gregorius-nyssenus.de-opificio-hominis pg044_0092.1
τῶν μερῶν ἰδιαζόντως τι κατὰ τὴν ἑγκειμένην αὐτῷ φυσικῶς δύναμιν ἐνεργοῦντος , γίνεται τις καὶ τοῦ ἡρεμοῦντος μέρους · πρὸς τὸ κινούμενον συνδιαθέσεις · ἀναλόγως καὶ ἐπὶ τῆς ψυχῆς , κἂν τὸ μὲν αὐτῆς ἡρε - II μούν , τὸ δὲ κινούμενον τύχῃ , τὸ ὅλον τῷ μέρει συνδιατίθεται . Οὐδὲ γὰρ ἐνδέχεται συνδιασπαθῆναι πάντη τὴν κατὰ φύσιν ἐνότητα , κρατοῦσης ἐν μέρει τινὶ τῶν κατ’ αὐτὴν δυνάμεων διὰ τῆς ἐνεργείας . Ἄλλ’ ὥσπερ ἐγρηγορότων τε καὶ σπουδαζόντων ἐπικρατεῖ μὲν ὁ νοῦς , ὑπηρετεῖ δὲ ἡ αἴσθησις , οὐκ ἀπολείπεται δὲ τούτων ἡ διοικητικὴ τοῦ σώματος δύναμις ( ὁ μὲν γὰρ νοῦς πορίζει τὴν τροφὴν τῇ χειρί , ἡ δὲ αἴσθησις τὸ πορισθὲν ὑπέδεξάτο , ἡ δὲ θρεπτικὴ τοῦ σώματος δύναμις ἐαυτῇ τὸ δοθὲν προσεπείκωσεν ) · οὕτως καὶ κατὰ τὸν ὕπνον ἀντιμεθίσταται πῶς ἐν ἡμῖν ἡ τῶν δυνάμεων τούτων ἡγεμονία · καὶ κρατοῦντος τοῦ ἀλογωτέρου , παύεται μὲν ἡ τῶν ἑτέρων ἐνέργεια , οὐ μὴν παντελῶς ἀποσβέννυται . Ἐπερωγμένης δὲ τῇνικαῦτα διὰ τοῦ ὕπνου πρὸς τὴν πέψιν τῆς θρεπτικῆς δυνάμεως , καὶ πᾶσαν τὴν φύσιν πρὸς ἐαυτὴν ἀσχολούσης , οὔτε παντελῶς διασπᾶται ταύτης ἡ κατ’ αἴσθησιν δύναμις ( οὐ γὰρ ἐνδέχεται τὸ ἅπαξ συμπεφυκὸς διατέμενθαι ) , οὔτε ἀναλμπειν ἡ αὐτῆς ἐνέργεια δύναται , τῇ τῶν αἰσθητηρίων ἀργίᾳ κατὰ τὸν ὕπνον ἐμπειθδεῖσα . Κατὰ τὸν αὐτὸν δὲ λόγον καὶ τοῦ νοῦ πρὸς τὸ αἰσθητικὸν εἶδος τῆς ψυχῆς οἰκειουμένου , ἀχολούδον ἂν εἴη καὶ κινουμένου τούτου , συγχινεῖσθαι λέγειν αὐτὸν καὶ ἡρεμοῦντος συγκαταπαύεσθαι . Οἷον δὲ τι περὶ τὸ πῦρ γίνεσθαι πέφυκεν , ὅταν μὲν ὑποκρυφθῇ τοῖς ἀχύροις ἀπανταχόθεν , μηδεμιᾶς ἀναπνοῆς ἀναβρίζουσης τὴν φλόγα , οὔτε τὰ προσπαρακειμένα νέμεται , οὔτε παντελῶς κατασβέννυται , ἀλλ’ ἀντὶ φλογὸς ἀτμὸς τις διὰ τῶν ἀχύρων ἐπὶ τὴν ἀέρα διέξεισιν , εἰ δέ τις λάβοιτο διασπᾶν , φλῶγα τὸν παμπὸν ἀπεργάζεται · τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ ὁ νοῦς τῇ ἀπραξίᾳ τῶν αἰσθήσεων κατὰ τὸν ὕπνον