gregorius-nyssenus.contra-eunomium pg045_0509.1
A τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ ἐπὶ τοῦ οὐρανοῦ , καὶ τοῦ στερεώματος , μία φύσις ἐν ἑκατέρῳ τῶν ὀνομάτων σημαινόμενης , ὅσον δὲ τῶν ἐν αὐτῇ κτισεῖ ταύτῃ γινομένων ἡ διαφορὰ τῶν ὀνομάτων παρίστασιν . Ὥστε πρὸς τοῦτο βλέποντας ἡμᾶς , ἄλλο τι μαθεῖν διὰ τῆς τοῦ οὐρανοῦ προσῳγορίας , ἕτερον δὲ διὰ τοῦ στερεώματος . Ὅταν μὲν γὰρ τὸ πέραν τῆς αἰσθήσεως κτίσεως ὑπογράφῃ ὁ λόγος , μεθ’ ἣν ἡ νοητὴ τε καὶ ὑπερχόσμιος διαδέχεται λῆξις , συγκρίσει τῇ πρὸς τὸ ἀναφὲς καὶ ἀσώματον καὶ ἀνεῖλον , στερέωμα λέγεται , ἡ ἀρχὴ τε καὶ τὸ πέραν πάσης τῆς ὕλης ὑποστάσεως . Ὅταν δὲ τὴν τῶν ὑποκειμένων περιοχὴν ἐξετάζωμεν , ᾗ πᾶσα ἡ ὕλιχὴ περιχρατεῖται φύσις , οὐρανὸν τοῦτον προσαγορεύομεν τῶν ὁρατῶν πάντων ὄρον γινόμενον . Τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ ἐπὶ τῆς γῆς καὶ τῆς ἑρᾶς , ἐπεὶδὴ πρὸς δύο ταῦτα στοιχεῖα ἡ κατωφερὴς καὶ βαρεῖα φύσις διεμερίσθη , πρὸς τε τὴν γῆν φημι καὶ τὰ ὕδατα , ἡ μὲν τῆς ἑρᾶς προσῳγορία , διασταλτικὴ πως τῆς ἀντιστοιχοῦσης ποιότητος , τῇ γὰρ πρὸς τὸ ὑγρὸν ἀντιπαραθέσει , ἑρὰ κατωνόμασται , ὅτε ἀποδυσασμένη δεῖπ προτάξαι τὸ περιεχυμένον ὕδωρ , ἐπὶ τῆς ἰδίας ποιότητος ἐφάνη . Τὸ δὲ τῆς γῆς ὄνομα , οὐκέτι μίαν τινὸς τῶν περὶ αὐτὴν ποιότητων τὴν σημασίαν ἐνδείκνυται , ἀλλὰ πᾶν ἐμπειρισθάνεται διὰ τῆς ἐγκειμένης ἐμφράσεως τὸ ἐν τῷ στοιχείῳ νοούμενον , ὅσον τὸ σκόνδον , τὸ πυκνόν , τὸ ἐμβριθὲς , τὸ ἀντίτυπον , τὸ πρὸς πᾶσαν καρπῶν τε καὶ ζῴων ἀνατροφὴν ἐπιτήδειον . Οὐκοῦν οὐ μετωνομάσθη παρὰ τοῦ λόγου ἡ ἑρὰ , πρὸς τὸ τελευταῖον ἐπικληθὲν αὐτῇ ὄνομα . Οὐ γὰρ ἀπέθετο διὰ τοῦ δευτέρου ὀνόματος τὸ ἑρὰ καὶ εἶναι καὶ λέγεσθαι , ἀλλὰ , μενούσης τῆς κλήσεως καὶ ταύτης κἀκείνης , ἐκατέρῳ τῶν ὀνομάτων ἰδία τις ὑπῆρξεν σημασία : ἡ μὲν , ἀντιδιααιρετικὴ τῆς ἑτερογενούς φύσεως τε καὶ ἰδιότητος , ἡ δὲ περιεκτικὴ πάσης