gregorius-nyssenus.contra-eunomium pg045_0492.1
τέχνης λογικῆς τεχνουργία ; Πρὸς ἣν τις ἀντιβλέψει τῶν ἀμήτων τῆς ἀπορρήτου παιδεύσεως ; Ἄλλὰ σεμνὸς ἡμῖν ἐν ταῖς περὶ τῆς ἐπινοίας διαστολαῖς αὐτὸ διακωμῳδεῖ τῆς ἐπινοίας τὸ ὄνομα . Τῶν γὰρ οὕτω κατ’ ἐπινοίας λεγομένων , φησὶ , τὰ μὲν κατὰ τὴν προφορὰν μόνον ἔχει τὴν ὑπαρξιν , ὡς τὰ μηδὲν σημαίνοντα · τὰ δὲ κατ’ ἰδίαν διάνοιαν · καὶ τούτων τὰ μὲν , κατὰ αὔξησιν , ὡς ἐπὶ τῶν κολοσσαίων · τὰ δὲ κατὰ μείωσιν , ὡς ἐπὶ τῶν πυγμαίων · τὰ δὲ κατὰ πρόσθεσιν ὡς ἐπὶ τῶν πολυκεφάλων , ἢ κατὰ σύνθεσιν , ὡς ἐπὶ τῶν μεθοδίων . Ὅρᾷς εἰς τί τὴν ἐπίνοιαν ἡμῖν ὁ σοφὸς διακερματίσας πειρατέρω τὴν δύναμιν αὐτῆς προελθεῖν οὐκ ἠξίωσεν ; δοσιμάντον εἶναι φησι τὴν ἐπίνοιαν , ἀδιανόητον , ἢ παρὰ φύσιν σοφιζομένην ἢ διακολοδοῦσαν , ἢ ὑπερτείνουσαν τὰ ὡρισμένα μέτρα τῆς φύσεως , ἢ ἐξ ἐτεροφυῶν συντιθεῖσαν , ἢ τεραπομενὴν ταῖς ἀλλοκότοις προσθήκαις . Ἐν τούτοις καταπαίζας τοῦ τῆς ἐπινοίας ὀνόματος , ἀχρηστον αὐτὴν καὶ ἀνόητον τῷ βίῳ τὸ κατ’ αὐτὸν ἀποδεικνύσιν . Πόθεν οὖν τῶν μαθημάτων τὰ ὑψηλότερα ; Πόθεν ἡ γεωμετρία , καὶ ἡ ἀριθμητικὴ φιλοσοφία , καὶ τῶν λογικῶν τε καὶ φυσικῶν θεωρημάτων ἡ διδασκαλία , αἱ δὲ τῶν μηχανημάτων εὐράσεις ; Καὶ τὰ διὰ χαλκοῦ τε καὶ ὕδατος ἐν ὡροσκοπίοις θαύματα ; Αὕτη ἡ περὶ τοῦ ὄντος φιλοσοφία , καὶ ἡ τῶν νοητῶν θεωρία , καὶ συλληθὴν φάναι , πᾶσα τε ἡ περὶ τὰ μεγάλα τε καὶ ὑψηλὰ τῆς ψυχῆς ἀσχολία ; Τί δὲ ἡ γεωργία ; Τί δὲ ἡ ναυτιλία ; Τί δὲ ἡ λοιπὴ κατὰ τὸν βίον ἡμῶν οἰκονομία ; Πόθεν βάσιμος τῷ ἀνθρώπῳ ἡ θάλασσα ; Πῶς δεδούλωται τῷ χειρισμῷ τὸ ἐναέριον ; Πῶς τιθασεύεται τὸ ἀήμερον ; Πῶς δαμάζεται τὸ φοβερότερον ; Πῶς οὐκ ἀρνηᾶζει τὸ ἰσχυρότερον ; Ἀρ’ οὐ δι’ ἐπινοίας ἐφευρεθῆ ταῦτα πάντα τῇ ἀνθρωπίνῃ ζωῇ ; Ἔστι γὰρ κατὰ τὸν ἐμὸν λόγον ἐπίνοια ἔκδοσις εὐρετικὴ τῶν ἀγνοουμένων , διὰ τῶν προσηκόντων τε καὶ ἀκολούθων τῇ πρώτῃ περὶ τὸ σπουδαζόμενον νοήσει , τὰ ἐφεξῆς ἐξευρίσκουσα . Νοήσαντες γὰρ τι περὶ τοῦ ζητουμένου τῇ ἀρχῇ τοῦ ληφθέντος , διὰ τῶν ἐφευρισκομένων νοημάτων συναρμόζοντες τὸ ἀκόλουθον , εἰς τὸ πέρας τῶν σπουδαζομένων τὴν ἐγχείρησιν ἄγομεν .
