gregorius-nyssenus.dialogus-de-anima-et-resurrectione pg046_0067.1
Πάντα γὰρ πάντως ἐπὶ τῷ φέροντι κλίνεται , καὶ οὐδὲ ὁ βίος διοίσει τῶν ἀνεραματίων ( 71 ) πλοίων , τὰς αὐτομάτους συντυχίας , οὐδὲν τισι κύμασιν , ἀλλ’ ἄλλοτε ( 72 ) πρὸς ἄλλην καλῶν ἢ φαύλων σὺν τύχῃ ( 73 ) μεθορμίζομενος . Οὐ γὰρ ἐστὶ τὸ ἐξ ἀρετῆς ( 74 ) ἐγγενέςθαι · κέρδος , ὃς ἡ φύσις ἐκ τῶν ἐναντίων ( 75 ) τὴν ἀρχὴν ἔχει . Εἰ μὲν γὰρ θεόθεν οἰκονομεῖται ἡμῶν ἡ ζωή , τὸ δὲ ( 76 ) κακίαν καταχρῆν τῆς ζωῆς ἡμῶν συνομολογεῖται . Εἰ δὲ δι’ ἐκαίνης φυόμεθα , πάντη τε καὶ πάντως κατ’ αὐτὴν βιοτεύσομεν . Λῆρος οὖν διὰ τούτων ἀποδειχθήσεται , τὰ μετὰ τὸν τῆδε βίου δικαιώματα · καὶ ἡ πρὸς ( 77 ) ἀξίαν ἀνταπόδοσις ( 78 ) , καὶ ὅσα ἄλλα πρὸς ἀναίρεσιν τῆς κακίας λέγεται καὶ πιστεύεται ( 79 ) . Πῶς γὰρ δυνατόν ; Ἐως ταύτης εἶναι τὸν ἄνθρωπον τῶν δι’ ἐκαίνης φύντα ; Πῶς δὲ καὶ ( 80 ) ὁρμὴ τις ἐγένετο ( 81 ) προαιρετικὴ τῷ ἀνθρώπῳ πρὸς τὸν κατ’ ἀρετὴν βίον , οὗ ἡ φύσις ἐκ κακίας , ὡς λέγουσι , τὴν ἀρχὴν ἔχει ; Ἄς γὰρ οὐκ ἐπιχειρεῖ τι τῶν ἀλόγων ( 82 ) ἀνθρωπικῶς φθέγγεσθαι , τῇ δὲ συγγρόφῳ καὶ κατὰ φύσιν κεχρημένα φωνῇ , οὐδεμίαν ἡγεῖται ζημίαν ἀμεινούσης τῷ λόγῳ ( 83 ) · κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον , καὶ οἱ ἡ κακία ( 84 ) νομίζεται εἶναι τῆς ζωῆς ἀρχὴ ( 85 ) καὶ αἰτία , οὐδ’ ἄν εἰς ἐπιθυμίαν ἐλθοίεν τῆς ἀρετῆς , ὡς ἐξω τῆς φύσεως αὐτῶν οὖσης . Ἄλλὰ μὴν πᾶσι τοῖς κεκαθαρμένοις ἐκ λογισμῶν τὴν ψυχὴν διὰ σπουδῆς τε καὶ ἐπιθυμίας ὁ κατ’ ( 86 ) ἀρετὴν βίος ἐστίν ( 87 ) . Ἄρα διὰ τούτων ( 88 ) σαφῶς ἀποδείκνυται , τὸ μὴ πρεσβυτέραν εἶναι τῆς ζωῆς τὴν κακίαν , μήτ’ ( 89 ) ἐκεῖθεν τὰς πρώτας ἀρχὰς ἐσχηκέναι τὴν φύσιν , ἀλλὰ καταρχὴν ἡμῶν τῆς ζωῆς τὴν τὸ πᾶν οἰκονομοῦσαν τοῦ θεοῦ σοφίαν . Ἐλθοῦσαν δὲ εἰς γένεσιν τὴν ψυχὴν κατὰ τὸν ἀρέσκοντα τρόπον τῷ κτίσαντι , τότε κατ’ ἐξουσίαν αὐτῇ λειπεῖσθαι τὸ κατὰ γνώμην ἐκ τῆς ( 90 ) προαιρετικῆς δυνάμεως , ὅ τι περ ἂν ἐθέλει ( 91 ) τοῦτο καὶ γινομένην . Μάθοιμεν δ’ ἂν τὸν λόγον ἐκ τοῦ τῶν ὀφθαλμῶν ( 92 ) ὑποδείγματος , ὃ τὸ μὲν ὁρᾶν ἐστὶν ἐκ φύσεως , τὸ δὲ μὴ ὁρᾶν ἐκ προαιρέσεως ἢ καὶ πάθους . Γένοιτο γὰρ ἂν ποτε καὶ τὸ παρὰ φύσιν ( 93 ) ἀντὶ τῆς φύσεως , ἢ ἐκουσίως τινὸς τῶν ὀφθαλμῶν μύοντος , ἢ ἐκ πάθους στερηθέντος τῆς ὄψεως . Οὕτως ἐστὶν εἰπεῖν , καὶ τῇ ψυχῇ θεόθεν μὲν εἶναι τὴν σύστασιν ( 94 ) , μηδεμιᾶς δὲ νοουμένης περὶ τὸ θεῖον κακίας , ἐξω τῆς κατ’ αὐτὴν ἀνάγκης εἶναι · γενομένην δὲ οὕτως τῇ ἰδίᾳ γνώμῃ πρὸς τὸ δοκοῦν ἀγαθὸν , ἢ ἐκ προαιρέσεως πρὸς τὸ καλὸν ἐπιμείουσαν , ἢ ἐξ ἐπιβουλῆς τοῦ συνοικούντος ἡμῖν τῇ ζωῇ πολέμου ( 95 ) τὸν ὀφθαλμὸν βλαπτομένην , καὶ ἐν τῷ τῆς ἀπάτης
