gregorius-nyssenus.contra-eunomium pg045_0213.2
Εἰ δὲ χρή μηδὲν ὑποσιελάμενον μετὰ παρρησίας εἰπεῖν , συγγνωστότερος τούτων ὁ Μάνης εἰκότως ἂν εἴναι νομιζοιτο · ὃν πρῶτον φασὶ τοῖς δόγμασι Μανιχαίων ἐπιπολῆσαντα , ἀφ' ἑαυτοῦ κατονομάσαι τὴν αἵρεσιν . Λέγω δὲ ταῦτα , ὡς ἂν εἰ τις ἐχίδνης καὶ ἀσπίδος τὴν φιλανθρωποτέραν ἐκλέγοιτο · πλὴν ἀλλ' ἐπειδὴ ἐστι καὶ ἐν θηρίοις χρεία , οὐχὶ τούτων ἐκείνους ἀνεκτοτέρους εἶναι δοκιμαζόμενα τὰ δόγματα δείκνυσιν ; Ὁ μὲν γὰρ συναγορεύειν φητο τῇ αὐτῇ ἀγαθῶν αἰτίῃ · ὡς οὐδεμιᾶς κακῶν αἰτίας ἀπ' ἐκείνου τὴν ἀρχὴν λαβοῦσης . Καὶ διὰ τοῦτο εἰς ἀρχὴν ἑτέραν ἰδιάζουσαν , τῶν πρὸς τὸ χειρὸν ἀριθμουμένων πάντων τὴν αἰτίαν ἀνῆγεν · οὐν ἀπολογούμενος ὑπὲρ τοῦ Θεοῦ τῶν ὅλων , ὡς οὐκ εὐαγὲς ἂν , τὴν τῶν ἀγαθῶν πηγὴν καὶ τῶν παρὰ λόγον πλημμελουμένων ἐπαιτιάσαι · οὐ συνειδὲς ὑπὸ μικροψυχίας , ὅτι δυνατὸν ἦν , μηδὲ Θεὸν δημημεῖν τὸν Θεὸν οἶσθαι , μήτε ἄλλο τι ἀναρχον παρὰ τὸν Θεὸν φαντασθῆναι . Περὶ ὧν πολὺς ὁ λόγος , καὶ οὐ τοῦ παρόντος ἂν εἴη καιροῦ . Καὶ οὐ χάριν τῶν εἰρημένων ἐμνήσθην , ὅτι ἐκεῖνος μὲν ἀφίστην φητο δεῖν περὶ τοῦ Θεοῦ τῶν ὅλων τῆς κακίας ἀρχήν · οὗτοι δὲ κακείνων χαλεπωτέραν κατασκευάζουσι τὴν ἔκτοπον ταύτην κατὰ τοῦ Θεοῦ βλασφημίαν . Τῶν μὲν γὰρ κακῶν τὴν φύσιν παραπλησίως ἐκεῖνοι διὰ τῆς κατὰ τὴν οὐσίαν ἐναντιότητος δογματίζουσιν · ἐν ᾧ δὲ πάλιν τοῦ τοιούτου πλάσματος τὸν Θεὸν τῶν ὅλων δημιουργὸν ἀποφαίνονται , παρ' ὃ φασὶ τὴν γέννησιν ἐργασθείσαν οὐσίαν ἄλλοτριως ἔχειν κατὰ τὴν φύσιν πρὸς τὸν ποιήσαντα , ἐν τούτῳ τὸ πλεῖον εἰς ἀσέβειαν παρὰ τοὺς μνημονευθέντας ἔχουσιν · ὅτι οὐ μόνον ὑπόστασιν διδᾶσι τῇ ἐναντίως πρὸς τὸ ἀγαθὸν κατὰ τὴν φύσιν ἔχοντι , ἀλλ' ὅτι τὸν ἀγαθὸν Θεόν , ἄλλου Θεοῦ τοῦ κατὰ τὴν φύσιν διπλαγμένου λέγουσιν αἴτιον εἶναι , μονοψυχῶ φανερῶς βούδντες ἐν τῷ δόγματι , ὅτι ἔστι τι ὑπεναντίον τῇ τοῦ ἀγαθοῦ φύσει , παρ' αὐτοῦ ἔχον τοῦ ἀγαθοῦ τὸν ὑπόστασιν . Τὴς γὰρ τοῦ Πατρὸς οὐσίας ἀγαθῆς εἶναι πεπιστευμένης · τῆς δὲ τοῦ Υἱοῦ διὰ τὸ μὴ ὡσαύτως ἔχειν τῷ Πατρὶ , κατὰ τὸν τῆς φύσεως λόγον , καθὼς δοκεῖ τῇ αἵρεσει , ἐν τοῖς ἐναντίοις κατὰ τὸ ἀκολουθὸν εὐρισκομένης , τί διὰ τούτων κατασκευάζεται ; Τὸ καὶ ὑφεστάναι τῷ ἀγαθῷ ἀντικείμενον , καὶ ἐξ αὐτοῦ τοῦ ἀγαθοῦ στήναι τὸ ὑπεναντίον τῇ φύσει . Τοῦτο φημι καὶ τῶν Μανιχαίων ἀτοπίας εἶναι φρικτωτέρον .
