gregorius-nyssenus.de-creatione-hominis-sermo-primus-sp pg044_0138.2
Εἰ κατ’ εἰκόνα Θεοῦ γεγόναμεν , φησί , σύμμορφος ἡμῖν ἐστιν ὁ Θεός : ὀφθαλμοὶ περὶ Θεὸν καὶ ὄντα , κεφαλή , χεῖρες , ἰσχνὸν ἐφ’ οὗ βρωται : ( λέγεται γὰρ ἐν τῇ Γραφῇ ὁ Θεὸς καθέζεσθαι : ) πόδες δ’ ὡν περιπατεῖ . Οὐκοῦν τοιούτος ὁ Θεός ; Ἀποσκευάσων τῆς καρδίας , φαντάσματα ἀπερπή . Ἐκβάλλα ἀπὸ σοῦ διάνοιαν ἀφαρμόζουσαν τῇ μεγέθει τοῦ Θεοῦ . Ἀσχημώτερος ὁ Θεός , ἀπλοῦς , ἀμέγεθης , ἄποσος : μὴ φαντασθῆς μορφὴν περὶ αὐτόν · μὴ κατασαμικρύνης Ἰουδαϊκῶς τὸν μέγαν · μὴ περιλάβῃς τὸν Θεὸν σωματικαῖς ἐννοίαις , μὴ περιγράψῃς αὐτὸν τῷ σῷ νῷ . Ἀπερίληπτός ἐστι τῷ μεγέθει · καταντήσων τὸν μέγαν , καὶ τῷ μεγάλῳ πρόσθεσε πλεῖον τοῦ νενοημένου , καὶ τῷ πλείονι τὸ πλεῖον , καὶ τὸν σεαυτοῦ λογισμὸν πάσων , ὅτι τῶν ἀπεράτων οὐκ ἐφίεσται . Σχήμα μὴ νοήσης · ἀπὸ δυνάμεως Θεὸς νοεῖται : ἀπλότης φύσεως · μέγεθος πόσον . Πανταχοῦ ἐστι καὶ ὑπὲρ τὸ πᾶν περιστέεται , καὶ ἐστιν ἅπας ἀόριστον , ὅπερ τὴν σὴν ἐκπίπτον κατάληψιν , οὔτε μεγέθει περιορίζεται , οὔτε σχήματι περιλαμβάνεται , οὔτε δυνάμει ἐκμετρεῖται , οὔτε χρόνῳ περιορίζεται , οὔτε πέρασιν ὁρίζεται . Οὐδὲν ἐστι περὶ Θεὸν σὸν περὶ ἡμᾶς . Πῶς οὖν ἡ Γραφὴ εἶπεν ἡμᾶς κατ’ εἰκόνα Θεοῦ γεγενῆσθαι ; Τὰ περὶ Θεοῦ διδαχθῶμεν , τὰ περὶ ἡμῶν αὐτῶν νοήσωμεν , ὅτι οὐκ ἔχομεν τὸ κατ’ εἰκόνα ἐν μορφῇ σώματος · φθερομένου γὰρ τοῦ σώματος ἡ μορφὴ ἀπόλλυται . Οὐχ ἐν φθαρεῖ δὲ τὸ ἀφθαρτὸν σχηματίζεται , οὐ φθαρτὸν ἐστι τοῦ ἀφθάρτου εἰκών . Τὸ σῶμα αὐξεται , μειούται , γηρά , ἀλλειούται : ἄλλο ἐστιν ἐν νεότητι , ἄλλο ὅταν εὐεκτῇ , καὶ ἄλλο ὅταν ἐν πάθεσιν ἦ · ἄλλο φοβούμενον , καὶ ἄλλο εὐφαινόμενον · ἄλλο ἐν ἐνδείᾳ , ἄλλο ἐν πληρμονῇ , καὶ ἄλλο ἐν εἰρήνῃ , καὶ ἄλλο ἐν μάχῃ · ἄλλο χρώμα ἐγρηγόρτος , καὶ ἄλλο καθεύδοντος · τοῦ μὲν ἐξανθεῖ τὸ ἐρυθρότερον , τοῦ θερμοῦ ἐπὶ τὸ ἔξω χωροῦντος τοῦ δὲ κατέψυκται καὶ συνέσταλται ἐπὶ τὸ βάθος ἡ θερμότης · διὸ καὶ ὑποχρα τῶν κοιμωμένων τὰ σώματα . Πῶς οὖν δύναται τὸ ἀλλοιούμενον τῷ ἀναλλοιώτῳ εἰκάζειν ; τῷ δὲ κατὰ τὰ αὐτὰ ἔχοντι , τὸ μηδὲ ποτε ἑστῆχος ; Ἐκφεύγει ἡμᾶς ὡς τὰ ρευστά · πρὶν θεασθῆναι ὑπέδραμεν · ἄλλο ἐξ ἄλλου φαίνεται τὸ ἀνθρώπινον σῶμα . « Κατ’ εἰκόνα ἡμετέραν . » Πῶς σῶσαι δυνήσεται τῆς ἀκινήτου φύσεως ἡ ρευστὴ εἰκών ; τῆς ἀμόρφου ἡ μεμορφωμένη ; simile sit ei quod est immutabile ? ei , quod eodem semper est statu , id quod nunquam consistit ?
