gregorius-nyssenus.contra-eunomium pg045_0514.1
A φησί , τὴν θείαν φύσιν , καὶ πολυσύνθετον κατὰ τὰς διαφοράς τῶν ἐν τοῖς ὀνόμασι σημανομένων , τὸ ποικίλον ἐνδεικνυμένην . Οὐ γὰρ ἡ αὐτὴ τοῦ ἄρτου καὶ τοῦ λέοντος σημασία , οὐδὲ θύρας τε καὶ δαμάλεως , οὐδὲ ἀξίνης καὶ ὕδατος , ἀλλ ' ἕκαστον τῶν ὀνομάτων ἴδιόν ἐστιν ὁρισμὸν ἀποδούναί , κατ ' οὐδὲν ἐπικοινονοῦντα τοῖς ἄλλοις . Οὐκοῦν φῦσιν μὲν οὐ σημαίνοσιν ' ἀκυρον δέ τις καὶ ἀσήμαντον εἶπεν τὴν κλῆσιν τῶν ὀνομάτων , οὐκ ἂν τολμήσειεν . Εἰ τοίνυν λέγεται μὲν , οὐ κατὰ φύσιν δέ , πᾶν δὲ τὸ παρὰ τῆς Γραφῆς λεγόμενον κύριον πάντως ἐστὶ καὶ προσφυὲς ἐπιλέγεται , τίς ἕτερος ὑπολείπεται λόγος τοῦ ἀρμοζόντος τῷ Μονογενεῖ Θεῷ τὰς τοιαύτας τετάχθαι φωνάς , πλὴν τοῦ κατ ' ἐπίνοιαν τρόπου ; Ἄδηλον γὰρ ὅτι πρὸς τὸ ποικίλον τῶν ἐνεργειῶν κατὰ διαφορὰς σημασίας ὀνοματοποιεῖται τὸ θεῖον , ὅπως δι ' νοήσεων οὕτως ὀνομαζόμενον . Τί οὖν λυμαίνεται τοῖς εὐσεβεστέροις ἡ τοῦ νοῦ ἡμῶν πρὸς τὴν κατανόησιν τῶν γινομένων ἐνέργειαν , ἣν ἡμεῖς μὲν ἐπίνοιαν λέγομεν . Εἰ δέ τις ἕτερόν τι καλεῖν ἐθέλοι , οὐ διοισόμεθα . Ἄλλ ' οὐ μεθίση , καθάπερ οἱ δεινοὶ τῶν ἀγωνιστῶν , τὴν ἀκρυτον ταύτην καθ ' ἡμῶν λαβὴν , καὶ φησιν οὕτως κατὰ λέξιν , ὅτι Ταῦτα δ ' ἐπίνοιαι ἀνθρωπίναι ἐστὶ τὰ ὀνόματα , καὶ κατ ' ἐπίνοιαν λέγεται τινῶν , ὃ οὐδεὶς ἀποστόλων οὔτε τῶν εὐαγγελιστῶν ἐδίδαξε . Καὶ μετὰ τὴν ἄμαχον ταύτην ἐπιχείρησιν , ἐπιφέρει τὴν ἱερὰν ἐκείνην φωνήν , τῇ πεπαιδευμένῃ τὰ τοιαῦτα φωνῇ τὴν δυσώδη πάλιν καθ ' ἡμῶν λοιδορίαν ἐκπτύων . Τοιγαροῦν φησι τὴν ἐξ ἀναλογίας ὁμωνυμίαν προφέρειν εἰς ἀνθρωπίνην ἐπίνοιαν , ψυχῆς ἔργον τὸν μὲν ἐρμηνέων νοῦν κατὰ δίκην παρηρημένης , ἀρρώστου δὲ διανοία καὶ πεφωρημένη τινὶ συνθείᾳ τοὺς τοῦ Κυρίου λόγους ἐπισκοποῦσης . Βαβαὶ τῆς διαλεκτικῆς ἀποδείξεως , ὡς τεχνικῶς ὁ λόγος αὐτῷ πρὸς τὴν σκοπὸν συμπεραίνεται ; Τίς ἂν ἐτι συσταίη τῷ κατ ' ἐπίνοιαν λόγῳ ; Τοσαύτης ὁμῆς ἐκ τοῦ στόματος ; αὐτοῦ τὶς ἐπιχειρεῖν τι λέγειν προχειμάνης ; Ἄρ ' οὖν ἀφεκτέον καὶ ἡμῖν διὰ τοῦτο τοῖς ἐπιχειροῦσι τι λέγειν τῆς πρὸς αὐτὸν τοῦ λόγου συνεξετάσεως , ὡς ἂν μὴ καθ ' ἡμῶν τὴν ἁμάραν ταύτην τῆς λοιδορίας ὑποκινήσειεν , ἢ μικροψύχων ἐστὶ τὸ πρὸς τὰς νηπίους παραφρονίας ἀντιτραχύνεσθαι . Οὐκοῦν συγχωρητέον τῷ ὑβριστῇ χειριζέσθαι πρὸς τὸν ἑαυτῶν τὸν τρόπον . Ἐπαναληφτέον δὲ τὸν ἐκεῖνον λόγον , ὡς ἂν κάκειθεν γένοιτο συμμετρία πρὸς τὴν ἀλήθειαν .
