gregorius-nyssenus.de-vita-gregorii-thaumaturgi pg046_0458.1
Ἁβραὰμ ὁ λόγος κατέχει , τῆς Χαλδαϊκῆς φιλοσοφίας ἐν ἐπιστήμῃ γεγόνων , καὶ τὴν ἐναρμόνιον τε καὶ τεταγμένην τῶν ἀστρῶν κατανοήσαντα θεῖν καὶ κίνησιν , ὑποδῆθρα χρῆσθαι τῇ περὶ ταῦτα γνώσει πρὸς τὴν τοῦ ὑπερκειμένου ἀγαθοῦ θεωρίαν , λογισάμενον , ὡς εἰ τὰ αἰσθητὰ ληπτὰ τοιαῦτα , τί ἂν εἴη τὰ ὑπὲρ αἴσθησιν · καὶ οὕτως τοῦ ζητουμένου τυχεῖν , οὗν ἐπιθάντα τῆς ἑῶ σοφίας , καὶ γενομένου δι’ αὐτῆς ὑψηλότερον , ὥστε προσεγγίζειν τρόπον τινὰ δι’ αὐτῆς τοῖς ἀληθεῖς · οὕτω καὶ ὁ Μέγας οὗτος , τῇ ἑαυτοῦ φιλοσοφίᾳ δι’ ἐπιμελείας καθαρὶσας , δι’ ὧν Ἕλληνισμὸς τοὺς πολλοὺς βεβαιοῦται , διὰ τούτων ὁδηγηθῆ πρὸς τὴν τοῦ Χριστιανισμοῦ κατανοήσιν , καὶ καταλαλῶν τὴν πεπλαγμένην τῶν πατέρων θρησκείαν , ἐξῆτει τὴν τῶν ὄντων ἀλήθειαν , ἐξ αὐτῶν τῶν πεπονημένων τοῖς ἐξωθεν διδαχθεῖς τοῖς αὐτῶν Ἑλλήνικων δογμάτων ἀποστάσειν . Ἐπειδὴ γὰρ εἰδεν πρὸς διαφόρους ὑπολήψεις ἐν ταῖς περὶ τοῦ θεοῦ δόξαις σχιζομένην τὴν Ἑλληνικὴν καὶ τὴν βάρβαρον ὁμοίως φιλοσοφίαν , καὶ τοὺς τῶν δογμάτων προσεστηκότας , οὔτε πρὸς ἀλλήλους συμβαίνοντας , καὶ τοὺς καθ’ ἑαυτὸν ἑκάστον κρατύνειν τῇ περινοίᾳ τῶν λόγων φιλονεικοῦντας · τούτους μὲν ὡς περ ἐν ἐμφυλίῳ πολέμῳ , ὑπ’ ἀλλήλων ἀνατρεπομένους · καταλεῖπεν · καταλαβὼν δὲ τὸν ἐστῶτα λόγον τῆς πίστεως , τὸν οὐδεμιᾷ λογικῇ τινι περιεργίᾳ καὶ τεχνικαῖς πλοκαῖς κρατυνόμενον , ἀλλὰ δι’ ἀπλότητος ἡθικῶν ὁμοίως πᾶσι καταγγελόμενον · ὅς ἐν αὐτῷ τῷ ὑπὲρ τὴν πίστιν εἶναι , τὸ πιστὸν ἔχει . Εἰ γὰρ τοιούτων ἦν τὸ λεγόμενον , ὡς τῇ τῶν ἀνθρωπίνων λογισμῶν δυνάμει καταλαμβάνεσθαι , οὐδὲν ἂν τῆς Ἑλληνικῆς σοφίας διήνεγκε ( κάκεινο γὰρ , ὅπερ ἂν καταλαβεῖν ἐξισχύοιεν , εἶναι καὶ εἶναι δοξάζοιεν ) , ἐπεὶ δὲ ἀνεπίβατός ἐστι λογισμοῖς ἀνθρωπίνοις τῆς ὑπερκειμένης φύσεως ἡ κατάληψις , τοῦτο χάριν ἡ πίστις ἀντὶ τῶν λογισμῶν