gregorius-nyssenus.de-sancto-theodoro pg046_0378.1
οὐὐν μετὰ τοῦ ἰδίου τάγματος πρὸς τὴν ἡμετέραν διέδῃ χώραν , τῆς χειμερινῆς ἀναπαύσεως τοῖς στρατιώταις ἐνθάδε παρὰ τῶν κρατούντων διαταχθείσης . Πολέμου δὲ κινθέντος ἀθρόου , οὐχ ἐξ ἐφόδου βαρβαρικῆς , ἀλλ' ἐκ νόμου Σατανικοῦ , καὶ δόγματος θεομάχου ( πᾶς γὰρ Χριστιανὸς ἠλαύνετο τῷ δυσσεβεῖ γράμματι , καὶ πρὸς θάνατον ἡγετο ) τότε δή , τότε ὁ τριαμακάριος οὗτος , γνώμῃς ὡν ἐπ' εὐσεβείᾳ , καὶ τὴν πίστιν τὴν εἰς Χριστὸν πανταχοῦ περιφέρων , μόνον οὐχ ἐπὶ τοῦ μετώπου τὴν ὁμολογίαν γραψάμενος , οὐκέτι νελέκτος ἦν τὴν ἀνδρείαν , οὐδὲ ἄπειρος πολέμου καὶ μάχης · ἀλλὰ γενναῖος τὴν ψυχὴν , ἰσχυρὰν ποιησάμενος πρὸς τοὺς κινδύνους τὴν ἔνστασιν , οὐχ ὑφεῖμένος , οὐ δειλῶν , οὐ λόγον ἀπαρήσιaston προβαλλόμενος . Ὡς γὰρ ἐκάθισε τὸ πονηρὸν ἐκεῖνο δικαστήριον , ὃ τε ἤρχοντο καὶ ὁ ταξίαρχος εἰς ταῦτὸ συνελθόντες , ὡς Ἡρῴδης ποτὲ καὶ Πιλᾶτος , τὸν δοῦλον τοῦ σταυρωθέντος , εἰς κρίσιν ὁμοίαν τοῦ Δεσπότου κατέστησαν . Καὶ λέγε , ὁ φησί , « πῶθεν σοι ὁρασιότης καὶ τόλμης ἐγινωμένης , εἰς τὴν βασιλικὴν ἐξυβρίσεις νόμον , οὐχ ὑποκύπτεις δὲ τρέμων τοῖς τοῦ Δεσπότου προτάγμασιν , οὐδὲ προσκυνεῖς κατὰ τὸ δοκοῦν τοῖς κρατοῦσιν ; » Οἱ γὰρ ἀφρὶ Μαξιμιανοῦ τότε τῆς βασιλείας ἠγοῦντο . Ὡς στερθῶ τῷ προσώπῳ καὶ ἀκατα[π]λήκτῳ τῇ γνώμῃ , εὐστοχὸν τὴν ἀπόκρισιν τοῖς λεχθεῖσιν ἐπέθηκεν · « Θεοὺς μὲν οὐχ οἶδα ( οὐδὲ γὰρ εἰσὶ κατὰ τὴν ἀλήθειαν ) · δαίμονας δὲ ὑμεῖς ἀπατεῦνες πλανᾶσθε τῷ τοῦ Θεοῦ τιμῶντες προσήγοριαν · ἐμοὶ δὲ Θεὸς ὁ Χριστός , ὁ τοῦ Θεοῦ μονογενὴς Υἱός . Ὑπὲρ τῆς εὐσεβείας τοίνυν καὶ τῆς ὁμολογίας τῆς εἰς ἐκεῖνον , καὶ ὁ τιτρώσκων τεμένετω , καὶ ὁ μαστίζων ξανέτω , καὶ ὁ καῖων προσάγετω τὴν φλόγα , καὶ ὁ ταῖς φωναῖς μου ταύταις ἀχόμενος ἐξαιρετῶ τὴν γλῶσσαν · καθ' ἕκαστον γὰρ μέλος , τὸ σῶμα τῷ κτίσαντι χρεωτεῖ τὴν ὑπόμνην . » Ἡττηθῆσαν