gregorius-nyssenus.contra-eunomium pg045_0170.1
καὶ τῶν ἔργων ταῖς τῶν ἐργασαμένων ἐνεργείαις παραμετρουμένων , ἀνάγκη δήπου καὶ τὰς ἰκάστας τῶν οὐσιῶν ἰσομάχας ἐνεργείας , ἐλάττους τε καὶ μείζους εἶναι · καὶ τὰς μὲν πρώτης , τὰς δὲ δευτέρας ἐλάχεσιν τάξιν . Ταῦτα γὰρ εἰ καὶ φιλοπώδως τῇ ὀμῖλῃ τῆς λέξεως συγκαλύψας δυσήθρατον αὐτῶν τὴν ἔνοιαν εἶναι τοῖς πολλοῖς παρασκεύασεν · ἀλλ’ οὖν ἐκ τῆς ἀκολουθίας τῶν ἐξετασμένων εὐκόλως σαφηνισθήσεται . Συμπεριγραφομένων , φησί , τοῖς ἔργοις τῶν ἐνεργειῶν . Ἔργα ὀνομάζει τὸν Υἱόν , καὶ Πνεῦμα ἐνεργείας δὲ τὰς ἀποτελεστικὰς τούτων δυνάμεις , δι’ ὧν ἀπειργάσθησαν , ὅπερ μικρὸν πρόσθεν ἐπεσθαι φησι ταῖς οὐσίαις . Ἡ δὲ τοῦ συμπεριγράφεσθαι λέξις δηλοῖ τὸ ἰσοστάσιον τῆς ἀποτελεστικῆς οὐσίας πρὸς τὴν ὑποστῆσαν δύναμιν · μᾶλλον δὲ οὐχὶ δύναμιν , ἀλλὰ δυνάμεις ἐνεργείας · καθὼς αὐτὸς ὀνομάζει · ἵνα μὴ πᾶσις τῆς τοῦ ἐνεργοῦντος δυνάμεως ἔργον ἢ τὸ ἀποτέλεσμα , ἀλλὰ τινὸς μερικῆς ἐνεργείας , τοσοῦτον τῆς πάσης δυνάμεως κινηθείσης , ὅσον σύμμετρον ἔμελλε τῇ ἀπεργασίᾳ τοῦ γινομένου φανῆναι . Καὶ πάλιν τὸ αὐτὸ ἐπαναστρέφει φησι , Καὶ τῶν ἔργων ταῖς τῶν ἐργασαμένων ἐνεργείαις παραμετρουμένων . Τούτων δὲ ὁ νοῦς γένοιτο ἂν ἡμῖν δι’ ὑποδείγματος γνωριμώτερος . Ὑποδύομεθα γὰρ ἐπὶ ὀργάνου τινὸς τῶν σχυτοτομικῶν εἶναι τὸν λόγον οὕτω · τὸ σμίλιν εἰς κύκλον σχῆμα περιηγμένον , ἐὰν ἐπιληθῇ τινὶ ψυχρῇ τῶν τοιούτων ἐγγενέσθαι τύπων , συμπεριγράψεται τῷ σχήματι τοῦ σίδηρου τὸ δι’ αὐτοῦ ἐντετυμμένον , καὶ τοσοῦτος ὁ ἐν τῇ τομῇ κύκλος δεῖχθήσεται , ὅσος ἐν τῷ ὀργάνῳ ἐστι · καὶ πάλιν , ὅσω διαστήματι περιήχθη τὸ ὄργανον , τοσοῦτον καὶ διὰ τῆς τομῆς περιγράψει τὸν κύκλον . Τοιαύτη τοῦ θεολόγου ἢ ἔνοια περὶ τῆς θείας τοῦ Μονογενοῦς ὑποστάσεως . Ἐνεργείαν τινὰ καθάπερ ὄργανον τῇ πρώτῃ οὐσίᾳ παραποιομένη σύμμετρόν φησιν αὐτῇ ἔργον πεποιημέναι τὸν Κύριον · οὕτως εἶδε τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ δοξάζειν , τὸν ἐν τῇ δόξῃ τοῦ Πατρὸς νῦν δοξαζόμενον , καὶ ἐν τῷ καιρῷ τῆς κρίσεως ἐκκαλυφθησόμενον · τοῦτον φησιν ἔργον ἔναι , τῇ ἐργασαμένῃ αὐτὸν ἐνεργείᾳ παραμετρεῖσθαι . Τίς τοίνυν ἡ ἐνέργεια , ἢ τῷ Θεῷ μὲν τῶν ὅλων παρεπομένη · πρὸ δὲ τοῦ Μονογενοῦς νοουμένη , καὶ περιγράφουσα αὐτοῦ τὴν οὐσίαν ; Δύναμίς τις οὐσιώδης καθ’ αὐτὴν ὑφεστῶσα , καὶ τὸ δοκοῦν ἐργαζομένη δι’ αὐτῆς αὐτοῦ κινηθείσης ; Οὐχὼν αὐτή , Πατὴρ τοῦ Κυρίου · καὶ τί ἐστι ἐπιδρυλεῖται τῷ ἐπὶ πάντων Θεῷ ἢ τοῦ Πατρὸς κλῆσις , εἰ μὴ ἐκείνος , ἀλλὰ τις ἐνέργεια τῶν ἐξωθεν παραπομένων τὸν Υἱὸν ἀπειργάσατο ; πῶς δὲ Υἱός , ὁ Υἱός · ἐν δὲ ἑτέρου μὲν τινὸς ὑποστῆναι λέγει , καθάπερ δὲ τινὰ τῶν ὑποβολιμαίων ( ὅπως δὲ εἴη τῷ λόγῳ ὁ Κύριος ) , οὕτω τὴν οἰκειότητα τοῦ Πατρὸς ὑποδιέδασα μόνῃ τῇ προσγραφᾷ τοῦ Υἱοῦ τετυμμένον ; πῶς δὲ μετὰ τὴν Θεὸν τῶν ὅλων , καὶ τὸν Κύριον τάξει ὁ τρίτον ἐκ τοῦ Πατρὸς τὸν Υἱὸν ἀριθμῶν , τῆς μεσιτευούσης ἐνεργείας ἐκείνης ἐν δευτέρᾳ τάξει μετὰ τὸν ἐπὶ πάντων Θεὸν ἀριθμουμένης , κατὰ δὲ τὴν ἀκολουθίαν ταύτην , καὶ Πνεῦμα τὸ ἅγιον πάντως οὐχὲτι ἐν
Lemmas: καί ὁ ἔργον ὁ ὁ ἐργάζομαι ἐνέργεια παραμετρέω , ἀνάγκη δήπου καί ὁ ἰκάστας ὁ οὐσία ισομαχη ἐνέργεια , μικρός τε καί μείζων εἰμί · καί ὁ μέν πρῶτος , ὁ δέ δύο ἐλαχύς τάξις . οὗτος γάρ εἰμί καί φιλοπώδως ὁ Ὁμίλη ὁ λέξις συγκαλύπτω δυσθήρατος αὐτός ὁ νοια εἰμί ὁ πολύς παρασκευάζω · ἀλλά οὖν ἐκ ὁ ἀκολουθία ὁ εξετασμένος εὐκόλως σαφηνίζω . συμπεριγράφω , φημί , ὁ ἔργον ὁ ἐνέργεια . ἔργον ὀνομάζω ὁ υἱός , καί πνεῦμα ἐνέργεια δέ ὁ ἀποτελεστικός οὗτος δύναμις , διά ὅς ἀπολέγω , ὅσπερ μικρός πρόσθεν ἕπω φημί ὁ οὐσία . ὁ δέ ὁ συμπεριγράφω λέξις δηλόω ὁ ἰσοστάσιος ὁ ἀποτελεστικός οὐσία πρός ὁ ὑφίστημι δύναμις · μᾶλλον δέ οὐ δύναμις , ἀλλά δύναμις ἐνέργεια · καθώς αὐτός ὀνομάζω · ἵνα μή Πᾶσις ὁ ὁ ἐνεργέω δύναμις ἔργον ἢ ὁ ἀποτέλεσμα , ἀλλά τις μερικός ἐνέργεια , τοσοῦτος ὁ πᾶς δύναμις κινέω , ὅσος σύμμετρος μέλλω ὁ ἀπεργασία ὁ γίγνομαι φαίνω . καί πάλιν ὁ αὐτός ἐπαναστρέφω φημί , καί ὁ ἔργον ὁ ὁ ἐργάζομαι ἐνέργεια παραμετρέω . οὗτος δέ ὁ νόος γίγνομαι εἄν ἐγώ διά ὑπόδειγμα γνώριμος . ὑποδύω γάρ ἐπί ὄργανον τις ὁ σκυτοτομικός εἰμί ὁ λόγος οὗτος · ὁ σμίλις εἰς κύκλος σχῆμα περιάγω , ἐάν ἐπιλήθω τις ψυχρός ὁ τοιοῦτος ἐγγίγνομαι τύπος , συμπεριγράφω ὁ σχῆμα ὁ σίδηρος ὁ διά αὐτός ἐντετυμμένον , καί τοσοῦτος ὁ ἐν ὁ τομή κύκλος δείκνυμι , ὅσος ἐν ὁ ὄργανον εἰμί · καί πάλιν , ὅσος διάστημα περιάγω ὁ ὄργανον , τοσοῦτος καί διά ὁ τομή περιγράφω ὁ κύκλος . τοιοῦτος ὁ θεολόγος ἢ ἔνοια περί ὁ θεῖος ὁ Μονογενώ ὑπόστασις . ἐνέργεια τις καθάπερ ὄργανον ὁ πρῶτος οὐσία παραποιέω σύμμετρος φημί αὐτός ἔργον ποιέω ὁ κύριος · οὕτως ὁράω ὁ υἱός ὁ Θεός δοξάζω , ὁ ἐν ὁ δόξα ὁ πατήρ νῦν δοξάζω , καί ἐν ὁ καιρός ὁ κρίσις ἐκκαλύπτω · οὗτος φημί ἔργον ἔναι , ὁ ἐργάζομαι αὐτός ἐνέργεια παραμετρέω . Τῖς τοίνυν ὁ ἐνέργεια , ἢ ὁ Θεός μέν ὁ ὅλος παρέπομαι · πρό δέ ὁ Μονογενώ νοέω , καί περιγράφω αὐτός ὁ οὐσία ; Δύναμις τις οὐσιώδης κατά αὐτός ὑφίστημι , καί ὁ δοκέω ἐργάζομαι διά αὐτός αὐτός κινέω ; Οὐχὼν αὐτός , πατήρ ὁ κύριος · καί τίς εἰμί επιδρυλειος ὁ ἐπί πᾶς Θεός ἢ ὁ πατήρ κλῆσις , εἰμί μή ἐκείνος , ἀλλά τις ἐνέργεια ὁ ἐξωθεν παραπομένω ὁ υἱός ἀπεργάζομαι ; πῶς δέ υἱός , ὁ υἱός · ἐν δέ ἕτερος μέν τις ὑφίστημι λέγω , καθάπερ δέ τις ὁ υποβολιμαίος ( ὅπως δέ εἰμί ὁ λόγος ὁ Κύριος ) , οὗτος ὁ οἰκειότης ὁ πατήρ ὑποδείδω μόνος ὁ προσγραφή ὁ υἱός τύπτω ; πῶς δέ μετά ὁ θεός ὁ ὅλος , καί ὁ κύριος τάξις ὁ τρίτος ἐκ ὁ πατήρ ὁ υἱός ἀριθμός , ὁ μεσιτεύω ἐνέργεια ἐκεῖνος ἐν δύο τάξις μετά ὁ ἐπί πᾶς θεός ἀριθμέω , κατά δέ ὁ ἀκολουθία οὗτος , καί πνεῦμα ὁ ἅγιος πάντως οὐχὲτι ἐν