gregorius-nyssenus.de-mortuis-non-esse-dolendum pg046_0262.2
B Γενώμεθα τοίνυν , κατὰ τὴν παροιμιώδη λόγον , ἑαυ-τῶν γνῶμονες . Τὸ γὰρ ἑαυτὸν γνῶναι , καθάρσιον τῶν ἐκ τῆς ἀγνοίας πλημμελημάτων γίνεται . Ἄλλ’ οὐχ ἔστι ράδιον ἑαυτὸν καταδεῖν βουλομένου , μὴ τινος ἐπι-νοίας ὑπὸ ποιούσης ἡμῖν τὸ ἀδύνατον . Ὅπερ γὰρ ἐπὶ τῶν σωματικῶν ὀφθαλμῶν ἡ φύσις ἐποίησεν , οἱ πάντα τὰ ἄλλα βλέποντες , ἑαυτῶν ἀθέατοι μένουσιν · τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ ἡ ψυχή , πάντα τὰ ἄλλα διερευ-νομένη , καὶ τὰ ἑξω ἑαυτῆς πολυπραγμονοῦσα καὶ ἀνιχνεύουσα , ἑαυτὴν ἰδεῖν ἀδύνατος ἔχει . Οὐκοῦν ὅπερ ἐπὶ τῶν ὀφθαλμῶν γίνεται , τοῦτο καὶ ἡ ψυχὴ μιμησάσθω . Καὶ γὰρ κάκεινοι , ἐπειδὴ οὐκ ἔστιν αὐ-τοῖς ἐκ φύσεως δύναμις πρὸς τὴν ἑαυτῶν θεωρίαν τὴν ὀπτικὴν ἐνέργειαν ἀναστρέψαι , καὶ ἑαυτοὺς κατ-ιοδεῖν , κατόπτηρ τὸ εἴδος τε καὶ τὸ σχῆμα τοῦ ἰδίου θεασάμενοι κύκλου , διὰ τῆς εἰκόνος ἑαυτοὺς καθ-ορῶσιν . Οὕτω χρὴ καὶ τὴν ψυχὴν πρὸς τὴν ἰδίαν ἀπιδεῖν εἰκόνα , καὶ ὅπερ ἂν ἴδῃ ἐν τῷ χαρακτήρι , ὃ ἀφωμοιώται , ὡς ἴδιον ἑαυτῆς τοῦτο θεάσασθαι . Ἄλλὰ μικρὸν ὑπαλλάξαι τι προσήκει τῇ ὑποδείγματι , ἵνα οἰκειωθῇ τῷ λόγῳ τὸ νόημα . Ἐπεὶ μὲν γὰρ ἐν τῷ κατόπτρῳ μορφῆς , ἡ εἰκὼν πρὸς τὸ ἀρχέτυπον σχη-ματίζεται · ἐπὶ δὲ τοῦ τῆς ψυχῆς χαρακτήρος , τὸ ἑμπαλιν νενοήκαμεν · κατὰ γὰρ τὸ θεῖον κάλλος , τὸ τῆς ψυχῆς εἶδος ἀπεικονίζεται . Οὐκοῦν ὅταν πρὸς τὸ ἀρχέτυπον ἑαυτῆς βλέπῃ ἡ ψυχή , τότε δι’ ἀκριβείας ἑαυτὴν καθορᾷ . Τί τοίνυν ἐστὶ τὸ Θεῖον , ᾧ ἡ ψυχὴ προσωμοιώται ; Οὐ σῶμα , οὐ σχῆμα , οὐχ εἶδος , οὐ πλῆκτότης , οὐχ ἀντιτυπία , οὐ βάρος , οὐ τόπος , οὐ χρόνος , οὐχ ἄλλο τι τοιούτων οὐδὲν , δι’ ὧν ἡ ὀλικὴ κτῆσις γνωρίζεται · ἀλλὰ πάντων τούτων καὶ τῶν τοιούτων ὑφαρπείνετον , νοερὸν τι καὶ ἄυλον , καὶ ἀναφές , καὶ ἀσώματον , καὶ ἀδιάστατον χρὴ πάντως νοεῖν τὸ λεπτόμενον . Εἰ τοίνυν τοιούτος ὁ χαρακτήρ τοῦ ἀρχετύπου καταλαμβάνεται , ἀκύλουθον πάντως κατὰ τὸ εἶδος ἐκεῖνο μεμορφωμένην τὴν ψυχὴν διὰ τῶν αὐτῶν χαρακτήρων ἐπιγνωσθῆναι · ὥστε καὶ ταύτην ἄυλον τε εἶναι καὶ ἀειδὴ καὶ νοερὰν καὶ ἀσώ-ματον . Λογιζώμεθα τοίνυν πότε μᾶλλον τῷ ἀρχετύπῳ κάλλει προσέχῃ τῇ ἀνθρωπίνῃ φύσει , ἐν τῷ δὲ σαρκὸς ζῆν , ἢ ὅταν ἑξω ταύτης γενώμεθo . Ἄλλὰ παντὶ δῆλον τὸ τοιούτον ἐστιν , ὅτι ὡσπερ ἡ σάρξ
