gregorius-nyssenus.de-vita-mosis pg044_0173.1
Αν προστεθῇ , τοῦτον νικητὴν τοῦ ἐναντίου ποιεῖ , ὅσον εἰδωλολατρεία καὶ θεοσέβεια , ἀκολασία καὶ σωφροσύνη , δικαιοσύνη καὶ ἀδικία , τύφος καὶ μετριότης , καὶ πάντα τὰ ἐξ ἀντιθέτου νοούμενα . Αἰγυπτίου τινὸς ἀντικρύς ἐστι πρὸς Ἑβραῖον μάχη . Παιδεύει τοίνυν ἡμᾶς ὁ Μωϋσῆς τῷ καθ’ ἑαυτὸν ὑποδείγματι , συνίστασθαι μὲν ὡς ὁμοφύλῳ τῇ ἀρετῇ , ἀναιρεῖν δὲ τὸν ἐκ τοῦ ἐναντίου τῇ ἀρετῇ ἐπεμβαῖνοντα . Τῷ ὅντι γὰρ ἡ τῇ εὐσεβείας ἐπικράτησις , θάνατος καὶ διαφθορὰ τῆς εἰδωλολατρίας γίνεται . Οὕτω καὶ διὰ τῆς δικαιοσύνης ἀναιρεῖται ἀδικία · καὶ τῇ μετριότητι ὁ τύφος καταφονεύεται . Ἄλλα καὶ ἡ τῶν ἐμφυλίων καὶ πρὸς ἀλλήλους στάσις , καὶ ἐν ἡμῖν γίνεται . Οὐ γὰρ παρ’ αἰ τῶν πονηρῶν αἱρέσεων δογματιστοῖς χώραν ἔσχον , μὴ εἰς ἀντίπαλον τάξιν τῶν λογισμῶν τοῖς ἀληθεστέροις ἀντιβαίνοντων . Ἐὰν οὖν ἀσθενέστεροι ὦμεν , ὥστε δι’ ἑαυτῶν δοῦναι τῷ δικαίῳ τὸ κράτος , ὑπερισχύοντας διὰ τὸν ἐπιχειρησάντων τοῦ φραδέως , καὶ τὴν ἀρχὴν τῆς ἀληθείας ἀπωθουμένους · φευκτέον ἐνταῦθεν ὡς τάχιστα , καθ’ ὁμοιότητα τοῦ ἱστορικοῦ ὑποδείγματος , πρὸς μείζονά τε καὶ ὑψηλότεραν τῶν μυστηρίων διδασκαλίαν . Κἂν ἀλλοφύλῳ πάλιν συγγενέσθαι δέη , τοῦτ’ ἐστι , κἂν τῇ ἐξῷ συγγενέσθαι φιλοσοφίᾳ καταναγκάζῃ ἡ χρεία · καὶ τοῦτο ἐλόμεθα , τοὺς πονηροὺς ποιμένας τῆς ἀδίκου τῶν φραδέων χρήσεως ἀποσχεδάσαντες · ὅπερ ἐστὶ τοὺς τῶν κακῶν διδασκάλους ἐπὶ τῇ πονηρᾷ χρήσει τῆς παιδείας διελέξαντες , οὕτως ἐφ’ ἑαυτοὺς ἰδίασθαι , οὐδὲτι μαχομένοις τισὶ συμπλεκομένοι τε καὶ μεισιεύοντες , ἀλλ’ ἐν ὁμοφρονίᾳ τε καὶ ὁμογνωμονίᾳ τοῖς παρ’ ἡμῖν βουλουμένοις συζῆσαι , πάντων τῶν ἐν ἡμῖν τῆς ψυχῆς κινημάτων , προβάτων δίκην , τῷ βουλήματι τοῦ ἐπιστατοῦντος λόγου ποιμαινομένων . Καὶ οὕτω προσεδρεύουσιν ἡμῖν τῇ εἰρημένῳ ταύτῃ καὶ ἀπολέμῳ διαγωγῇ , ἐπιλάμψει τότε ἡ ἀλήθεια , ταῖς ἰδίαις μαρμαρυγαῖς τὰς τῆς ψυχῆς ὀψεῖς περισαγάζουσα . Θεὸς δὲ ἐστὶν ἡ ἀλήθεια , ἡ ἐμφανισθεῖσα τότε διὰ τῆς ἀρρήτου ἐκείνης φωταγωγίας τῷ Μωϋσῇ .
Lemmas: Αν προστίθημι , οὗτος νικητής ὁ ἐναντίος ποιέω , ὅσος εἰδωλολατρία καί θεοσέβεια , ἀκολασία καί σωφροσύνη , δικαιοσύνη καί ἀδικία , τύφος καί μετριότης , καί πᾶς ὁ ἐκ ἀντίθετος νοέω . Αἰγύπτιος τις ἄντικρυς εἰμί πρός Ἑβραῖος μάχη . παιδεύω τοίνυν ἐγώ ὁ Μωϋσῆς ὁ κατά ἑαυτοῦ ὑπόδειγμα , συνίστημι μέν ὡς ὁμόφυλος ὁ ἀρετή , ἀναιρέω δέ ὁ ἐκ ὁ ἐναντίος ὁ ἀρετή ἐπεμβαίνω . ὁ εἰμί γάρ ὁ ὁ εὐσέβεια ἐπικράτησις , θάνατος καί διαφθορά ὁ εἰδωλολατρία γίγνομαι . οὕτως καί διά ὁ δικαιοσύνη ἀναιρέω ἀδικία · καί ὁ μετριότης ὁ τύφος καταφονεύω . ἄλλος καί ὁ ὁ ἐμφύλιος καί πρός ἀλλήλων στάσις , καί ἐν ἐγώ γίγνομαι . οὖον γάρ παρά ὁ ὁ πονηρός αἵρεσις δογματιστής χώρα ἔχω , μή εἰς ἀντίπαλος τάξις ὁ λογισμός ὁ ἀληθής ἀντιβαίνω . ἐάν οὖν ἀσθενής εἰμί , ὥστε διά ἑαυτοῦ δίδωμι ὁ Δίκαιος ὁ κράτος , υπερισχύω διά ὁ ἐπιχειρέω ὁ φραδέως , καί ὁ ἀρχή ὁ ἀλήθεια ἀπωθέω · φευκτέος ἐνταῦθεν ὡς ταχύς , κατά ὁμοιότης ὁ ἱστορικός ὑπόδειγμα , πρός μέγας τε καί ὑψηλός ὁ μυστήριον διδασκαλία . κἀν ἀλλόφυλος πάλιν συγγίγνομαι δήω , οὗτος εἰμί , κἀν ὁ ἐξίημι συγγίγνομαι φιλοσοφία καταναγκάζω ὁ χρεία · καί οὗτος αἱρέω , ὁ πονηρός ποιμήν ὁ ἄδικος ὁ φραδής χρῆσις ἀποσκεδάννυμι · ὅσπερ εἰμί ὁ ὁ κακός διδάσκαλος ἐπί ὁ πονηρός χρῆσις ὁ παιδεία διαλέγω , οὕτως ἐπί ἑαυτοῦ ὁράω , οὐδέτις μάχομαι τις συμπλέκω τε καί μεισιευειμι , ἀλλά ἐν ὁμοφρονία τε καί ὁμογνώμων ὁ παρά ἐγώ βούλομαι συζέω , πᾶς ὁ ἐν ἐγώ ὁ Ψυχή κίνημα , πρόβατον δίκη , ὁ βούλημα ὁ ἐπιστατέω λόγος ποιμαίνω . καί οὗτος προσεδρεύω ἐγώ ὁ εἴρω οὗτος καί ἀπόλεμος διαγωγή , ἐπίλαμψις τότε ὁ ἀλήθεια , ὁ ἴδιος μαρμαρυγή ὁ ὁ Ψυχή ὄψις περισαγαζουω . θεός δέ εἰμί ὁ ἀλήθεια , ὁ ἐμφανίζω τότε διά ὁ ἄρρητος ἐκεῖνος φωταγωγία ὁ Μωϋσῆς .