gregorius-nyssenus.contra-eunomium pg045_0333.1
Ἀ μαματος καὶ κτισματος προσηγoρίας . Τίς οὐκ εἶδεν ὅτι τὸ χωρὶζον ἀπὸ τῆς αἱρέσεως τὴν Ἐκκλησίαν , ἡ τοῦ κτισματὸς ἐστι φωνὴ ἐπὶ τοῦ Υἱοῦ λεγομένη ; Οὐκοῦν ὁμολογουμένης παρὰ πᾶσι τῆς κατὰ τὸ δόγμα διαφορᾶς , τὸν ἐπιχειροῦντα δεῖκνυσιν τὸν ἑαυτέρων τὰς ἰδίας ὑπολήψεις ἀληθεστέρας , τί πράττειν εὐλογώτερον ἦν ; Κατασκευάζειν δηλοῦντι τὸν ἴδιον λόγον , δι’ ὧν οὖν τε ἦν , ἀποδεικνύναι κτιστὸν τὸν Κύριον εἶναι δεῖν οἴεσθαι ; Ἡ τοῦτο παρέντα , νομοθετεῖν τοῖς ἀκούουσιν , ὡς ὁμολογούμενα τὰ ἀμφιβαλλόμενα λέγειν ; Ἐγὼ μὲν ἐκεῖνο σφίμ · τάχα δὲ καὶ πάντες οἱς μέτεστι διανοίας , τοῦτο παρὰ τῶν ἀντιλεγόντων ἐπιζητήσουσι , τὸ τὴν ἀρχὴν τοῦ λόγου πρώτων ἐπὶ τινος ἀνατρίφθου βάσεως στήσαντας . Οὕτως τοῖς ἀκολούθοις ἐναγωνιζομένοις , οὕτω τοίνυν ἀφεὶς τὴν περὶ τοῦ χρήναι κτιστὸν αὐτὸν οἴεσθαι κατασκευὴν , τὰ ἐφεξῆς διεξέρχεται · τῷ ἀνωποστάτῳ λόγῳ μετὰ τῶν λογισμῶν ἀκολούθαι ἀρμόζων , οὐδὲν τι πείγουσιν οἱ ταῖς μεταλαίας ἐπιθυμίαις κατὰ ψυχὴν ἐμβαδύνοντες , ἢ πρὸς βασιλείαν ἢ πρὸς ἄλλο τι τῶν σπουδαζομένων ταῖς ἐννοίαις διαφερόμενοι . Οὐχ ὅπως ἂν γένοιτο τι τῶν σπουδαζομένων αὐτοῖς ἐπινοοῦσιν · Ἄλλ’ ὡς τοῦτο παρόντος διατιθέασιν ἑαυτοῖς καὶ οἰκονομοῦσι · πρὸς τὸ δοκοῦν τὸ εὐτύχημα , διὰ τινος ἡδονῆς τοῖς ἀνυπάρκτοις ἐπιπλανώμενοι . Οὕτως μὲν καὶ ὁ σοφὸς λογογράφος τὴν πολυθρύλητον ἑαυτοῦ διαλεκτικήν οὐκ οἶδα ὅπου κατακοιμήσας , πρὶν ἀποδείξῃ περὶ τοῦ ζητουμένου , καθάπερ τισὶ παιδίοις διαμυθολογεῖται τὴν ἀπατηλὴν ταύτην καὶ ἀκατάσχετον τοῦ καθ’ ἑαυτὸν δόγματος ψυφίαν , οἷον διήγημά τι παροινιον ἐκτιθέμενος . Λέγει γὰρ τὴν ἐνέργειαν τοῦ Πατρὸς ὑποστᾶσαν οὐσίαν δέχεσθαι τὴν τοῦ γεννήματος καὶ ποιήματος καὶ κτίσματος προσηγoρίαν . Τίς ἀπέδειξε λόγος ἐνέργεια τινὶ κατασκευαστικὴ τὸν Υἱὸν ὑποστῆναι , τὴν δὲ φύσιν τοῦ Πατρὸς ἀνενέργητον ὡς πρὸς τὴν ὑπόστασιν τοῦ Υἱοῦ μεῖναι ; Τὸ γὰρ ἀμφιβαλλομένων τε καὶ ζητουμένων , τοῦτο ἦν · εἰτε ἡ οὐσία τοῦ Πατρὸς · ἐγέννησε τὸν Υἱόν , εἰτε τι τῶν ἐξωθεν παρεπομένων , τῇ φύσει τούτων εἰργάσατο . Τῆς τοίνυν Ἐκκλησίας κατὰ τὴν θείαν διδασκαλίαν ἀληθῶς Θεὸν εἶναι τὸν Μονογενῆ πιστευσούσης , τὴν δὲ πολυθεον δευσιαμονίαν βδελυσσομένης , καὶ διὰ τοῦτο τὴν τῶν φύσεων διαφορὰν οὐ προσδεχομένης , ὡς ἂν μὴ εἰ παραλλαγὴ τῶν οὐσιῶν ὑπὸ ἀριθμὸν αἱ θεότητες D πτωκοιν . Ὦπερ οὐδὲν ἔστιν ἕτερον , ἢ τὴν πολυθεταν πάλιν ἐπεισάγειν τῷ βίῳ . Ταῦτα τοίνυν τῆς Ἐκκλησίας ἰδιωτικῶς διδασκούσης , ὅτι ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ , ἀληθινὸς Θεὸς κατ’ οὐσίαν ὁ Μονογενὴς ἐστι Θεός . Τὸν ἀντιδαινόντα τοῖς ἐγνωσμένοις , πῶς ἀνατρέπεν ἔδει τὴν προειλημμένην ὑπόληψιν ; Οὐχὶ τὸ κατασκευάζειν τὸν ἀντικείμενον λόγον διὰ τινος ὁμολογουμένης ἀρχῆς ; συναποδεικνύναι τὸ ἀμφίβολον ; Οὐκ ἂν οἴμαι τινὰ νοῦν ἔχοντα ἕτερόν τι παρὰ ταῦτα ζητῆσαι . Ἄλλ’ οὕτως ἀπὸ τῶν ἀμφισβητουμένων ἄρχεται , καὶ ὡς ἀποδεδειγμένων , ἀρχὴν τῷ ἐφεξῆς δίδωσι λόγῳ . Ἀποδεχθέντος γὰρ πρῶτον ὅτι διὰ τινος ἐνεργείας ὁ Υἱὸς ὑπέστη · τίς ἂν ἦν μάχη πρὸς τὸ ἐπόμενον , τὸ
Lemmas: ὅς μα καί κτίσμα προσηγoρίας . Τῖς οὐ ὁράω ὅτι ὁ χωρίζω ἀπό ὁ αἵρεσις ὁ ἐκκλησία , ὁ ὁ κτίσμα εἰμί φωνή ἐπί ὁ υἱός λέγω ; οὐκοῦν ὁμολογέω παρά πᾶς ὁ κατά ὁ δόγμα διαφορά , ὁ ἐπιχειρέω δείκνυμι ὁ εαυτερας ὁ ἴδιος ὑπόληψις ἀληθής , τίς πράσσω εὔλογος εἰμί ; κατασκευάζω δηλόω ὁ ἴδιος λόγος , διά ὅς οὖν τε εἰμί , ἀποδείκνυμι κτιστός ὁ κύριος εἰμί δήω οἴομαι ; ὁ οὗτος παρίημι , νομοθετέω ὁ ἀκούω , ὡς ὁμολογέω ὁ ἀμφιβάλλω λέγω ; ἐγώ μέν ἐκεῖνος σφίμ · τάχα δέ καί πᾶς οἱςστις μέτειμι διάνοια , οὗτος παρά ὁ ἀντιλέγω ἐπιζητέω , ὁ ὁ ἀρχή ὁ λόγος πρῶτος ἐπί τις ἀνατρίβω βάσις ἵστημι . οὕτως ὁ ἀκόλουθος ἐναγωνίζομαι , οὗτος τοίνυν ἀφίημι ὁ περί ὁ χρή κτιστός αὐτός οἴομαι κατασκευή , ὁ ἐφεξῆς