gregorius-nyssenus.de-deitate-filii-et-spiritus-sancti pg046_0287.1
A γην ἀμελυποῦσιν ; ἡ ἀγνοεῖτε ποῖον λέγω πλεονάζειν φῶς ἐν τῇ ἡμετέρᾳ ζωῇ ; Ἀριθμήσατέ μοι τοὺς βασιλικούς φωστήρας , οἱ τοῖς Εὐαγγελικοῖς ἰσαρίθμους πάντα μικροῦ δεῖν τὸν κόσμον διελάμποντες , δι' εἰρήνης καὶ εὐσεβείας καταφωτίζουσιν · ἐπεὶ μιμεῖται ὁ Θεός , ὁ τοῦ παντὸς ποιητής , τὴν πρώτην τῆς κοσμογονίας θαυματουργίαν , οὐ μόνον τὴν μεγάλην φωστήρα εἰς τὴν τῶν ὁρωμένων τάξιν ἀρχήν , ἀλλὰ καὶ συμπαράζευξας αὐτῷ καὶ τὸν ἐλάττω φωστήρα , τὴν ταῖς πατρικαῖς ἀκτῖσιν συμπαρελαβόντα . Εἰτα τοιούτων ἡμῖν ἐν τῷ κοινῷ τῶν ἀγαθῶν προκειμένων , ὥσπερ ὑπὸ δαιμόνων πληγῆς ἐλθόντες , ἀναίδως πρὸς τὴν ἀλήθειαν τῶν δογμάτων ἀντικαθίστανται , κατὰ τοὺς Στωικούς τε καὶ Ἐπικούρειους ἐκείνους , πρὸς οὓς ὁ Παῦλος παρ' Ἀθηναίοις συμπλέκεται ; Καὶ ἵνα μὴ νομίζητε κατὰ παροιγίαν ἐν συκοφαντίᾳ τὸν λόγον , αὐτὰ τὰ δόγματα τῶν μνημονευθέντων ἐπισκοπήσωμεν . Ὕλικὴν τοῖς Στωικοῖς τὸ Θεῖον εἶναι ὑπονοεῖται , κτιστὸν καὶ οὗτο : τὸν μονογενῆ Υἱὸν εἶναι κατασκευάζουσιν . Ἴστε δὲ πάντως , ὅση ἐστὶ τοῦ κτιστοῦ πρὸς τὸ ὕλικον ἡ συγγένεια . Πάλιν τοῖς Ἐπικούρειοις οὐδὲν ὑπερεξεῖσθαι δοκεῖ τῆς τῶν ὄντων συστάσεως τε καὶ διοικήσεως , ἀλλ' ἀτομώτως τὰ πάντα φέρεσθαι , μηδεμιᾶς προνοίας διὰ τῶν πραγμάτων ἡκούσης · καὶ ὡς ἂν συντομώτερον ἐπιμωιὴν τὴν πλάνην αὐτῶν , πρὸς ἀθεΐαν αὐτοὺς βλέπει τὰ δόγματα . Σκοπήσωμεν τοίνυν εἰ μὴ μιμηταὶ τῶν Ἐπικούρειων οἱ τὸν Υἱὸν ἀθετοῦντες εἰσίν . Καὶ μηδεὶς ἀντιπενέγκῃ τῷ λόγῳ , ὅτι Ἐπίκουρος οὐδὲ τὸν Πατέρα οἶδεν , οὐδὲ ὁμολογεῖ αὐτοῦ τὴν θεότητα , καὶ πῶς κατὰ τὸ ἴσον ἀσεβοῦσιν οὗτοι , οἱ μὴ ἀθετοῦντες τοῦ Πατρὸς τὴν θεότητα ; Μικρὸν γὰρ ἐπισχὼν , εὑρήσεις καὶ τὸν Ἀνόμοιον ἄλλον Ἐπίκουρον . Οὕτωσι δὲ σκοπήσωμεν · Ἀπαύγασμα τῆς δόξης εἶπε τὸν Υἱὸν ὁ Ἀπόστολος , καὶ χαρακτῆρα τῆς