gregorius-nyssenus.de-oratione-dominica-orationes-v pg044_0610.1
A 'Επειδὴ γὰρ , καθὼς φησιν ὁ Ἀπόστολος , ἐν τῷ Ἀδὰμ πάντες ἀποθνήσκομεν , εἰναὶ προσῆκε τῷ Ἀδὰμ ἐπὶ τῇ μετανοίᾳ πρέπουσαν φωνὴν πάντων τῶν ἐκείνου συντεθνηκότων , ὡς ἂν τῆς ἀμνησίας ἡμῖν τῶν πλημμελημάτων δοθείσης , χάριτι πάλιν ὑπὸ τοῦ Κυρίου σωθείσμεν , καθὼς φησιν ὁ Ἀπόστολος . Ἄλλὰ ταῦτα μὲν εἴρηται , ὡς ἂν τις τὸν κοινώτερον ἐπισκοπῶν λόγον , τὸ προκειμένον θεωρήσειεν . Εἰ δὲ τις τὴν ἀλήθει τοῦ ῥήματος ζητοῖ διάνοιαν · οὐχ οἶμαι χρεῖαν ἐφ' ἡμῖν εἶναι , πρὸς τὸ κοινὸν τῆς φύσεως ἀναφέρειν τὴν ἔννοιαν · ἰκανὴ γὰρ ἡ συνειδησις ἐκ τῶν ἑκάστῳ βεβιωμένων ἀναγκαίων ποιήσασθαι τοῦ ἔλεους τὴν αἴτησιν . Πολλειδῶς γὰρ κατὰ τὸν βίον τοῦτον τῆς ζωῆς ἡμῖν ἐνεργούμενης · τῆς μὲν κατὰ ψυχὴν καὶ διάνοιαν , τὴς δὲ κατὰ τὰς αἰσθήσεις τοῦ σώματος · δύσκολον , ἢ καὶ παντάπασιν ἀμήχανον εἶναι , μὴ ἐνί τινι πρὸς ἁμαρτίαν πλάθει συνεγενέσθαι , οὕτω γὰρ λέγω . Τῆς ἀπολαυστικῆς ταύτης τῆς κατὰ τὸ σῶμα ζωῆς ἐπιμεριζομένης ἡμῖν ταῖς αἰσθήσεσι , τῆς δὲ κατὰ ψυχὴν , ἐν τῇ τῆς διανοίας ὁρμῇ θεωρουμένης , καὶ ἐν τῇ κινήσει τῆς προαιρέσεως · τὶς οὕτως ὑψηλὸς τε καὶ μεγαλόψυχος τῷ φρονήματι , ὡς δι' ἀμφοτέρων ἔξω γενέσθαι τοῦ κατὰ κακίαν μολύσματος ; Τίς κατὰ τὸν ὀφθαλμὸν ἀναμάρτητος ; Τίς κατὰ τὴν ἀκοὴν ἀνυπεύθυνος ; Τίς τῆς βουσηματώδους ταύτης κατὰ τὸν λαιμὸν ἡδονῆς ἀλλότριος ; Τίς τῇ ἀφῇ τῆς κατὰ τὴν ἁμαρτίαν λαβῆς καθαρεύει ; Τίς οὐκ οἶδεν τὸ αἴνιγμα τῆς Γραφῆς λεγούσης · Διὰ τῶν θυρίδων εἰσεληλυθέναι τὸν θάνατον ; Τὰς γὰρ αἰσθήσεις , δι' ὧν ἐκπίπτουσα ἡ ψυχὴ πρὸς τὰ ἔξωθεν πράγματα τῶν κατὰ γνώμην ἀντιλαμβάνεται , θυρίδας ἡ Γραφὴ προσηγόρευσεν , ὡς ὁδοποιεῖν τῷ θανάτῳ τὴν εἴσοδον ὁ Λόγος φησί . Τῷ ὀντι γὰρ πολλῶν θανάτων εἴσοδος γίνεται · πολλάκις ὁ ὀφθαλμὸς , ὁ θυμοῦμενον βλέπων , καὶ πρὸς τὸ ἴσον πάθος