τῶν λόγων οἱ τύραννοι · καὶ τὴν πρώτην προσβολὴν τοῦ ἀριστεῦς οὐχ ἤνεγκαν , νεανίσκον βλέποντες πρὸς τὸ πάθος σφριγῶντα , καὶ ὡς ἤδη τι πῶμα τὴν τελευτὴν ἐφελχόμενον . Ὡς δὲ ἐκεῖνοι μικρὸν ἐπεῖχον ἠπορημένοι , καὶ βουλευόμενοι τὸ πρακτέον · εἰς τις τῶν ἐν τέλει στρατιώτης κομιδῶς εἶναι οἴσμενος , ἐπιγλεῶν ὁμοῦ τὴν ἀπόκρίσιν τὴν τοῦ μάρτυρος , « Ἔστι γάρ , » ἔφη , « Υἱός , ὦ Θεόδωρε , τῷ σῷ Θεῷ ; καὶ γεννᾶ ἐκεῖνος , ὡς ἄνθρωπος ἐμπαθῶς ; » — « Ἐμπαθῶς μὲν ὁ ἐμός , » ἔφη , « ὁ Θεὸς οὐχ ἐγέννησεν · ἀλλὰ καὶ Υἱὸν ὁμολογῶ , καὶ θεοτρεπὴ λέγω τὴν γέννησιν · σύ , ὦ νηπίῳδε τὸν λογισμόν καὶ ἀβλίε , οὐχ ἐρυσθὶς οὐδὲ ἐγκυλῶπτη καὶ θῆλειαν ὁμολογῶν θεάν , καὶ ὡς μητέρα δώδεκα παίδων τὴν αὐτὴν προσκυνῶν , πολυτόκον τινα δαίμονα κατὰ τοὺς λαγούς ἢ τὰς ὄας εὐχλῶς καὶ ἐγκυωσκομένην καὶ ἀποτίκτουσαν ; » imperite , quod ad sensum et rationem attinet , an non erubescis , ac pudore vultum demittis , qui etiam feminam Deum confiteris , et ut matrem duodecim liberorum eamdem adoras fecundam quamdam la porcum suinipne modo dæmona , quæ facile et concipiat et partum edat ?
Lemmas: οὐ μετά ὁ ἴδιος τάγμα πρός ὁ ἡμέτερος διαδέω χώρα , ὁ χειμερινός ἀνάπαυσις ὁ στρατιώτης ἐνθάδε παρά ὁ κρατέω διατάσσω . Πόλεμος δέ κινέω ἀθρόος , οὐ ἐκ ἔφοδος βαρβαρικός , ἀλλά ἐκ νόμος σατανικός , καί δόγμα θεομάχος ( πᾶς γάρ Χριστιανός ἐλαύνω ὁ δυσσεβής γράμμα , καί πρός θάνατος ἄγω ) τότε δή , τότε ὁ τριαμακάριος οὗτος , γνώμη ὅς ἐπί εὐσέβεια , καί ὁ πίστις ὁ εἰς Χριστός πανταχοῦ περιφέρω , μόνος οὐ ἐπί ὁ μέτωπον ὁ ὁμολογία γράφω , οὐκέτι νελέκτος εἰμί ὁ ἀνδρεία , οὐδέ ἤπειρος πόλεμος καί μάχη · ἀλλά γενναῖος ὁ ψυχή , ἰσχυρός ποιέω πρός ὁ κίνδυνος ὁ ἔνστασις , οὐ ὑφίημι , οὐ δειλός , οὐ λόγος ἀπαρήσιaston προβάλλω . ὡς γάρ καθίζω ὁ πονηρός ἐκεῖνος δικαστήριον , ὁ τε ἔρχομαι καί ὁ ταξίαρχος εἰς αὐτός συνέρχομαι , ὡς