gregorius-nyssenus.contra-fatum pg045_0093.1
A σας τῶν ἐν γέλῳ τὰ καθ' ἡμᾶς τιθεμένων , δι' ὧν , ὡς ἄν οὗς τε ὦ , πᾶσαν τὴν περὶ τούτου αἰτίαν ἐξήσομαι . Ἔστι τῷ γένει τῶν ἀνθρώπων κατὰ φύσιν πολέμιος δύναμις τις ἐκ τῶν ἐναντίων τῇ ἀγαθῇ φύσει γινοσκομένη . Τοῦτο δὲ μυρίας μὲν ἔστι τὰς ἀποδείξεις ἐξ ἐναργῶν παρασχεῖν πραγμάτων . Οὐ μὴν ἀναγκαῖον ἡγοῦμαι τῷ παρόντι καὶ πάντα κατὰ τὸ ἀκολουθον διεξείναι , δι' ὧν ταῦτα οὕτως ἔχειν πεπίστευται . Τῆς τοίνυν θείας φύσεως ἐν παντὶ ἀγαθῷ νοήματι τε καὶ ὀνόματι θεωρουμένης , παρ' ἧς ἡ ζωὴ , τὸ φῶς , ἡ ἀλήθεια , τὸ δίκαιόν τε καὶ σοφόν , καὶ ἀφθαρτον , καὶ πᾶν ὅ τι περ ἔστι κατ' ἔννοιαν λαβεῖν ἀγαθόν , τοῦτο οὖσης καὶ τοῦτο χαριζομένης , ἡ ἐκ τῶν ἐναντίων γνωριζομένη δύναμις ἐκ πάντων κατὰ τὸ ἀντικείμενον ἑκάστῳ τῶν ἀγαθῶν θεωρουμένων καταλαμβάνεται . Ὥστε ἀντὶ μὲν ζωῆς , θάνατον , ἀντὶ δὲ ἀληθείας , ἀπάτην , καὶ ἀντ' ἑκάστου τῶν βελτίων , τὴν ἀντιδιαστελλομένην κακίαν παρ' αὐτοῖς τοῖς ἀνθρώποις ἐπάγεσθαι : εἶναι γὰρ αὐτῇ τοῦτο φίλον , ὅπερ ἀν τῇ φύσει τοῖς ἀνθρώποις ἐπ' ὀλεθρῷ γίνεται . Ὥσπερ δὲ οἱ διὰ τῶν δηλητηρίων καχοποιοῦντες , πολλάκις καὶ μέλιτι τὸ φθείρον ἐφηδύνουν φάρμακον , οὐχ εὐφραῖναι τῇ γεύσει τὸν βλαπτόμενον σπουδὴν ποιούμενοι , ἀλλ' ἐκκλέψαι τὴν τοῦ φθείροντος αἴσθησιν : οὕτω καὶ ἡ φθοροποιὸς αὕτη φύσις , σκοπὸν ἔχουσα τῆς ἀγαθῆς φύσεως ἀποστῆσαι τὸν ἄνθρωπον , ἀγαθῶν τινων πραγμάτων μορφὰς ὑποτίθεται , προφράσσει τισὶ καὶ λαιρείας τὸν ἐγχειριζόμενον τῆς ἀπάτης λόγον ἐπικαλύπτουσα : ὡς ἐκ τοῦτῳ προσέχοντες τὸ δειλαῖον τῶν ἀνθρώπων γένος , τοῦτο τε νομίζοντες ἀγαθὸν εἶναι , τοῦ ὄντος κατὰ φύσιν ἀγαθοῦ μηδεμίαν ἔχοντες ἐπιθυμίαν . Διὰ τοῦτο καθάπερ ἂν τις προγνώσεως εἴδος διὰ τινος ἀπάτης προειλημμένος τύχῃ , κατ' ἐκεῖνο καὶ ἡ ἀπατητὴ τῶν δαιμόνων ὑπῆρξε δύναμις , ἐν ἡπατοσκοπίαις καὶ οἰωνοῖς , ἐν κληδόσιν , ἐν νεκυίαις ἐν γενεθλιαλογίαις : ἑκάστου τούτων , [ ἀλλ' ] οὐ κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον , ἀλλὰ διαφόρως τὸ ἐφεξῆς προμηνύοντος . Ὥσπερ τοίνυν ὁ τῷ ἡπατὶ τὸ μέλλον διασμαινὼν , ὁ διὰ τινος κληδόνος προεικάζας τὸ ἐσόμενον , ἢ ὁ πρὸς τὴν πτῆσιν τοῦ οἰωνοῦ βλέπων , οὐ τῇ τῆς εἱμαρμένης ἀνάγκῃ τὰ τοιαῦτα προαγορεύειν καταγγέλλεται : τὸν αὐτὸν τρόπον μὴδὲ οὖσας αἰτίας , καθὼς εἴρηται , τῆς τοιούτου τῆς προφράσεως εἴδος μετιούσης , λέγω δὲ τῆς κατὰ τὴν ἀπατηλὴν τῶν δαιμόνων ἐνέργειαν : οὐχ ἐπειδὴ ποτὲ τὸ κατὰ τὴν συμβὴν ἐπετέχθη τῶν εἰρημένων ( εἴπερ δὴ ὅλως μὲν ἐπετέχθη ) , διὰ τοῦτο ἡ τῆς εἱμαρμένης ἀποδεικνύεται δύναμις , ἐπεὶ πᾶν προφράσεως εἴδος , εἰκότως ἂν ἐξ εἱμαρμένης τὴν ἰσχὺν ἔχειν κατασκευάζοιτο . Ὥστε ἡμῖν μίαν μὲν εἱμαρμένην εἶναι τὸν δεινερὸν · ἑτέραν δὲ τὴν ἐκ παλμῶν παρατήρησιν · ἄλλην δέ , ἐξ οἰωνισμῶν , ἢ κληδόνων , ἢ τινων συμβόλων συνισταμένην . Εἰ δὲ οὐδὲν ἐπ' ἐκείνων κωλύει καὶ προφήτην εἶναι καὶ εἱμαρμένην μὴ εἶναι : οὐδὲ εἰ τις ἐξ ἀριθμῶν τοῖς γενεθλιαλογοῖσιν ἐπετεύχθη προφήτης , ἀρκοῦσι γένοιτο ἂν πίστις εἰς τὸ μὴ ῥαδίως τὰ τοιαῦτα ἐπιτυγχάνεσθαι . Καίτοι γε οὔτε ἀκριβεῖς τε καὶ ἀναμφίβολοι παρὰ τῶν τὰ τοιαῦτα ἐπαγγελλομένων αἱ προμηνύσεις γίνονται ,
Lemmas: A σός ὁ ἐν γέλως ὁ κατά ἐγώ τίθημι , διά ὅς , ὡς ἄν ὅς τε εἰμί , πᾶς ὁ περί οὗτος αἰτία ἐξίημι . εἰμί ὁ γένος ὁ ἄνθρωπος κατά φύσις πολέμιος δύναμις τις ἐκ ὁ ἐναντίος ὁ ἀγαθός φύσις γινοσκω . Τοῦτης δέ μυρίος μέν εἰμί ὁ ἀπόδειξις ἐκ ἐναργής παρέχω πρᾶγμα . οὐ μήν ἀναγκαῖος ἡγέομαι ὁ πάρειμι καί πᾶς κατά ὁ ἀκόλουθος διέξειμι , διά ὅς οὗτος οὕτως ἔχω πιστεύω . ὁ τοίνυν θεῖος φύσις ἐν πᾶς ἀγαθός νόημα τε καί ὄνομα θεωρέω , παρά ὅς ὁ ζωή , ὁ φάος , ὁ ἀλήθεια , ὁ δίκαιος τε καί σοφός , καί ἄφθαρτος , καί πᾶς ὁ τίς περ εἰμί κατά ἔννοια λαμβάνω ἀγαθός , οὗτος σέω καί οὗτος χαρίζω , ὁ ἐκ ὁ ἐναντίος γνωρίζω δύναμις ἐκ πᾶς κατά ὁ ἀντίκειμαι ἕκαστος ὁ ἀγαθός θεωρέω καταλαμβάνω . Ὥστος ἀντί μέν ζωή , θάνατος , ἀντί δέ ἀλήθεια , ἀπάτη , καί ἀντί ἕκαστος ὁ ἀγαθός , ὁ ἀντιδιαστέλλω κακία παρά αὐτός ὁ ἄνθρωπος ἐπάγω : ἔρχομαι γάρ αὐτός οὗτος φίλος , ὅς ἐν ὁ φύσις ὁ ἄνθρωπος ἐπί ὄλεθρος γίγνομαι . ὥσπερ δέ ὁ διά ὁ δηλητήριος κακοποιέω , πολλάκις καί μέλι ὁ φθείρω ἐφηδύνω Φάρμακος , οὐ εὐφραίνω ὁ γεῦσις ὁ βλάπτω σπουδή ποιέω , ἀλλά ἐκκλέπτω ὁ ὁ φθείρω αἴσθησις : οὕτως καί ὁ φθοροποιός οὗτος φύσις , σκοπός ἔχω ὁ ἀγαθός φύσις ἀφίστημι ὁ ἄνθρωπος , ἀγαθός τις πρᾶγμα μορφή ὑποτίθημι , προφράσσω τις καί λαιρειη ὁ ἐγχειρίζω ὁ ἀπάτη λόγος ἐπικαλύπτω : ὡς ἐκ τοῦτῳ προσέχω ὁ δειλαιος ὁ ἄνθρωπος γένος , οὗτος τε νομίζω ἀγαθός ἔρχομαι , ὁ εἰμί κατά φύσις ἀγαθός μηδείς ἔχω ἐπιθυμία . Ζεύς οὗτος καθά ἄν τις πρόγνωσις εἶδος διά τις ἀπάτη προλαμβάνω τυγχάνω , κατά ἐκεῖνος καί ὁ ἀπατητής ὁ δαίμων ὑπάρχω δύναμις , ἐν ἡπατοσκοπία καί οἰωνός , ἐν κληδών , ἐν νέκυια ἐν γενεθλιαλογία : ἕκαστος οὗτος , [ ἀλλά ] οὐ κατά ὁ αὐτός τρόπος , ἀλλά διάφορος ὁ ἐφεξῆς προμηνύω . ὥσπερ τοίνυν ὁ ὁ ἧπαρ ὁ μέλλω διασμαιναω , ὁ διά τις κληδών προεικάζω ὁ εἰμί , ἢ ὁ πρός ὁ πτῆσις ὁ οἰωνός βλέπω , οὐ ὁ ὁ μείρομαι ἀνάγκη ὁ τοιοῦτος προαγορεύω καταγγέλλω : ὁ αὐτός τρόπος μηδέ οὖς αἰτία , καθώς λέγω , ὁ τοιοῦτος ὁ προφρασις εἶδος μέτειμι , λέγω δέ ὁ κατά ὁ ἀπατηλός ὁ δαίμων ἐνέργεια : οὐ ἐπεί ποτέ ὁ κατά ὁ συμβαίνω ἐπιτίκτω ὁ λέγω ( εἴπερ δή ὅλος μέν ἐπιτίκτω ) , διά οὗτος ὁ ὁ μείρομαι ἀποδείκνυμι δύναμις , ἐπεί πᾶς προφρασις εἶδος , ἔοικα ἄν ἐκ μείρομαι ὁ ἰσχύς ἔχω κατασκευάζω . Ὥστος ἐγώ εἷς μέν μείρομαι ἔρχομαι ὁ δεινερὸν · ἕτερος δέ ὁ ἐκ παλμός παρατήρησις · ἄλλος δέ , ἐκ οιωνισμός , ἢ κληδών , ἢ τις σύμβολον συνίστημι . εἰμί δέ οὐδείς ἐπί ἐκεῖνος κωλύω καί προφήτης ἔρχομαι καί μείρομαι μή ἔρχομαι : οὐδέ εἰμί τις ἐκ ἀριθμός ὁ γενεθλιαλογέω πετυχαίνω προφήτης , ἀρκέω γίγνομαι ἄν πίστις εἰς ὁ μή ῥᾴδιος ὁ τοιοῦτος ἐπιτυγχάνω . καίτοι γε οὔτε ἀκριβής τε καί αναμφίβολος παρά ὁ ὁ τοιοῦτος ἐπαγγέλλω ὁ προμηνύω γίγνομαι ,