gregorius-nyssenus.contra-eunomium pg045_0526.1
1037 γοῦντι γενήσεται , κωλυομένης δὲ τῆς ἐνεργείας , οὐκ ἔσται πάντως τὸ ἐνεργούμενον . Ὡς δὲοῦν ὁάταρον , ἡ παθῆτον διὰ τούτων τοῦ Μονογενοῦς τὴν οὐσίαν ποιήσουσιν , ἵνα τὴν ἐνέργειαν δέξηται , ἢ τοῦτο διὰ τὸ προφανὲς τῆς ἀσεβείας ὁκνοῦντες , τὸ μὴδὲ δλως αὐτὴν εἶναι κατασκευάσουσιν . Ὁ γὰρ παθεῖν ἀποπέφυκεν , οὐδὲ τὴν ποιητικὴν ἐνέργειαν ἐφ’ ἑαυτοῦ πάντως προσδέχεται . Ὁ τοίνυν ἐνέργειαν τινὸς ἀποτελέσματος τὸν Υἱὸν διορίζων , ἐν τι καὶ τούτων τῶν παθητῶν διορίζεται , ἵσα δι’ ἐνεργείας ἔχῃ τὴν πρόοδον · ἢ εἴπερ ἀρνοῖτο τὸ πάθος , καὶ τὴν ὑπόστασιν αὐτοῦ μετὰ τοῦ πάθους ἀρνήσεται . Ἄλλ’ ἐπειδὴ καθ’ ἑκάτερον τῶν κατὰ τὸ διλήμματος προφαινομένων ἡ ἀσέβεια , καὶ τὸ μὴ εἶναι λέγεται , καὶ τὸ παθῆτον αὐτὸν ὁεῖσθαι , πρόδηλος ἡ ἀλῆθεια , διὰ τῆς τῶν ἀτόπων ἀναίρεσεως ἀναφαινομένη . Εἰ γὰρ καὶ ἀληθῶς ἐστι , καὶ παθῆτός οὐκ ἐστιν , δῆλον ὅτι οὐκ ἐξ ἐνεργείας ἐστιν , ἀλλ’ ὡς εἰκὸς ἀληθινὸν εἶναι Θεὸν ἐκ τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ τοῦ Πατρός , ἀπαθῶς ἐξ αἰδίου ἀπαυγασθέντα τε καὶ ἐκλάμψαντα . Ἄλλ’ κατ’ αὐτὴν τὴν οὐσίαν , φησίν , ἀφθαρτὸς ἐστιν ὁ Θεός · τί δὲ ἄλλο τῶν θεοπροπῶν νοημάτων οὐκ αὐτὴς ἔχεται τοῦ Υἱοῦ τῆς οὐσίας ; Τὸ δίκαιον , τὸ ἀγαθόν , τὸ ἀίδιον , τὸ τοῦ κακοῦ παντὸς ἀνεπίδεκτον , τὸ ἐν παντὶ τῷ κατὰ τὸ ἀγαθὸν νοουμένῳ ἀπερίριστον . Ἄρα τίς ἐστιν ὁ λέγων , ἐπίκτητόν τι τῶν καλῶν εἶναι τῇ θεῇ φύσει , καὶ οὐ πάν ὁ τί πέρ ἐστι καλὸν ἐκεῖθέν τε ἀφορμάσθαι , καὶ ἐν αὐτῇ θεωρεῖσθαι ; Οὕτω τοῦ προσφθου λέγοντος , ὅτι εἰ τι καλόν , αὐτοῦ , καὶ εἰ τι ἀγαθόν , παρ’ αὐτοῦ ἐστι . Συνάπτει δὲ τούτῳ , τὸ καὶ ἀγέννητον κατ’ οὐσίαν εἶναι . Ἐγὼ δὲ εἰ μὲν οὕτω νοοῦν τοῦτο λέγει , ὅτι ἀγέννητός ἐστι τοῦ Πατρὸς ἡ οὐσία , συνθέσμαι τῷ λεγομένῳ , καὶ οὐχ ἀντιβαίνω τῷ δόγματι . Οὐδὲ γὰρ τις ὅλως τῶν εὐσεβοῦντων γεννητὸν εἶναι