gregorius-nyssenus.contra-eunomium pg045_0474.1
ἐπορέγεται . Εἰ δὲ πρὸς τὸ μεγαλεῖον τοῦ δυντος δυντος A καὶ ἡ ἐκείνων κατάληψις ἐξετάζοιτο , τάχα ὁ τολμήσας , εἴπεὶν μὴ πόρρω τῆς ἡμετέρας βραχύτητος καὶ τὴν ἐκείνων δύναμιν ἀφεσταναι τῆς θείας κατανοήσεως , οὐκ ἔξω τοῦ εἰκότος ἀποτολμήσει . Πολλ γὰρ τὸ μέσον καὶ ἀδιείρητον , ὃ πρὸς τὴν πτιστὴν οὐσίαν ἡ ἀκτιστος φύσις διατετείχεται · αὐτὴ πεπεράτωται , ἐκείνη πέρας οὐκ ἔχει · αὐτὴ τοῖς ἰδίοις μέτροις κατὰ τὸ ἀρέσαν τῇ σοφίᾳ τοῦ πεποιηκότος ἐμπεριεῖληπται · τῆς δὲ μέτρον ἡ ἀπειρία . Αὕτη διαστηματικῇ τινὶ παρατάσει συμπαρεκτείνεται , καὶ χρόνῳ καὶ τόπῳ περιειργωμένη · ἐκείνη ὑπερεκπίπτει πᾶσαν διαστήματος ἔνοιαν · καθόπερ ἂν τις ἐπιβάλῃ τὸν νοῦν , κατ' ἐκεῖνο τὴν πολυπραγμοσύνην ἐκφεύγουσα . Ἐν ταύτῃ τῇ ζωῇ καὶ ἀρχὴν τοῖς οὖσι καὶ τέλος ἐστιν ἐπινοῆσαι · ἡ δὲ ὑπὲρ τὴν κτίσιν μακαριότης B οὔτε ἀρχὴν οὔτε τέλος προσαίτει , ἀλλ' ὑπὲρ τὸ ἐν ἑκατέρῳ σημαίνόμενον πέφυκεν ἀπὸ ὡσαύτως ἑαυτοῦ , καὶ ἐφ' ἑαυτῆς βεβηκυία , οὐ διαστηματικῶς ἐκ τινος εἰς τι τῇ ζωῇ διοδεύουσα . Οὔτε γὰρ μετουσίᾳ ζωῆς ἑτέρας ἐν τῇ ζῆν γίνεται , ὡς ἀκόλουθον εἶναι καὶ πρὸς καὶ ἀρχὴν μετουσίας νοεῖσθαι . Ἄλλ' αὐτὸ ὅπερ ἐστι , ζωὴ ἐστιν ἐν αὐτῷ ἐνεργουμένη , οὔτε μεῖζων οὔτε ἐλάττων ἐκ προσθήκης ἢ ἀφαιρέσεως γινόμενη . Ἡ μὲν γὰρ εἰς τὸ μεῖζον ἐπαύξησις , ἐν τῷ ἀπεῖρω χώρᾳν οὐκ ἔχει . Τῆς δὲ κατὰ τὴν ἐλάττωσιν ἐπινοίας , τὸ κατὰ φύσιν ἀπαλθὲς ἀνεπίδεικτον . Ὡςπερ δὲ τὸν οὐρανὸν ὁρῶντες , καὶ τρόπον τινὰ διὰ τῶν ὁρατικῶν αἰσθητηρίων τοῦ κατὰ τὸ ὕψος ἐραπτόμενοι κάλλους , εἶναι μὲν τὸ φαινόμενον οὐκ ἀμφιβάλλομεν · τὸ δὲ τί ἐστιν ἐρωτηθέντες διαμηνύειν τῷ λόγῳ τὴν φύσιν C οὐκ ἔχομεν · θαυμάζομεν δὲ μόνον τὴν ἐγκύκλιον τοῦ παντὸς ὁρώμεν περιφορὰν , καὶ τῶν πλανήτων τὴν ἐναρμόνιον ἐπὶ τὸ ἑμπαλιν κίνησιν , κύκλον τέ τινα τὸν λεγόμενον ζωοφόρον , κατὰ τὸ λοξὸν ἐκπεχαραγμένον τῷ πόλῳ , ὃ τὴν κίνησιν τῶν κατὰ τὸ ἐναντίον