gregorius-nyssenus.de-virginitate pg046_0183.4
Δοκεῖ δέ μοι δι' ὑποδείγματος ἐναργέστερον ἀν παραστήσαι τὸ περὶ τούτων δόγμα . Ὑποθέμεθα γὰρ τι ὕδωρ ἐκ πηγῆς προχεόμενον , εἰς διαφόρους ἀπορροὰς κατὰ τὸ συμβῆν διαχίζεσθαι . Οὐκοῦν ὡς ἂν οὕτω φέρεται , εἰς οὐδὲν τῶν πρὸς τὴν γεωργίαν χρησίμων ἐπιτρέπειν ἔσται , τῆς εἰς πολλὰ διαχέσεως οὐδὲν τὸ ἐν ἑκάστῳ , καὶ ἀδρανὲς , καὶ δυσκίνητον ὑπὸ ἀτονίας ποιούσης · εἰ δὲ τις πάσας αὐτοῦ τὰς ἀτάκτους ἀπορροὰς συναγάγοι , καὶ εἰς ἕν ρεῖθρον τὸ πολλάκις τέως ἐκδεδιασμένον ἀπορίσει , εἰς πολλὰ ἀντὸν βιωφελῶν καὶ χρησίμων ἀθροῖον καὶ συντεταγμένῳ τῷ ὕδατι χρῆσαιτο . Οὕτω μοι δοκεῖ καὶ ὁ νοῦς ὁ ἀνθρώπινος , εἰ μὲν πανταχοῦ διαχέοιτο , πρὸς τὸ ἀρχέγονον ἀεὶ τοῖς αἰσθητηρίοις μένων καὶ σκεδαννύμενος , μηδεμίαν ἀξιόλογον δύναμιν ἴσχειν πρὸς τὴν ἐπὶ τὸ δυνάμεως ἀγαθὸν πορείαν · εἰ δὲ πανταχόθεν ἀναχληθῆς , καὶ περὶ ἑαυτὸν ἀθροισθεὶς , συνηγμένος καὶ ἀδιάχυτος πρὸς τὴν οἰκείαν ἑαυτῷ καὶ κατὰ φύσιν ἐνέργειαν κινηθεὶς , οὐδὲν τὸ χωλὸν αὐτῷ ἔσται πρὸς τὰ ἄνω φέρεσθαι , καὶ τῆς ἀληθείας τῶν ὄντων ἐφάπτεσθαι . Καθὰ περ γὰρ τὸ περιεστεγασμένον διὰ σωλήνος ὕδωρ ὁρῶμεν πολλάκις ὑπὸ τῆς ἀναλιδοῦσης βίας ἐπὶ τὰ ἄνω φέρεσθαι , οὐκ ἔχον ὅπῃ διαχυθῇ , καὶ ταῦτα , καταφερόμενον αὐτῷ τῆς κατὰ φύσιν ὄντος κινήσεως · οὕτω καὶ ὁ νοῦς ὁ ἀνθρώπινος , σίων τινος σωλήνος στεγανῶ τῆς ἐγχαταστάσεως αὐτὸν πανταχόθεν περιστεγανῶν , ἀναληφθήσεται πως ὑπὸ τῆς τοῦ κινεῖσθαι φύσεως πρὸς τὴν τῶν ὑψηλοτέρων ἐπιθυμίαν , οὐκ ἔχον ὅπου παραρρύη . Οὔτε γὰρ στίναί ποτε δυνατόν ἐστι τὴν ἀεὶ κίνησιν ὑπὸ τοῦ πεποιηκότος εἰληφότα τὴν φύσιν , καὶ εἰς τὰ μάταια χρήσθαι τῇ κινήσει χωλυθόμενον , ἀμήχανον μὴ πρὸς τὴν ἀλήθειαν πάντως εὐθυπορῆσαι , τῷ πανταχόθεν ἀπὸ τῶν ἀτόπων ἀπεῖργασθαι · καὶ γὰρ ἐν ταῖς πολυοδίαις οὕτω μάλιστα τοὺς ὁδοιπόρους ὁρῶμεν τῆς εὐθείας οὐκ ἀμαρτάνοντας , ὅταν τὴν ἐν ταῖς ἄλλαις ὁδοῖς πλάνην προμαθόντες , ἐκκλίνωσιν . Ὥς ὁ τῶν πλανημένων τριβὼν ἐν τῷ πλεῖν ἀναχωρήσας , ἐπὶ τῆς εὐθείας μᾶλλον ἑαυτὸν φυλάσσει · οὕτως ἡμῶν ἡ διάνοια τῇ ἀποτροπῇ τῶν ματαίων τὴν ἐν τοῖς οὖσιν ἀλήθειαν ἐπιγνώσεται . Ἐντεῦθεν οὖν ταῦτα παιδεύει ἡμᾶς τῇ μνήμῃ τῶν μεγάλων προφητῶν ἐκείνων , τὸ μηδενὶ τῶν ἐν τῷ κόσμῳ σπουδαζομένων ἐμπλέκεσθαι · ἐν δὲ τῶν σπουδαζομένων ὁ γάμος ἐστίν · μᾶλλον δὲ ἀρχὴ καὶ ρίζα τῆς τῶν ματαίων σπουδῆς .
