gregorius-nyssenus.de-opificio-hominis pg044_0084.1
πρὸς ἀλλήλους οἰκείως ἔχοντες · καὶ τὸ ἐμπαλιν ἐστιν εὑρεῖν γινόμενον · οἱ γὰρ ἀπεξεγνωμένοι τε καὶ ἀγνωστοὶ ἀλλήλων μὰ χρώνται πρὸς τὴν πόλιν εἰσδὴν πολλάκις , ἀλλ’ οὐ συνάπτεσι τοῦτοις ἀλλήλοις ἢ κατὰ τὴν εἴσοδον κοινωνία · δύνασται γὰρ καὶ ἔνδὸς γενομένοι διακριθῆναι πρὸς τὸ ὁμόφυλον · τοιούτων τι βλέπω καὶ ἐπὶ τῆς κατὰ τὸν νοῦν εὐρυχωρίας . Πολλάκις γὰρ καὶ ἐκ διαφόρων αἰσθητηρίων μία γνῶσις ἡμῖν συναγείρεται , τοῦ αὐτοῦ πράγματος πολυμερῶς πρὸς τὰς αἰσθήσεις μεριζομένου . Πάλιν δ’ αὐ τὸ ἔναντίον , ἐστὶν ἐκ μιᾶς τινὸς τῶν αἰσθήσεων πολλὰ καὶ ποικίλα μαθεῖν , οὐδὲν ἀλλήλοις κατὰ τὴν φύσιν συμβαίνοντα · οἷον ( χρεῖστων γὰρ ἐν ὑποδείγματι διασαφηνίζειν τὸν λόγον ) , προχεισθῶ ζητεῖσθαι τι περὶ χυμῶν ἰδιότητος , τί μὲν ἄδὺ πρὸς τὴν αἴσθησιν , τί δὲ φευκτὸν τοῖς γευομένοις ἐστίν . Οὐκοῦν εὑρέθη διὰ τῆς πείρας ἢ τε τῆς χολῆς πικρότης , καὶ τὸ προσῆκον τῆς κατὰ τὸ μέλι γλυκύτητος . Διαφόρων δὲ ὄντων τούτων , μίαν εἰσάγει γνῶσιν τὸ αὐτὸ πρᾶγμα , πολυμερῶς τῇ διανοίᾳ εἰσοικιζόμενον , ἢ γεύσει , ἢ ὀσφρήσει , ἢ ἀκοῇ , πολλάκις · δὲ καὶ τῇ ἀφῇ , καὶ τῇ ὄψει . Καὶ γὰρ ἰδὼν τις τὸ μέλι , καὶ τοῦ ὀνόματος ἀκούσας , καὶ τῇ γεύσει λαβὼν , καὶ τὸν ἀτμὸν διὰ τῆς ὀσφρήσεως ἐπιγνούς , καὶ τῇ ἀφῇ δοκιμάσας , τὸ αὐτὸ πρᾶγμα δι’ ἑκάστου τῶν αἰσθητηρίων ἐγνώρισε . Ποικίλα δὲ πάλιν καὶ πολυειδῆ διὰ μιᾶς τινὸς αἰσθήσεως διδασκόμεθα · τῆς τε ἀκοῆς παντοίας δεχομένης φωνάς , τῆς τε διὰ τῶν ὀφθαλμῶν ἀντιλήψεως ἀδιάκριτον ἔχούσης τὴν ἐνέργειαν ἐπὶ τῶν τῶν ἐτερογενῶν θεωρίας . Ὁμοίως γὰρ λευκῷ τε προσπίπτει , καὶ μέλανι , καὶ πᾶσι τοῖς κατὰ τὸ ἐναντίον διαστατοῖς τῷ χρώματι . Οὕτως ἢ γεῦσις , οὕτως ἢ ὀσφρήσις , οὕτως ἢ διὰ τῆς ἀφῆς κατανόησις , παντοδαπῶν πραγμάτων ἑκάστη διὰ τῆς οἰκείας ἀνειλήφεως τὴν γνῶσιν ἐντίθησιν .
Lemmas: πρός ἀλλήλων οἰκεῖος ἔχω · καί ὁ ἐμπαλῶ εἰμί εὑρίσκω γίγνομαι · ὁ γάρ ἀπεξεγνωμένοι τε καί ἄγνωστος ἀλλήλων μά χράω πρός ὁ πόλις εἰσοράω πολλάκις , ἀλλά οὖον συνάπτω οὗτος ἀλλήλων ἢ κατά ὁ εἴσοδος κοινωνία · δυνάστης γάρ καί ἔνδον γινόͅσκω διακρίνω πρός ὁ ὁμόφυλος · τοιοῦτος τίς βλέπω καί ἐπί ὁ κατά ὁ νόος εὐρυχωρία . πολλάκις γάρ καί ἐκ διάφορος αἰσθητήριον εἷς γνῶσις ἐγώ συναγείρω , ὁ αὐτός πρᾶγμα πολυμερής πρός ὁ αἴσθησις μερίζω . πάλιν δέ αὖος ὁ ἐναντίος , εἰμί ἐκ εἷς τις ὁ αἴσθησις πολύς καί ποικίλος μανθάνω , οὐδείς ἀλλήλων κατά ὁ φύσις συμβαίνω · οἷος ( χρέω γάρ ἐν ὑπόδειγμα διασαφηνίζω ὁ λόγος ) , προχέω ζητέω τίς περί χυμός ἰδιότης , τίς μέν ἀείδω πρός ὁ αἴσθησις , τίς δέ φευκτός ὁ γεύω εἰμί . οὐκοῦν εὑρίσκω διά ὁ πείρω ἢ τε ὁ χολή πικρότης , καί ὁ προσήκω ὁ κατά ὁ μέλι γλυκύτης . Διάφορος δέ εἰμί οὗτος , εἷς εἰσάγω γνῶσις ὁ αὐτός πρᾶγμα , πολυμερής ὁ διάνοια εἰσοικίζω , ἢ γεύω , ἢ ὀσφραίνομαι , ἢ ἀκοή , πολλάκις · δέ καί ὁ ἀφίημι , καί ὁ ὁράω . καί γάρ εἶδον τις ὁ μέλι , καί ὁ ὄνομα ἀκούω , καί ὁ γεύω λαμβάνω , καί ὁ ἀτμός διά ὁ ὄσφρησις ἐπιγιγνώσκω , καί ὁ ἀφίημι δοκιμάζω , ὁ αὐτός πρᾶγμα διά ἕκαστος ὁ αἰσθητήριον γνωρίζω . ποικίλος δέ πάλιν καί πολυειδής διά εἷς τις αἴσθησις διδάσκω · ὁ τε ἀκοή παντοῖος δέχομαι φωνή , ὁ τε διά ὁ ὀφθαλμός ἀντίληψις ἀδιάκριτος ἔχω ὁ ἐνέργεια ἐπί ὁ ὁ ἑτερογενής θεωρία . ὅμοιος γάρ λευκός τε προσπίπτω , καί μέλας , καί πᾶς ὁ κατά ὁ ἐναντίος διαστατέω ὁ χρῶμα . οὕτως ἢ γεῦσις , οὕτως ἢ ὄσφρησις , οὕτως ἢ διά ὁ ἀφῆς κατανόησις , παντοδαπής πρᾶγμα ἕκαστος διά ὁ οἰκεῖος ἀνειλήφεως ὁ γνῶσις ἐντίθημι .