ἀντειργόμενος · ἢ εὐημεροῦντα παρ' ἀξίαν , καὶ εἰς φθόνον φλεγόμενος · ἢ ὑπερφανούμενον , καὶ πρὸς μῖσος ἐκπίπτων · ἢ τινὰ εὐχρόουσαν ὕλην , ἢ ἐπὶ μορφῆς εὐρεστέραν διάπλασιν , καὶ ὅλος πρὸς τὴν τοῦ ἀρέσαντος ἐπιθυμίαν κατολισθαίνει . Οὕτως ἀνοίγει τῷ θανάτῳ τὰς θυρίδας τὸ ὄς , δι' ὧν ἀκούει , πολλὰ πάθη ἐπὶ τὴν ψυχὴν παραδέχεται , φθόνον , λύπην , θυμὸν , ἡδονὴν , ἐπιθυμίαν , διάγυσιν γέλωντος , καὶ τὰ τοιαῦτα . Ἡ δὲ κατὰ τὴν γεῦσιν ἀπόλαυσις , μήτηρ , ὡς ἂν εἴποι τις , τῶν καθ' ἑκάστον ἐστι κακῶν · τὶς γὰρ οὐκ οἶδεν , ὅτι βίᾳ σχεδὸν ἐστὶ τῶν περὶ τὸν βίον πλημμελημάτων , ἢ περὶ τὸν λαιμὸν ἀσχολία ; Ταύτης γὰρ ἐξήρτηται ἡ τρυφή , ἡ μέθη , ἡ γαστριμαργία , ἢ περὶ τὴν δίαιταν ἀσωτία , ἢ πληθώρα , ὁ χόρος , ὁ κῶμος , ἢ κτηνώδης καὶ ἄλογος περὶ τὰ πάθη τῆς ἀτιμίας καταφορά . Ὁμοίως ἢ κατὰ τὴν ἀφὴν αἴσθησις , πάντων ἔσχατον τῶν ἁμαρτανόντων ἐστίν · πάντα γὰρ ὅσα τῷ σώματι παρὰ τῶν φιληδονῶν ἐπιτηδεύεται , τῆς ἀντιλήψεως τῆς ἀπτικῆς ἐστιν ἀρρώστηματα , ὧν τὰ καθ' ἕκαστον διηγεῖσθαι μακρὸν ἂν εἴη · καὶ οὐδὲ πρέπον ἂμα τοῖς σεμνοτέροις τῶν λόγων παραμιγνύνειν , ὅσα τῆς ἀφῆς ἐστι κατηγόρηματα .
Lemmas: A Επειδή γάρ , καθώς φημί ὁ ἀπόστολος , ἐν ὁ Ἀδάμ πᾶς ἀποθνῄσκω , εἰμί προσήκω ὁ Ἀδάμ ἐπί ὁ μετάνοια πρέπω φωνή πᾶς ὁ ἐκεῖνος συντίθημι , ὡς εἄν ὁ ἀμνησία ἐγώ ὁ πλημμέλημα δίδωμι , χάρις πάλιν ὑπό ὁ κύριος σῴζω , καθώς φημί ὁ ἀπόστολος . ἀλλά οὗτος μέν εἴρω , ὡς εἄν τις ὁ κοινός ἐπισκοπέω λόγος , ὁ πρόκειμαι θεωρέω . εἰμί δέ τις ὁ ἀλήθεια ὁ ῥῆμα ζητέω διάνοια · οὐ οἴομαι χρεῖα ἐπί ἐγώ εἰμί , πρός ὁ κοινός ὁ φύσις ἀναφέρω ὁ ἔννοια · ἱκανός γάρ ὁ συνείδησις ἐκ ὁ ἕκαστος βιόω ἀναγκαῖος ποιέω ὁ ἔλεος ὁ αἴτησις . Πολλειδῶς γάρ κατά ὁ βίος οὗτος ὁ ζωή ἐγώ ενεργώ · ὁ μέν κατά ψυχή καί διάνοια , σής δέ κατά ὁ αἴσθησις ὁ σῶμα · δύσκολος , ἢ καί παντάπασι ἀμήχανος εἰμί , μή ἐν τις πρός ἁμαρτία πλάθω συγγίγνομαι , οὗτος γάρ λέγω . ὁ ἀπολαυστικός οὗτος ὁ κατά ὁ σῶμα ζωή ἐπιμερίζω ἐγώ ὁ αἴσθησις , ὁ δέ κατά ψυχή , ἐν ὁ ὁ διάνοια ὁρμή θεωρέω , καί ἐν ὁ κινέω ὁ προαίρεσις · τις οὕτως ὑψηλός τε καί μεγαλόψυχος ὁ φρόνημα , ὡς διά ἀμφότερος ἔξω γίγνομαι ὁ κατά κακία μόλυσμα ; Τῖς κατά ὁ ὀφθαλμός ἀναμάρτητος ; Τῖς κατά ὁ ἀκοή ἀνυπεύθυνος ; Τῖς ὁ βουσηματώδους οὗτος κατά ὁ λαιμός ἡδονή ἀλλότριος ; Τῖς ὁ ἀφίημι ὁ κατά ὁ ἁμαρτία λαβή καθαρεύω ; Τῖς οὐ οἶδα ὁ αἴνιγμα ὁ γραφή λέγω · Ζεύς ὁ θυρίς εἰσέρχομαι ὁ θάνατος ; ὁ γάρ αἴσθησις , διά ὅς ἐκπίπτω ὁ ψυχή πρός ὁ ἔξωθεν πρᾶγμα ὁ κατά γνώμη ἀντιλαμβάνω , θυρίς ὁ γραφή προσαγορεύω , ὡς ὁδοποιέω ὁ θάνατος ὁ εἴσοδος ὁ Λόγος φημί . ὁ εἰμί γάρ πολύς θάνατος εἴσοδος γίγνομαι · πολλάκις ὁ ὀφθαλμός , ὁ θυμόω βλέπω , καί πρός ὁ ἴσος πάθος ἀντιλέγω · ἢ εὐημερέω παρά ἄξιος , καί εἰς φθόνος φλέγω · ἢ ὑπερφαίνω , καί πρός μῖσος ἐκπίπτω · ἢ τις ευχροειμι ὕλη , ἢ ἐπί μορφή εὐρής διάπλασις , καί ὅλος πρός ὁ ὁ ἀρέσκω ἐπιθυμία κατολισθάνω . οὕτως ἀνοίγω ὁ θάνατος ὁ θυρίς ὁ ὅς , διά ὅς ἀκούω , πολύς πάθος ἐπί ὁ ψυχή παραδέχομαι , φθόνος , λύπη , θυμός , ἡδονά , ἐπιθυμία , διάγω γέλων , καί ὁ τοιοῦτος . ὁ δέ κατά ὁ γεῦσις ἀπόλαυσις , μήτηρ , ὡς εἄν εἶπον τις , ὁ κατά ἕκαστος εἰμί κακός · τις γάρ οὐ οἶδα , ὅτι βία σχεδόν εἰμί ὁ περί ὁ βίος πλημμέλημα , ἢ περί ὁ λαιμός ἀσχολία ; Ταύτη γάρ ἐξαρτάω ὁ τρυφή , ὁ μέθη , ὁ γαστριμαργία , ἢ περί ὁ δίαιτα ἀσωτία , ἢ πληθώρα , ὁ Χόρος , ὁ κῶμος , ἢ κτηνώδης καί ἄλογος περί ὁ πάθος ὁ ἀτιμία καταφορά . ὅμοιος ἢ κατά ὁ ἀφή αἴσθησις , πᾶς ἔσχατος ὁ ἁμαρτάνω εἰμί · πᾶς γάρ ὅσος ὁ σῶμα παρά ὁ φιλήδονος ἐπιτηδεύω , ὁ ἀντίληψις ὁ απτικός εἰμί ἀρρώστημα , ὅς ὁ κατά ἕκαστος διηγέομαι μακρός εἄν εἰμί · καί οὐδέ πρέπω ἄμη ὁ σεμνός ὁ λόγος παραμείγνυμι , ὅσος ὁ ἀφῆς εἰμί κατηγόρημα .