gregorius-nyssenus.contra-eunomium pg045_0485.1
Ἄμασις καὶ πάντων ἀρχὴν λέγοντες τὸν Θεόν , καὶ πάλιν ἀναρχον ὀνομάζοντες , οὐδὲν κατὰ τὰς ἐννοίας μαχόμεθα , καθ’ ἕκατερον τῶν λεγομένων ἀρχηγὸν καὶ αἴτιον εἶναι τοῦ παντὸς ἀποφαίνοντες . Ὅτε γὰρ ἀναρχον ἐπώμεν , χὰν τοῦ παντὸς ἀρχηγέτην , τῷ μὲν τὸ προσόν , τῷ δευτέρῳ δὲ τὸ μὴ προσὸν παρ-εστήσαμεν . Δυνατοῦ ὄντος , καθὼς εἴρηται , διὰ τῶν τῶν σημααινόντων ὑπαλλαγῆς , μεταλλάδει πρὸς τὸ ἐναντίον τὰς τῶν ὀνομάτων ἐμφάσεις , καὶ τῷ νῦν ἀπεμφαίνοντι τῶς ὀνόματι διὰ τινος μετασχηματισμοῦ τὸ προσὸν γνωρισθῆναι · καὶ τῷ ἑτέρῳ τὸ ἕτερον . Ἔξεστι γὰρ ἀντὶ τοῦ ἀρχὴν αὐτὸν μὴ ἔχειν εἰπεῖν , τὸ ἀρχὴν αὐτὸν τοῦ παντὸς εἶναι δηλοῦσθαι , καὶ ἀντὶ τοῦτο πάλιν , τὸ μόνον αὐτὸν ἀγεννήτως ὁμολογεῖν ὑφεστάναι . Ὥστε τὰ μὲν ῥήματα δοκεῖν τῇ τοῦ σχήματος ἐξαλλαγῇ διαφόρως ἔχειν πρὸς ἀλλήλα , τὸν δὲ νοῦν ἐν τοῖς λεγομένοις ἕνα καὶ τὴν αὐτὴν διαμένειν . Τὸ γὰρ σπουδαζόμενον ἐν τοῖς περὶ Θεοῦ λόγοις ἐστιν , οὐχὶ ῥημάτων εὐφωνίαν ἐπυροῦντόν τε καὶ ἐναρμόνιον ἐπισκοπεῖν · ἀλλ’ εὐσεβὴ διάνοιαν ἐξευρεῖν δι’ ἧς τὸ πρὸς τὸν Θεὸν φρόνημα τῇ περὶ Θεοῦ φυλαχθήσεται . Ἐπεὶδὴ τοίνυν εὐσεβὲς λογίζεσθαι τὸν τοῦ παντὸς αἴτιον , αὐτὸν αἰτίαν μὴ ἔχειν ὑπαρχει-μένην · ταύτης ἡμῖν τῆς διανοίας ἐπηρεσμένης , τίς ἐστὶ περὶ τὰ ῥήματα τοῖς νοῦν ἔχουσι ὑπολείπεται μάχη ; Πάσης φωνῆς , καθ’ ἣν τὸ τοιοῦτον ἐξαγγέλλεται νόημα , τὸ αὐτὸ παριστούσης . Εἰτε γὰρ ἀρχὴν αὐτὸν καὶ αἴτιον τοῦ παντὸς εἶναι λέγεις , εἰτε ἀναρχον αὐτὸν ὀνομάζεις , εἰτε ἀγεννήτως εἶναι , εἰτε ἐξ αἰδίου ὑφεστάναι , εἰτε τοῦ παντὸς αἴτιον , εἰτε ἐξ οὐδενὸς αἰτίου μόνον , πάντα τὰ τοιαῦτα ἰσοστάδια πως ἀλλήλοις ἐστὶ κατὰ τὴν δύναμιν τῶν σημααινόντων , καὶ ὁμοίως ἔχει τὰ ῥήματα . Καὶ μάταιος ὁ ζυγ-μαχῶν περὶ τὸν τοιούδε τῆς φωνῆς ἦχον , ὡς οὐχὶ τῇ διανοίᾳ , ταῖς δὲ συλλαβαῖς καὶ τοῖς φθόγγοις