gregorius-nyssenus.contra-eunomium pg045_0304.1
παρὰ τὸ ἀχρόολοθον ὑπὸ τοῦ λόγου προδειχθείσης ἡμῖν A δόξης , τοῦτο οἶμαι δεῖν καὶ ἐπὶ τὴν ἀχρηστον τῶν θεῖων δογμάτων κατανοῆσαι εἰς δόγην λαβεῖν . Πᾶσαν γὰρ σαρκώδη καὶ ὕλην ἔνοιαν τῶν θείων τε καὶ ὑψηλῶν δογμάτων ἀποσεισάμενοι , ἀσφαλεστάτην ἔχομεν διὰ τοῦ καταλειπομένου νοήματος , ὅταν ἐκκαθαρθῇ τῶν τοιούτων , τὴν ἐπὶ τὰ ὑψηλὰ τε καὶ ἀπρόσιτα χειραγωγίαν . Ὁμολογεῖται γὰρ καὶ παρὰ τῶν ἐναντίων τὸν ἐπὶ πάντων ὄντα Θεόν , Πατέρα τοῦ Μονογενοῦς καὶ εἶναι καὶ λέγεσθαι , ἀλλὰ καὶ τὸν Μονογενῆ Θεὸν τὸν ἐκ τοῦ Πατρὸς ὄντα , γεννητὸν διὰ τὸ γεννηθῆναι κατονομάζουσιν . Ἐπεὶ οὖν ἐν ἀνθρώπος τὸ τοῦ πατρὸς ὄνομα συνεισφεύγας ἔχει τινὰς ἐμφάσεις , ὧν ἡ ἀχρητος ἡλτρούμεται φύσις · πάντα προσήκει ὅσα περὶ τὴν σαρκώδη τοῦ πατρὸς σημασίαν ὕλικα νοήματα συνεισφέρεται , καταλιπόντα , θεοπρεπεῖ τινὰ διάνοιαν ἐμπεριεχὴν μόνης τῆς γνησίωτητος ἐπὶ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς ἐντυπώσασθαι . Ἐπεὶ οὖν οὐ μόνον ὅσα ἡ σάρξ νοεῖν ὑποτίθεται τῇ τοῦ ἀνθρωπίνου πατρὸς ἐνοίᾳ συγκαταλαμβάνεται , ἀλλὰ καὶ διαστηματικὴ καὶ ἐνοία συνπεπλεγμένη πάντως τῇ ἀνθρωπίνῃ πατρότητι , καλῶς ἂν ἔχοι τῷ σωματικῷ τύπῳ καὶ τὴν διαστηματικὴν ἐνοιαν ἐπὶ τῆς θείας συναποβαλεῖν γεννήσεως , ὡς ἐν πανταχόθεν ἐκπλυνοθείσης τῆς ὕλης , ἰδιότητος , καθαρεῖσι παντὸς οὐ μόνον ἐμπάθους , ἀλλὰ καὶ διαστηματικοῦ νοήματος , ἡ ὑπερέχουσα γέννησις . Οὐκοῦν ὁ Πατέρα τὸν Θεὸν λέγων , τῷ τοῦ εἶναι τὸν Θεὸν ἐνοεῖ , καὶ τὸ τι εἶναι συμπεριλήψεται . Ἂ γὰρ ἀπὸ τινος ἀρχῆς ἐστι τὸ εἶναι , τοῦτο καὶ τὸ τι εἶναι πάντα · ἀπὸ τινος ἀρχεται · ἐφ’ οὐ δὲ τὸ εἶναι οὐκ ἤρξατο , οὐδὲ ἐτ’ ἄλλο περὶ αὐτὸν θεωρεῖται , ἀπὸ τινος τὴν ἀρχὴν ἔχει . Ἄλλὰ μὴν Πατὴρ ὁ Θεός , οὐκοῦν ἐξ ἀδίου ἐστιν ὅπερ ἐστιν . Οὐ γὰρ ἐγένετο , ἀλλ’ ἐστι · Πατὴρ ἐπὶ Θεοῦ γὰρ ἤν , καὶ ἐστι · καὶ ἔσται · εἰ δὲ τί ποτε μὴ ἤν , οὐτὲ ἐστιν οὐτὲ ἔσται · οὐ γὰρ τοιούτου τινὸς πιστεύεται εἶναι Πατήρ , οὐ χωρὶς εὐσεβὲς