gregorius-nyssenus.de-deitate-filii-et-spiritus-sancti pg046_0298.1
ἐλεεθέρὸν ἐστιν ἐγκλημάτων καὶ τιμωριῶν , οὕτως καὶ ὁ τῆς ἀναγεννήσεως παὶς οὐχὶ ἔχει περίττον ἀπολογησεταί , βασιλικῇ δωρεᾷ τῶν εὐθυνῶν ἀφεθείς . Ταύτην δὲ τὴν εὐεργεσίαν οὐ τὸ ὕδωρ χαρίζεται ( ἦν γὰρ ἂν πᾶσης τῆς κτίσεως ὑψηλότερον ) , ἀλλὰ Θεοῦ πρόσταγμα , καὶ ἡ τοῦ Πνεύματος ἐπιφοιτήσις , μυστικῶς ἐρχομένη πρὸς τὴν ἡμετέραν ἐλευθερίαν . Ὕδωρ δὲ ὑπηρετεῖ πρὸς ἐνδείξιν τῆς καθαρώσεως . Ἐπεὶδὴ γὰρ εἴωθαμεν ῥύπῃ καὶ βορβόρῳ τὸ σῶμα καθυδρισθέν ὕδατι νίπτοντες καθαρὰν ἀποφαίνειν , διὰ τοῦτο καὶ ἐπὶ τῆς μυστικῆς πράξεως αὐτὸ προσλαμβάνομεν , τῷ αἰσθητῷ πράγματι τὴν ὁψίαν τῶν δηλουμένων λαμπρότητα . Μᾶλλον δὲ , εἰ δοκεῖ , καὶ λεπτότερον προσκαρτερήσωμεν τῇ περὶ τοῦ λουτροῦ ζητήσει , οἷον ἐκ πηγῆς τινος ἀρξάμενοι τοῦ Γραφικοῦ παραγγέλματος · Ἐὰν μὴ τις γεννηθῇ , φησίν , ἐξ ὕδατος καὶ Πνεύματος , οὐ δύναται εἰσελθεῖν εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ . Διὰ τί τὰ δύο , καὶ οὐχὶ μόνον τὸ Πνεῦμα ἀδιαρετὲς ἐνοικῆσθ πρὸς τὴν συμπλήρωσιν τοῦ βαπτίσματος ; Σύνθετον ὁ ἄνθρωπος , καὶ οὐχ ἀπλοῦς , ὡς ἀκριβῶς ἐπιστάμεθα · καὶ διὰ τοῦτο τῷ διπλῷ καὶ συνεξευρεμένῳ τὰ συγγενῆ καὶ ὅμοια φάρμακα πρὸς θεραπείαν ἀπεκλήρωθ᾽ · σώματι μὲν τῷ φαινομένῳ , ὕδωρ τὸ αἰσθητόν · ψυχῇ δὲ τῇ ἀοράτῳ , Πνεῦμα τὸ ἀφανές , πίστεως καλούμενον , ἀρρήτως παραγινόμενον . Τὸ γὰρ Πνεῦμα , ὅπου θέλει , πνεῖ · καὶ τὴν φωνὴν αὐτοῦ ἀκούεις · ἀλλ᾽ οὐχ οἶδας πόθεν ἔρχεται , καὶ ποῦ ὑπάγει . Εὐλογεῖ τὸ σῶμα τὸ βαπτιζόμενον , καὶ τὸ ὕδωρ τὸ βαπτίζον . Διὸ μὴ καταφρονήσης τοῦ θείου λουτροῦ , μηδὲ ὡς κοινὸν αὐτὸ ἐξευτελίσῃς · διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ ὕδατος . Τὸ γὰρ ἐνεργοῦν μέγα , καὶ ἀπ᾽ ἐκεῖνον θαυμαστὰ γίνεται καὶ τελούμενα . Ἐπεὶ καὶ τὸ θυσιαστήριον τοῦτο τὸ ἅγιον , ὃ παραεστήσαμεν , λίθος ἐστὶ κατὰ τὴν φύσιν κοινός , οὐδὲν διαφέρων τῶν ἄλλων πλακῶν , αἱ τοὺς τοίχους ἡμῶν οἰκοδομοῦσι , καὶ καλλωπίζουσι τὴν ἐδάφην . Ἐπεὶδὴ δὲ καθιερώθη τῇ τοῦ Θεοῦ θεραπείᾳ , καὶ τὴν εὐλογίαν ἐδέξατο , ἐστὶ τράπεζα ἁγίς , θυσιαστήριον δὲ χρυαντον , οὐχὲτι παρὰ πάντων ψιλαφώμενον , ἀλλὰ μόνον τῶν ἱερέων , καὶ τούτων εὐλαβουμένων . Ὁ ἄρτος πάλιν ἄρτος ἐστὶ τέως κοινός · ἀλλ᾽ ὅταν αὐτὸν τὸ μυστήριον ἱερουργήσῃ , σῶμα Χριστοῦ λέγεται τε καὶ γίνεται . Οὕτως τὸ μυστικὸν ἔλαιον , οὕτως ὁ οἶνος · ὁλίγου τινὸς ἀξία ὄντα πρὸ τῆς εὐλογίας , μετὰ τὸν ἀγιασμὸν τὸν τοῦ Πνεύματος , ἕκαστερον αὐτῶν ἐνεργεῖ διαφόρως . pretii ante benedictionem , post sanctificationem , lenter operatur .
