gregorius-nyssenus.contra-eunomium pg045_0519.1
A τος Θεοῦ , σχέσεως τε καὶ ἐνεργείας , καὶ ἀναλογίας , καὶ νόμους προσφυεῖς ἐκάστῳ τῶν ὀνομαζομένων τὰς προσρήσεις συναρμόζοντος . Ταῦτα δὲ ἡ καθόλου νοῦν οὐχ ἔχει , ἢ ὑπεναντίως τοῖς προτεθεῖσιν ἔχει . Εἰ γὰρ προσφυεῖς ἀρμόζειν τοῖς ὑποκειμένοις μαρτυρεῖ νῦν τῷ Θεῷ τὰ ὀνόματα , πῶς ἐν τοῖς ἀνωτέρω κατασκευάζει τὸν Θεὸν τοῖς ἀτίμοις τὰ ὑψηλότερα τῶν ὀνομάτων χαρίζεσθαι , μὴ συμμεταδιδόντα τῆς ἐμφαινομένης τῇ σημασίᾳ τῶν ὀνομάτων δόξας , καὶ πάλιν τὰ μεγάλα κατὰ τὴν φύσιν καθυβρίζειν ταῖς ἀτίμοις φωναῖς , τῇ ταπεινότητι τῶν ῥημάτων οὐ συμμετατιθεμένης τῆς φύσεως . Ἄλλ’ ἀδικοῦμεν τάχα τὴν ἀδιανόητον αὐτοῦ ταύτην τῶν ῥημάτων συνθήκην , ταῖς τοιαύταις κατηγορίαις ὑπάρχοντες . Ταῦτα γὰρ καθόλου πάσης ἐστὶ διανοίας ἀλλότρια , ὡς μόνον τῆς ὀρθῆς λέγω τῆς εἰς εὐσέβειαν , ἀλλ’ οὐδὲ ὁποιοῦν μετρίου τινος λογισμοῦ τινὸς ἐξετάζειν ἀκριβῶς ἐπισταμένου εὑρίσκεται . Ἐπεὶ οὖν καθ’ ὁμοιότητα τῶν θαλασσίων πνευμόνων ὄγκον μὲν τινὰ τὸ φαινόμενον ἔχειν δοκεῖ , ὁ δὲ ὄγκος φλέγμα ἐστὶ , βδελυκτὸν μὲν ἰδεῖν , βδελυκτότερον δὲ εἰς χεῖρας λαβεῖν . Διὰ τοῦτο πρεπωδεστάτην πρὸς τὰ μάταια τὴν σωφρονα χρώμεν παραδρομῇ καὶ τῇ εἰρημένῃ σιγῇ . Τίνι γὰρ διοικεῖται νόμῳ ἐνέργειά τε καὶ ἀναλογία , καὶ σχέσις ; Καὶ τίς ὁ νομοθετῶν τῷ Θεῷ τοὺς τῆς ἀναλογίας καὶ σχέσεως νόμους καὶ τρόπους ; Κρεῖττον ἂν εἴη μένεν ἀνεξέταστον ἢ διὰ τῆς περὶ ταῦτα σπουδῆς , ναυτίαν τε ποιεῖν τοῖς ἀκούουσι , καὶ ἀπάγειν τὸν σπουδαιότερον τῶν λόγων . Ἄλλὰ δέδοικα μὴ πάντα ἡμῖν ἐπιβῆ τὰ ἐκ τῆς λογογραφίας τοῦ Εὐνομίου προκειμένα , φλέγματά τινα ἢ καὶ θαλασσίους πνεύμονας . Ὥστε καθ’ ἀνάγκην ἡμῖν τῶν λόγων τοῖς εἰρημένοις ἐναπολῆξαι , μηδεμιαν ἐκ τῶν γεγραμμένων ὑλὴν εἰς ἔργασίαν εὑρίσκοντα . Ὡς γὰρ τις καπνὸς ἢ ὀμίχλη βαδύνει μὲν καὶ ἀναθολεῖ τὸν ἀέρα · ἐν ᾧπερ ἂν