gregorius-nyssenus.contra-eunomium pg045_0199.1
ἡ οὐσία . Κατὰ τὸν αὐτὸν δὲ λόγον , καὶ εἰ διὰ τοῦ Πνεύματος(ἔργον ὀνομάζει τῆς τῷ Υἱῷ παρεπομένης ἐνεργείας ) κατειληφέναι λέγει τοῦ Μονογενοῦς τὴν φύσιν , οὐδέμια σύστασις ὁ λόγος ἔχει ; πάλιν καὶ ἐνταῦθα τῆς ἐνεργείας μὲν τῷ αποτελέσματι συμπαρεκτεινομένης , τὴν δὲ φύσιν αὐτῆς τε καὶ τοῦ ἐνεργοῦντος , διὰ τοῦ κατεργασθέντος οὐ δεικνυούσης . Ἵνα δὲ καὶ τοῦτο συγχωρήσωμεν , δεδοθόταις ἐνεργείας τὰς οὐσίας γινώσκεσθαι . Οὐκοῦν ἡ πρώτη οὐσία , διὰ τοῦ ἐξ αὐτῆς ἔργου γνωρίζεται , καὶ τὴν δευτέραν ὡσαύτως τὸ ἔργον , τὸ παρ’ αὐτῆς γιγνόμενον , δείκνυσιν · τὴν τρίτην τοίνυν εἴπα , ὦ σοφώτατε , τί τὸ δεικνύον ἐστί , μηδενὸς ἔργου τοιούτου τῆς τρίτης οὐσίας θεωρουμένου ; Εἰ γὰρ ταῖς ἐνεργείαις , ὡς σὺ φῃς , αἱ οὐσίαι καταλαμβάνονται , ἀκατάληπτον εἶναι τὴν τοῦ Πνεύματος φύσιν ὁμολογήσεις · οὐδ’ ἔχων κατὰ τὸ προσεχὲς τωιαύτην ἐνέργειαν , καὶ τοῦτου παρακαθημένου , δι’ ἧς τινος τὴν τοῦ Πνεύματος φύσιν ἀναλογίσασθαι . Ἡ τοίνυν δεῖξον τί οὐσιώδες ἔργον τοῦ Πνεύματος , δι’ οὗ κατειληφέναι φῃς τὴν οὐσίαν τοῦ Πνεύματος , ἢ ὅλος ὁμῖν ὁ ἰστός ὁ ἀρχάγης τῇ ἐπαφῇ τοῦ λόγου περιβρήσεται . Εἰ γὰρ ἐκ τῆς προσεχοῦς ἐνεργείας ἡ οὐσία γνωρίζεται κατὰ τὸν ἡμέτερον λόγον , ἐνέργεια δὲ οὐσιώδης τοῦ Πνεύματος οὐδέμια , καθάπερ τοῦ Πατρὸς μὲν τὸν Υἱόν , τοῦ Υἱοῦ δὲ τὸ Πνεῦμα φασε , ἀνεπίγνωστος πάντως ἡ τοῦ Πνεύματος φύσις καὶ ἀκατάληπτος διὰ τοῦτον συνωμολογεται · μηδεμιᾶς αὐτῇ ἐνεργείας τῆς καθ’ ὑπόστασιν νοουμένης παραπλησιούσης . Εἰ δὲ τοῦτο διαπέφευγε τὴν κατάληψιν , πῶς τοῦ μὴ κατειλημμένου ἡ ὑπερκειμένη οὐσία καταλαμβάνεται ; Εἰ γὰρ ἀγνοεῖται τοῦ Υἱοῦ τὸ ἔργον , ὅπερ ἐστίν , ὡς φασί , τὸ Πνεῦμα , οὐδ’ ἂν ἐκεῖνος ἐπιγνοσθείη πάντως , τῇ ἀδηλίᾳ τοῦ τεκμηριούστος συσκαζόμενος . Καὶ εἰ τοῦ Μονογενοῦς ἡ οὐσία τῷ τρόπῳ τούτῳ διαλανθάνει , πῶς διὰ τῆς λανθανούσης ἡ κινώτατος καὶ κυριωτάτη φανερωθήσεται , τῆς τοῦ Πνεύματος ἀδηλίας κατὰ ἀνάλυσιν διὰ τοῦ Υἱοῦ πρὸς τὸν Πατέρα διαδοθείσης ; ὡς ἐκ τούτων σαφῶς ἀποδείκνυσθαι , καὶ διὰ τῆς τῶν ἐχθρῶν μαρτυρίας , τὸ ἀκατάληπτον εἶναι πάντη τοῦ Πατρὸς τὴν οὐσίαν . Πόθεν οὖν ὁ ὀξυδερκής οὗτος , ὁ τὰ ἀνύπαρκτα βλέπων , τὴν τῶν ἀφανῶν τε καὶ ἀκατάληπτον φύσιν δι’ ἄλλων αὐτὸς τε βλέπει , καὶ ἡμῖν ἐγκλεῦεται , ἐκ τῶν ἔργων τὰς οὐσίας , καὶ ἐξ ἐκείνων τὰ ἔργα λέγων καταλαμβάνεσθαι ; Ἄλλα καὶ τὸν ἐφεξῆς λόγον ἐπισκοπήσωμεν · καὶ τὴν ἐπὶ ταῖς ἐνεργείαις φροῦν ἀμφιβολίαν διαλύειν ἐκ τῶν οὐσιῶν . Πῶς ἂν τις αὐτὸν ἐκ τῶν ματαίων ὑπολήψεων μεταγάγοι ; Καὶ τὰς ἐπὶ ταῖς ἐνεργείαις ἀμφιβολίας οἴεται δυναντὶ εἶναι διὰ τῆς καταλήψεως τῶν οὐσιῶν διαλεῖσθαι . Πῶς διὰ τῶν μὴ κατειλημμένων τὸ ἀμφιβαλλόμενον εἰς πίστιν ἄγει ; Εἰ μὲν γὰρ κατεληπτο ἡ οὐσία , τὶς χρεία πολυπραγμονεῖν τὴν ἐνέργειαν , ὡς δι’ ἐκείνης μελλόντων ἡμῶν τῇ καταλήψει τοῦ ζητουμένου προσάγεσθαι ; Εἰ δὲ διὰ τοῦτο ἀναγκαία ἡ τῆς ἐνεργείας ἐξέτασις , ὡς ἂν διὰ ταύτης πρὸς τὴν σύνεσιν τῆς ἐνεργοῦσης αὐτῆν οὐσίας ὁδηγηθείημεν , πῶς ἡμῖν ἡ μήπω γνωσθεῖσα φύσις τὴν ἐπὶ ταῖς ἐνεργείαις ἀμφιβολίαν διαλύσαι δυνήσεται ; Παντὸς
Lemmas: ὁ οὐσία . κατά ὁ αὐτός δέ λόγος , καί εἰμί διά ὁ Πνεύματος(ἔργον ὀνομάζω ὁ ὁ υἱός παρέπομαι ἐνέργεια ) καταλαμβάνω λέγω ὁ Μονογενώ ὁ φύσις , οὐδείς σύστασις ὁ λόγος ἔχω ; πάλιν καί ἐνταῦθα ὁ ἐνέργεια μέν ὁ ἀποτέλεσμα συμπαρεκτείνω , ὁ δέ φύσις αὐτός τε καί ὁ ἐνεργέω , διά ὁ κατεργάζομαι οὖον δείκνυμι . ἵνα δέ καί οὗτος συγχωρέω , δίδωμι ἐνέργεια ὁ οὐσία γιγνώσκω . οὐκοῦν ὁ πρῶτος οὐσία , διά ὁ ἐκ αὐτός ἔργον γνωρίζω , καί ὁ δύο ὡσαύτως ὁ ἔργον , ὁ παρά αὐτός γίγνομαι , δείκνυμι · ὁ τρίτος τοίνυν εἶπον , εἰμί σοφός , τίς ὁ δείκνυμι εἰμί , μηδείς ἔργον τοιοῦτος ὁ τρίτος οὐσία θεωρέω ; εἰμί γάρ ὁ ἐνέργεια , ὡς σύ φημί , ὁ οὐσία καταλαμβάνω , ἀκατάληπτος εἰμί ὁ ὁ πνεῦμα φύσις ὁμολογέω · οὐδέ ἔχω κατά ὁ προσεχής