gregorius-nyssenus.contra-eunomium pg045_0404.1
A λόγον ὅτι ὅσα περὶ τοῦ μονογενοῦς Θεοῦ λέγειν ὁ τῆς εὐσεβείας ὑποτίθεται λόγος , οὐδεμὶαν ἔχει πρὸς τὴν κτίσιν τὴν οἰκειότητα , ἀλλὰ πολὺ τῷ μέσῳ διώρισται τοῦ τε πάντα πεποιηκότος , καὶ τῶν ἔργων αὐτοῦ τὰ γνωρίσματα . Εἰ μὲν οὖν ἐν ἑτέρῳ ποιν εἴχε τινα κοινωνίαν ὁ Υἱὸς πρὸς τὴν κτίσιν , ἔδει πάντως μηδὲ κατὰ τὸν τῆς ὁπαρέξεως τρόπον παρηλλάχθαι λέγειν . Εἰ δὲ ὁμοιρος ἡ κτίσις τῶν τοιούτων ἐστὶ τῶν ὅσα περὶ τὸν Υἱὸν μεμαθήκαμεν · ἀναγκαῖον πάντως , μηδὲ κατὰ τοῦτο λέγειν τὴν κοινωνίαν ἔχειν . Οὐδὲ γὰρ ἐν ἀρχῇ ἦν ἡ κτίσις , οὔτε πρὸς τὸν Θεὸν ἦν , οὔτε Θεὸς ἦν , οὐ ζωὴ , οὐ φῶς , οὐκ ἀνάστασις , οὐ τὰ λοιπὰ τῶν θεοπροέπων ὀνομάτων , οἷον , ἀλήθεια , δικαιοσύνη , ἁγιασμὸς , κριτής , δίκαιος , ποιητὴς τοῦ παντὸς , ὑπάρχων πρὸ τῶν αἰώνων , βασιλεύων τὸν αἰῶνα , καὶ ἐπ’ αἰῶνα καὶ ἕτι , οὐχ ἀπαύγασμα δόξης ἡ κτίσις , οὐ χαρακτὴρ ὑποστάσεως , οὐχ ἀγαθότητος εἰκὼν , οὐ χάρις , οὐ δύναμις , οὐκ ἀλήθεια , οὐ σωτηρία , οὐχ ἀπολύτρωσις , οὐδὲ τι τοιούτω ὅπως τῶν εἰς δόξαν τοῦ Μονογενοῦς παρὰ τῆς Γραφῆς λεγομένων , οὐδὲν ἐπὶ τῆς κτίσεως , οὔτε ἐστίν , οὔτε λέγεται , ἵνα τὰς ὑψηλοτέρας παρίστημι φωνάς , τὸ , Ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ , καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί . καὶ , Ὁ ὁρωρῶνς ἐμὲ ἑώρακε τὸν Πατέρα , καὶ , Οὐδεὶς εἶδε τὸν Υἱὸν εἰ μὴ ὁ Πατήρ . Εἰ μὲν οὖν εἴχε τὰ τοιαῦτα καὶ τῆλκαῦτα προσαρτηρεῖν ὁ λόγος τῇ κτίσει , καλῶς ἂν τὸ περὶ ταύτην θεωρούμενον καὶ ταῖς περὶ τοῦ Μονογενοῦς ὑπολήψεσιν ἐφαρμόζειν ἤμετο δεῖν , ἐκ τῶν ὁμοίων πρὸς τὸ συγγενὲς γινομένης τῆς παραβάσεως . Εἰ δὲ πάντα τὰ τοιαῦτα νοηματά τε καὶ ὀνόματα πρὸς μὲν τὸν Πατέρα τὴν κοινωνίαν ἔνει , τῆς δὲ περὶ τὴν κτίσιν ὑπονοίας ὑπέρχειται · ἄρ’ οὐ καταδύεται ὑπ’ αἰσχύνης ὁ σοφὸς καὶ ἀρχόνους διὰ τῶν ἐν τῇ κτίσει θεωρουμένων φυσολογῶν τῆς κτίσεως Κύριον , οὕτω συνιείς , ὅτι ἄλλα τῆς κτίσεως ἐστὶ τὰ γνωρίσματα ; Τῶν γὰρ δυνῶν πάντων ἡ ἀνωτάτω διαιρεῖς εἰς τὸ κτιστὸν καὶ ἀκτιστον τὴν τομὴν ἔχει · τὸ μὲν ὡς αἴτιον τοῦ γεγονότος , τὸ δὲ ὡς ἐκεῖθεν γενόμενον . Διηρημένης τοίνυν τῆς τε κτιστῆς φύσεως καὶ τῆς θείας οὐσίας , καὶ οὐδεμίαν ἐπιμιξίαν ἔχούσης κατὰ τὰς γνωριστικὰς ἰδιότητας , ἀνάγκη πᾶσα μὴ διὰ τῶν ὁμοίων ἐκατέραν νοεῖν , ἀλλὰ τὰ αὐτὰ γνωρίσματα τῶν διαστηκότων κατὰ τὸν τῆς φύσεως λόγον ἀναζητεῖν . Τῇ ; τοίνυν ἐν τῇ κτίσει φύσει , καθὼς φησι τῆς παναρέτου Σοφίας ὁ λόγος , ἀρχὴν καὶ τέλος καὶ μεσότητα χρόνων ἐν’ ἑαυτῆς δεῖκνυούσης , καὶ πᾶσι συμπαρτεινομένης τοῖς χρονικοῖς διαστήμασι , ταύτην τὴν ἰδιότητα , οἷον τινα χαρακτῆρα τοῦ ὑποκειμένου λαμβάνομεν , ἐν τῷ πάντων καὶ ἀρχὴν αὐτοῦ τινα τῆς συστάσεως βλέπειν , καὶ πρὸς τὸ μέσον ὁρᾶν , καὶ πρὸς τὸ πέραν ταῖς ἐλπίσι συμπαρτείνεσθαι . Μεμαθήκμεν γὰρ ὅτι οὔτε ἐξ ἀδίου ἦν ὁ οὐρανός , καὶ ἡ γῆ , οὔτε εἰς τὸ ἀδίου ἐσται , ὡς ἐκ τοῦτο δήλον εἶναι , ὅτι καὶ ἀπὸ ἀρχῆς τινος τὰ ὄντα ἡρῆτο , καὶ εἰς τι πάντως καταλήξει πέρας . Ἡ δὲ θεία φύσις κατ’ οὐδὲν μέρος περατουμένη , ἀλλὰ πανταχόθεν ἐν τῷ ἀορίστῳ πάν
Lemmas: A λόγος ὅτι ὅσος περί ὁ μονογενής Θεός λέγω ὁ ὁ εὐσέβεια ὑποτίθημι λόγος , οὐδείς ἔχω πρός ὁ κτίσις ὁ οἰκειότης , ἀλλά πολύς ὁ μέσος διά-ὁρίζω ὁ τε πᾶς ποιέω , καί ὁ ἔργον αὐτός ὁ γνώρισμα . εἰμί μέν οὖν ἐν ἕτερος ποῖ ἔχω τις κοινωνία ὁ υἱός πρός ὁ κτίσις , ἐσθίω πάντως μηδέ κατά ὁ ὁ ὁπαρέξεως τρόπος παραλλάσσω λέγω . εἰμί δέ ομοιερος ὁ κτίσις ὁ τοιοῦτος εἰμί ὁ ὅσος περί ὁ υἱός μανθάνω · ἀναγκαῖος πάντως , μηδέ κατά οὗτος λέγω ὁ κοινωνία ἔχω . οὐδέ γάρ ἐν ἀρχή εἰμί ὁ κτίσις , οὔτε πρός ὁ θεός εἰμί , οὔτε θεός εἰμί , οὖον ζωή , οὖον φάος , οὐ ἀνάστασις , οὖον ὁ λοιπάς ὁ θεοπροεπειμι ὄνομα , οἷος , ἀλήθεια , δικαιοσύνη , ἁγιασμός , κριτής , δίκαιος , ποιητής ὁ πᾶς , ὑπάρχω πρό ὁ αἰών , βασιλεύω ὁ αἰών , καί