gregorius-nyssenus.de-sancto-theodoro pg046_0379.1
σχολὴν δὸς ἑαυτῷ γνώμην , μεταβήσεται πρὸς τὸ βέλτιον . » Μανίαν γὰρ οἱ ἐκφρονες τὴν σωφροσύνην ἐκάλουν · ἔσστασιν δὲ καὶ παραφοράν , τὴν εὐλάβειαν · ὅπερ ἔταν οἱ μεθύντες , τὸ ἴδιον πάθος τοῖς νήφουσιν διενδίζωσι . Ἄλλ’ ὁ εὐσεβὴς ἄνθρωπος καὶ τοῦ Χριστοῦ στρατιώτης , εἰς ἀνδρικὴν πρᾶξιν τῇ δοθείσῃ σχολῇ κατεχρήσατο . Ποία ταύτη ; Καίρως οὖν μετ’ εὐφροσύνης ὑποδεξάσθαι τὸ διήγημα . Τῇ μυθευομένῃ μητρὶ τῶν θεῶν , ναὸς ἦν ἐπὶ τῆς μετροπόλεως Ἀμασείας , ὃν οἱ τότε πλανώμενοι , αὐτοῦ που περὶ τὰς ὄχθας τοῦ ποταμοῦ τῇ ματαιότητι κατεσκεύασαν . Τοῦτον ὁ γενναῖος , ἐν τῷ τῆς δοθείσης ἀδείας καιρῷ ἐπιτηρήσας εὐκαιρὸν ὥραν , καὶ αὐραν ἐπίφορον , ἐμπρήσας κατέφλεξεν , ἔργῳ τοῖς ἀλητρίοις δὸς τὴν ἀπόκρισιν , ἣν πάντως ἀνέμενον μετὰ τὴν διάσκεψιν . Ἐπιδηλοῦν δὲ τοῦ πράγματος ταχέως ἅπασιν γενομένου ( καὶ γὰρ ἐν τῷ μέσῳ τῆς πόλεως φανερώτατον ἐξέφθη τὸ πῦρ ) , οὐκ ἐπεκρύπτατο τὴν ἐγχείρησιν , οὐδὲ ἐσπουδάζε τὸ λαθεῖν · ἀλλ’ ἔνθους ἦν , καὶ σφόδρα γε τὴν κατορθώματι γαυρῶν , καὶ ὑπερχαίρων τῇ παραχῇ τῶν ἀδελῶν , ἣν ἐταράττοντο , τῷ ναῷ πειραλγούντες καὶ τῷ ξοάνῳ . Καὶ μέντοι κατεγγυηθὲν τοῖς ἄρχουσιν , ὡς αὐτουργήσας τὴν ἐμπρησμοὺν καὶ πάλιν κριθήσων φοβερώτερον τοῦ προτέρου · ὅπερ οὖν καὶ εἰκὸς , ἐπισυμβάντος τηλικούτου τοῦ παροξυναντος . Καὶ οἱ μὲν ἐπὶ τὸν δικαστικὸν ἀνέβησαν θρόνον . Θεόδωρος δὲ εὐπαρήγορος ἐν τοῖς μέσοις ἄρχοντος ὄψιος ἔχων ἐν τῇ στάσει τοῦ κρινομένου ἐρωτώμενος , καὶ τῷ τάχει τῆς ὁμολογίας τὴν ἐρώτησιν ἐπικόπτων . Ἐπεὶδὴ δὲ ἀκατάπληκτος ἦν , καὶ πρὸς οὐδὲν ἐφεῖστο τῶν ἀπειλουμένων δεινῶν , εἰς τούναςτὸν μετεβλήθησαν τρόπον · καὶ φιλανθρώπως διαλεγόμενοι , ἐπαγγελίας ὑποσώρειν ἐπειρῶντο τὸν δικαῖον . « Καὶ γίνωσκε , » φασιν , « ὡς εἰ βουληθεὶς εὐπειθῶς τὴν συμβουλήν τὴν ἡμετέραν προσδέξασθαι , εὐθὺς σε καταστήσομεν ἐξ ἀφανῶν γινώσκων , ἐξ ἀδόξων ἐντιμον · καὶ σοὶ τῆς ἀρχιερωσύνης