gregorius-nyssenus.de-opificio-hominis pg044_0090.2
Περὶ ὕπνου , καὶ χάσμης , καὶ ὀνείρων , αἰτιολογία . Ἡ ὀλιχὴ καὶ ῥοώδης αὕτη τῶν σωμάτων ζωή , κινῶντε διὰ κινήσεως προΐουσα , ἐν τούτῳ ἔχει τοῦ εἶναι τὴν δύναμιν , ἐν τῷ μὴ στήναι ποτὲ τῆς κινή-σεως . Καθάπερ δὲ τις ποταμὸς κατὰ τὴν ἰδίαν μέν ὁρμὴν , πλήρης μὲν δείκνυσι τὴν κοιλότητα , δι’ ἧς ἂν τύχῃ φερόμενος , οὐ μὴν ἐν τῷ αὐτῷ ὕδατι περὶ τὸν αὐτὸν ἀεὶ τόπον ὁρᾶται , ἀλλὰ τὸ μὲν ὑπέδραμεν αὐ-τοῦ , τὸ δὲ ὑπερρέει · οὕτω καὶ τὸ ὀλιχὸν τῆς τῆδε ζωῆς διὰ τινὸς κινήσεως καὶ ῥοῆς τῇ συνεχείᾳ τῆς τῶν ἐναντίων διαδοχῆς ἀμείβεται , ὡς ἂν μηδέποτε στήναι δύνασθαι τῆς μεταβολῆς , ἀλλὰ τῇ δυνάμει τοῦ ἀτρεμεῖν ἀπαντοῦν ἔχειν διὰ τὸν ὁμοῖον ἀναμετδο-μένῃν τὴν κίνησιν . Εἰ δὲ ποτε κινοῦμενον παύσοιτο , καὶ τοῦ εἶναι πάντως τὴν παῦλαν ἔξει · οἷον , δι-εδέξατο τὸ πλήρες ἢ κένωσις , καὶ πάλιν ἀντεστήλην ἐκδεξάμενος τῇ κενότητι . Ὕπνος δὲ σύντενον τῆς ἐγρηγόρεως ὑπεχάλασεν , εἶτα ἐγρήγορσις τὸ ἀνει-μένον ἐτόνωσε . Καὶ οὐδέτερον τούτων ἐν τῷ διηνεκὲι συμφίνει , ἀλλ’ ὑποχωρεῖ ταῖς παρουσίαις ἀλλήλων ἀμφότερα , οὕτω τῆς φύσεως ἐαυτὴν ταῖς ὑπαλλαγαῖς ἀνακαινιζούσης , ὡς ἑκατέραν ἐν τῷ μέρει μεταλαγ-χάνουσαν διασπάστως ἀπὸ τοῦ ἑτέρου μεταβαίνειν ἐπὶ τὸ ἕτερον . Τὸ τε γὰρ διαπαντὸς συντετάθαι ταῖς ἐνεργείαις · τὸ ζῷον , βῆξιν τινὰ καὶ διασπασμὸν τῶν ὑπηρετουνμένων ποιεῖται μερῶν · ἢ τε διηνεκὴς τοῦ σώματος ἄνεσις διαπτύων τινὰ τοῦ συνεστῶτος καὶ λύσιν ἐργάζεται . Τὸ δὲ κατὰ καιρὸν μετρίως ἑκατέ-ρων ἐπιτιγχάνειν , δύναμιν πρὸς διαμονὴν ἐστι τῆς φύσεως , διὰ τῆς διηνεκοῦς πρὸς τὰ ἀντικείμενα μεταβάσεως ἐν ἑκατέροις ἐαυτὴν ἀπὸ τῶν ἑτέρων ἀνα-παυούσης . Οὕτω τοίνυν πετονωμένον διὰ τῆς ἐγρη-γόρεως τὸ σῶμα λάθουσα , λύσιν ἐμποιεῖ διὰ τοῦ ὕπνου τῷ τόνῳ , τὰς αἰσθητικὰς δυνάμεις πρὸς καιρὸν ἐκ τῶν ἐνεργειῶν ἀναπαύσασα , οἷον τινὰς ἵππους μετὰ τοὺς ἀγῶνας τῶν ἀρμάτων ἐκλύσασα . Ἀναγκαία δὲ τῇ συστάσει τοῦ σώματος ἡ εὐκαιρὸς ἄνεσις , ὡς ἂν ἀκωλύτως ἐφ’ ἅπαν τὸ σῶμα διὰ τῶν ἐν αὐτῷ πόρων ἡ τροφὴ διαχεοῖτο , μηδενὸς τόνου τῇ διόδῳ παρεμ-ποδίζοντος . Καθάπερ γὰρ ἐκ τῆς διαβρόχου γῆς , ὅταν ἐπιλάμψῃ θερμότεραις ἀκτῖσιν ὁ ἥλιος , ἄτμοι τινες ὁμιχλώδεις ἀπὸ τοῦ βάθους ἀνέλκονται · ὁμοίον τι γίνεται καὶ ἐν τῇ καθ’ ἡμᾶς γῇ , τῆς τροφῆς ἐσω-θεν ὑπὸ τῆς φυσικῆς θερμότητος ἀναζέουσης . Ἄνω-φερές δὲ ὄντες οἱ ἄτμοι κατὰ φύσιν , καὶ ἀερώδεις , καὶ πρὸς τὸ ὑπηρεκείμενον ἀναπνέοντες , ἐν τοῖς κατὰ τὴν κεφαλὴν γίνονται χωρίοις , οἷον τις καπνὸς εἰς ἀρμονίαν τοῖχῳ διαδιδόμενος · εἶτα ἐντεύθεν ἐπὶ τοὺς τῶν αἰσθητηρίων πόρους ἐξατμιζόμενοι διαφορούν-ται , δι’ ὧν ἄρχει κατ’ ἀνάγκην ἡ αἴσθησις , τῇ παρ-οδῷ τῶν ἀτμῶν ἐκείνων ὑπεξιούσα . Αἱ μὲν γὰρ ὀλεῖς τοῖς βλέφαροις ἐπιλαμβάνονται , οἷον τινὸς μηχανῆς μαλθαδίνης , τοῦ τοιούτου λέγω βάρους , τοῖς ὀφθαλ-μοῖς ἐπιγαλῶσι τὸ βλέφαρον . Παγυνθῆσαι δὲ τοῖς αὐτοῖς τοῖτοις ἀτμοῖς ἡ ἄκοη , καθάπερ θύρας τινὰς τοῖς ἀκουστικοῖς μορίοις ἐπιθεῖσης , ἡσυχίαν ἀπὸ τῆς κατὰ φύσιν ἐνεργείας ἄγει · καὶ τὸ τοιούτον πά-θος ὕπνος ἐστίν , ἀτρεμοῦσης ἐν τῷ σώματι τῆς αἰσθήσεως ,
Lemmas: περι ὕπνος , καί χάσμη , καί ὄνειρος , αἰτιολογία . ὁ ὀλικός καί ῥοώδης οὗτος ὁ σῶμα ζωή , κινέω διά κίνησις πρόειμι , ἐν οὗτος ἔχω ὁ εἰμί ὁ δύναμις , ἐν ὁ μή ἵστημι ποτέ ὁ κίνησις . καθά δέ τις ποταμός κατά ὁ ἴδιος μέν ὁρμή , πλήρης μέν δείκνυμι ὁ κοιλότης , διά ὅς εἄν τυγχάνω φέρω , οὖον μήv ἐν ὁ αὐτός ὕδωρ περί ὁ αὐτός ἀεί τόπος ὁράω , ἀλλά ὁ μέν ὑποτρέχω αὐ-τός , ὁ δέ ὑπερρέω · οὗτος καί ὁ ὀλιχὸν ὁ τῆδε ζωή διά τις κίνησις καί ῥοή ὁ συνέχεια ὁ ὁ ἐναντίος διαδοχή ἀμείβω , ὡς εἄν μηδέποτε ἵστημι δύναμαι ὁ μεταβολεύς , ἀλλά ὁ δύναμις ὁ ἀτρεμέω απαντάω ἔχω διά ὁ ὅμοιος ἀναμετδο-μένῃν ὁ κίνησις . εἰμί δέ ποτός κινέω παύω , καί ὁ εἰμί πάντως ὁ παῦλα ἔξειμι · οἷος , διαδέχομαι ὁ πλήρης ἢ κένωσις , καί πάλιν