gregorius-nyssenus.contra-eunomium pg045_0275.2
Ταῦτα γενικῶς εἴρηται δι' ὀλίγων , ὅσα δι' ὁμοιότητος τινος τὸν παραλογισμὸν ἐμποιοῖ τοῖς αἰσθητηρίοις , ἄλλο τι παρ' ὃ ἐστι νομιζόμενα . Ἔξεστι δὲ διὰ φιλοπονωτέρας τῆς ἐξετάσεως , πλατύναι διὰ τῶν πραγμάτων τὸν λόγον , ὅσα ἐτερογενῆ μὲν ἔχει προσάλληλα · διὰ δὲ τινος τῶν παρεπομένων ὁμοιοῦσθαι τὸ ἕτερον τῷ ἑτέρῳ νομίζεται · ἆρα μὴ τι τοιούτων ὁμοιότητος εἶδος ἐπιβούλευε τῷ Υἱῷ ; Ἀλλ' οὐχ ἂν εἰς τοῦτο παραπληξίας ἔλθοι , ὥστε τὴν ἀπατηλὴν ὁμοιότητα ἐπὶ τῆς ἀληθείας βλέπειν . Πάλιν ἄλλην ὁμοιότητα ἐν τῇ θεοπνεύστῳ Γραφῇ διδάχθωμεν παρὰ τοῦ εἰπόντος , ὅτι Ποιήσωμεν ἄνθρωπον κατ' εἰκόνα ἡμετέραν καὶ καθ' ὁμοίωσιν . Ἀλλ' οὐκ ἐν οἴμαι τὸν Εὐνόμιον ἐπὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ Πατρὸς τοῦτο βλέπειν τὸ εἶδος τῆς ὁμοιότητος , ὡς ταύτῳ τῷ ἀνθρώπῳ τὸν Μονογενῆ Θεὸν ἀποφήνασθαι . Οἴδαμεν καὶ ἕτερον ὁμοιότητος εἶδος , ὅπερ ἐν τῇ κοσμογενείᾳ φησὶ περὶ τοῦ Σὲθ ὁ λόγος · ὅτι Ἐγέννησε τὸν Σὲθ ὁ Ἀδὰμ κατὰ τὸ εἶδος αὐτοῦ καὶ κατὰ τὴν ὁμοιότητα , ὅπερ εἰ λέγοι ὁ Εὐνόμιος , οὐκ ἀπόβλητον τὸν λόγον ποιοῦμεθα . Ἐνταῦθα γὰρ , οὔτε ἡ φύσις τῶν ἀλλήλοις ὁμοιουμένων διάφορος , καὶ ὁ χαρακτὴρ καὶ τὸ εἶδος τὴν κοινωνίαν ἔχει · ταῦτα δὲ ταῦτά ἐστιν , ὅσα περὶ τῆς τοῦ ὁμοίου διαφορᾶς ἡμεῖς ἐνόησαμεν . Ἰδωμεν τούνυν πρὸς τί βλέπων ὁ Εὐνόμιος , τὴν ἐξαιρετοῦν ἐκείνην ὁμοιότητα πρὸς τὸν Πατέρα μαρτυρεῖ τῷ Υἱῷ λόγῳ , ὁμοιον εἶναι τῷ γεννήσαντι μόνον κατ' ἐξαιρετοῦν ὁμοιότητα κατὰ τὴν ἰδιάζουσαν ἔννοιαν , οὐχ ὡς Πατρὶ Πατέρα . Οὐ γὰρ εἰσι δύο Πατέρες . Τὴν κατ' ἐξαιρετοῦν ὁμοιότητα τοῦ Υἱοῦ πρὸς τὸν Πατέρα δεῖξαι εὐηγγελιάμενος , ὅπως μὴ προσήκει νοεῖν αὐτὸν ὁμοιον κατασκευάζει τῷ λόγῳ . Εἰπὼν γὰρ ὅτι οὐχ ὡς Πατρὶ Πατὴρ ὁμοιος , κατεσκεύασε τῷ λόγῳ , ὅτι οὐχ ὁμοιος . Καὶ πάλιν προσθεὶς , ὅτι οὔτε ὡς ἀγεννητῷ ἀγέννητος , καὶ διὰ τοῦτο ἀπεῖπε νοεῖν ἐπὶ τοῦ Υἱοῦ πρὸς τὸν Πατέρα τὴν ὁμοιότητα · εἶτα ἐπαγαγὼν , οὔτε ὡς Υἱῷ Υἱὸς , τρίτον ἐπήγαγε νόημα , δι' οὗ παντάπασιν τὸν τοῦ ὁμοίου παραφέρεται λόγον . Οὕτως μὲν οὖν τοῖς ἰδίοις ἐπεταὶ λόγοις , τὴν τοῦ ὁμοίου ἀποδείξειν διὰ τῆς κατασκευῆς τοῦ ἀνομοίου ποιοῦμενος · τὸ δὲ σοφὸν αὐτοῦ καὶ ἀπλοῦν , ὅ τοῖς διορισμοῖς ἐπιδείκνυται . Υἱὸν γὰρ Πατρὶ ὁμοιον εἶναι εἰπὼν , ἀσφαλίζεται τὴν ἀκοήν , μὴ δεῖν ὡς Πατέρα Πατρὶ τὸν Υἱὸν εἶναι νοεῖν . Τίς δὲ οὕτως ἐν ἀνθρώποις ἀνόητος , ὥστε Υἱὸν ὁμοιον τῷ Πατρὶ μαθὼν εἶναι , εἰς τὴν Πατρὸς πρὸς τὸν Πατέρα ὁμοιότητα τοῖς λογισμοῖς ἐναχθῆναι ; Οὐδὲ ὡς Υἱῷ , φησὶ , Υἱόν · πάλιν τὸ ἴσον ἐν τῷ διορισμῷ ἡ δριμύτης ἔχει . Πατρὶ Υἱὸν ὁμοιον εἶναι εἰπὼν , τὸ μὴ δεῖν ὡς πρὸς Υἱὸν ἄλλον ὁμοίως ἔχειν
