gregorius-nyssenus.dialogus-de-anima-et-resurrectione pg046_0022.1
δυντον σοφῶν τε καὶ τεχνικῶν λόγων , ἐν τῇ ἁρμονία ( 53 ) ταύτῃ καὶ διακοσμῆσαι · δυνατόν ἐστιν ἀναλογίσασθαι · ψυχῆς δὲ γνῶσις διὰ τῶν κατὰ τὸ σῶμα δεικνυμένων τις ἂν γένοιτο τοῖς ἀπὸ τῶν φαινομένων τὸ κρυπτὸν ἀνιχνεύουσιν ; — Μ . Καὶ μάλιστα ( 54 ) μὲν τοι , φησὶν ἡ παρῆν , τοῖς κατὰ τὸν σοφὸν ἐκεῖνο παράγγελμα γινώσκειν ἑαυτοὺς ἐπιθυμοῦσιν · εἰ χὰν ἡ ( 55 ) διδάσκαλος τῶν περὶ ψυχῆς ὑπολήψεων αὕτη ἡ ψυχή , ὅτι ἀδύλος τις ( 56 ) καὶ ἀσώματος , καταλλήλος τῇ ἰδίᾳ φύσει ἐνεργοῦσα ( 57 ) τε καὶ κινοῦμένη , καὶ διὰ τῶν σωματικῶν ὀργάνων τὰς ἰδίας κινήσεις ἐνδεικνυμένη . Ἡ γὰρ ὀργανικὴ τοῦ σώματος αὕτη διασκευή , ἐστὶ μὲν οὐδὲν ἧττον καὶ ἐπὶ τῶν ἀπονεκρωθέντων ( 58 ) διὰ θανάτου , ἀλλ’ ἀκίνητος ( 59 ) μένει καὶ ἀνενέργητος , τῆς ψυχικῆς δυνάμεως ἐν αὐτῇ μὴ οὐσης . Κινεῖται δὲ τότε ὅταν ἡ τε ( 60 ) αἴσθησις ἐν τοῖς ὀργάνοις ἢ , καὶ διὰ τῆς αἰσθήσεως ἡ νοητὴ δύναμις διόχη ( 61 ) ταῖς ἰδίαις ὁρμαῖς συγχινεῖσθαι πρὸς τὸ δοκοῦν τὰ ὀργανικὰ αἰσθητήρια . — Γ . Τίουν , εἶπον , ἐστιν ἡ ψυχή ; εἰ δυνατὸν λόγῳ τινὶ τὴν φύσιν ὑπογραφήναι , ὡς ἂν τις γένοιτο ἡμῖν τοῦ ὑποκειμένου διὰ τῆς ὑπογραφῆς κατανοήσις . Καὶ ἡ διδάσκαλος , — Μ . Ἄλλοι μὲν ἄλλως , φησὶ , τὸν περὶ αὐτῆς ἀπεφήναντο λόγον , κατὰ τὸ δοκοῦν ἕκαστος ὁριζόμενοι , ἡ δὲ ἡμετέρα περὶ αὐτῆς δόξα οὕτως ἔχει · Ψυχὴ ἐστιν οὐσία γεννητὴ ( 62 ) , οὐσία ζῶσα , νοερὰ , σώματι ὀργανικῷ καὶ αἰσθητικῷ , δύναμιν ζωτικὴν καὶ τῶν αἰσθητῶν ἀντιληπτικὴν δι’ ἑαυτῆς ἐνιοῦσα ( 63 ) , ὡς ἂν ἡ δεκτικὴ τούτων συνἔσχη ( 64 ) φύσις . Καὶ ἄμα ταῦτα λέγουσα δείκνυσι τῇ χειρὶ τὸν ἰατρὸν τὸν ἐπὶ θεραπείᾳ τοῦ σώματος αὐτῇ προσκαθημένον , καὶ φησιν · Ἐγγὺς ἡμῖν τῶν