gregorius-nyssenus.contra-eunomium pg045_0164.2
Τέως δὲ νῦν ἀξίον ἐστὶ λογισάσθαι · πῶς ἔπονται ταῖς οὐσίαις αἱ ἐνέργειαι ; τί οὖσαι κατὰ τὴν ἰδίαν φύσιν ; ἄλλοι παρὰ τὰς οὐσίας αἱς παρέπονται , ἢ μέρος ἐκείνων καὶ τῆς φύσεως ; καὶ εἰ μὲν ἄλλο , πῶς ἂν παρὰ τινος γενόμεναι ; εἰ δὲ τὸ αὐτό , πῶς ἀποτεμνόμεναι , καὶ ἀντὶ τοῦ συνυπάρχειν αὐταῖς ἐξωθεν παρεπόμεναι ; Οὐδὲν γὰρ ἀπλῶς οὕτως ἐκ τῶν εἰρημένων ἐστὶ μαθεῖν · πότερον ἀνάγκης τινὸς φυσικῆς ἀπροαιρέτως τῶν ἐνεργειῶν , ἥτις ποτὲ αὕτη ἐστὶν ἀκολουθεῖ τῇ οὐσίᾳ βιαζομένης , ὡς ἑπεται τῷ πυρὶ ἡ καῦσις , καὶ οἱ ἀτμοί , καὶ αἱ ἀναθυμιάσεις τοῖς ἀφ' ὧν ταῦτα γίνονται σώμασιν ; Ἄλλ' οὐχ ἂν αὐτὸν οἶμαι τοῦτο εἰπεῖν · ὥστε ποικίλον τι χρῆμα καὶ σύνθετον νομίζειν τοῦ Θεοῦ τὴν οὐσίαν , ἀχώριστον ἔχουσαν καὶ συνεπιθεωρουμένην ἑαυτῇ τὴν ἐνέργειαν , ὡς τι συμβεβηκὸς ἐν ὑποκειμένῳ δεῖκνύμενον · ἀλλὰ προαιρετικῶς καὶ αὐτεξουσίως κινουμένας τὰς οὐσίας τὸ δοκοῦν φησὶ καθ' ἑαυτὰς ἀπεργάζεσθαι . Καὶ τίς τὸ ἐκ προνοίας ἐκουσίως γινόμενον , ὡς τι τῶν ἐξωθεν ἐπικολουθούντων ἐπεσθαι λέγει ; Οὐδὲ γὰρ κατὰ τὴν κοινὴν συνήθειαν ἐπὶ τῶν τοιούτων ἔγνωμεν τετριμμένην τὴν λέξιν · ὥστε τὴν ἐνέργειαν τοῦ περὶ τι πονοῦντος ἀκολουθεῖν τῷ πονοῦντι λέγειν . Οὐδὲ γὰρ ἐστὶ δυνατὸν τὸ ἕτερον τοῦ ἑτέρου διαφεύξαντα , καταλαβεῖν ἐφ' ἑαυτοῦ τὸ λειπόμενον · ἀλλ' ὁ τὴν ἐνέργειαν εἰπών , τὸ κατ' αὐτὴν κινούμενον τῷ λόγῳ συμπεριέλαβε · καὶ ὁ τοῦ ἐνεργούντος μνησθείς , καὶ τὴν ἐνέργειαν πάντως κατὰ τὸ σωπώμενον συνεσάμανε . Σαφέστερον δὲ διὰ τῶν ὑποδειγμάτων τὸ λεγόμενον ἔσται · Χαλκεύειν τινα λὲγομεν , ἢ τεκταινεσθαι , ἢ ἄλλο τι ἐνεργεῖν τῶν τοιούτων . Οὐκοῦν τῇ μὲ φωνῇ , τὴν τε ἐργασίαν , καὶ τὸν μετιούνα τὴν τέχνην κατὰ ταυτὸν ὁ λόγος παρέστησεν , ὥστε εἰ χωρισθεῖ τὸ ἕτερον , μὴ ἂν ὑποστῆναι τὸ λειπόμενον . Εἰ οὖν τὰ δύο μετ' ἀλλήλων νοεῖται , αὐτὴ τε ἡ ἐνέργεια καὶ ὁ κατ' αὐτὴν κινούμενος , πῶς ἐνταῦθα ἐπεσθαι λέγεται τῇ οὐσίᾳ τῇ πρώτῃ ἢ τὴν δευτέραν οὐσίαν ἀπεργαζομένην ἐνέργεια , μεσιτεύουσα πως δι' αὐτῆς ἀμοιρέταις , καὶ οὔτε τῇ πρώτῃ κατὰ τὴν φύσιν συμβαίνουσα , οὔτε πρὸς τὴν δευτέραν συναπτομένη ; Τῆς μὲν γὰρ κεχώρισται τῷ μὴ φύσις εἶναι , ἀλλὰ φύσεως κίνησις · τῇ δὲ μεθ' ἑαυτὴν οὐ συμβαίνει · ὅτι οὐ ψιλὴν ἐνέργειαν , ἀλλ' ἐνεργὸν οὐσίαν δι' ἑαυτῆς ὑπεστήσατο .
