gregorius-nyssenus.contra-eunomium pg045_0478.1
ἐπηρεϊδόμενος καὶ τοῖς ἐμπροσθεν ἐπικτεινόμενος τὰς καλὰς ἐκεῖνας ἀναβάσεις , καθὼς φησιν ὁ Προφήτης , ἐν τῇ καρδίᾳ διατιθέμενος , καὶ πᾶν τὸ καταλαμβανόμενον ὑπὸ τῆς ἰδίας δυνάμεως , ὡς τοῦ ζητουμένου μικρότερον ὑπερβαίνων · ἐπεὶ πᾶσαν ἐν ταῖς περὶ τοῦ Θεοῦ ὑπολήψει τὴν ἐξ ὀνόματος γινωμένην τῆς φύσεως εἰκασίαν παρέδραμεν , ἐκκαθάραις τῶν λογισμῶν τῶν τοιούτων ὑπονοιῶν , ἀμὴν τε καὶ καθαρὰν πᾶσης ἐννοίας τὴν πίστιν ἀναλαβὼν , τοῦτο σημεῖον ἐποίησατο τῆς τοῦ Θεοῦ ἐπιγνώσεως ἀπλανάς τε καὶ ἐκδηλον , τὸ κρεῖττω καὶ ὑψηλότερον παντὸς γνωριστικοῦ σημείου τὸν Θεὸν εἶναι πιστεύσαι . Διὰ τοῦ τοῦτο μετὰ τὴν ἐπικεκοῦσαν ἐκεῖνην ἔκστασιν ἐκ τῶν ὑψηλῶν θεαμάτων , πάλιν ἐς τὴν ἀνθρωπίνην κατακύψας ἀσθενειαν · Ἐγὼ δὲ εἰμὶ , φησὶ , γῆ καὶ σποδός · τοῦτἐστιν , ἀφονὸς τε καὶ ἀνενέργητος , ὡς πρὸς τὴν τοῦ νοηθέντος ἀγαθοῦ ἐρμηνείαν . Ἡ γὰρ ἡμῖν δοκεῖ μοι καὶ τὸ τέρας τὸ ἔχον καὶ τὸ ἄγον ἄμα διασημαίνειν , καὶ οὕτω νόμος πίστεως γίνεται τῷ μετὰ ταῦτα βίῳ · διδάσκων τῇ κατ’ αὐτὸν ἱστορίᾳ τοὺς τῷ Θεῷ προσιοῦντας , ὅτι οὐκ ἔστιν ἄλλως προσερχόμεν Θεῷ , μὴ πίστει μεσιτευούσης καὶ συναντιούσης δι’ ἑαυτῆς τὸν ἐπιζητοῦντα νοῦν πρὸς τὴν ἀκατάληπτον φύσιν . Καταλιπὼν γὰρ τὴν ἐκ τῆς γνώσεως πολυπραγμασίην , Ἐπίστευσεν , φησίν , Ἀβραὰμ τῷ Θεῷ , καὶ ἐλογίσθη αὐτῷ εἰς δικαιοσύνην . Οὐχ ἐγράφη δὲ δι’ ἐκεῖνον , ὁ Ἀπόστολος λέγει , ἀλλὰ δι’ ἡμᾶς , ὅτι τὴν πίστιν , οὐχὶ τὴν γνῶσιν ὁ Θεὸς εἰς δικαιοσύνην λογίζεται τοῖς ἀνθρώποις . Ἡ μὲν γὰρ γνῶσις ὡς ἐμπροχὴν τινα τὴν διάθεσιν ἔχει , μόνῳ τῷ γινωσκόμενῳ συντιθεμένη · ἡ δὲ τῶν Χριστιανῶν πίστις , οὐχ οὕτως . Οὐ γὰρ τῶν γνωσκομένων , ἀλλὰ τῶν ἐλπιζομένων ἐστὶν ὑπόστασις · τὸ δὲ διακρατοῦμενον οὐκ ἐλπίζεται . Ὁ γὰρ ἔχει τις , φησὶ , τί