ἀντιστέλλω ἐκδείκνυμι ὁ κενότης . Ὕπνος δέ συντείνω ὁ ἐγρηγόρεως ὑποχαλάω , εἶτα ἐγρήγορσις ὁ ἀναλέγω τονώνω . καί οὐδέτερος οὗτος ἐν ὁ διηνεκής συμπίνω , ἀλλά ὑποχωρέω ὁ παρουσία ἀλλήλων ἀμφότερος , οὗτος ὁ φύσις ἑαυτοῦ ὁ ὑπαλλαγή ἀνακαινίζω , ὡς ἑκάτερος ἐν ὁ μέρος μεταλαγχάνω διάσπαστος ἀπό ὁ ἕτερος μεταβαίνω ἐπί ὁ ἕτερος . ὁ τε γάρ διαπαντός συντείνω ὁ ἐνέργεια · ὁ ζῷον , βήξ τις καί διασπασμός ὁ ὑπηρετέω ποιέω μέρος · ἢ τε διηνεκής ὁ σῶμα ἄνεσις διαπτύω τις ὁ συνίστημι καί λύσις ἐργάζομαι . ὁ δέ κατά καιρός μέτριος ἕκατε-ρος ἐπιτυγχάνω , δύναμις πρός διαμονή εἰμί ὁ φύσις , διά ὁ διηνεκής πρός ὁ ἀντίκειμαι μετάβασις ἐν ἑκάτερος ἑαυτοῦ ἀπό ὁ ἕτερος ἀναπαύω . οὕτως τοίνυν πετοναω διά ὁ ἐγρη-γόρεως ὁ σῶμα λανθάνω , λύσις ἐμποιέω διά ὁ ὕπνος ὁ τόνος , ὁ αἰσθητικός δύναμις πρός καιρός ἐκ ὁ ἐνέργεια ἀναπαύω , οἷος τις ἵππος μετά ὁ ἀγών ὁ ἄρμα ἐκλύω . ἀναγκαῖος δέ ὁ σύστασις ὁ σῶμα ὁ εὔκαιρος ἄνεσις , ὡς εἄν ἀκωλύτως ἐπί ἅπας ὁ σῶμα διά ὁ ἐν αὐτός πόρος ὁ τροφή διαχέω , μηδείς τόνος ὁ δίοδος παρεμποδίζω . καθά γάρ ἐκ ὁ διάβροχος γῆ , ὅταν ἐπιλάμπω θερμός ἀκτίς ὁ ἥλιος , ἀτμός τις ὁμίχλος ἀπό ὁ βάθος ἀνέλκω · ὅμοιος τίς γίγνομαι καί ἐν ὁ κατά ἐγώ γῆ , ὁ τροφή σῴζω ὑπό ὁ φυσικός θερμότης ἀναζέω . ανωφερής δέ εἰμί ὁ ἀτμός κατά φύσις , καί ἀερώδης , καί πρός ὁ ὑπερίημι ἀναπνέω , ἐν ὁ κατά ὁ κεφαλή γίγνομαι χωρίον , οἷος τις καπνός εἰς ἁρμονία τοῖχος διαδίδωμι · εἶτα ἐντεῦθεν ἐπί ὁ ὁ αἰσθητήριον πόρος ἐξατμίζω διαφορέω , διά ὅς ἄρχω κατά ἀνάγκη ὁ αἴσθησις , ὁ παροράω ὁ ἀτμός ἐκεῖνος ὑπέξειμι . ὁ μέν γάρ ὄλλυμι ὁ βλέφαρον ἐπιλαμβάνω , οἷος τις μηχανή μαλθαδινεος , ὁ τοιοῦτος λέγω βάρος , ὁ ὀφθαλμός επιγαλως ὁ βλέφαρον . Παγυνθῆσαι δέ ὁ αὐτός τοερχομαι ἀτμός ὁ ἀκοή , καθάπερ θύρα τις ὁ ἀκουστικός μόριον ἐπιτίθημι , ἡσυχία ἀπό ὁ κατά φύσις ἐνέργεια ἄγω · καί ὁ τοιοῦτος πάθος ὕπνος εἰμί , ἀτρεμέω ἐν ὁ σῶμα ὁ αἴσθησις ,