Lemmas: οὗτος γενικός εἴρω διά ὀλίγος , ὅσος διά ὁμοιότης τις ὁ παραλογισμός ἐμποιέω ὁ αἰσθητήριον , ἄλλος τίς παρά ὅς εἰμί νομίζω . ἔξεστι δέ διά φιλόπονος ὁ ἐξέτασις , πλατύνω διά ὁ πρᾶγμα ὁ λόγος , ὅσος ἑτερογενής μέν ἔχω προσάλληλος · διά δέ τις ὁ παρέπομαι ὁμοιόω ὁ ἕτερος ὁ ἕτερος νομίζω · ἆρα μή τίς τοιοῦτος ὁμοιότης εἶδος ἐπιβουλεύω ὁ υἱός ; ἀλλά οὐ εἄν εἰς οὗτος παραπληξία ἔρχομαι , ὥστε ὁ ἀπατηλός ὁμοιότης ἐπί ὁ ἀλήθεια βλέπω . πάλιν ἄλλος ὁμοιότης ἐν ὁ θεόπνευστος γραφή διδάσκω παρά ὁ εἶπον , ὅτι ποιέω ἄνθρωπος κατά εἰκών ἡμέτερος καί κατά ὁμοίωσις . ἀλλά οὐ ἐν οἴμη ὁ Εὐνόμιον ἐπί ὁ υἱός καί ὁ πατήρ οὗτος βλέπω ὁ εἶδος ὁ ὁμοιότης , ὡς ταύτος ὁ ἄνθρωπος ὁ Μονογενεύς θεός ἀποφαίνω . οἶδα καί ἕτερος ὁμοιότης εἶδος , ὅσπερ ἐν ὁ κοσμογένεια φημί περί ὁ Σέθ ὁ λόγος · ὅτι γεννάω ὁ Σέθ ὁ Ἀδάμ κατά ὁ εἶδος αὐτός καί κατά ὁ ὁμοιότης , ὅσπερ εἰμί λέγω ὁ Εὐνόμιος , οὐ ἀπόβλητος ὁ λόγος ποιέω . ἐνταῦθα γάρ , οὔτε ὁ φύσις ὁ ἀλλήλων ὁμοιόω διάφορος , καί ὁ χαρακτήρ καί ὁ εἶδος ὁ κοινωνία ἔχω · οὗτος δέ οὗτος εἰμί , ὅσος περί ὁ ὁ ὁμοιόω διαφορά ἐγώ νοέω . ὁράω τούνυν πρός τίς βλέπω ὁ Εὐνόμιος , ὁ ἐξαιρέω ἐκεῖνος ὁμοιότης πρός ὁ πατήρ μαρτυρέω ὁ υἱός λόγος , ὅμοιος εἰμί ὁ γεννάω μόνος κατά ἐξαιρέω ὁμοιότης κατά ὁ ἰδιάζω ἔννοια , οὐ ὡς πατήρ πατήρ . οὖον γάρ εἰμί δύο πατήρ . ὁ κατά ἐξαιρέω ὁμοιότης ὁ υἱός πρός ὁ πατήρ δείκνυμι εὐαγγελίζω , ὅπως μή προσήκω νοέω αὐτός ὅμοιος κατασκευάζω ὁ λόγος . εἶπον γάρ ὅτι οὐ ὡς πατήρ πατήρ ὅμοιος , κατασκευάζω ὁ λόγος , ὅτι οὐ ὅμοιος . καί πάλιν προστίθημι , ὅτι οὔτε ὡς ἀγεννητῷ ἀγέννητος , καί διά οὗτος ἀπολέγω νοέω ἐπί ὁ υἱός πρός ὁ πατήρ ὁ ὁμοιότης · εἶτα ἐπάγω , οὔτε ὡς υἱός υἱός , τρίτος ἐπάγω νόημα , διά ὅς παντάπασι ὁ ὁ ὁμοιόω παραφέρω λόγος . οὕτως μέν οὖν ὁ ἴδιος ἕπω λόγος , ὁ ὁ ὁμοιόω ἀποδείκνυμι διά ὁ κατασκευή ὁ ἀνόμοιος ποιέω · ὁ δέ σοφός αὐτός καί ἀπολόω , ὅς ὁ διορισμός ἐπιδείκνυμι . υἱός γάρ πατήρ ὅμοιος εἰμί εἶπον , ἀσφαλίζω ὁ ἀκοή , μή δήω ὡς πατήρ πατήρ ὁ υἱός εἰμί νοέω . Τῖς δέ οὕτως ἐν ἄνθρωπος ἀνόητος , ὥστε υἱός ὅμοιος ὁ πατήρ μανθάνω εἰμί , εἰς ὁ πατήρ πρός ὁ πατήρ ὁμοιότης ὁ λογισμός ἐνάγω ; οὐδέ ὡς υἱός , φημί , υἱός · πάλιν ὁ ἴσος ἐν ὁ διορισμός ὁ δριμύτης ἔχω . πατήρ υἱός ὅμοιος εἰμί εἶπον , ὁ μή δήω ὡς πρός υἱός ἄλλος ὁμοίως ἔχω