διεξέρχομαι · ὁ ανωποστατος λόγος μετά ὁ λογισμός ἀκολουθέω ἁρμόζω , οὐδείς τίς πειγους ὁ ὁ μεταλαίας ἐπιθυμία κατά ψυχή ἐμβαδύνοντες , ἢ πρός βασίλειος ἢ πρός ἄλλος τίς ὁ σπουδάζω ὁ ἔννοια διαφέρω . οὐχ ὅπως εἄν γίγνομαι τίς ὁ σπουδάζω αὐτός ἐπινοέω · ἄλλος ὡς οὗτος πάρειμι διατίθημι ἑαυτοῦ καί οἰκονομέω · πρός ὁ δοκέω ὁ εὐτύχημα , διά τις ἡδονή ὁ ἀνύπαρκτος ἐπιπλανάομαι . οὕτως μέν καί ὁ σοφός λογογράφος ὁ πολυθρύλητος ἑαυτοῦ διαλεκτική οὐ οἶδα ὅπου κατακοιμάω , πρίν ἀποδείκνυμι περί ὁ ζητέω , καθάπερ τις παιδίον διαμυθολογέω ὁ ἀπατηλός οὗτος καί ἀκατάσχετος ὁ κατά ἑαυτοῦ δόγμα ψυφίαν , οἷος διήγημα τίς παροινίω ἐκτίθημι . λέγος γάρ ὁ ἐνέργεια ὁ πατήρ ὑφίστημι οὐσία δέχομαι ὁ ὁ γέννημα καί ποίημα καί κτίσμα προσηγoρίαν . Τῖς ἀποδείκνυμι λόγος ἐνέργεια τις κατασκευαστικός ὁ υἱός ὑφίστημι , ὁ δέ φύσις ὁ πατήρ ἀνενέργητος ὡς πρός ὁ ὑπόστασις ὁ υἱός μένω ; ὁ γάρ ἀμφιβάλλω τε καί ζητέω , οὗτος εἰμί · εἴτε ὁ οὐσία ὁ πατήρ · γεννάω ὁ υἱός , εἴτε τίς ὁ ἐξωθεν παρέπομαι , ὁ φύσις οὗτος ἐργάζομαι . ὁ τοίνυν ἐκκλησία κατά ὁ θεῖος διδασκαλία ἀληθής θεός εἰμί ὁ Μονογενεύς πιστεύω , ὁ δέ πολύθεος δευσιαμονίαν βδελύσσω , καί διά οὗτος ὁ ὁ φύσις διαφορά οὖον προσδέχομαι , ὡς εἄν μή εἰμί παραλλαγή ὁ οὐσία ὑπό ἀριθμός ὁ θεότης D πτώξ . ὅσπερ οὐδείς εἰμί ἕτερος , ἢ ὁ πολυθετω πάλιν ἐπεισάγω ὁ βίος . οὗτος τοίνυν ὁ ἐκκλησία ἰδιωτικός διδάσκω , ὅτι ἐκ ὁ οὐσία ὁ ἀληθινός Θεός , ἀληθινός θεός κατά οὐσία ὁ Μονογενής εἰμί Θεός . ὁ αντιδαιμιαινω ὁ γιγνώσκω , πῶς ἀνατρέπω ἐσθίω ὁ προλαμβάνω ὑπόληψις ; οὐ ὁ κατασκευάζω ὁ ἀντίκειμαι λόγος διά τις ὁμολογέω ἀρχή ; συναποδείκνυμι ὁ ἀμφίβολος ; οὐ εἄν οἴμη τις νόος ἔχω ἕτερος τίς παρά οὗτος ζητέω . ἄλλος οὕτως ἀπό ὁ ἀμφισβητέω ἄρχω , καί ὡς ἀποδείκνυμι , ἀρχή ὁ ἐφεξῆς δίδωμι λόγος . Ἀποδείκνυμι γάρ πρῶτος ὅτι διά τις ἐνέργεια ὁ υἱός ὑφίστημι · τίς εἄν εἰμί μάχη πρός ὁ ἔπω , ὁ