gregorius-nyssenus.contra-eunomium pg045_0341.2
Ἄλλὰ τί χρὴ κατασχοχαζομένους τῆς διανοίας ἀνακαλύπτειν τῷ λόγῳ τὴν κεκρυμμένην ἀπάτην , καὶ παρέχειν ἴσως ἀφορμὰς τοῖς ἀκούουσιν , ὡς οὐκ ἀληθῶς ἡμῖν ταῦτα τοῖς ἐχθροῖς προφέρουσιν ; Ἰδοὺ γὰρ γυμνὴν ἡμῖν ἐκτίθεται τὴν βλασφημίαν , δι’ οὐδενὸς προκαλύμματος τὸν δόλον ἐπικρυπτόμενον , ἀλλ’ ἐμπαρῶς ὁλομένους τοῖς ἀτόποις ἐλεύθερα φωνῇ · οὕτω δὲ ἔχει τὰ γεγραμμένα · Ἡμεῖς μὲν οὖν , φησίν , οὐδὲν ἕτερον εὑρίσκοντες παρὰ τὴν οὐσίαν τοῦ Υἱοῦ τὸ δέχόμενον τὴν γέννησιν , ἐκ’ αὐτῆς τῆς οὐσίας τάττειν οἴωμεθα δεῖν τὰς προσρήσεις , εἴτε καὶ ψιλοῖς ῥήμασι λέγωμεν Υἱὸν καὶ γεννητόν , εἰ γε ταῦτα τῆς οὐσίας χωρίσωμεν , ἐκ τούτων ὁρμώμενοι καὶ τὸ παρηλλάχθαι τὰς οὐσίας ἀλλήλαισι πιστοῦμεθo . Οὐδὲν οὖναι χρήναι τὴν ἐν τοῖς εἰρημένοις ἀτοπίαν διὰ τῶν ἡμετέρων ἐλέγεσθαι λόγων . Αὐτὴ γὰρ ἡ τῶν γεγραμμένων ἀνάγνωσις ἰκανὴ στηλιτεύσαι τὴν βλασφημίαν . Οὕτω γὰρ διασκοπήσωμεν · Παρηλλάχθαι λέγει τὰς οὐσίας ἀλλήλων τοῦ Υἱοῦ τε καὶ τοῦ Πατρός . Τί τοίνυν διὰ τοῦ παρηλλαγμένου σημαίνεται ; Πρῶτον αὐτὴν τὴν τῆς λέξεως ἔμφασιν ἐφ’ ἑαυτὸν ἐξετάσωμεν , ὡς ἂν μᾶλλον διὰ τῆς τοῦ ῥήματος ἐρμηνείας ἐκκαλυφθῇ τὸ βλάσφημον . Λέγεται τοίνυν ἐν τῇ καταχρήσει τῇ συνήθει τὸ ῥῆμα τῆς παραλλαγῆς , ἐπὶ σωμάτων μὲν , ὅταν ἐκ παραλύσεως ἢ τινος ἕτερου πάθους παρατραπὴ τι μέλος τῆς φυσικῆς ἁρμονίας . Ἐκ γὰρ τῆς πρὸς τὸ ὑγιαῖνον τοῦ πεσινωθὲνς ἀντιπαράθεσεως τὴν πρὸς τὸ χειρόν παρατροπὴν τοῦ παραδεδήμενου τὸ πάθος , παραλλαγὴν ὀνομάζομεν . Ἐπὶ δὲ τῶν ἐν ἠθεῖ κατ’ ἀρετὴν καὶ κακίαν διαφερόντων , ὅταν ὁ ἀκόλαστος βίος ἀντιπαρατιθέμενος τῷ καθαρίῳ τε καὶ σώφρονι , ἢ τῷ δικαίῳ ὁ ἄδικος , ἢ πρὸς τὸν πρᾶόν τε καὶ εἰρηνικόν τε καὶ ἡσύχιον , ὁ θυμώδης τε καὶ πολεμικὸς , καὶ τὴν ὀργὴν ἀταμείντος · καὶ πᾶν ὅλως τὸ τῇ παραθέσει τοῦ χρείττονος ἐν κακίᾳ κατηγορούμενον , παρηλλάχθαι λέγεται · τῷ μὴ συμβαίνειν ἀλλήλοις τὰ ἐπ’ ἀμφοτέροις γνωρίσματα , τοῦ τε καλοῦ φημι καὶ τοῦ χειρόνος . Ἐπὶ παρηλλάχθαι φαμέν καὶ τὰς ἐπὶ τῶν στοιχείων θεωρουμένας ποιότητας , ὅσαι κατὰ τὸ ἐναντίον ἀντιστοιχοῦσιν ἀλλήλαις , φθαριτικὴν κατ’ ἀλλήλων ἔχουσαι δύναμιν , οἷον τὸ θερμὸν τε καὶ τὸ ψυχρόν , ἢ τὸ ξηρὸν τε καὶ τὸ ὑγρόν , ἢ ὅλως , εἰ τι ἕτερόν πρὸς τὸ ἐναντίον ἀντικαθίσταται , καὶ τὸ ἐν τούτοις ἀσύμβατον , τῇ τῆς παραλλαγῆς διερμηνευόμενον ῥήματι . Καὶ πᾶν ὅλως τὸ διαφωνοῦν πρὸς τὸ ἕτερον ἐν τοῖς ἐπιθεωρουμένοις γνωρίσμασι ,