καὶ ἐλπίζει ; Τὸ δὲ διαφεύγον τὴν κατάσχεσιν ἡμῶν , ἡμέτεραν τὴν πίστιν ποιεῖ , διὰ τῆς ἰδίας βεβαιότητος ἐγγνωμένη τὸ μὴ φαινομένον . Οὕτω γὰρ φησὶ περὶ τοῦ πιστοῦ ὁ Ἀπόστολος , ὅτι Τὸν ἀόρατον , ὡς ὁρῶν ἐχαρατήρησεν . Μάταιος οὖν ὁ διὰ γνώσεως τῆς μᾶτην φυσιοῦσης ἐπιγινώσκει τὴν θείαν οὐσίαν δυνατόν εἶναι λέγων . Οὔτε γὰρ ἄνθρωπος οὔτε μέγας , ὥστε ἐξισώσει τῷ Κυρίῳ τὴν καταληπτικὴν ἑαυτοῦ δύναμιν . Τίς γὰρ ἐν νεφελαις ἰσώθησεται τῷ Κυρίῳ ; φησὶν ὁ Δαβὶδ · οὔτε οὖν μικρὸν τὸ ζητούμενον , ὥστε ὑπὸ λογισμῶν ἀνθρωπίνης βραχυτέρας περιληφθῆναι . Ἄκων τοῦ Ἐκκλησιαστοῦ συμβουλεύοντος , Μὴ ἐνεργεῖν ῥήμασφρό προσώπου Θεοῦ , ὅτι ὁ Θεός , φησίν , ἐν τῷ οὐρανῷ ἄνω , καὶ σὺ ἐπὶ τῆς γῆς κάτω . Δείκνυσι δέ , οἶμαι , διὰ τῆς τῶν στοιχείων τοῦτῶν πρὸς ἄλληλα οἰκειότητος , μᾶλλον δὲ διαστάσεως , ὅσον ὑψηλότερα ἡ θεία φύσις τῆς τῶν ἀνθρωπίνων λογισμῶν περινοίας . Ὅσον γὰρ ἄνωτέρα τὰ ἄστρα τῆς τῶν δακτύλων ἄφης , τοσοῦτον , μᾶλλον δὲ πολλάπλάσιον καὶ ἡ πάντα νοῦν ὑπερέχουσα φύσις τῶν λογισμῶν τῶν γηγίνων ὑπερανέστηκεν .
Lemmas: ἐπερείδω καί ὁ ἔμπροσθεν ἐπικτείνω ὁ κάλως ἐκεῖνος ἀνάβασις , καθώς φημί ὁ Προφήτης , ἐν ὁ Καρδία διατίθημι , καί πᾶς ὁ καταλαμβάνω ὑπό ὁ ἴδιος δύναμις , ὡς ὁ ζητέω μικρός ὑπερβαίνω · ἐπεί πᾶς ἐν ὁ περί ὁ Θεός ὑπολαμβάνω ὁ ἐκ ὄνομα γίγνομαι ὁ φύσις εἰκασία παρατρέχω , ἐκκαθαίρω ὁ λογισμός ὁ τοιοῦτος ὑπόνοια , ἀμήν τε καί καθαρός πᾶς ἔννοια ὁ πίστις ἀναλαμβάνω , οὗτος σημεῖον ποιέω ὁ ὁ Θεός ἐπίγνωσις ἀπλανής τε καί ἐκδηλόω , ὁ ἀγαθός καί ὑψηλός πᾶς γνωριστικός σημεῖον ὁ θεός εἰμί πιστεύω . Ζεύς ὁ οὗτος μετά ὁ ἐπικαίω ἐκεῖνος ἔκστασις ἐκ ὁ ὑψηλός θέαμα , πάλιν εἰς ὁ ἀνθρώπινος κατακύπτω ἀσθένεια · ἐγώ δέ εἰμί , φημί , γῆ καί σποδός · τουτέστιν , ἀφόνος τε καί ἀνενέργητος , ὡς πρός ὁ ὁ νοέω ἀγαθός ἑρμηνεία . ὁ γάρ ἐγώ δοκέω ἐγώ καί ὁ τέρας ὁ ἔχω καί ὁ ἄγω ἄμη διασημαίνω , καί οὗτος νόμος πίστις γίγνομαι ὁ μετά οὗτος βίος · διδάσκω ὁ κατά αὐτός ἱστορία ὁ ὁ Θεός προσέρχομαι , ὅτι οὐ εἰμί ἄλλως προσέρχομαι Θεός , μή πίστις μεσιτεύω καί συναντιόομαι διά ἑαυτοῦ ὁ ἐπιζητέω νόος πρός ὁ ἀκατάληπτος φύσις . καταλιμπάνω γάρ ὁ ἐκ ὁ γνῶσις πολυπραγμασίην , πιστεύω , φημί , Ἀβραάμ ὁ Θεός , καί λογίζομαι αὐτός εἰς δικαιοσύνη . οὐχ γράφω δέ διά ἐκεῖνος , ὁ ἀπόστολος λέγω , ἀλλά διά ἐγώ , ὅτι ὁ πίστις , οὐ ὁ γνῶσις ὁ θεός εἰς δικαιοσύνη λογίζομαι ὁ ἄνθρωπος . ὁ μέν γάρ γνῶσις ὡς ἐμπροχὴν τις ὁ διάθεσις ἔχω , μόνος ὁ γιγνώσκω συντίθημι · ὁ δέ ὁ Χριστιανός πίστις , οὐ οὕτως . οὖον γάρ ὁ γιγνώσκω , ἀλλά ὁ ἐλπίζω εἰμί ὑπόστασις · ὁ δέ διακρατέω οὐ ἐλπίζω . ὁ γάρ ἔχω τις , φημί , τίς καί ἐλπίζω ; ὁ δέ διαφεύγω ὁ κατάσχεσις ἐγώ , ἡμέτερος ὁ πίστις ποιέω , διά ὁ ἴδιος βεβαιότης ἐγγιγνώσκω ὁ μή φαίνω . οὕτως γάρ φημί περί ὁ πιστός ὁ ἀπόστολος , ὅτι ὁ ἀόρατος , ὡς ὁράω ἐχαρατήρησεν . Μάταιος οὖν ὁ διά γνῶσις ὁ μάτην φυσιόω ἐπιγιγνώσκω ὁ θεῖος οὐσία δυνατός εἰμί λέγω . οὔτε γάρ ἄνθρωπος οὔτε μέγας , ὥστε ἐξίσωσις ὁ κύριος ὁ καταληπτικός ἑαυτοῦ δύναμις . Τῖς γάρ ἐν νεφέλη ἰσόω ὁ κύριος ; φημί ὁ Δαυίδ · οὔτε οὖν μικρός ὁ ζητέω , ὥστε ὑπό λογισμός ἀνθρώπινος βραχύς περιλαμβάνω . ἄκων ὁ ἐκκλησιαστής συμβουλεύω , μή ἐνεργέω ῥήμασφρό πρόσωπον Θεός , ὅτι ὁ Θεός , φημί , ἐν ὁ οὐρανός ἄνω , καί σύ ἐπί ὁ γῆ κάτω . δείκνυμι δέ , οἴομαι , διά ὁ ὁ στοιχεῖον οὗτος πρός ἀλλήλων οἰκειότης , μᾶλλον δέ διάστασις , ὅσος ὑψηλός ὁ θεῖος φύσις ὁ ὁ ἀνθρώπινος λογισμός περίνοια . ὅσος γάρ ανώτερος ὁ ἄστρον ὁ ὁ δάκτυλος ἀφίημι , τοσοῦτος , μᾶλλον δέ πολλαπλάσιον καί ὁ πᾶς νόος ὑπερέχω φύσις ὁ λογισμός ὁ γηγιναω ὑπερανίσταμαι .