ἐπαγγελλόμεθα τὴν ἀξίαν . » Ὡς δὲ τοῦ τῆς ἀρχιερωσύνης ἀξιώματος ἤκουσεν , ἐγγέλασας μακρὸν ὁ τρισμακάριος εἶπεν · « Ἐγὼ καὶ τοὺς ἱερέας τῶν εἰδώλων ἀθλίους κρίνων , καὶ ὡς ματαίας πράξεως ὑπηρέτας , οἰκτείρω · τοὺς δὲ ἀρχιερέας ἐπὶ πλεῖον ἐλεῶ καὶ βδελύσσομαι · ἐπὶ γὰρ τῶν χειρόνων , ὁ μεῖζων καὶ πρωτοακτὸν ἀθλιώτερος · ὡς ἐν τοῖς ἀδίκους , ὁ ἀδικιώτερος · ὡς ἐν τοῖς φονεύσιν , ὁ μᾶλλον ὧμός · ὡς ἐν τοῖς ἀκολάστοις , ὁ ἀσελγέστερος · καὶ διὰ τοῦτο ἐντεῦθεν ἤδη διὰ τῶν ὀλεθρίων ἐπαγγελιῶν καταβάλετε · λεληθώς γὰρ μοι , ὡ οὕτοι , τὴν κορυφὴν τῶν κακῶν ὑποσχόμενοι · τῷ δὲ εὐσεβῶς καὶ ὀρθῶς ζῆν προαιρουμένῳ , παραρρίπτεσθαι καλὸν ἐν τῷ οἴκῳ τοῦ Θεοῦ μᾶλλον , ἢ οἰκεῖν ἐν σκηνώσει ἀμαρτωλῶν . Ἐγὼ καὶ τοὺς βασιλέας τούτους , ὧν τὸν ἄνομον συνεχῶς ὑπαναγιγνώσκετε νόμον , ἐλεῶ , ὅτι αὐτάρχεις ἐν ἀνθρώποις ἀξίωμα τὸ κράτος τῆς βασιλείας ἔχοντας , τὴν τοῦ ἀρχιερέως ἑαυτοῖς προσήγοριαν ἀνέθεσαν , καὶ τὴν πενθῆρη καὶ σκοτεινὴν πορφύραν ἐκεῖθεν ἀμπλίσχονται , κατὰ μίμησιν τῶν κακοδαίμων ἀρχιερέων , ἀξιῶματι φαυλῶ σχυλῶν περιφέρωντες ἐνδύμα · ἔστι δὲ ὅτε καὶ μιᾶρῷ βωμῷ πλησιάζοντες , ἀντὶ βασιλέων γίνονται
Lemmas: σχολή δίδωμι ἑαυτοῦ γνώμη , μεταβαίνω πρός ὁ ἀγαθός . » Μανία γάρ ὁ έκφρων ὁ σωφροσύνη καλέω · εἰμί δέ καί παραφορά , ὁ εὐλάβεια · ὅς ἔτης ὁ μεθύω , ὁ ἴδιος πάθος ὁ νήφω διενδιζω . ἄλλος ὁ εὐσεβής ἄνθρωπος καί ὁ Χριστός στρατιώτης , εἰς ἀνδρικός πρᾶξις ὁ δίδωμι σχολή καταχράω . Ποία οὗτος ; Καῖρος οὖν μετά εὐφροσύνη ὑποδείκνυμι ὁ διήγημα . ὁ μυθεύω μήτηρ ὁ θεός , ναός εἰμί ἐπί ὁ μετρόπολις Ἀμάσεια , ὅς ὁ τότε πλανάω , αὐτοῦ ποῦ περί ὁ ὄχθη ὁ ποταμός ὁ ματαιότης κατασκευάζω . Τοῦτος ὁ γενναῖος , ἐν ὁ ὁ δίδωμι ἄδεια καιρός ἐπιτηρέω εὔκαιρος ὥρα , καί αὔρα ἐπίφορος , ἐμπίμπρημι καταφλέγω , ἔργον ὁ ἀλητρίοις δίδωμι ὁ ἀπόκρισις , ὅς πάντως ἀναμένω μετά ὁ διάσκεψις . ἐπιδηλόω δέ ὁ πρᾶγμα ταχέως ἅπας γίγνομαι ( καί γάρ ἐν ὁ μέσος ὁ πόλις