εἰρημένων ἡ μαρτυρία . Πῶς γὰρ , εἶπεν ( 65 ) , οὕτως ἐμβολῶν τῇ ἀρτηρίᾳ τὴν τῶν δακτύλων ἀφήν , ἀκούει τρόπον τινὰ διὰ τῆς ἀπτικῆς αἰσθήσεως τῆς φύσεως πρὸς αὐτὸν βοῆσης , καὶ τὰ ἴδια πάθη διηγουμενης , ὅτι ἐν ἐπιτάσει ἐστὶ τὸ σώματι τὸ ἀρρώστημα , καὶ ἀπὸ τῶνδε τῶν σπλάγχνων ἡ νόσος ὀρῆται , καὶ ἐπὶ τοσούδε παρατείνει τοῦ φλογμοῦ ἡ ἐπίτασις ; Διδάσκεται δὲ καὶ ὑπὸ τοῦ ὀφθαλμοῦ ἄλλα τοιαῦτα , πρὸς τε τὸ σχῆμα τῆς κατακλίσεως βλέπων , καὶ πρὸς τὴν τῶν σαρκῶν τῆχεδόν . Καὶ ὡς ἐπισημαίνει τὴν ἔνδον διάθεσιν , τὸ τε εἶδος τοῦ χρώματος , ὑπωχρόν τε ὂν καὶ χολώδες , καὶ τῶν ὀμμάτων βολὴ περὶ τῶν λυπουμένων ( 66 ) καὶ ἀλγούντων αὐτομάτως ἐγκλινομένη . Ὁσαύτως δὲ καὶ ἡ ἀκοή ( 67 ) τῶν ὁμοίων διδάσκαλος γίνεται , τῷ δὲ ( 68 ) πυκνῷ τοῦ ἀσθματος , καὶ τῷ συνεχιδιδόμενῳ μετὰ τῆς ἀναπνοῆς στεναγμῷ τὸ πάθος ἐπιγινώσκουσα . Εἴποι δ’ ἂν τις μὴδὲ τὴν ὀσφρησιν τοῦ ἐπιστήμονος ἀνεπίσκεπτον εἶναι τοῦ πάθους , ἀλλὰ διὰ τῆς ποιεῖς τοῦ ἀσθματος ἰδιότητος ἐπιγινώσκειν τὸ ἐγχεχυμένον τοῖς σπλάγχνοις ἀρ -
Lemmas: δύντος σοφός τε καί τεχνικός λόγος , ἐν ὁ ἁρμονία ( 53 ) οὗτος καί διακοσμέω · δυνατός εἰμί ἀναλογίζομαι · Ψυχή δέ γνῶσις διά ὁ κατά ὁ σῶμα δείκνυμι τις εἄν γίγνομαι ὁ ἀπό ὁ φαίνω ὁ κρυπτός ἀνιχνεύω ; — Μ . καί μάλιστα ( 54 ) μέν ὅς , φημί ὁ πάρειμι , ὁ κατά ὁ σοφός ἐκεῖνος παράγγελμα γιγνώσκω ἑαυτοῦ ἐπιθυμέω · εἰμί χήν ὁ ( 55 ) διδάσκαλος ὁ περί Ψυχή ὑπόληψις οὗτος ὁ ψυχή , ὅτι Ἁδύλος τις ( 56 ) καί ἀσώματος , κατάλληλος ὁ ἴδιος φύσις ἐνεργέω ( 57 ) τε καί κινέω , καί διά ὁ σωματικός ὄργανον ὁ ἴδιος κινέω ἐνδείκνυμι . ὁ γάρ ὀργανικός ὁ σῶμα οὗτος διασκευή , εἰμί μέν οὐδείς κακός καί ἐπί ὁ ἀπονεκρόω ( 58 ) διά θάνατος , ἀλλά ἀκίνητος ( 59 ) μένω καί ἀνενέργητος , ὁ ψυχικός