gregorius-nyssenus.contra-eunomium pg045_0247.1
A τίθετα · αὐτὸν εἶναι λέγων , τὸν τῷ Μωϋσῇ φανέντα . Εἶτα φύσει τε καὶ δόξῃ Θεὸν φησιν ἕνα . Εἰ μὲν οὖν ἐστιν ὁ Θεὸς χωρὶς τοῦ εἶναι φύσει Θεός , αὐτὸς ἂν εἴδειν · τὰ ὕστα λέγων · εἰ δὲ οὐκ ἔστι Θεὸς ὁ μὴ φύσει Θεὸς ὢν , μαθόντωνσαν παρὰ τοῦ μεγάλου Παύλου , ὅτι οἱ δουλεύοντες τοῖς μὴ φύσει θεοῖς , Θεῷ οὐ δουλεύουσιν · ἡμεῖς δὲ δουλεύομεν Θεῷ ζῶντι τε καὶ ἀληθινῷ · καθὼς ὁ Ἀπόστολος λέγει · ᾿Ω δὲ δουλεύομεν , ᾿Ιησοῦς ἐστιν ὁ Χριστός . Τοῦτο γὰρ καὶ ὁ ἀπόστολος Παῦλος δουλεύειν καυχᾶται , λέγων · Παῦλος δοῦλος ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ . ᾿Ημεῖς τοίνυν οἱ μηκέτι δουλεύοντες τοῖς φύσει μὴ οὖσι θεοῖς , ἐπέγνωμεν τὴν φύσει ὄντα Θεόν , ᾿Ω πᾶν γόνυ κάμπτει ἐπουραννίων , καὶ ἐπιγείων , καὶ καταχθονίων . Οὐκ ἂν δὲ ἐδουλεύσαμεν , εἰ μὴ ἐπιστεύσαμεν , ὅτι οὗτος ἐστιν ὁ ζῶν τε ἀληθινὸς Θεός · ᾿ω πᾶσα γλῶσσα ἐξομολογεῖται , ὅτι Κύριος ᾿Ιησοῦς εἰς δόξαν Θεοῦ Πατρός . Θεόν , φησιν , ἕνα , ἀνάρχως , ἀΐδιως . ἀτελεύτητως μόνον . Πάλιν νοήσατε , ὦ παῖδες , πανουργίαν , φησὶν ὁ Σολομὼν · μὴ ποτε εἰς ἀρνησιν τῆς τοῦ Μονογενοῦς θεότητος ἀπατηθέντες ἐκπέσητε . ᾿Ατελεύτητόν ἐστι τὸ θανάτου καὶ φθορᾶς ἀνεπίδεκτον . ᾿Οαύτως καὶ αἰώνιον τὸ μὴ πρόσκαιρον λέγεται . ᾿Ο τοίνυν μήτε αἰώνιόν ἐστι , μήτε ἀτελεύτητον · τοῦτο πάντως ἐν τῇ φθαρτῇ τε καὶ ἐπιχθονίῳ φέρεται φύσει . Οὐκοῦν ὁ τὸ ἀτελεύτητον τῷ ἕνι καὶ μόνῳ προσμαρτυρῶν Θεῷ μὴ συμπεριλαμβάνων δὲ τὸν Υἱὸν τῇ τοῦ ἀτελεύτητου καὶ αἰδίου σημασίᾳ , φθαρτὸν αὐτὸν εἶναι καὶ πρόσκαιρον διὰ τοῦ τοιούτου λόγου κατασκευάζει , τῷ τῷ αἰδὶν καὶ ἀτελεύτητῳ ἀντιδιαστελλόμενον . ᾿Ημεῖς δὲ κἂν ἀκούσωμεν ὅτι μόνος ὁ Θεὸς ἔχει τὴν ἀθανασίαν , τὸν Υἱὸν διὰ τῆς ἀθανασίας νοοῦμεν . ᾿Αθανασία γὰρ ἐστιν ἡ ζωὴ · κἂν λέγῃται φύς οἰκεῖν ἀπρόσιτον . Πάλιν τὸ ἀλαβὴν φῶς , ὃπερ ἐστὶ τῇ ψευδεῖ ἀπρόσιτον , τὸν Μονογενῆ νοεῖσθαι οὐκ ἀμφιβάλλομεν , ἐν ᾧ τὸν Πατέρα εἶναι παρ᾽ αὐτῆς τῆς ἀληθείας ἐμάθομεν . ᾿Εκ τούτων δὲ ὁ ἀκροατής , ἐπιλεξάσθω τὸ εὐσεβέστερον , εἴτε οὕτω χρή περὶ τοῦ Μονογενοῦς θεωρητῶς δοξάζειν · εἴτε φθαρτὸν τε καὶ πρόσκαιρον εἶναι λέγειν , ὡς ὑφηγεῖται ἡ αἵρεσις . Οὐ τῇ οὐσίᾳ , ἔφη , καθ᾽ ἣν ἐστιν εἰς , χωριζόμενον εἰς πλείους · ἢ ἄλλοτε ἄλλον γινόμενον , ἢ τοῦ εἰωθότος μεθιστάμενον , οὐδὲ ἐκ μιᾶς οὐσίας εἰς ὑπόστασιν τρισχῆς σχηματιζόμενον . Πάντη γὰρ καὶ καθόλου ἐστὶν εἰς , κατὰ τὰ αὐτὰ τε καὶ ὁμοίως διαμένων μόνος . ᾿Εκ τούτων δὲ τῶν παρατεθέντων προσῆκει τὸν συνетὸν ἀκροατὴν διακρίναι , πρῶτον μὲν τὰ χωρὶς διανοίας ἐκρίφεντα τῷ λόγῳ διάνεμα ῥήματα ἀπὸ τῶν δοκοῦντων νοῦν ἔχειν . Μετὰ ταῦτα δὲ τὴν εὐρισχομένην ἐν τοῖς ὑπολοίποις διάνοιαν τῶν εἰρημένων ἐπισκοπεῖν , εἰ συμβαίνει τῇ περὶ τὸν Χριστὸν εὐσεβείᾳ .
