gregorius-nyssenus.de-perfectione-christiana-ad-olympium-monachum pg046_0149.1
Οἷον τὶ λέγω · Τρία τὰ χαρακτηριζόμενα τοῦ Χριστιανοῦ τὸν βίον ἐστί , πράξεις , λόγος , ἐνθύμιον . Ἀρχὴ γὰρ γίνεται λόγῳ παντὸς ἡ διάνοια · δεύτερον δὲ μετὰ τὴν ἐνθύμισιν , ὁ λόγος ἐστί , τὴν ἐντυπωθεῖσαν τῇ ψυχῇ διάνοιαν διὰ τῆς φωνῆς ἐκκαλύπτων . Τρίτην δὲ τάξιν ἐπέχει μετὰ τὸν νοῦν καὶ τὸν λόγον ἡ πράξις , τὸ νοηθὲν εἰς ἐνέργειαν ἄγουσα . Οὐκοῦν , ὅταν εἰς τὶ τούτων ἡμᾶς ἀκολουθῶς τῷ βίῳ προσαγάγῃται , καλῶς ἔχει πάντὲς καὶ λόγῳ καὶ ἔργῳ καὶ ἐνθυμήματι τὰ θεία ταῦτα νοήματα , δι’ ὧν ὁ Κύριος νοεῖται καὶ ὀνομάζεται , δι’ ἀκριβείας ἐπισκοπεῖσθαι , μὴ ἔξω τῆς δυνάμεως τῶν ὑψηλῶν ἐκείνων ὀνομάτων φέρεσθαι ἡμῶν τὸ ἔργον , ἢ ὁ λόγος , ἢ τὸ ἐνθύμιον . Ὡς γὰρ ὁ Παῦλός φησιν , ὅτι πᾶν , ὁ μὴ ἐκ πίστεως , ἁμαρτία ἐστίν · οὕτως ἐστὶν ἐκ τοῦ ἀκολουθοῦ νοήματος σαφῶς ἀποφηνάσθαι , ὅτι πᾶν ὁ μὴ εἰς Χριστὸν ἡ ῥῆμα , ἢ ἔργον , ἢ νόημα , εἰς τὸ ἀντικείμενον τῷ Χριστῷ πάντως ὁρᾷ . Οὐ γὰρ ἔστι τῇ ζωῇ φωτὸς ἢ ζωῆς γεγόνενον , μὴν σκότει πάντως ἢ ἐν θανάτῳ εἶναι . Εἰ τοίνυν τὸ μὴ κατὰ Χριστὸν ἐνεργούμενον τε καὶ λαλούμενον , καὶ νοούμενον , πρὸς τὸ τῷ ἀγαθῷ ἀντικείμενον οἰκεῖως ἔχει · παντὶ δῆλον ἄνεστι , τὸ διὰ τούτων ἀναφαινομένον , ὅτι ἀφίησιν τὸν Χριστὸν , ὁ ἔξω ἐκείνου γενόμενος , δι’ ὧν ἢ νοεῖται τι , ἢ πράττεται , ἢ φέγγεται . Οὐκοῦν ἀληθεύει ἡ θεία τοῦ προφήτου φωνή , ἢ φησι · « Παραβαίνοντας ἐλογίσάμην πάντας τούς ἀμαρτωλοὺς τῆς γῆς . » Ὡς γὰρ ὁ τὸν Χριστὸν ἐν τοῖς διωγμοῖς ἀρνησάμενος , παραβάτης ἐστὶ τοῦ προσκυνημένου ὀνόματος · οὕτως καὶ εἰ τις ἀλήθειαν ἢ τὴν δικαιοσύνην ἀρνήσατο , ἢ τὴν ἀγιασμὸν τε καὶ ἀσφάλειαν , ἢ εἰ τι ἄλλο τῶν κατ’ ἀρετὴν νοουμένων , ἐν καιρῷ τῆς τῶν παθημάτων ἐπιχράσεως , ἀποβολοῦ τοῦ βίου , παραβάτης ὀνομάζεται ὑπὸ τῆς προφητείας · δι’ ἑκάστου τούτων τὰ ταῦτα ὕπα παραβαίνει τῷ βίῳ . Τί οὖν χρή πράττειν τὸν τῆς μεγάλης