gregorius-nyssenus.contra-eunomium pg045_0500.1
τε καὶ δεικνύσας αἰτίαν , οὐ πᾶσα ἐξήπται ἡ φύσις , καὶ καθεῖδεν τὰς ἀρχὰς καὶ τὰς αἰτίας ἔχει , καὶ πρὸς ἐκαστὸν νέμυκά τε καὶ ἐπιστρέφεται , καὶ ἐν αὐτῷ διαμένει . Καὶ ἐπειδὴ , καθὼς φησιν ὁ Ἀπόστολος , ἡ ἀθόος αὐτοῦ δύναμις καὶ θεότης ἀπὸ τῆς τοῦ κόσμου κτίσεως νοουμένη καθορᾶται , διὰ τοῦτο πᾶσα ἡ κτίσις , καὶ πρὸ γε πάντων , καθὼς φησιν ὁ λόγος , ἡ ἐν τοῖς οὐρανοῖς διακόσμησις , διὰ τῆς ἐμφαινομένης τοῖς γεγονόσι τέχνης , τὴν τοῦ πεποιηκότος σοφίαν ἐνδείκνυται . Καὶ τοῦτό μοι δοκεῖ παραστήσαι · θέλων τὴν ἐκ τῶν φαινομένων μαρτυρίαν , τοῦ σώφως καὶ ἐντέχνως τὰ δυνα κατασκευάσθαι , καὶ εἰσαὶ διαμένειν ἐν τῇ δυνάμει τοῦ τὸ πᾶν οἰακίζοντος . Αὐτοὺς φησι τοὺς οὐρανοὺς , δι’ ὧν τὴν σοφίαν τοῦ πεποιηκότος δεικνύουσιν , μωνοῦνι φωνῇ ἀφέντας , βοᾶν καὶ διακηρύσσειν τοῦ δημιουργοῦ τὴν σοφίαν δίχα φωνῆς . “ Ἔξεστι γὰρ οἶνει λόγῳ ταῦτα διδασκόντων ἀκούειν , ὅτι · Πρὸς ἡμᾶς ὁρῶντες , ὦ ἄνθρωποι , καὶ τὸ ἐν ἡμῖν κάλλος καὶ μέγεθος , καὶ τὴν ἀεικίνητον ταύτην περιφοράν , καὶ τὴν εὐτακτὸν τε καὶ ἐναρμόνιον , καὶ ἀεὶ κατὰ τὰ αὐτὰ καὶ ὡσαύτως ἔχουσαν κίνησιν , νοήσατε τὴν ἐπιστατοῦντα τῆς ἡμετέρας συστάσεως , καὶ διὰ τοῦ φαινομένου κάλλους , τὸ πρωτεύτον καὶ ἀόρατον κάλλος ἀναλογισάσθε . Οὐδὲν γὰρ ἐν ἡμῖν ἀδέσποτον ἢ αὐτοκίνητον , ἢ αὐτόματον · ἀλλὰ πᾶν τὸ φαινομένον τε περὶ ἡμᾶς καὶ νοούμενον , τῆς ὑψηλῆς τε καὶ ἀφράστου δυνάμεως ἑστηκεν . Ταῦτα λόγος μὲν ἄνθρωπος οὐκ ἔστιν , ἐντίθησι δὲ διὰ τῶν φαινομένων τῆς ψυχᾶς τὴν γνῶσιν τῆς θείας δυνάμεως , μᾶλλον ἢ διὰ φωνῆς ὁ λόγος ἐκφράσεται . Ὁσαρ τοίνυν διηγείται ὁ οὐρανός , καὶ οὐ φθέγγεται , καὶ ἀναγγέλλει τὸ στερέωμα τὴν τοῦ Θεοῦ ποίησιν , καὶ φωνῆς οὐ προσδέεται , καὶ ῥῆμα οὐ προτεται ἡ ἡμέρα , καὶ λαλιὰ οὐκ ἔστιν · καὶ οὐκ ἂν τις εἴποι διασφάλλεσθαι τὴν προφητείαν · κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον , ἐπειδὴ εἰς ἀμφότερος τῷ Μωυσῇ καὶ τῷ Δαυὶδ ὁ διδάσκαλος , τὸ Πνεῦμα λέγω τὸ ἅγιον , οὐ τὸ πρᾶγμα κατηγήσαθαι τῆς κτίσεως λέγων , οὐ ῥημάτων ἡμῖν δημιουργὸν τὸν Θεὸν ὑποτίθεται , ἀλλὰ πραγμάτων διὰ τῆς τῶν ῥημάτων σημασίας γνωριζομένων . Ἵνα γὰρ μὴ ἀδέσποτά τινα καὶ αὐτοφυῆ τὴν κτίσιν εἶναι νοήσωμεν , καὶ γεγενῆσθαι ταύτην παρὰ τῆς τάξεως φιλοσοφίαν κατὰ τὴν κοσμοποιίαν ὑπὸ τοῦ Μωϋσέως ἐν ἱστορίᾳ χαρακτήρι δογματικῶς εἰρημένον . “ Ἡ γὰρ ἂν μᾶλλον , δι’ ἑκάστου τῶν γεγραμμένων , τὸ πεπλανημένον τε καὶ μάταιον τῆς τῶν ἐναντίων ὑπολήψεως φανερὸς διηλέγχθη . “ Ἔξεστι δὲ τῷ βουλομένῳ τοῖς εἰς τὴν Γένεσιν πεποιημένοις ἡμῖν ἐντυχόντι , δοκιμάσαι τῶν τε ἡμετέρων καὶ τῶν ὑπεναντίων δογμάτων τὸν ἀκολουθότερον λόγον . Ἄλλ’ ἐπὶ τὴν προκειμένην ἡμῖν σπουδὴν ἐπανακτέον τὸν λόγον .
