gregorius-nyssenus.de-anima-sp pg045_0111.2
BἜξης ἐπισκοψώμεθα καὶ τὴν δόξαν τῶν Μανιχαίων , ἣν ἔχουσι περὶ τῆς ψυχῆς . Φασὶ μὲν γὰρ αὐτὴν ἀσώματον καὶ ἀθάνατον · μίαν δὲ μόνην εἶναι τὴν τῶν ἀπάντων ψυχήν , κατακερματισομένην καὶ κατατετμημένην εἰς τὰ καθ' ἕκαστον σώματα , ἐμψυχὰ τε καὶ ἄψυχα · καὶ τὰ μὲν πλείους αὐτῆς μετέχειν , τὰ δὲ ἐλάττους · πλείονος μὲν τὰ ἐμψυχὰ , ἐλάττους δὲ τὰ ἄψυχα , πολλῷ δὲ πλείονος τὰ οὐράνια · ὡς τῆς καθόλου ψυχῆς μέρη τὰς καθ' ἕκαστον εἶναι ψυχάς · καὶ εἰ μὲν ἀμερίστως μεριζομένας ταύτην ἔφασαν , ὡς τὴν φωνὴν ἐν τοῖς ἀκούουσι , μέτριον ἂν ἦν τὸ κακόν · νῦν δὲ τὴν οὐσίαν αὐτὴν τῆς ψυχῆς καταμερίζεσθαι λέγουσι , καὶ τὸ πάντων χαλεπώτατον , ὅτι κυρίως αὐτὴν ἐν στοιχείοις εἶναι βούλονται , καὶ συμμερίζεσθαι · τούτοις ἐν τῇ τῶν σωμάτων γενέσει , καὶ πάλιν εἰς ταῦτόν συνέιναι διαλυομένων τῶν σωμάτων , ὡς ὕδωρ μεριζόμενον , καὶ πάλιν συνάγεσθαι καὶ μιγνύμενον . Καὶ τὰς μὲν καθαρὰς ψυχὰς χωρεῖν εἰς τὸ φῶς , φῶς οὖσας · τὰς δὲ μεμιλυσμένας ὑπὸ τῆς ὕλης , χωρεῖν εἰς τὰ στοιχεῖα · καὶ πάλιν ἀπὸ τῶν στοιχείων , εἰς τὰ φυτὰ καὶ τὰ ζῷα · καὶ οὕτω τὴν οὐσίαν αὐτῆς κατατέμνοντες , καὶ σωματικὴν κατατιθέντες , καὶ πάθεσιν ὑποβάλλοντας , ἀθάνατον εἶναι φασί · περιπίπτουσι δὲ τοῖς ἐναντίοις · φάσκοντες γὰρ ἀνατρέχειν τὰς μεμιλυσμένας ψυχὰς ἐπὶ τὰ στοιχεῖα , καὶ καταμιγνύσθαι · ἀλλήλοις , πάλιν αὐτὰς ἐν ταῖς μετενσωματώσεσι φασὶ τιμωρεῖσθαι , κατὰ τὸ μέγεθος τῶν ἁμαρτημάτων , ἐνοῦντας αὐτάς , καὶ πάλιν χωρίζοντας , καθ' ὑπόστασιν . Καὶ γὰρ τὰς σκιὰς φωτὸς μένοντος χωρίζεσθαι , συναφείας δὲ γενομένης ἐνοῦσθαι , ὅπερ ἀδύνατον ἐπὶ νοητῆς φύσεως γενέσθαι . Καὶ γὰρ αἱ σκιαὶ τῶν ἀγαθῶν εἰσιν · εἰ καὶ δοθὲ τις αὐτὰς χωρίζεσθαι , καὶ πάλιν ἐνοῦσθαι . Πλάτων δὲ καὶ μίαν εἶναι καὶ πολλάς ψυχὰς ἀποφαίνεται . Μίαν μὲν γὰρ εἶναι τοῦ παντὸς τὴν ψυχήν · εἶναι δὲ καὶ ἄλλας τῶν κατὰ μέρος , ὡς ἰδίᾳ μὲν τὸ πᾶν ἐμψυχούσθαι ὑπὸ τῆς τοῦ παντὸς ψυχῆς · ἰδίᾳ δὲ πάλιν τὰ κατὰ μέρος , ὑπὸ τῆς ἰδίας ἑκάστου ψυχῆς . Λέγει γοῦν τὴν μὲν τοῦ παντὸς διατετάσθαι ψυχὴν ἀπὸ τοῦ κέντρου τῆς γῆς ἐπὶ τὰ πέρατα τοῦ οὐρανοῦ , οὐ τοπικὴν αὐτὴν διατέτασθαι φάσκων , ἀλλὰ νοητῶς . Ταύτην δὲ τὴν ψυχὴν εἶναι τὴν περιάγουσαν σφαιροειδῶς τὸ πᾶν καὶ συνάγουσαν καὶ συμφέγουσαν τὰ σωματοειδῆ τοῦ κόσμου , διέναι τε τὰ σώματα τοῦ σύμπαντος , ἐν τοῖς προλαβούσιν ἐδεῖξο . Ποιεῖ δὲ τοῦτο τὴν εἰδοποιὸν ψυχήν . Ζῇν γὰρ ἕκαστον τῶν ὄντων τὴν ἰδίαν ζωήν , καὶ φθεῖρεσθαι τὴν ἰδίαν φθοράν . Ἐως μὲν γὰρ συνέχεται