εἰλωμένων παρατηροῦσιν οἱ ταῦτα σοφοί · φωστήρων τε διαφορὰς κατὰ τε τὰ μεγέθη καὶ τὰς αὐγῶν . διότητας , ἐπιτολὰς τε καὶ δύσεις κατὰ τὴν ἐγκύκλιον τοῦ ἔτους περίοδον ἐπὶ τῶν αὐτῶν ἀεὶ καιρῶν γινομένας ἀπαραβάτως · συνόδους τε τῶν πλανωμένων , καὶ ὑποδρομὰς τῶν ὑποδεδηκότων , καὶ ἐκλείψεις τῶν ὑπερχμένων , καὶ γῆς ἀποσκιάσεις , καὶ ἀποκαταστάσεις τῶν ἐκλειπόντων , τὴν τε πολυειδὴ τῆς σελήνης ἀλλοίωσιν , καὶ τοῦ ἡλίου τὴν ἐπὶ τοῦ μέσου τῶν πόλων κίνησιν , ὡς ἀνάπλους δὴ τοῦ ἰδίου φωτὸς καὶ ταῖς ἀκτίσιν ἐν κύκλῳ καταστεφῆς . πάντα τε τῇ φωτιστικῇ δυνάμει περιπτυσσόμενος , ἐστιν ὅτε καὶ αὐτὸς ἐκλείπει τοῦ σελήνιας σώματος , ὡς φασιν , ἐμπροσθόδεντος . Καὶ ὡς κατὰ τὸ βούλημα τοῦ διατάξαντος ἀεὶ τὸν ἴδιον δρόμον ἄνωψ , περιπορεύεται διὰ τῆς τεταγμένης προόδου καὶ ὑποβάσεως , τὰς τέσσαρας τοῦ ἔτους ὥρας ἐν ἑαυτὰς ἀναλύσων . Ταῦτα ὁρῶντες , εἶναι μὲν τὰ φαινόμενα δι' ὧν ὁρῶμεν οὐκ ἀμφιβάλλομεν · οὐσίαν δὲ λόγῳν ἑκάστου τοσοῦτον τῶν δυντων ἀπέχομεν κατανοῆσαι , ὅσον εἰ μὴ τὴν ἀρχὴν τῇ αἰσθήσει τὸ φανὲν ἐγνώρισμεν . Οὕτω καὶ τὸν ποιητὴν τοῦ κόσμου , ὅτι μὲν ἐστιν οἴδαμεν , τὸν δὲ τῆς οὐσίας λόγον ἀγνοεῖν οὐκ ἀρνοῦμεθα .
Lemmas: ἐπορέγω . εἰμί δέ πρός ὁ μεγαλεῖον ὁ Δύντος Δύντος A καί ὁ ἐκεῖνος κατάληψις ἐξετάζω , τάχα ὁ τολμάω , εἶπον μή πόρρω ὁ ἡμέτερος βραχύτης καί ὁ ἐκεῖνος δύναμις ἀφίστημι ὁ θεῖος κατανόησις , οὐ ἔξω ὁ εἰκός αποτολμώ . πολύς γάρ ὁ μέσος καί αδιειρω , ὅς πρός ὁ πτιστής οὐσία ὁ ἄκτιστος φύσις διατειχίζω · αὐτός περατόω , ἐκεῖνος πέρας οὐ ἔχω · αὐτός ὁ ἴδιος μέτρον κατά ὁ ἀρέσκω ὁ σοφία ὁ ποιέω ἐμπεριλαμβάνω · ὁ δέ μέτρον ὁ ἀπειρία . Ἄτη διαστηματικός τις παράτασις συμπαρεκτείνω , καί χρόνος καί τόπος περιλέγω · ἐκεῖνος ὑπερεκπίπτω πᾶς διάστημα νοια · καθόπερ εἄν τις ἐπιβάλλω ὁ νόος , κατά ἐκεῖνος ὁ πολυπραγμοσύνη ἐκφεύγω . ἐν οὗτος ὁ ζωή καί ἀρχή ὁ εἰμί καί τέλος εἰμί ἐπινοέω · ὁ δέ ὑπέρ ὁ κτίσις μακαριότης B οὔτε ἀρχή οὔτε τέλος προσαιτέω , ἀλλά ὑπέρ ὁ ἐν ἑκάτερος σημαίνω φύω ἀπό ὡσαύτως ἑαυτοῦ , καί ἐπί ἑαυτοῦ βαίνω , οὖον διαστηματικός ἐκ τις εἰς τίς ὁ ζωή διοδεύω . οὔτε γάρ μετουσία ζωή ἕτερος ἐν ὁ ζῶ γίγνομαι , ὡς ἀκόλουθος εἰμί καί πρός καί ἀρχή μετουσία νοέω . ἄλλος αὐτός ὅσπερ εἰμί , ζωή εἰμί ἐν αὐτός ἐνεργέω , οὔτε μείζων οὔτε μικρός ἐκ προσθήκη ἢ ἀφαίρεσις γίγνομαι . ὁ μέν γάρ εἰς ὁ μείζων Ἐπαύξησις , ἐν ὁ ἤπειρος χώρα οὐ ἔχω . ὁ δέ κατά ὁ ἐλάττωσις ἐπίνοια , ὁ κατά φύσις ἀπαλθὲς ἀνεπίδεικτος . ὡς δέ ὁ οὐρανός ὁράω , καί τρόπος τις διά ὁ ορατικός αἰσθητήριον ὁ κατά ὁ ὕψος ῥάπτω κάλλος , εἰμί μέν ὁ φαίνω οὐ ἀμφιβάλλω · ὁ δέ τίς εἰμί ἐρωτάω διαμηνύω ὁ λόγος ὁ φύσις C οὐ ἔχω · θαυμάζω δέ μόνος ὁ ἐγκύκλιος ὁ πᾶς ὁράω περιφορά , καί ὁ πλάνης ὁ ἐναρμόνιος ἐπί ὁ ἐμπαλῶ κίνησις , κύκλος τε τις ὁ λέγω ζῳοφόρος , κατά ὁ λοξός ἐκχαράσσω ὁ πόλος , ὅς ὁ κίνησις ὁ κατά ὁ ἐναντίος εἴλω παρατηρέω ὁ οὗτος σοφός · φωστήρ τε διαφορά κατά τε ὁ μέγεθος καί ὁ αὐγή . διοτηταω , ἐπιτολή τε καί δύσις κατά ὁ ἐγκύκλιος ὁ ἔτος περίοδος ἐπί ὁ αὐτός ἀεί καιρός γίγνομαι ἀπαράβατος · σύνοδος τε ὁ πλανάω , καί ὑποδρομή ὁ ὑποδέω , καί ἔκλειψις ὁ ὑπέρχομαι , καί γῆ ἀποσκιάζω , καί ἀποκατάστασις ὁ ἐκλείπω , ὁ τε πολυειδής ὁ σελήνη ἀλλοίωσις , καί ὁ ἥλιος ὁ ἐπί ὁ μέσος ὁ πόλος κίνησις , ὡς ἀνάπλοος δή ὁ ἴδιος φάος καί ὁ ἀκτίς ἐν κύκλος καταστεφής . πᾶς τε ὁ φωτιστικός δύναμις περιπτύσσω , εἰμί ὅτε καί αὐτός ἐκλείπω ὁ σεληνιάω σῶμα , ὡς φημί , ἐμπροσθόδεντος . καί ὡς κατά ὁ βούλημα ὁ διατάσσω ἀεί ὁ ἴδιος δρόμος ἀνάπτω , περιπορεύομαι διά ὁ τάσσω πρόοδος καί ὑπόβασις , ὁ τέσσαρες ὁ ἔτος ὥρα ἐν ἑαυτοῦ ἀναλύω . οὗτος ὁράω , εἰμί μέν ὁ φαίνω διά ὅς ὁράω οὐ ἀμφιβάλλω · οὐσία δέ λόγος ἕκαστος τοσοῦτος ὁ δύο ἀπέχω κατανοέω , ὅσος εἰμί μή ὁ ἀρχή ὁ αἴσθησις ὁ φαίνω γνωρίζω . οὕτως καί ὁ ποιητής ὁ κόσμος , ὅτι μέν εἰμί οἶδα , ὁ δέ ὁ οὐσία λόγος ἀγνοέω οὐ ἀρνέομαι .