gregorius-nyssenus.de-anima-sp pg045_0115.1
ζῶον , σώζουσα τὴν ἰδίαν οὐσίαν ἀσύγχυτον καὶ ἀδιάφθορον ; Ἀνάγκη γὰρ ἢ ἡνωθῆσαι τὴν ψυχὴν καὶ τὸ σῶμα , καὶ συνῆλθούσθαι καὶ συνεφθάρθαι ἀμφότερα , ὡς τὰ στοιχεῖα · ἢ μὴ ἡνωθῆσαι μὲν διὰ τὰς προειρημένας ἀτοπίας , παρακείσθαι δὲ ὡς χορευτὰς ἐν χορῷ . ἢ ψῆρον ψήφῳ , ἢ κεχράσθαι ὡς ὕδωρ καὶ οἶνον . Ἀλλ’ ὅτι μὲν οὐ δύναται παρακείσθαι τῷ σώματι ἢ ψυχή , ἐν τῷ Περὶ ψυχῆς ἀποδείκνυται . Ἐν γὰρ ἂν μόνον αὐτοῦ τοῦ σώματος ἐμψυχὸν μέρος τὸ πλησιάζον τῇ ψυχῇ · τὸ δὲ μὴ συννημένον , ἄψυχον , πρὸς τῷ μὴ δύνασθαι ἐν λέγειν εἶναι τὰ κατὰ παράθεσιν , ὡς ξύλα , φέρε εἰπεῖν , ἢ σίδηρον , ἢ τι τοιούτων · καὶ ἢ κράσις δὲ τοῦ οἴνου καὶ τοῦ ὕδατος ἀμφότερα συνδιαφθείρει . Οὔτε γὰρ ὕδωρ ἐστὶ τὸ κράμα καθαρόν , οὔτε οἶνος · καίτοι τῆς τοιαύτης κράσεως κατὰ παράθεσιν γινομένης , λανθάνουσαν τὴν αἴσθησιν , διὰ τὸ λεπτομερὲς τῶν κεχραμένων . Ὅλῳ δὲ ἐκ τοῦ πάλιν ἀπ’ ἀλλήλων διαχωρίζεσθαι . Σπόγγος γοῦν ἐλαίου δευθὲς ἀντὶ καθαροῦ τὸ ὕδωρ , καὶ πάπυρος . Αἰσθητῶς δὲ χωρίζαι τὰ ἀκριβῶς ἡνωμένα , παντάπασιν ἀδύνατον . Εἰ δὴ μὴτε ἡνωται , μὴτε κεχράται , μὴτε παρακεῖται , τίς ὁ λόγος τοῦ τὸ ζῶον ἐν λέγεσθαι ; Πλάτων μὲν οὖν καὶ διὰ ταύτην τὴν ἀπορίαν οὐ βούλεται τὸ ζῶον ἐκ ψυχῆς εἶναι καὶ σώματος , ἀλλὰ ψυχὴν σώματι κεχραμένην , καὶ ὡσπερ ἐνδεδυμένην τὸ σῶμα · ἔχει δὲ καὶ οὗτος ὁ λόγος ἀπορὸν τι . Πῶς γὰρ ἐν εἶναι δύναται μετὰ τοῦ ἐνδύματος ἢ ψυχή ; Οὐ γὰρ ἐν ὁ χιτὼν μετὰ τοῦ ἐνδεδυμένου . Ἀμμώνιος δὲ ὁ διδάσκαλος Πλωτίνου τὸ ζητούμενον τοῦτον τὸν τρόπον ἀπελῦτο · Ἔλεγε γὰρ τὰ νοητὰ τοιαύτην ἔχειν φύσιν , ὡς καὶ ἐνούσθαι τοῖς δυναμένοις αὐτὰ δέχεσθαι , καθάπερ τὰ συνερθασμένα καὶ ἡνωμένα , καὶ μένειν ἀσύγχυτα καὶ ἀδιάφθορα , ὡς τὰ παρακείμενα . Ἐπὶ μὲν γὰρ τῶν σωμάτων ἢ ἕνωσις ἀλλοίωσιν πάντως τῶν συνόντων ἐργάζεται · ἐπειδὴπερ εἰς ἄλλα σώματα μεταβάλλεται , ὡς τὰ στοιχεῖα εἰς τὰ συγκεκρίμενα , καὶ αἱ τροφαὶ εἰς αἷμα · τὸ δὲ αἷμα εἰς σάρκα , καὶ τὰ λοιπὰ μέρη τοῦ σώματος · ἐπὶ δὲ τῶν νοητῶν ἕνωσις μὲν γίνεται , ἀλλοίωσις δὲ οὐ παρακολουθεῖ . Οὐ γὰρ πέφυκε νοητὸν κατ’ οὐσίαν ἀλλοιοῦσθαι , ἀλλ’ ἢ ἐξίσταται , ἢ εἰς τὸ μὴ ὂν φθείρεται · μεταβολὴν δὲ οὐκ ἐπιδέχεται , ἀλλ’ οὔτε εἰς τὸ μὴ ὂν φθείρεται . Οὐ γὰρ ἂν ἀθάνατος καὶ ἢ ψυχὴ ζωὴ οὖσα , εἰ ἐν τῇ κράσει μεταβάλλετο · ἤλλοιῶθ’ ἂν , καὶ οὐκ ἂν ἐτι ζωὴ . Τί δὲ συνεβάλλετο τῷ σώματι , εἰ μὴ παρέιχεν αὐτῷ τὴν ζωήν ; Οὐκ ἂρα ἀλλοιοῦται ἢ ψυχὴ ἐν τῇ ἑνώσει . Δεδειγμένου τοίνυν τούτου , ὅτι τὰ νοητὰ ἀναλλοιώτα κατ’ οὐσίαν εἶναι , ἀναγκαίως παρακολουθεῖ τὸ μὴ συνδιαφθείρεσθαι οἷς ἡνωται σώματι ἢ ψυχή · ὅτι μὲν γὰρ ἡνωται , ἢ συμπάθεια δείκνυσιν . Συμπαθεῖ γὰρ ὅλον ἑαυτῷ τὸ ζῶον , ὡς ἐν ὂν · ὅτι δὲ καὶ ἀσύγχυτον μένει , ὅλῳ ἐκ τοῦ τὴν ψυχὴν τρόπον τινὰ χωριζομένην ἐκ τοῦ σώματος εἶναι ἕστην , καὶ ὡσπερ νεκρὸν αὐτὸ κεῖσθαι καταλιποῦσαν · μόνον δὲ ἐξαμίζουσαν αὐτῷ τὴν ζωήν , ἵνα μὴ παντελῶς ἀπολῆται , καθ’ ἑαυτὴν ἐν τοῖς ὀνείροις ἐνεργεῖν . θεοῖς ζῶσαν τὸ μέλλον , καὶ τοῖς νοητοῖς πλησιάζουσαν . Τὸ αὐτὸ δὲ συμβαίνει καὶ ὅταν ἐπισκέπτηται τι τῶν νοητῶν . Καὶ τότε γὰρ , ὡς οἶόν τε , τοῦ σώματος ἑαυτὴν
Lemmas: ζῷον , σῴζω ὁ ἴδιος οὐσία ἀσύγχυτος καί ἀδιάφθορος ; Ἀνάγκη γάρ ἢ ἡνωθῆσαι ὁ ψυχή καί ὁ σῶμα , καί συνέρχομαι καί συμφθείρω ἀμφότερος , ὡς ὁ στοιχεῖον · ἢ μή ἡνωθῆσαι μέν διά ὁ προλέγω ἀτοπία , παρακειεπομαι δέ ὡς χορευτής ἐν χορός . ἢ ψῆρος ψῆφος , ἢ χράω ὡς ὕδωρ καί οἶνος . ἀλλά ὅτι μέν οὐ δύναμαι παρακειεπομαι ὁ σῶμα ἢ Ψυχή , ἐν ὁ περι ψυχή ἀποδείκνυμι . ἐν γάρ ἄν μόνος αὐτός ὁ σῶμα ἐμψύχω μέρος ὁ πλησιάζω ὁ ψυχή · ὁ δέ μή συνάπτω , ἄψυχος , πρός ὁ μή δύναμαι ἐν λέγω ἔρχομαι ὁ κατά παράθεσις , ὡς ξύλο , φέρω λέγω , ἢ σίδηρος , ἢ τίς τοιοῦτος · καί ἢ κρᾶσις δέ ὁ οἶνος καί ὁ ὕδωρ ἀμφότερος συνδιαφθείρομαι . οὔτε γάρ ὕδωρ εἰμί ὁ κρᾶμα καθαρός , οὔτε οἶνος · καίτοι ὁ τοιοῦτος κρᾶσις κατά παράθεσις γίγνομαι , λανθάνω ὁ αἴσθησις , διά ὁ λεπτομερής ὁ χράω . ὅλος δέ ἐκ ὁ πάλιν ἀπό