gregorius-nyssenus.de-creatione-hominis-sermo-primus-sp pg044_0142.1
A εἶπεν ὁ Θεός · Ἐξαγάγετω τὰ ὕδατα ἑρπετὰ ψυχῶν ζῴων , καὶ γένητο οὕτως . Εἶτα καὶ εἶπεν ὁ Θεός , Ἀξιώσατε , καὶ πληθύνεσθε , καὶ πληρώσατε τὰ ὕδατα . » Τί σὺν παρισσόν ; Ἄναγκαίως ταῦτα καὶ τὰ κοινὰ σοι ἐχαρίσατο , καὶ τὰ ἴδια σε ἀναμίνει . Αὐξάνω γὰρ ὡς καὶ τὰ λοιπὰ ζῷα , ἀπὸ μικροῦ τοῦ πρώτου τοῦς κατ’ ὀλίγον προσθήκας ἐπὶ τελείωσιν ἔρχη . Οὕτω καὶ ἵπποι καὶ κύνες · οὕτω καὶ ἀετοὶ καὶ κύκνοι · καὶ πάντα ἄπερ ἂν ἐπιψῃ , διὰ μικρᾶς τῆς πρώτης κυήσεως τῇ κατ’ ὀλίγον προσθήκῃ τὸ τελείων τῆς αὐξήσεως ἀπολαβόντα , πάλιν διὰ τῆς μειώσεως πρὸς τὸ ἔλαττον ὑποστρέφει . Ἄ τοίνυν κοινὰ τῆς φύσεως ἦν , καὶ ἡμῖν ἐδωρήσατο . Ἄ Ἀυξάνεσθε , » τοῦτοἰστ , τρέφεσθε , μικροῦ γεννώμενοι , μεγάλοι γίνεσθε , καὶ πέρας ἔστω τῆς αὐξήσεως . Οὐ γὰρ ἐπαύθη ἐν τῇ πρώτῃ ἑπταετίᾳ τρεφόμεθα , καὶ λαμβάνει ἡμᾶς μαθηλικιώτερον ἐπὶ τὴν δευτέραν ἑβδομάδα τῶν ἐτῶν , ἥδη ὁφειλομεν ὁμοίως ἐν παντὶ μέρει τῆς ζωῆς τῆς ἡμετέρας , καθ’ ἑβδομάδας μεθλικιούσθαι . Ἡ πρώτη ἑβδομάς τὴν παιδικὴν ἡλικίαν ἔχει . Ὅροι τῆς παιδικῆς ἡλικίας φανεροί , ἢ τῶν ὀδόντων μεταβολή . Οἱ μὲν ἔπεσον · οἱ δὲ ὑπερύψαν . Δευτέραν ἔλαβεν ἀρχὴν αὐξήσεως , εἰς τὰ τέλη τῆς τεσσαρακαιδεκάτης , ἢ δευτέρα λοιπὸν ἢ τῶν παίδων . Πρώτον γὰρ παυδίων , εἶτα παὶς , εἶτα ἐφηβος , εἶτα ἀνὴρ ἀπὸ τεσσαρακαιδεκάτου , ἐντεῦθα οἱ ὅροι τῆς τρίτης αὐξήσεως . Ἀξίανσε δὲ · οὐχ ἕν γένν ἕκατὸν ἐτῶν , ἀπὸ πρώτου εἰς ἑκατοστὸν ἔτος αὐξήσων ἐπιδίχη . Ἀλλὰ τοῦτο τὸ « αὐξάνεσθε » ἐν ῥήμα σοφῶς λεχθὲν προνοητικῶς οἰκονομεῖται . Αὐξάνεσθε μέχρι τινός · ἀλλ’ οὐ μέτρα τῆς αὐξήσεως . Κατὰ τὴν πρώτην σύστασιν τὴν καταβληθεῖσαν ἐν τῇ μήτρι , καταβλήθησαν καὶ οἱ λόγοι τῆς αὐξήσεως . Οὐ γὰρ μετὰ ταῦτα νεωτέρον ἐστι τὸ χάρισμα τῆς ἡλικίας ἐπιγενόμενον , ἀλλ’ ἤ μὴτραὶ καταβολαὶ συγκαταβεβλημέναι ἔχουσι τὰς πρὸς τὸ αὐξάνεσθαι ἐπιτηδειότητας . Ἐπεσαν οἱ ὀδόντες , ἔγνωμεν ὅτι τῆξθη