Lemmas: A φημί , ὁ θεῖος φύσις , καί πολυσύνθετος κατά ὁ διαφορά ὁ ἐν ὁ ὄνομα σημαίνω , ὁ ποικίλος ἐνδείκνυμι . οὖον γάρ ὁ αὐτός ὁ ἄρτος καί ὁ λέων σημασία , οὐδέ θύρα τε καί δάμαλις , οὐδέ ἀξίνη καί ὕδωρ , ἀλλ' ' ἕκαστος ὁ ὄνομα ἴδιος εἰμί ὁρισμός ἀποδίδωμι , κατά ' οὐδείς ἐπικοινόω ὁ ἄλλος . οὐκοῦν φύς μέν οὖον σημαίνω ' ἄκυρος δέ τις καί ἀσήμαντος εἶπον ὁ κλῆσις ὁ ὄνομα , οὐ εἄν τολμάω . εἰμί τοίνυν λέγω μέν , οὖον κατά φύσις δέ , πᾶς δέ ὁ παρά ὁ γραφή λέγω κύριος πάντως εἰμί καί προσφυής ἐπιλέγω , τίς ἕτερος ὑπολείπω λόγος ὁ αρμόζων ὁ Μονογενής Θεός ὁ τοιοῦτος τάσσω φωνή , πλήν ὁ κατά ' ἐπίνοια τρόπος ; ἄδηλος γάρ ὅτι πρός ὁ ποικίλος ὁ ἐνέργεια κατά διαφορά σημασία ονοματοποιώ ὁ θέω , ὅπως Ζεύς ' νόησις οὕτως ὀνομάζω . τις οὖν λυμαίνομαι ὁ εὐσεβής ὁ ὁ νόος ἐγώ πρός ὁ κατανόησις ὁ γίγνομαι ἐνέργεια , ὅς ἐγώ μέν ἐπίνοια λέγω . εἰμί δέ τις ἕτερος τίς καλέω ἐθέλω , οὖον διαφέρω . ἄλλος ' οὖον μεθίημι , καθάπερ ὁ δεινός ὁ ἀγωνιστής , ὁ ακρυος οὗτος καθά ' ἐγώ λαβή , καί φημί οὕτως κατά λέξις , ὅτι οὗτος δ ' ἐπίνοια ἀνθρώπινος εἰμί ὁ ὄνομα , καί κατά ' ἐπίνοια λέγω τις , ὅς οὐδείς ἀπόστολος οὔτε ὁ εὐαγγελιστής διδάσκω . καί μετά ὁ ἄμαχος οὗτος ἐπιχείρησις , ἐπιφέρω ὁ ἱερά ἐκεῖνος φωνή , ὁ παιδεύω ὁ τοιοῦτος φωνή ὁ δυσώδης πάλιν καθά ' ἐγώ λοιδορία ἐκπτύω . τοιγάρ φημί ὁ ἐκ ἀναλογία ὁμωνυμία προφέρω εἰς ἀνθρώπινος ἐπίνοια , Ψυχή ἔργον ὁ μέν ἑρμηνεύς νόος κατά δίκη παραλέγω , ἄρρωστος δέ διάνοια καί φωράω τις συνθεΐα ὁ ὁ κύριος λόγος ἐπισκοπέω . βαβαί ὁ διαλεκτική ἀπόδειξις , ὡς τεχνικός ὁ λόγος αὐτός πρός ὁ σκοπός συμπεραίνω ; Τῖς εἄν ἔτι συνίστημι ὁ κατά ' ἐπίνοια λόγος ; τοσοῦτος ὁμός ἐκ ὁ στόμα ; αὐτός τις ἐπιχειρέω τίς λέγω προχέω ; ἄρα ' οὖν ἀφεκτέον καί ἐγώ διά οὗτος ὁ ἐπιχειρέω τίς λέγω ὁ πρός αὐτός ὁ λόγος συνεξέταση , ὡς εἄν μή καθά ' ἐγώ ὁ ἀμάρα οὗτος ὁ λοιδορία ὑποκινέω , ἢ μικρόψυχος εἰμί ὁ πρός ὁ νήπιος παραφρονία ἀντιτρέχω . οὐκοῦν συγχωρητέον ὁ ὑβριστής χειρίζω πρός ὁ ἑαυτοῦ ὁ τρόπος . Ἐπαναληφτέον δέ ὁ ἐκεῖνος λόγος , ὡς εἄν κακείθεν γίγνομαι συμμετρία πρός ὁ ἀλήθεια .