gregorius-nyssenus.de-opificio-hominis pg044_0123.1
νοι , πάλιν τῶν προκειμένων ἀντιληψόμεθα . Οἱ τῷ προτέρῳ παριστάμενοι λόγῳ , καὶ πρεσβυτέραν τῆς ἐν σαρκὶ ζωῆς τὴν πολιτείαν τῶν ψυχῶν δογματίζοντες , οὐ μοι δοκοῦσι τῶν Ἑλληνικῶν καθαρεῦσιν δογμάτων , τῶν περὶ τῆς μετενσωματώσεως αὐτῶς μεμυθολογημένων . Εἰ γὰρ τις ἀκριβῶς ἐξετάσειε , πρὸς τοῦτο κατὰ πᾶσαν ἀνάγκην τὸν λόγον αὐτῶς εὐρήσει κατασυρόμενον , ὅν φασί τινα τῶν παρ' ἐκείνοις σοφῶν εἰρηκέναι , ὅτι ἀνὴρ γέγονεν οὗ αὐτός , καὶ γυναικὸς σῶμα μετημείαστο , καὶ μετ' ὀρνέων ἀνέπτη , καὶ θάμνος ἦν , καὶ τὸν ἐνὸδρον ἔλαχε βίον . Οὐ πόρρω τῆς ἀληθείας κατὰ γε τὴν ἐμὴν κρίσιν φερόμενος , ὁ περὶ αὐτοῦ ταῦτα λέγων . Ὀντως γὰρ βατραχῶν τινῶν ἢ χολοίων φυλαρίας , ἢ ἀλογίας ἰχθύων , ἢ δρυῶν ἀναισθήσεως ἀξία τὰ τοιαῦτα δόγματα , τὸ μὲν ψυχὴν λέγειν διὰ τοσούτων ἐλθεῖν . Τῆς δὲ τοιαύτης ἀτοπίας αὕτη ἐστὶν ἡ αἰτία , τὸ προϋποστάναι τὰς ψυχὰς σῶμασι . Δι' ἀκολούθου γὰρ ἡ ἀρχὴ τοῦ τοιούτου δόγματος ἐπὶ τὸ προσεχὲς τε καὶ παρακεῖμένον τὸν λόγον προάγουσα , μέχρι τοῦτου τερατωσμένη διεξῆσιν . Εἰ γὰρ διὰ τινος κακίας ἀποσπασθεῖσα τῆς ὑψηλοτέρας ἢ ψυχὴ πολιτείας , μετὰ τὸ ( καθὼς φασιν ) ἅπαξ γεύσασθαι τοῦ σωματικοῦ βίου , πάλιν ἀνθρώπος γίνεται , ἐμπαθέστερος δὲ πάντων ὁ ἐν σαρκὶ βίος ὁμολογεῖται παρὰ τῶν ἀτόπων καὶ ἀσώμων · ἀνάγκη πᾶσα τὴν ἐν τῷ τοιούτῳ γινομένην βίῳ , ἐν ᾧ πλείους αἱ πρὸς τὸ ἁμαρτάνειν εἰσὶν ἀφορμαί , ἐν πλείοσι τε κακίᾳ γενέσθαι , καὶ ἐμπαθέστερον ἢ πρότερον διατεθῆναι · ἀνθρωπίνης δὲ ψυχῆς πάθος , ἢ πρὸς τὸ ἀλογὸν ἐστιν ὁμοίωσις · τοῦτο δὲ προσωκευθεῖσαν αὐτῇ , εἰς κτηνώδη φύσιν μεταλήψεται · ἅπαξ δὲ διὰ κακίας ὀδεύσασα , μηδὲ ἐν ἀλόγῳ γενομένη , τῆς ἐπὶ τὸ κακὸν προόδου λήξει ποτε . Ἡ γὰρ τοῦ κακοῦ στάσις , ἀρχὴ τῆς κατ' ἀρετὴν ἐστιν ὁρμῆς · ἀρετὴ δὲ ἐν ἀλόγοις οὐκ ἔστιν . Οὐκοῦν ἀπὸ πρὸς τὸ χεῖρον ἐξ ἀνάγκης ἀλλοιωθήσεται , πάντοτε πρὸς τὸ ἀτιμώτερον προϊοῦσα , καὶ ἀεὶ τὸ χεῖρον τῆς ἐν ᾧ ἐστι φύσεως ἐξευρίσκουσα . Ὄσπερ δὲ τοῦ λογικοῦ τὸ αἰσθητὸν ὑποβέβηκεν , οὕτω καὶ ἀπὸ τούτου ἐπὶ τὸ ἀναίσθητον ἡ μετάπτωσις γίνεται .
