gregorius-nyssenus.contra-eunomium pg045_0559.2
Ἐν δὲ τούτοις ἔστι μὲν πολλάκις καὶ δι’ ἀμφοτέρων κατορθωθῆναι τὸ σπουδαζόμενον τῆς τε διανοίας οὐχ ἁμαρτοῦσης τοῦ ζητουμένου , καὶ τῆς φωνῆς εὐθὲς ὡς τὸ νοητὸν διὰ τῆς προσφυοῦς ἐρμηνείας ἐξαγγελλούσης . Ἔστι δὲ τυγχάνει καὶ ἀμφοτέρων , ἢ τοῦ ἑτέρου γε τούτων ἀποκλίνειν , ἢ τῆς καταληπτικῆς διανοίας , ἢ τῆς ἐρμηνευτικῆς δυνάμεως τοῦ προσἥκοντος παρενεχθείσης . Δύο τοίνυν δυνάμεις ὧν ἅπας εὐθύνεται λόγος , τῆς τε κατὰ τὸν νοῦν ἀσφαλείας , καὶ τῆς ἐν ῥήμασι προφορᾶς , χρεῖστον μὲν ἐστί τὸ δι’ ἀμφοτέρων εὐδόκιμον . Οὐχ ἧττον δὲ ἀγαθόν , τῆς προσήκουσης μὴ διαμαρτεῖν ὑπολήψεως , καὶ ὁ λόγος ἐλάττων τῆς διανοίας τυγχάνῃ . Ὅταν τοίνυν περὶ τῶν ὑψηλῶν καὶ ἀθεάτων ἡ διάνοια τὴν σπουδὴν ἔχει , ὧν οὐκ ἐφικνεῖται ἡ αἴσθησις · λέγω δὲ περὶ τῆς θείας καὶ ἀφράστου φύσεως · ἐν οἷς τολμηρὸν ἦν καὶ τὸ προχειρῶς τι τῇ διανοίᾳ λαβεῖν , τολμηρότερον δὲ ταῖς ἐπιτυχοῦσαις ἐπιτρέπεν φωναῖς , τὴν τῆς ἐγγινομένης ἡμῖν ὑπολήψεως ἐρμηνείαν , τότε χαίρειν ἐάσαντες τὸν ἐν ποῖς ῥήμασι ἦχον , οὕτως ἢ ἕτερος κατὰ τὴν δύναμιν τῶν φθεγγομένων ἐξαγγελλόμενον , μὴν ἐξετάζομεν τὴν διάνοιαν τὴν ἐκφαινομένην τοῖς ῥήμασι , εἰτε οἷως , εἰτε καὶ ἄλλως ἔχει , τὰς ῥηματικὰς ταύτας ἢ ὀνομαστικὰς ἀχριβολολίας , γραμματιστῶν τέχνας παραχωρήσαντες . Ἐπεὶ τοίνυν μόνα τὰ γνωσκόμενα διὰ τῆς ὀνομαστικῆς σημειοῦμεθα κλήσεως , τὰ δὲ ὑπὲρ τὴν γνῶσιν ὄντα σημειωτικαῖς τισι προσήγοροις διαλαμβάνειν οὐχ οἷόν τε . Πῶς γὰρ ἂν τις τὸ ἀγνοούμενον σημειώσατο ; Διὰ τοῦτο οὐδεμίας ἐπ’ αὐτῶν προσφυοῦς εὐρισκομένης προσήγορίας , ἡ τὸ ὑποκείμενον ἰκανῶς παραστήσει , πολλοῖς καὶ διαφόροις ὀνόμασιν , ὅπως ἂν ἢ δυνατὸν , ἀνακαλῦψαι βιαζόμεθα τὴν ἐγγενομένην ἡμῖν περὶ τοῦ θείου ὑπόνοιαν . Ἄλλὰ μὴν τὰ ὑπὸ κατάληψιν ἡμετέραν ἔρχομενα , τοιαῦτά ἐστιν , ὥστε πάντως , ἢ ἐν διαστηματικῇ τινὶ παρατάσει θεωρεῖσθαι δὲ δυναι , ἢ τοπικοῦ χωρήματος παρέχειν τὴν ἐνοιαν , ἐν ᾧ τὰ καθ’ ἕκαστον εἶναι καταλαμβάνεται , ἢ τῇ κατὰ τὴν ἀρχὴν καὶ τὸ τέλος περιγραφῇ ἐντὸς γίνεσθαι τῆς ἡμετέρας ἐπιψευς , ἐπίσης καθ’ ἑκάτερον πέρας , τῷ μὴ ὄντι περιγραφόμενα · πᾶν γὰρ τὸ ἀρχὴν τε καὶ τελευταῖον ἔχον τοῦ εἶναι , ἐκ τοῦ μὴ ὄντος ἄρχεται , καὶ εἰς τὸ μὴ ὄν καταλήγει · ἢ τὸ πάντων ἔσχατον , διὰ τῆς σωματικῆς τῶν ποιότητων συνθέσεως καταλαμβάνομεν τὸ φαινόμενον , ἡ φθορά , καὶ πάθος , καὶ τροπή , καὶ ἀλλοίωσις , καὶ τὰ τοιαῦτα συνέξευκται . Διὰ τοῦτο ὡς ἂν μηδεμίαν οἰκειότητα πρὸς τὰ κάτω πράγματα
Lemmas: ἐν δέ οὗτος εἰμί μέν πολλάκις καί διά ἀμφότερος κατορθόω ὁ σπουδάζω ὁ τε διάνοια οὐ ἁμαρτάνω ὁ ζητέω , καί ὁ φωνή εὐθύς ὡς ὁ νοητός διά ὁ προσφυής ἑρμηνεία ἐξαγγέλλω . εἰμί δέ τυγχάνω καί ἀμφότερος , ἢ ὁ ἕτερος γε οὗτος ἀποκλίνω , ἢ ὁ καταληπτικός διάνοια , ἢ ὁ ἑρμηνευτικός δύναμις ὁ προσήκω παραφέρω . δύο τοίνυν δύναμις ὅς ἅπας εὐθύνω λόγος , ὁ τε κατά ὁ νόος ἀσφάλεια , καί ὁ ἐν ῥῆμα προφορά , χρίω μέν εἰμί ὁ διά ἀμφότερος εὐδόκιμος . οὐχ κακός δέ ἀγαθός , ὁ προσήκω μή διαμαρτάνω ὑπόληψις , καί ὁ λόγος μικρός ὁ διάνοια τυγχάνω . ὅταν τοίνυν περί ὁ ὑψηλός καί ἀθέατος ὁ διάνοια ὁ σπουδή ἔχω , ὅς οὐ ἐφικνέομαι ὁ αἴσθησις · λέγω δέ περί ὁ θεῖος καί ἄφραστος φύσις · ἐν ὅς τολμηρός εἰμί καί ὁ προχείρως τίς ὁ διάνοια λαμβάνω , τολμηρός δέ ὁ ἐπιτυγχάνω ἐπιτρέπω φωνή , ὁ ὁ ἐγγίγνομαι ἐγώ ὑπόληψις ἑρμηνεία , τότε χαίρω ἐάω ὁ ἐν Πόις ῥῆμα ἦχος , οὕτως ἢ ἕτερος κατά ὁ δύναμις ὁ φθέγγομαι ἐξαγγέλλω , μήv ἐξετάζω ὁ διάνοια ὁ ἐκφαίνω ὁ ῥῆμα , εἴτε οἶος , εἴτε καί ἄλλως ἔχω , ὁ ῥηματικός οὗτος ἢ ὀνομαστικός ἀχριβολολίας , γραμματιστής τέχνη παραχωρέω . ἐπεί τοίνυν μόνος ὁ γιγνώσκω διά ὁ ὀνομαστικός σημειόω κλῆσις , ὁ δέ ὑπέρ ὁ γνῶσις εἰμί σημειωτικός τις προσηγορέω διαλαμβάνω οὐ οἷος τε . Πῶς γάρ εἄν τις ὁ ἀγνοέω σημειόω ; Ζεύς οὗτος οὐδείς ἐπί αὐτός προσφυής εὑρίσκω προσηγορία , ὁ ὁ ὑπόκειμαι ἱκανῶς παρίστημι , πολύς καί διάφορος ὄνομα , ὅπως εἄν ἢ δυνατός , ἀνακαλύπτω βιάζομαι ὁ ἐγγίγνομαι ἐγώ περί ὁ θεῖον ὑπόνοια . ἀλλά μήv ὁ ὑπό κατάληψις ἡμέτερος ἐρχόμενος , τοιοῦτος εἰμί , ὥστε πάντως , ἢ ἐν διαστηματικός τις παράτασις θεωρέω δέ δύο , ἢ τοπικός χώρημα παρέχω ὁ νοια , ἐν ὅς ὁ κατά ἕκαστος εἰμί καταλαμβάνω , ἢ ὁ κατά ὁ ἀρχή καί ὁ τέλος περιγραφή ἐντός γίγνομαι ὁ ἡμέτερος ἐπιψευς , ἐπίσης κατά ἑκάτερος πέρας , ὁ μή εἰμί περιγράφω · πᾶς γάρ ὁ ἀρχή τε καί τελευταῖος ἔχω ὁ εἰμί , ἐκ ὁ μή εἰμί ἄρχω , καί εἰς ὁ μή εἰμί καταλήγω · ἢ ὁ πᾶς ἔσχατος , διά ὁ σωματικός ὁ ποιότης σύνθεσις καταλαμβάνω ὁ φαίνω , ὁ φθορά , καί πάθος , καί τροπή , καί ἀλλοίωσις , καί ὁ τοιοῦτος συσκευάζω . Ζεύς οὗτος ὡς εἄν μηδείς οἰκειότης πρός ὁ κάτω πρᾶγμα