gregorius-nyssenus.de-anima-sp pg045_0101.4
Διαφωνεῖται σχεδὸν ἅπασιν τοῖς παλαιοῖς ὁ περὶ τῆς ψυχῆς λόγος . Δημόκριτος μὲν γὰρ καὶ Ἐπίκουρος , καὶ πᾶν τὸ τῶν στοιχείων φιλοσόφων σύστημα , σῶμα τὴν ψυχὴν ἀποφαίνονται · καὶ αὐτοὶ δὲ οὗτοι οἱ σῶμα τὴν ψυχὴν ἀποφαίνοντες , διαφέρουσι περὶ τῆς οὐσίας αὐτῆς . Οἱ μὲν γὰρ Στωϊκοί , πνεῦμα λέγουσιν αὐτὴν ἐνθερμὸν καὶ διάπυρον · Κριτίας δὲ αἷμα · Ἱππὼν δὲ ὁ φιλόσοφος ὕδωρ · Δημόκριτος δὲ πῦρ · τὰ γὰρ σφαιροειδῆ σχήματα τῶν ἀτόμων συγκρινόμενα , πῦρ τε καὶ ἀήρ , ψυχὴν ἀποτελεῖν . Ἡράκλειτος δὲ τὴν μὲν τοῦ παντὸς ψυχὴν , ἀναθυμιάσιν ἐκ τῶν ὑγρῶν · τὴν δὲ ἐν τοῖς ζῴοις , ἀπὸ τε τῶν ἔκτος καὶ τῆς ἐν αὐτῇ ἀναθυμιάσεως , ὁμογενῆ περιεχέσθαι . Πάλιν δὲ καὶ τῶν λεγόντων ἀσώματον εἶναι τὴν ψυχὴν , ἀπειρος γέγονεν ἡ διαφωνία · τῶν μὲν οὐσίαν αὐτὴν καὶ ἀθάνατον λεγόντων · τῶν δὲ ἀσώματον μὲν , οὐ μὴν οὐσίαν , οὐδὲ ἀθάνατον . Θαλῆς μὲν γὰρ πρῶτος τὴν ψυχὴν ἔφησεν ἀκίνητον καὶ αὐτοκίνητον . Πυθαγόρας δὲ ἀριθμὸν ἑαυτὸν κινοῦντα . Πλάτων δὲ οὐσίαν νοητὴν , ἐξ αὐτῆς κινοῦμένην , κατὰ ἀριθμὸν ἐναρμόνιον . Ἀριστοτέλης δὲ ἐντελέχειαν πρώτην σώματος φυσικοῦ , ὀργανικοῦ , δυνάμει ζωὴν ἔχοντος . Δείναρχος δὲ ἀρμονίαν τῶν τεσσάρων στοιχείων · οὐ γὰρ τὴν ἐκ τῶν φθόγγων συνισταμένην , ἀλλὰ τὴν τῶν ἐν τῷ σώματι θερμῶν καὶ ὑγρῶν , καὶ ψυχρῶν , καὶ ξηρῶν ἐναρμόνιον χρᾶσιν καὶ συμφωνίαν βούλεται λέγειν . Ἀδηλὸν δὲ ὅτι καὶ τούτων , οἱ μὲν ἄλλοι τὴν ψυχὴν εἶναι λέγουσιν οὐσίαν · Ἀριστοτέλης δὲ καὶ Δείναρχος ἐνούσίαν . Ἐπὶ δὲ πρὸς τούτοις , οἱ μὲν μίαν εἶναι καὶ τὴν αὐτὴν τῶν πάντων ψυχὴν νομοῦσιν , κατακερματιζομένην εἰς τὰ καθἕκαστα , καὶ πάλιν εἰς ἑαυτὴν συνοῦσαν , ὡς οἱ Μανιχαῖοι καὶ ἄλλοι τινές . Οἱ δὲ πολλάς τε διαφόρους κατ’ εἶδος · οἱ δὲ μίαν καὶ πολλάς . Πᾶσα τοίνυν ἀνάγκη μηχᾶναι τὸν λόγον , τοσαύταις δόξαις ἀντιλέγοντα . Κοινὴ μὲν οὖν πρὸς πάντας τοὺς λέγοντας σῶμα τὴν ψυχὴν , ἀρκεῖσι τὰ παρὰ Ἀμμωνίου τοῦ διδασκάλου Πλωτίνου , καὶ Νοῦμηνίου τοῦ Πυθαγορικοῦ εἰρημένα · εἰσὶ δὲ ταῦτα :
