gregorius-nyssenus.contra-eunomium pg045_0413.1
καταληρούσης , ἀνάγκη πᾶσα καὶ τοὺς παραδεξαμένους τοῦ Υἱοῦ τὴν γένεσιν , τότε παυσάσθαι τοῦτο γεννημένου , μηδὲ πρὸς τὴν ἀρχὴν ἀπίστως ἔχειν τῶν παυσάμενόν τοῦ γεννηθῆναι , πᾶνλα πιστοῦνται τῆς τε γεννήσεως καὶ τοῦ γεννηθῆναι τὴν ἀρχήν , καὶ τοῦτο ἀπιστεῖν οὐκ ἔστιν , ἐκ τε τῆς φύσεως αὐτῆς , ἐπὶ δὲ καὶ τῶν θείων νόμων . Ἐπεὶδὴ τοίνυν κατὰ τὴν σοφίαν τῶν τὰ τοιαῦτα δεινῶν , τὸ καθόλου προσθείς , ἐπαγωγικῶς κατασκευάζειν ἐπιχειρεῖ τὸ προκείμενον , ἐμπεριλαμβάνων τῇ γενικῇ προτάσει τὴν ἐπὶ μέρους ἀπόδειξιν , πρότερον τὸ καθόλου κατανοήσωμεν · εἶθ’ οὕτως τὴν τῶν ἐπαγομένων ἐξετάσωμεν δύναμιν . Ἄρ’ εὐσεβὲς ἐστὶν ἐκ πάσης γεννήσεως καὶ τοῦ Υἱοῦ τεκμηριωθῆναι τὴν προαιώνιον γένεσιν ; Καὶ τὴν κοινὴν φύσιν διδάσκαλον τῆς τοῦ Μονογενοῦς ὑπάρξεως προβάλλεσθαι χρή ; Ἐγὼ μὲν οὐκ ἂν ἐπὶ τοιούτων ἐλθεῖν τινὰ μανίας ἐλπίζαιμι , ὡς τοιούτων τι κατὰ τῆς θείας καὶ ἀχράτου γεννασθείναι γεννήσεως . Πᾶσα , φησὶ , γέννησις οὐκ ἐπ’ ἀπειρον ἐκτείνεται . Τί τοῖς γεννήσεως ἐστὶ σημαίνουμενον ; Τὴν σαρκικὴν καὶ σωματικὴν ἀποκρίσιν λέγει , ἢ τὴν κατασκευὴν τῶν ἀψύχων ; Ἄλλὰ τῶν μὲν σωματικῶν γεννήσεων φανερὰ τὰ πάθηματα , ὅπερ οὐκ ἂν τις ἐπὶ τὴν θείαν γέννησιν μεταφέροι . Καὶ ὡς ἂν μὴ τὰ τῆς φύσεως ἔργα διαγράφων ὁ λόγος παρέλκειν δοκοῖ , σιωπῇ τὰ τοιαῦτα παρελευσόμεθα · πάντῃ οὖν τοῦ γε νοῦν ἔχοντος , ἀφ’ ἑαυτοῦ γινώσκοντος τὰς αἰτίας καθ’ ἃς ἡ γέννησις παρεκτείνεται , καὶ ἀρχομένη καὶ λήγουσα · μακρὸν γὰρ ἂν εἴη καὶ περιττὸν ἅμα πάντα δι’ ἀκριβείας ἐκτιθεῖναι , τὴν σύνοδον τῶν γεννώντων , τὴν ἐν τοῖς σπλάγχνοις τοῦ γεννωμένου διάπλασιν , τὴν ὠδίναν , τὸν τόκον , τὸν τόπον , τὸν χρόνον , ὧν ἄνευ οὐκ ἔστι συστῆναι σώματος γέννησιν . Ἄπερ ἐπίσης πάντα τῆς θείας γεννήσεως τοῦ Μονογενοῦς ἡλίστηται . Εἰ γὰρ ἐν τούτων δοθεῖ , καὶ τὰ λοιπὰ κατὰ πάντα ἀνάγκη συνεισλεύσεσθαι . Ὡς ἂν