gregorius-nyssenus.contra-eunomium pg045_0215.1
διηρημένος , τὸ τῆς μοναρχίας δόγμα καταμεριζέσθαι , ἀλλὰ μίαν θεότητα , μίαν ἀρχήν , μίαν τῶν πάντων ἐξουσίαν εἶναι πιστεύειν ἐν τῇ τῶν ὁμοίων συμφωνίᾳ τῆς θεότητος θεωρουμένης , καὶ διὰ τοῦ ὁμοίου πρὸς τὸ ὁμοιον τὴν διάνοιαν ἀγούσης , ὡς τῆς πάντων μὲν ἀρχῆς , ἧτις ἐστὶν ὁ Κύριος , διὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος ταῖς ψυχαῖς ἐλλαμπούσης . Ἀμήχανον γὰρ ἀληθῶς θεωρηθῆναι τὸν Πνεύματι ἁγίῳ , καθὼς φησιν ὁ Ἀπόστολος , διὰ δὲ τοῦ Κυρίου , ὃς ἐστιν ἡ πάντων ἀρχή , τῆς ἐπέκεινα πάσης ἀρχῆς ἡμῖν εὐρίσκουμένης , ἧτις ἐστὶν ὁ ἐπὶ πάντων Θεός · οὐδὲ γὰρ δυνατὸν ἐστιν ἄλλως , τὸ ἀρχέτυπον ἀγαθὸν ἐπιγνωσθῆναι , μὴ ἐν τῇ εἰκόνι ἀοράτου φαινομένου . Ὥστερ δὲ τινὰ διαυλοῦ ἀνακάμπτοντες μετὰ τὸ κεφάλαιον τῆς θεογνωσίας , αὐτὸν λέγω τὸν ἐπὶ πάντων Θεόν , διὰ τῶν προσεχῶν τε καὶ οἰκείων τῇ διανοίᾳ τρέχοντες , ἐκ τοῦ Πατρὸς διὰ τοῦ Υἱοῦ πρὸς τὸ Πνεῦμα ἀναχωροῦμεν . Ἐν περὶ τοῦ γὰρ τοῦ ἀγεννήτου φωτὸς καταστάσεως , ἐκθεῖναι πάλιν τὸ ἐξ αὐτοῦ φῶς , κατὰ τὸ προσεχὲς ἐνοήσαμεν , ὅσον ἀκτῖνα τινὰ τῷ ἡλίῳ συνυφισταμένῳ · ἧς ἡ μὲν αἰτία τοῦ εἶναι , ἐκ τοῦ ἡλίου · ἡ δὲ ὑπαρξίς , ὁμοῦ τῷ ἡλίῳ , οὐ χρόνῳ ὑστερον προσγενομένη · ἀλλ’ ὁμοῦ τῷ ὀφθῆναι τὸν ἥλιον , ἐξ αὐτοῦ ἀναφαινομένη . Μᾶλλον δὲ ( οὐ γὰρ ἀνάγκη πρὸς τὴν εἰκόνα δουλεύοντας δούναί τας συκοφαντίας · κατὰ τοῦ λόγου λαβὼν ἐν τῇ τοῦ ὑποδείγματος ἀτονίᾳ ) οὐχὶ ἀκτῖνα ἐξ ἡλίου νοήσομεν , ἀλλ’ ἐξ ἀγεννήτου ἡλίου ἄλλον ἥλιον , ὁμοῦ τῇ τοῦ πρώτου ἐπινοίᾳ γεννηθέντα αὐτῷ συνεκλάμποντα , καὶ κατὰ πάντα ὁμοίως ἔχοντα , κάλλει , δυνάμει , λαμπρότητι , μεγέθει , φαίδρᾳ , καὶ πᾶσιν ἄπαξ τοῖς παρὰ τὸν ἥλιον θεωρουμένοις . Καὶ πάλιν ἕτερον τοιούτου φωτὸς , κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον , οὐ χρονικῷ τινὶ διαστήματι τοῦ γεννητοῦ φωτὸς ἀποπεπταμένου , ἀλλὰ δι’ αὐτοῦ μὲν ἐκλάμπον · τὴν δὲ τῆς ὑποστάσεως αἰτίαν ἔχον ἐκ τοῦ πρωτοτύπου φωτός · φῶς μέντοι καὶ αὐτὸ καθ’ ὁμοιότητα τοῦ προειρημένου · λάμπον , καὶ φωτίζον , καὶ τὰ ἄλλα πάντα τὰ τοῦ φωτὸς ἐργαζόμενον . Οὐδὲ γὰρ ἐστι φωτὶ πρὸς ἕτερον φῶς κατ’ αὐτὸ τοῦτο παραλλαγή · ὅταν κατ’ οὐδένα τῆς φωτιστικῆς χάριτος ἐνδεῶν , ἡ ὑστερούμενον φαίνηται , ἀλλὰ πᾶση τελειότητι πρὸς τὸ ἀκρότατον ἐπηρμένον , μετὰ Πατρὸς καὶ Υἱοῦ θεωρῆται , μετὰ Πατέρα καὶ Υἱὸν ἀριθμῆται , καὶ δι’ ἑαυτοῦ τὴν προσαγωγὴν πρὸς τὸ ἐπινοούμενον φῶς , τὸ ἐν Πατρὶ καὶ Υἱῷ , πᾶσι τοῖς μετασχεῖν δυναμένοις χαρίζηται . Ἄλλα ταῦτα μὲν εἰς τοσοῦτον .