συγκαλυφθείς , οὔτε ἐκλάμπειν δι’ αὐτῶν δυνατὸς ἔχει , οὔτε μὴν παντελῶς κατασβέννυται · ἀλλ’ οἷον καπνοειδῶς κινεῖται , τὸ μὲν τι ἐνεργῶν , τὸ δὲ οὐ δυνάμενος . Καὶ ὥσπερ τις μουσικὸς κεγαλασμένας ταῖς χορδαῖς τῆς λύρας ἐμβαλὼν τὸ πλήκτρον , οὐ κατὰ ῥυθμὸν προάγει τὸ μέλος · οὐ γὰρ ἂν τὸ μὴ συντεταμένον ἠχήσειεν · ἀλλ’ ἡ μὲν χεὶρ τεχνικῶς πολλάκις κινεῖται , πρὸς τὴν τοπικὴν θέσιν τῶν τόνων τὸ πλήκτρον ἀγούσα , τὸ δὲ ἥχον οὐχ ἔστιν , εἰ μὴ ὅσον ἀσμητὸν τινα καὶ ἀσύντακτον ἐν τῇ κινήσει τῶν χορδῶν ὑπὴγει τὴν ὄρθον · οὕτω διὰ τοῦ ὕπνου τῆς ὀργανικῆς τῶν αἰσθητηρίων κατασκευῆς χαλαρότητος , ἡ καθόλου ἡρεμεῖ ὁ τεχνίτης , εἴπερ τελείαν λύσιν ἐκ πληθώρας τινὸς καὶ βάρους πάθοι τὸ ὄργανον , ἢ ἀτόνως τε καὶ ἀμυδρῶς ἐνεργήσει , οὐχ ὑποδεχομένου τοῦ αἰσθητοῦ ὀργάνου δι’ ἀκριδεῖας τὴν τέχνην . Διὰ τοῦτο ἢ τε μνήμη συγκεχυμένη , καὶ ἡ πρόγνωσις προκαλύμμασι τισιν ἀμφιβολοῖς ἐπινυστάζουσα , ἐν εἰδώλοις τῶν καθ’ ὑπάρ σπουδαζομένων φαντασιούται , καὶ εἰ τῶν ἐκβαινόντων πολλάκις ἐμήνυσε . Τῷ γὰρ λεπτῷ τῆς φύσεως , ἔχει τι πλεῖον παρὰ τὴν σωματικὴν παχυμερίαν εἰς τὸ καθορῆν τι τῶν δυντῶν δύνασθαι . Οὐ μὴν δι’ εὐθείας τινὸς δύνα -
Lemmas: ὁ μέρος ἰδιαζόντως τίς κατά ὁ ἑγκειμένην αὐτός φυσικός δύναμις ἐνεργέω , γίγνομαι τις καί ὁ ἠρεμέω μέρος · πρός ὁ κινέω συνδιάθεσις · ἀνάλογος καί ἐπί ὁ Ψυχή , κἀν ὁ μέν αὐτός ἀείρω - II Μουν , ὁ δέ κινέω τυγχάνω , ὁ ὅλος ὁ μέρος συνδιατίθημι . οὐδέ γάρ ἐνδέχομαι συνδιασπάω πάντῃ ὁ κατά φύσις ενότητα , κράτος ἐν μέρος τις ὁ κατά αὐτός δύναμις διά ὁ ἐνέργεια . ἄλλος ὥσπερ ἐγείρω τε καί σπουδάζω ἐπικρατέω μέν ὁ νόος , ὑπηρετέω δέ ὁ αἴσθησις , οὐ ἀπολείπω δέ οὗτος ὁ διοικητικός ὁ σῶμα δύναμις ( ὁ μέν γάρ νόος πορίζω ὁ τροφή ὁ χείρ , ὁ δέ αἴσθησις ὁ πορίζω ὑποδείκνυμι , ὁ δέ θρεπτικός ὁ σῶμα δύναμις ἑαυτοῦ ὁ δίδωμι προσεπείκωσεν ) · οὕτως καί κατά ὁ ὕπνος ἀντιμεθίστημι πῶς ἐν ἐγώ ὁ ὁ δύναμις οὗτος ἡγεμονία · καί κράτος ὁ ἄλογος , παύω μέν ὁ ὁ ἕτερος ἐνέργεια , οὖον μήv παντελῶς ἀποσβέννυμι . Ἐπερωγμένης δέ τηνικαῦτα διά ὁ ὕπνος πρός ὁ πέψις ὁ θρεπτικός δύναμις , καί πᾶς ὁ φύσις πρός ἑαυτοῦ ἀσχολέω , οὔτε παντελῶς διασπάω οὗτος ὁ κατά αἴσθησις δύναμις ( οὖον γάρ ἐνδέχομαι ὁ ἅπαξ συμφύω διατέμνω ) , οὔτε ἀναλμπειν ὁ αὐτός ἐνέργεια δύναμαι , ὁ ὁ αἰσθητήριον ἀργία κατά ὁ ὕπνος ἐμπειθδεῖσα . κατά ὁ αὐτός δέ λόγος καί ὁ νόος πρός ὁ αἰσθητικός εἶδος ὁ Ψυχή οἰκειόω , αχολουδω εἄν εἰμί καί κινέω οὗτος , συγχινεομαι λέγω αὐτός καί ἠρεμέω συγκαταπαύω . οἷος δέ τίς περί ὁ πῦρ γίγνομαι φύω , ὅταν μέν ὑποκρύπτω ὁ ἄχυρον απανταχόθεν , μηδείς ἀναπνοή αναβριζουω ὁ φλόξ , οὔτε ὁ προσπαράκειμαι νέμω , οὔτε παντελῶς κατασβέννυμι , ἀλλά ἀντί φλόξ ἀτμός τις διά ὁ ἄχυρον ἐπί ὁ ἀήρ διεξέρχομαι , εἰμί δέ τις λαμβάνω διασπάω , φλῶγα ὁ παμπὸν ἀπεργάζομαι · ὁ αὐτός τρόπος καί ὁ νόος ὁ ἀπραξία ὁ αἴσθησις κατά ὁ ὕπνος συγκαλύπτω , οὔτε ἐκλάμπω διά αὐτός δυνατός ἔχω , οὔτε μήv παντελῶς κατασβέννυμι · ἀλλά οἷος καπνοειδῶς κινέω , ὁ μέν τίς ἐνεργός , ὁ δέ οὖον δύναμαι . καί ὥσπερ τις μουσικός κεγαλασμένας ὁ χορδή ὁ λύρα ἐμβάλλω ὁ πλῆκτρον , οὖον κατά ῥυθμός προάγω ὁ μέλος · οὖον γάρ εἄν ὁ μή συντείνω ἠχέω · ἀλλά ὁ μέν χείρ τεχνικός πολλάκις κινέω , πρός ὁ τοπικός θέσις ὁ τόνος ὁ πλῆκτρον ἄγω , ὁ δέ ἦχος οὐ εἰμί , εἰμί μή ὅσος ἀσμητὸν τις καί ἀσύντακτος ἐν ὁ κινέω ὁ χορδή ὑπάγω ὁ ὀρθός · οὗτος διά ὁ ὕπνος ὁ ὀργανικός ὁ αἰσθητήριον κατασκευή χαλαρότης , ὁ καθόλου ἠρεμέω ὁ τεχνίτης , εἴπερ τέλειος λύσις ἐκ πληθώρα τις καί βάρος πάσχω ὁ ὄργανον , ἢ ἄτονος τε καί ἀμυδρός ἐνεργέω , οὐ ὑποδέχομαι ὁ αἰσθητής ὄργανον διά ἀκριδεῖας ὁ τέχνη . Ζεύς οὗτος ἢ τε μνήμη συγχέω , καί ὁ πρόγνωσις προκάλυμμα τις ἀμφίβολος ἐπινυστάζω , ἐν εἴδωλον ὁ κατά ὑπάρ σπουδάζω φαντασιόω , καί εἰμί ὁ ἐκβαίνω πολλάκις μηνύω . ὁ γάρ λεπτός ὁ φύσις , ἔχω τίς πλείων παρά ὁ σωματικός παχυμερίαν εἰς ὁ καθοράω τίς ὁ δύο δύναμαι . οὖον μήv διά εὐθύς τις δύναμαι -