Lemmas: διαφωνέω σχεδόν ἅπας ὁ παλαιός ὁ περί ὁ ψυχή λόγος . Δημόκριτος μέν γάρ καί Ἐπίκουρος , καί πᾶς ὁ ὁ στοιχεῖον φιλόσοφος σύστημα , σῶμα ὁ ψυχή ἀποφαίνω · καί αὐτός δέ οὗτος ὁ σῶμα ὁ ψυχή ἀποφαίνω , διαφέρω περί ὁ οὐσία αὐτηες͂ς . ὁ μέν γάρ Στωϊκός , πνεῦμα λέγω αὐτός ἔνθερμος καί διάπυρος · Κριτίας δέ αἷμα · ἱππών δέ ὁ φιλόσοφος ὕδωρ · Δημόκριτος δέ πῦρ · ὁ γάρ σφαιροειδής σχῆμα ὁ ἄτομος συγκρίνω , πῦρ τε καί ἀήρ , ψυχή ἀποτελέω . Ἡράκλειτος δέ ὁ μέν ὁ πᾶς ψυχή , ἀναθυμίασις ἐκ ὁ ὑγρός · ὁ δέ ἐν ὁ ζῷον , ἀπό τε ὁ ἕκτος καί ὁ ἐν αὐτός ἀναθυμίασις , ὁμογενής περιέχω . πάλιν δέ καί ὁ λέγω ἀσώματος ἔρχομαι ὁ ψυχή , ἤπειρος γίγνομαι ὁ διαφωνία · ὁ μέν οὐσία αὐτός καί ἀθάνατος λέγω · ὁ δέ ἀσώματος μέν , οὐ μήν οὐσία , οὐδέ ἀθάνατος . Θαλῆς μέν γάρ πρῶτος ὁ ψυχή φημί ἀκίνητος καί αὐτοκίνητος . Πυθαγόρας δέ ἀριθμός ἑαυτοῦ κινέω . Πλάτων δέ οὐσία νοητός , ἐκ αὐτηες͂ς κινέω , κατά ἀριθμός ἐναρμόνιος . Ἀριστοτέλης δέ ἐντελέχεια πρῶτος σῶμα φυσικός , ὀργανικός , δύναμις ζωή ἔχω . Δείναρχος δέ ἁρμονία ὁ τέσσαρες στοιχεῖον · οὐ γάρ ὁ ἐκ ὁ φθόγγος συνίστημι , ἀλλά ὁ ὁ ἐν ὁ σῶμα θερμός καί ὑγρός , καί ψυχρός , καί ξηρός ἐναρμόνιος χράω καί συμφωνία βούλομαι λέγω . ἄδηλος δέ ὅτι καί οὗτος , ὁ μέν ἄλλος ὁ ψυχή ἔρχομαι λέγω οὐσία · Ἀριστοτέλης δέ καί Δείναρχος ἐνουσία . ἐπί δέ πρός οὗτος , ὁ μέν εἷς ἔρχομαι καί ὁ αὐτός ὁ πᾶς ψυχή νέμω , κατακερματίζω εἰς ὁ καθέκαστος , καί πάλιν εἰς ἑαυτοῦ σύνειμι , ὡς ὁ Μανιχαῖος καί ἄλλος τις . ὁ δέ πολύς τε διάφορος κατά εἶδος · ὁ δέ εἷς καί πολύς . πᾶς τοίνυν ἀνάγκη μηχανή ὁ λόγος , τοσοῦτος δόξα ἀντιλέγω . κοινός μέν οὖν πρός πᾶς ὁ λέγω σῶμα ὁ ψυχή , ἀρκέω ὁ παρά Ἀμμωνίου ὁ διδάσκαλος Πλωτῖνος , καί Νουμήνιος ὁ Πυθαγορικός λέγω · εἰμί δέ οὗτος :