Lemmas: ἀλλά τίς χρή κατέχω ὁ διάνοια ἀνακαλύπτω ὁ λόγος ὁ κρύπτω ἀπάτη , καί παρέχω ἴσως ἀφορμή ὁ ἀκούω , ὡς οὐ ἀληθής ἐγώ οὗτος ὁ ἐχθρός προφέρω ; ἰδέ γάρ γυμνός ἐγώ ἐκτίθημι ὁ βλασφημία , διά οὐδείς προκάλυμμα ὁ δόλος ἐπικρύπτω , ἀλλά ἐμπαρῶς ὁλάω ὁ ἄτοπος ἐλεύθερος φωνή · οὗτος δέ ἔχω ὁ γράφω · ἐγώ μέν οὖν , φημί , οὐδείς ἕτερος εὑρίσκω παρά ὁ οὐσία ὁ υἱός ὁ δέχομαι ὁ γέννησις , ἐπίτεξ αὐτός ὁ οὐσία τάσσω οἴομαι δήω ὁ πρόσρησις , εἴτε καί ψιλός ῥῆμα λέγω υἱός καί γεννητός , εἰμί γε οὗτος ὁ οὐσία χωρίζω , ἐκ οὗτος ὁρμάω καί ὁ παραλλάσσω ὁ οὐσία ἀλλήλων πιστόω . οὐδείς Οὑναί χρή ὁ ἐν ὁ εἴρω ἀτοπία διά ὁ ἡμέτερος λέγω λόγος . αὐτός γάρ ὁ ὁ γράφω ἀνάγνωσις ἱκανός στηλιτεύω ὁ βλασφημία . οὕτως γάρ διασκοπέω · παραλλάσσω λέγω ὁ οὐσία ἀλλήλων ὁ υἱός τε καί ὁ πατήρ . τις τοίνυν διά ὁ παραλλάσσω σημαίνω ; Πρῶτος αὐτός ὁ ὁ λέξις ἔμφασις ἐπί ἑαυτοῦ ἐξετάζω , ὡς εἄν μᾶλλον διά ὁ ὁ ῥῆμα ἑρμηνεία ἐκκαλύπτω ὁ βλάσφημος . λέγω τοίνυν ἐν ὁ κατάχρησις ὁ συνήθης ὁ ῥῆμα ὁ παραλλαγή , ἐπί σῶμα μέν , ὅταν ἐκ παράλυσις ἢ τις έτερος πάθος παρατρέπω τίς μέλος ὁ φυσικός ἁρμονία . ἐκ γάρ ὁ πρός ὁ ὑγιαίνω ὁ πεσινωθὲνς ἀντιπαράθεσις ὁ πρός ὁ χείρων παρατροπή ὁ παραδέω ὁ πάθος , παραλλαγή ὀνομάζω . ἐπί δέ ὁ ἐν ἠθέω κατά ἀρετή καί κακία διαφέρω , ὅταν ὁ Ἀκόλαστος βίος ἀντιπαρατίθημι ὁ καθαρίζω τε καί σώφρων , ἢ ὁ Δίκαιος ὁ ἄδικος , ἢ πρός ὁ πρᾶος τε καί εἰρηνικός τε καί Ἡσύχιος , ὁ θυμώδης τε καί πολεμικός , καί ὁ ὀργή ἀταμείντος · καί πᾶς ὅλως ὁ ὁ παράθεσις ὁ ἀγαθός ἐν κακία κατηγορέω , παραλλάσσω λέγω · ὁ μή συμβαίνω ἀλλήλων ὁ ἐπί ἀμφότερος γνώρισμα , ὁ τε καλός φημί καί ὁ χείρων . ἐπί παραλλάσσω φημί καί ὁ ἐπί ὁ στοιχεῖον θεωρέω ποιότης , ὅσος κατά ὁ ἐναντίος ἀντιστοιχέω ἀλλήλων , φθαριτικὴν κατά ἀλλήλων ἔχω δύναμις , οἷος ὁ θερμός τε καί ὁ ψυχρός , ἢ ὁ ξηρός τε καί ὁ ὑγρός , ἢ ὅλως , εἰμί τίς ἕτερος πρός ὁ ἐναντίος ἀντικαθίστημι , καί ὁ ἐν οὗτος ἀσύμβατος , ὁ ὁ παραλλαγή διερμηνεύω ῥῆμα . καί πᾶς ὅλως ὁ διαφωνέω πρός ὁ ἕτερος ἐν ὁ ἐπιθεωρέω γνώρισμα ,