gregorius-nyssenus.contra-eunomium pg045_0269.1
καὶ ἐνώπιον αὐτῶν ἐπιστήμονες , τὰ γήινα δόγματα · οἱ , καθὼς φησιν ὁ Προφήτης , ἐκ τῆς φωνοῦντες . Ὅσοι δὲ προσκυνούμεν τὸν Λόγον , καὶ τῆς ἀληθείας ἐσμέν μαθηταί , μᾶλλον δὲ εἶναι εὐχόμεθα , μὴδὲ ταύτην παραδράμωμεν τὴν φωνὴν ἀθεώρητον · οἴδαμεν γὰρ ὅτι πάντων τῶν ὀνομάτων , δι’ ὧν τὸ θεῖον διασημαίνεται , τινὰ μὲν ἐνδεικτικὰ τῆς θείας μεγαλωσύνης ἐστίν , αὐτὰ ἐφ’ ἑαυτῶν λεγόμενα τε καὶ νοούμενα · τινὰ δὲ ταῖς ὑπὲρ ἡμᾶς τε καὶ πᾶσαν τὴν κτίσιν ἐνεργείαις ἐπωνομάζεται . Ὅταν μὲν γὰρ λέγῃ ὁ θεῖος Ἀπόστολος , ἀφθάρτῳ , ἀοράτῳ , μόνῳ σοφῷ Θεῷ , καὶ τὰ τοιαῦτα , τὰ παραστατικὰ τῆς ὑπερκειμένης δυνάμεως νοήματα διὰ τῶν ὀνομάτων τούτων ἐνδείκνυται . Ὅταν δὲ λέγεται παρὰ τῶν Γραφῶν , οἰκτίρμων καὶ ἐλεήμων , πολυέλεος , ἀληθινός , Χριστός , Κύριος , ἰατρός , ποιμήν , ὁδός , ἄρτος , πηγὴ , βασιλεύς , κτίστης , δημιουργός , ὑπερασπιστής , ὁ ἐπὶ πάντων καὶ διὰ πάντων , ὁ ἐν πᾶσι τὰ πάντα · ταῦτα καὶ τὰ τοιαῦτα τῶν ἐν τῇ κτίσει παρὰ τῆς θείας φιλαθρωπίας ἐνεργουμένων περιέχει τὴν ἔμφασιν . Τὸ τοίνυν τοῦ παντοκράτορος ὄνομα τοῖς ἀκριβῶς ἐξετάζουσιν εὑρίσκεται , μὴ ἄλλο τί σημαίνειν ἐπὶ τῆς θείας δυνάμεως , ἢ τὸ πρὸς τί πως ἔχειν τὴν κρατιτικήν τῶν ἐν τῇ κτίσει θεωρουμένων ἐνεργείαν , ἢ τοῦ παντοκράτορος ἔμφασις ὑποδείκνυσιν · ὥσπερ γὰρ οὐκ ἂν ἰατρὸς ἦν εἰ μὴ τῶν νοσούντων χάριν , οὐδ’ ἂν ἐλεήμων τε καὶ οἰκτίρμων καὶ τὰ τοιαῦτα κατενομάζετο · εἰ μὴ διὰ τὸν οἰκτιρμοῦ τε καὶ ἐλέου δεόμενον · οὕτως οὐδὲ παντοκράτωρ , εἰ μὴ πᾶσα ἡ κτίσις τοῦ περιχρατοῦντος αὐτήν , καὶ ἐν τῷ εἶναι συντηροῦντος ἐδεέτο . Οὕκοῦν ὥσπερ ἰατρὸς τῷ δεομένῳ τῆς θεραπείας γίνεται , οὕτω καὶ παντοκράτωρ τῷ χρῆζοντι τοῦ κρατεῖσθαι · καὶ ὥσπερ οὐ χρείαν ἔχουσιν οἱ ἰσχύοντες ἰατροῦ , ἀλλ’ οἱ κακῶς ἔχοντες · οὕτως ἐκ τοῦ ἀκολούθου καλῶς ἐστιν εἰπεῖν , μηκέτι τοῦ κρατοῦντος χρῆζειν ἐκεῖνον , ἐν ᾧ τὸ ἀπλάνων τε καὶ ἀμετάπτωτον ἡ φύσις ἔχει . Οὕκοῦν ὅταν τῆς παντοκράτωρ φωνῆς ἀκούσωμεν , τοῦτο νοοῦμεν , τὸ πάντα τὸν Θεὸν ἐν τῷ εἶναι συνέχειν , ὅσα τε νοητά , καὶ ὅσα τῆς ὀλικῆς ἐστι φύσεως . Διὰ τοῦτο γὰρ κατέχει τὸν γῦρον τῆς γῆς , διὰ τοῦτο ἔχει ἐν τῇ χειρὶ τῆς γῆς τὰ πέρατα , διὰ τοῦτο περιλαμβάνει τὸν οὐρανὸν τῇ σπαθαμῇ , διὰ τοῦτο περιμετρεῖ τῇ χειρὶ τὸ ὕδωρ , διὰ τοῦτο τὴν νοητὴν πᾶσαν κτίσιν ἐν ἑαυτῷ περιέχει , ὅνα πάντα ἐν τῷ εἶναι μένῃ τῇ περιεκτικῇ δυνάμει περιχρατουόμενα .
