gregorius-nyssenus.de-deitate-filii-et-spiritus-sancti pg046_0299.1
Aάρατον ψυχὴν μεταμορφωθεῖς · πρὸς τὸ βέλτιον . Καὶ οὕτως ἐπὶ πολλὰ τῶν πραγμάτων φέρον τὸν νοῦν , εὐκαταφρόνητον μὲν ὄψει τὰ φαινόμενα , μεγάλα δὲ τὰ ἀπ’ ἐκείνων τελούμενα · καὶ μάλιστα , ὅταν ἐκ τῆς παλαιᾶς ἱστορίας ἀναλέξῃ τὰ συγγενῆ τοῦ ζητουμέ-νου καὶ ὅμοια . Τοῦ Μωϋσέως ἡ ῥάβδος ἦν χαρύνῃ . Καὶ τί γὰρ ἄλλο , ἢ ξύλον κοινόν , ὃ πᾶσα χεὶρ κόπτει καὶ φέρει , ῥυθμίζει τε πρὸς τὸ δοκοῦν , καὶ τῷ πυρὶ κατ’ ἐξουσίαν δίδωσιν ; Ἡνίκα δὲ ὁ Θεὸς ἠθέλησεν ἐπιτελέσαι δι’ ἐκείνης τὰ ὑψηλὰ καὶ τοῦ λόγου κρείτ-τονα θαύματα , μετεβάλλετο τὸ ξύλον εἰς ὄφιν . Καὶ πάλιν ἐτέρωθι τύπτων τὰ ὕδατα , ποτὲ μὲν αἷμα τὸ ὕδωρ ἐποίει , ποτὲ δὲ βατραχῶν γονὴν ἀνέδυκεν ἀπειρον . Καὶ πάλιν τὴν θάλασσαν ἔτεμεν μέχρι βυ-θῶν διαχωρισμένην καὶ μὴ συρρέουσαν . Ὁμοίως ἐνὸς τῶν προφητῶν μῆλιν , αἴγος οὖσα δέρμα , λό-γον τῆς οἰκουμένης τὸν Ἠλισαῖον εἰργάσατο . Τὸ δὲ τοῦ σταυροῦ ξύλον , πᾶσιν ἀνθρώποις ἐστὶ σωτήριον , μέρος ὂν , ὡς ἀκούω , εὐκαταφρονήτου φυτοῦ , καὶ τῶν πολλῶν ἀτιμωτέρου . Καὶ θάμνος βάτου τῷ Μωϋσεῖ τὰ θεοφάνεια ἔδειξε · καὶ τοῦ Ἠλισαίου τὰλείψανα νεκρὸν ἀνέστησε · καὶ πηλὸς τὸν τυφλὸν τὸν ἐκ κοιλίας ἐφώ-τισε . Καὶ ταῦτα πάντα ὅλαι τυγχάνουσι ἄψυχον καὶ ἀναισθήτου τοῖς μεγάλοις θαύμασιν ἐμεσίτευσαν , τῇ τοῦ Θεοῦ δεξάμενα δύναμιν . Κατὰ δὲ τὴν ὁμοίαν ἀκο-λουθίαν τῶν λογισμῶν , καὶ τὸ ὕδωρ οὐδὲν ἄλλο τυγχά-νον ἢ ὕδωρ , ἀνακαινίζει τὸν ἀνθρώπον εἰς τὸν νοητὴν ἀναγέννησιν , τῆς ἄνωθεν χάριτος εὐλογοῦσης αὐτό . Ἐὰν δέ μοι πάλιν διιστάμεν τις καὶ ἀμφιβάλλων πρά-γματα παρέχῃ , συνεχῶς ἐρωτῶν καὶ διαπυνθανόμε-νος , πῶς ὕδωρ ἀναγεννᾷ καὶ ἡ ἐπ’ ἐκείνῳ τελουμένη μυσταγωγία , λέγω πρὸς αὐτὸν δικαίστατα · Στήσον μοι τὸν τρόπον τῆς γεννήσεως τῆς κατὰ σάρκα · κἀγὼ σοι διηγήσομαι τῆς κατὰ ψυχὴν παλιγγενεσίας τὴν δύναμιν . Ἔρεις