gregorius-nyssenus.de-creatione-hominis-sermo-primus-sp pg044_0140.2
Ἀρχέτωσαν τῶν ἰχθύων . Πρῶτον ἡμῖν τῶν ἀπηρτισμένων ἡ ἀρχὴ ἐδόθη . Οὐχ εἶπεν , Ἀρχέτωσαν τῶν συντεράζοντων ζῴων , ἀλλὰ τῶν ἰχθύων · ἐνυδρος γὰρ αὐτῶν ἡ δίαιτα . Τῶν οὖν ἰχθύων ἐδόθη ἡμῖν ἡ ἀρχὴ πρῶτον . Καὶ πῶς τῶν ἰχθύων ἀρχομεν ; Εἰ ποῦ ἔγνωκας ἐαυτὸν ἐν λίμνῃ παραφανέντα , πῶς ἡ σκιά σου πάντα διεπτόθησε . Τίς οὕτως δεσπότης οἴκίας δορυφορουμένου τοῦ οἴκου ἀθρόως ἐπιστάς φανταίαν ἐποίησε , καὶ πάντα μετέβαλεν εἰς εὐχοσμίαν τῇ παρουσίᾳ τοῦ κρατοῦντος ; Πῶς πᾶσα ἡ ἐνυδρος κτίσις ἐπιφανέντος ἐνὸς ἀνθρώπου , μεταβάλλει τὸ σχῆμα ; οὐχ ἕτι τὴν ἐλευθερίαν ἔχει διαγωγήν , οὐ τολμᾷ ἐπιπλέεσθαι τοῖς νώτοις τῆς θαλάσσης ἢ τῆς λίμνης . Ὁ δὲ λελήσθαι ποῦ πλησίον ἀνθρώπου ὄντα θεάσθαι , καὶ τοῦ δελεοῦ ἕνεκεν τῶν νηκτῶν ὁ βαπτιζόμενος , αἰδεῖσθαι . Οὕτως ἐδόθη τῷ ἀνθρώπῳ ἡ κατὰ τῶν νηκτῶν ἀρχή . Ὅταν δὲ ἴδῃς σεαυτὸν τὸν λογισμὸν πάντων διέχοντα καὶ πάντων κρατοῦντα , πῶς οὐχὶ τῶν κτηνῶν ἄρχεις ; Εἰδὼν ἑαυτὸν ἐπινοῦντα ἀνθρώπινα , τὶ ποιοῦσιν ἀρχέστρων τινῶν κατασκευὴν , καὶ τούτους ἐπιβάλλοντες θαλάσσια σῦμμετρα τῷ μεγέθει τῶν καταπινομένων κτηνῶν . Εἶτα τῶν ἄκρων ἐκλείνου τῶν σχοινίων ὧν ἀπήρτηνται αἱ ἀγκίστροι κατὰ τὸ ἕτερον πέραν ἀκροῖς πνεύμασι διατείναντες καὶ ἐκθέσαντες τῶν ἄκρων ἐκείνων , μετεώρους ἀφίασιν ὑπὲρ ἐπὶ τοῦ πελάγους . Ἐνεχθέντα τούτων τὰ ἄγκρια κήτη τοῖς δελεάσμασι , καὶ τὰ ἀγκίστρα ἀφ’ ἑαυτῶν δεξάμενα , σύρει μὲν τοὺς ἀκροῖς εἰς τὸ βάθος . Ἡ δὲ τῶν ἀκτῶν φύσις ἀναφερθῆς οὖσα , πάλιν ἀνθίζει εἰς τὴν ἐπιφάνειαν , καὶ ἐμπεπάρμενα τῇ ἰδίᾳ τροφῇ ἄνω καὶ κάτω μαϊμάσσοντα , καὶ ἀλλοιοῦντα τοὺς βυθοὺς διερευνᾶται . Πελάγη πελαγῶν ἀναμετρεῖ , καὶ τὸν πολὺν τόπον πρακτον τῶν , τελευτῶν τῷ ἀγκιστρῷ ἐκείνῳ ἀλώσιμον γίνεται , τῷ πόνῳ δαμασθὲν , τῷ λυμῷ καταπονθὲν , νεκρὸν μετὰ τῶν ἀκτῶν συρόμενον , θήραμα γίνεται τῷ θηραστῇ · τῷ μικρῷ , τὸ μέγα τῷ ἀθενεῖ , τὸ ὀπλεῖον . Διὰ τί ; διὰ τὴν τοῦ λογισμοῦ περισσοτέραν δύναμιν τοῦ ἀρχεῖν λαβόν , ὡς κακοὺς δραπέτας πρὸς ἀχρείαν ἄγει τοὺς ἀπεισθῆκέναι τοὺς μὴ δυναμένους δι’ ἡμερότητος προσάχθηναι , τούτους διὰ τῆς ἀνάγκης δουλοῦσαι . Οὕτως πανταχοῦ ἡ τοῦ ἀρχεῖν δύναμις παρὰ τοῦ κτίσαντος ἐγγυνομένη τῷ ἀνθρώπῳ ὑπάρχει . Ἐντεῦθεν Σιφία , καὶ Ζύγαινα , καὶ Φάλαινα , καὶ Πρίωνες , καὶ βδέες , καὶ πάντα ἐκεῖνα τὰ φοβερὰ τῶν κτηνῶν ὀνόματα , ὑποχείρια γέγονε τῷ ἀνθρώπῳ .
Lemmas: ἄρχω ὁ ἰχθύς . Πρῶτος ἐγώ ὁ ἀπαρτίζω ὁ ἀρχή δίδωμι . οὐχ λέγω , ἄρχω ὁ συντεράζοντων ζῷον , ἀλλά ὁ ἰχθύς · ἔνυδρος γάρ αὐτός ὁ δίαιτα . Τοί οὖν ἰχθύς δίδωμι ἐγώ ὁ ἀρχή πρῶτος . καί πῶς ὁ ἰχθύς ἄρχω ; εἰμί ποῦ γιγνώσκω ἑαυτοῦ ἐν λίμνη παραφαίνω , πῶς ὁ σκιά σύ πᾶς διαπτοέω . Τῖς οὕτως δεσπότης οἰκίον δορυφορέω ὁ οἶκος ἀθρόος ἐφίστημι φανταίος ποιέω , καί πᾶς μεταβάλλω εἰς εὐκοσμία ὁ παρουσία ὁ κράτος ; Πῶς πᾶς ὁ ἔνυδρος κτίσις ἐπιφαίνω ἔνος ἄνθρωπος , μεταβάλλω ὁ σχῆμα ; οὐ ἔτι ὁ ἐλευθερία ἔχω διαγωγή , οὐ τολμάω ἐπιπλέω ὁ νῶτον ὁ θάλασσα ἢ ὁ λίμνη . ὁ δέ λανθάνω ποῦ πλησίος ἄνθρωπος εἰμί θεάομαι , καί ὁ δελεοῦ ἕνεκα ὁ νηκτός ὁ βαπτίζω , αἰδέομαι . οὕτως δίδωμι ὁ ἄνθρωπος ὁ κατά ὁ νηκτός ἀρχή . ὅταν δέ ἰδέω σεαυτοῦ ὁ λογισμός πᾶς διέχω καί πᾶς κράτος , πῶς οὐ ὁ κτῆνος ἄρχω ; Εἴδων ἑαυτοῦ ἐπινέω ἀνθρώπινος , τίς ποιέω ἄρχος τις κατασκευή , καί οὗτος ἐπιβάλλω θαλάσσιος σύμμετρος ὁ μέγεθος ὁ καταπίνω κτῆνος . εἶτα ὁ ἄκρος κλείνω ὁ σχοινίον ὅς ἀπαρτάω ὁ ἄγκιστρος κατά ὁ ἕτερος πέραν ἀκρός πνεῦμα διατείνω καί ἐκθέω ὁ ἄκρος ἐκεῖνος , μετέωρος ἀφία ὑπέρ ἐπί ὁ πέλαγος . φέρω οὗτος ὁ ἄγκρια κῆτος ὁ δελέασμα , καί ὁ ἄγκιστρον ἀπό ἑαυτοῦ δέχομαι , σύρω μέν ὁ ἀκρός εἰς ὁ βάθος . ὁ δέ ὁ ἀκτή φύσις ἀναφέρω εἰμί , πάλιν ἀνθίζω εἰς ὁ ἐπιφάνεια , καί ἐμπείρω ὁ ἴδιος τροφή ἄνω καί κάτω μαιμασσοειντα , καί ἀλλοιόω ὁ βυθός διερευνάω . πέλαγος πελαγόω ἀναμετρέω , καί ὁ πολύς τόπος πράκτω ὁ , τελευτάω ὁ ἄγκιστρον ἐκεῖνος ἀλώσιμος γίγνομαι , ὁ πόνος δαμάζω , ὁ λυμός καταπονέω , νεκρός μετά ὁ ἀκτή σύρω , θήραμα γίγνομαι ὁ θηραστῇ · ὁ μικρός , ὁ μέγας ὁ ἀτενής , ὁ ὀπλεῖον . Ζεύς τίς ; διά ὁ ὁ λογισμός περισσός δύναμις ὁ ἄρχω λαμβάνω , ὡς κακός δραπέτης πρός ἀχρεία ἄγω ὁ ἀπεισθῆκέναι ὁ μή δύναμαι διά ἡμερότης προσάγω , οὗτος διά ὁ ἀνάγκη δουλόω . οὕτως πανταχοῦ ὁ ὁ ἄρχω δύναμις παρά ὁ κτίζω ἐγγίγνομαι ὁ ἄνθρωπος ὑπάρχω . ἐντεῦθεν Σιφία , καί ζύγαινα , καί Φαλαΐνας , καί Πρίων , καί βδέω , καί πᾶς ἐκεῖνος ὁ φοβερός ὁ κτῆνος ὄνομα , ὑποχείριος γίγνομαι ὁ ἄνθρωπος .