ἐστιν ἐν’ ἑαυτῷ ποτε τὸν Θεὸν εἶλειν . Ζωὴς γάρ · ἐστι · πατὴρ ὁ Πατήρ , ἀληθείας τε καὶ σοφίας , καὶ φωτὸς καὶ ἀγιασμοῦ καὶ δυνάμεως , καὶ πάντων τῶν τοιούτων , ὅσα ὁ Μονογενὴς ἐστι καὶ ὀνομάζεται . Ὅταν τοίνυν παρὰ τῶν ἐχθρῶν κατασκευάζῃται τὸ μὴ εἶναι ποτε φῶς , οὐκ οἶδα , τίνος πλείων ἐστιν ἡ ζημία , πότερον αὐτοῦ τοῦ φωτὸς , ὅταν μὴ τὸ φῶς ἦ , τῷ ὑφεχόντος , ὅταν μὴ ἔχῃ τὸ φῶς . Οὕτω καὶ περὶ τῆς ζωῆς καὶ τῆς ἀληθείας καὶ τῆς δυνάμεως , καὶ τῶν ἄλλων πάντων ὅσα τὸν πατρικὸν πληροῦν κόλπον ὁ Μονογενὴς , ἐν τῷ ἰδίῳ πληρώματι τὰ πάντα ὧν . Ἦ γὰρ καθ’ ἑκάτερόν ἐστιν ἡ ἀτοπία , καὶ τῆς κατὰ τοῦ Υἱοῦ βλασφημίας ἀντίρροπος , ἡ κατὰ τοῦ Πατρὸς ἐστιν ἀσάφεια . Ἐν γὰρ τῷ εἰπεῖν ποτε μὴ εἶναι τὸν Κύριον , οὐχ ἀπλῶς δώσεις τοῦ μὴ εἶναι τὴν δύνανιν , ἀλλὰ τοῦ Θεοῦ μὴ εἶναι λέγεις τὴν δύναμιν , τοῦ Πατρὸς τῆς δυνάμεως . Οὐκοῦν ἡ τοῦ μὴ εἶναι ποτε τὸν Υἱὸν διὰ τοῦ σοῦ λόγου κατασκευή , οὐδὲν ἄλλο ἢ παντὸς ἀγαθοῦ ἐρημίαν περὶ τὸν Πατέρα κατασκευάζει . Ὅρα τίς πρὸς ὅ τι καταστρέφει τῶν σοφῶν ἡ ἀγχοῖα . Πῶς ἀληθεύει καὶ διὰ τούτων ἡ τοῦ Κυρίου φωνή , ἡ φησιν , ὅτι · Ὁ ἀθετῶν ἐμέ , ἀθετεῖ τὸν ἀποστείλαντά με · δι’ ὧν γὰρ τὸ εἶναι ποτε τοῦ
Lemmas: παρά ὁ ἀχρόολοθον ὑπό ὁ λόγος προδείκνυμι ἐγώ A δόξα , οὗτος οἴομαι δήω καί ἐπί ὁ ἄχρηστος ὁ θεῖον δόγμα κατανοέω εἰς δόγος λαμβάνω . πᾶσα γάρ σαρκώδης καί ὕλη νοια ὁ θεῖον τε καί ὑψηλός δόγμα ἀποσείω , ἀσφαλής ἔχω διά ὁ καταλιμπάνω νόημα , ὅταν ἐκκαθαίρω ὁ τοιοῦτος , ὁ ἐπί ὁ ὑψηλός τε καί ἀπρόσιτος χειραγωγία . ὁμολογέω γάρ καί παρά ὁ ἐναντίος ὁ ἐπί πᾶς εἰμί Θεός , πατήρ ὁ Μονογενώ καί εἰμί καί λέγω , ἀλλά καί ὁ Μονογενεύς θεός ὁ ἐκ ὁ πατήρ εἰμί , γεννητός διά ὁ γεννάω κατονομάζω . ἐπεί οὖν ἐν ἄνθρωπος ὁ ὁ πατήρ ὄνομα συμφεύγω ἔχω τις ἔμφασις , ὅς ὁ ἀχρητος ἡλτρούμεται φύσις · πᾶς προσήκω ὅσος περί ὁ σαρκώδης ὁ πατήρ σημασία ὑλικός νόημα συνεισφέρω , καταλείπω , θεοπρεπής τις διάνοια ἐμπεριέχω μόνος ὁ γνησίωτητος ἐπί ὁ Θεός καί πατήρ ἐντυπόω . ἐπεί