gregorius-nyssenus.contra-eunomium pg045_0484.1
A ἀπραξίας δεόμενον . Καθὰπερ ἀκούωε καὶ τὸν Εὐνόμιον ὑπὲρ τῶν Ἰλιαχὼν πολέμων τῇ πολυτελῆ φιλοσώνως καὶ καθ' ἡσυχίαν πολλὴν προσεσχίσαντα , ἐν πολλῇ τῇ ὕπνῳ τὸν μακρὸν τοῦτον ὕνειρον ἑαυτῷ συμπλάσαι , ζητοῦντα φιλοπόνως , οὐδὲπας ἐρμηνεύση τὶ τῶν νοηθέντων , ἀλλ' ὅπως κατὰ τῶν λέξεων ἐπισάφην καταγνασάμενα νοήματα , καὶ περισυλλέγοντα τὰς ἐπιχρεστέρας φωνὰς ἐκ συγγραμμάτων τινῶν . Καὶ ὥσπερ οἱ πτωχοὶ διὰ ἀπορίαν ἐσθῆτος , ἐκ θραυσμάτων τινῶν τοὺς χιτῶνας ἑαυτοὺς περιεπενθύντες συρράπτουσιν · οὕτω καὶ τοῦτον ἄλλην ἀλλαγῶι λέξιν περισκοπόμενον , διὰ τοῦτον ἐξυφήσει ἑαυτῷ τοῦ λόγου τὸν χέντρανα , οὐκ ἀταλαιπώρως διακολλῶντα τὴν συμβολὴν τῶν ῥημάτων καὶ συνεργιζόντα . Οὐ τὸ γλαύχρον καὶ μειρακιώδες τῆς φιλοτιμίας εἰς ἁμιλλαν ἀνδρὶ πρὸς ἀληθείαν βλέποντι τοσοῦτον ἀπόβλητον , ὅσον ἀθλητῇ τινὶ τὰς καρτερίας τε καὶ ἐώρων τὸ διὰ περιγύρας κομμωτικῆς γυναικίζεσθαι . Ἄλλὰ μοι δοκεῖ τὸν σκοπὸν τοῦ παρόντος ἔγχειρήματος δι' ὀλίγων ἐπιβαμόνως , τὰς μακρὰς περιόδους χαίρειν ἔδσαι . Οὐκοῦν εἴρηται παρ' ἡμῶν · οἰκτιοῦμαι γὰρ τοῦ διδασκάλου τὸν λόγον · ὅτι τῆς θείας φύσεως ἀμυδρὴν μὲν καὶ βραχυτάτην ἔχομεν διὰ τῶν λογισμῶν τὴν ἀντίληψιν · ἀποχρώσαν δ' ὅμως τῇ βραχύτητι τῆς δυνάμεως ἡμῶν διὰ τῶν ὀνομάτων τῶν περὶ αὐτὴν εὐσεβῶς λεγομένων τὴν γνώσιν ἐφανιζόμεθα . Τοῦτον δὲ φαμεν τῶν ὀνομάτων οὐ μονοειδῆ πάντων εἶναι τὴν σημασίαν , ἀλλὰ τὰ μὲν τῶν προσόντων τῷ Θεῷ , τὰ δὲ τῶν ἀποσεφυκτῶν ἔχει τὴν ἔμφασιν · οἷον , δίκαιον αὐτὸν καὶ ἀφθαρτον λέγομεν , τῷ μὲν δικαίῳ , τῷ προσεῖναι δικαιοσύνην · τῷ δὲ ἀφθάρτῳ τῷ μὴ προσεῖναι φθορὰν ἄδεικνύμενοι . Ἔξεστι δὲ πᾶλιν καὶ ὑπαλλάξαντα τὰς σημασίας κατὰ τὴν ἁμῖλιν προσφύως ἐφαρμόσαι τῷ Θεῷ τὰ ὀνόματα · ὥστε τῷ μὲν ἀπεμεινοῦντι , τὸ oikeiwn , τῷ δὲ προσόντι , τὸ ἀλλότριον παραστήσασθαι . Τῇ γὰρ δικαιοσύνη τῆς ἀδικίας ἀντεινούμενης , τῇ δὲ φθορᾷ τῆς ἀδιότητος ἀντικειμένης , δυνατόν ἐστι χρησθαι προσφόρως ἐπὶ τοῦ Θεοῦ τοῖς ἐναντίοις , καὶ μὴ διαμαρτεῖν τοῦ προσήκοντος ἐν τῷ εἰπεῖν , δεῖ τε αὐτὸν εἶναι καὶ δίκιον μὴ εἶναι · ὅπερ ἴσον ἐστὶ τῷ δίκαιον τε εἶναι λέγειν , καὶ φθορὰν μὴ προσδέχεσθαι . Οὕτω καὶ τὰ λοιπὰ τῶν ὀνομάτων τῇ ποτὲ μεταλήψει τῆς σημασίας πρὸς ἐκατέραν τὴν ἔμφασιν ἐπιπτελεῖως ἔχειν φαμέν , εἰον τὸ ἀγαθὸν καὶ ἀθάνατον , καὶ πάντα τὰ κατὰ τὸν ὁμοιον ἐκφερόμενα τύπον . Δύναται γὰρ ἕκαστον αὐτῶν ἄλλως καὶ ἄλλως μεταληφθέν , καὶ τὸ προσὸν καὶ τὸ μὴ προσὸν ἐπὶ τῆς θείας ἐνδείξασθαι φύσεως · ὥστε τοῦ σχήματος τῶν ὀνομάτων ὑπαλλασσομένου , τὴν εὐσεβῆ περὶ τὸ ὑποκείμενον διάνοιαν μένειν ἀκίνητον . Ταῦτό γάρ ἐστιν , ἀπεπίδεικτον τε πονηρίας τὸν Θεὸν εἰπεῖν , καὶ ἀγαθὸν ὀνομάσαι · καὶ ἀθάνατον ὁμολογήσαι , καὶ ἀεὶ ζῶντα εἰπεῖν . Οὐδεμίαν γὰρ ἐν τούτοις κατὰ τὸ σημαίνόμενον διαφορὰν ἀννοοῦμεν , ἀλλ' ἐν δι' ἑκατέρων τῶν λόγων ἀποσημαίνομεν · κἂν τὸ μὲν θεσιν , τὸ δὲ ἀναλρεσιν τινος ἔχειν δοκῇ .
Lemmas: A ἀπραξία δήω . καθά ἀκούω καί ὁ Εὐνόμιον ὑπέρ ὁ ιλιηχω Πολέμων ὁ πολυτελής φιλόσων καί κατά ἡσυχία πολύς προσέχω , ἐν πολύς ὁ ὕπνος ὁ μακρός οὗτος ὕνειρον ἑαυτοῦ συμπλάσσω , ζητέω φιλόπονος , οὐδὲπας ἐρμηνεύω τίς ὁ νοέω , ἀλλά ὅπως κατά ὁ λέξις ἐπισαφέω καταγιγνώσκω νόημα , καί περισυλλέγω ὁ ἐπιχρεστέρας φωνή ἐκ σύγγραμμα τις . καί ὥσπερ ὁ πτωχός διά ἀπορία ἐσθής , ἐκ θραῦσμα τις ὁ χιτών ἑαυτοῦ περιεπενθύντες συρράπτω · οὗτος καί οὗτος ἄλλος ἀλλάσσω λέξις περισκοπέω , διά οὗτος εξυφημι ἑαυτοῦ ὁ λόγος ὁ χέντρανα , οὐ ἀταλαίπωρος διακολλάω ὁ συμβολή ὁ ῥῆμα καί συνεργιθεριζω . οὖον ὁ γλαυχρω καί μειρακιώδης ὁ φιλοτιμία εἰς ἅμιλλα ἀνήρ πρός ἀλήθεια βλέπω τοσοῦτος ἀπόβλητος , ὅσος ἀθλητής τις ὁ καρτερία τε καί ὁράω ὁ διά περιγυρος κομμωτικός γυναικίζω . ἀλλά ἐγώ δοκέω ὁ σκοπός ὁ πάρειμι εγχείρημα διά ὀλίγος επιβαμοναω , ὁ μακρός περίοδος χαίρω ἐσθίω . οὐκοῦν εἴρω παρά ἐγώ · οἰκτίζω γάρ ὁ διδάσκαλος ὁ λόγος · ὅτι ὁ θεῖος φύσις ἀμυδρός μέν καί βραχύς ἔχω διά ὁ λογισμός ὁ ἀντίληψις · ἀποχράω δέ ὅμως ὁ βραχύτης ὁ δύναμις ἐγώ διά ὁ ὄνομα ὁ περί αὐτός εὐσεβής λέγω ὁ γνῶσις φανίζω . οὗτος δέ φημί ὁ ὄνομα οὖον μονοειδής πᾶς εἰμί ὁ σημασία , ἀλλά ὁ μέν ὁ πρόσειμι ὁ Θεός , ὁ δέ ὁ αποσεφυκτεω ἔχω ὁ ἔμφασις · οἷος , Δίκαιος αὐτός καί ἄφθαρτος λέγω , ὁ μέν Δίκαιος , ὁ πρόσειμι δικαιοσύνη · ὁ δέ ἄφθαρτος ὁ μή πρόσειμι φθορά αδεικνυμενω . ἔξεστι δέ πάλιν καί ὑπαλλάσσω ὁ σημασία κατά ὁ αμιλις προσφυώς ἐφαρμόζω ὁ Θεός ὁ ὄνομα · ὥστε ὁ μέν ἀπεμεινοῦντι , ὁ oikeiwn , ὁ δέ πρόσειμι , ὁ ἀλλότριος παρίστημι . ὁ γάρ δικαιοσύνη ὁ ἀδικία αντεινουμενω , ὁ δέ φθορά ὁ αδιοτητη ἀντίκειμαι , δυνατός εἰμί χράω προσφόρως ἐπί ὁ Θεός ὁ ἐναντίος , καί μή διαμαρτάνω ὁ προσήκω ἐν ὁ εἶπον , δεῖ τε αὐτός εἰμί καί δικιων μή εἰμί · ὅσπερ ἴσος εἰμί ὁ Δίκαιος τε εἰμί λέγω , καί φθορά μή προσδέχομαι . οὕτως καί ὁ λοιπάς ὁ ὄνομα ὁ ποτέ μεταλαμβάνω ὁ σημασία πρός ἑκάτερος ὁ ἔμφασις ἐπιπτελεῖως ἔχω φημί , Ἀγαμεμνόνειος ὁ ἀγαθός καί ἀθάνατος , καί πᾶς ὁ κατά ὁ ὅμοιος ἐκφέρω τύπος . δύναμαι γάρ ἕκαστος αὐτός ἄλλως καί ἄλλως μεταλαμβάνω , καί ὁ πρόσειμι1 καί ὁ μή πρόσειμι1 ἐπί ὁ θεῖος ἐνδείκνυμι φύσις · ὥστε ὁ σχῆμα ὁ ὄνομα ὑπαλλάσσω , ὁ εὐσεβής περί ὁ ὑπόκειμαι διάνοια μένω ἀκίνητος . αὐτός γάρ εἰμί , απεπιδεικτω τε πονηρία ὁ θεός εἶπον , καί ἀγαθός ὀνομάζω · καί ἀθάνατος ὁμολογέω , καί ἀεί ζῶ εἶπον . Οὐδεμία γάρ ἐν οὗτος κατά ὁ σημαίνω διαφορά ἀνοέω , ἀλλά ἐν διά ἑκάτερος ὁ λόγος ἀποσημαίνω · κἀν ὁ μέν θέσις , ὁ δέ ἀναλρεσιν τις ἔχω δοκέω .