gregorius-nyssenus.contra-eunomium pg045_0488.1
πολύν ἐνεργήσας τοὺς σῴκτερμούς , ὁ Θεὸς ἢ τὸν ἔλεον , ἔσχεν ἐκ τῆς ἐνεργείας τὸ ὄνομα ; Ἄρα πρὸ τῆς ἀνθρωπίνης ζωῆς ; Καὶ τίς ἦν ὁ τοῦ ἔλεους δεόμενος ; ἀλλὰ μετὰ τὴν ἁμαρτίαν πάντων · ἡ δὲ ἁμαρτία μετὰ τὸν ἄνθρωπον . Οὐκοῦν μετὰ τὸν ἄνθρωπον καὶ ἡ τοῦ ἔλεειν ἐνέργεια , καὶ τοῦ ἔλεου τὸ ὄνομα . Τί οὖν ἄρα ; Μὴ καὶ τοῦ Δαυὶδ καταγνώσεται , ὁ ὑπὲρ τοὺς προφήτας φρονῶν ; ὅτι δι’ ὧν ἐνόησεν τὸν Θεόν , διὰ τούτων ὠνόμασεν ; Ἡ καὶ πρὸς αὐτὸν ζυγομαχήσει , τὴν σμικρὴν ἐκείνην ὥσπερ ἐκ τραγωδίας προτεινὼν ῥήσιν , ὅτι τὴν μακαριωτάτην τοῦ Θεοῦ ζωὴν , τοῖς περὶ τῆς ἐπινοίας ἀγάλλει ὀνόμασι , τὴν ἐφ’ ἑαυτῇ μόνη καὶ πρὸ τῆς τῶν ἐπινοούντων γεννήσεως ἀγαλλομένην ; Ἐπεὶ γὰρ πάντως ὁ ὑπὲρ τοῦ Προφήτου λέγων ὅτι ἡ μὲν θεία φύσις ἐφ’ ἑαυτῇ μόνη ἀγάλλεται , καὶ πρὸ τῆς τῶν ἐπινοούντων γενέσεως · ὁ δὲ ἀνθρώπινος νοῦς , ὅσον χωρεῖ διὰ τῶν ἐνεργειῶν δοξασχόντων , τοσοῦτον φλέγεται . Ἐκ γὰρ μεγέθους καὶ καλλονῆς κτισμάτων ἀναλόγως ἡ Σοφία φησὶ τὸν πάντων γενετοποιοῦν θεωρεῖσθαι . Τῇ δὲ θείᾳ καὶ ὑπερεχούσῃ πάντα νοῦν οὐσία τὰς τοιαύτας προσοχὰς ἐπαρνηζόμεν , οὐκ ἐκείνην ἀγάλλοντες δι’ ὧν ὀνομάζομεν , ἀλλ’ ἡμᾶς αὐτούς · διὰ τῶν λεγομένων ὀδηγούμενοι πρὸς τὴν τῶν κρυπτῶν κατανοήσιν . Εἴτα δὴ Κυρίῳ φροσὶν ὁ Προφήτης · Θεὸς μου εἶ σύ , ὅτι τῶν ἀγαθῶν μου οὐ χρείαν ἔχεις . Πῶς οὖν τὴν μακαριωτάτην τοῦ Θεοῦ ζωὴν , ἡμεῖς · οὕτως , καθὼς φησι οὕτως , ἀγάλλομεν , ἢν φησὶν ὁ Προφήτης ἀπροσδέτη τῶν ἀνθρωπίνων εἶναι καλῶν ; Ἡ ἀντὶ τοῦ ὀνομάζω τὸ ἀγάλλειν ἐνόησε . Καὶ μὴν ἀκούσομεν παρὰ τῶν ὀρθῶς τῇ λέξει χρωμένων , καὶ δι’ ἀκριβείας τῶν ὀνομάτων τὴν χρήσιν παρασκευασαμένων , μὴ ἐπὶ ψιλῆς τῆς δηλώσεως τὴν τοῦ ἀγάλλειν τετάχθαι φωνήν · ἀλλὰ τὸ μὲν τοιούτων ἢ γνωρίζειν , ἢ δηλοῦν , ἢ σημαίνειν , ἢ ἄλλο τι τοιουτοτρόπων λέγεσθαι . Τὸ δὲ ἀγάλλειν ἴσον ἐστὶ τῷ ἐπιχαίρειν , καὶ ἐπευφραίνεσθαι , καὶ εἰ τι τῆς τοιαύτης ἐμφάσεως ἔχεται . Ὁ δὲ φησὶν ἡμᾶς τοῖς τῆς ἐπινοίας ὀνόμασι τὴν μακαρίαν ἀγάλλειν ζωὴν . Ἡμεῖς δὲ προσθεῖναι μὲν πινὰ τῇ θείᾳ φύσει τιμὴν τῇ ὑπὲρ πᾶσαν ὀψὴν τιμήν , μεῖζον ἢ κατὰ τὴν ἀσθένειαν τὴν ἀνθρωπίνην οἴομεθα · γνωρίσαι δὲ τι τῶν περὶ αὐτὴν διὰ τῶν εὐσεβῶς ἐπινοουμένων ὀρημάτων τε καὶ ὀνομάτων ἐπιχειρεῖν οὐκ ἀρνοῦμεθα . Καὶ διὰ τοῦτο καθ’ ὅσον δυνατὸν ἡμῖν τὸ εὐσεβὲς ἡγεύοντες , τὸ μὴ ἐξ αἰτίας ὑπερκειμένης τὸ πρῶτον αἴτιον τὴν ὑπόστασιν ἔχειν , καταλαμβάνομεν . Ὅπερ εἰ μὴν ὡς ἀληθῶς ἀποδέχοιτο τις , ἐπαινέτω ἄν εἴη διὰ τὴν ἀλήθειαν μόνην . Εἰ δὲ ὡς μεῖζον τῶν λοιπῶν τῶν περὶ τὴν θείαν φύσιν νοουμένων τὸ τοιούτον κρινοῖ , καὶ διὰ τοῦτο μόνην ταύτην τῇ ὑπολήψει λέγω τὸν Θεὸν ἐπιχωριῶντα καὶ εὐφραινομένον , ὡς τινὶ τῶν ὑπερεχόντων ἀγάλλεσθαι , μόνης τῆς Ἑνωμοίου πεισὼν ἄν εἴη , τοῦ λέγοντος αὐτὴν ἐφ’ ἑαυτῇ τὴν ἀγεννησίαν ἀγάλλεσθαι , ἣν δὴ οὐσίαν τε λέγει , καὶ μακαρίαν τε καὶ θείαν ὀνομάζει ζωὴν .
Lemmas: πολύς ἐνεργέω ὁ σῴκτερμούς , ὁ θεός ἢ ὁ ἔλεος , ἔχω ἐκ ὁ ἐνέργεια ὁ ὄνομα ; ἄρας πρό ὁ ἀνθρώπινος ζωή ; καί τίς εἰμί ὁ ὁ ἔλεος δήω ; ἀλλά μετά ὁ ἁμαρτία πᾶς · ὁ δέ ἁμαρτία μετά ὁ ἄνθρωπος . οὐκοῦν μετά ὁ ἄνθρωπος καί ὁ ὁ ἐλεέω ἐνέργεια , καί ὁ ἐλεέω ὁ ὄνομα . τις οὖν ἄρα ; μή καί ὁ Δαυίδ καταγιγνώσκω , ὁ ὑπέρ ὁ προφήτης φρονέω ; ὅτι διά ὅς νοέω ὁ Θεός , διά οὗτος ὀνομάζω ; ὁ καί πρός αὐτός ζυγομαχέω , ὁ μικρός ἐκεῖνος ὥσπερ ἐκ τραγῳδία προτείνω ῥήσις , ὅτι ὁ μακάριος ὁ Θεός ζωή , ὁ περί ὁ ἐπίνοια ἀγάλλομαι ὄνομα , ὁ ἐπί ἑαυτοῦ μόνος καί πρό ὁ ὁ ἐπινοέω γέννησις ἀγάλλω ; ἐπεί γάρ πάντως ὁ ὑπέρ ὁ Προφήτου λέγω ὅτι ὁ μέν θεῖος φύσις ἐπί ἑαυτοῦ μόνος ἀγάλλομαι , καί πρό ὁ ὁ ἐπινοέω γένεσις · ὁ δέ ἀνθρώπινος νόος , ὅσος χωρέω διά ὁ ἐνέργεια δοξάζω , τοσοῦτος φλέγω . ἐκ γάρ μέγεθος καί καλλονή κτίσμα ἀνάλογος ὁ Σοφία φημί ὁ πᾶς γενετοποιεω θεωρέω . ὁ δέ θεῖος καί ὑπερέχω πᾶς νόος οὐσία ὁ τοιοῦτος προσοχή ἐπαρνηζόμεν , οὐ ἐκεῖνος ἀγάλλω διά ὅς ὀνομάζω , ἀλλά ἐγώ αὐτός · διά ὁ λέγω οδηγουμενοω πρός ὁ ὁ κρυπτός κατανόησις . εἴτα̅ δή κύριος φροσὶν ὁ Προφήτης · θεός ἐγώ εἰμί σῦς , ὅτι ὁ ἀγαθός ἐγώ οὖον χρεία ἔχω . Πῶς οὖν ὁ μακάριος ὁ Θεός ζωή , ἐγώ · οὕτως , καθώς φημί οὕτως , ἀγάλλω , εἄν φημί ὁ Προφήτης ἀπροσδέτη ὁ ἀνθρώπινος εἰμί καλός ; ὁ ἀντί ὁ ὀνομάζω ὁ ἀγάλλω νοέω . καί μήv ἀκούω παρά ὁ ὀρθῶς ὁ λέγω χράω , καί διά ἀκρίβεια ὁ ὄνομα ὁ χρῆσις παρασκευάζω , μή ἐπί ψιλός ὁ δήλωσις ὁ ὁ ἀγάλλω τάσσω φωνή · ἀλλά ὁ μέν τοιοῦτος ἢ γνωρίζω , ἢ δηλόω , ἢ σημαίνω , ἢ ἄλλος τίς τοιουτότροπος λέγω . ὁ δέ ἀγάλλω ἴσος εἰμί ὁ ἐπιχαίρω , καί ἐπευφραίνω , καί εἰμί τίς ὁ τοιοῦτος ἔμφασις ἔχω . ὁ δέ φημί ἐγώ ὁ ὁ ἐπίνοια ὄνομα ὁ μακάριος ἀγάλλω ζωή . ἐγώ δέ προστίθημι μέν πίνω ὁ θεῖος φύσις τιμή ὁ ὑπέρ πᾶς ὀψὴν τιμή , μείζων ἢ κατά ὁ ἀσθένεια ὁ ἀνθρώπινος οἴομαι · γνωρίζω δέ τίς ὁ περί αὐτός διά ὁ εὐσεβής ἐπινοέω ὄραμα τε καί ὄνομα ἐπιχειρέω οὐ ἀρνέομαι . καί διά οὗτος κατά ὅσος δυνατός ἐγώ ὁ εὐσεβής ἡγέομαι , ὁ μή ἐκ αἴτιος ὑπέρκειμαι ὁ πρῶτος αἴτιος ὁ ὑπόστασις ἔχω , καταλαμβάνω . ὅπερ εἰμί μήv ὡς ἀληθής ἀποδέχομαι τις , ἐπαινετός ἄν εἰμί διά ὁ ἀλήθεια μόνος . εἰμί δέ ὡς μείζων ὁ λοιπός ὁ περί ὁ θεῖος φύσις νοέω ὁ τοιοῦτος κρίνω , καί διά οὗτος μόνος οὗτος ὁ ὑπολαμβάνω λέγω ὁ θεός ἐπιχωρίζω καί εὐφραίνω , ὡς τις ὁ ὑπερέχω ἀγάλλομαι , μόνος ὁ ενωμοιος πεῖσα ἄν εἰμί , ὁ λέγω αὐτός ἐπί ἑαυτοῦ ὁ ἀγεννησία ἀγάλλομαι , ὅς δή οὐσία τε λέγω , καί μακάριος τε καί θεῖος ὀνομάζω ζωή .