Lemmas: Πάν γάρ πάντως ἐπί ὁ φέρω κλίνω , καί οὐδέ ὁ βίος διαφέρω ὁ ἀνεραματίων ( 71 ) πλοῖον , ὁ αὐτόματος συντυχία , οὐδείς τις κῦμα , ἀλλά ἄλλοτε ( 72 ) πρός ἄλλος καλός ἢ φαῦλος σύν τυγχάνω ( 73 ) μεθορμίζω . οὖον γάρ εἰμί ὁ ἐκ ἀρετή ( 74 ) ἐγγίγνομαι · κέρδος , ὅς ὁ φύσις ἐκ ὁ ἐναντίος ( 75 ) ὁ ἀρχή ἔχω . εἰμί μέν γάρ θεόθεν οἰκονομέω ἐγώ ὁ ζωή , ὁ δέ ( 76 ) κακία καταχράω ὁ ζωή ἐγώ συνομολογέω . εἰμί δέ διά καίνω φύω , πάντῃ τε καί πάντως κατά αὐτός βιοτεύω . λῆρος οὖν διά οὗτος ἀποδείκνυμι , ὁ μετά ὁ τῆδε βίος δικαίωμα · καί ὁ πρός ( 77 ) ἄξιος ἀνταπόδοσις ( 78 ) , καί ὅσος ἄλλος πρός ἀναίρεσις ὁ κακία λέγω καί πιστεύω ( 79 ) . Πῶς γάρ δυνατός ; ἠώς οὗτος εἰμί ὁ ἄνθρωπος ὁ διά καίνω φύς ; Πῶς δέ καί ( 80 ) ὁρμή τις γίγνομαι ( 81 ) προαιρετικός ὁ ἄνθρωπος πρός ὁ κατά ἀρετή βίος , ὅς ὁ φύσις ἐκ κακία , ὡς λέγω , ὁ ἀρχή ἔχω ; ἄς γάρ οὐ ἐπιχειρέω τίς ὁ ἄλογος ( 82 ) ἀνθρωπικός φθέγγομαι , ὁ δέ συγγρόφῳ καί κατά φύσις χράομαι φωνή , οὐδείς ἡγέομαι ζημία ἀμείνων ὁ λόγος ( 83 ) · κατά ὁ αὐτός τρόπος , καί ὁ ὁ κακία ( 84 ) νομίζω εἰμί ὁ ζωή ἀρχή ( 85 ) καί αἰτία , οὐδέ ἄν εἰς ἐπιθυμία ἔρχομαι ὁ ἀρετή , ὡς ἐξω ὁ φύσις αὐτός εἰμί . ἀλλά μήv πᾶς ὁ καθαίρω ἐκ λογισμός ὁ ψυχή διά σπουδή τε καί ἐπιθυμία ὁ κατά ( 86 ) ἀρετή βίος εἰμί ( 87 ) . ἄρας διά οὗτος ( 88 ) σαφῶς ἀποδείκνυμι , ὁ μή πρέσβυς εἰμί ὁ ζωή ὁ κακία , μήτε ( 89 ) ἐκεῖθεν ὁ πρῶτος ἀρχή ἔχω ὁ φύσις , ἀλλά καταρχή ἐγώ ὁ ζωή ὁ ὁ πᾶς οἰκονομέω ὁ θεός σοφία . ἔρχομαι δέ εἰς γένεσις ὁ ψυχή κατά ὁ ἀρέσκω τρόπος ὁ κτίζω , τότε κατά ἐξουσία αὐτός λείπω ὁ κατά γνώμη ἐκ ὁ ( 90 ) προαιρετικός δύναμις , ὅς τίς περ εἄν ἐθέλω ( 91 ) οὗτος καί γίγνομαι . μανθάνω δέ εἄν ὁ λόγος ἐκ ὁ ὁ ὀφθαλμός ( 92 ) ὑπόδειγμα , ὅς ὁ μέν ὁράω εἰμί ἐκ φύσις , ὁ δέ μή ὁράω ἐκ προαίρεσις ἢ καί πάθος . γίγνομαι γάρ εἄν ποτός καί ὁ παρά φύσις ( 93 ) ἀντί ὁ φύσις , ἢ ἑκούσιος τις ὁ ὀφθαλμός μύω , ἢ ἐκ πάθος στερέω ὁ ὄψις . οὕτως εἰμί εἶπον , καί ὁ Ψυχή θεόθεν μέν εἰμί ὁ σύστασις ( 94 ) , μηδείς δέ νοέω περί ὁ θέω κακία , ἐξω ὁ κατά αὐτός ἀνάγκη εἰμί · γίγνομαι δέ οὕτως ὁ ἴδιος γνώμη πρός ὁ δοκέω ἀγαθός , ἢ ἐκ προαίρεσις πρός ὁ καλός ἐπιμένω , ἢ ἐκ ἐπιβουλή ὁ συνοικέω ἐγώ ὁ ζωή πόλεμος ( 95 ) ὁ ὀφθαλμός βλάπτω , καί ἐν ὁ ὁ ἀπάτη