γίνεται , τοῖς ὑπὲρ λόγον τε καὶ κατάληψιν ἑαυτὴν ἐπεκτεινοῦσα . Διὰ ταῦτα , καθὼς περὶ τοῦ Μωϋσέως φησιν ἡ Γραφή , ὅτι ἐπαιδεύθη πᾶσῃ σοφίᾳ τῶν Αἰγυπτίων · οὕτως καὶ ὁ Μέγας οὗτος , διὰ πάσης ἰλθὼν τῆς τῶν Ἑλλήνων παιδεύσεως , καὶ γνώος τῇ πείρᾳ τῶν παρ’ αὐτοῖς δογμάτων τὸ ἀσθενὲς καὶ ἀσύστατον , μαθητὴς τοῦ Εὐαγγελίου καθίσταται · καὶ πρὶν ἀχθῆναι διὰ τῆς εὐστυχίας τε καὶ ἀσωμάτου γεννήσεως , οὕτως καθ’ ὅλου τὸν βίον , ὡς μηδένα βύπτον τῆς ἁμαρτίας ἐπὶ τὸ λουτρὸν εἰσενέγκασθαι . Οὕσης δὲ αὐτῷ τῆς διαγωγῆς ἐν Αἰγύπτῳ κατὰ τὴν μεγάλην τοῦ Ἀλεξάνδρου πόλιν , εἰς ἣν καὶ ἡ πάντα χθὼν συνέδρευ νεοτῶν τῶν περὶ φιλοσοφίας τε καὶ ἱατρικὴν ἐσπουδακόντων · χαλεπὸν ἦν τοῖς ὁμιληταῖς θαμα , νέος ὑπὲρ τὴν ἡλικίαν τῇ σωφροσύνῃ κοσμούμενος . Ὁ γὰρ τοῦ καθαρευόντος ἐπαίνος , τῶν μολυνυμένων δυσειδὲς ἦν . Ἄς ἄν οὖν ἀπολογίαν τις εἴη τοῖς ἀκολάστοις , τὸ μὴ μόνους αὐτοὺς εἶναι δοκεῖν τοιούτους , ἐπινοία τις ἐξ ἐπιβουλῆς παρ’ αὐτῶν ἐπενεχέσθαι , τοῦ μὲν ἄν τινα τῷ βίῳ τοῦ Μεγάλου προσετρίψασθαι . Καὶ προβάλλεται παρ’ αὐτῶν , εἰς διαβολὴν ἐκείνου , γύναιον ἐταιρικόν , ἐξ οἴκηματός ἐπ’
Lemmas: Ἀβραάμ ὁ λόγος κατέχω , ὁ Χαλδαικός φιλοσοφία ἐν ἐπιστήμη γόνος , καί ὁ ἐναρμόνιος τε καί τάσσω ὁ ἄστρον κατανοέω θέω καί κίνησις , ὑποδῆθρα χράω ὁ περί οὗτος γνῶσις πρός ὁ ὁ ὑπέρκειμαι ἀγαθός θεωρία , λογίζομαι , ὡς εἰμί ὁ αἰσθητός ληπτός τοιοῦτος , τίς εἄν εἰμί ὁ ὑπέρ αἴσθησις · καί οὕτως ὁ ζητέω τυγχάνω , ἐν ἐπιτίθημι ὁ ἑός σοφία , καί γίγνομαι διά αὐτός ὑψηλός , ὥστε προσεγγίζω τρόπος τις διά αὐτός ὁ ἀληθής · οὗτος καί ὁ Μέγας οὗτος , ὁ ἑαυτοῦ φιλοσοφία διά ἐπιμέλεια καθαρίζω , διά ὅς Ἑλληνισμός ὁ πολύς βεβαιόω , διά οὗτος ὁδηγέω πρός ὁ ὁ χριστιανισμός κατανόησις , καί καταλαλέω ὁ πλάσσω ὁ πατήρ θρησκεία , ἐξαιτέω ὁ ὁ εἰμί ἀλήθεια , ἐκ αὐτός ὁ πονέομαι ὁ ἐξωθεν διδάσκω ὁ αὐτός Ἑλληνικός