gregorius-nyssenus.de-anima-sp pg045_0113.1
βρέψεν ἡ ἄλογος μόνη κίνησις πρόσεται , ἀλλὰ ψυχὴν λογικὴν φαμεν ἔχειν αὐτά · ἐπειδὴπερ αὐξανόμενα καὶ τὴν λογικὴν ἀναδείκνυσι ἐνέργειαν . Τὸ δὲ ἄλογον κατ’ οὐδεμίαν ἔχειν ἐμφανὶν τὸν λογικόν , περιττῶς ἂν ἔχῃ λογικὴν ψυχὴν , ἀχρήστου παντελῶς μελλούσης ἔσεσθαι τῆς λογικῆς δυνάμεως · καὶ γὰρ οὐδὲν περιττὸν παρὰ τοῦ Θεοῦ γεγενῆσθαι συμφώνως πᾶσι συνυμολογείται . Εἰ δὲ τοῦτο , περιττῶς ἂν ἡ λογικὴ ψυχὴ τοῖς κτήνεσι καὶ τοῖς θηρίοις ἐγκατεδάλτο , μηδέποτε δυναμένη τὸ ἑαυτῆς ἔργον ἐπιδείξασθαι · καὶ ἂν ἂν ἔγκλημα τοῦ δόντος ἀνάρμοστον ψυχὴν τῷ σώματι . Οὐτὲ γὰρ τεχνίτου τὸ ἔργον , οὔτε τάξιν ἢ ἀρμονίαν εἰδὸτος . Εἰ δὲ τις λέγει κινεῖσθαι μὲν κατὰ διάθεσιν λογικὴν τὰ ζῷα , τὴν δὸ διάστασιν αὐτῶν ἀνεπίδεκτον εἶναι τεχνικῆς πράξεως , πιστούμενος τὸν λόγον ἀπὸ τῶν ἀνθρώπων · περιαρθηθέντων γὰρ μόνον τῶν δακτύλων ἀπὸ τῶν χειρῶν , τὰς πλείστας τέχνας παρακλύσεσθαι · οὐ λύει τὸ ζητούμενον . Μένει γὰρ ἐπὶ τὸ αὐτὸ ἄτοπον , ὡς τοῦ Θεοῦ μὴ πρόσφορον ψυχὴν ἐναρμόσαντος τῷ σώματι , ἀλλὰ περιττὴν καὶ ἀνένεργητον , ἐμποδιζομένην διὰ πάσης τῆς ἡλικίας αὐτῶν , εἰς τὰς οἰκείας ἐνεργείας , πρὸς τὸ καὶ τὸν λόγον αὐτῆς κατασκευάζειν · ἐς ἀδήλων καὶ οὐχ ὁμολογουμένων . Πόθεν γὰρ ἐπὶ κατὰ διάθεσιν λογικὴν κινεῖται τὰ ζῷα ; Βέλτιον γὰρ πρόσφορον ἡγεῖσθαι ἑκάστῳ σώματι ψυχὴν ἐνηρμόσθαι , καὶ μηδὲν ἔχειν πλεῖον κατὰ διάθεσιν τὰ ζῷα τῆς ἐκφανομένης τοῖς ἔργοις αὐτῶν φυσικῆς ἀπλότητος . Ἕκαστον γὰρ εἶδος τῶν ἀλόγων κατ’ οἰκείαν ὁρμὴν κινεῖται , πρὸς ἣν γέγονεν ἐξ ἀρχῆς , χρεῖαν τε καὶ ἐνέργειαν , καὶ πρὸς ταῦτα καὶ τὴν διάθεσιν ἐπιτηδεῖαν ἔχον . Οὐ μὴν ἀδοθήκτα παντάπασιν αὐτὰ καταλιλοιπεν ὁ Δημιουργός · ἀλλ’ ἑκάστῳ φυσικὴν , οὐ λογικὴν ἐνέδωκε σύνεσιν · τισὶ δὲ καὶ πανουργίαν ἐνέθηκεν , ὡσπερ τέχνης εἰκόνα καὶ σκιὰν διὰ τούτων ἐνεχεν , ὑπὲρ τοῦ καὶ τὰς ἐνεστῶσας ἐπιβολὰς ἐκκλίνειν , καὶ τὰς μελλούσας προφυλάττεσθαι · καὶ ἐπὶ τῷ συνάφει τὴν κτίσιν πᾶσαν ἑαυτῇ , ὡς ἤδη εἴρηται . Ὅτι δὲ οὐ λογικῶς ταῦτα ποιεῖ , δῆλον ἐκ τοῦ κατ’ εἶδος ἕκαστον ζῶον ὁμοίως τὰ αὐτὰ ποιεῖν , καὶ μὴ διαλλάττειν αὐτῶν ἐν τῷ πλήθει τὰς τῆς ψυχῆς ἐνεργείας · εἰ μὴ κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον · ἀλλὰ κατὰ μίαν ὁρμὴν ὅλον τὸ εἶδος κινεῖσθαι . Πᾶς γὰρ λαγὼς ὁμοίως ἐνδύεται , καὶ πᾶς λύκος ὁμοίως πανουργεῖ , καὶ πᾶς πίθηκος ὁμοίως μιμεῖται . Ὅπερ οὐχ ἐστὶν ἐπ’ ἀνθρώπων . Μυρίαι γὰρ ὁδοὶ τῶν ἀνθρωπίνων πράξεων . Ἐλεύθερον γὰρ τι καὶ αὐτεξούσιον τὸ λογικόν , ὅθεν οὐχ ἕν καὶ ταὐτὸ πᾶσιν ἔργον ἀνθρώποις , ὡς ἑκάστῳ εἴδει τῶν ἀλόγων ζῴων . Φύσει γὰρ μόνη ταῦτα κινεῖται · τὰ δὲ φύσει ὁμοίως παρὰ πᾶσιν ἐστιν · αἱ δὲ λογικαὶ πράξεις ἄλλαι παρ’ ἄλλοις , οὐχ ἅς ἀνάγκης αἱ αὐταὶ παρὰ πᾶσιν . Εἰ δὲ λέγοιεν ἐπὶ τιμωρίαν τὴν ψυχὴν τῶν προημαρτημένων ἐν τῷ ἀνθρωπίνῳ βίῳ εἰς τοιαῦτα σώματα καταπέμπεσθαι , ἐκ τῶν ὑστερῶν ποιοῦνται τὴν ἀπόδειξιν . Διὰ τί γὰρ εἰς τὰ πρῶτα γενομένα σώματα τῶν ζῴων ἀνέληψαν λογικὰς ψυχάς ; Οὐ γὰρ δῆπου ὡς ἐν σώμασιν ἀνθρωπίνοις ἀμαρτῆσαι , πρὶν καὶ εἰς σῶμα γενέσθαι ἀνθρώπινον .
Lemmas: βρέψεν ὁ ἄλογος μόνος κίνησις πρόσω , ἀλλά ψυχή λογικός φημί ἔχω αὐτός · ἐπεί αὐξάνω καί ὁ λογικός ἀναδείκνυμι ἐνέργεια . Τέ δέ ἄλογος κατά οὐδείς ἔχω ἐμφανής ὁ λογικός , περισσός ἄν ἔχω λογικός ψυχή , ἄχρηστος παντελής μέλλω εἰμί ὁ λογικός δύναμις · καί γάρ οὐδείς περισσός παρά ὁ θεός γίγνομαι σύμφωνος πᾶς συνυμολογεω . εἰμί δέ οὗτος , περισσός ἄν ὁ λογικός ψυχή ὁ κτῆνος καί ὁ Θήριος ἐγκατεδάλτο , μηδέποτε δυνάμενος ὁ ἑαυτοῦ ἔργον ἐπιδείκνυμι · καί ἄν ἄν ἔγκλημα ὁ δίδωμι ἀνάρμοστος ψυχή ὁ σῶμα . οὔτε γάρ τεχνίτης ὁ ἔργον , οὔτε τάξις ἢ ἁρμονία οἶδα . εἰμί δέ τις λέγω κινέω μέν κατά διάθεσις λογικός ὁ ζῷον , ὁ δός διάστασις αὐτός ἀνεπίδεκτος ἔρχομαι τεχνικός πρᾶξις , πιστόω ὁ λόγος ἀπό ὁ ἄνθρωπος · περιαίρω γάρ μόνος ὁ δάκτυλος ἀπό ὁ χείρ , ὁ πλεῖστος τέχνη παρακλύζω · οὐ λύω ὁ ζητέω . Μένω γάρ ἐπί ὁ αὐτός ἄτοπος , ὡς ὁ θεός μή πρόσφορος ψυχή ἐναρμόζω ὁ σῶμα , ἀλλά περισσός καί ἀνενέργητος , ἐμποδίζω διά πᾶς ὁ ἡλικία αὐτός , εἰς ὁ οἰκεῖος ἐνέργεια , πρός ὁ καί ὁ λόγος αὐτηες͂ς κατασκευάζω · εἰς ἄδηλος καί οὐ ὁμολογέω . πόθεν γάρ ἐπί κατά διάθεσις λογικός κινέω ὁ ζῷον ; Ἀγαθός γάρ πρόσφορος ἡγέομαι ἕκαστος σῶμα ψυχή ἐναρμόζω , καί μηδείς ἔχω πλέως κατά διάθεσις ὁ ζῷον ὁ ἐκφαίνω ὁ ἔργον αὐτός φυσικός ἁπλότης . ἕκαστος γάρ εἶδος ὁ ἄλογος κατά οἰκεῖος ὁρμή κινέω , πρός ὅς γίγνομαι ἐκ ἀρχή , χρεῖα τε καί ἐνέργεια , καί πρός οὗτος καί ὁ διάθεσις ἐπιτήδειος ἔχω . οὐ μήν ἀδοθήκτα παντάπασι αὐτός καταλείπω ὁ Δημιουργός · ἀλλά ἕκαστος φυσικός , οὐ λογικός ἐνδίδωμι σύνεσις · τις δέ καί πανουργία ἐντίθημι , ὡς τέχνη εἰκών καί σκιά διά οὗτος ἐνέχω , ὑπέρ ὁ καί ὁ ἐνίστημι ἐπιβολή ἐκκλίνω , καί ὁ μέλλω προφυλάσσω · καί ἐπί ὁ συναφής ὁ κτίσις πᾶς ἑαυτοῦ , ὡς ἤδη λέγω . ὅστις δέ οὐ λογικός οὗτος ποιέω , δῆλος ἐκ ὁ κατά εἶδος ἕκαστος ζῷον ὅμοιος ὁ αὐτός ποιέω , καί μή διαλλάσσω αὐτός ἐν ὁ πλῆθος ὁ ὁ ψυχή ἐνέργεια · εἰμί μή κατά ὁ μᾶλλον καί κακός · ἀλλά κατά εἷς ὁρμή ὅλος ὁ εἶδος κινέω . πᾶς γάρ λαγῶς ὅμοιος ἐνδύω , καί πᾶς λύκος ὅμοιος πανουργέω , καί πᾶς πίθηκος ὅμοιος μιμέομαι . ὅς οὐ εἰμί ἐπί ἄνθρωπος . μυρίος γάρ ὁδός ὁ ἀνθρώπινος πρᾶξις . Ἐλεύθερος γάρ τίς καί αὐτεξούσιος ὁ λογικός , ὅθεν οὐ εἷς καί αὐτός πᾶς ἔργον ἄνθρωπος , ὡς ἕκαστος εἶδος ὁ ἄλογος ζῷον . Φύσις γάρ μόνος οὗτος κινέω · ὁ δέ φύσις ὅμοιος παρά πᾶς εἰμί · ὁ δέ λογικός πρᾶξις ἄλλος παρά ἄλλος , οὐ ὅς ἀνάγκη ὁ αὐτός παρά πᾶς . εἰμί δέ λέγω ἐπί τιμωρία ὁ ψυχή ὁ προαμαρτάνω ἐν ὁ ἀνθρώπινος βίος εἰς τοιοῦτος σῶμα καταπέμπω , ἐκ ὁ ὑστέρα ποιέω ὁ ἀπόδειξις . Ζεύς τίς γάρ εἰς ὁ πρῶτος γίγνομαι σῶμα ὁ ζῷον ἀναλαμβάνω λογικός ψυχή ; οὐ γάρ δήπου ὡς ἐν σῶμα ἀνθρώπινος ἁμαρτέω , πρίν καί εἰς σῶμα γίγνομαι ἀνθρώπινος .