φανερός ἐκφέρω ὁ πῦρ ) , οὐ ἐπικρύπτω ὁ ἐγχείρησις , οὐδέ σπουδάζω ὁ λανθάνω · ἀλλά ἔνθεος εἰμί , καί σφόδρα γε ὁ κατόρθωμα γαῦρος , καί ὑπερχαίρω ὁ παραχέω ὁ ἀδελῶν , ὅς ταράσσω , ὁ ναός πειραλγούντες καί ὁ ξόανον . καί μέντοι κατεγγυάω ὁ ἄρχω , ὡς αὐτουργέω ὁ ἐμπρησμός καί πάλιν κρίνω φοβερός ὁ πρότερος · ὅς οὖν καί ἔοικα , ἐπισυμβαίνω τηλικοῦτος ὁ παροξύνω . καί ὁ μέν ἐπί ὁ δικαστικός ἀναβαίνω θρόνος . Θεόδωρος δέ εὐπαρήγορος ἐν ὁ μέσος ἄρχων ὄψιος ἔχω ἐν ὁ στάσις ὁ κρίνω ἐρωτάω , καί ὁ τάχος ὁ ὁμολογία ὁ ἐρώτησις ἐπικόπτω . ἐπειδή δέ ἀκατάπληκτος εἰμί , καί πρός οὐδείς ἐφίστημι ὁ ἀπειλέω δεινός , εἰς τούναςτὸν μεταβάλλω τρόπος · καί φιλάνθρωπος διαλέγω , ἐπαγγελία ὑποσώρειν πειράω ὁ δίκαιος . « καί γιγνώσκω , » φημί , « ὡς εἰμί βούλομαι εὐπειθής ὁ συμβουλή ὁ ἡμέτερος προσδέχομαι , εὐθύς σύ καθίστημι ἐκ ἀφανής γιγνώσκω , ἐκ ἄδοξος ἔντιμος · καί σύ ὁ ἀρχιερωσύνη ἐπαγγέλλω ὁ ἄξιος . » ὡς δέ ὁ ὁ ἀρχιερωσύνη ἀξίωμα ἀκούω , ἐγγελάω μακρός ὁ τρισμακάριος λέγω · « ἐγώ καί ὁ ἱερεύς ὁ εἴδωλον ἄθλιος κρίνω , καί ὡς μάταιος πρᾶξις ὑπηρέτης , οἰκτίρω · ὁ δέ ἀρχιερεύς ἐπί πλέως ἐλεέω καί βδελύσσομαι · ἐπί γάρ ὁ χείρων , ὁ μείζων καί πρωτοακτὸν ἄθλιος · ὡς ἐν ὁ ἄδικος , ὁ ἄδικος · ὡς ἐν ὁ φονεύς , ὁ μᾶλλον ὠμός · ὡς ἐν ὁ ἀκόλαστος , ὁ ἀσελγής · καί διά οὗτος ἐντεῦθεν ἤδη διά ὁ ὀλέθριος ἐπαγγελία καταβάλλω · λανθάνω γάρ ἐγώ , ὅς οὕτος , ὁ κορυφή ὁ κακός ὑπισχνέομαι · ὁ δέ εὐσεβής καί ὀρθός ζάω προαιρέω , παραρρίπτω καλός ἐν ὁ οἶκος ὁ θεός μᾶλλον , ἢ οἰκέω ἐν σκήνωσις ἁμαρτωλός . ἐγώ καί ὁ βασιλεύς οὗτος , ὅς ὁ ἄνομος συνεχής ὑπαναγιγνώσκω νόμος , ἐλεέω , ὅτι αὐταρχέω ἐν ἄνθρωπος ἀξίωμα ὁ κράτος ὁ βασίλεια ἔχω , ὁ ὁ ἀρχιερεύς ἑαυτοῦ προσηγορία ἀνατίθημι , καί ὁ πενθήρης καί σκοτεινός πορφύρα ἐκεῖθεν αμπλισχω , κατά μίμησις ὁ κακοδαίμων ἀρχιερεύς , ἀξίωμα φαῦλος σχυλαω περιφέρω ἔνδυμα · εἰμί δέ ὅτε καί μιαρός βωμός πλησιάζω , ἀντί βασιλεύς γίγνομαι