gregorius-nyssenus.contra-eunomium pg045_0260.2
Πάλιν δὲ τοῦ Εὐνομίου τὸν λόγον ἐπιλέξεως ἀναλάβωμεν . Πιστεύομεν καὶ εἰς τὸν Θεοῦ Υἱόν , τὸν μονογενῆ Θεόν , τὸν πρωτότοκον πάσης κτίσεως , Υἱὸν ἀληθινόν , οὐχ ἀγέννητον , ἀλλὰ τὸν γεννηθέντα πρὸ αἰώνων . Ὅτι μὲν οὖν μετὰ τῆς τῆς γεννήσεως ἐμφασιν εἰς τὸ τῆς κτίσεως σημαίνουμενον , δηλὸν ἐστιν , ἐξ ὧν διαφθόρη κτιστὸν αὐτὸν προσηγόρευσεν , γενόμενον ἐπίων αὐτὸν καὶ οὐχ ἀκτισμεν . Ἡμεῖς δὲ , ὡς ἐν μιλάσι τὸ ἀνεπίσπεκτον αὐτοῦ καὶ ἀπαίδευτον ἐν τοῖς δόγμασι φανερωθεῖη , ἀφέντες τὸ σχετικίζειν ἐπὶ τῷ προδλῆ τῆς βλασφημίας , τεχνικῇ τινὶ διαίρεσι τὸν περὶ τούτου λόγον διαληψόμεθα . Δοκεῖ γὰρ μοι καλῶς ἔχειν , αὐτὸ τὸ τῆς γεννήσεως σημαίνον μεν δι’ ἐπιμελεστέρας ἐξετάσεως διασκοπήσαι τῷ λόγῳ . Ὅτι μὲν οὖν τὸ ἐξ αἰτίας εἶναι τινὸς τὸ ὄνομα τοῦτο παραύτῃ , παντὶ δηλὸν ἐστι , καὶ οὐδὲν οἶμαι περὶ τούτου χρήναι διαγωνίζεσθαι · ἀλλ’ ἐπειδὴ διάφορος τῶν ἐξ αἰτίας ὑφεστῶτων ὁ λόγος ἐστίν , τοῦτ’ οἶμαι προσῆκεν διὰ τινὸς τεχνικῆς διαίρεσεως σαφηνίσθη τῷ λόγῳ . Τῶν τοίνυν ἐκ τινὸς αἰτίας γεγενημένων ταύτας τὰς διαφορὰς κατειλήφαμεν · Τὰ μὲν γὰρ ἐξ ὅλης ἐστὶ καὶ τέχνης , ὡς αἱ τῶν οἰκοδομημάτων καὶ τῶν λοιπῶν ἔργων κατασκευαί , διὰ τῆς κατ’ ἀλλήλου ὕλης γινόμεναι , ὧν καθιεῖται τις τέχνη πρὸς τὸν ἴδιον σκοπὸν τὸ προτεθέν συμπεραίνουσα · τὰ δὲ , ἐξ ὕλης καὶ φύσεως . Τὰς γὰρ ἐξ ἀλλήλων γεννήσεις τῶν ζῴων ἡ φύσις οἰκοδομεῖ , διὰ τῆς ἐν τοῖς σώμασιν ὕλικῆς ὑποστάσεως τὴν ἑαυτῆς ἐνεργοῦσα . Τὰ δὲ ἐξ ὕλικῆς ἀπορροίας , ἐφ’ ὧν καὶ τὸ προηγούμενον μένει οὗν ἐστιν , καὶ τὸ ἀπ’ ἐκείνου μένον ἐφ’ ἑαυτοῦ καθορᾶται , ὡς ἐπὶ τοῦ ἡλίου καὶ τῆς ἀκτῖνος , ἢ ἐπὶ τῆς λαμπάδος καὶ τῆς αὐγῆς , ἐπὶ τῶν ἀρωμάτων τε καὶ τῶν μύρων , καὶ τῆς ἐκείθεν ἐκδιδομένης ποιότητος . Ταῦτα γὰρ ἐφ’ ἑαυτῶν ἀμεῖωτα μένοντα , εὐθὺς ἔχει συμπαρομαρτοῦσαν ἑκάστην τὴν ἀπ’ αὐτῶν ἐκδιδομένην φυσικὴν ἰδιότητα · οἷον ὁ μὲν ἥλιος τὴν ἀκτῖνα , ἢ δὲ λαμπὴς τὴν αὐγήν , τὰ δὲ ἀρώματα τὴν τῆς ἀέρος ἐντικτομένην ἐξ αὐτῶν εὐωδίαν . Ἔστι καὶ ἕτερον εἴδος παρὰ ταύτας γεννήσεως · οὗ ἡ μὲν αἰτία ἄυλός ἐστι καὶ ἀσώματος , ἢ δὲ γέννησις αἰσθητὴ τε καὶ διὰ σωμάτων · λέγω δὲ τὸν ἐκ τοῦ νοῦ γενομένον λόγον . Ἄσωματος γὰρ ὢν καθ’ ἑαυτὸν ὁ νοῦς διὰ τῶν αἰσθητῶν ὀργάνων τίκτει τὸν λόγον . Τοςαύτας γεννήσεων διαφορὰς οἷον ἐν γεννητῇ τινὶ θεωρίᾳ κατενοήσαμεν .
