gregorius-nyssenus.contra-eunomium pg045_0307.1
Ἄγδε , μὴ τῆς φυσικῆς τῶν ὀνομάτων ἐννοίας ἐπαλλαξάμενος τῇ κλήσει . Ὡς γὰρ οὐ λέγεται βάθρον υἱὸς τοῦ τεχνίτου , οὐδ’ ἄν τις εἴποι τινὸς σωφρονούντων , ὅτι τὸ οἰκοδόμος τὴν οἰκίαν ἐτεκνώσατο · οὐδὲ γέννημα τοῦ ἀμπελουργοῦ τὸν ἀμπελώνα κατονομάζομεν ἀλλ’ ἔργον μὲν ἀνθρώπου τὸ κατασκευάσμα · οὐδὲ δὲ ἀνθρώπου τὸν ἐξ αὐτοῦ γεννημένον · ὡς ἄν , οἶμαι , τὸ πρόσφορον διὰ τῶν ὀνομάτων ἐν τοῖς ὑποκειμένοις σημαίνοιτο · οὕτως καὶ Υἱὸν Θεοῦ τὸν Μονογενῆ διδαχθέντες , οὐ κτίσμα Θεοῦ διὰ τῆς προστηγορίας ἐνοήσαμεν ταύτης , ἀλλ’ ὅπερ ἀληθῶς ἡ τοῦ Υἱοῦ φωνὴ τῷ σημανομένῳ ἐνδείκνυται . Εἰ δὲ καὶ ἀμπελοῦ γέννημα ὁ οἶνος ὑπὸ τῆς Γραφῆς ὀνοάζεται · οὐδὲ οὕτως ἐκ τῆς ὁμωνυμίας ταύτης ἐπὶ τῶν τῆς εὐσεβείας δογμάτων ὁ λόγος παραλαβήσεται . Οὐ γὰρ δρυὸς γέννημα τὸν οἶνον φαμεν , οὐδὲ ἀμπελοῦ τὸν βάλανον . Ἀλλ’ εἴ τις ἐστι κοινωνία κατὰ τὴν φύσιν τοῦ γεννήματος πρὸς τὸ ὅθεν ἐστιν · ἡ γὰρ ἐν τῇ ἀμπέλῳ νοτίς , διὰ τοῦ πυθμένος τῆς ῥίζης , ὑπὸ τῆς ἐντεταυίας ἐξελημμένη , τῇ δυνάμει μὲν ὕδωρ ἐστιν , ἀκολουθίᾳ δέ τινι διὰ τῶν ὁδῶν τῆς φύσεως πορευομένη , καὶ ἐκ τῶν κατωτέρων πρὸς τὸ ὑπερχειμένον μετατρέπουσα πρὸς οἶνον μεταβάλλει ποιότης , συνεργούσης τε καὶ τῆς ἡλιαχῆς ἀκτῖνος , ἡ διὰ τῆς θερμότητος τὸ ὑγρὸν ἐκ τοῦ βάθους ἐπὶ τὴν βλάστην ἐξελκούσα , διὰ τῆς οἰκείας καὶ καταλλήλου πέψεως , οἶνον τὴν ἰκμάδα ποιεῖ · ὥστε κατὰ φύσιν , μηδεμίαν ἀλλοιότητα τῇ ἐγκειμένῃ τῇ ἀμπέλῳ νοτίδι πρὸς τὸν οἶνον τὸν ἐξ αὐτῆς ἀπογεννημένον ἔχειν · ἐξ ἐκείνου γὰρ τοῦ ὑγροῦ τὸ ὑγρὸν τοῦτο , καὶ οὐχ ἄν τις ἑτέραν τῆς τοῦ οἴνου ὑγρότητος αἰτίαν εἴποι , εἰ μὴ τὴν φυσικῶς ἐγκειμένην τοῖς κλήμασι νοτίδα · αἱ δὲ τῶν ποιοτήτων διαφοραί , οὐ τὴν κατὰ τὸ ὑγρὸν παραλλαγὴν ἐμποιούσιν · ἀλλὰ τινὸς ἰδιοτήτος τὸ ἐν τῷ οἴνῳ ὑγρὸν ἀπὸ τῆς ἐν τῷ κλήματι διακρινούσης · στυφέλες , ἢ γλυκύτης , ἢ ὑγρότης , θάτερόν τούτων παρομαρτούσης · ὥστε τῷ μὲν ὑποκειμένῳ ταῦτόν εἶναι , ταῖς δὲ τῶν ποιοτήτων διαφοραῖς ἐξαλλάττειν . Οὐκοῦν ὅσπερ Υἱὸν ἀνθρώπου τὸν μονογενῆ Θεὸν παρὰ τῆς Γραφῆς ἀκηκοότες , διὰ τῆς τοῦ ὀνόματος σχέσεως τὴν πρὸς τὸν ἀληθινὸν ἄνθρωπον οἰκειότητα μεμαθήκαμεν · οὕτω κἂν γέννημα κατὰ τὸν λόγον τοῦ ὑπεναντίου ὁ Υἱὸς λέγεται , οὐδὲν ἧττον καὶ διὰ τοῦτο τὸ κατ’ οὐσίαν οἰκεῖον αὐτοῦ πρὸς τὸν γεγεννήκατα μαθηθῆναι , διὰ τοῦ καὶ τὸν οἶνον γέννημα τῆς ἀμπέλου λεγόμενον , μὴ ἀλλοτριον εὑρεθῆναι κατὰ τὸν τῆς ὑγρότητος λόγον τῆς φυσικῆς ἐγκειμένης τῇ ἀμπέλῳ δυνάμεως . Ἀλλὰ τὰ μὲν λεγόμενα παρὰ τῶν ὑπεναντίων , εἰ τις ὑγιῶς ἐξετάζει , πρὸς τὸ ἡμέτερον δόγμα βλέπει · ἡ δὲ διάνοια ταῖς ἰδίαις αὐτῶν κατασκευαῖς ἀντιφέγγεται , πανταχοῦ τὸ κατὰ τὴν οὐσίαν ἀλλότριον κατασκευάζειν φιλοῦντων . Καίτοι γε παντάπασιν ἀπορὸν ἐστὶ κατασχοῦσαι , ὅθεν πρὸς τὰς τοιαύτας ὑπολήψεις ὑπῆχθησαν . Εἰ γὰρ ἡ τοῦ υἱοῦ προστήγορία οὐχ ἀπλῶς τὸ ἐκ τινὸς εἶναι σημαίνει , ἀλλὰ ἰδίως τὴν κατὰ φύσιν οἰκειότητα διὰ τοῦ σημαινομένου παριστῆσιν , ὡς αὐτὸς φησιν ὁ Εὐνόμιος · καὶ γέννημα δρυὸς οἶνος οὐ λέγεται , καὶ γεννήματα τῶν ἐχιδνῶν , καθὼς φησι τὸ Εὐαγγέλιον , ὅτι εἰσὶ καὶ οὐ πρόβατα ·
Lemmas: ἄγε , μή ὁ φυσικός ὁ ὄνομα ἔννοια ἐπαλλάσσω ὁ κλῆσις . ὡς γάρ οὖον λέγω βάθρον υἱός ὁ τεχνίτης , οὐδέ ἄν τις εἶπον τις σωφρονέω , ὅτι ὁ οἰκοδόμος ὁ οἰκίον τεκνόω · οὐδέ γέννημα ὁ ἀμπελουργός ὁ ἀμπελών κατονομάζω ἀλλά ἔργον μέν ἄνθρωπος ὁ κατασκεύασμα · οὐδέ δέ ἄνθρωπος ὁ ἐκ αὐτός γεννάω · ὡς ἄν , οἴομαι , ὁ πρόσφορος διά ὁ ὄνομα ἐν ὁ ὑπόκειμαι σημαίνω · οὕτως καί υἱός Θεός ὁ Μονογενεύς διδάσκω , οὖον κτίσμα Θεός διά ὁ προστηγορίας νοέω οὗτος , ἀλλά ὅσπερ ἀληθής ὁ ὁ υἱός φωνή ὁ σημαίνω ἐνδείκνυμι . εἰμί δέ καί Αμπελός γέννημα ὁ οἶνος ὑπό ὁ γραφή ὄνομαι · οὐδέ οὕτως ἐκ ὁ ὁμωνυμία οὗτος ἐπί ὁ ὁ εὐσέβεια δόγμα ὁ λόγος παραλαμβάνω . οὖον γάρ δρῦς γέννημα ὁ οἶνος φημί , οὐδέ Αμπελός ὁ βάλανος . ἀλλά εἰμί τις