τυχὸν , ὡς τινὰ λόγον ἀποδιδούς · Σπέρματο · αἰτία ποιεῖ τὸν ἄνθρωπον . Αὐτάκουε τοί-νυν καὶ παρ’ ἡμῶν , ὡς ὕδωρ εὐλογούμενον καθαίρει καὶ φωτίζει τὸν ἄνθρωπον . Ἄν δέ μοι πάλιν ἀντι-ποιχοῦσάς τις , πῶς ; ἀντιβοήσω μοι σφοδρότερον · Πῶς ἡ ὑγρὰ καὶ ἄμορφος οὐσία , ἄνθρωπος γίνεται ; Καὶ κατὰ πάσης τῆς κτίσεως οὕτως ὁ λόγος προβαί-νων ἐφ’ ἑκάστῳ πράγματι γυμνασθήσεται · πῶς οὐ-ρανός ; πῶς γῇ ; πῶς θάλασσα ; πῶς τὰ καθ’ἕκαστον ; Πανταχοῦ γὰρ ὁ λογισμὸς τῶν ἀνθρώπων ἀπορῶν πρὸς τὴν εὐρεσιν , πρὸς ταύτην καταφεύγει τὴν συλ-λαβὴν , ὡς πρὸς καλθρᾶν οἱ τὸ βαδίζειν ἀδύνατοι . Καὶ ἵνα συνελὼν εἴπω , πανταχοῦ ἡ τοῦ Θεοῦ δύναμις καὶ ἐνέργεια ἀκατάληπτός ἐστι καὶ ἀπευχολόγητος · ὑφιστῶσα μὲν εὐκόλως ἄπερ ἂν ἐθέλῃ , τὴν δὲ λε-πτομερῆ γνώσιν τῆς ἐνεργείας ἡμῖν ἀποκρύπτουσα . Διὸ καὶ ὁ μακάριος Δαβὶδ , ἐπιστὰς ποτὲ τὸν νοῦν τῇ μεγαλοπρεπεῖα τῆς κτίσεως , καὶ θαύματος ἀπρόου πληρωθεὶς τὴν ψυχὴν , ἐκεῖνο τὸ παρὰ πάντων ἀδό-μενον ἀπεφθέγξατο · Ὦς ἐμεγαλύνθη τὰ ἔργα σου , Κύριε ! πάντα ἐν σοφίᾳ ἐποίησας . Τὴν μὲν γὰρ σοφίαν ἐνενόησε · τὴν δὲ τέχνην τῆς σοφίας οὐχ ἔφυεν .
Lemmas: Aάρατον ψυχή μεταμορφόω · πρός ὁ ἀγαθός . καί οὕτως ἐπί πολύς ὁ πρᾶγμα φέρω ὁ νόος , εὐκαταφρόνητος μέν ὁράω ὁ φαίνω , μέγας δέ ὁ ἀπό ἐκεῖνος τελέω · καί μάλιστα , ὅταν ἐκ ὁ παλαιός ἱστορία ἀναλέγω ὁ συγγενής ὁ ζητέω καί ὅμοιος . ὁ Μωϋσῆς ὁ ῥάβδος εἰμί χαρύνω . καί τίς γάρ ἄλλος , ἢ ξύλον κοινός , ὅς πᾶς χείρ κόπτω καί φέρω , ῥυθμίζω τε πρός ὁ δοκέω , καί ὁ πῦρ κατά ἐξουσία δίδωμι ; ἡνίκα δέ ὁ θεός ἐθέλω ἐπιτελέω διά ἐκεῖνος ὁ ὑψηλός καί ὁ λόγος ἀγαθός θαῦμα , μεταβάλλω ὁ ξύλον εἰς ὄφις . καί πάλιν ἑτέρωθι τύπτω ὁ ὕδωρ , ποτέ μέν αἷμα ὁ ὕδωρ ποιέω , ποτέ δέ βάτραχος γονή ἀναδύνω ἤπειρος . καί πάλιν ὁ θάλασσα τέμνω μέχρι βυθός διαχωρίζω καί μή συρρέω . ὅμοιος εἷς ὁ προφήτης Μηλίς , αἴξ εἰμί δέρμα , λόγος ὁ οἰκέω ὁ Ἠλισαῖον ἐργάζομαι . ὁ δέ ὁ σταυρός ξύλον , πᾶς ἄνθρωπος εἰμί σωτήριος , μέρος εἰμί , ὡς ἀκούω , εὐκαταφρόνητος φυτός , καί ὁ πολύς ἄτιμος . καί θάμνος βάτος ὁ Μωϋσῆς ὁ θεοφάνεια δείκνυμι · καί ὁ Ἠλισαίου τὰλείψανα νεκρός ἀνίστημι · καί πηλός ὁ τυφλός ὁ ἐκ κοιλία φωτίζω . καί οὗτος πᾶς ὅλος τυγχάνω ἄψυχος καί ἀναίσθητος ὁ μέγας θαῦμα μεσιτεύω , ὁ ὁ Θεός δέχομαι δύναμις . κατά δέ ὁ ὅμοιος ἀκολουθία ὁ λογισμός , καί ὁ ὕδωρ οὐδείς ἄλλος τυγχάνω ἢ ὕδωρ , ανακαινίζω ὁ ἄνθρωπος εἰς ὁ νοητός ἀναγέννησις , ὁ ἄνωθεν χάρις ευλογών αὐτός . ἐάν δέ ἐγώ πάλιν διΐστημι τις καί ἀμφιβάλλω πράγμα παρέχω , συνεχῶς ἐρωτάω καί διαπυνθάνομαι , πῶς ὕδωρ ἀναγεννάω καί ὁ ἐπί ἐκεῖνος τελέω μυσταγωγία , λέγω πρός αὐτός δικαιστατος · ἵστημι ἐγώ ὁ τρόπος ὁ γέννησις ὁ κατά σάρξ · ἐγώ σύ διηγέομαι ὁ κατά ψυχή παλιγγενεσία ὁ δύναμις . εἴρω τυγχάνω , ὡς τις λόγος ἀποδίδωμι · Σπέρμα · αἰτία ποιέω ὁ ἄνθρωπος . Αὐτάκουε τοίνυν καί παρά ἐγώ , ὡς ὕδωρ εὐλογέω καθαίρω καί φωτίζω ὁ ἄνθρωπος . ἄν δέ ἐγώ πάλιν αντι-ποιχουσαι τις , πῶς ; αντιβουίζω ἐγώ σφοδρός · Πῶς ὁ ὑγρός καί ἄμορφος οὐσία , ἄνθρωπος γίγνομαι ; καί κατά πᾶς ὁ κτίσις οὕτως ὁ λόγος προβαίνω ἐπί ἕκαστος πρᾶγμα γυμνάζω · πῶς οὐρανός ; πῶς γῆ ; πῶς θάλασσα ; πῶς ὁ καθίημι ; πανταχοῦ γάρ ὁ λογισμός ὁ ἄνθρωπος ἀπορέω πρός ὁ εὐρύς , πρός οὗτος καταφεύγω ὁ συλλαβή , ὡς πρός καλθρᾶν ὁ ὁ βαδίζω ἀδύνατος . καί ἵνα συναιρέω εἶπον , πανταχοῦ ὁ ὁ Θεός δύναμις καί ἐνέργεια ἀκατάληπτος εἰμί καί ἀπευχολόγητος · ὑφιστάω μέν εὐκόλως Ἄπερ εἄν ἐθέλω , ὁ δέ λεπτομερής γνῶσις ὁ ἐνέργεια ἐγώ ἀποκρύπτω . Διὸ καί ὁ μακάριος Δαυίδ , ἐφίστημι ποτέ ὁ νόος ὁ μεγαλοπρέπεια ὁ κτίσις , καί θαῦμα ἄπορος πληρόω ὁ ψυχή , ἐκεῖνος ὁ παρά πᾶς ἀείδω ἀποφθέγγομαι · οὖς μεγαλύνω ὁ ἔργον σύ , κύριος ! πᾶς ἐν σοφία ποιέω . ὁ μέν γάρ σοφία ἐννοέω · ὁ δέ τέχνη ὁ σοφία οὐ φύω .