Lemmas: πάλιν δέ ὁ Εὐνόμιος ὁ λόγος ἐπίλεξις ἀναλαμβάνω . πιστεύω καί εἰς ὁ Θεός υἱός , ὁ μονογενής Θεός , ὁ πρωτότοκος πᾶς κτίσις , υἱός ἀληθινός , οὐ ἀγέννητος , ἀλλά ὁ γεννάω πρό αἰών . ὅτι2 μέν οὖν μετά ὁ ὁ γέννησις ἔμφασις εἰς ὁ ὁ κτίσις σημαίνω , δῆλος εἰμί , ἐκ ὅς διαφθορεύς κτιστός αὐτός προσαγορεύω , γίγνομαι Ἐπίων αὐτός καί οὐ κτίζω . ἐγώ δέ , ὡς ἐν μιλάω ὁ ἀναπίπτω αὐτός καί ἀπαίδευτος ἐν ὁ δόγμα φανερόω , ἀφίημι ὁ σχετικιζεω ἐπί ὁ προδλῆ ὁ βλασφημία , τεχνικός τις διαίρεσις ὁ περί οὗτος λόγος διαλαμβάνω . δοκέω γάρ ἐγώ καλῶς ἔχω , αὐτός ὁ ὁ γέννησις σημαίνω μέν διά ἐπιμελής ἐξέτασις διασκοπέω ὁ λόγος . ὅτι2 μέν οὖν ὁ ἐκ αἴτιος εἰμί τις ὁ ὄνομα οὗτος παραύτῃ , πᾶς δῆλος εἰμί , καί οὐδείς οἴομαι περί οὗτος χρή διαγωνίζομαι · ἀλλά ἐπεί διάφορος ὁ ἐκ αἴτιος ὑφίστημι ὁ λόγος εἰμί , οὗτος οἴομαι προσήκω διά τις τεχνικός διαίρεσις σαφηνίζω ὁ λόγος . ὁ τοίνυν ἐκ τις αἴτιος γίγνομαι οὗτος ὁ διαφορά καταλαμβάνω · ὁ μέν γάρ ἐκ ὅλος εἰμί καί τέχνη , ὡς ὁ ὁ οἰκοδόμημα καί ὁ λοιπός ἔργον κατασκευή , διά ὁ κατά ἀλλήλου ὕλη γίγνομαι , ὅς καθίζω τις τέχνη πρός ὁ ἴδιος σκοπός ὁ προτίθημι συμπεραίνω · ὁ δέ , ἐκ ὕλη καί φύσις . ὁ γάρ ἐκ ἀλλήλων γεννάω ὁ ζῷον ὁ φύσις οἰκοδομέω , διά ὁ ἐν ὁ σῶμα ὑλικός ὑπόστασις ὁ ἑαυτοῦ ἐνεργέω . ὁ δέ ἐκ ὑλικός ἀπόρροια , ἐπί ὅς καί ὁ προηγούμενος μένω ἐν εἰμί , καί ὁ ἀπό ἐκεῖνος μένω ἐπί ἑαυτοῦ καθοράω , ὡς ἐπί ὁ ἥλιος καί ὁ ἀκτίς , ἢ ἐπί ὁ λαμπάς καί ὁ αὐγή , ἐπί ὁ ἄρωμα τε καί ὁ Μύρων , καί ὁ ἐκεῖθεν εκδίδω ποιότης . οὗτος γάρ ἐπί ἑαυτοῦ αμείωτος Μένων , εὐθύς ἔχω συμπαρομαρτέω ἕκαστος ὁ ἀπό αὐτός ἐκδίδωμι φυσικός ἰδιότης · οἷος ὁ μέν ἥλιος ὁ ἀκτίς , ἢ δέ λαμπής ὁ αὐγή , ὁ δέ ἄρωμα ὁ ὁ ἀήρ ἐντίκτω ἐκ αὐτός εὐωδία . εἰμί καί ἕτερος εἶδος παρά οὗτος γέννησις · ὅς ὁ μέν αἰτία αὐλός εἰμί καί ἀσώματος , ἢ δέ γέννησις αἰσθητός τε καί διά σῶμα · λέγω δέ ὁ ἐκ ὁ νόος γίγνομαι λόγος . ἀσώματος γάρ εἰμί κατά ἑαυτοῦ ὁ νόος διά ὁ αἰσθητής ὄργανον τίκτω ὁ λόγος . τοςαυος γέννησις διαφορά οἷος ἐν γεννητής τις θεωρία κατανοέω .