gregorius-nyssenus.de-opificio-hominis pg044_0098.1
Ἄλλ᾽ ὁ μὲν περὶ τούτων λόγος ἀφεῖσθω , πρὸς δὲ τὸ προκειμένον ἐπιστρεπτέων τὴν ζήτησιν · πῶς καὶ τὸ θεῖον μακάριον , καὶ ἑλεενὸν τὸ ἀνθρώπινον , καὶ ὁμοιον ἑκεῖνος τοῦτο παρὰ τῆς Γραφῆς ὀνομάζεται . Οὐκοῦν ἐξεταστέον μετ᾽ ἀκριβείας τὰ ῥήματα . Εὐρήσομεν γάρ , ὅτι ἑτερον μὲν τι τὸ κατ᾽ εἰκόνα γεγόνειν , ἑτερον δὲ τὸ νῦν ἐν ταλαιπωρίᾳ δεικνύμενον . « Ἐποίησεν ὁ Θεός , » φησι , « τὸν ἄνθρωπον , κατ᾽ εἰκόνα Θεοῦ ἐποίησεν αὐτόν . » Τέλος ἑχει ἡ τοῦ κατ᾽ εἰκόνα γεγενημένου κτίσις . Εἶτα ἐπαναλήψιν ποιεῖται τοῦ κατὰ τὴν κατασκευὴν λόγου , καὶ φησιν , « Ἄρσεν καὶ θῆλυ ἐποίησεν αὐτούς . » Παντὶ γὰρ οἶμαι γνώριμον εἶναι , ὅτι ἑξω τοῦτο τοῦ πρωτοτύπου νοεῖται : « Ἐν γὰρ Χριστῷ Ἰησοῦ , » καθὼς φησιν ὁ Ἀπόστολος , « οὔτε ἄρρεν οὔτε θῆλυ ἐστιν . » Ἄλλὰ μὴν εἰς ταῦτα διηρήσθαι ὁ λόγος φησι τὸν ἄνθρωπον . Οὐκοῦν διπλὴ τις ἐστιν ἡ τῆς φύσεως ἡμῶν κατασκευή , ἡ τε πρὸς τὸ θεῖον ὁμοιωμένη , ἡ τε πρὸς τὴν διαφοράν ταύτην διηρημένη . Τοιούτων γὰρ τὸ λόγος ἐκ τῆς συντάξεως τῶν γεγραμμένων ἀντιτίθεται , πρῶτον μὲν εἰπὼν , ὅτι « Ἐποίησεν ὁ Θεὸς τὸν ἄνθρωπον , κατ᾽ εἰκόνα Θεοῦ ἐποίησεν αὐτόν · » πάλιν δὲ τοῖς εἰρημένοις ἐπαγαγὼν , ὅτι « Ἄρσεν καὶ θῆλυ ἐποίησεν αὐτούς , » ὅπερ ἀλλότριον τῶν περὶ Θεοῦ νοουμένων ἐστίν . Οἶμαι γὰρ ἐγὼ δόγμα τι μέγα καὶ ὑψηλὸν διὰ τῶν εἰρημένων ὑπὸ τῆς θείας Γραφῆς παραδίδοσθαι . Τὸ δὲ δόγμα τοιούτον ἐστί · Δυὸ τινῶν κατὰ τὸ ἀκρότατον πρὸς ἄλληλα διεστηκότων , μέσον ἐστὶ τὸ ἀνθρώπινον , τῆς τε θείας καὶ ἀσωμάτου φύσεως , καὶ τῆς ἀλόγου καὶ κτηνώδους ζωῆς . Ἔξεστι γὰρ ἑκάτερόν τῶν εἰρημένων ἐν τῷ ἀνθρωπίνῳ συγχρηματι θεωρῆσαι τὴν μοῖραν · τοῦ μὲν θείου τὸ λογικὸν τε καὶ διανοητικόν , ὃ τῇ κατὰ τὸ ἄρρεν καὶ θῆλυ διαφορὰν οὐ προστίθεται · τοῦ δὲ ἀλλοῦ τὴν σωματικὴν κατασκευὴν καὶ διάπλασιν εἰς ἄρρεν τε καὶ θῆλυ μεμερισμένην . Ἕκατερον γὰρ τούτων ἐστὶ πάντως ἐν παντὶ τῷ μετέχοντι τῆς ἀνθρωπίνης ζωῆς . Ἄλλὰ προτερεῦειν τὸ νοερὸν , καθὼς παρὰ τοῦ τὴν ἀνθρωπογονίαν ἐν τάξει διεξεξοθέντος ἐμάθομεν , ἐπιγεννηματικὴν ἑκ εἶναι τῷ ἀνθρώπῳ τὴν πρὸς τὸ ἄλογον κοινωνίαν τε καὶ συγγένειαν . Πρῶτον μὲν γὰρ φησιν , ὅτι « Ἐποίησεν ὁ Θεὸς κατ᾽ εἰκόνα τοῦ Θεοῦ τὸν ἄνθρωπον , » δεικνὺς διὰ τῶν εἰρημένων , καθὼς φησιν ὁ Ἀπόστολος , ὅτι ἐν τῷ τοιούτῳ ἄρρεν καὶ θῆλυ οὐκ ἐστιν . Εἶτα ἐπάγει τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως τὰ ἰδιώματα , ὅτι « Ἄρρεν καὶ θῆλυ ἐποίησεν αὐτούς . » Τί οὖν διὰ τοῦτο μανθάννομεν ; Καὶ μοι μηδὲ τις νεμεσάτω πόρρωθεν προσ -
Lemmas: ἄλλος ὁ μέν περί οὗτος λόγος ἀφίημι , πρός δέ ὁ πρόκειμαι επιστρεπτέος ὁ ζήτησις · πῶς καί ὁ θέω μακάριος , καί ἑλεενὸν ὁ ἀνθρώπινος , καί ὅμοιος ἐκεῖνος οὗτος παρά ὁ γραφή ὀνομάζω . οὐκοῦν ἐξεταστέον μετά ἀκρίβεια ὁ ῥῆμα . εὑρίσκω γάρ , ὅτι ἕτερος μέν τίς ὁ κατά εἰκών γίγνομαι , ἕτερος δέ ὁ νῦν ἐν ταλαιπωρία δείκνυμι . « ποιέω ὁ Θεός , » φημί , « ὁ ἄνθρωπος , κατά εἰκών Θεός ποιέω αὐτός . » Τέλος ἔχω ὁ ὁ κατά εἰκών γίγνομαι κτίσις . εἶτα ἐπανάληψις ποιέω ὁ κατά ὁ κατασκευή λόγος , καί φημί , « Ἄρσην καί θῆλυς ποιέω αὐτός . » Πᾶς γάρ οἴομαι γνώριμος εἰμί , ὅτι ἔξω οὗτος ὁ πρωτότυπος νοέω : « ἐν γάρ Χριστός Ἰησοῦς , » καθώς φημί ὁ ἀπόστολος , « οὔτε ἄρσην οὔτε θῆλυς εἰμί . » ἀλλά μήv εἰς οὗτος διαιρέω ὁ λόγος φημί ὁ ἄνθρωπος . οὐκοῦν διπλόος τις εἰμί ὁ ὁ φύσις ἐγώ κατασκευή , ὁ τε πρός ὁ θέω ομοιωμένος , ὁ τε πρός ὁ διαφορά οὗτος διαιρέω . τοιοῦτος γάρ ὁ λόγος ἐκ ὁ σύνταξις ὁ γράφω ἀντιτίθημι , πρῶτος μέν εἶπον , ὅτι « ποιέω ὁ θεός ὁ ἄνθρωπος , κατά εἰκών Θεός ποιέω αὐτός · » πάλιν δέ ὁ εἴρω ἐπάγω , ὅτι « Ἄρσην καί θῆλυς ποιέω αὐτός , » ὅσπερ ἀλλότριος ὁ περί Θεός νοέω εἰμί . οἴμη γάρ ἐγώ δόγμα τίς μέγας καί ὑψηλός διά ὁ εἴρω ὑπό ὁ θεῖος γραφή παραδίδωμι . ὁ δέ δόγμα τοιοῦτος εἰμί · δύο τις κατά ὁ ἄκρος πρός ἀλλήλων διίστημι , μέσος εἰμί ὁ ἀνθρώπινος , ὁ τε θεῖος καί ἀσώματος φύσις , καί ὁ ἄλογος καί κτηνώδης ζωή . ἔξεστι γάρ ἑκάτερος ὁ εἴρω ἐν ὁ ἀνθρώπινος συγχρηματι θεωρέω ὁ μοῖρα · ὁ μέν θεῖον ὁ λογικός τε καί διανοητικός , ὅς ὁ κατά ὁ ἄρσην καί θῆλυς διαφορά οὖον προστίθημι · ὁ δέ αλλού ὁ σωματικός κατασκευή καί διάπλασις εἰς ἄρσην τε καί θῆλυς μερίζω . ἑκάτερος γάρ οὗτος εἰμί πάντως ἐν πᾶς ὁ μετέχω ὁ ἀνθρώπινος ζωή . ἀλλά προτερεύω ὁ νοερός , καθώς παρά ὁ ὁ ἀνθρωπογονία ἐν τάξις διεξέχω μανθάνω , ἐπιγεννηματικός ἐκ εἰμί ὁ ἄνθρωπος ὁ πρός ὁ ἄλογος κοινωνία τε καί συγγένεια . Πρῶτος μέν γάρ φημί , ὅτι « ποιέω ὁ θεός κατά εἰκών ὁ Θεός ὁ ἄνθρωπος , » δείκνυμι διά ὁ εἴρω , καθώς φημί ὁ ἀπόστολος , ὅτι ἐν ὁ τοιοῦτος ἄρσην καί θῆλυς οὐ εἰμί . εἶτα ἐπάγω ὁ ἀνθρώπινος φύσις ὁ ἰδίωμα , ὅτι « ἀρρεν καί θῆλυς ποιέω αὐτός . » τις οὖν διά οὗτος μανθάνω ; καί ἐγώ μηδέ τις νεμεσάω πόρρωθεν προς -