Lemmas: τέχνη λογικός τεχνουργία ; πρός ὅς τις ἀντίβλεψις ὁ ἄμητος ὁ ἀπόρρητος παίδευσις ; ἀλλά σεμνός ἐγώ ἐν ὁ περί ὁ ἐπίνοια διαστολή αὐτός διακωμῳδέω ὁ ἐπίνοια ὁ ὄνομα . ὁ γάρ οὗτος κατά ἐπίνοια λέγω , φημί , ὁ μέν κατά ὁ προφορά μόνος ἔχω ὁ ὕπαρξις , ὡς ὁ μηδείς σημαίνω · ὁ δέ κατά ἴδιος διάνοια · καί οὗτος ὁ μέν , κατά αὔξησις , ὡς ἐπί ὁ κολοσσαίο · ὁ δέ κατά μείωσις , ὡς ἐπί ὁ πυγμαῖος · ὁ δέ κατά πρόσθεσις ὡς ἐπί ὁ πολυκέφαλος , ἢ κατά σύνθεσις , ὡς ἐπί ὁ μεθόδιον . ὁράω εἰς τίς ὁ ἐπίνοια ἐγώ ὁ σοφός διακερματίζω πειράω ὁ δύναμις αὐτός προέρχομαι οὐ ἀξιόω ; δοσιμάντον εἰμί φημί ὁ ἐπίνοια , ἀδιανόητος , ἢ παρά φύσις σοφίζω ἢ διακολοδιδωμι , ἢ ὑπερτείνω ὁ ὁρίζω μέτρον ὁ φύσις , ἢ ἐκ ετεροφυω συντίθημι , ἢ τεραπομενὴν ὁ ἀλλόκοτος προσθήκη . ἐν οὗτος καταπαίζω ὁ ὁ ἐπίνοια ὄνομα , ἄχρηστος αὐτός καί ἀνόητος ὁ βίος ὁ κατά αὐτός ἀποδείκνυμι . πόθεν οὖν ὁ μάθημα ὁ ὑψηλός ; πόθεν ὁ γεωμετρία , καί ὁ ἀριθμητικός φιλοσοφία , καί ὁ λογικός τε καί φυσικός θεώρημα ὁ διδασκαλία , ὁ δέ ὁ μηχάνημα εὐράσεις ; καί ὁ διά χαλκός τε καί ὕδωρ ἐν ὡροσκοπεῖον θαῦμα ; Ἄτη ὁ περί ὁ εἰμί φιλοσοφία , καί ὁ ὁ νοητός θεωρία , καί συλλανθάνω φαίνω , πᾶς τε ὁ περί ὁ μέγας τε καί ὑψηλός ὁ Ψυχή ἀσχολία ; τις δέ ὁ γεωργία ; τις δέ ὁ ναυτιλία ; τις δέ ὁ λοιπός κατά ὁ βίος ἐγώ οἰκονομία ; πόθεν βάσιμος ὁ ἄνθρωπος ὁ θάλασσα ; Πῶς δουλόω ὁ χειρισμός ὁ ἐναέριος ; Πῶς τιθασεύω ὁ ἀήμερον ; Πῶς δαμάζω ὁ φοβερός ; Πῶς οὐ ἀρνηᾶζει ὁ ἰσχυρός ; ἀρά οὖον διά ἐπίνοια ἐφευρίσκω οὗτος πᾶς ὁ ἀνθρώπινος ζωή ; εἰμί γάρ κατά ὁ ἐμός λόγος ἐπίνοια ἔκδοσις εὑρετικός ὁ ἀγνοέω , διά ὁ προσήκω τε καί ἀκόλουθος ὁ πρῶτος περί ὁ σπουδάζω νοέω , ὁ ἐφεξῆς ἐξευρίσκω . νοέω γάρ τίς περί ὁ ζητέω ὁ ἀρχή ὁ λαμβάνω , διά ὁ ἐφευρίσκω νόημα συναρμόζω ὁ ἀκόλουθος , εἰς ὁ πέρας ὁ σπουδάζω ὁ ἐγχείρησις ἄγω .