gregorius-nyssenus.de-anima-sp pg045_0104.2
Ἔστι δὲ τὸ ἕτερον τῶν λημμάτων ψεῦδος , κατὰ πρόσληψιν συγκεῖμενον , τὸ λέγον , Οὐδὲν ἀσώματον σώματι συμπάσχει . Τί γὰρ εἰ μόνῃ τῇ ψυχῇ τοῦτο προσέστιν ; Ὅσπερ εἰ τις λέγοι , Οὐδὲν ζῶον τὴν ἄνω γένυν κινεῖ · ὁ δὲ κροκοδείλος τὴν ἄνω γένυν κινεῖ . Ἵσοῦ γὰρ ὁ κροκοδείλος καὶ ζῶον , καὶ τὴν ἄνω γένυν κινεῖ · τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον καὶ ὅταν λέγῃ μηδὲν ἀσώματον ἀσώματισι συμπάσχειν · προσλαμβάνει γὰρ τὸ ζητούμενον τῇ ἀποφάσει · εἰ δὲ τις ὑπόθοιτο ἀληθὲς εἶναι τὸ μηδὲν ἀσώματον σώματι συμπάσχειν · ἀλλὰ τὰ ἐπαγόμενα οὐκ ἔστιν ὁμολογούμενα , ὅτι συμπάσχει ἡ ψυχὴ νοσοῦντος καὶ τεμνομένου τῷ σώματι . Ἀμφιβάλλεται γὰρ εἰτε τὸ σῶμα μόνον ἐστὶ τὸ ἀλγοῦν , λαβὸν παρὰ τῆς ψυχῆς τὴν αἴσθησιν , αὐτὴ δὲ μένει ἀπαθής · εἰτε δὴ συναλγεῖ τῷ σώματι . Καὶ κρατεῖ μᾶλλον παρὰ τοῖς ἐνδοξοτέροις τὸ πρότερον · οὐδὲς δὲ ἐκ τῶν ἀμφιβαλλομένων συνάγει τοὺς συλλογισμούς , ἀλλ᾽ ἐκ τῶν ὁμολογουμένων · ἐκ περιουσίας δὲ δείκνυται καὶ τινὰ ἀσώματα συμπάσχοντα τοῖς σώμασιν . Αἱ ποιότητες γοῦν ἀσώματοι ὁσαὶ πασχόντων τῶν σωμάτων καὶ αὐταὶ συμπάσχουσιν , ἐν τε τῇ φθορᾷ καὶ τῇ γενέσει συναλλοιοῦμεναι τῷ σώματι . Χρύσιππος δὲ φησιν , ὅτι ὁ θάνατός ἐστι χωρισμὸς ψυχῆς ἀπὸ σώματος · οὐδὲν δὲ ἀσώματον ἀπὸ σώματος χωρίζεται . Οὐδὲ γὰρ ἐφάπτεται σώματος ἀσώματον · ἢ δὲ ψυχὴ καὶ ἐφάπτεται καὶ χωρίζεται τοῦ σώματος · οὐκ ἄρα ἀσώματος ἡ ψυχή . Τοῦτον τὸ μὲν τὸν θάνατον χωρισμὸν εἶναι ψυχῆς ἀπὸ σώματος , ἀληθὲς ἐστίν · τὸ δὲ μὴ ἐφάπτεσθαι ἀσώματος σώματος , ψεῦδες μὲν ἐστὶ καθόλου λεγόμενον · ἐπὶ δὲ τῆς ψυχῆς ἀληθές · ψεῦδος μὲν , ἐπειδὴ καὶ ἡ γραμμὴ ἀσώματος οὖσα , ἐφάπτεται σώματος καὶ χωρίζεται , ὁμοίως καὶ ἡ λευκότης · ἐπὶ δὲ τῆς ψυχῆς ἀληθές . Οὐ γὰρ ἐφάπτεται τοῦ σώματος ἡ ψυχή . Εἰ γὰρ ἐφάπτεται , δηλονότι παρακείται αὐτῷ · εἰ δὲ τοῦτο , οὐχ ὅλη παρακείται . Ἀδύνατον γὰρ σῶμα σώματι ὅλον ὅλῳ παρακείσθαι · καὶ οὕτως οὐκ ἔσται ὅλον ἐμφυχὸν τὸ ζῷον . Ὅστε εἰ μὲν ἐφάπτεται , σῶμα μὲν ἔσται ἡ ψυχή · ὅλον δὲ οὐκ ἔσται ἐμφυχὸν τὸ ζῷον . Εἰ δὲ ὅλον ἐστὶν ἐμφυχὸν , οὔτε ἐφάπτεται , οὔτε σῶμά ἐστιν ἡ ψυχή · τὸ δὲ ζῷον ὅλον ἐμφυχὸν ἐστιν · οὔτε ἄρα ἐφάπτεται , οὔτε σῶμά ἐστι , καὶ χωρίζεται ἀσώματος οὖσα . Ὅτι μὲν οὖν οὐκ ἐστὶν ἡ ψυχή σῶμα , δηλοῦν ἐκ τῶν εἰρημένων · ὅτι δὲ οὐδὲ ἀνοῦσιος , ἐξῆς ῥητέον .