τὸν Πατέρα τοῦ Μονογενοῦς ὑποτίθεται . Εἰ δὲ τοῦτο μὲν ἐνδεικνύται κατὰ τὸ σχῆμα τοῦ λόγου , κατασκευάζει δὲ τὸ αὐτὴν τὴν ἀγέννησίαν οὐσίαν εἶναι , τοῦτο φημι δεῖν μὴ παραδραμεῖν ἀνεξέταστον , ὡς ἂν μὴ λάθῃ τὸς εὐεξαπατῆτος πρὸς τὴν συγκατάθεσιν τῆς βλασφημίας ὑποποιούμενος . Ὅτι τοίνυν ἄλλο τι τῆς ἀγεννησίας ἐστὶ καὶ ἀγέννητος , ἀμιγὴ καὶ καθαρὰν οὐσαν πάσης ἑτερότητος καὶ διαφορᾶς . Περὶ τοῦ Θεοῦ ταῦτα λέγει , οὐ τὴν οὐσίαν ( a ) ἀφθαρσίαν τε καὶ ἀγέννησίαν εἶναι φησι . Τρία τοίνυν ἐπὶ Θεοῦ εἴπεν ὀνόματα , τὴν οὐσίαν , τὸ ἀφθαρτον , τὸ ἀγέννητον . Εἰ μία τῶν τριῶν τούτων ὁνομάτων ἐπὶ Θεοῦ ἐστιν ἡ ἔννοια , ἡ θεότης ταῦτα τὰ τρία πάντως ἐστιν . Ὡς εἰ τις λέγοι τὴν ἄνθρωπον χαρακτῆρσαι βουλόμενος λογικὴν εἶναι , γλαστικὴν τε καὶ πλατούωνυχον . Ἐφ’ ᾧ διὰ τὸ μηδεμίαν κατὰ τὴν φύσιν ἐν ἑκάστῳ διαφορὰν εἶναι ἰσοδυναμεῖν τὰ ἀλλήλοις τὰ ὀνόματα λέγομεν , καὶ ἐν εἶναι τῷ ὑποκειμένῳ τὰ τρία , τὴν ἀνθρωπότητα , τὴν διὰ τῶν ὀνόματων ὑπογραφείσων . Εἰ τοίνυν τοῦτό ἐστιν ἡ θεότης , ἡ ἀγέννησις τε καὶ ἡ ἀφθαρσία καὶ ἡ οὐσία , κατὰ πᾶσαν ἀνάγκην ἐν τῇ τοῦ ἑνὸς τούτων ἀφαιρέσει , συν -
Lemmas: 1037 Γούντι γίγνομαι , κωλύω δέ ὁ ἐνέργεια , οὐ εἰμί πάντως ὁ ἐνεργέω . ὡς ἐσθίω ὁάταρον , ὁ πάσχω διά οὗτος ὁ Μονογενώ ὁ οὐσία ποιέω , ἵνα ὁ ἐνέργεια δέχομαι , ἢ οὗτος διά ὁ προφανής ὁ ἀσέβεια ὁράω , ὁ μηδέ δλως αὐτός εἰμί κατασκευάζω . ὁ γάρ πάσχω ἀποφύω , οὐδέ ὁ ποιητικός ἐνέργεια ἐπί ἑαυτοῦ πάντως προσδέχομαι . ὁ τοίνυν ἐνέργεια τις ἀποτέλεσμα ὁ υἱός διορίζω , ἐν τίς καί οὗτος ὁ παθητός διορίζω , ἵζω διά ἐνέργεια ἔχω ὁ πρόοδος · ἢ εἴπερ ἀρνέομαι ὁ πάθος , καί ὁ ὑπόστασις αὐτός μετά ὁ πάθος ἀρνέομαι . ἄλλος ἐπεί κατά ἑκάτερος ὁ κατά ὁ δίλημμα προφαίνω ὁ ἀσέβεια , καί ὁ μή εἰμί λέγω , καί ὁ πάσχω αὐτός ὁράω , πρόδηλος ὁ ἀλήθεια , διά ὁ ὁ ἄτοπος ἀναίρεσις ἀναφαίνω . εἰμί γάρ καί ἀληθής εἰμί , καί παθῆτός οὐ εἰμί , δῆλος ὅτι οὐ ἐκ ἐνέργεια εἰμί , ἀλλά ὡς εἰκός ἀληθινός εἰμί θεός ἐκ ὁ ἀληθινός Θεός ὁ πατήρ , ἀπαθής ἐκ ἀΐδιος ἀπαυγάζω τε καί ἐκλάμπω . ἄλλος κατά αὐτός ὁ οὐσία , φημί , ἄφθαρτος εἰμί ὁ Θεός · τίς δέ ἄλλος ὁ θεοπροπέω νόημα οὐ αὐτός ἔχω ὁ υἱός ὁ οὐσία ; ὁ Δίκαιος , ὁ ἀγαθός , ὁ ἀίδιος , ὁ ὁ κακός πᾶς ἀνεπίδεκτος , ὁ ἐν πᾶς ὁ κατά ὁ ἀγαθός νοέω ἀπερίριστον . ἄρας τίς εἰμί ὁ λέγω , ἐπίκτητος τίς ὁ καλός εἰμί ὁ θεός φύσις , καί οὖον πᾶς ὁ τίς περ εἰμί καλός ἐκεῖθεν τε ἀφορμάω , καί ἐν αὐτός θεωρέω ; οὕτως ὁ προσφθου λέγω , ὅτι εἰμί τίς καλός , αὐτός , καί εἰμί τίς ἀγαθός , παρά αὐτός εἰμί . συνάπτω δέ οὗτος , ὁ καί ἀγέννητος κατά οὐσία εἰμί . ἐγώ δέ εἰμί μέν οὗτος νοέω οὗτος λέγω , ὅτι ἀγέννητος εἰμί ὁ πατήρ ὁ οὐσία , συντίθημι ὁ λέγω , καί οὐ ἀντιβαίνω ὁ δόγμα . οὐδέ γάρ τις ὅλως ὁ εὐσεβέω γεννητός εἰμί ὁ πατήρ ὁ Μονογενώ ὑποτίθημι . εἰμί δέ οὗτος μέν ἐνδείκνυμι κατά ὁ σχῆμα ὁ λόγος , κατασκευάζω δέ ὁ αὐτός ὁ ἀγεννησία οὐσία εἰμί , οὗτος φημί δήω μή παρατρέχω ἀνεξέταστος , ὡς εἄν μή λανθάνω τός εὐεξαπατῆτος πρός ὁ συγκατάθεσις ὁ βλασφημία ὑποποιέω . ὅτι2 τοίνυν ἄλλος τίς ὁ ἀγεννησία εἰμί καί ἀγέννητος , αμιγής καί καθαρός εἰμί πᾶς ἑτερότης καί διαφορά . περι ὁ Θεός οὗτος λέγω , οὖον ὁ οὐσία ( a ) ἀφθαρσία τε καί ἀγεννησία εἰμί φημί . τρία τοίνυν ἐπί Θεός εἶπον ὄνομα , ὁ οὐσία , ὁ ἄφθαρτος , ὁ ἀγέννητος . εἰμί εἷς ὁ τρεῖς οὗτος ὁν͂ομα ἐπί Θεός εἰμί ὁ ἔννοια , ὁ θεότης οὗτος ὁ τρεῖς πάντως εἰμί . ὡς εἰμί τις λέγω ὁ ἄνθρωπος χαρακτήρ βούλομαι λογικός εἰμί , γλαστικὴν τε καί πλατούωνυχον . ἐπί ὅς διά ὁ μηδείς κατά ὁ φύσις ἐν ἕκαστος διαφορά εἰμί ἰσοδυναμέω ὁ ἀλλήλων ὁ ὄνομα λέγω , καί ἐν εἰμί ὁ ὑπόκειμαι ὁ τρεῖς , ὁ ἀνθρωπότης , ὁ διά ὁ ὄνοματον ὑπογράφω . εἰμί τοίνυν οὗτος εἰμί ὁ θεότης , ὁ ἀγέννησις τε καί ὁ ἀφθαρσία καί ὁ οὐσία , κατά πᾶς ἀνάγκη ἐν ὁ ὁ εἷς οὗτος ἀφαίρεσις , σῦς -