Lemmas: νόος , πάλιν ὁ πρόκειμαι ἀντιλαμβάνω . ὁ ὁ πρότερος παρίστημι λόγος , καί πρέσβυς ὁ ἐν σάρξ ζωή ὁ πολιτεία ὁ Ψυχή δογματίζω , οὖον ἐγώ δοκέω ὁ Ἑλληνικός καθάρευσις δόγμα , ὁ περί ὁ μετενσωμάτωσις αὔτως μυθολογώ . εἰμί γάρ τις ἀκριβῶς ἐξετάζω , πρός οὗτος κατά πᾶς ἀνάγκη ὁ λόγος αὔτως εὑρίσκω κατασύρω , ὅς φημί τις ὁ παρά ἐκεῖνος σοφός εἴρω , ὅτι ἀνήρ γίγνομαι ὅς αὐτός , καί γυνή σῶμα μετημειαστος , καί μετά ὄρνις ἀναπέτομαι , καί θάμνος εἰμί , καί ὁ ἐνὸδρον λαγχάνω βίος . οὖον πόρρω ὁ ἀλήθεια κατά γε ὁ ἐμός κρίσις φέρω , ὁ περί αὐτός οὗτος λέγω . ὀντως γάρ βάτραχος τις ἢ κολοιός φυλαρίας , ἢ ἀλογία ἰχθύς , ἢ δρῦς ἀναισθήσεως ἄξιος ὁ τοιοῦτος δόγμα , ὁ μέν ψυχή λέγω διά τοσοῦτος ἔρχομαι . ὁ δέ τοιοῦτος ἀτοπία οὗτος εἰμί ὁ αἰτία , ὁ προϋποστάναι ὁ ψυχή σῶμα . διά ἀκόλουθος γάρ ὁ ἀρχή ὁ τοιοῦτος δόγμα ἐπί ὁ προσεχής τε καί παρακείμενος ὁ λόγος προάγω , μέχρι οὗτος τερατωσμένη διεξέρχομαι . εἰμί γάρ διά τις κακία ἀποσπάω ὁ ὑψηλός ἢ ψυχή πολιτεία , μετά ὁ ( καθώς φημί ) ἅπαξ γεύω ὁ σωματικός βίος , πάλιν ἄνθρωπος γίγνομαι , ἐμπαθής δέ πᾶς ὁ ἐν σάρξ βίος ὁμολογέω παρά ὁ ἄτοπος καί άσωμος · ἀνάγκη πᾶς ὁ ἐν ὁ τοιοῦτος γίγνομαι βίος , ἐν ὅς πλείων ὁ πρός ὁ ἁμαρτάνω εἰμί ἀφορμή , ἐν πλείων τε κακία γίγνομαι , καί ἐμπαθής ἢ πρότερος διατίθημι · ἀνθρώπινος δέ Ψυχή πάθος , ἢ πρός ὁ ἄλογος εἰμί ὁμοίωσις · οὗτος δέ προσωκευθεω αὐτός , εἰς κτηνώδης φύσις μεταλαμβάνω · ἅπαξ δέ διά κακία ὀδεύω , μηδέ ἐν ἄλογος γίγνομαι , ὁ ἐπί ὁ κακός πρόοδος λήγω ποτός . ὁ γάρ ὁ κακός στάσις , ἀρχή ὁ κατά ἀρετή εἰμί ὁρμή · ἀρετή δέ ἐν ἄλογος οὐ εἰμί . οὐκοῦν ἀπό πρός ὁ χείρων ἐκ ἀνάγκη ἀλλοιόω , πάντοτε πρός ὁ ἄτιμος πρόειμι , καί ἀεί ὁ χείρων ὁ ἐν ὅς εἰμί φύσις ἐξευρίσκω . ὅσπερ δέ ὁ λογικός ὁ αἰσθητός ὑποβαίνω , οὗτος καί ἀπό οὗτος ἐπί ὁ ἀναίσθητος ὁ μετάπτωσις γίγνομαι .