τωιαυτος ἐνέργεια , καί οὗτος παρακάθημαι , διά ὅς τις ὁ ὁ πνεῦμα φύσις ἀναλογίζομαι . ὁ τοίνυν δείκνυμι τίς ουσιώδης ἔργον ὁ πνεῦμα , διά ὅς καταλαμβάνω φημί ὁ οὐσία ὁ πνεῦμα , ἢ ὅλος ὁμός ὁ ἱστός ὁ ἄρχω ὁ ἐπαφή ὁ λόγος περιβρήσεται . εἰμί γάρ ἐκ ὁ προσεχής ἐνέργεια ὁ οὐσία γνωρίζω κατά ὁ ἡμέτερος λόγος , ἐνέργεια δέ οὐσιώδης ὁ πνεῦμα οὐδείς , καθάπερ ὁ πατήρ μέν ὁ υἱός , ὁ υἱός δέ ὁ πνεῦμα φάσω , ἀνεπίγνωστος πάντως ὁ ὁ πνεῦμα φύσις καί ἀκατάληπτος διά οὗτος συνωμολογετης · μηδείς αὐτός ἐνέργεια ὁ κατά ὑπόστασις νοέω παραπλήσιος . εἰμί δέ οὗτος διαφεύγω ὁ κατάληψις , πῶς ὁ μή καταλαμβάνω ὁ ὑπέρκειμαι οὐσία καταλαμβάνω ; εἰμί γάρ ἀγνοέω ὁ υἱός ὁ ἔργον , ὅσπερ εἰμί , ὡς φημί , ὁ πνεῦμα , οὐδέ εἄν ἐκεῖνος ἐπιγιγνώσκω πάντως , ὁ ἀδηλία ὁ τεκμηριόω συσκαζω . καί εἰμί ὁ Μονογενώ ὁ οὐσία ὁ τρόπος οὗτος διαλανθάνω , πῶς διά ὁ λανθάνω ὁ κινώτατος καί κύριος φανερόω , ὁ ὁ πνεῦμα ἀδηλία κατά ἀνάλυσις διά ὁ υἱός πρός ὁ πατήρ διαδίδωμι ; ὡς ἐκ οὗτος σαφῶς ἀποδείκνυμι , καί διά ὁ ὁ ἐχθρός μαρτυρία , ὁ ἀκατάληπτος εἰμί πάντῃ ὁ πατήρ ὁ οὐσία . πόθεν οὖν ὁ ὀξυδερκής οὗτος , ὁ ὁ ἀνύπαρκτος βλέπω , ὁ ὁ ἀφανής τε καί ἀκατάληπτος φύσις διά ἄλλος αὐτός τε βλέπω , καί ἐγώ εγκλευετης , ἐκ ὁ ἔργον ὁ οὐσία , καί ἐκ ἐκεῖνος ὁ ἔργον λέγω καταλαμβάνω ; ἄλλος καί ὁ ἐφεξῆς λόγος ἐπισκοπέω · καί ὁ ἐπί ὁ ἐνέργεια φρέω ἀμφιβολία διαλύω ἐκ ὁ οὐσία . Πῶς εἄν τις αὐτός ἐκ ὁ μάταιος ὑπόληψις μετάγω ; καί ὁ ἐπί ὁ ἐνέργεια ἀμφιβολία οἴομαι δυναντὶ εἰμί διά ὁ κατάληψις ὁ οὐσία διαλέω . Πῶς διά ὁ μή καταλαμβάνω ὁ ἀμφιβάλλω εἰς πίστις ἄγω ; εἰμί μέν γάρ καταλαμβάνω ὁ οὐσία , τις χρεία πολυπραγμονέω ὁ ἐνέργεια , ὡς διά ἐκεῖνος μέλλω ἐγώ ὁ καταλαμβάνω ὁ ζητέω προσάγω ; εἰμί δέ διά οὗτος ἀναγκαῖος ὁ ὁ ἐνέργεια ἐξέτασις , ὡς εἄν διά οὗτος πρός ὁ σύνεσις ὁ ἐνεργέω αὐτός οὐσία ὁδηγέω , πῶς ἐγώ ὁ μήπω γιγνώσκω φύσις ὁ ἐπί ὁ ἐνέργεια ἀμφιβολία διαλύω δύναμαι ; Παντὸς