gregorius-nyssenus.de-deitate-filii-et-spiritus-sancti pg046_0301.1
A αἰχμαλωσίας ὑπομείναντι εἶναι παρὰ τοῖς πολεμίοις δουλεύειν δὲ καὶ ταλαιπωρεῖσθαι , καὶ στένειν τὴν παλαιὰν ἐλευθερίαν ἣν εἶχες · ἀθρόον δὲ τρεῖς γνώριμοι καὶ πολῖται ἐν τῇ χώρᾳ τῶν σῶν δεσποτῶν καὶ τυράννων γεγόμενοι ἠλευθέρωσαν σε τῆς ἐπικειμένης ἀνάγκης , λύτρα δόντες ἑξίσως , καὶ τὴν δαπάνην τῶν χρημάτων ἐξ ἰσομορίας πρὸς ἑαυτοὺς διελόμενοι · ἆρα τῆς χάριτος ἐκείνης τυγχών , οὐχ ἄν ὁμοίως τοὺς τρεῖς ὡς εὐεργέτας ἔωρας , καὶ τῶν λύτρων τὴν ἀμοιβὴν ἐξ ἰσομορίας εἰσάφερες , κοινῆς ὑπὲρ σοῦ καὶ τῆς σπουδῆς καὶ τῆς δαπάνης γεγενημένης , ἄν παρ’ δικαίως ὑπάρχεις τῆς εὐεργεσίας κριτής ; Καὶ ταῦτα μὲν ὅσον ἐν ὑποδείγμασιν · οὐ γὰρ πρὸς ἡμῖν σκοπὸς τὸν τῆς πίστεως ἀπευθύνειν λόγον . Πρὸς δὲ τὸν ἐνεστῶτα καιρὸν καὶ τὴν προκειμένην ὑπόθεσιν ἀναδράμωμεν . Εὕρισκω γὰρ ὅτι τὸν τοῦ βαπτίσματος χάριν οὐ μόνον τὰ μετὰ τὸν σταυρὸν ἐκήρυξαν Εὐαγγέλια , ἀλλὰ καὶ πρὸ τῆς ἐνανθρωπήσεως τοῦ Κυρίου πανταχοῦ ἡ Παλαιὰ Γραφὴ τῆς παλιγγενεσίας ἡμῶν προετύπωσεν τὴν εἰκόνα · οὐ θηλυγῶς τὴν μορφὴν ἐμφανίζουσα , ἀλλ’ ἄγνοιας δὲ τοῦ Θεοῦ τὴν φιλανθρωπίαν προὑποφαίνουσα . Καὶ ὡς ὁ ἀμνὸς προεκηρύττετο καὶ ὁ σταυρὸς προεφητεύετο · οὕτω καὶ τὸ βάπτισμα πρακτικῶς καὶ λογικῶς ἐμηνύετο . Ἀναμνήσωμεν δὲ τοὺς φιλοκάλους τῶν τύπων · ἀπαιτεῖ γὰρ ὁ τῆς ἑορτῆς καιρὸς ὡς ἀναγκαίαν τὴν μνήμην . Ἡ Ἄγαρ ἡ παιδίσκη τοῦ Ἀβραὰμ , ἣν καὶ Παῦλος ἀλληγορεῖ πρὸς Γαλάτας διαλεγόμενος , ἐκπεμφθεῖσα τῆς οἰκίας τοῦ κυρίου , διὰ τὴν ὀργὴν τῆς Σάρρας ( χалеῖν γὰρ ταῖς νομίμοις γυναιξὶν ὑποπτευομένην δοῦλὴν πρὸς τὸν δεσπότην ) ἔρημος ἐφέρετο πρὸς ἔρημον γῆν , ὑπομαζὸν ἔχουσα βρέφος τὸν Ἰσμαὴλ . Ἐπεὶδὴ δὲ ἐν ἀπορίᾳ τῶν ἀναγκαίων γέγονεν , αὐτὴ τε ἐγγὺς ἦλθε θανάτου , καὶ πρὸ γε αὐτῆς τὸ παιδίον ( τὸ γὰρ ἐν τῷ ἀσκῷ ὕδωρ ἐδαπανήθη · ἐπεὶ μηδὲ οὕτω τε τὴν