τοῦ Χριστοῦ ἐπωνυμίας ἀξιούμενον ; τί ἄλλο , ἢ διὰ παντὸς φιλοκρινεῖν ἐν ἑαυτῷ τὰ νοήματα τε καὶ τὰ ῥήματα , καὶ τὰ ἔργα , εἰτε πρὸς Χριστὸν ἑκάστον τούτων βλέπει , εἰτε τοῦ Χριστοῦ ἄλλοτριώται ; Πολλῇ δὲ τῆς διακρίσεως τῶν τοιούτων ἐστὶν ἡ εὐκολία . Ὁ γὰρ διὰ πάθους τινὸς ἐνεργεῖται , ἢ νοεῖται , ἢ λέγεται , τοῦτο οὐδεμιᾶν ἔχει πρὸς τὸν Χριστὸν συμφωνίαν , ἀλλὰ τὸν χαρακτῆρα τοῦ ἀντικειμένου φέρει , ὁς ἀντὶ βορβόρου τὰ πάλιν τῷ μαργαρίτῃ τῆς ψυχῆς προσλαλεῖν , τὴν λαμπρότητα τοῦ τιμίου λίθου διαλυσαιναί . Τὸ δὲ καθαρεύον πάσης ἐμπαθοῦς διαθέσεως , πρὸς τὸν ἀρχηγὸν τῆς ἀπαθείας βλέπει , ὁς ἐστιν ὁ Χριστός , ἐξ οὗ , καθάπερ ἐκ καθαρᾶς καὶ ἀφράκτου πηγῆς , ἀρυσάμενος τὲς εἰς ἑαυτὸν τὰ νοήματα , τοιαύτην ἑαυτῷ πρὸς τὸ πρῶτον τύπον δείξει τὴν ὁμοιότητα , οἷα ἐστὶ πρὸς τὸ ὕδωρ τῷ ὑδατί , τῷ τε πηγαιῷ τῷ βρύνοντι , καὶ τῷ ἐκτείνον ἐν τῷ ἀμφορεῖ γεγενημένῳ . Μία γὰρ τῇ φύσει ἢ καθαρότης , ἢ τε ἐν Χριστῷ καὶ ἢ ἐν τῷ μετέχοντι θεωρουμένη . Ἄλλ’ ὁ μὲν πηγάζει · ὁ δὲ μετέχων ἀρύεται , μετέχων ἐπὶ τὸν βίον τὸ ἐν τοῖς νοήμασι κάλλος · ὥστε συμφωνίαν εἶναι τοῦ κρυπτοῦ ἀνθρώπου πρὸς τὸν φαινόμενον , συμβαινούσης τῆς
Lemmas: οἷος τίς λέγω · τρεῖς ὁ χαρακτηρίζω ὁ Χριστιανός ὁ βίος εἰμί , πρᾶξις , λόγος , ἐνθύμιος . Ἀρχή γάρ γίγνομαι λόγος πᾶς ὁ διάνοια · δεύτερος δέ μετά ὁ ἔνθυμος , ὁ λόγος εἰμί , ὁ ἐντυπόω ὁ ψυχή διάνοια διά ὁ φωνή ἐκκαλύπτω . τρίτος δέ τάξις ἐπέχω μετά ὁ νόος καί ὁ λόγος ὁ πρᾶξις , ὁ νοέω εἰς ἐνέργεια ἄγω . οὐκοῦν , ὅταν εἰς τίς οὗτος ἐγώ ἀκόλουθος ὁ βίος προσάγω , καλός ἔχω πᾶς καί λόγος καί ἔργον καί ἐνθύμημα ὁ θεῖος οὗτος νόημα , διά ὅς ὁ κύριος νοέω καί ὀνομάζω , διά ἀκρίβεια ἐπισκοπέω , μή ἔξω ὁ δύναμις ὁ ὑψηλός ἐκεῖνος ὄνομα φέρω ἐγώ ὁ ἔργον , ἢ ὁ λόγος , ἢ ὁ ἐνθύμιος . ὡς γάρ ὁ Παῦλος φημί , ὅτι πᾶς , ὁ μή ἐκ πίστη , ἁμαρτία εἰμί · οὕτως εἰμί ἐκ ὁ ἀκολουθέω νόημα σαφής ἀποφαίνω , ὅτι πᾶς ὁ μή εἰς