δύναμις ἐν αὐτός μή εἰμί . κινέω δέ τότε ὅταν ὁ τε ( 60 ) αἴσθησις ἐν ὁ ὄργανον ἢ , καί διά ὁ αἴσθησις ὁ νοητός δύναμις διοχή ( 61 ) ὁ ἴδιος ὁρμή συγχινεομαι πρός ὁ δοκέω ὁ ὀργανικός αἰσθητήριον . — Γ . Τίων , εἶπον , εἰμί ὁ ψυχή ; εἰμί δυνατός λόγος τις ὁ φύσις ὑπογράφω , ὡς εἄν τις γίγνομαι ἐγώ ὁ ὑπόκειμαι διά ὁ ὑπογραφή κατανόησις . καί ὁ διδάσκαλος , — Μ . ἄλλος μέν ἄλλως , φημί , ὁ περί αὐτός ἀποφαίνω λόγος , κατά ὁ δοκέω ἕκαστος ὁρίζω , ὁ δέ ἡμέτερος περί αὐτός δόξα οὕτως ἔχω · Ψυχή εἰμί οὐσία γεννητός ( 62 ) , οὐσία ζῶ , νοερός , σῶμα ὀργανικός καί αἰσθητικός , δύναμις ζωτικός καί ὁ αἰσθητής ἀντιληπτικός διά ἑαυτοῦ ἔνειμι ( 63 ) , ὡς εἄν ὁ δεκτικός οὗτος συνέχω ( 64 ) φύσις . καί ἄμη οὗτος λέγω δείκνυμι ὁ χείρ ὁ ἰατρός ὁ ἐπί θεραπεία ὁ σῶμα αὐτός προσκαθήμενος , καί φημί · ἐγγύς ἐγώ ὁ εἴρω ὁ μαρτυρία . Πῶς γάρ , εἶπον ( 65 ) , οὕτως ἐμβολή ὁ ἀρτηρία ὁ ὁ δάκτυλος ἁφή , ἀκούω τρόπος τις διά ὁ απτικός αἴσθησις ὁ φύσις πρός αὐτός βοάω , καί ὁ ἴδιος πάθος διηγούμαι , ὅτι ἐν ἐπίτασις εἰμί ὁ σῶμα ὁ ἀρρώστημα , καί ἀπό ὅδε ὁ σπλάγχνον ὁ νόσος ὁράω , καί ἐπί τοσόσδε παρατείνω ὁ φλογμός ὁ ἐπίτασις ; διδάσκω δέ καί ὑπό ὁ ὀφθαλμός ἄλλος τοιοῦτος , πρός τε ὁ σχῆμα ὁ κατάκλισις βλέπω , καί πρός ὁ ὁ σάρξ τῆχεδόν . καί ὡς ἐπισημαίνω ὁ ἔνδον διάθεσις , ὁ τε εἶδος ὁ χρῶμα , ὑπωχρόν τε εἰμί καί χολώδης , καί ὁ ὄμμα βολή περί ὁ λυπέω ( 66 ) καί ἀλγέω αὐτόματος ἐγκλίνω . ὁσάυτος δέ καί ὁ ἀκοή ( 67 ) ὁ ὅμοιος διδάσκαλος γίγνομαι , ὁ δέ ( 68 ) πυκνός ὁ ἆσθμα , καί ὁ συνεχιδιδωμι μετά ὁ ἀναπνοή στεναγμός ὁ πάθος ἐπιγιγνώσκω . εἶπον δέ εἄν τις μηδέ ὁ ὄσφρησις ὁ ἐπιστήμων ἀνεπίσκεπτος εἰμί ὁ πάθος , ἀλλά διά ὁ ποιέω ὁ ἆσθμα ἰδιότης ἐπιγιγνώσκω ὁ ἐγχέω ὁ σπλάγχνον ἀρ -