Lemmas: ἐλεεθέρὸν εἰμί ἔγκλημα καί τιμωρία , οὕτως καί ὁ ὁ ἀναγέννησις παῖς οὐ ἔχω περιττός ἀπολογέομαι , βασιλικός δωρεά ὁ εὔθυνα ἀφίημι . οὗτος δέ ὁ εὐεργεσία οὖον ὁ ὕδωρ χαρίζομαι ( εἰμί γάρ εἄν πᾶς ὁ κτίσις ὑψηλός ) , ἀλλά Θεός πρόσταγμα , καί ὁ ὁ πνεῦμα ἐπιφοίτησις , μυστικός ἔρχομαι πρός ὁ ἡμέτερος ἐλευθερία . ὕδωρ δέ ὑπηρετέω πρός ἔνδειξις ὁ καθαρώσεως . ἐπειδή γάρ εἴωθα Ρύπη καί βόρβορος ὁ σῶμα καθυδρισθέν ὕδωρ νίφτω καθαρός ἀποφαίνω , διά οὗτος καί ἐπί ὁ μυστικός πρᾶξις αὐτός προσλαμβάνω , ὁ αἰσθητός πρᾶγμα ὁ ὀψία ὁ δηλέομαι λαμπρότης . μᾶλλος δέ , εἰμί δοκέω , καί λεπτός προσκαρτερέω ὁ περί ὁ λουτρόν ζητέω , οἷος ἐκ πηγή τις ἄρχω ὁ γραφικός παράγγελμα · ἐάν μή τις γεννάω , φημί , ἐκ ὕδωρ καί πνεῦμα , οὖον δύναμαι εἰσέρχομαι εἰς ὁ βασίλειος ὁ Θεός . Ζεύς τίς ὁ δύο , καί οὐ μόνος ὁ πνεῦμα αδιαρετη ἐνοικέω πρός ὁ συμπλήρωσις ὁ βάπτισμα ; συντίθημι ὁ ἄνθρωπος , καί οὐ Ἀπλοῦς , ὡς ἀκριβῶς ἐπίσταμαι · καί διά οὗτος ὁ διπλόος καί συνεξευρίσκω ὁ συγγενής καί ὅμοιος φάρμακον πρός θεραπεία ἀποκληρόω · σῶμα μέν ὁ φαίνω , ὕδωρ ὁ αἰσθητός · Ψυχή δέ ὁ ἀόρατος , πνεῦμα ὁ ἀφανής , πίστις καλέω , ἄρρητος παραγίγνομαι . ὁ γάρ πνεῦμα , ὅπου ἐθέλω , πνέω · καί ὁ φωνή αὐτός ἀκούω · ἀλλά οὐ οἶδα πόθεν ἔρχομαι , καί ποῦ ὑπάγω . εὐλογέω ὁ σῶμα ὁ βαπτίζω , καί ὁ ὕδωρ ὁ βαπτίζω . Διὸ μή καταφρονέω ὁ θεῖον λουτρόν , μηδέ ὡς κοινός αὐτός ἐξευτελίζω · διά ὁ χρῆσις ὁ ὕδωρ . ὁ γάρ ἐνεργέω μέγας , καί ἀπό ἐκεῖνος θαυμαστός γίγνομαι καί τελέω . ἐπεί καί ὁ θυσιαστήριον οὗτος ὁ ἅγιος , ὅς παρίστημι , λίθος εἰμί κατά ὁ φύσις κοινός , οὐδείς διαφέρω ὁ ἄλλος πλάξ , ὁ ὁ τοῖχος ἐγώ οἰκοδομέω , καί καλλωπίζω ὁ δάπτω . ἐπειδή δέ καθιερόω ὁ ὁ Θεός θεραπεία , καί ὁ εὐλογία δέχομαι , εἰμί τράπεζα Ἀγίς , θυσιαστήριον δέ χρυαντον , οὐχὲτι παρά πᾶς ψηλαφάω , ἀλλά μόνος ὁ ἱερός , καί οὗτος εὐλαβέομαι . ὁ ἄρτος πάλιν ἄρτος εἰμί τέως κοινός · ἀλλά ὅταν αὐτός ὁ μυστήριον ἱερουργέω , σῶμα Χριστός λέγω τε καί γίγνομαι . οὕτως ὁ μυστικός ἔλαιον , οὕτως ὁ οἶνος · ὀλίγος τις ἄξιος εἰμί πρό ὁ εὐλογία , μετά ὁ ἁγιασμός ὁ ὁ πνεῦμα , ἑκαστέρω αὐτός ἐνεργέω διάφορος . pretii ante benedictionem , post sanctificationem , lenter operatur .