gregorius-nyssenus.de-mortuis-non-esse-dolendum pg046_0274.1
εἶναι πάσης στοχαστικῆς ἑννοίας ἀποφαινόμεθα . Ἄς δὲ ἂν μὴ καθ' ὅλου ἀγύμναστος ἡμῖν ὁ περὶ τούτου λόγος καταλειφθείη , τοῦτό φαμεν , ὅτι εἰς οὐδὲν ἕτερον τῆς κατὰ τὸ ἄρρεν καὶ θῆλυ διαφορᾶς συνεργούσης τῇ φύσει , πλὴν τῆς παιδοποιίας , τάχα τινὰ στοχασμὸν ἔστιν ἀναλαβεῖν τῆς ἐπηγγελμένης τοῦ Θεοῦ τῶν ἀγαθῶν εὐλογίας ἐπάξιον ἐν τῷ περὶ τούτου λόγῳ , ὅτι εἰς τὴν ἐκείνου τοῦ τόκου ὑπηρεσίαν μεταβήσεται ἡ γεννητικὴ τῆς φύσεως δύναμις , οὕ μετέσχεν ὁ μέγας Ἠσαΐας εἰπών , ὅτι Ἀπὸ τοῦ γόφου σου , Κύριε , ἐν γαστρὶ ἐλάβομεν , καὶ ὠδινήσαμεν καὶ ἔτεκομεν · πνεῦμα σωτηρίας σου ἐποιήσαμεν καὶ τῆς γῆς . Εἰ γὰρ ἀγαθὸς ὁ τοιοῦτος τόκος , οὐκ ἀναίτιος αἰτία γίνεται ἡ τεκνογονία , καθὼς φησιν ὁ Ἀπόστολος , οὐδέποτε τὸ πνεῦμα τῆς σωτηρίας γεννῶν τις παιδεύει , ὁ ἀπαξ διὰ τοῦ τοιούτου τόκου τὸν πληθυσμὸν τῶν ἀγαθῶν ἑαυτῷ τεκνωσάμενος . Ἄλλὰ κἂν τὸν χαρακτῆρα λέγῃ τις , ὅ μεμορφόμεθα , πάλιν ἡμῖν ἐν τῇ ἀναβιώσει τὸν αὐτὸν συμπαρέσεσθαι , οὐδὲ πρὸς τοῦτο πρόχειρος ἡμῶν ἐστὶν ἡ διάνοια , οὕτως ἡ ἑτέρως ἔχειν ὑπονοοῦσαι . Εἰτε γὰρ ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ λέγοι τις εἴδους τὴν ἀναβίωσιν ἔσεσθαι , εἰς πολλὴν ἀμηχανίαν ἐκπεσεῖται ὁ λόγος , διὰ τὸ μὴ τὸν αὐτὸν ἑαυτῷ κατὰ τὸ εἶδος τοῦ χαρακτῆρος πάντως διαμένειν τὸν ἄνθρωπον , ὑπὸ τε τῶν ἡλικιῶν καὶ τῶν παθημάτων ἄλλοτε πρὸς ἄλλο εἶδος μεταπλασσομένον . Ἄλλως γὰρ μορφοῦται τὸ νήπιον καὶ τὸ μειράκιον · Ἄλλως ὁ παῖς , ὁ ἀνήρ , ὁ μεσήλιξ , ὁ γηραῖος , ὁ πρεσβύτερος . Οὐδὲν τούτων ὁσαύτως ἔχει πρὸς τὸ ἕτερον · ἄλλὰ καὶ ὁ τῷ ἰκτέρῳ κατιωθεὶς , καὶ ὁ ξημὴδὴκὼς τῷ ὀδέρῳ , ὁ τε ξηρανθεὶς ἐν τῆχεδόνι , καὶ ὁ πολυσαρκήσας ἐκ τινὸς δυσκρασίας , ὁ κατάκολος , ὁ αἱματώδης , ὁ φλεγματίας · ἕκαστος τούτων πρὸς τὴν ἐπικρατοῦσαν δυσκρασίαν συμμορφοῦμενος , οὔτε παραμένει ταῦτα μετὰ τὸ ἀναβιώσαι . καλῶς ἔχει λογίζεσθαι , τῆς ἀλλαγῆς πάντα σκευαζούσης πρὸς τὸ θειότερον , οὔτε οἷον ἡμῖν ἐπαναθῆσει τὸ εἶδος ἐυχολὸν ἐστιν ἀναλογίσασθαι , τῶν κατ' ἐλπίδα ἡμῖν προκειμένων ἀγαθῶν , ὑπὲρ ὀφθαλμῶν , καὶ ἀκοῆν , καὶ διάνοιαν εἶναι πεπιστευμένων . Ἡ τάχα γνωριστικὸν εἶδος ἑκάστου τὴν ποίαν ἰδιότητα τῶν θείων εἴπῶν τις , οὐ τοῦ παντὸς ἀμαρτήσεται . Καθάπερ γὰρ νῦν ἡ κατὰ τι παραλλαγὴ τῶν ἐν ἡμῖν στοιχείων τὰς τῶν χαρακτῆρων ἐν ἑκάστῳ διαφορὰς ἐξεργάζεται , κατὰ πλεονασμὸν ἢ ἐλλείψιν τῶν ἀντιστοιχοῦντων τινὸς σχηματίζομένου τε καὶ χρωννυμένου τοῦ κατὰ τὴν μορφὴν ἰδιώματος · οὕτω μοι δοκεῖ τὰ εἰδοποιούντα τότε τὴν ἑκάστου μορφὴν οὐ ταῦτα τὰ στοιχεῖα γίνεσθαι , ἀλλὰ τὰ τῆς κακίας ἢ τῆς ἀρετῆς ἰδιώματα , ὧν ἡ ποὺ πρὸς ἄλληλα μίξις , ἢ οὕτως ἡ ἑτέρως τὸ εἶδος παρασκευάζει χαρακτηρίζεσθαι . Οἷον δὴ τι σχεδὸν καὶ ἐπὶ τοῦ παρόντος γίνεται βίου , ὅταν ἡ ἐξωθεν τοῦ προσώπου διάθεσις τὴν ἐν τῷ κρυπτῷ τῆς ψυχῆς καταμηνὴν διάθεσιν · ἄδεν ῥάδιως ἐπινιγώσκομεν τὸν τε τῇ λύπῃ κρατούμενον , καὶ τὸν τῷ θυμῷ διανεστηχότα , καὶ τὸν ἐν ἐπιθυμίᾳ λυόμενον · καὶ ἐκ τοῦ ἐναντίου , τὸν φαιδρόν , τὸν ἀόργητον , τὸν τῷ σεμνῷ χαρακτῆρι τῆς σωφροσύνης καλλωπιζόμενον .
Lemmas: ἔρχομαι πᾶς στοχαστικός ἔννοια ἀποφαίνω . ἄς δέ εἄν μή κατά ὅλος ἀγύμναστος ἐγώ ὁ περί οὗτος λόγος καταλείπω , τούτος φημί , ὅτι εἰς οὐδείς ἕτερος ὁ κατά ὁ ἄρσην καί θῆλυς διαφορά συνεργέω ὁ φύσις , πλήν ὁ παιδοποιία , τάχα τις στοχασμός εἰμί ἀναλαμβάνω ὁ ἐπαγγέλλω ὁ θεός ὁ ἀγαθός εὐλογία ἐπάξιος ἐν ὁ περί οὗτος λόγος , ὅτι εἰς ὁ ἐκεῖνος ὁ τόκος ὑπηρεσία μεταβαίνω ὁ γεννητικός ὁ φύσις δύναμις , ο͂́ μετέχω ὁ μέγας Ἠσαΐας λέγω , ὅτι ἀπό ὁ γοφός σύ , κύριος , ἐν γαστήρ λαμβάνω , καί ὀδινέω καί τίκτω · πνεῦμα σωτηρία σύ ποιέω καί ὁ γῆ . εἰμί γάρ ἀγαθός ὁ τοιοῦτος τόκος , οὐ ἀναίτιος αἰτία γίγνομαι ὁ τεκνογονία , καθώς φημί ὁ ἀπόστολος , οὐδέποτε ὁ πνεῦμα ὁ σωτηρία γεννάω τις παιδεύω , ὁ ἅπαξ διά ὁ τοιοῦτος