Χριστός ὁ ῥῆμα , ἢ ἔργον , ἢ νόημα , εἰς ὁ ἀντίκειμαι ὁ Χριστός πάντως ορά . οὐ γάρ εἰμί ὁ ζωή φάος ἢ ζωή γίγνομαι , μήν σκότος πάντως ἢ ἐν θάνατος ἔρχομαι . εἰμί τοίνυν ὁ μή κατά Χριστός ἐνεργέω τε καί λαλέω , καί νοέω , πρός ὁ ὁ ἀγαθός ἀντίκειμαι οἰκεῖος ἔχω · πᾶς δῆλος ἄνειμι , ὁ διά οὗτος ἀναφαίνω , ὅτι ἀφίημι ὁ Χριστός , ὁ ἔξω ἐκεῖνος γίγνομαι , διά ὅς ἢ νοέω τίς , ἢ πράσσω , ἢ φέγγω . οὐκοῦν ἀληθεύω ὁ θεῖος ὁ προφήτης φωνή , ἢ φημί · « παραβαίνω λογίζομαι πᾶς ὁ ἁμαρτωλός ὁ γῆ . » ὡς γάρ ὁ ὁ Χριστός ἐν ὁ διωγμός ἀρνέομαι , παραβάτης εἰμί ὁ προσκυνημένος ὄνομα · οὕτως καί εἰμί τις ἀλήθεια ἢ ὁ δικαιοσύνη ἀρνέομαι , ἢ ὁ ἁγιασμός τε καί ἀσφάλεια , ἢ εἰμί τίς ἄλλος ὁ κατά ἀρετή νοέω , ἐν καιρός ὁ ὁ πάθημα ἐπίχρασις , ἀποβολή ὁ βίος , παραβάτης ὀνομάζω ὑπό ὁ προφητεία · διά ἕκαστος οὗτος ὁ οὗτος ὕπα παραβαίνω ὁ βίος . τις οὖν χράω πράσσω ὁ ὁ μέγας ὁ Χριστός ἐπωνυμία ἀξιόω ; τίς ἄλλος , ἢ διά πᾶς φιλοκρινέω ἐν ἑαυτοῦ ὁ νόημα τε καί ὁ ῥῆμα , καί ὁ έργο , εἴτε πρός Χριστός ἕκαστος οὗτος βλέπω , ἄγω ὁ Χριστός ἀλλοτριόω ; Πόλλη δέ ὁ διάκρισις ὁ τοιοῦτος εἰμί ὁ εὐκολία . ὁ γάρ διά πάθος τις ἐνεργέω , ἢ νοέω , ἢ λέγω , οὗτος οὐδείς ἔχω πρός ὁ Χριστός συμφωνία , ἀλλά ὁ χαρακτήρ ὁ ἀντίκειμαι φέρω , ὅς ἀντί βόρβορος ὁ πάλιν ὁ μαργαρίτης ὁ ψυχή προσλαλέω , ὁ λαμπρότης ὁ τίμιος λίθος διαλυσαιναί . Τέ δέ καθαρεύω πᾶς ἐμπαθής διάθεσις , πρός ὁ ἀρχηγός ὁ ἀπάθεια βλέπω , ὅς εἰμί ὁ Χριστός , ἐκ ὅς , καθά ἐκ καθαρός καί ἄφρακτος πηγή , ἀρύω τέ εἰς ἑαυτοῦ ὁ νόημα , τοιοῦτος ἑαυτοῦ πρός ὁ πρῶτος τύπος δείκνυμι ὁ ὁμοιότης , οἷος εἰμί πρός ὁ ὕδωρ ὁ ὑδατίς , ὁ τε πηγαῖος ὁ βρύνοντι , καί ὁ ἐκτείνω ἐν ὁ ἀμφορεύς γίγνομαι . εἷς γάρ ὁ φύσις ἢ καθαρότης , ἢ τε ἐν Χριστός καί ἢ ἐν ὁ μετέχω θεωρέω . ἄλλος ὁ μέν πηγάζω · ὁ δέ μετέχω ἀρύω , μετέχω ἐπί ὁ βίος ὁ ἐν ὁ νόημα κάλλος · ὥστε συμφωνία ἔρχομαι ὁ κρυπτός ἄνθρωπος πρός ὁ φαίνω , συμβαίνω ὁ