Lemmas: Τέως δέ νῦν ἄξιος εἰμί λογίζομαι · πῶς ἔπω ὁ οὐσία ὁ ἐνέργεια ; τίς εἰμί κατά ὁ ἴδιος φύσις ; ἄλλος παρά ὁ οὐσία ὁς παρέπομαι , ἢ μέρος ἐκεῖνος καί ὁ φύσις ; καί εἰμί μέν ἄλλος , πῶς εἄν παρά τις γίγνομαι ; εἰμί δέ ὁ αὐτός , πῶς ἀποτέμνω , καί ἀντί ὁ συνυπάρχω αὐτός ἐξωθεν παρέπομαι ; οὐδείς γάρ ἀπλόος οὕτως ἐκ ὁ εἴρω εἰμί μανθάνω · πότερος ἀνάγκη τις φυσικός ἀπροαίρετος ὁ ἐνέργεια , ὅστις ποτέ οὗτος εἰμί ἀκολουθέω ὁ οὐσία βιάζομαι , ὡς ἕπω ὁ πῦρ ὁ καῦσις , καί ὁ ἀτμός , καί ὁ ἀναθυμίασις ὁ ἀπό ὅς οὗτος γίγνομαι σῶμα ; ἄλλος οὐ εἄν αὐτός οἴομαι οὗτος εἶπον · ὥστε ποικίλος τίς χρῆμα καί συντίθημι νομίζω ὁ Θεός ὁ οὐσία , ἀχώριστος ἔχω καί συνεπιθεωρέω ἑαυτοῦ ὁ ἐνέργεια , ὡς τίς συμβαίνω ἐν ὑπόκειμαι δείκνυμι · ἀλλά προαιρετικός καί αὐτεξούσιος κινέω ὁ οὐσία ὁ δοκέω φημί κατά ἑαυτοῦ ἀπεργάζομαι . καί τίς ὁ ἐκ πρόνοια ἑκούσιος γίγνομαι , ὡς τίς ὁ ἐξωθεν επικολουθεω ἕπω λέγω ; οὐδέ γάρ κατά ὁ κοινός συνήθεια ἐπί ὁ τοιοῦτος γιγνώσκω τετριμμένος ὁ λέξις · ὥστε ὁ ἐνέργεια ὁ περί τίς πονέω ἀκολουθέω ὁ πονέω λέγω . οὐδέ γάρ εἰμί δυνατός ὁ ἕτερος ὁ ἕτερος διαφεύγω , καταλαμβάνω ἐπί ἑαυτοῦ ὁ λείπω · ἀλλά ὁ ὁ ἐνέργεια εἶπον , ὁ κατά αὐτός κινέω ὁ λόγος συμπεριλαμβάνω · καί ὁ ὁ ἐνεργέω μιμνήσκω , καί ὁ ἐνέργεια πάντως κατά ὁ σωπάω συνίημι . σαφής δέ διά ὁ ὑπόδειγμα ὁ λέγω εἰμί · χαλκεύω τις λέγω , ἢ τεκταίνομαι , ἢ ἄλλος τίς ἐνεργέω ὁ τοιοῦτος . οὐκοῦν ὁ ἐγώ φωνή , ὁ τε ἐργασία , καί ὁ μετιούνα ὁ τέχνη κατά τατός ὁ λόγος παρίστημι , ὥστε εἰμί χωρίζω ὁ ἕτερος , μή εἄν ὑφίστημι ὁ λείπω . εἰμί οὖν ὁ δύο μετά ἀλλήλων νοέω , αὐτός τε ὁ ἐνέργεια καί ὁ κατά αὐτός κινέω , πῶς ἐνταῦθα ἕπω λέγω ὁ οὐσία ὁ πρῶτος ἢ ὁ δύο οὐσία ἀπεργάζομαι ἐνέργεια , μεσιτεύω πως διά αὐτός ἀμοιρέταις , καί οὔτε ὁ πρῶτος κατά ὁ φύσις συμβαίνω , οὔτε πρός ὁ δύο συνάπτω ; ὁ μέν γάρ χωρίζω ὁ μή φύσις εἰμί , ἀλλά φύσις κίνησις · ὁ δέ μετά ἑαυτοῦ οὖον συμβαίνω · ὅτι οὖον ψιλός ἐνέργεια , ἀλλά ἐνεργός οὐσία διά ἑαυτοῦ ὑφίστημι .