οὖν καθαρεύοι πάσης ἐμπαθοῦς διανοίας ἡ θεία γέννησις , οὐδὲ τὴν διαστηματικὴν παράτασιν ἐν ἐκείνῃ νοήσωμεν . Τὸ γὰρ ἀρχόμενον καὶ παύμενον ἐν παρατάσει τινὶ θεωρεῖται πάντως . Πᾶσα δὲ παράτασις χρόνῳ διαμετρεῖται · χρόνῳ δὲ μὴ ὄντος , ὃ καὶ τέλος τοῦ τόκου καὶ ἀρχὴν σημειούμεθα , μάταιον ἂν εἴη τέλος καὶ ἀρχὴν ἐπὶ τῆς ἀδιαστάτου γεννήσεως ἐννοεῖν , οὐδενὸς εὑρισκομένου σημειωτικοῦ νοήματος , οὔτε ἐν ὃ ἀρχεται , οὔτε εἰς ὃ καταλήγει . Εἰ δὲ πρὸς τὰ ἄψυχα τῶν κτισμάτων ὁρᾷ , καὶ ἐπ’ ἐκείνοις ὡσαύτως , καὶ τόπος , καὶ χρόνος , καὶ ὕλη , καὶ παρασκευή , καὶ δύναμις τοῦ τεχνιτεύοντος , καὶ πολλὰ τοιαῦτα συνδρομῶντα τελειοῦργεῖ τὸ γινόμενον . Καὶ ἐπεὶ πᾶσι τοῖς γινομένοις συμπαράτείνεται πᾶντως ὁ χρόνος , καὶ αἱ κατασκευαστικαὶ πρὸς τὸ γινόμενον ἀφορμαὶ συνεπινοοῦνται παντὶ τῷ κτισίμῳ · κἂν ἐμψυχὸν τι , κἂν ἄψυχον ἦ , φανερὰς ἔστιν εὑρεῖν καὶ τὰς ἀρχὰς ἐπὶ τούτων καὶ τὰς τελευταίας τῆς συστάσεως . Καὶ γὰρ καὶ ὕλης πορισμὸς ἀρχὴ τοῦ κατασκευάσματος γίνεται , καὶ τοπικὸν τι σημεῖον καὶ ἀκολουθὸν χρόνου . Πάντα ταῦτα τὰς ἀρχὰς καὶ τὰ τέλη τοῖς γινομένοις ὁρίζει , καὶ οὐκ ἂν τις ἐφ’ ἑαυτῶν
Lemmas: καταληρέω , ἀνάγκη πᾶς καί ὁ παραδέχομαι ὁ υἱός ὁ γένεσις , τότε παύω οὗτος γεννημένος , μηδέ πρός ὁ ἀρχή ἀπίστως ἔχω ὁ παύω ὁ γεννάω , πᾶνλα πιστόω ὁ τε γέννησις καί ὁ γεννάω ὁ ἀρχή , καί οὗτος ἀπιστέω οὐ εἰμί , ἐκ τε ὁ φύσις αὐτός , ἐπί δέ καί ὁ θεῖον νόμος . ἐπειδή τοίνυν κατά ὁ σοφία ὁ ὁ τοιοῦτος δεινός , ὁ καθόλου προστίθημι , ἐπαγωγικός κατασκευάζω ἐπιχειρέω ὁ πρόκειμαι , ἐμπεριλαμβάνω ὁ γενικός πρότασις ὁ ἐπί μέρος ἀπόδειξις , πρότερος ὁ καθόλου κατανοέω · εἶτα οὕτως ὁ ὁ ἐπάγω ἐξετάζω δύναμις . ἄρα εὐσεβής εἰμί ἐκ πᾶς γέννησις καί ὁ υἱός τεκμηριόω ὁ προαιώνιος γένεσις ; καί ὁ κοινός φύσις διδάσκαλος ὁ ὁ Μονογενώ ὕπαρξις προβάλλω χρή ; ἐγώ μέν οὐ εἄν ἐπί τοιοῦτος ἔρχομαι τις μανία ἐλπίζω , ὡς τοιοῦτος