gregorius-nyssenus.de-virginitate pg046_0189.3
Ὡςπερ τοίνυν οἱ μὲν ἐπιπολαιότερον δίχα διανοίας τὰ πράγματα βλέποντες , ἐπειδὰν εἴδωσιν ἄνθρωπον ἢ ὅπερ ἂν τυχὴ τῶν φαινομένων , πλὴν οὐδὲν τοῦ ὁρωμένου περιεργάζονται · ἀρκεῖ γὰρ αὐτῷ · θεασάμενος τὸν ὄγκον τοῦ σώματος , ὅλον νομίζει τὸν τοῦ ἀνθρώπου λόγον κατεληφέναι · ὁ δὲ διορατικῶς τὴν ψυχὴν , καὶ πεπαιδευμένος μὴ μόνως ὀφθαλμοῖς ἐπιτρέπει[v ] τὴν τῶν ὄντων ἐπίσκεψιν , οὐ μέρει τῶν φαινομένων στήσεται , οὐδὲ τὸ μὴ βλεπόμενον ἐν τοῖς μὴ οὖσι λογίζεται , ἀλλὰ καὶ ψυχῆς φύσιν περινοεῖ , καὶ τὰς τῶν σώματι ἐμφυομένας ποιότητας , καὶ κοινὴ καὶ καθ' ἑαυτὰς ἐπισκέπτεται · ἴδια τε γὰρ αὐτῶν ἑκάστην χωρίζει τῷ λόγῳ , καὶ πάλιν τὴν κοινὴν αὐτῶν συνδρομὴν τε καὶ σύμποιαν περὶ τὴν τοῦ ὑποκειμένου σύστασιν θεωρεῖ · οὕτως οὖν καὶ ἐν τῷ τοῦ καλοῦ ζητήσει , ὁ μὲν ἀτελῆ τὴν διάνοιαν , ἐπειδὰν ἴδῃ τι πρᾶγμα ψ κάλλους τινὸς περιέχεται φαντασίαν , αὐτὸ ἐκεῖνο καλὸν εἶναι τῇ ἑαυτοῦ φύσει οἴησεται , ὅπερ ἂν τὴν αἴσθησιν αὐτοῦ δι' ἡδονῆς ἐπισπάσθαι , καὶ οὐδὲν ὑπὲρ τοῦτο πλέον περιεργάζεται . Ὁ δὲ κεκαθαρμένος τὴν τῆς ψυχῆς ὀφθαλμὸν , καὶ δυνατὸς τὰ τοιαῦτα βλέπειν , χαίρειν ἔδασα τὴν ὑλὴν τὴν ὑποβεβλημένην τῇ τοῦ καλοῦ ἰδέᾳ , ὅλον ὑποβάθρα τινὶ τῷ ὁρωμένῳ χρήσεται , πρὸς τὴν τοῦ νοητοῦ κάλλους θεωρίαν , ὅς κατὰ μετουσίαν τὰ ἄλλα καλὰ γίνεται τε καὶ ὀνοάζεται . Δοκεῖ δέ μοι χαλεπὸν εἶναι , τῶν πλείστων τῇ τοιαύτῃ παχυτέρας τῆς διανοίας συζώτων , τὸ διατεμοῦντας τῷ λόγῳ καὶ χωρίσαντας τὴν ὑλὴν ἀπὸ τοῦ ἐπιθεωρουμένου κάλλους , αὐτὴν ἐφ' ἑαυτῆς τοῦ καλοῦ τὴν φύσιν κατανοῆσαι . Καὶ εἰ τις ἀκριβῶς θέλοι τὴν αἰτίαν σκοπεῖν τῶν πεπλανημένων καὶ μοχθηρῶν ὑπολήψεων , οὐκ ἂν μοι δοκεῖ ἄλλην εὑρεῖν , ἢ τὸ μὴ ἀκριβῶς ἡμῖν γεγυμνάσθαι τὰ τῆς ψυχῆς αἰσθητήρια πρὸς τὴν τοῦ καλοῦ καὶ μὴ τοιούτου διάκρισιν . Διὰ τοῦτο ἀποστάντες οἱ ἄνθρωποι τῆς περὶ τὸ ὄντως ἀγαθὸν σπουδῆς , οἱ μὲν εἰς ἔρωτα σαρκῶν καταῦλισθησαν , οἱ δὲ ἐπὶ τὴν ἀξίωσιν τῶν χρημάτων ὕλην ταῖς ἐπιθυμίαις ἐρεψαν · ὅλοι ἐν τιμαῖς καὶ δόξαις καὶ δυναστείαις τὸ καλὸν ὡρίσαντο · εἰσὶ δὲ τινες οἱ περὶ τέχνας καὶ ἐπιστήμας ἐπιορθησαν · οἱ δὲ ἀνδραποδωδέστεροι τούτων , λαῖμὸν καὶ γαστέρα τοῦ ἀγαθοῦ ποιουμένους κριτήριον . Οἱ δὲ ἀποστάντες τῶν ὑλικῶν νοημάτων , καὶ τῶν περὶ τὰ φαινόμενα προσπαθειῶν , ἀνέστησαν τὴν ἀπλὴν τε καὶ δύλον καὶ ἀσχημάτιστον τοῦ καλοῦ φύσιν , οὐκ ἂν περὶ τὴν αἴρεσιν τῶν ἐπιθυμητῶν ἐπλανήθησαν , οὐδ' ἐν τοσούτῳ ὑπὸ τῆς τοιαύτης ἀπάτης παρηγέρθησαν , ὡς μηδὲ τὸ πρόσκαιρον τῆς ἐν τούτοις ἡδονῆς διέποντας ,
