gregorius-nyssenus.de-vita-mosis pg044_0166.1
παραγγελόμενον . Πάλιν οὖν πρὸς τὴν ὑπώρειαν πάντων καταδραμούντων , μόνος ὑπελείφθη ὁ Μωϋσῆς , τὸ ἐναντίον , ἡ ὅπερ ἐκεῖνος ἦν , ἐφ’ ἑαυτοῦ δεῖξας . Τῶν γὰρ ἄλλων ἀπάντων ἐν τῇ κοινωνίᾳ τῶν συμμετεχόντων , μᾶλλον θαρροῦντων τὰ φοβερὰ , οὕτως μωνοῦθες , τῶν συνεστῶτων θαρραλεώτερος ἦν , ὡς ἐκ τούτου δῆλον γενέσθαι , τὸ μὴ ἴδιον αὐτοῦ πάθος τὴν φόβον εἶναι , ψ κατ’ ἀρχὰς συνεισῆλθε , ἀλλὰ διὰ τὴν πρὸς τοὺς κατεπηχότας συμπάθειαν ταῦτα παθεῖν . Ἐπεὶδὴ τοίνυν , οἷον τινος ἄχθους , τῆς δειλίας τοῦ λαοῦ γυμνωθεὶς , ἐφ’ ἑαυτοῦ ἦν · τότε καὶ αὐτοῦ κατατολμᾶ τοῦ γνόφου · καὶ ἔντὸς τῶν ἀοράτων γίνεται , μηκέτι τοῖς ὁρῴοις φαινομένης [ πρὸς γὰρ τὸ ἀρρήτον τῆς θείας μυσταγωγίας παραδύεις , ἐκεῖ τῷ ἀοράτῳ συνήν , μὴ ὁρώμενος ] , διδάσκων , οἶμαι , δι’ ὧν ἐποίησεν , ὅτι δεῖ τὸν μέλλοντα συνέιναι Θεῷ , ἐξελθεῖν πᾶν τὸ φαινόμενον , καὶ ἐπὶ τὸ ἀόρατόν τε καὶ ἀκατάληπτον , τὴν ἑαυτοῦ διάνοιαν , οἷον ἐπὶ τινὰ θροῦς κορυφὴν ἀνατείναςαι , ἐκεῖ πιστεύειν εἶναι τὸ Θεῖον , ἐν ψ οὐκ ἐφικνεῖται ἡ κατανόησις . Γενόμενος δὲ ἐν ἐκείνῳ , δέχεται τὰ θεία προστάγματα . Ταῦτα δὲ ἦν ἀρετῆς διδασκαλία , ἧς τὸ κεφάλαιον ἄρα ἐστὶν ἡ εὐσέβεια , καὶ τὸ τὰς προειούσας ὑπολήψεις περὶ τῆς θείας φύσεως ἔχειν · ὡς ὑπέρκειται παντὸς γνωστικοῦ νοήματος τε καὶ ὑποδείγματος , οὐδενὶ τῶν γνωσκομένων ὁμοιομένη . Κελεύει γὰρ πρὸς μηδὲν τῶν καταλαμβανομένων ἐν ταῖς περὶ Θεοῦ ὑπολήψεσι βλέπειν , μηδὲ τινὶ τῶν ἐκ καταλήψεως γινωσκομένων ὁμοιοῦν τὴν τοῦ πάντος ὑπερκειμένην φύσιν · ἀλλὰ τὸ εἶναι πιστεύσασθαι , τὸ οἷον , ἡ ὅσον , ἡ ὅπως ἐστίν , ἀζήτητον ἐᾶν , ὡς ἀνέφικτον . Προστίθησι δὲ τὸν λόγον , καὶ ὅσα τοῦ ἤθους ἐστὶ κατορθώματα , γενικῶς καὶ ἰδιάζουσι νόμοις τὴν διδασκαλίαν ποιούμενος . Γενικῶς μὲν γὰρ πάσης ἀδικίας ἀναρρετικὸς νόμος ἐστὶ · τὸ δεῖν ἀγαπητικῶς πρὸς τὸ ὁμόφυλον ἔχειν , οὐ κυρωθέντος , πάντως κατὰ τὸ ἀκόλουθον ἔπεται · τὸ μηδὲν χακὸν μηδὲνα κατὰ τοῦ πέλας ἐργάζεσθαι . Ἐν δὲ τοῖς καθ’ ἕκαστον , ἡ τε περὶ τοὺς γεγεννηκότας τιμὴ διηγόρευται , καὶ ὁ κατάλογος τῶν ἀπηγορευμένων πλημμελημάτων ἠρίθμηται . Τοῦτοὺς δὲ τοῖς νόμοις οἷοι προχαθαρθεῖς τὴν διάνοιαν , ἐπὶ τὴν τελεωτέραν μυσταγωγίαν παράγεται · σκηνὴν αὐτῷ τινος ἀθρόους ἐκ θείας δυνάμεως προδειχθείσης . Ἡ δὲ σκηνή , ναὸς ἦν , ἐν δυσερμηνεύτῳ τινὶ ποικιλίᾳ τὸ κάλλος ἔχων . Προπύλαια , καὶ σῦλοι , καὶ παραπετάσματα , τράπεζα καὶ λυχνία , καὶ θυμιατήριον , θυσιαστήριόν τε καὶ ἱλαστήριον , καὶ τὸ ἔντὸς τῶν ἁγίων ἀδυτόν τε καὶ ἀνεπίδατον . Ἄν ἀπάντων τὸ τε κάλλος καὶ τὴν διάθεσιν , ὡς ἂν μὴτε διαφύγοι τὴν μνήμην , καὶ τοῖς κάτω παραδειχθεῖ τὸ θαῦμα , οὐ γραφὴ παραδοῦναι ψιλὴ συμβουλεύεται , ἀλλὰ μιμήσασθαι διὰ τῆς ὑλικῆς κατασκευῆς τὴν ὅλιον ἐκείνην δημιουργίαν , τὰς λαμπροτέρας τε καὶ φανωτέρας ὕλας τῶν κατὰ τὴν γῆν εὑρίσκομένων παραλαβόντα .
