gregorius-nyssenus.de-opificio-hominis pg044_0096.1
ἰχούσης , πᾶν δὲ μὴ τοῦτό ἐστιν , ὁμώνυμον μὲν εἶναι A δύναται τῇ ψυχῇ , οὐ μὴν καὶ ὂντως ψυχή , ἀλλὰ τις ἐνέργεια ζωτική , τῇ τῆς ψυχῆς κλίσει συγκεκριμένη . Διὸ καὶ τὴν τῶν ἀλόγων φύσιν , ὡς οὐ πόρρω τῆς φυσικῆς ταύτης ζωῆς κειμένην , ὁμοίως ἐδύνατο ἡ χρήσει τοῦ ἀνθρώπου , ὁ τὰ καθ’ ἕκαστον νομοθετήσας , ὡς ἀντὶ λαχάνων τοῖς μετέχουσιν εἶναι . Πάντα γάρ , φησί , τὰ κρέα φάγεσθε , ὡς λάχανα χόρτου . Μικρὸν γάρ τι πλεονεκτεῖν δοκεῖ τῇ αἰσθητικῇ ἐνεργείᾳ τοῦ διὰ ταύτης τρεφομένου τε καὶ αὐξανομένου . Παίδευσάτω τοῦτο τοὺς φιλοσόφους , μὴ πολὺ τοῖς κατ’ αἴσθησιν φαινομένοις προσδράμεν τὴν διάνοιαν , ἀλλ’ ἐν τοῖς ψυχικοῖς προτερήμασι προσασχολεῖσθαι , ὡς τῆς ἀληθοῦς ψυχῆς ἐν τούτοις θεωρουμένης , τῆς δὲ αἰσθήσεως καὶ ἐν τοῖς ἀλόγοις τὸ ἰσὸν ἔχουσης . Ἄλλ’ ἐπ’ ἕτερον ἡ ἀκολουθία παρηγέχθη τοῦ λόγου . B Οὐ γὰρ τοῦτο τῇ θεωρίᾳ προέκειτο , ὅτι προτιμώτερον τῶν ἐν τῷ ἀνθρώπῳ νοουμένων ἐστὶν ἡ κατὰ νοῦν ἐνέργεια ἢ τὸ ὀλικὸν τῆς ὑποστάσεως · ἀλλ’ ὅτι οὐχὶ μέρει τινὶ τῶν ἐν ἡμῖν ὁ νοῦς περιέχεται , ἀλλ’ ἐπίσης ἐν πᾶσι καὶ διὰ πάντων ἐστίν · οὔτε ἐξωθεν περιλαβάνων , οὔτε ἔνδονθεν κρατούμενος . Ταῦτα γὰρ ἐπὶ κάδων ἢ ἄλλων τινῶν σωμάτων ἀλλήλοις ἐντιθεμένων κυρίως λέγεται . Ἡ δὲ τοῦ νοῦ πρὸς τὸ σωματικὸν κοινωνία ἀπρατόν τε καὶ ἀνεπίγνωτον τὴν συνάφειαν ἔχει , οὔτε ἔντς οὕσα ( οὔτε γὰρ ἐγγρατεῖται · σώματι τὸ ἀσώματον ) , οὔτε ἔκτὸς περιέχουσα ( οὐ γὰρ περιλαμβάνει τι τὰ ἀσώματα ) · ἀλλὰ κατὰ τινὰ τρόπον ἀμήχανόν τε καὶ ἀκατανόητον ἐγγὺς τὸν νοῦς τῇ φύσει , καὶ προσεσπάμενος , καὶ ἐν αὐτῇ καὶ περὶ αὐτὴν θεωρεῖται , οὔτε ἐγκαθήμενος , C οὔτε περιπτυσσόμενος · ἀλλὰ ὡς οὐκ ἔστιν εἰπεῖν ἡ νοῦσαι , πλὴν ὅτι κατὰ τὸν ἴδιον αὐτῆς εἴρμην εὐδοκιμένης τῆς φύσεως , καὶ ὁ νοῦς ἐνεργὸς γίνεται . Εἰ δὲ τι πλημμέλημα περὶ ταύτην συμβέδοι , ἐκάζει κατ’ ἐκεῖνο καὶ τῆς διανοίας ἡ κίνησις . dam oratione inexplicabili , et qui ab intelligentia nostra comprehendī non potest , naturæ adest . eidemque copulatur , inque ea et circa eam existit . Ut ei non insidet , ita eam non circumplectitur , sed adest ratione , quæ neque exponi , neque considerando exhauriri potest . Unum hoc intelligimus , natura salva et incolumi , mentem etiam efficacitatem suam obtinere . Sin aliquid ea detrimentum capiat , mentis quoque motum scilicet illa in parte claudicare .