ὑποστάσεως , καὶ δύναμιν Θεοῦ καὶ σοφίαν , καὶ ὅσα τοιαῦτα · ὧν ἕκαστον καθάπερ ἐν συγγυίαις τισὶν ἀναγκαίαις , οὐδὲν ἀφ' ἑαυτοῦ καταμὸνας νοεῖται , ἀλλὰ συννημένως ἀμφότερα , καὶ μετ' ἀλλήλων καταλαμβάνεται . Τὸ γὰρ ἀπαύγασμα πάντως τινὸς ἐστὶν ἀπαύγασμα , καὶ ὁ χαρακτὴρ τινὸς χαρακτὴρ πάντως ἐστιν . Ὡσπερ τοίνυν οὐχ ἂν ἀπαύγασμα εἴη τὸ φῶς , μὴ οὖσης τῆς καταφωτοῦσης αἰτίας , οὕτως ἡ ἀπαυγάζουσα φύσις οὐχ ἂν καθ' ἑαυτὴν νοηθεῖ , μὴ συνεπινοουμένου τοῦ ἀπαυγάζομενου . Ὁμοίως δὲ καὶ ὁ χαρακτὴρ τὴν ὑπόστασιν δείκνυσι , καὶ ὑπόστασις διὰ χαρακτῆρος γνωρίζεται · οὕτω καὶ ἡ τοῦ Θεοῦ δύναμις χωρὶς Θεοῦ εἶναι οὐ δύναται , καὶ ὁ Θεὸς χωρὶς τῆς δυνάμεως νοηθῆναι φύσιν οὐχ ἔχει . Ὁ τοίνυν ἐν τῷ κατὰ τὴν σύζευξιν ταύτην σημαίνομένῳ μὴ εἶναι λέγων , συναναίλει πάντως τῇ δυνάμει καὶ τὸ λειπόμενον . Ἄλλὰ μὴν λέγουσιν οἱ τῆς ἀσεβείας προστάται , ὅτι ὁ Υἱὸς ποτε οὐκ ἦν . Εἰ οὖν οὐκ ἦν ὁ Υἱὸς , πάντως οὐδὲ ὁ Πατὴρ ἦν · εἰ γὰρ τὸ ἀπαύγασμα , οὐδὲ τὸ ἀπαυγάζον ἦν · εἰ οὐκ ἦν ὁ χαρακτὴρ , πάντως οὐδὲ ἡ ὑπόστασις ἦν · εἰ οὐκ ἦν ἡ δύναμις , οὐκ ἦν ἡ σοφία · εἰ δὲ ταῦτα
Lemmas: A γῆ αμελυπω ; ὁ ἀγνοέω ποῖος λέγω πλεονάζω φάος ἐν ὁ ἡμέτερος ζωή ; ἀριθμέω ἐγώ ὁ βασιλικός φωστήρ , ὁ ὁ εὐαγγελικός ἰσάριθμος πᾶς μικρός δήω ὁ κόσμος διαλάμπω , διά εἰρήνη καί εὐσέβεια καταφωτίζω · ἐπεί μιμέομαι ὁ Θεός , ὁ ὁ πᾶς ποιητής , ὁ πρῶτος ὁ κοσμογονία θαυματουργία , οὖον μόνος ὁ μέγας φωστήρ εἰς ὁ ὁ ὁράω τάξις ἀρχή , ἀλλά καί συμπαραζευθελγω αὐτός καί ὁ μικρός φωστήρ , ὁ ὁ πατρικός ἀκτίς συμπαραλαμβάνω . εἶτα τοιοῦτος ἐγώ ἐν ὁ κοινός ὁ ἀγαθός πρόκειμαι , ὥσπερ ὑπό δαίμων πληγή ἔρχομαι , ἀναιδής πρός ὁ ἀλήθεια ὁ δόγμα ἀντικαθίστημι , κατά ὁ στωϊκός τε καί επικούρειος ἐκεῖνος , πρός ὅς ὁ Παῦλος παρά Ἀθηναῖος συμπλέκω ; καί ἵνα μή νομίζω κατά παροιγίαν ἐν συκοφαντία ὁ λόγος , αὐτός ὁ δόγμα ὁ μνημονεύω ἐπισκοπέω . ὑλικός ὁ στωϊκός ὁ θεῖον εἰμί ὑπονοέω , κτιστός καί Ούτο : ὁ μονογενής υἱός εἰμί κατασκευάζω . οἶδα δέ πάντως , ὅσος εἰμί ὁ κτιστός πρός ὁ ὑλικός ὁ συγγένεια . πάλιν ὁ Ἐπικούρειος οὐδείς ὑπερέχω δοκέω ὁ ὁ εἰμί σύστασις τε καί διοίκησις , ἀλλά ἄτομος ὁ πᾶς φέρω , μηδείς πρόνοια διά ὁ πρᾶγμα ἥκω · καί ὡς εἄν σύντομος ἐπιμωιὴν ὁ πλάνη αὐτός , πρός ἀθεΐα αὐτός βλέπω ὁ δόγμα . σκοπέω τοίνυν εἰμί μή μιμητής ὁ επικούρειος ὁ ὁ υἱός ἀθετέω εἰμί . καί μηδείς ἀντιπενέγκῃ ὁ λόγος , ὅτι Ἐπίκουρος οὐδέ ὁ πατήρ οἶδα , οὐδέ ὁμολογέω αὐτός ὁ θεότης , καί πῶς κατά ὁ ἴσος ἀσεβέω οὗτος , ὁ μή ἀθετέω ὁ πατήρ ὁ θεότης ; μικρός γάρ ἐπέχω , εὑρίσκω καί ὁ ἀνόμοιος ἄλλος Ἐπίκουρος . οὕτως δέ σκοπέω · ἀπαύγασμα ὁ δόξα εἶπον ὁ υἱός ὁ ἀπόστολος , καί χαρακτήρ ὁ ὑπόστασις , καί δύναμις Θεός καί σοφία , καί ὅσος τοιοῦτος · ὅς ἕκαστος καθάπερ ἐν συγγυια τις ἀναγκαῖος , οὐδείς ἀπό ἑαυτοῦ καταμόνας νοέω , ἀλλά συννημένως ἀμφότερος , καί μετά ἀλλήλων καταλαμβάνω . ὁ γάρ ἀπαύγασμα πάντως τις εἰμί ἀπαύγασμα , καί ὁ χαρακτήρ τις χαρακτήρ πάντως εἰμί . ὡς τοίνυν οὐ εἄν ἀπαύγασμα εἰμί ὁ φάος , μή εἰμί ὁ καταφωτουω αἴτιος , οὕτως ὁ ἀπαυγάζω φύσις οὐ εἄν κατά ἑαυτοῦ νοέω , μή συνεπινοέω ὁ ἀπαυγάζω . ὅμοιος δέ καί ὁ χαρακτήρ ὁ ὑπόστασις δείκνυμι , καί ὑπόστασις διά χαρακτήρ γνωρίζω · οὗτος καί ὁ ὁ Θεός δύναμις Χωρὶς Θεός εἰμί οὖον δύναμαι , καί ὁ θεός Χωρὶς ὁ δύναμις νοέω φύσις οὐ ἔχω . ὁ τοίνυν ἐν ὁ κατά ὁ σύζευξις οὗτος σημαίνω μή εἰμί λέγω , συναναιρέω πάντως ὁ δύναμις καί ὁ λείπω . ἀλλά μήv λέγω ὁ ὁ ἀσέβεια προστάτης , ὅτι ὁ υἱός ποτός οὐ εἰμί . εἰμί οὖν οὐ εἰμί ὁ υἱός , πάντως οὐδέ ὁ πατήρ εἰμί · εἰμί γάρ ὁ ἀπαύγασμα , οὐδέ ὁ ἀπαυγάζω εἰμί · εἰμί οὐ εἰμί ὁ χαρακτήρ , πάντως οὐδέ ὁ ὑπόστασις εἰμί · εἰμί οὐ εἰμί ὁ δύναμις , οὐ εἰμί ὁ σοφία · εἰμί δέ οὗτος