gregorius-nyssenus.de-vita-mosis pg044_0217.2
Ἐπισφαλὴς γὰρ ἡ ἐπὶ τὰ πλάγια παρατροπὴ τῷ ὁδεῖον . Ὦσπερ γὰρ εἰ δύο χρημοὶ μίαν ἐπὶ τῆς ἄκρας ῥαχὸς ἀτραπὸν ἀποσχοινεῖν , κίνδυνός ἐστι τῷ διὰ ταύτης βαίνοντι , ἔνθεν ἢ ἕνθεν παρασκαπθῆναι τοῦ μέσου ( ἴσως γὰρ ἐκατέρωθεν τὸ ἐκ τοῦ χρημοῦ βάραθρον τὴν ἐκτροπὴν διαδέχεται ) · οὕτως ὁ νόμος βούλεται τὸν αὐτὸν κατ' ἰχνος ἐπόμεινον , μὴ καταλιπεῖν τὴν ὁδόν , τὴν , καθὼς φησιν ὁ Κύριος , στενὴν τε καὶ πεθλιμμένην , μήτε ἐπὶ τὸ σκαῖον τε καὶ εὐώνυμον , μήτε ἐπὶ τὸ δεξιὸν νομιζόμενον . Ἀδύνα δὲ ἐστιν οὗτος ὁ λόγος , ἐν μεσότητι θεωρεῖσθαι τὰς ἀρετὰς ὁριζόμενος · διότι πέφυκε πᾶσα κακία ἢ κατ' ἕλλειψιν , ἢ καθ' ὑπέρπτωσιν ἀρετῆς ἐνεργεῖσθαι . Οἷον ἐπὶ τῆς ἀνδρείας , ἑλλειψὶς τῆς ἐστιν ἀρετῆς ἡ δειλία , ὑπέρπτωσις δὲ τὸ θράσος · τὸ δὲ ἐκατέρου τούτων καθαρεῖον , ἐν μέσῳ τε τῶν παρακειμένων κακιῶν θεωρεῖται , καὶ ἀρετὴ ἐστι . Κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον , καὶ τὰ ἄλλα πάντα , ὅσα πρὸς τὸ χρεῖτον σπουδάζεται , μεσολαβεῖται πως τοῖς κακοῖς γειτονήμασιν . Ἡ σοφία δεινότητάς τε καὶ ἀχαιρεσίτητος τὸ μέσον ἔχει · οὔτε τοῦ δρεῖως τὸ φρόνιμον ἐπαινέσειν , οὔτε τῆς περιεστέρης τοῦ ἀχάρεως , εἰ ἐφ' ἑαυτοῦ μόνου ἑδὺν λαμβάνειν τούτων ἐκάτερον · ἀλλ' ἡ διὰ μέσου τῶν δύο τούτων σύγκρατος ἔξις , ἀρετὴ γίνεται . Ὁ ἑλλιπὴς κατὰ τὴν αἰσχροσύνην , ἀδολάστος ὁ πλεονάζων , κεκαυτηρίασται τὴν συνείδησιν , καθὼς ὁρίζειται ὁ Ἀπόστολος · ὁ μὲν γὰρ ταῖς ἡδοναῖς ἀναλὴν ἐκκέχυται , ὁ δὲ καὶ τὸν γάμον ἴσα τῇ μοιχείᾳ βδελύσσεται · ἡ δὲ διὰ [ μὲ ] σοῦ τούτων θεωρουμένη ἔξις , αἰσχροσύνην ἐστιν . Ἐπεὶ δὲ , καθὼς φησιν ὁ Κύριος , ὁ κόσμος οὗτος ἐν τῷ πονηρῷ κεῖται , ἀλλοφυλὸν δὲ τοῖς ἐπομένοις τὴν νόμῳ · τῇ ἀρετῇ ἀντικείμενον , ὅπερ ἐστιν ἡ πορνεία · ὁ διὰ τοῦ κόσμου τούτου κατὰ τὸν βίον ὁδοιπόρων , ἀσφαλῶς τὴν ἀναγκαίαν ταύτην τῆς