Lemmas: ιχουω , πᾶς δέ μή οὗτος εἰμί , ὁμώνυμος μέν εἰμί A δύναμαι ὁ Ψυχή , οὖον μήv καί εἰμί ψυχή , ἀλλά τις ἐνέργεια ζωτικός , ὁ ὁ Ψυχή κλίσις συγκεκριμένος . Διὸ καί ὁ ὁ ἄλογος φύσις , ὡς οὖον πόρρω ὁ φυσικός οὗτος ζωή κεῖμαι , ὁμοίως δύναμαι ὁ χρῆσις ὁ ἄνθρωπος , ὁ ὁ κατά ἕκαστος νομοθετέω , ὡς ἀντί λάχανον ὁ μετέχω εἰμί . Πάν γάρ , φημί , ὁ κρέας ἐσθίω , ὡς λάχανον χόρτος . μικρός γάρ τίς πλεονεκτέω δοκέω ὁ αἰσθητικός ἐνέργεια ὁ διά οὗτος τρέφω τε καί αὐξάνω . παιδεύω οὗτος ὁ φιλόσοφος , μή πολύς ὁ κατά αἴσθησις φαίνω προστρέχω ὁ διάνοια , ἀλλά ἐν ὁ ψυχικός προτέρημα προσασχολέω , ὡς ὁ ἀληθής Ψυχή ἐν οὗτος θεωρέω , ὁ δέ αἴσθησις καί ἐν ὁ ἄλογος ὁ ἴσος ἔχω . ἄλλος ἐπί ἕτερος ὁ ἀκολουθία παράγω ὁ λόγος . B οὖον γάρ οὗτος ὁ θεωρία πρόκειμαι , ὅτι πρότιμος ὁ ἐν ὁ ἄνθρωπος νοέω εἰμί ὁ κατά νόος ἐνέργεια ἢ ὁ ὀλικός ὁ ὑπόστασις · ἀλλά ὅτι οὐ μέρος τις ὁ ἐν ἐγώ ὁ νόος περιέχω , ἀλλά ἐπίσης ἐν πᾶς καί διά πᾶς εἰμί · οὔτε ἐξωθεν περιλαμβάνω , οὔτε ἔνδω κρατέω . οὗτος γάρ ἐπί κάδος ἢ ἄλλος τις σῶμα ἀλλήλων ἐντίθημι κύριος λέγω . ὁ δέ ὁ νόος πρός ὁ σωματικός κοινωνία ἀπρατόν τε καί ανεπιγιγνωσκω ὁ συνάφεια ἔχω , οὔτε ἔντς εἰμί ( οὔτε γάρ εγγρατειος · σῶμα ὁ ἀσώματος ) , οὔτε ἕκτος περιέχω ( οὖον γάρ περιλαμβάνω τίς ὁ ἀσώματος ) · ἀλλά κατά τις τρόπος ἀμήχανος τε καί ἀκατανόητος ἐγγύς ὁ νόος ὁ φύσις , καί προσπάω , καί ἐν αὐτός καί περί αὐτός θεωρέω , οὔτε ἐγκάθημαι , C οὔτε περιπτύσσω · ἀλλά ὡς οὐ εἰμί εἶπον ὁ νοέω , πλήν ὅτι κατά ὁ ἴδιος αὐτός Ἑρμῆς ευδοκιμενω ὁ φύσις , καί ὁ νόος ἐνεργός γίγνομαι . εἰμί δέ τίς πλημμέλημα περί οὗτος συμβέδοι , κάζω κατά ἐκεῖνος καί ὁ διάνοια ὁ κίνησις . dam oratione inexplicabili , et qui ab intelligentia nostra comprehendī non potest , naturæ adest . eidemque copulatur , inque ea et circa eam existit . Ut ei non insidet , ita eam non circumplectitur , sed adest ratione , quæ neque exponi , neque considerando exhauriri potest . Unum hoc intelligimus , natura salva et incolumi , mentem etiam efficacitatem suam obtinere . Sin aliquid ea detrimentum capiat , mentis quoque motum scilicet illa in parte claudicare .