Lemmas: εἰμί δέ ὁ ἕτερος ὁ λῆμμα ψεῦδος , κατά πρόσληψις σύγκειμαι , ὁ λέγω , οὐδείς ἀσώματος σῶμα συμπάσχω . Τι γάρ εἰμί μόνος ὁ ψυχή οὗτος πρόσειμι ; ὅς εἰμί τις λέγω , οὐδείς ζῷον ὁ ἄνω γένυς κινέω · ὁ δέ κροκόδειλος ὁ ἄνω γένυς κινέω . Ἴσος γάρ ὁ κροκόδειλος καί ζῷον , καί ὁ ἄνω γένυς κινέω · ὁ αὐτός δέ τρόπος καί ὅταν λέγω μηδείς ἀσώματος ἀσώματισι συμπάσχω · προσλαμβάνω γάρ ὁ ζητέω ὁ ἀπόφασις · εἰμί δέ τις ὑποτίθημι ἀληθής ἔρχομαι ὁ μηδείς ἀσώματος σῶμα συμπάσχω · ἀλλά ὁ ἐπάγω οὐ εἰμί ὁμολογέω , ὅτι συμπάσχω ὁ ψυχή νοσέω καί τέμνω ὁ σῶμα . ἀμφιβάλλω γάρ εἴτε ὁ σῶμα μόνος εἰμί ὁ ἀλγέω , λαμβάνω παρά ὁ ψυχή ὁ αἴσθησις , αὐτός δέ μένω ἀπαθής · ἄγω δή συναλγέω ὁ σῶμα . καί κρατέω μᾶλλον παρά ὁ ἔνδοξος ὁ πρότερος · οὐδή δέ ἐκ ὁ ἀμφιβάλλω συνάγω ὁ συλλογισμός , ἀλλά ἐκ ὁ ὁμολογέω · ἐκ περιουσία δέ δείκνυμι καί τις ἀσώματος συμπάσχω ὁ σῶμα . ὁ ποιότης γοῦν ἀσώματος ὅσος πάσχω ὁ σῶμα καί αὐτός συμπάσχω , ἐν τε ὁ φθορά καί ὁ γένεσις συναλλοιόω ὁ σῶμα . Χρύσιππος δέ φημί , ὅτι ὁ θάνατος εἰμί χωρισμός ψυχή ἀπό σῶμα · οὐδείς δέ ἀσώματος ἀπό σῶμα χωρίζω . οὐδέ γάρ ἐφάπτω σῶμα ἀσώματος · ἢ δέ ψυχή καί ἐφάπτω καί χωρίζω ὁ σῶμα · οὐ ἄρα ἀσώματος ὁ Ψυχή . οὗτος ὁ μέν ὁ θάνατος χωρισμός ἔρχομαι ψυχή ἀπό σῶμα , ἀληθής εἰμί · ὁ δέ μή ἐφάπτω ἀσώματος σῶμα , ψευδής μέν εἰμί καθόλου λέγω · ἐπί δέ ὁ ψυχή ἀληθής · ψεῦδος μέν , ἐπεί καί ὁ γραμμή ἀσώματος εἰμί , ἐφάπτω σῶμα καί χωρίζω , ὅμοιος καί ὁ λευκότης · ἐπί δέ ὁ ψυχή ἀληθής . οὐ γάρ ἐφάπτω ὁ σῶμα ὁ Ψυχή . εἰμί γάρ ἐφάπτω , δηλονότι παράκειμαι αὐτός · εἰμί δέ οὗτος , οὐ ὅλος παράκειμαι . ἀδύνατος γάρ σῶμα σῶμα ὅλος ὅλος παρακειεπομαι · καί οὕτως οὐ εἰμί ὅλος ἐμφυχὸν ὁ ζῷον . ὅστε εἰμί μέν ἐφάπτω , σῶμα μέν εἰμί ὁ Ψυχή · ὅλος δέ οὐ εἰμί ἐμφυχὸν ὁ ζῷον . εἰμί δέ ὅλος εἰμί ἐμφυχὸν , οὔτε ἐφάπτω , οὔτε σῶμα εἰμί ὁ Ψυχή · ὁ δέ ζῷον ὅλος ἐμφυχὸν εἰμί · οὔτε ἄρα ἐφάπτω , οὔτε σῶμα εἰμί , καί χωρίζω ἀσώματος εἰμί . Ὅτι μέν οὖν οὐ εἰμί ὁ Ψυχή σῶμα , δηλόω ἐκ ὁ λέγω · ὅτι δέ οὐδέ ἀνούσιος , ἑξῆς λέγω .