Lemmas: ὡς τοίνυν ὁ μέν ἐπιπόλαιος δίχα διάνοια ὁ πρᾶγμα βλέπω , ἐπειδάν οἶδα ἄνθρωπος ἢ ὅσπερ εἄν Τύχη ὁ φαίνω , πλήν οὐδείς ὁ ὁράω περιεργάζομαι · ἀρκέω γάρ αὐτός · θεάομαι ὁ ὄγκος ὁ σῶμα , ὅλος νομίζω ὁ ὁ ἄνθρωπος λόγος καταλαμβάνω · ὁ δέ διορατικός ὁ ψυχή , καί παιδεύω μή μόνος ὀφθαλμός ἐπιτρέπω ] ὁ ὁ εἰμί ἐπίσκεψις , οὖον μέρος ὁ φαίνω ἵστημι , οὐδέ ὁ μή βλέπω ἐν ὁ μή εἰμί λογίζομαι , ἀλλά καί Ψυχή φύσις περινοέω , καί ὁ ὁ σῶμα ἐμφύω ποιότης , καί κοινός καί κατά ἑαυτοῦ ἐπισκέπτομαι · ἴδιος τε γάρ αὐτός ἕκαστος χωρίζω ὁ λόγος , καί πάλιν ὁ κοινός αὐτός συνδρομή τε καί συμποεις περί ὁ ὁ ὑπόκειμαι σύστασις θεωρέω · οὕτως οὖν καί ἐν ὁ ὁ καλός ζητέω , ὁ μέν ἀτελής ὁ διάνοια , ἐπειδάν ὁράω τίς πρᾶγμα ψ κάλλος τις περιέχω φαντασία , αὐτός ἐκεῖνος καλός εἰμί ὁ ἑαυτοῦ φύσις οἴομαι , ὅσπερ εἄν ὁ αἴσθησις αὐτός διά ἡδονή ἐπισπάω , καί οὐδείς ὑπέρ οὗτος πλέω περιεργάζομαι . ὁ δέ καθαίρω ὁ ὁ Ψυχή ὀφθαλμός , καί δυνατός ὁ τοιοῦτος βλέπω , χαίρω δασός ὁ ὕλη ὁ ὑποβάλλω ὁ ὁ καλός ἰδέα , ὅλος ὑποβάθρα τις ὁ ὁράω χράω , πρός ὁ ὁ νοητός κάλλος θεωρία , ὅς κατά μετουσία ὁ ἄλλος καλός γίγνομαι τε καί ὄνομαι . δοκέω δέ ἐγώ χαλεπός εἰμί , ὁ πλεῖστος ὁ τοιοῦτος παχύς ὁ διάνοια συζάω , ὁ διατέμνω ὁ λόγος καί χωρίζω ὁ ὕλη ἀπό ὁ ἐπιθεωρέω κάλλος , αὐτός ἐπί ἑαυτοῦ ὁ καλός ὁ φύσις κατανοέω . καί εἰμί τις ἀκριβῶς ἐθέλω ὁ αἴτιος σκοπέω ὁ πλανάω καί μοχθηρός ὑπόληψις , οὐ εἄν ἐγώ δοκέω ἄλλος εὑρίσκω , ἢ ὁ μή ἀκριβῶς ἐγώ γυμνάζω ὁ ὁ Ψυχή αἰσθητήριον πρός ὁ ὁ καλός καί μή τοιοῦτος διάκρισις . Ζεύς οὗτος ἀφίστημι ὁ ἄνθρωπος ὁ περί ὁ εἰμί ἀγαθός σπουδή , ὁ μέν εἰς Ἔρως σάρξ καταῦλισθησαν , ὁ δέ ἐπί ὁ ἀξίωσις ὁ χρῆμα ὕλη ὁ ἐπιθυμία ἐρέφω · ὅλος ἐν τιμή καί δόξα καί δυναστεία ὁ καλός ὁρίζω · εἰμί δέ τις ὁ περί τέχνη καί ἐπιστήμη ἔπειμι · ὁ δέ ἀνδραποδώδης οὗτος , λαιμός καί γαστήρ ὁ ἀγαθός ποιέω κριτήριον . ὁ δέ ἀφίστημι ὁ ὑλικός νόημα , καί ὁ περί ὁ φαίνω προσπάθεια , ἀνίστημι ὁ ἁπλόος τε καί δύλον καί ἀσχημάτιστος ὁ καλός φύσις , οὐ εἄν περί ὁ αἵρεσις ὁ ἐπιθυμητής πλανάω , οὐδέ ἐν τοσοῦτος ὑπό ὁ τοιοῦτος ἀπάτη παρηγέρθησαν , ὡς μηδέ ὁ πρόσκαιρος ὁ ἐν οὗτος ἡδονή διέπω ,