τὴν σύστασιν λάβῃ , καὶ πρὸς τὴν κατὰ φύσιν ἐνέργειαν κωλύει τὴν ὄρασιν , οὐ μὴν οὕτω καταπυκνοῦται πρὸς ἑαυτήν , ὡς καὶ δράξασθαι βουλομένου , καὶ περιχεῖν ταῖς παλάμαις , καὶ ἀντιτοπῆσαι τῷ πλήττοντι . Τοιοῦτόν τι καὶ περὶ τῆς σερμνῆς ταύτης λογογραφίας εἰπῶν τις , οὐχ ἂν τῆς ἀληθοῦς εἰκασίας ἀμάρτοι . Πολλὸς δ’ ὕβδος ἐν ἀγνώσει καὶ φλεγμαινοῦντι λόγῳ πεπτονμένος , καὶ τῷ μὴ λανθάνοντι διαραχθῆναι τὴν ψυχήν , ὥσπερ ἀχλὺς τῷ πόρρωθεν βλέποντι , σύστασιν ἔχειν τινὰ καὶ φαντασίαν δοκεῖ . Εἰ δὲ τις καθ’ αὐτὸν γένοιτο , καὶ τῇ ἐξεταστικῇ διανοίᾳ τῶν εἰρημένων ἐφάπτοιτο , καπνοῦ δίκην διαρρεῖ τῆς λαβῆς τὰ νοήματα , καὶ εἰς τὸ μὴ δὲν διασκόπεται , καὶ οὐ δέχεται διὰ τινὸς στερεότητος καὶ ἀντιτυπίας τὸν πλήττοντα λόγον . Τί οὖν χρή πράττειν , ἀπορον . Ὑποχωροῦντων γὰρ πρὸς κέντραν παρὰ τοῖς φιλαίτιοις ἡ αἵρεσις , εἴτε καθάπερ τινὰ φάραγγα διαπηδήσαντες τὴν κενοφωνίαν , ἐπὶ τὰ πραῖν καὶ ἐπίδρομα τῶν λόγων εὐθύμως , τοῖς δοκοῦσὶ τινα κατὰ τῆς ἀληθείας ἰσχὺν ἔχειν , συσταθέντες διὰ τῆς ἀντιρήσεως , εἴτε καὶ πᾶσιν συμπαρετείνωμεν τῇ γλαυρίδι τὴν πρὸς τὰ μάταια μάχην · οὕτω μὲν γὰρ ἐπαχθὴς
Lemmas: A ὅς Θεός , σχέσις τε καί ἐνέργεια , καί ἀναλογία , καί νόμος προσφυής ἕκαστος ὁ ὀνομάζω ὁ πρόσρησις συναρμόζω . οὗτος δέ ὁ καθόλου νόος οὐ ἔχω , ἢ ὑπεναντίος ὁ προτίθημι ἔχω . εἰμί γάρ προσφυής ἁρμόζω ὁ ὑπόκειμαι μαρτυρέω νῦν ὁ Θεός ὁ ὄνομα , πῶς ἐν ὁ ἀνωτέρω κατασκευάζω ὁ θεός ὁ ἄτιμος ὁ ὑψηλός ὁ ὄνομα χαρίζομαι , μή συμμεταδίδωμι ὁ ἐμφαίνω ὁ σημασία ὁ ὄνομα δόξα , καί πάλιν ὁ μέγας κατά ὁ φύσις καθυβρίζω ὁ ἄτιμος φωνή , ὁ ταπεινότης ὁ ῥῆμα οὖον συμμετατίθημι ὁ φύσις . ἄλλος ἀδικέω τάχα ὁ ἀδιανόητος αὐτός οὗτος ὁ ῥῆμα συνθήκη , ὁ τοιοῦτος κατηγορία ὑπάρχω . οὗτος γάρ καθόλου πᾶς εἰμί διάνοια ἀλλότριος , ὡς μόνος ὁ ὀρθός λέγω ὁ εἰς εὐσέβεια , ἀλλά οὐδέ ὁποιοῦν μέτριος