τόκος ὁ πληθυσμός ὁ ἀγαθός ἑαυτοῦ τεκνόω . ἀλλά κἀν ὁ χαρακτήρ λέγω τις , ὁ μορφόω , πάλιν ἐγώ ἐν ὁ ἀναβίωσις ὁ αὐτός συμπάρειμι , οὐδέ πρός οὗτος πρόχειρος ἐγώ εἰμί ὁ διάνοια , οὕτως ὁ ἑτέρως ἔχω ὑπονοέω . εἴτε γάρ ἐπί ὁ αὐτός λέγω τις εἶδος ὁ ἀναβίωσις εἰμί , εἰς πολύς ἀμηχανία ἐκπίπτω ὁ λόγος , διά ὁ μή ὁ αὐτός ἑαυτοῦ κατά ὁ εἶδος ὁ χαρακτήρ πάντως διαμένω ὁ ἄνθρωπος , ὑπό τε ὁ ἡλικία καί ὁ πάθημα ἄλλοτε πρός ἄλλος εἶδος μεταπλάσσω . ἄλλως γάρ μορφόω ὁ νήπιος καί ὁ μειράκιον · ἄλλος ὁ παῖς , ὁ ἀνήρ , ὁ μεσῆλιξ , ὁ γεραιός , ὁ πρέσβυς . οὐδείς οὗτος ὁσάυτος ἔχω πρός ὁ ἕτερος · ἄλλος καί ὁ ὁ ἴκτερος κατιωθεω , καί ὁ ξημὴδὴκὼς ὁ ὀδέρῳ , ὁ τε ξηραίνω ἐν τῆχεδόνι , καί ὁ πολυσαρκέω ἐκ τις δυσκρασία , ὁ κατάκολος , ὁ αἱματώδης , ὁ φλεγματίας · ἕκαστος οὗτος πρός ὁ ἐπικρατέω δυσκρασία συμμορφούμενος , οὔτε παραμένω οὗτος μετά ὁ ἀναβιόω . καλός ἔχω λογίζομαι , ὁ ἀλλαγή πᾶς σκευάζω πρός ὁ θεῖος , οὔτε οἷος ἐγώ ἐπανατίθημι ὁ εἶδος ευχολος εἰμί ἀναλογίζομαι , ὁ κατά ἐλπίς ἐγώ πρόκειμαι ἀγαθός , ὑπέρ ὀφθαλμός , καί ἀκοή , καί διάνοια ἔρχομαι πιστεύω . ὁ τάχα γνωριστικός εἶδος ἕκαστος ὁ ποῖος ἰδιότης ὁ θεῖος εἶπον τις , οὐ ὁ πᾶς ἁμαρτάνω . καθά γάρ νῦν ὁ κατά τίς παραλλαγή ὁ ἐν ἐγώ στοιχεῖον ὁ ὁ χαρακτήρ ἐν ἕκαστος διαφορά ἐξεργάζομαι , κατά πλεονασμός ἢ ἔλλειψις ὁ ἀντιστοιχέω τις σχηματίζω τε καί χρώννυμι ὁ κατά ὁ μορφή ἰδίωμα · οὕτως ἐγώ δοκέω ὁ εἰδοποιέω τότε ὁ ἕκαστος μορφή οὐ οὗτος ὁ στοιχεῖον γίγνομαι , ἀλλά ὁ ὁ κακία ἢ ὁ ἀρετή ἰδίωμα , ὅς ὁ πού πρός ἀλλήλων μίξις , ἢ οὕτως ὁ ἑτέρως ὁ εἶδος παρασκευάζω χαρακτηρίζω . οἷος δή τίς σχεδόν καί ἐπί ὁ πάρειμι γίγνομαι βίος , ὅταν ὁ ἐξωθεν ὁ πρόσωπον διάθεσις ὁ ἐν ὁ κρυπτός ὁ ψυχή καταμηνὴν διάθεσις · ἁνδάνω ῥᾳδίως ἐπιφέρω ὁ τε ὁ λύπη κρατέω , καί ὁ ὁ θυμός διανίστημι , καί ὁ ἐν ἐπιθυμία λύω · καί ἐκ ὁ ἐναντίος , ὁ φαιδρός , ὁ ἀόργητος , ὁ ὁ σεμνός χαρακτήρ ὁ σωφροσύνη καλλωπίζω .