Ἡρῴδης ποτέ καί Πιλᾶτος , ὁ δοῦλος ὁ σταυρόω , εἰς κρίσις ὅμοιος ὁ Δεσπότου καθίστημι . καί λέγω , ὁ φημί , « πίνω σύ ορασιοτω καί τόλμα γινωμένος , εἰς ὁ βασιλικός εξυβρίζω νόμος , οὐ υποκύπτω δέ τρέμω ὁ ὁ Δεσπότου πρόταγμα , οὐδέ προσκυνέω κατά ὁ δοκέω ὁ κρατέω ; » ὁ γάρ ἀφρίς Μαξιμιανός τότε ὁ βασίλεια ἡγέομαι . ὡς στερέω ὁ πρόσωπον καί ἀκατα[π]λήκτῳ ὁ γνώμη , εὔστοχος ὁ ἀπόκρισις ὁ λέγω ἐπιτίθημι · « θεός μέν οὐ οἶδα ( οὐδέ γάρ εἰμί κατά ὁ ἀλήθεια ) · δαίμων δέ σύ ἀπατεύω πλανάω ὁ ὁ θεός τιμάω προσηγορία · ἐγώ δέ θεός ὁ Χριστός , ὁ ὁ θεός μονογενής υἱός . ὑπέρ ὁ εὐσέβεια τοίνυν καί ὁ ὁμολογία ὁ εἰς ἐκεῖνος , καί ὁ τιτρώσκω τέμνω , καί ὁ μαστίζω ξαίνω , καί ὁ καίω προσάγω ὁ φλόγα , καί ὁ ὁ φωνή ἐγώ αὐτός ἄχω ἐξαίρω ὁ γλῶσσα · κατά ἕκαστος γάρ μέλος , ὁ σῶμα ὁ κτίζω χρεώνω ὁ ὑπόμνην . » Ἡττηθῆσαν ὁ λόγος ὁ τύραννος · καί ὁ πρῶτος προσβολή ὁ ἀριστεύς οὐ φέρω , νεανίσκος βλέπω πρός ὁ πάθος σφριγάω , καί ὡς ἤδη τίς πῶμα ὁ τελευτή ἐφέλκω . ὡς δέ ἐκεῖνος μικρός ἐπέχω απορώ , καί βουλεύω ὁ πράσσω · εἰς τις ὁ ἐν τέλος στρατιώτης κομιδῶς ἔρχομαι οἴομαι , επιγλεα ὁμοῦ ὁ ἀπόκρισις ὁ ὁ μάρτυς , « εἰμί γάρ , » φημί , « υἱός , ὦ Θεόδωρος , ὁ σός θεός ; καί γεννάω ἐκεῖνος , ὡς ἄνθρωπος ἐμπαθής ; » — « ἐμπαθής μέν ὁ ἐμός , » φημί , « ὁ θεός οὐ γεννάω · ἀλλά καί υἱός ὁμολογέω , καί θεοτρεπω λέγω ὁ γέννησις · σῦς , ὦ νήπιος ὁ λογισμός καί ἀβλίε , οὐ ἐρύω οὐδέ εγκυλωπτω καί θάλλω ὁμολογέω θεός , καί ὡς μήτηρ δώδεκα παῖς ὁ αὐτός προσκυνέω , πολυτόκος τις δαίμων κατά ὁ λαγός ἢ ὁ ὄα εὐχλῶς καί ἐγκυωσκομένην καί ἀποτίκτω ; » imperite , quod ad sensum et rationem attinet , an non erubescis , ac pudore vultum demittis , qui etiam feminam Deum confiteris , et ut matrem duodecim liberorum eamdem adoras fecundam quamdam la porcum suinipne modo dæmona , quæ facile et concipiat et partum edat ?