Lemmas: τε καί δείκνυμι αἴτιος , οὖον πᾶς ἐξάπτω ὁ φύσις , καί καθίζω ὁ ἀρχή καί ὁ αἴτιος ἔχω , καί πρός ἕκαστος νέμυκά τε καί ἐπιστρέφω , καί ἐν αὐτός διαμένω . καί ἐπεί , καθώς φημί ὁ ἀπόστολος , ὁ ἄθος αὐτός δύναμις καί θεότης ἀπό ὁ ὁ κόσμος κτίσις νοέω καθοράω , διά οὗτος πᾶς ὁ κτίσις , καί πρό γε πᾶς , καθώς φημί ὁ λόγος , ὁ ἐν ὁ οὐρανός διακόσμησις , διά ὁ ἐμφαίνω ὁ γίγνομαι τέχνη , ὁ ὁ ποιέω σοφία ἐνδείκνυμι . καί οὗτος ἐγώ δοκέω παρίστημι · ἐθέλω ὁ ἐκ ὁ φαίνω μαρτυρία , ὁ σώφως καί ἔντεχνος ὁ δυνα κατασκευάζω , καί ἵημι διαμένω ἐν ὁ δύναμις ὁ ὁ πᾶς οἰακίζω . αὐτός φημί ὁ οὐρανός , διά ὅς ὁ σοφία ὁ ποιέω δείκνυμι , μωνοῦνι φωνή ἀφίημι , βοάω καί διακηρύσσω ὁ δημιουργός ὁ σοφία δίχα φωνή . “ ἔξεστι γάρ Οἰνεύς λόγος οὗτος διδάσκω ἀκούω , ὅτι · πρός ἐγώ ὁράω , εἰμί ἄνθρωπος , καί ὁ ἐν ἐγώ κάλλος καί μέγεθος , καί ὁ ἀεικίνητος οὗτος περιφορά , καί ὁ εὔτακτος τε καί ἐναρμόνιος , καί ἀεί κατά ὁ αὐτός καί ὡσαύτως ἔχω κίνησις , νοέω ὁ ἐπιστατέω ὁ ἡμέτερος σύστασις , καί διά ὁ φαίνω κάλλος , ὁ πρωτεύω καί ἀόρατος κάλλος ἀναλογίζομαι . οὐδείς γάρ ἐν ἐγώ ἀδέσποτος ἢ αὐτοκίνητον , ἢ αὐτόματος · ἀλλά πᾶς ὁ φαίνω τε περί ἐγώ καί νοέω , ὁ ὑψηλός τε καί ἄφραστος δύναμις ἵστημι . οὗτος λόγος μέν ἄνθρωπος οὐ εἰμί , ἐντίθημι δέ διά ὁ φαίνω ὁ Ψυχᾶς ὁ γνῶσις ὁ θεῖος δύναμις , μᾶλλον ἢ διά φωνή ὁ λόγος ἐκφράζω . Οσάρ τοίνυν διηγέομαι ὁ οὐρανός , καί οὖον φθέγγομαι , καί ἀναγγέλλω ὁ στερέωμα ὁ ὁ Θεός ποίησις , καί φωνή οὖον προσδέω , καί ῥῆμα οὖον προτείνω ὁ ἡμέρα , καί λαλιά οὐ εἰμί · καί οὐ εἄν τις εἶπον διασφάλλω ὁ προφητεία · κατά ὁ αὐτός τρόπος , ἐπεί εἰς ἀμφότερος ὁ Μωυσῆς καί ὁ Δαυίδ ὁ διδάσκαλος , ὁ πνεῦμα λέγω ὁ ἅγιος , οὖον ὁ πρᾶγμα κατηγέομαι ὁ κτίσις λέγω , οὖον ῥῆμα ἐγώ δημιουργός ὁ θεός ὑποτίθημι , ἀλλά πρᾶγμα διά ὁ ὁ ῥῆμα σημασία γνωρίζω . ἵνα γάρ μή ἀδέσποτος τις καί αὐτοφυής ὁ κτίσις εἰμί νοέω , καί γίγνομαι οὗτος παρά ὁ τάξις φιλοσοφία κατά ὁ κοσμοποιία ὑπό ὁ Μωϋσῆς ἐν ἱστορία χαρακτήρ δογματικός εἴρω . “ ὁ γάρ εἄν μᾶλλον , διά ἕκαστος ὁ γράφω , ὁ πλανάω τε καί μάταιος ὁ ὁ ἐναντίος ὑπόληψις φανερός διελέγχω . “ ἔξεστι δέ ὁ βούλομαι ὁ εἰς ὁ Γένεσις ποιέω ἐγώ ἐντυγχάνω , δοκιμάζω ὁ τε ἡμέτερος καί ὁ ὑπεναντίος δόγμα ὁ ἀκόλουθος λόγος . ἄλλος ἐπί ὁ πρόκειμαι ἐγώ σπουδή ἐπανακτέον ὁ λόγος .