Συναγωγὴν αὐτάρχειν ἔχειν ζωῆς , τὴν τῶς ἐν τοῖς τύποις διάγουσαν τῆς ἀεννάου πηγῆς ) · ἄγγελος ἐκ τοῦ παραδόξου φαίνεται , καὶ δείκνυσιν αὐτῇ φρέαρ ὑδάτος ζῶντος · καὶ ἐκεῖθεν ἀρυσάμενη , σῴζει τὸν Ἰσμαὴλ . Ὅρα τοίνυν τὸν τύπον μυστικόν · ὅπως εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς δι’ ὕδατος ζῶντος τῷ ἀπολλυμένῳ τῇ σωτηρία , οὐ πρότερον ὄντος , ἀλλὰ δι’ ἀγγέλων κατὰ χάριν δοθέντος . Χρόνους δὲ ὕστερον πάλιν γάμοις ἔδει κατασκευάζεσθαι τὸν Ἰσαὰκ , δι’ ὃν καὶ ὁ Ἰσμαὴλ σὺν τῇ μητρὶ τῆς πατρικῆς ἐστίας ἠλάθη . Ἀποσταλεὶς δὲ οἰκέτης τοῦ Ἀβραὰμ προμνηστήριον , ὥστε τῷ κυρίῳ νυμφεύσασθαι , εὕρισκε τὴν Ῥεβέκκαν ἐπὶ τοῦ φρέατος · καὶ γάμος , ὁ μέλλων ποιεῖν τὸ γένος Χριστοῦ , ἐπὶ ὕδατος ἔλαβε τὴν ἀρχὴν καὶ τὴν πρώτην συνθήκην . Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ αὐτὸς ὁ Ἰσαὰκ , ἡνίκα ταῖς ἀγέλαις ἐφεστήκει , πανταχοῦ τῆς ἐρήμου ὄρυσσα φρέατα , ἅπερ ἐνέφραττον καὶ κατεχύνουν οἱ ἀλλόφυλοι · εἰς τύπον τῶν εἰς ὕστερον ἀδεῶν , ὅσοι τὴν τοῦ βαπτίσματος χάριν ἐκώλυσαν καὶ ἀνεστόμουν , ζυγομαχοῦντες πρὸς τὴν ἀλήθειαν . Ἄλλ’ ὅμως οἱ μάρτυρες καὶ οἱ ἱερεῖς φρεαρυχοῦντες ἐνίκησαν , καὶ πᾶσαν τὴν
Lemmas: A αἰχμαλωσία ὑπομένω εἰμί παρά ὁ πολέμιος δουλεύω δέ καί ταλαιπωρέω , καί στένω ὁ παλαιός ἐλευθερία ὅς ἔχω · ἀθρόος δέ τρεῖς γνώριμος καί πολίτης ἐν ὁ χώρα ὁ σός δεσπότης καί τύραννος γίγνομαι ἐλευθερόω σύ ὁ ἐπίκειμαι ἀνάγκη , λύτρον δίδωμι ἑξισώνω , καί ὁ δαπάνη ὁ χρῆμα ἐκ ισομορια πρός ἑαυτοῦ διαιρέω · ἆρα ὁ χάρις ἐκεῖνος τυγχάνω , οὐ ἄν ὁμοίως ὁ τρεῖς ὡς εὐεργέτης ὁράω , καί ὁ λύτρον ὁ ἀμοιβή ἐκ ισομορια εἰσάφερες , κοινός ὑπέρ σύ καί ὁ σπουδή καί ὁ δαπάνη γίγνομαι , ἄν παρά δικαίως ὑπάρχω ὁ εὐεργεσία κριτής ; καί οὗτος μέν ὅσος ἐν ὑπόδειγμα · οὖον γάρ πρός ἐγώ σκοπός ὁ ὁ πίστις ἀπευθύνω λόγος . πρός δέ ὁ ἐνίστημι καιρός καί ὁ πρόκειμαι ὑπόθεσις