Lemmas: δοκέω δέ ἐγώ διά ὑπόδειγμα ἐναργής εἰς παρίστημι ὁ περί οὗτος δόγμα . Ὑπόθεμα γάρ τίς ὕδωρ ἐκ πηγή προχέω , εἰς διάφορος ἀπορροή κατά ὁ συμβαίνω διαχέω . οὐκοῦν ὡς εἄν οὗτος φέρω , εἰς οὐδείς ὁ πρός ὁ γεωργία χρήσιμος ἐπιτρέπω εἰμί , ὁ εἰς πολύς διαχέσεως οὐδείς ὁ ἐν ἕκαστος , καί ἀδρανής , καί δυσκίνητος ὑπό ἀτονία ποιέω · εἰμί δέ τις πᾶς αὐτός ὁ ἄτακτος ἀπορροή συνάγω , καί εἰς εἷς ῥεῖθρον ὁ πολλάκις τέως εκδεδιασμενος απορισεω , εἰς πολύς Αντόν βιωφελής καί χρήσιμος ἀθροίζω καί συντάσσω ὁ ὕδωρ χράω . οὕτως ἐγώ δοκέω καί ὁ νόος ὁ ἀνθρώπινος , εἰμί μέν πανταχοῦ διαχέω , πρός ὁ ἀρχέγονος ἀεί ὁ αἰσθητήριον Μένων καί σκεδάννυμι , μηδείς ἀξιόλογος δύναμις ἴσχω πρός ὁ ἐπί ὁ δύναμις ἀγαθός πορεία · εἰμί δέ πανταχόθεν ἀναχληθῆς , καί περί ἑαυτοῦ ἀθροίζω , σύνειμι καί ἀδιάχυτος πρός ὁ οἰκεῖος ἑαυτοῦ καί κατά φύσις ἐνέργεια κινέω , οὐδείς ὁ χωλός αὐτός εἰμί πρός ὁ ἄνω φέρω , καί ὁ ἀλήθεια ὁ εἰμί ἐφάπτω . καθά περ γάρ ὁ περιίστημι διά σωλήν ὕδωρ ὁράω πολλάκις ὑπό ὁ αναλιδιδωμι Βίας ἐπί ὁ ἄνω φέρω , οὐ ἔχω ὅπῃ διαχέω , καί οὗτος , καταφέρω αὐτός ὁ κατά φύσις εἰμί κίνησις · οὗτος καί ὁ νόος ὁ ἀνθρώπινος , σίον τις σωλήν στεγανός ὁ εγκατάσταση αὐτός πανταχόθεν περιστεγανός , ἀναλαμβάνω πως ὑπό ὁ ὁ κινέω φύσις πρός ὁ ὁ ὑψηλός ἐπιθυμία , οὐ ἔχω ὅπου παραρρέω . οὔτε γάρ στίνη ποτός δυνατός εἰμί ὁ ἀεί κίνησις ὑπό ὁ ποιέω λαμβάνω ὁ φύσις , καί εἰς ὁ μάταιος χράω ὁ κινέω χωλυθομενω , ἀμήχανος μή πρός ὁ ἀλήθεια πάντως εὐθυπορέω , ὁ πανταχόθεν ἀπό ὁ ἄτοπος ἀπεργάζομαι · καί γάρ ἐν ὁ πολυοδία οὗτος μάλιστα ὁ ὁδοίπορος ὁράω ὁ εὐθύς οὐ ἁμαρτάνω , ὅταν ὁ ἐν ὁ ἄλλος ὁδός πλάνη προμανθάνω , ἐκκλίνω . ὥ ὁ ὁ πλανιέμαι τριβή ἐν ὁ πλέω ἀναχωρέω , ἐπί ὁ εὐθύς μᾶλλον ἑαυτοῦ φυλάσσω · οὕτως ἐγώ ὁ διάνοια ὁ ἀποτροπή ὁ μάταιος ὁ ἐν ὁ εἰμί ἀλήθεια ἐπιγιγνώσκω . ἐντεῦθεν οὖν οὗτος παιδεύω ἐγώ ὁ μνήμη ὁ μέγας προφήτης ἐκεῖνος , ὁ μηδείς ὁ ἐν ὁ κόσμος σπουδάζω ἐμπλέκω · ἐν δέ ὁ σπουδάζω ὁ γάμος εἰμί · μᾶλλον δέ ἀρχή καί ρίζα ὁ ὁ μάταιος σπουδή .