ἔχαι-μένης τῆς εὐσεβείας · ταύτης τοίνυν τῆς ἐννοίας παρὰ τοῦ διδασκάλου διηρθρωμένης , δι’ ἧς ἐστι τοὺς μὴ κεκαλυμμένους τῷ αἱρετικῷ προχάλυμματι σαφῶς διῆδεῖν , ὅτι τὸ Θεῖον ὅπως ἂν κατὰ τὴν φύσιν ἔχῃ , ἀνέπαφόν τε καὶ ἀκατανόητον , καὶ πάσης ἀντιλήψεως τῆς ἐκ τῶν λογισμῶν ὑψηλότερον · ἡ δὲ ἀνθρωπίνη διάνοια πολυπραγμονοῦσα καὶ διερευνομένη δι’ ὧν ἂν ἡ δυνατὰ λογισμῶν , ἐπορέγεται καὶ ὀγγίζει τῆς ἀπροσεπλάστου καὶ ὑψηλῆς φύσεως · οὔτε τοσοῦτον δέωποῦσα , ὡς ἐναργῶς ἰδεῖν τὸ ἀόρατον , οὔτε καθάπαξ ἀπεσχηγμένη τῆς προσεγγίσεως , ὡς μηδεμιαν δύνασθαι τοῦ ζητουμένου λαβεῖν εἰκασίαν . Ἄλλὰ τὸ μὲν τι τοῦ ζητουμένου διὰ τῆς τῶν λογισμῶν ἐπαφῆς ἐστοχάσατο , τὸ δὲ , αὐτὸ τῷ μὴ δύνασθαι διδεῖν τρέψαν τινὰ κατενέσθεν , οἷον τινὰ γνώσιν ἐναργῆ τὸ ὑπὲρ πᾶσαν γνῶσιν τὸ ζητούμενον εἶναι ποιησάμενη . Τὰ τε γὰρ ἀπεμαρμένα περὶ τὴν θεῖαν φύσιν ἐνέσθεν , καὶ ὅσα πρέπει περὶ αὐτὴν ὑπονοεῖν οὐχ ἐνόησεν · οὐ μὴν αὐτὴν ἐκεῖνην ἥτις ἐστὶ περὶ ἣν ταῦτα λογίζεται , καθεῖδεν τὴν ὀνθὴν , ἀλλ’ ἐκ τῶν προσόντων τε καὶ μὴ προσόντων γνώσεως εἶδεν , ὅ μόνον ὀρθῶναι δυνατὸν ἐστιν . Ὅτι τὸ παντὸς μὲν κακοῦ πόρρωθεν ἰδρυμένον , ἐν
Lemmas: Ἄμασις καί πᾶς ἀρχή λέγω ὁ Θεός , καί πάλιν ἄναρχος ὀνομάζω , οὐδείς κατά ὁ ἔννοια μάχομαι , κατά ἑκάτερος ὁ λέγω ἀρχηγός καί αἴτιος εἰμί ὁ πᾶς ἀποφαίνω . ὅτε γάρ ἄναρχος ἔπειμι , χήν ὁ πᾶς ἀρχηγέτης , ὁ μέν ὁ πρόσειμι , ὁ δύο δέ ὁ μή πρόσειμι1 παρίστημι . δυνατός εἰμί , καθώς εἴρω , διά ὁ ὁ σημαίνω ὑπαλλαγή , μεταλλάσσω πρός ὁ ἐναντίος ὁ ὁ ὄνομα ἔμφασις , καί ὁ νῦν ἀπεμφαίνω Τῶς ὄνομα διά τις μετασχηματισμός ὁ πρόσειμι1 γνωρίζω · καί ὁ ἕτερος ὁ ἕτερος . ἔξεστι γάρ ἀντί ὁ ἀρχή αὐτός μή ἔχω εἶπον , ὁ ἀρχή αὐτός ὁ πᾶς εἰμί δηλόω , καί ἀντί οὗτος πάλιν , ὁ μόνος αὐτός ἀγέννητος ὁμολογέω ὑφίστημι . ὥστε ὁ μέν ῥῆμα δοκέω ὁ ὁ σχῆμα ἐξαλλαγή διάφορος ἔχω πρός ἀλλήλων , ὁ δέ νόος ἐν ὁ λέγω εἷς καί ὁ αὐτός διαμένω . ὁ γάρ σπουδάζω ἐν ὁ περί Θεός λόγος εἰμί , οὐ ῥῆμα εὐφωνία πυρόω τε καί ἐναρμόνιος ἐπισκοπέω · ἀλλά Εὐσεβή διάνοια ἐξευρίσκω διά ὅς ὁ πρός ὁ θεός φρόνημα ὁ περί Θεός φυλάσσω . ἐπειδή τοίνυν εὐσεβής λογίζομαι ὁ ὁ πᾶς αἴτιος , αὐτός αἴτιος μή ἔχω ὑπαρχέω · οὗτος ἐγώ ὁ διάνοια ἐπαίρω , τίς εἰμί περί ὁ ῥῆμα ὁ νόος ἔχω ὑπολείπω μάχη ; Πάσης φωνή , κατά ὅς ὁ τοιοῦτος ἐξαγγέλλω νόημα , ὁ αὐτός παρίστημι . εἴτε γάρ ἀρχή αὐτός καί αἴτιος ὁ πᾶς εἰμί λέγω , εἴτε ἄναρχος αὐτός ὀνομάζω , εἴτε ἀγέννητος εἰμί , εἴτε ἐκ ἀΐδιος ὑφίστημι , εἴτε ὁ πᾶς αἴτιος , εἴτε ἐκ οὐδείς αἴτιος μόνος , πᾶς ὁ τοιοῦτος ισοσταδιος πως ἀλλήλων εἰμί κατά ὁ δύναμις ὁ σημαίνω , καί ὁμοίως ἔχω ὁ ῥῆμα . καί μάταιος ὁ ζυγ-μαχῶν περί ὁ τοιόσδε ὁ φωνή ἦχος , ὡς οὐ ὁ διάνοια , ὁ δέ συλλαβή καί ὁ φθόγγος χαίνω ὁ εὐσέβεια · οὗτος τοίνυν ὁ ἔννοια παρά ὁ διδάσκαλος διαρθρόω , διά ὅς εἰμί ὁ μή καλύπτω ὁ αἱρετικός προχάλυμματι σαφῶς δίδωμι , ὅτι ὁ θεῖον ὅπως εἄν κατά ὁ φύσις ἔχω , ἀναπάσσω τε καί ἀκατανόητος , καί πᾶς ἀντίληψις ὁ ἐκ ὁ λογισμός ὑψηλός · ὁ δέ ἀνθρώπινος διάνοια πολυπραγμονέω καί διερευνάω διά ὅς εἄν ὁ δυνατός λογισμός , ἐπορέγω καί ογγιζεω ὁ ἀπροσεπλάστου καί ὑψηλός φύσις · οὔτε τοσοῦτος δίδωμι , ὡς ἐναργής ὁράω ὁ ἀόρατος , οὔτε καθάπαξ ἀπέχω ὁ προσέγγιση , ὡς μηδείς δύναμαι ὁ ζητέω λαμβάνω εἰκασία . ἀλλά ὁ μέν τίς ὁ ζητέω διά ὁ ὁ λογισμός ἐπαφή στοχάζομαι , ὁ δέ , αὐτός ὁ μή δύναμαι δίδωμι τρέπω τις κατανέω , οἷος τις γνῶσις ἐναργής ὁ ὑπέρ πᾶς γνῶσις ὁ ζητέω εἰμί ποιέω . ὁ τε γάρ ἀπομείρομαι περί ὁ θεῖος φύσις ἐνῶ , καί ὅσος πρέπω περί αὐτός ὑπονοέω οὐ νοέω · οὖον μήv αὐτός ἐκεῖνος ὅστις εἰμί περί ὅς οὗτος λογίζομαι , καθίζω ὁ ὀνθὴν , ἀλλά ἐκ ὁ πρόσειμι τε καί μή πρόσειμι γνῶσις ὁράω , ὅς μόνος ὀρθόω δυνατός εἰμί . ὅτι2 ὁ πᾶς μέν κακός πόρρωθεν ἱδρύω , ἐν