Lemmas: παραγγέλλω . πάλιν οὖν πρός ὁ ὑπώρεια πᾶς κατατρέχω , μόνος ὑπολείπω ὁ Μωϋσῆς , ὁ ἐναντίος , ὁ ὅσπερ ἐκεῖνος εἰμί , ἐπί ἑαυτοῦ δείκνυμι . ὁ γάρ ἄλλος ἀπαντάω ἐν ὁ κοινωνία ὁ συμμετέχω , μᾶλλον θαρσέω ὁ φοβερός , οὕτως μωνοκορυς , ὁ συνίστημι θαρραλέος εἰμί , ὡς ἐκ οὗτος δῆλος γίγνομαι , ὁ μή ἴδιος αὐτός πάθος ὁ φόβος εἰμί , ψ κατά ἀρχή συνεισέρχομαι , ἀλλά διά ὁ πρός ὁ καταπήγνυμι συμπάθεια οὗτος πάσχω . ἐπειδή τοίνυν , οἷος τις ἄχθος , ὁ δειλία ὁ λαός γυμνόω , ἐπί ἑαυτοῦ εἰμί · τότε καί αὐτός κατατολμάω ὁ γνόφος · καί ἐντός ὁ ἀόρατος γίγνομαι , μηκέτι ὁ ὁράω φαίνω [ πρός γάρ ὁ ἄρρητος ὁ θεῖος μυσταγωγία παραδύω , ἐκεῖ ὁ ἀόρατος σύνειμι , μή ὁράω ] , διδάσκω , οἴομαι , διά ὅς ποιέω , ὅτι δεῖ ὁ μέλλω συνίημι Θεός , ἐξέρχομαι πᾶς ὁ φαίνω , καί ἐπί ὁ ἀόρατος τε καί ἀκατάληπτος , ὁ ἑαυτοῦ διάνοια , οἷος ἐπί τις θρόος κορυφή ἀνατείνω , ἐκεῖ πιστεύω εἰμί ὁ θεῖον , ἐν ψ οὐ ἐφικνέομαι ὁ κατανόησις . Γενόμενος δέ ἐν ἐκεῖνος , δέχομαι ὁ θεῖος πρόσταγμα . οὗτος δέ εἰμί ἀρετή διδασκαλία , ὅς ὁ κεφάλαιος ἄρα εἰμί ὁ εὐσέβεια , καί ὁ ὁ προείδω ὑπόληψις περί ὁ θεῖος φύσις ἔχω · ὡς ὑπέρκειμαι πᾶς γνωστικός νόημα τε καί ὑπόδειγμα , οὐδείς ὁ γιγνώσκω ὁμοιόω . κελεύω γάρ πρός μηδείς ὁ καταλαμβάνω ἐν ὁ περί Θεός ὑπόληψις βλέπω , μηδέ τις ὁ ἐκ κατάληψις γιγνώσκω ὁμοιόω ὁ ὁ πάντως ὑπέρκειμαι φύσις · ἀλλά ὁ εἰμί πιστεύω , ὁ οἷος , ὁ ὅσος , ὁ ὅπως εἰμί , ἀζήτητος ἐάω , ὡς ἀνέφικτος . προστίθημι δέ ὁ λόγος , καί ὅσος ὁ ἦθος εἰμί κατόρθωμα , γενικός καί ἰδιάζω νόμος ὁ διδασκαλία ποιέω . γενικός μέν γάρ πᾶς ἀδικία ἀναρρετικὸς νόμος εἰμί · ὁ δήω ἀγαπητικῶς πρός ὁ ὁμόφυλος ἔχω , οὖον κυρόω , πάντως κατά ὁ ἀκόλουθος ἔπω · ὁ μηδείς χάσκω μηδείς κατά ὁ πέλας ἐργάζομαι . ἐν δέ ὁ κατά ἕκαστος , ὁ τε περί ὁ γεννάω τιμή διαγορεύω , καί ὁ κατάλογος ὁ ἀπαγορεύω πλημμέλημα ἀριθμέω . οὗτος δέ ὁ νόμος οἷος προχαθαρθεῖς ὁ διάνοια , ἐπί ὁ τέλειος μυσταγωγία παράγω · σκηνή αὐτός τις ἀθρόος ἐκ θεῖος δύναμις προδείκνυμι . ὁ δέ σκηνή , ναός εἰμί , ἐν δυσερμήνευτος τις ποικιλίας ὁ κάλλος ἔχω . προπύλαιον , καί συλέω , καί παραπέτασμα , τράπεζα καί λυχνία , καί θυμιατήριον , θυσιαστήριον τε καί ἱλαστήριος , καί ὁ ἐντός ὁ ἅγιος ἄδυτος τε καί ἀνεπίδατον . ἄν ἀπαντάω ὁ τε κάλλος καί ὁ διάθεσις , ὡς εἄν μήτε διαφεύγω ὁ μνήμη , καί ὁ κάτω παραδείκνυμι ὁ θαῦμα , οὖον γραφή παραδίδωμι ψιλός συμβουλεύω , ἀλλά μιμέομαι διά ὁ ὑλικός κατασκευή ὁ ὅλιον ἐκεῖνος δημιουργία , ὁ λαμπρός τε καί φανός Ὕλας ὁ κατά ὁ γῆ εὑρίσκω παραλαμβάνω .