οὖν οὖον μόνος ὅσος ὁ σάρξ νοέω ὑποτίθημι ὁ ὁ ἀνθρώπινος πατήρ ἐνοίᾳ συγκαταλαμβάνω , ἀλλά καί διαστηματικός καί ἐνοία συμπλέκω πάντως ὁ ἀνθρώπινος πατρότης , καλῶς εἄν ἔχω ὁ σωματικός τύπος καί ὁ διαστηματικός νοια ἐπί ὁ θεῖος συναποβάλλω γέννησις , ὡς ἐν πανταχόθεν ἐκπλύνω ὁ ὕλη , ἰδιότης , καθαίρω πᾶς οὖον μόνος εμπαθής , ἀλλά καί διαστηματικός νόημα , ὁ ὑπερέχω γέννησις . οὐκοῦν ὁ πατήρ ὁ θεός λέγω , ὁ ὁ εἰμί ὁ θεός νοέω , καί ὁ τίς εἰμί συμπεριλαμβάνω . ἄν γάρ ἀπό τις ἀρχή εἰμί ὁ εἰμί , οὗτος καί ὁ τίς εἰμί πᾶς · ἀπό τις ἀρχω · ἐπί οὖον δέ ὁ εἰμί οὐ ἄρχω , οὐδέ ἔτι ἄλλος περί αὐτός θεωρέω , ἀπό τις ὁ ἀρχή ἔχω . ἀλλά μήv πατήρ ὁ Θεός , οὐκοῦν ἐκ ἀδίου εἰμί ὅσπερ εἰμί . οὖον γάρ γίγνομαι , ἀλλά εἰμί · πατήρ ἐπί Θεός γάρ ἐάν , καί εἰμί · καί εἰμί · εἰμί δέ τίς ποτός μή ἐάν , οὔτε εἰμί οὔτε εἰμί · οὖον γάρ τοιοῦτος τις πιστεύω εἰμί Πατήρ , οὖον Χωρὶς εὐσεβής εἰμί ἐν ἑαυτοῦ ποτός ὁ θεός εἴλω . Ζωή γάρ · εἰμί · πατήρ ὁ Πατήρ , ἀλήθεια τε καί σοφία , καί φάος καί ἁγιασμός καί δύναμις , καί πᾶς ὁ τοιοῦτος , ὅσος ὁ Μονογενής εἰμί καί ὀνομάζω . ὅταν τοίνυν παρά ὁ ἐχθρός κατασκευάζω ὁ μή εἰμί ποτός φάος , οὐ οἶδα , τίς πλείων εἰμί ὁ ζημία , πότερος αὐτός ὁ φάος , ὅταν μή ὁ φάος εἰμί , ὁ ὑφίημι , ὅταν μή ἔχω ὁ φάος . οὕτως καί περί ὁ ζωή καί ὁ ἀλήθεια καί ὁ δύναμις , καί ὁ ἄλλος πᾶς ὅσος ὁ πατρικός πληρόω κόλπος ὁ Μονογενής , ἐν ὁ ἴδιος πλήρωμα ὁ πᾶς ὅς . ἦς γάρ κατά ἑκάτερος εἰμί ὁ ἀτοπία , καί ὁ κατά ὁ υἱός βλασφημία ἀντίρροπος , ὁ κατά ὁ πατήρ εἰμί ἀσάφεια . ἐν γάρ ὁ εἶπον ποτός μή εἰμί ὁ κύριος , οὐ ἀπλόος δίδωμι ὁ μή εἰμί ὁ δύνανιν , ἀλλά ὁ Θεός μή εἰμί λέγω ὁ δύναμις , ὁ πατήρ ὁ δύναμις . οὐκοῦν ὁ ὁ μή εἰμί ποτός ὁ υἱός διά ὁ σύ λόγος κατασκευή , οὐδείς ἄλλος ἢ πᾶς ἀγαθός ἐρημία περί ὁ πατήρ κατασκευάζω . Ὅρας τίς πρός ὅς τίς καταστρέφω ὁ σοφός ὁ ἄγχω . Πῶς ἀληθεύω καί διά οὗτος ὁ ὁ κύριος φωνή , ὁ φημί , ὅτι · ὁ ἀθετέω ἐγώ , ἀθετέω ὁ ἀποστέλλω ἐγώ · διά ὅς γάρ ὁ εἰμί ποτός ὁ