τῆς ἐν αὐτῇ θεωρουμένης δυνάμεως · οὕτως καὶ ἐπὶ τοῦ φωτὸς καὶ τῆς ἡμέρας , καὶ πάλιν ἐπὶ τῆς νυκτὸς καὶ τοῦ σκότους εὑρίσκομεν , οὐ συλλαβῶν ἦχον παρὰ τοῦ ποιητοῦ τῶν ὅλων ἐπὶ τούτων δημιουργημένον , ἀλλὰ πραγμάτων ὑπόστασιν διὰ τῶν προσῳγοριῶν τούτων γινώσκομεν . Λύεται κατὰ τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ τῇ εἴσωδη τοῦ φωτὸς τὸ ἐπικρατοῦν σκότος παρὰ τὴν πρώτην κτίσιν , τῆς δὲ γῆς ἐν τῷ μέσῳ περιεχθείσης , καὶ τῇ πανταχόθεν τῶν ἑτεροφύων στοιχείων περιβολῇ ἐαυτὴν ἀνεγοῦσης , καθὼς φασιν οἱ Ἰῳβ · ὅτι Κρεμάλην γῆν ἐπὶ μηδενός , ἐπάνοχας ἦν , καθ’ ἓν μέρος τοῦ φωτὸς διωδεύοντος , ἀντιφραττούσης κατὰ τὸ ἀντικείμενον ἐν τῷ ἰδίῳ ὀγκῷ τῆς γῆς , ὑπολειφθῆναι τινὰ διὰ τοῦ ἀποσκιώματος μοῖραν τοῦ σκότους . Τῆς δὲ λευκίντου περιφοράς τοῦ πόλου συμπεριαγοῦσης ἐαυτὴν κατ’ ἀνάγκην καὶ τὸν ἐκ τοῦ ἀποσκιώματος ἐπισυμβαίνοντα ζόφον , τὴν ἐγκύκλιον ταύτην περιόδον τάξαι τὸν Θεὸν εἰς τὸ γενέσθαι μέτρον τῆς χρονικῆς παρατάσεως . Τὸ δὲ μέτρον τοῦτο ἐστὶν ἡμέρα καὶ νὺξ . Διὰ τοῦτο κατὰ τὴν ἑαυτοῦ σοφίαν ἱστορικώτερον τὰ τοιαῦτα τῶν δογμάτων ὁ Μωϋσῆς ἡμῖν σαφηνίζων τὴν ἐξ ἀντιφράξεως ἐπεισόντα ζόφον χωρὶς μὲν φωτὸς καὶ σκό
Lemmas: A ὁ αὐτός τρόπος καί ἐπί ὁ οὐρανός , καί ὁ στερέωμα , εἷς φύσις ἐν ἑκάτερος ὁ ὄνομα σημαίνω , ὅσος δέ ὁ ἐν αὐτός κτίζω οὗτος γίγνομαι ὁ διαφορά ὁ ὄνομα παρίστημι . ὥστε πρός οὗτος βλέπω ἐγώ , ἄλλος τίς μανθάνω διά ὁ ὁ οὐρανός προσῳγορίας , ἕτερος δέ διά ὁ στερέωμα . ὅταν μέν γάρ ὁ πέραν ὁ αἴσθησις κτίσις ὑπογράφω ὁ λόγος , μετά ὅς ὁ νοητός τε καί ὑπερχόσμιος διαδέχομαι λῆξις , σύγκρισις ὁ πρός ὁ ἀναφής καί ἀσώματος καί ἀναιρέω , στερέωμα λέγω , ὁ ἀρχή τε καί ὁ πέραν πᾶς ὁ ὕλη ὑπόστασις . ὅταν δέ ὁ ὁ ὑπόκειμαι περιοχή ἐξετάζω , ὅς πᾶς ὁ ὕλιχος περιχρατειος φύσις , οὐρανός οὗτος προσαγορεύω ὁ ὁρατής πᾶς ὄρον γίγνομαι . ὁ αὐτός τρόπος καί ἐπί ὁ γῆ καί ὁ Ἑρᾶς , ἐπειδή πρός δύο οὗτος στοιχεῖον ὁ κατωφερής καί βαρύς φύσις διαμερίζω , πρός τε ὁ γῆ φημί καί ὁ ὕδωρ , ὁ μέν ὁ Ἑρᾶς προσωγοριον , διασταλτικός πως ὁ ἀντιστοιχέω ποιότης , ὁ γάρ πρός ὁ ὑγρός ἀντιπαράθεσις , ἐράω κατονομάζω , ὅτε ἀποδύω δεῖπ προτάσσω ὁ περιχέω ὕδωρ , ἐπί ὁ ἴδιος ποιότης φαίνω . ὁ δέ ὁ γῆ ὄνομα , οὐκέτι εἷς τις ὁ περί αὐτός ποιότης ὁ σημασία ἐνδείκνυμι , ἀλλά πᾶς ἐμπειρισθάνεται διά ὁ ἔγκειμαι ἐμφράσεως ὁ ἐν ὁ στοιχεῖον νοέω , ὅσος ὁ σκοενδον , ὁ πυκνός , ὁ ἐμβριθής , ὁ ἀντίτυπος , ὁ πρός πᾶς καρπός τε καί ζῷον ἀνατροφή ἐπιτήδειος . οὐκοῦν οὖον μετονομάζω παρά ὁ λόγος ὁ ἐράω , πρός ὁ τελευταῖος ἐπικαλέω αὐτός ὄνομα . οὖον γάρ ἀποτίθημι διά ὁ δύο ὄνομα ὁ ἐράω καί εἰμί καί λέγω , ἀλλά , Μένων ὁ κλῆσις καί οὗτος κά̓κες , ἐκάς ὁ ὄνομα ἴδιος τις ὑπάρχω σημασία : ὁ μέν , ἀντιδιαιρετικός ὁ ἑτερογενής φύσις τε καί ἰδιότης , ὁ δέ περιεκτικός πᾶς ὁ ἐν αὐτός θεωρέω δύναμις · οὕτως καί ἐπί ὁ φάος καί ὁ ἡμέρα , καί πάλιν ἐπί ὁ νύξ καί ὁ σκότος εὑρίσκω , οὖον συλλαβή ἦχος παρά ὁ ποιητής ὁ ὅλος ἐπί οὗτος δημιουργέω , ἀλλά πρᾶγμα ὑπόστασις διά ὁ προσωγοριον οὗτος γιγνώσκω . λύω κατά ὁ θέλημα ὁ Θεός ὁ εἰσοράω ὁ φάος ὁ ἐπικρατέω σκότος παρά ὁ πρῶτος κτίσις , ὁ δέ γῆ ἐν ὁ μέσος περιέχω , καί ὁ πανταχόθεν ὁ ετεροφυω στοιχεῖον περιβολή ἑαυτοῦ ανεγουω , καθώς φημί ὁ Ἰώβ · ὅτι Κρεμάλην γῆ ἐπί μηδείς , επανοχαω εἰμί , κατά εἷς μέρος ὁ φάος διοδεύω , ἀντιφράσσω κατά ὁ ἀντίκειμαι ἐν ὁ ἴδιος ὄγκος ὁ γῆ , ὑπολείπω τις διά ὁ ἀποσκιώματος μοῖρα ὁ σκότος . ὁ δέ λευκίντου περιφορά ὁ πόλος συμπεριάγω ἑαυτοῦ κατά ἀνάγκη καί ὁ ἐκ ὁ ἀποσκιώματος ἐπισυμβαίνω ζόφος , ὁ ἐγκύκλιος οὗτος περίοδος τάσσω ὁ θεός εἰς ὁ γίγνομαι μέτρον ὁ χρονικός παράτασις . ὁ δέ μέτρον οὗτος εἰμί ἡμέρα καί νύξ . Ζεύς οὗτος κατά ὁ ἑαυτοῦ σοφία ἱστορικός ὁ τοιοῦτος ὁ δόγμα ὁ Μωϋσῆς ἐγώ σαφηνίζω ὁ ἐκ ἀντίφραξις ἐπείσειμι ζόφος Χωρὶς μέν φάος καί σκό