Lemmas: εἰμί δέ χρή μηδείς ὑποσιελάμενον μετά παρρησία εἶπον , συγγνωστός οὗτος ὁ Μάνης εἰκότως εἄν εἶμι νομίζω · ὅς πρῶτος φημί ὁ δόγμα Μανιχαῖος ἐπιπολέω , ἀπό ἑαυτοῦ κατονομάζω ὁ αἵρεσις . λέγω δέ οὗτος , ὡς εἄν εἰμί τις ἔχιδνα καί ἀσπίς ὁ φιλάνθρωπος ἐκλέγω · πλήν ἀλλά ἐπεί εἰμί καί ἐν θηρίον χρεία , οὐ οὗτος ἐκεῖνος ἄνεκτος εἰμί δοκιμάζω ὁ δόγμα δείκνυμι ; ὁ μέν γάρ συναγορεύω φημί ὁ αὐτός ἀγαθός αἰτία · ὡς οὐδείς κακός αἴτιος ἀπό ἐκεῖνος ὁ ἀρχή λαμβάνω . καί διά οὗτος εἰς ἀρχή ἕτερος ἰδιάζω , ὁ πρός ὁ χείρων ἀριθμέω πᾶς ὁ αἴτιος ἀνάγω · ὀν ἀπολογέομαι ὑπέρ ὁ Θεός ὁ ὅλος , ὡς οὐ εὐαγής εἄν , ὁ ὁ ἀγαθός πηγή καί ὁ παρά λόγος πλημμελέω ἐπαιτιάομαι · οὖον συνοράω ὑπό μικροψυχία , ὅτι δυνατός εἰμί , μηδέ θεός δημημεῖν ὁ θεός οἶδα , μήτε ἄλλος τίς ἄναρχος παρά ὁ θεός φαντάζω . περι ὅς πολύς ὁ λόγος , καί οὖον ὁ πάρειμι εἄν εἰμί καιρός . καί οὖον χάρις ὁ εἴρω μιμνήσκω , ὅτι ἐκεῖνος μέν ἀφίστημι φημί δήω περί ὁ Θεός ὁ ὅλος ὁ κακία ἀρχή · οὗτος δέ ἐκεῖνος χαλεπός κατασκευάζω ὁ ἔκτοπος οὗτος κατά ὁ Θεός βλασφημία . ὁ μέν γάρ κακός ὁ φύσις παραπλήσιος ἐκεῖνος διά ὁ κατά ὁ οὐσία ἐναντιότης δογματίζω · ἐν ὅς δέ πάλιν ὁ τοιοῦτος πλάσμα ὁ θεός ὁ ὅλος δημιουργός ἀποφαίνω , παρά ὅς φημί ὁ γέννησις ἐργάζομαι οὐσία ἀλλότριος ἔχω κατά ὁ φύσις πρός ὁ ποιέω , ἐν οὗτος ὁ πλείων εἰς ἀσέβεια παρά ὁ μνημονεύω ἔχω · ὅτι οὖον μόνος ὑπόστασις δίδωμι ὁ ἐναντίος πρός ὁ ἀγαθός κατά ὁ φύσις ἔχω , ἀλλά ὅτι ὁ ἀγαθός Θεός , ἄλλος Θεός ὁ κατά ὁ φύσις διπλάζω λέγω αἴτιος εἰμί , μονοψυχῶ φανερῶς βούδα ἐν ὁ δόγμα , ὅτι εἰμί τίς ὑπεναντίος ὁ ὁ ἀγαθός φύσις , παρά αὐτός ἔχω ὁ ἀγαθός ὁ ὑπόστασις . σής γάρ ὁ πατήρ οὐσία ἀγαθός εἰμί πιστεύω · ὁ δέ ὁ υἱός διά ὁ μή ὡσαύτως ἔχω ὁ πατήρ , κατά ὁ ὁ φύσις λόγος , καθώς δοκέω ὁ αἵρεσις , ἐν ὁ ἐναντίος κατά ὁ ἀκόλουθος εὑρίσκω , τίς διά οὗτος κατασκευάζω ; ὁ καί ὑφίστημι ὁ ἀγαθός ἀντίκειμαι , καί ἐκ αὐτός ὁ ἀγαθός ἵστημι ὁ ὑπεναντίος ὁ φύσις . οὗτος φημί καί ὁ Μανιχαῖος ἀτοπία εἰμί φρικτός .