εἰμί κοινωνία κατά ὁ φύσις ὁ γέννημα πρός ὁ ὅθεν εἰμί · ὁ γάρ ἐν ὁ ἄμπελος Νοτίς , διά ὁ πυθμήν ὁ ῥίζα , ὑπό ὁ ἐντείνω ἐκλαμβάνω , ὁ δύναμις μέν ὕδωρ εἰμί , ἀκολουθία δέ τις διά ὁ ὁδός ὁ φύσις πορεύω , καί ἐκ ὁ κάτος πρός ὁ ὑπερχέω μετατρέπω πρός οἶνος μεταβάλλω ποιότης , συνεργέω τε καί ὁ ηλιηχεω ἀκτίς , ὁ διά ὁ θερμότης ὁ ὑγρός ἐκ ὁ βάθος ἐπί ὁ βλάστη ἐξελκόω , διά ὁ οἰκεῖος καί κατάλληλος πέψις , οἶνος ὁ ἰκμάς ποιέω · ὥστε κατά φύσις , μηδείς ἀλλοιότης ὁ ἔγκειμαι ὁ ἄμπελος νοτίς πρός ὁ οἶνος ὁ ἐκ αὐτός ἀπογίγνομαι ἔχω · ἐκ ἐκεῖνος γάρ ὁ ὑγρός ὁ ὑγρός οὗτος , καί οὐ ἄν τις ἕτερος ὁ ὁ οἶνος ὑγρότης αἴτιος εἶπον , εἰμί μή ὁ φυσικός ἔγκειμαι ὁ κλῆμα νοτίς · ὁ δέ ὁ ποιότης διαφορά , οὖον ὁ κατά ὁ ὑγρός παραλλαγή ἐμποιέω · ἀλλά τις ἰδιότης ὁ ἐν ὁ οἶνος ὑγρός ἀπό ὁ ἐν ὁ κλῆμα διακρίνω · στυφελός , ἢ γλυκύτης , ἢ ὑγρότης , ἕτερος οὗτος παρομαρτέω · ὥστε ὁ μέν ὑπόκειμαι αὐτός εἰμί , ὁ δέ ὁ ποιότης διαφορά ἐξαλλάσσω . οὐκοῦν ὅσπερ υἱός ἄνθρωπος ὁ μονογενής θεός παρά ὁ γραφή ἀκούω , διά ὁ ὁ ὄνομα σχέσις ὁ πρός ὁ ἀληθινός ἄνθρωπος οἰκειότης μανθάνω · οὗτος κἀν γέννημα κατά ὁ λόγος ὁ ὑπεναντίος ὁ υἱός λέγω , οὐδείς κακός καί διά οὗτος ὁ κατά οὐσία οἰκέω αὐτός πρός ὁ γεννάω μανθάνω , διά ὁ καί ὁ οἶνος γέννημα ὁ ἄμπελος λέγω , μή ἀλλότριος εὑρίσκω κατά ὁ ὁ ὑγρότης λόγος ὁ φυσικός ἔγκειμαι ὁ ἄμπελος δύναμις . ἀλλά ὁ μέν λέγω παρά ὁ ὑπεναντίος , εἰμί τις ὑγιής ἐξετάζω , πρός ὁ ἡμέτερος δόγμα βλέπω · ὁ δέ διάνοια ὁ ἴδιος αὐτός κατασκευή ἀντιφέγγω , πανταχοῦ ὁ κατά ὁ οὐσία ἀλλότριος κατασκευάζω φιλέω . καίτοι γε παντάπασι ἄπορος εἰμί κατέχω , ὅθεν πρός ὁ τοιοῦτος ὑπόληψις ὑπάγω . εἰμί γάρ ὁ ὁ υἱός προστηγοριον οὐ ἀπλόος ὁ ἐκ τις εἰμί σημαίνω , ἀλλά ἰδίως ὁ κατά φύσις οἰκειότης διά ὁ σημαίνω παρίστημι , ὡς αὐτός φημί ὁ Εὐνόμιος · καί γέννημα δρῦς οἶνος οὖον λέγω , καί γέννημα ὁ ἔχιδνα , καθώς φημί ὁ Εὐαγγέλιος , ὅτι εἰμί καί οὖον πρόβατον ·