Lemmas: καί ἐνώπιος αὐτός ἐπιστήμων , ὁ γήϊνος δόγμα · ὁ , καθώς φημί ὁ Προφήτης , ἐκ ὁ φωνέω . ὅσος δέ προσκυνέω ὁ Λόγος , καί ὁ ἀλήθεια εἰμί μαθητής , μᾶλλον δέ εἰμί εὔχομαι , μηδέ οὗτος παρατρέχω ὁ φωνή ἀθεώρητος · οἶδα γάρ ὅτι πᾶς ὁ ὄνομα , διά ὅς ὁ θέω διασημαίνω , τις μέν ἐνδεικτικός ὁ θεῖος μεγαλωσύνη εἰμί , αὐτός ἐπί ἑαυτοῦ λέγω τε καί νοέω · τις δέ ὁ ὑπέρ ἐγώ τε καί πᾶς ὁ κτίσις ἐνέργεια ἐπονομάζω . ὅταν μέν γάρ λέγω ὁ θεῖος ἀπόστολος , ἄφθαρτος , ἀόρατος , μόνος σοφός Θεός , καί ὁ τοιοῦτος , ὁ παραστατικός ὁ ὑπέρκειμαι δύναμις νόημα διά ὁ ὄνομα οὗτος ἐνδείκνυμι . ὅταν δέ λέγω παρά ὁ Γραφής , οἰκτίρμων καί ἐλεήμων , πολυέλεος , ἀληθινός , Χριστός , Κύριος , ἰατρός , ποιμήν , ὁδός , ἄρτος , πηγή , βασιλεύς , Κτίστης , δημιουργός , ὑπερασπιστής , ὁ ἐπί πᾶς καί διά πᾶς , ὁ ἐν πᾶς ὁ πᾶς · οὗτος καί ὁ τοιοῦτος ὁ ἐν ὁ κτίζω παρά ὁ θεῖος φιλαθρωπίας ἐνεργέω περιέχω ὁ ἔμφασις . ὁ τοίνυν ὁ παντοκράτωρ ὄνομα ὁ ἀκριβῶς ἐξετάζω εὑρίσκω , μή ἄλλος τίς σημαίνω ἐπί ὁ θεῖος δύναμις , ἢ ὁ πρός τίς πως ἔχω ὁ κρατιτικήν ὁ ἐν ὁ κτίζω θεωρέω ἐνέργεια , ἢ ὁ παντοκράτωρ ἔμφασις ὑποδείκνυμι · ὥσπερ γάρ οὐ εἄν ἰατρός εἰμί εἰμί μή ὁ νοσέω χάρις , οὐδέ εἄν ἐλεήμων τε καί οἰκτίρμων καί ὁ τοιοῦτος κατενομάζετο · εἰμί μή διά ὁ οἰκτιρμός τε καί ἔλεος δήω · οὕτως οὐδέ παντοκράτωρ , εἰμί μή πᾶς ὁ κτίσις ὁ περιχρατοῦντος αὐτός , καί ἐν ὁ εἰμί συντηρέω δήω . οὐκοῦν ὥσπερ ἰατρός ὁ δήω ὁ θεραπεία γίγνομαι , οὗτος καί παντοκράτωρ ὁ χρῄζω ὁ κρατέω · καί ὥσπερ οὖον χρεία ἔχω ὁ ἰσχύω ἰατρός , ἀλλά ὁ κακῶς ἔχω · οὕτως ἐκ ὁ ἀκόλουθος καλῶς εἰμί εἶπον , μηκέτι ὁ κράτος χρῄζω ἐκεῖνος , ἐν ὅς ὁ απλανής τε καί ἀμετάπτωτος ὁ φύσις ἔχω . οὐκοῦν ὅταν ὁ παντοκράτωρ φωνή ἀκούω , οὗτος νοέω , ὁ πᾶς ὁ θεός ἐν ὁ εἰμί συνόχωκα , ὅσος τε νοητός , καί ὅσος ὁ ολικός εἰμί φύσις . Ζεύς οὗτος γάρ κατέχω ὁ γῦρος ὁ γῆ , διά οὗτος ἔχω ἐν ὁ χείρ ὁ γῆ ὁ πέρας , διά οὗτος περιλαμβάνω ὁ οὐρανός ὁ σπάω , διά οὗτος περιμετρέω ὁ χείρ ὁ ὕδωρ , διά οὗτος ὁ νοητός πᾶς κτίσις ἐν ἑαυτοῦ περιέχω , αἵμων πᾶς ἐν ὁ εἰμί μένω ὁ περιεκτικός δύναμις περιχρατουω .