Lemmas: εἰμί κατά εἰκών θεός γίγνομαι , φημί , σύμμορφος ἐγώ εἰμί ὁ θεός : ὀφθαλμός περί θεός καί εἰμί , κεφαλή , χείρ , ἰσχνός ἐπί ὅς βρόω : ( λέγω γάρ ἐν ὁ Γραφή ὁ θεός καθέζομαι : ) πούς δέ ὅς περιπατέω . Οὐκοῦν τοιούτος ὁ θεός ; Ἀποσκευάζω ὁ καρδία , φάντασμα ἀφέρπω . Ἐκβάλλα ἀπό σύ διάνοια ἀφαρμόζω ὁ μέγεθος ὁ θεός . Ἀσχημώτερος ὁ θεός , ἁπλόος , ἀμεγέθης , ἄποσος : μή φαντάζω μορφή περί αὐτός · μή κατασαμικρυνεος Ἰουδαικός ὁ μέγας · μή περιλαμβάνω ὁ θεός σωματικός ἔννοια , μή περιγράφω αὐτός ὁ σός νόος . ἀπερίληπτος εἰμί ὁ μέγεθος · καταντάω ὁ μέγας , καί ὁ μέγας προσθέτω πλέως ὁ νοημένος , καί ὁ πολύς ὁ πλέως , καί ὁ σεαυτοῦ λογισμός πάσσω , ὅτι ὁ ἀπεράω οὐ ἐφίημι . σχήμα μή νοέω · ἀπό δύναμις θεός νοέω : ἁπλότης φύσις · μέγεθος πόσος . πανταχοῦ εἰμί καί ὑπέρ ὁ πᾶς περιίστημι , καί εἰμί ἅπας ἀόριστος , ὅς ὁ σός ἐκπίπτω κατάληψις , οὔτε μέγεθος περιορίζω , οὔτε σχῆμα περιλαμβάνω , οὔτε δύναμις ἐκμετρέω , οὔτε χρόνος περιορίζω , οὔτε πέρας ὁρίζω . οὐδείς εἰμί περί θεός σός περί ἐγώ . πῶς οὖν ὁ Γραφή λέγω ἐγώ κατά εἰκών θεός γίγνομαι ; Τά περί θεός διδάσκω , ὁ περί ἐγώ αὐτός νοέω , ὅτι οὐ ἔχω ὁ κατά εἰκών ἐν μορφή σῶμα · φθείρω γάρ ὁ σῶμα ὁ μορφή ἀπόλλυμι . οὐ ἐν φθείρομαι δέ ὁ ἄφθαρτος σχηματίζω , οὐ φθαρτός εἰμί ὁ ἄφθαρτος εἰκών . Τέ σῶμα αὐξάνω , μειόω , γῆρας , αλλειουος : ἄλλος εἰμί ἐν νεότης , ἄλλος ὅταν εὐεκτέω , καί ἄλλος ὅταν ἐν πάθος ἠμί · ἄλλος φοβέω , καί ἄλλος ὑφαίνω · ἄλλος ἐν ἔνδεια , ἄλλος ἐν πληρμονῇ , καί ἄλλος ἐν εἰρήνη , καί ἄλλος ἐν μάχη · ἄλλος χρώμα ἐγείρω , καί ἄλλος καθεύδω · ὁ μέν ἐξανθέω ὁ ἐρυθρός , ὁ θερμός ἐπί ὁ ἔξω χωρέω ὁ δέ καταψύχω καί συστέλλω ἐπί ὁ βάθος ὁ θερμότης · διό καί υποχραω ὁ κοιμάω ὁ σῶμα . Πῶς οὖν δύναμαι ὁ ἀλλοιόω ὁ ἀναλλοίωτος εἰκάζω ; ὁ δέ κατά ὁ αὐτός ἔχω , ὁ μηδέ ποτέ ἵστημι ; ἐκφεύγω ἐγώ ὡς ὁ ρευστός · πρίν θεάομαι ὑποτρέχω · ἄλλος ἐκ ἄλλος φαίνω ὁ ἀνθρώπινος σῶμα . « κατά εἰκών ἡμέτερος . » Πῶς σῴζω δύναμαι ὁ ἀκίνητος φύσις ὁ ρευστός εἰκών ; ὁ ἄμορφος ὁ μορφόω ; simile sit ei quod est immutabile ? ei , quod eodem semper est statu , id quod nunquam consistit ?