τὸσόν μέτρον . Τριετὸς δὲ παιδίου ἡμέτησεν ὁ πατήρ · οἶδεν ὅτι τὸ διπλάσιον τοῦτο μέγεθος ἀπολήψεται ἐν τῇ τελείωσι . Ὅσον γὰρ ἐν τῇ τριετίᾳ , ὅς τοσοῦτός ἐσται , ἢ πάλιν τοσοῦτός ἐσται ἐν τῇ συμπληρώσει τῆς αὐξήσεως . Τοῦτο τὸ μέτρον τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως μέχρι πέρας , μέχρις ὅρου , ἀπὸ τῆς ἑβδομάδος τῆς πρώτης ἐπὶ τὴν δευτέραν . Ἐκαὶ λοιπὸν ἡ θερμότης πλείων , ἢ διάστασις τοῦ σώματος ἢ ἀραιότερα , ἢ ὑγρότης ἐκλείπει , κραταιούται τὰ μέλη , ἐν ἀρχῇ τῶν ἰσχυροτέρων εἰσὶ τῶν ἐφηβίων οἱ ἄνθρωποι , οὐπω μετὰ τελείων ἔχοντες . Νεοπατήν γὰρ αὐτῶν ἢ σάρξ ἐστι , καὶ πρὸς πόνους κάρτερους ἀνεπιτηδεία . Τὸ μὲν κοῦφον καὶ εὐκινητὸν ἀπέλαβε λοιπὸν τὸ ζῷον . Ἐν δὲ τρίτῃ λοιπὸν ἑβδομάδι , τὸ τελείων τῆς αὐξήσεως ἀπολαμβάνει . Οὐκέτι δὲ εἰς μήκος ἢ διανάστασις τοῦ σώματος , μετὰ τὴν τρίτην ἑβδομάδα . Ἐπειδὰν δὲ ἀναπνεύσῃ ἡ φύσις τῶν καμάτων τῆς ἐπὶ τὸ ἄνω αὐξήσεως , ἄρχεται λοιπὸν εἰς τὰ πλάτη διαβαίνειν , αὐτοὶ οἶμαι περιθαλμιεῦν τὰ ὑψωθέντα , καὶ πάσχη αὐτοῖς περιιθύναι , καὶ χαρτερὰ ποιεῖν τοῦ σώματος τὰ μέλη . Ταῦτα ποιεῖ μὲν ἡ φύσις κατὰ τὴν ἑαυτῆς ἀκολουθίαν . Ἐγέ -
Lemmas: A λέγω ὁ θεός · ἐξάγω ὁ ὕδωρ ἑρπετόν ψυχή ζῷον , καί γίγνομαι οὕτως . εἶτα καί λέγω ὁ θεός , ἀξιόω , καί πληθύνω , καί πληρόω ὁ ὕδωρ . » Τι σύν παρίσσος ; ἀναγκαῖος οὗτος καί ὁ κοινός σύ χαρίζομαι , καί ὁ ἴδιος σύ ἀναμίνει . αὐξάνω γάρ ὡς καί ὁ λοιπός ζῷον , ἀπό μικρός ὁ πρῶτος τού κατά ὀλίγος προσθήκη ἐπί τελείωσις ἔρχομαι . οὕτως καί ἵππος καί κύων · οὕτως καί ἀετός καί κύκνος · καί πᾶς ὅς ἄν ἐπιψάω , διά μικρός ὁ πρῶτος κύησις ὁ κατά ὀλίγος προσθήκη ὁ τέλειος ὁ αὔξησις ἀπολαμβάνω , πάλιν διά ὁ μείωσις πρός ὁ μικρός ὑποστρέφω . ὅς τοίνυν κοινός ὁ φύσις εἰμί , καί ἐγώ δωρέομαι . ὅς αὐξάνω , » τοῦτος , τρέφω , μικρός γεννάω , μέγας γίνομαι , καί πέρας εἰμί ὁ αὔξησις . οὐ γάρ παύω ἐν ὁ πρῶτος επταετία τρέφω , καί λαμβάνω ἐγώ μαθηλικιώτερον ἐπί ὁ δεύτερος ἑβδομάς ὁ ἔτος , ἥδη ὀφείλω ὅμοιος ἐν πᾶς μέρος ὁ ζωή ὁ ἡμέτερος , κατά ἑβδομάς μεθλικιουω . ὁ πρῶτος ἑβδομάς ὁ παιδικός ἡλικία ἔχω . Ὅρος ὁ παιδικός ἡλικία φανερός , ἢ ὁ ὀδούς μεταβολεύς . ὁ μέν ἐφέζομαι · ὁ δέ ὑπερψύχω . Δεύτερος λαμβάνω ἀρχή αὔξησις , εἰς ὁ τέλος ὁ τεσσαρακαιδέκατος , ἢ δεύτερος λοιπός ἢ ὁ παῖς . Πρῶτος γάρ παιδίον , εἶτα παῖς , εἶτα ἔφηβος , εἶτα ἀνήρ ἀπό τεσσαρακαιδέκατος , ἐντίθημι ὁ ὅρος ὁ τρίτος αὔξησις . Ἀξίανσε δέ · οὐ εἷς γίγνομαι ἕκατος ἔτος , ἀπό πρῶτος εἰς ἑκατοστός ἔτος αὐξάνω ἐπιδικέω . ἀλλά οὗτος ὁ « αὐξάνω » ἐν ῥῆμα σοφός λέγω προνοητικός οἰκονομέω . αὐξάνω μέχρι τις · ἀλλά οὐ μέτρον ὁ αὔξησις . κατά ὁ πρῶτος σύστασις ὁ καταβάλλω ἐν ὁ μήτηρ , καταβάλλω καί ὁ λόγος ὁ αὔξησις . οὐ γάρ μετά οὗτος νέος εἰμί ὁ χάρισμα ὁ ἡλικία ἐπιγίγνομαι , ἀλλά ἤ μήτρα καταβολή συγκαταβάλλω ἔχω ὁ πρός ὁ αὐξάνω ἐπιτηδειότης . πέφτω ὁ ὀδούς , γιγνώσκω ὅτι τήκω τόσος μέτρον . Τριετὸς δέ παιδίον ἡμέτησεν ὁ πατήρ · οἶδα ὅτι ὁ διπλάσιος οὗτος μέγεθος ἀπολαμβάνω ἐν ὁ τελέω . ὅσος γάρ ἐν ὁ τριετία , ὅς τοσοῦτος εἰμαι , ἢ πάλιν τοσοῦτος εἰμαι ἐν ὁ συμπλήρωσις ὁ αὔξησις . Τοῦτης ὁ μέτρον ὁ ἀνθρώπινος φύσις μέχρι πέρας , μέχρι ὅρος , ἀπό ὁ ἑβδομάς ὁ πρῶτος ἐπί ὁ δεύτερος . καίμι λοιπός ὁ θερμότης πολύς , ἢ διάστασις ὁ σῶμα ἢ ἀραῖος , ἢ ὑγρότης ἐκλείπω , κραταιόω ὁ μέλος , ἐν ἀρχή ὁ ἰσχυρός εἰμί ὁ ἐφηβία ὁ ἄνθρωπος , οὔπω μετά τέλειος ἔχω . Νεοπατήν γάρ αὐτός ἢ σάρξ εἰμί , καί πρός πόνος καρτερός ανεπιτήδεια . Τέ μέν κοῦφος καί εὐκίνητος ἀπολαμβάνω λοιπός ὁ ζῷον . ἐν δέ τρίτος λοιπός ἑβδομάς , ὁ τέλειος ὁ αὔξησις ἀπολαμβάνω . οὐκέτι δέ εἰς μήκος ἢ διανάστασις ὁ σῶμα , μετά ὁ τρίτος ἑβδομάς . ἐπειδάν δέ ἀναπνέω ὁ φύσις ὁ κάματος ὁ ἐπί ὁ ἄνω αὔξησις , ἄρχω λοιπός εἰς ὁ πλάτη διαβαίνω , αὐτός οἴομαι περιθάλλω ὁ ὑψόω , καί πάσχω αὐτός περιτίθημι , καί χαρτερός ποιέω ὁ σῶμα ὁ μέλος . οὗτος ποιέω μέν ὁ φύσις κατά ὁ ἑαυτοῦ ἀκολουθία . ἐγώ -