τίς κατά ὁ θεῖος καί ἀχράτης γεννάω γέννησις . πᾶσα , φημί , γέννησις οὐ ἐπί ἤπειρος ἐκτείνω . τις ὁ γέννησις εἰμί σημαίνω ; ὁ σαρκικός καί σωματικός ἀπόκρισις λέγω , ἢ ὁ κατασκευή ὁ ἄψυχος ; ἀλλά ὁ μέν σωματικός γέννησις φανερός ὁ πάθημα , ὅσπερ οὐ εἄν τις ἐπί ὁ θεῖος γέννησις μεταφέρω . καί ὡς εἄν μή ὁ ὁ φύσις ἔργον διαγράφω ὁ λόγος παρέλκω δοκέω , σιωπή ὁ τοιοῦτος παρέρχομαι · πάντῃ οὖν ὁ γε νόος ἔχω , ἀπό ἑαυτοῦ γιγνώσκω ὁ αἴτιος κατά ὅς ὁ γέννησις παρεκτείνω , καί ἄρχω καί λήγω · μακρός γάρ εἄν εἰμί καί περισσός ἅμα πᾶς διά ἀκρίβεια ἐκτίθημι , ὁ σύνοδος ὁ γεννάω , ὁ ἐν ὁ σπλάγχνον ὁ γεννάω διάπλασις , ὁ ὠδίνω , ὁ τόκος , ὁ τόπος , ὁ χρόνος , ὅς ἄνευ οὐ εἰμί συνίστημι σῶμα γέννησις . Ἄπερ ἐπίσης πᾶς ὁ θεῖος γέννησις ὁ Μονογενώ ἁλίζω . εἰμί γάρ ἐν οὗτος δίνω , καί ὁ λοιπάς κατά πᾶς ἀνάγκη συνεισέρχομαι . ὡς εἄν οὖν καθαρεύω πᾶς ἐμπαθής διάνοια ὁ θεῖος γέννησις , οὐδέ ὁ διαστηματικός παράτασις ἐν ἐκεῖνος νοέω . ὁ γάρ ἄρχω καί παύω ἐν παράτασις τις θεωρέω πάντως . πᾶσα δέ παράτασις χρόνος διαμετρέω · χρόνος δέ μή εἰμί , ὅς καί τέλος ὁ τόκος καί ἀρχή σημειόω , μάταιος εἄν εἰμί τέλος καί ἀρχή ἐπί ὁ ἀδιάστατος γέννησις ἐννοέω , οὐδείς εὑρίσκω σημειωτικός νόημα , οὔτε ἐν ὅς ἀρχω , οὔτε εἰς ὅς καταλήγω . εἰμί δέ πρός ὁ ἄψυχος ὁ κτίσμα ὁράω , καί ἐπί ἐκεῖνος ὡσαύτως , καί τόπος , καί χρόνος , καί ὕλη , καί παρασκευή , καί δύναμις ὁ τεχνιτεύω , καί πολύς τοιοῦτος συνδρομῶντα τελειουργέω ὁ γίγνομαι . καί ἐπεί πᾶς ὁ γίγνομαι συμπαρατείνω πάντως ὁ χρόνος , καί ὁ κατασκευαστικός πρός ὁ γίγνομαι ἀφορμή συνεπινοέω πᾶς ὁ κτίσιμον · κἀν ἐμψύχω τίς , κἀν ἄψυχος εἰμί , φανερός εἰμί εὑρίσκω καί ὁ ἀρχή ἐπί οὗτος καί ὁ τελευταῖος ὁ σύστασις . καί γάρ καί ὕλη πορισμός ἀρχή ὁ κατασκεύασμα γίγνομαι , καί τοπικός τίς σημεῖον καί ἀκόλουθος χρόνος . Πάν οὗτος ὁ ἀρχή καί ὁ τέλος ὁ γίγνομαι ὁρίζω , καί οὐ εἄν τις ἐπί ἑαυτοῦ