Lemmas: διαιρέω , ὁ ὁ μοναρχία δόγμα καταμερίζω , ἀλλά εἷς θεότης , εἷς ἀρχή , εἷς ὁ πᾶς ἐξουσία εἰμί πιστεύω ἐν ὁ ὁ ὅμοιος συμφωνία ὁ θεότης θεωρέω , καί διά ὁ ὁμοιόω πρός ὁ ὅμοιος ὁ διάνοια ἄγω , ὡς ὁ πᾶς μέν ἀρχή , ὅστις εἰμί ὁ Κύριος , διά ὁ ἅγιος πνεῦμα ὁ Ψυχή ἐλλάμπω . ἀμήχανος γάρ ἀληθής θεωρέω ὁ πνεῦμα ἅγιος , καθώς φημί ὁ ἀπόστολος , διά δέ ὁ κύριος , ὅς εἰμί ὁ πᾶς ἀρχή , ὁ ἐπέκεινα πᾶς ἀρχή ἐγώ ευρισκουμενω , ὅστις εἰμί ὁ ἐπί πᾶς Θεός · οὐδέ γάρ δυνατός εἰμί ἄλλως , ὁ ἀρχέτυπος ἀγαθός ἐπιγιγνώσκω , μή ἐν ὁ εἰκών ἀόρατος φαίνω . Ὥστερ δέ τις δίαυλος ἀνακάμπτω μετά ὁ κεφάλαιος ὁ θεογνωσία , αὐτός λέγω ὁ ἐπί πᾶς Θεός , διά ὁ προσεχής τε καί οἰκέω ὁ διάνοια τρέχω , ἐκ ὁ πατήρ διά ὁ υἱός πρός ὁ πνεῦμα ἀναχωρέω . ἐν περί ὁ γάρ ὁ ἀγέννητος φάος κατάστασις , ἐκτίθημι πάλιν ὁ ἐκ αὐτός φάος , κατά ὁ προσεχής νοέω , ὅσος ἀκτίς τις ὁ ἥλιος συνυφίστημι · ὅς ὁ μέν αἰτία ὁ εἰμί , ἐκ ὁ ἥλιος · ὁ δέ ὕπαρξις , ὁμοῦ ὁ ἥλιος , οὖον χρόνος ὕστερος προσγίγνομαι · ἀλλά ὁμοῦ ὁ ὁράω ὁ ἥλιος , ἐκ αὐτός ἀναφαίνω . μᾶλλος δέ ( οὖον γάρ ἀνάγκη πρός ὁ εἰκών δουλεύω δίδωμι ὅς συκοφαντία · κατά ὁ λόγος λαμβάνω ἐν ὁ ὁ ὑπόδειγμα ἀτονία ) οὐ ἀκτίς ἐκ ἥλιος νοέω , ἀλλά ἐκ ἀγέννητος ἥλιος ἄλλος ἥλιος , ὁμοῦ ὁ ὁ πρῶτος ἐπίνοια γεννάω αὐτός συνεκλάμπω , καί κατά πᾶς ὁμοίως ἔχω , κάλλος , δύναμις , λαμπρότης , μέγεθος , Φαίδρα , καί πᾶς ἅπαξ ὁ παρά ὁ ἥλιος θεωρέω . καί πάλιν ἕτερος τοιοῦτος φάος , κατά ὁ αὐτός τρόπος , οὖον χρονικός τις διάστημα ὁ γεννητής φάος ἀποπετάννυμι , ἀλλά διά αὐτός μέν ἐκλάμπω · ὁ δέ ὁ ὑπόστασις αἴτιος ἔχω ἐκ ὁ πρωτότυπος φάος · φάος μέντοι καί αὐτός κατά ὁμοιότης ὁ προερέω · λάμπω , καί φωτίζω , καί ὁ ἄλλος πᾶς ὁ ὁ φάος ἐργάζομαι . οὐδέ γάρ εἰμί φάος πρός ἕτερος φάος κατά αὐτός οὗτος παραλλαγή · ὅταν κατά οὐδείς ὁ φωτιστικός χάρις ἐνδεής , ὁ ὑστερέω φαίνω , ἀλλά πᾶς τελειότης πρός ὁ ἄκρος ἐπαίρω , μετά πατήρ καί υἱός θεωρέω , μετά πατήρ καί υἱός ἀριθμέω , καί διά ἑαυτοῦ ὁ προσαγωγή πρός ὁ ἐπινοέω φάος , ὁ ἐν πατήρ καί υἱός , πᾶς ὁ μετέχω δύναμαι χαρίζομαι . ἄλλος οὗτος μέν εἰς τοσοῦτος .