Lemmas: B γίγνομαι τοίνυν , κατά ὁ παροιμιώδης λόγος , ἑαυτός γνώμων . Τέ γάρ ἑαυτοῦ γιγνώσκω , καθάρσιος ὁ ἐκ ὁ ἄγνοια πλημμέλημα γίγνομαι . ἄλλος οὐ εἰμί ῥαίδιον ἑαυτοῦ καταδέω βούλομαι , μή τις ἐπίνοια ὑπό ποιέω ἐγώ ὁ ἀδύνατος . ὅς γάρ ἐπί ὁ σωματικός ὀφθαλμός ὁ φύσις ποιέω , ὁ πᾶς ὁ ἄλλος βλέπω , ἑαυτοῦ ἀθέατος μένω · ὁ αὐτός τρόπος καί ὁ Ψυχή , πᾶς ὁ ἄλλος διαλέγω , καί ὁ ἔξω ἑαυτοῦ πολυπραγμονέω καί ἀνιχνεύω , ἑαυτοῦ ὁράω ἀδύνατος ἔχω . οὐκοῦν ὅς ἐπί ὁ ὀφθαλμός γίγνομαι , οὗτος καί ὁ ψυχή μιμέομαι . καί γάρ ἐκεῖνος , ἐπεί οὐ εἰμί αὐ-τός ἐκ φύσις δύναμις πρός ὁ ἑαυτοῦ θεωρία ὁ ὀπτικός ἐνέργεια ἀναστρέφω , καί ἑαυτοῦ κατοιδέω , κατοπτήρ ὁ εἶδος τε καί ὁ σχῆμα ὁ ἴδιος θεάομαι κύκλος , διά ὁ εἰκών ἑαυτοῦ καθοράω . οὕτως χράω καί ὁ ψυχή πρός ὁ ἴδιος ἀφοράω εἰκών , καί ὅς ἄν εἶδον ἐν ὁ χαρακτήρ , ὁ ἀφομοιόω , ὡς ἴδιος ἑαυτοῦ οὗτος θεάομαι . ἀλλά μικρός ὑπαλλάσσω τίς προσήκω ὁ ὑπόδειγμα , ἵνα οἰκειόω ὁ λόγος ὁ νόημα . Ἐπεί μέν γάρ ἐν ὁ κάτοπτρον μορφή , ὁ εἰκών πρός ὁ ἀρχέτυπος σχηματίζω · ἐπί δέ ὁ ὁ ψυχή χαρακτήρ , ὁ ἐμπαλῶ νοέω · κατά γάρ ὁ θεῖος κάλλος , ὁ ὁ ψυχή εἶδος απεικονίζω . οὐκοῦν ὅταν πρός ὁ ἀρχέτυπος ἑαυτοῦ βλέπω ὁ Ψυχή , τότε διά ἀκρίβεια ἑαυτοῦ καθοράω . τις τοίνυν εἰμί ὁ θεῖον , ὅς ὁ ψυχή προσωμοιοω ; Οὐ σῶμα , οὐ σχῆμα , οὐ εἶδος , οὐ πληκτοος , οὐ ἀντιτυπία , οὐ βάρος , οὐ τόπος , οὐ χρόνος , οὐ ἄλλος τίς τοιοῦτος οὐδείς , διά ὅς ὁ ολικός κτῆσις γνωρίζω · ἀλλά πᾶς οὗτος καί ὁ τοιοῦτος ὑφαρπείνετον , νοερός τίς καί ἄυλος , καί ἀναφής , καί ἀσώματος , καί ἀδιάστατος χράω πάντως νοέω ὁ λέπτω . εἰμί τοίνυν τοιούτος ὁ χαρακτήρ ὁ ἀρχέτυπος καταλαμβάνω , ἀκύλουθον πάντως κατά ὁ εἶδος ἐκεῖνος μορφόω ὁ ψυχή διά ὁ αὐτός χαρακτήρ ἐπιγιγνώσκω · ὥστε καί οὗτος ἄυλος τε ἔρχομαι καί ἀειδής καί νοερός καί ἀσώματος . λογίζομαι τοίνυν πότε μᾶλλον ὁ ἀρχέτυπος κάλλος προσέχω ὁ ἀνθρώπινος φύσις , ἐν ὁ δέ σάρξ ζάω , ἢ ὅταν ἔχω οὗτος γίγνομαι . ἀλλά πᾶς δῆλος ὁ τοιοῦτος εἰμί , ὅτι ὡς ὁ σάρξ