δόγμα ἀπόστασις . ἐπεί γάρ ὁράω πρός διάφορος ὑπόληψις ἐν ὁ περί ὁ θεός δόξα σχίζω ὁ Ἑλληνικός καί ὁ βάρβαρος ὁμοίως φιλοσοφία , καί ὁ ὁ δόγμα προσίστημι , οὔτε πρός ἀλλήλων συμβαίνω , καί ὁ κατά ἑαυτοῦ ἕκαστος κρατύνω ὁ περίνοια ὁ λόγος φιλονεικέω · οὗτος μέν ὡς περ ἐν ἐμφύλιος πόλεμος , ὑπό ἀλλήλων ἀνατρέπω · καταλείπω · καταλαμβάνω δέ ὁ ἵστημι λόγος ὁ πίστις , ὁ οὐδείς λογικός τις περιεργία καί τεχνικός πλοκή κρατύνω , ἀλλά διά απλοτητη ἠθικός ὁμοίως πᾶς καταγγέλλω · ὅς ἐν αὐτός ὁ ὑπέρ ὁ πίστις εἰμί , ὁ πιστόν ἔχω . εἰμί γάρ τοιοῦτος εἰμί ὁ λέγω , ὡς ὁ ὁ ἀνθρώπινος λογισμός δύναμις καταλαμβάνω , οὐδείς εἄν ὁ Ἑλληνικός σοφία διαφέρω ( ἐκεῖνος γάρ , ὅσπερ εἄν καταλαμβάνω ἐξισχύω , εἰμί καί εἰμί δοξάζω ) , ἐπεί δέ ἀνεπίβατος εἰμί λογισμός ἀνθρώπινος ὁ ὑπέρκειμαι φύσις ὁ κατάληψις , οὗτος χάρις ὁ πίστις ἀντί ὁ λογισμός γίγνομαι , ὁ ὑπέρ λόγος τε καί κατάληψις ἑαυτοῦ ἐπεκτείνω . Ζεύς οὗτος , καθώς περί ὁ Μωϋσῆς φημί ὁ γραφή , ὅτι παιδεύω πᾶς σοφία ὁ Αἰγύπτιος · οὕτως καί ὁ Μέγας οὗτος , διά πᾶς ἰλθὼν ὁ ὁ Ἕλλην παίδευσις , καί γιγνώσκω ὁ πείρω ὁ παρά αὐτός δόγμα ὁ ἀσθενής καί ἀσύστατος , μαθητής ὁ Εὐαγγέλιος καθίστημι · καί πρίν ἄγω διά ὁ ευστυχιος τε καί ἀσώματος γέννησις , οὕτως κατά ὅλος ὁ βίος , ὡς μηδείς βύπτον ὁ ἁμαρτία ἐπί ὁ λουτρόν εἰσφέρω . ὗσις δέ αὐτός ὁ διαγωγεύς ἐν Αἴγυπτος κατά ὁ μέγας ὁ Ἀλέξανδρος πόλις , εἰς ὅς καί ὁ πᾶς χθών συνεδρεύω νεότης ὁ περί φιλοσοφία τε καί ἱατρικός σπουδάζω · χαλεπός εἰμί ὁ ὁμιλητής θαμά , νέος ὑπέρ ὁ ἡλικία ὁ σωφροσύνη κοσμέω . ὁ γάρ ὁ καθαρεύων ἔπαινος , ὁ μολύνω δυσειδής εἰμί . ἄς ἄν οὖν ἀπολογία τις εἰμί ὁ ἀκόλαστος , ὁ μή μόνος αὐτός εἰμί δοκέω τοιοῦτος , ἐπίνοια τις ἐκ ἐπιβουλή παρά αὐτός ἐπιφέρω , ὁ μέν ἄν τις ὁ βίος ὁ μεγάλος προστρίβω . καί προβάλλω παρά αὐτός , εἰς διαβολή ἐκεῖνος , γύναιον ἑταιρικός , ἐκ οἴκημα ἐπί