gregorius-nyssenus.de-mortuis-non-esse-dolendum pg046_0258.1
τοῦ καλοῦ θεωρεῖσθαι , εἰτε καὶ ἑτέρως ἔχει · ἡ γὰρ εὐρίσκωμεν περὶ αὐτῆς ὑπὸ τοῦ λόγου , δόνησιν πάντων τῶν ἐπισκεπταμένων διάνοιαν , ὅπως χρὴ περὶ τὴν ἐνθένδε μετανάστασιν ἔχειν . Ἔστι τοίνυν ἡ τοῦ σώματος ἡμῶν ζωή , πλήρωσίς τε καὶ κένωσις διχόθεν ἐνεργουμένη · ἡ μὲν διὰ βρώσεώς τε καὶ πόσεως , ἡ δὲ διὰ τῆς τοῦ ἀέρος ὁλκῆς τε καὶ ἀποποιήσεως , ὧν ἀνεὺ ἡ κατὰ σάρκα ζωὴ συστῆναι φύσιν οὐκ ἔχει . Τότε γὰρ τοῦ ζῆν ὁ ἄνθρωπος παύεται , ὅταν ἡ τῶν ἐναντίων τούτων διαδοχὴ μηκέτι διοχλῇ τὴν φύσιν . Ἰσταται γὰρ μετὰ τοῦτο καθόλου ἡ τοιαύτη ἐνέργεια , οὐδενὸς τῶν ἐξωθεν ἐν τοῖς νεκρωθείοις οὔτε εἰσρέοντος , οὔτε ἀπογινομένου , ἀλλὰ πρὸς τὰ συγγενῆ στοιχεῖα τοῦ ἐκ τούτων συνεστηκότος σώματος διακριθέντος καὶ ἀναλύσαντος , ἡρεμεῖ τὸ λοιπὸν δι’ ἡσυχίας ἡ φύσις , τῷ οἰκείῳ στοιχείῳ προσαναπαύσασα τὸ συγγενὲς καὶ ὁμόφυλον , τῇ γῇ τὸ γεωδὲς , καὶ τῷ ἀέρι τὸ ἰόν , καὶ τῷ ὑγρῷ τὸ οἰκείον , καὶ τῷ θερμῷ τὸ καταλλήλων . Μήκιστὶ γὰρ τοῦ δχυου τοῦ ἐκ τῶν ἐτερογενῶν συνεστηκότος , βιαίως τε καὶ κατηναγκασμένως συμπεπλεγμένου , ἀλλὰ κατ’ ἐξουσίαν ἑκάστου · τῶν ἐν ἡμῖν πρὸς τὴν οἰκείαν ἐστίαν ἐπανελθόντος , παύεται ἀπὸ τοῦτοῦ ἡ φύσις , συνέχουσα βιαίως ἐν αὐτῇ τῶν ἀλλοφύλων τὴν συμφυλίαν . Εἰ δὲ τις καὶ τὸν ὕπνον , καὶ τὴν ἐγρήγορσιν πρὸς τὸ τῆς ζωῆς ταύτης εἶδος μετὰ τῶν εἰρημένων παραλαμβάνει , οὐκ ἔξω τῆς ἀληθείας τὸν λόγον ποιήσεται . Κάμνει γὰρ καὶ διὰ τούτων ἡ φύσις , ἀεὶ πρὸς τὰ ἐναντία μεθελκομένη , καὶ νῦν μὲν λυομένη τῷ ὕπνῳ , πάλιν δὲ τανουμένη διὰ τῆς ἐγρηγόρσεως , δι’ ὧν ἀμφοτέρων πρὸς τὸ κενούσθαι καὶ πληρούσθαι παρασκευάζεται . Εἰ τοίνυν πλήρωσίς τε καὶ κένωσις τῆς ζωῆς ἡμῶν ἐστὶ τὸ ἴδιωμα , καλῶς ἂν ἔχοι τὸν προρρηθέντα περὶ τῆς τοῦ καλοῦ κρίσεως χαρακτήρα νῦν ἀντετάσθαι τοῖς τῆς ζωῆς ἰδιώμασι , ὥστε καταδεῖξαι εἰτε τὸ ἀληθινὸν ἐστὶν ἀγαθὸν ἡ ζωὴ αὕτη , εἰτε καὶ ἄλλο τι παρὰ τοῦτο . Ὅτι μὲν οὖν καθ’ ἑαυτὴν ἡ πλήρωσις οὐκ ἂν εἴκοτως ἐν τῇ τοῦ καλοῦ φύσει κριθεῖη , πᾶσι δῆλον ἐκ τούτων ἐστιν , ἐκ τοῦ καὶ τὸ ἐναντίον αὐτῇ , λέγω δὲ τὸ κενούσθαι , καλὸν εἶναι νομίζεσθαι . Ἐπὶ γὰρ τῶν ἀλλήλων ἐκ τοῦ ἐναντίου ἀντικαθεστηκότων , οὐκ ἔστι δυνατὸν τὸν τοῦ καλοῦ λόγον αἰεῖσθαι τοῖς ἀντικαθεστῶσιν ἀρμόζεσθαι · ἀλλ’ εἰ τοῦτο καλὸν εἴη κατὰ τὴν ἑαυτοῦ φύσιν , τὸ ἀντικείμενον αὐτῷ πάντως ἔσται κακόν . Ἄλλὰ μὴν ἐνταῦθα ἐπίσης παρ’ ἑκάτερο τούτων τὸ χρήσιμον ἡ φύσις ἔχει . Οὐκ ἄρα τὸν τοῦ καλοῦ ἁρισμὸν δέδεικται δυνατός , οὔτε ἡ πλήρωσις , οὔτε ἡ κένωσις . Οὐκοῦν ἄλλο τι παρὰ τὸ ἀγαθὸν ἀποδείκνυται εἶναι ἡ πλήρωσις . Οὔτε γὰρ παντε , οὔτε πάντοτε , οὔτε κατὰ πᾶν εἶδος αἰρετὸν εἶναι τὸ τοιοῦτον παρὰ πάντων ὁμολογεῖται . Οὐ μόνον γὰρ ἐν τοῖς βλαπτικοῖς γενέσθαι τὸν κόρον ἐστὶν ὀλέθριον , ἀλλὰ καὶ τὸ ἐν τοῖς καταλλήλοις παρελθεῖν τὴν ἑμέτριον τὸ χρήσιμον , κινδύνων πολλάκις καὶ διαφθορὰς αἴτιον γίνεται . Καὶ εἴ ποτε πληθωρικῆς καταστάσεως ἐπιζητουμένης τὴν κένωσιν , ἄλλ’ τις πληθώρα τὴν ὥσαν ἐπιφορτίσειεν , σωφεία γίνεται κακῶν τὸ τοιοῦτον , εἰς ἀνήκεστον προῖοῦσα πᾶσιν . Οὐκοῦν οὔτε παντε , οὔτε πάντως ἀγαθὸν τί ἐστιν ἡ πλήρωσις , ἀλλὰ καὶ πρὸς τι , καὶ ποτε , καὶ κατὰ τὸ ποσὸν τε καὶ τὸ ποιόν , τὸ ἐξ αὐτοῦ γίνεται χρήσιμον .
Lemmas: ὁ καλός θεωρέω , εἴτε καί ἑτέρως ἔχω · ὁ γάρ εὑρίσκω περί αὐτηες͂ς ὑπό ὁ λόγος , δόνησις πᾶς ὁ ἐπισκέπτομαι διάνοια , ὅπως χράω περί ὁ ἐνθένδε μετανάστασις ἔχω . εἰμί τοίνυν ὁ ὁ σῶμα ἐγώ ζωή , πλήρωσις τε καί κένωσις διχόθεν ἐνεργέω · ὁ μέν διά βρῶσις τε καί πόσις , ὁ δέ διά ὁ ὁ αέρας ὁλκή τε καί ἀποποίησις , ὅς ἄνευ ὁ κατά σάρκα ζωή συνίστημι φύσις οὐ ἔχω . τότε γάρ ὁ ζάω ὁ ἄνθρωπος παύω , ὅταν ὁ ὁ ἐναντίος οὗτος διαδοχή μηκέτι διοχλέω ὁ φύσις . ἵστημι γάρ μετά οὗτος καθόλου ὁ τοιοῦτος ἐνέργεια , οὐδείς ὁ ἐξωθεν ἐν ὁ νεκρόω οὔτε εἰσρέω , οὔτε ἀπογίγνομαι , ἀλλά πρός ὁ συγγενής στοιχεῖον ὁ ἐκ οὗτος συνίστημι σῶμα διακρίνω καί ἀναλύω , ἠρεμέω ὁ λοιπός διά ἡσυχία ὁ φύσις , ὁ οἰκεῖος στοιχεῖον προσαναπαύω ὁ συγγενής καί ὁμόφυλος , ὁ γῆ ὁ γεώδης , καί ὁ ἀήρ ὁ ἰός , καί ὁ ὑγρός ὁ οἰκεῖος , καί ὁ θερμός ὁ κατάλληλος . Μήκιστος γάρ ὁ δχυου ὁ ἐκ ὁ ἑτερογενής συνίστημι , βίαιος τε καί κατηναγκασμένως συμπλέκω , ἀλλά κατά ἐξουσία ἕκαστος · ὁ ἐν ἐγώ πρός ὁ οἰκεῖος ἑστία ἐπανέρχομαι , παύω ἀπό οὗτος ὁ φύσις , συνέχω βίαιος ἐν αὐτός ὁ ἀλλόφυλος ὁ συμφυλία . εἰμί δέ τις καί ὁ ὕπνος , καί ὁ ἐγρήγορσις πρός ὁ ὁ ζωή οὗτος εἶδος μετά ὁ λέγω παραλαμβάνω , οὐ ἔξω ὁ ἀλήθεια ὁ λόγος ποιέω . κάμνω γάρ καί διά οὗτος ὁ φύσις , ἀεί πρός ὁ ἐναντίος μεθέλκω , καί νῦν μέν λύω ὁ ὕπνος , πάλιν δέ τανουμενω διά ὁ ἐγρήγορσις , διά ὅς ἀμφότερος πρός ὁ κενόω καί πληρόω παρασκευάζω . εἰμί τοίνυν πλήρωσις τε καί κένωσις ὁ ζωή ἐγώ εἰμί ὁ ἰδίωμα , καλός ἄν ἔχω ὁ προλέγω περί ὁ ὁ καλός κρίσις χαρακτήρ νῦν ἀνατείνω ὁ ὁ ζωή ἰδίωμα , ὥστε καταδείκνυμι εἴτε ὁ ἀληθινός εἰμί ἀγαθός ὁ ζωή οὗτος , ἄγω καί ἄλλος τίς παρά οὗτος . ὅτι μέν οὖν κατά ἑαυτοῦ ὁ πλήρωσις οὐ ἄν εἰκότως ἐν ὁ ὁ καλός φύσις κρίνω , πᾶς δῆλος ἐκ οὗτος εἰμί , ἐκ ὁ καί ὁ ἐναντίος αὐτός , λέγω δέ ὁ κενόω , καλός ἔρχομαι νομίζω . ἐπί γάρ ὁ ἀλλήλων ἐκ ὁ ἐναντίος ἀντικαθίστημι , οὐ εἰμί δυνατός ὁ ὁ καλός λόγος αιιημι ὁ ἀντικαθίστημι ἁρμόζω · ἀλλά εἰμί οὗτος καλός εἰμί κατά ὁ ἑαυτοῦ φύσις , ὁ ἀντίκειμαι αὐτός πάντως εἰμί κακός . ἀλλά μήν ἐνταῦθα ἐπίσης παρά εκάτερος οὗτος ὁ χρήσιμος ὁ φύσις ἔχω . οὐ ἄρα ὁ ὁ καλός ἁρισμὸν δείκνυμι δυνατός , οὔτε ὁ πλήρωσις , οὔτε ὁ κένωσις . Οὐκοῦν ἄλλος τίς παρά ὁ ἀγαθός ἀποδείκνυμι ἔρχομαι ὁ πλήρωσις . οὔτε γάρ πᾶς , οὔτε πάντοτε , οὔτε κατά πᾶς εἶδος ἀείρω ἔρχομαι ὁ τοιοῦτος παρά πᾶς ὁμολογέω . οὐ μόνος γάρ ἐν ὁ βλαπτικός γίγνομαι ὁ κόρος εἰμί ὀλέθριος , ἀλλά καί ὁ ἐν ὁ κατάλληλος παρέρχομαι ὁ μέτριος ὁ χρήσιμος , κίνδυνος πολλάκις καί διαφθορά αἴτιος γίγνομαι . καί εἰμί ποτέ πληθωρικός κατάστασις ἐπιζητέω ὁ κένωσις , ἄλλος τις πληθώρα ὁ ὠθέω ἐπιφορτίζω , σωφεία γίγνομαι κακός ὁ τοιοῦτος , εἰς ἀνήκεστος πρόειμι πᾶς . Οὐκοῦν οὔτε πᾶς , οὔτε πάντως ἀγαθός τίς εἰμί ὁ πλήρωσις , ἀλλά καί πρός τίς , καί ποτέ , καί κατά ὁ ποσός τε καί ὁ ποιός , ὁ ἐκ αὐτός γίγνομαι χρήσιμος .