ἀνατρέχω . εὑρίσκω γάρ ὅτι ὁ ὁ βάπτισμα χάρις οὖον μόνος ὁ μετά ὁ σταυρός κηρύσσω εὐαγγέλιον , ἀλλά καί πρό ὁ ἐνανθρώπησις ὁ κύριος πανταχοῦ ὁ Παλαιά γραφή ὁ παλιγγενεσία ἐγώ προτυπόω ὁ εἰκών · οὖον θηλυγῶς ὁ μορφή ἐμφανίζω , ἀλλά άγνοια δέ ὁ Θεός ὁ φιλανθρωπία προϋποφαίνω . καί ὡς ὁ ἀμνός προκηρύσσω καί ὁ σταυρός προφητεύω · οὗτος καί ὁ βάπτισμα πρακτικός καί λογικός μηνύω . ἀναμιμνήσκω δέ ὁ φιλόκαλος ὁ τύπος · ἀπαιτέω γάρ ὁ ὁ ἑορτή καιρός ὡς ἀναγκαῖος ὁ μνήμη . ὁ Ἄγαρ ὁ παιδίσκη ὁ Ἀβραάμ , ὅς καί Παῦλος ἀλληγορέω πρός Γαλάτης διαλέγω , ἐκπέμπω ὁ οἰκίον ὁ κύριος , διά ὁ ὀργή ὁ Σάρα ( χалеῖν γάρ ὁ νόμιμος γυνή ὑποπτεύω δοῦλος πρός ὁ δεσπότης ) ἐρῆμος φέρω πρός ἐρῆμος γῆ , υπομαστος ἔχω βρέφος ὁ Ἰσμαήλ . ἐπειδή δέ ἐν ἀπορία ὁ ἀναγκαῖος γίγνομαι , αὐτός τε ἐγγύς ἔρχομαι θάνατος , καί πρό γε αὐτός ὁ παιδίον ( ὁ γάρ ἐν ὁ ἀσκός ὕδωρ δαπανάω · ἐπεί μηδέ οὗτος τε ὁ συναγωγή αὐταρχέω ἔχω ζωή , ὁ Τῶς ἐν ὁ τύπος διάγω ὁ ἀέναος πηγή ) · ἄγγελος ἐκ ὁ παράδοξος φαίνω , καί δείκνυμι αὐτός φρέαρ ὕδωρ ζῶ · καί ἐκεῖθεν ἀρύω , σῴζω ὁ Ἰσμαήλ . Ὅρας τοίνυν ὁ τύπος μυστικός · ὅπως εὐθύς ἐκ ἀρχή διά ὕδωρ ζῶ ὁ ἀπόλλυμι ὁ σωτηρία , οὖον πρότερος εἰμί , ἀλλά διά ἄγγελος κατά χάρις δίδωμι . Χρόνος δέ ὕστερος πάλιν γάμος ἐσθίω κατασκευάζω ὁ Ἰσαάκ , διά ὅς καί ὁ Ἰσμαήλ σύν ὁ μήτηρ ὁ πατρικός ἑστία ἐλαύνω . ἀποστέλλω δέ οἰκέτης ὁ Ἀβραάμ προμνηστήριον , ὥστε ὁ κύριος νυμφεύω , εὑρίσκω ὁ Ῥεβέκκα ἐπί ὁ φρέαρ · καί γάμος , ὁ μέλλω ποιέω ὁ γένος Χριστός , ἐπί ὕδωρ λαμβάνω ὁ ἀρχή καί ὁ πρῶτος συνθήκη . οὖον μήv ἀλλά καί αὐτός ὁ Ἰσαάκ , ἡνίκα ὁ ἀγέλη ἐφίστημι , πανταχοῦ ὁ ἐρῆμος ὄρνυμι φρέαρ , ὅσπερ ἐμφράσσω καί καταχέω ὁ ἀλλόφυλος · εἰς τύπος ὁ εἰς ὕστερος ἀδεής , ὅσος ὁ ὁ βάπτισμα χάρις κωλύω καί ἀνίστημι , ζυγομαχέω πρός ὁ ἀλήθεια . ἄλλος ὅμως ὁ μάρτυς καί ὁ ἱερεύς φρεαρυχουντα νικάω , καί πᾶς ὁ