Lemmas: A τίθημι · αὐτός εἰμί λέγω , ὁ ὁ Μωϋσῆς φαίνω . εἶτα φύσις τε καί δόξα θεός φημί εἷς . εἰμί μέν οὖν εἰμί ὁ θεός Χωρὶς ὁ εἰμί φύσις Θεός , αὐτός εἄν εἰδώ · ὁ ὕω λέγω · εἰμί δέ οὐ εἰμί θεός ὁ μή φύσις θεός εἰμί , μανθάνω παρά ὁ μέγας Παῦλος , ὅτι ὁ δουλεύω ὁ μή φύσις θεός , Θεός οὖον δουλεύω · ἐγώ δέ δουλεύω Θεός ζῶ τε καί ἀληθινός · καθώς ὁ ἀπόστολος λέγω · ΩΩ δέ δουλεύω , Ιησοῦς εἰμί ὁ Χριστός . οὗτος γάρ καί ὁ ἀπόστολος Παῦλος δουλεύω καυχάομαι , λέγω · Παῦλος δοῦλος ᾿ιειμαι Χριστός . Ἡμεῖς τοίνυν ὁ μηκέτι δουλεύω ὁ φύσις μή εἰμί θεός , ἐπιγιγνώσκω ὁ φύσις εἰμί Θεός , ΩΩ πᾶς γόνυ κάμπτω ἐπουράνιος , καί ἐπίγειος , καί καταχθόνιος . οὐ εἄν δέ δουλεύω , εἰμί μή πιστεύω , ὅτι οὗτος εἰμί ὁ ζῶ τε ἀληθινός Θεός · ᾿ω πᾶς γλῶσσα ἐξομολογέομαι , ὅτι Κύριος Ιησοῦς εἰς δόξα Θεός πατήρ . Θεός , φημί , εἷς , ἄναρχος , ἀΐδιος . ἀτελεύτητος μόνος . πάλιν νοέω , εἰμί παῖς , πανουργία , φημί ὁ Σολομών · μή ποτός εἰς ἄρνησις ὁ ὁ Μονογενώ θεότης ἀπατάω ἐκπίπτω . ᾿ατελευτεω εἰμί ὁ θάνατος καί φθορά ἀνεπίδεκτος . ᾿οαυος καί αἰώνιος ὁ μή πρόσκαιρος λέγω . ᾿Ο τοίνυν μήτε αἰώνιος εἰμί , μήτε ἀτελεύτητος · οὗτος πάντως ἐν ὁ φθαρτός τε καί ἐπιχθόνιος φέρω φύσις . οὐκοῦν ὁ ὁ ἀτελεύτητος ὁ ἐν καί μόνος προσμαρτυρέω Θεός μή συμπεριλαμβάνω δέ ὁ υἱός ὁ ὁ ατελεύτητος καί ἀΐδιος σημασία , φθαρτός αὐτός εἰμί καί πρόσκαιρος διά ὁ τοιοῦτος λόγος κατασκευάζω , ὁ ὁ Αϊδίν καί ἀτελεύτητος ἀντιδιαστέλλω . Ἡμεῖς δέ κἀν ἀκούω ὅτι μόνος ὁ θεός ἔχω ὁ ἀθανασία , ὁ υἱός διά ὁ ἀθανασία νοέω . Αθανασία γάρ εἰμί ὁ ζωή · κἀν λέγω φύς οἰκέω ἀπρόσιτος . πάλιν ὁ ἀλαβὴν φάος , ὅσπερ εἰμί ὁ ψευδής ἀπρόσιτος , ὁ Μονογενεύς νοέω οὐ ἀμφιβάλλω , ἐν ὅς ὁ πατήρ εἰμί παρά αὐτός ὁ ἀλήθεια μανθάνω . Εκ οὗτος δέ ὁ ἀκροατής , ἐπιλέγω ὁ εὐσεβής , εἴτε οὗτος χρή περί ὁ Μονογενώ θεωρητός δοξάζω · εἴτε φθαρτός τε καί πρόσκαιρος εἰμί λέγω , ὡς ὑφηγέομαι ὁ αἵρεσις . οὖον ὁ οὐσία , φημί , κατά ὅς εἰμί εἰς , χωρίζω εἰς πλείων · ἢ ἄλλοτε ἄλλος γίγνομαι , ἢ ὁ εἴωθα μεθίστημι , οὐδέ ἐκ εἷς οὐσία εἰς ὑπόστασις τριεχω σχηματίζω . Πάντη γάρ καί καθόλου εἰμί εἰς , κατά ὁ αὐτός τε καί ὁμοίως διαμένω μόνος . Εκ οὗτος δέ ὁ παρατίθημι προσήκω ὁ σύνειμι ἀκροατής διακρίνω , πρῶτος μέν ὁ Χωρὶς διάνοια ἐκρίπτω ὁ λόγος νεύμα ῥῆμα ἀπό ὁ δοκέω νόος ἔχω . μετά οὗτος δέ ὁ ευριεχω ἐν ὁ ὑπόλοιπος διάνοια ὁ εἴρω ἐπισκοπέω , εἰμί συμβαίνω ὁ περί ὁ Χριστός εὐσέβεια .