τις λογισμός τις ἐξετάζω ἀκριβῶς ἐφίστημι εὑρίσκω . ἐπεί οὖν κατά ὁμοιότης ὁ θαλάσσιος πνεύμων ὄγκος μέν τις ὁ φαίνω ἔχω δοκέω , ὁ δέ ὄγκος φλέγμα εἰμί , βδελυκτός μέν ὁράω , βδελυκτός δέ εἰς χείρ λαμβάνω . Ζεύς οὗτος πρεπώδης πρός ὁ μάταιος ὁ σώφρων χράω παραδρομή καί ὁ εἴρω σιγή . τίς γάρ διοικέω νόμος ἐνέργεια τε καί ἀναλογία , καί σχέσις ; καί τίς ὁ νομοθέτης ὁ Θεός ὁ ὁ ἀναλογία καί σχέσις νόμος καί τρόπος ; κρείσσων εἄν εἰμί μένω ἀνεξέταστος ἢ διά ὁ περί οὗτος σπουδή , ναυτία τε ποιέω ὁ ἀκούω , καί ἀπάγω ὁ σπουδαῖος ὁ λόγος . ἀλλά δείδω μή πᾶς ἐγώ ἐπιβαίνω ὁ ἐκ ὁ λογογραφία ὁ Εὐνόμιος πρόκειμαι , φλέγμα τις ἢ καί θαλάσσιος πνεύμων . ὥστε κατά ἀνάγκη ἐγώ ὁ λόγος ὁ εἴρω ἐναπολήγω , μηδείς ἐκ ὁ γράφω ὕλη εἰς ἐργασία εὑρίσκω . ὡς γάρ τις καπνός ἢ ὀμίχλη βαδύνει μέν καί ἀναθολεῖ ὁ ἀήρ · ἐν ὅσπερ εἄν ὁ σύστασις λαμβάνω , καί πρός ὁ κατά φύσις ἐνέργεια κωλύω ὁ ὅρασις , οὖον μήv οὗτος καταπυκνόω πρός ἑαυτοῦ , ὡς καί δράσσομαι βούλομαι , καί περιχέω ὁ παλάμη , καί ἀντιτοπέω ὁ πλήσσω . τοιοῦτος τίς καί περί ὁ σερμνῆς οὗτος λογογραφία εἶπον τις , οὐ εἄν ὁ ἀληθής εἰκασία ἁμαρτάνω . Πολύς δέ ὕβδος ἐν ἀγνώς καί φλεγμαίνω λόγος πίπτω , καί ὁ μή λανθάνω διαράσσω ὁ Ψυχή , ὥσπερ ἀχλύς ὁ πόρρωθεν βλέπω , σύστασις ἔχω τις καί φαντασία δοκέω . εἰμί δέ τις κατά αὐτός γίγνομαι , καί ὁ εξεταστικός διάνοια ὁ εἴρω ἐφάπτω , καπνός δίκη διαρρέω ὁ λαβή ὁ νόημα , καί εἰς ὁ μή δέν διασκοπέω , καί οὖον δέχομαι διά τις στερεότης καί ἀντιτυπία ὁ πλήσσω λόγος . τις οὖν χρή πράσσω , ἄπορος . ὑποχωρέω γάρ πρός κέντρα παρά ὁ φιλαίτιος ὁ αἵρεσις , εἴτε καθάπερ τις φάραγξ διαπηδάω ὁ κενοφωνία , ἐπί ὁ πρᾷος καί ἐπίδρομος ὁ λόγος εὔθυμος , ὁ δοκέω τις κατά ὁ ἀλήθεια ἰσχύς ἔχω , συνίστημι διά ὁ αντιρησις , εἴτε καί πᾶς συμπαρατείνω ὁ γλαυρίδι ὁ πρός ὁ μάταιος μάχη · οὗτος μέν γάρ ἐπαχθής