ἐπί αἰών καί ἔτι , οὐ ἀπαύγασμα δόξα ὁ κτίσις , οὖον χαρακτήρ ὑπόστασις , οὐ ἀγαθότης εἰκών , οὖον χάρις , οὖον δύναμις , οὐ ἀλήθεια , οὖον σωτηρία , οὐ ἀπολύτρωσις , οὐδέ τίς τοιοῦτος ὅπως ὁ εἰς δόξα ὁ Μονογενώ παρά ὁ γραφή λέγω , οὐδείς ἐπί ὁ κτίσις , οὔτε εἰμί , οὔτε λέγω , ἵνα ὁ ὑψηλός παρίστημι φωνή , ὁ , ἐγώ ἐν ὁ πατήρ , καί ὁ πατήρ ἐν ἐγώ . καί , ὁ ὁράω ἐγώ ὁράω ὁ πατήρ , καί , οὐδείς ὁράω ὁ υἱός εἰμί μή ὁ Πατήρ . εἰμί μέν οὖν ἔχω ὁ τοιοῦτος καί τῆλκαῦτα προσαρτάω ὁ λόγος ὁ κτίζω , καλῶς εἄν ὁ περί οὗτος θεωρέω καί ὁ περί ὁ Μονογενώ ὑπόληψις ἐφαρμόζω εμετός δήω , ἐκ ὁ ὅμοιος πρός ὁ συγγενής γίγνομαι ὁ παράβασις . εἰμί δέ πᾶς ὁ τοιοῦτος νόημα τε καί ὄνομα πρός μέν ὁ πατήρ ὁ κοινωνία νέος , ὁ δέ περί ὁ κτίσις ὑπόνοια ὑπερχέω · ἄρα οὖον καταδύω ὑπό αἰσχύνη ὁ σοφός καί ἄρχων διά ὁ ἐν ὁ κτίζω θεωρέω φυσολογος ὁ κτίσις κύριος , οὗτος συνίημι , ὅτι ἄλλος ὁ κτίσις εἰμί ὁ γνώρισμα ; ὁ γάρ δύνη πᾶς ὁ ἄνω2 διαιρέω εἰς ὁ κτιστός καί ἄκτιστος ὁ τομή ἔχω · ὁ μέν ὡς αἴτιος ὁ γίγνομαι , ὁ δέ ὡς ἐκεῖθεν γίγνομαι . διαιρεμένος τοίνυν ὁ τε κτιστός φύσις καί ὁ θεῖος οὐσία , καί οὐδείς ἐπιμιξία ἔχω κατά ὁ γνωριστικός ἰδιότης , ἀνάγκη πᾶς μή διά ὁ ὅμοιος ἑκάτερος νοέω , ἀλλά ὁ αὐτός γνώρισμα ὁ διΐστημι κατά ὁ ὁ φύσις λόγος ἀναζητέω . ὁ ; τοίνυν ἐν ὁ κτίζω φύσις , καθώς φημί ὁ πανάρετος Σοφία ὁ λόγος , ἀρχή καί τέλος καί μεσότης χρόνος ἐν ἑαυτοῦ δείκνυμι , καί πᾶς συμπαρτεινομενω ὁ χρονικός διάστημα , οὗτος ὁ ἰδιότης , οἷος τις χαρακτήρ ὁ ὑπόκειμαι λαμβάνω , ἐν ὁ πᾶς καί ἀρχή αὐτός τις ὁ σύστασις βλέπω , καί πρός ὁ μέσος ὁράω , καί πρός ὁ πέραν ὁ ἐλπίς συμπαρτεινω . Μεμαθήκμεν γάρ ὅτι οὔτε ἐκ ἀδίου εἰμί ὁ οὐρανός , καί ὁ γῆ , οὔτε εἰς ὁ ἀδίου εἰμαι , ὡς ἐκ οὗτος δῆλος εἰμί , ὅτι καί ἀπό ἀρχή τις ὁ εἰμί αἱρέω , καί εἰς τίς πάντως κατάληξις πέρας . ὁ δέ θεῖος φύσις κατά οὐδείς μέρος περατόω , ἀλλά πανταχόθεν ἐν ὁ ἀόριστος πᾶς