ἀλλήλων διαχωρίζω . Σπόγγος γοῦν ἔλαιον δεύω ἀντί καθαρός ὁ ὕδωρ , καί πάπυρος . αἰσθητός δέ χωρίζω ὁ ἀκριβῶς ἑνόω , παντάπασι ἀδύνατος . εἰμί δή μήτε ἑνόω , μήτε χράω , μήτε παράκειμαι , τίς ὁ λόγος ὁ ὁ ζῷον ἐν λέγω ; Πλάτων μέν οὖν καί διά οὗτος ὁ ἀπορία οὐ βούλομαι ὁ ζῷον ἐκ ψυχή ἔρχομαι καί σῶμα , ἀλλά ψυχή σῶμα χράω , καί ὡς ἐνδύω ὁ σῶμα · ἔχω δέ καί οὗτος ὁ λόγος ἄπορος τίς . Πῶς γάρ ἐν ἔρχομαι δύναμαι μετά ὁ ἔνδυμα ἢ Ψυχή ; οὐ γάρ ἐν ὁ χιτών μετά ὁ ἐνδύω . Ἀμμώνιος δέ ὁ διδάσκαλος Πλωτῖνος ὁ ζητέω οὗτος ὁ τρόπος ἀπολύω · λέγω γάρ ὁ νοητός τοιοῦτος ἔχω φύσις , ὡς καί ἑνόω ὁ δύναμαι αὐτός δέχομαι , καθά ὁ συνερθασμένα καί ἑνόω , καί μένω ἀσύγχυτον καί ἀδιάφθορος , ὡς ὁ παράκειμαι . ἐπί μέν γάρ ὁ σῶμα ἢ ἕνωσις ἀλλοίωσις πάντως ὁ σύνειμι ἐργάζομαι · ἐπεί εἰς ἄλλος σῶμα μεταβάλλω , ὡς ὁ στοιχεῖον εἰς ὁ συγκεκριμένος , καί ὁ τροφή εἰς αἷμα · ὁ δέ αἷμα εἰς σάρκα , καί ὁ λοιπός μέρος ὁ σῶμα · ἐπί δέ ὁ νοητός ἕνωσις μέν γίγνομαι , ἀλλοίωσις δέ οὐ παρακολουθέω . οὐ γάρ φύω νοητός κατά οὐσία ἀλλοιόω , ἀλλά ἢ ἐξίστημι , ἢ εἰς ὁ μή εἰμί φθείρω · μεταβολή δέ οὐ ἐπιδέχομαι , ἀλλά οὔτε εἰς ὁ μή εἰμί φθείρω . οὐ γάρ ἄν ἀθάνατος καί ἢ ψυχή ζωή εἰμί , εἰμί ἐν ὁ κρᾶσις μεταβάλλω · ἀλλοιόω ἄν , καί οὐ ἄν ἔτι ζωή . Τι δέ συμβάλλω ὁ σῶμα , εἰμί μή παρέχω αὐτός ὁ ζωή ; οὐ ἄρα ἀλλοιόω ἢ ψυχή ἐν ὁ ἕνωσις . δείκνυμι τοίνυν οὗτος , ὅτι ὁ νοητός αναλλοίωτος κατά οὐσία ἔρχομαι , ἀναγκαῖος παρακολουθέω ὁ μή συνδιαφθείρομαι ὅς ἑνόω σῶμα ἢ Ψυχή · ὅτι μέν γάρ ἑνόω , ἢ συμπάθεια δείκνυμι . συμπαθέω γάρ ὅλος ἑαυτοῦ ὁ ζῷον , ὡς ἐν εἰμί · ὅτι δέ καί ἀσύγχυτος μένω , ὅλος ἐκ ὁ ὁ ψυχή τρόπος τις χωρίζω ἐκ ὁ σῶμα ἔρχομαι ἵστημι , καί ὡς νεκρός αὐτός κεῖμαι καταλείπω · μόνος δέ εξαμινεαζω αὐτός ὁ ζωή , ἵνα μή παντελής ἀπόλλυμι , κατά ἑαυτοῦ ἐν ὁ ὄνειρος ἐνεργέω . θεός ζάω ὁ μέλλω , καί ὁ νοητός πλησιάζω . Τέ αὐτός δέ συμβαίνω καί ὅταν ἐπισκοπέω τίς ὁ νοητός . καί τότε γάρ , ὡς οἶος τε , ὁ σῶμα ἑαυτοῦ