Lemmas: BἜξης ἐπισκοπέω καί ὁ δόξα ὁ Μανιχαῖος , ὅς ἔχω περί ὁ ψυχή . φημί μέν γάρ αὐτός ἀσώματος καί ἀθάνατος · εἷς δέ μόνος ἔρχομαι ὁ ὁ ἀπαντάω ψυχή , κατακερματίζω καί κατατέμνω εἰς ὁ κατά ἕκαστος σῶμα , έμψυχος τε καί ἄψυχος · καί ὁ μέν πολύς αὐτηες͂ς μετέχω , ὁ δέ μικρός · πολύς μέν ὁ έμψυχος , μικρός δέ ὁ ἄψυχος , πολύς δέ πολύς ὁ οὐράνιος · ὡς ὁ καθόλου ψυχή μέρος ὁ κατά ἕκαστος ἔρχομαι ψυχή · καί εἰμί μέν ἀμέριστος μερίζω οὗτος φημί , ὡς ὁ φωνή ἐν ὁ ἀκούω , μέτριος ἄν εἰμί ὁ κακός · νῦν δέ ὁ οὐσία αὐτός ὁ ψυχή καταμερίζω λέγω , καί ὁ πᾶς χαλεπός , ὅτι κυρίως αὐτός ἐν στοιχεῖον ἔρχομαι βούλομαι , καί συμμερίζω · οὗτος ἐν ὁ ὁ σῶμα γένεσις , καί πάλιν εἰς αὐτός συνίημι διαλύω ὁ σῶμα , ὡς ὕδωρ μερίζω , καί πάλιν συνάγω καί μείγνυμι . καί ὁ μέν καθαρός ψυχή χωρέω εἰς ὁ φάος , φάος οὖς · ὁ δέ μεμιλυσμένας ὑπό ὁ ὕλη , χωρέω εἰς ὁ στοιχεῖον · καί πάλιν ἀπό ὁ στοιχεῖον , εἰς ὁ φυτόν καί ὁ ζῷον · καί οὕτως ὁ οὐσία αὐτηες͂ς κατατέμνω , καί σωματικός κατατίθημι , καί πάθος ὑποβάλλω , ἀθάνατος ἔρχομαι φημί · περιπίπτω δέ ὁ ἐναντίος · φάσκω γάρ ἀνατρέχω ὁ μεμιλυσμένας ψυχή ἐπί ὁ στοιχεῖον , καί καταμίγνυμι · ἀλλήλων , πάλιν αὐτός ἐν ὁ μετενσωμάτωσις φημί τιμωρέω , κατά ὁ μέγεθος ὁ ἁμάρτημα , ἐνίημι αὐτός , καί πάλιν χωρίζω , κατά ὑπόστασις . καί γάρ ὁ σκιά φάος μένω χωρίζω , συνάφεια δέ γίνομαι ἑνόω , ὅς ἀδύνατος ἐπί νοητός φύσις γίγνομαι . καί γάρ ὁ σκιά ὁ ἀγαθός εἰμί · εἰμί καί δίδωμι τις αὐτός χωρίζω , καί πάλιν ἑνόω . Πλάτων δέ καί εἷς ἔρχομαι καί πολύς ψυχή ἀποφαίνω . μία μέν γάρ ἔρχομαι ὁ πᾶς ὁ ψυχή · ἔρχομαι δέ καί ἄλλος ὁ κατά μέρος , ὡς ἴδιος μέν ὁ πᾶς ἐμψυχόω ὑπό ὁ ὁ πᾶς ψυχή · ἴδιος δέ πάλιν ὁ κατά μέρος , ὑπό ὁ ἴδιος ἕκαστος ψυχή . Λέγος γοῦν ὁ μέν ὁ πᾶς διατείνω ψυχή ἀπό ὁ κέντρον ὁ γῆ ἐπί ὁ πέρας ὁ οὐρανός , οὐ τοπικός αὐτός διατείνω φάσκω , ἀλλά νοητός . αὐτός δέ ὁ ψυχή ἔρχομαι ὁ περιάγω σφαιροειδής ὁ πᾶς καί συνάγω καί συμφεγουω ὁ σωματοειδής ὁ κόσμος , δίειμι τε ὁ σῶμα ὁ σύμπας , ἐν ὁ προλαμβάνω δείκνυμι . ποιός δέ οὗτος ὁ εἰδοποιός ψυχή . Ζεύς γάρ ἕκαστος ὁ εἰμί ὁ ἴδιος ζωή , καί φθείρω ὁ ἴδιος φθορά . ἠώς μέν γάρ συνέχω