ἀρετῆς διανύσει ὁδοιπορίαν , εἰ τὴν λευφόρον δυντος , τὴν ὑπὸ τῆς ἀρετῆς τριβθεῖσαν τε καὶ λευκαιομένην ὁδὸν φυλάσσει , μηδαμοῦ πρὸς τὰς παρακειμένας ἀνοδίας διὰ κακίαν παρατρεπόμενος . Ἐπεὶ δὲ , καθὼς εἴρηται , τῇ ἀνδρῷ τῆς ἀρετῆς καὶ ἡ ἐπιβολὴ τοῦ ἀντικειμένου συναναβαίνει , καταλλήλως ἑκάστου τῆς εἰς τὸ κακὸν παρατροπῆς τὰς ἀφορμὰς ἐξευρίσκουσα · τότε πρὸς μελῆσον τοῦ λαοῦ ἐν τῷ κατὰ Θεὸν βίῳ αὐξήσαντος , ἄλλης ἐπιβουλῆς ὁ ἀντικείμενος ἄπτεται , κατὰ τοὺς δεινοὺς τὰ πολεμικά · οἱ τὴν κατὰ στόμα παράταξιν τῶν πλεονεκτούντων κατὰ τὴν δύναμιν δυσκαταγνώσιτον ὁρώντες , λόγους καὶ ἐνέδρας καταστρατηγήσει τὸν ἀντικείμενον . Οὕτως ὁ τῆς κακίας στρατὸς ἐπὶ τῶν νόμῳ καὶ ἀρετῇ δυναμωθέντων , οὐχὶ κατὰ πρόσωπον ἀντεξάγει τὴν δύναμιν , ἀλλ' ἐνέδρας τισὶ κατὰ τὸ ἀφανὲς τὴν ἐπιβουλὴν ἐξεργάζεται . Καλεῖ τοίνυν εἰς συμμαχίαν κατὰ τῶν ἐπιβουλευομένων παρ' αὐτοῦ τὴν γοητείαν . Ἐν ἡ μὲν ἱστορία φησὶ μάντιν εἶναι τὴν καὶ οἰωνιστήν , ἐκ τινὸς ἐνεργείας δαιμόνιον βλακαὶ μιθωθέντα παρὰ τοῦ κρατοῦντος τῶν Μadiani - τούτων τρέψει τὴν κατάραν εἰς εὐλογίαν . Ἡμεῖς δὲ τὴν γοητείαν ἐνεργὸν κατὰ τῶν ἐν ἀρετῇ ζῶν
Lemmas: ἐπισφαλής γάρ ὁ ἐπί ὁ πλάγιος παρατροπή ὁ ὁδέω . ὥσπερ γάρ εἰμί δύο χρημοὶ εἷς ἐπί ὁ ἄκρος ῥαχός ἀτραπός ἀπέχω , κίνδυνος εἰμί ὁ διά οὗτος βαίνω , ἔνθεν ἢ ἔνθεν παρασκάπτω ὁ μέσος ( ἴσως γάρ ἑκατέρωθεν ὁ ἐκ ὁ χρημοῦ βάραθρον ὁ ἐκτροπή διαδέχομαι ) · οὕτως ὁ νόμος βούλομαι ὁ αὐτός κατά ἴχνος επομενω , μή καταλείπω ὁ ὁδός , ὁ , καθώς φημί ὁ Κύριος , στενός τε καί πεθλιμμένην , μήτε ἐπί ὁ σκαιός τε καί εὐώνυμος , μήτε ἐπί ὁ δεξιός νομίζω . Ἀδύνα δέ εἰμί οὗτος ὁ λόγος , ἐν μεσότης θεωρέω ὁ ἀρετή ὁρίζω · διότι φύω πᾶς κακία ἢ κατά ἔλλειψις , ἢ κατά ὑπερπέτομαι ἀρετή ἐνεργέω . οἷος ἐπί ὁ ἀνδρεῖος , ἔλλειψις ὁ εἰμί ἀρετή ὁ δειλία , ὑπέρπτωσις δέ ὁ θράσος · ὁ δέ ἐκάς οὗτος καθαιρέω , ἐν μέσος τε ὁ παράκειμαι κακία θεωρέω , καί ἀρετή εἰμί . κατά ὁ αὐτός τρόπος , καί ὁ ἄλλος πᾶς , ὅσος πρός ὁ χρέω σπουδάζω , μεσολαβέω πως ὁ κακός γειτόνημα . ὁ σοφία δεινότητα τε καί αχαιρεσιτητη ὁ μέσος ἔχω · οὔτε ὁ δρεῖως ὁ Φρόνιμον ἐπαινέω , οὔτε ὁ περιστεργω ὁ ἄχαρις , εἰμί ἐπί ἑαυτοῦ μόνος δύο λαμβάνω οὗτος ἐκάς · ἀλλά ὁ διά μέσος ὁ δύο οὗτος σύγκρατος ἕξις , ἀρετή γίγνομαι . ὁ ελλιπής κατά ὁ αἰσχροσύνη , ἀδολάστος ὁ πλεονάζω , καυτηριάζω ὁ συνείδησις , καθώς ὁρίζω ὁ ἀπόστολος · ὁ μέν γάρ ὁ ἡδονή ἀναλὴν ἐκχέω , ὁ δέ καί ὁ γάμος ἴσος ὁ μοιχεία βδελύσσομαι · ὁ δέ διά [ ἐγώ ] σύ οὗτος θεωρέω ἕξις , αἰσχροσύνη εἰμί . ἐπεί δέ , καθώς φημί ὁ Κύριος , ὁ κόσμος οὗτος ἐν ὁ πονηρός κεῖμαι , ἀλλόφυλος δέ ὁ ἐφίημι ὁ νόμος · ὁ ἀρετή ἀντίκειμαι , ὅσπερ εἰμί ὁ πορνεία · ὁ διά ὁ κόσμος οὗτος κατά ὁ βίος ὁδοίπορος , ἀσφαλῶς ὁ ἀναγκαῖος οὗτος ὁ ἀρετή διανύω ὁδοιπορία , εἰμί ὁ λευφορος Δύντος , ὁ ὑπό ὁ ἀρετή τρίβω τε καί λευκαίνω ὁδός φυλάσσω , μηδαμοῦ πρός ὁ παράκειμαι ἀνοδία διά κακία παρατρέπω . ἐπεί δέ , καθώς εἴρω , ὁ Ἀνδρώ ὁ ἀρετή καί ὁ ἐπιβολή ὁ ἀντίκειμαι συναναβαίνω , κατάλληλος ἕκαστος ὁ εἰς ὁ κακός παρατροπή ὁ ἀφορμή ἐξευρίσκω · τότε πρός μέλω ὁ λαός ἐν ὁ κατά θεός βίος αὐξάνω , ἄλλος ἐπιβουλή ὁ ἀντίκειμαι ἄπτω , κατά ὁ δεινός ὁ πολεμικός · ὁ ὁ κατά στόμα παράταξις ὁ πλεονεκτέω κατά ὁ δύναμις δυσκαταγνωσιος ὁράω , λόγος καί ἐνέδρα καταστρατηγώ ὁ ἀντίκειμαι . οὕτως ὁ ὁ κακία στρατός ἐπί ὁ νόμος καί ἀρετή δυναμόω , οὐ κατά πρόσωπον ἀντεξάγω ὁ δύναμις , ἀλλά ἐνέδρα τις κατά ὁ ἀφανής ὁ ἐπιβουλή ἐξεργάζομαι . Καλεῖ τοίνυν εἰς συμμαχία κατά ὁ ἐπιβουλεύω παρά αὐτός ὁ γοητεία . ἐν ὁ μέν ἱστορία φημί μάντις εἰμί ὁ καί οἰωνιστής , ἐκ τις ἐνέργεια δαιμόνιον ὑλακή μιθωθέντα παρά ὁ κράτος ὁ Μadiani - οὗτος τρέπω ὁ καταίρω εἰς εὐλογία . ἐγώ δέ ὁ γοητεία ἐνεργός κατά ὁ ἐν ἀρετή ζῶ