gregorius-nyssenus.apologia-in-hexaemeron pg044_0044.1
ἐδιαχρεῖν τῶν πάντὸς ὑποστάντος , καὶ τῶν στοιχείων πάντων ἐν ἀλλήλοις περιφυμένων , τὸ πανταχοῦ κατεσπαρμένον πῦρ ἐπεσκάπτετο , τῷ πλεονάζοντι τῆς ἰλῆς ἐπιπρωθοῦμένῳ . Ἐπεὶ δὲ ὀξεῖά τις ἐστὶν ἡ δύναμις αὐτοῦ καὶ εὐκίνητος , ὁμοῦ τὸ δοθῆναι τῇ φύσει τῶν δυνεὼν πρὸς τὴν τοῦ κόσμου γένεσιν παρὰ τοῦ Θεοῦ τὸ ἐνδόσιμον , πάσης τῆς βαρύτερας φύσεως προεξέφυρε , καὶ εὐθὺς τῷ φωτὶ τὰ πάντα περιηγάζετο . Ὁ δὲ κατὰ τὸν τῆς σοφίας λόγον , τῇ δυνάμει τοῦ πεποιηκότος ἐγένετο , ὡς λόγος Θεοῦ προστακτικός , παρὰ τοῦ Μωϋσέως ἐμνημονευθῆν , ὅ , « Ἐπεὶνὸ Θεός , Γενηθήτω φῶς » , καὶ ἐγένετο φῶς . Ἐπὶ γὰρ τοῦ Θεοῦ , κατὰ γε τὴν ἡμετέραν ὑπόληψιν , τὸ ἔργον λόγος ἐστὶ . Διότι πᾶν τὸ γινόμενον , λόγῳ γίνεται . Μοχλὸν τι καὶ συντυχικὸν καὶ αὐτόματον ἐν τοῖς θεοθεν ὑφισταμένοι νοεῖται οὐδέν . Ἄλλὰ χρὴ ἑκάστῳ τῶν δυνεὼν καὶ λόγον τινὰ σοφὸν τε καὶ τεχνικὸν ἐγκεῖσθαι πιστεύειν , κἂν χρῆτον ἡ τῆς ἡμετέρας δόξας . Τί οὖν εἶπεν ὁ Θεός , ἐπειδὴ λόγῳ παραστατικῇ ἐστὶν ἡ τοιαύτη φωνή , θεοπρεπῶς , ὡς οἴμαι , νήσωμεν εἰς τὸν ἐγκεῖμενον τῆς κτίσεως λόγον τὸ ρηθὲν ἀναφέροντες . Οὕτω γὰρ καὶ ὁ μέγας Δαβὶδ τὰς τοιαύτας φωνὰς ἡμῖν ἐξηγήσατο εἰπών , « Πάντα ἐν σοφίᾳ ἐποίησας . » Τὰ γὰρ προστακτικὰ τῆς τῶν δυνεὼν κτίσεως ῥήματα , ἄ παρὰ τοῦ Μωϋσέως ἐκ τῆς θείας φωνῆς ἀναγέγραπται , ταῦτα ὁ Δαβὶδ τὴν ἐνθεωρουμένην τοῖς γενομένοις σοφίαν ὠνόμασεν . Ὦθεν καὶ διηγεῖσθαι λέγει τοὺς οὐρανοὺς δόξαν Θεοῦ , δηλαδὴ τῆς ἐμφαινομένης αὐτοῖς τεχνικῆς θεωρίας διὰ τῆς ἐναρμονίου περιφοράς , ἀντὶ λόγου γινομένης τοῖς ἐπιστήσοιν . Εἰπὼν γὰρ διηγεῖσθαι τοὺς οὐρανοὺς , καὶ ἀναγγέλλειν τὸ στέρεωμα , διορθοῦται τοὺς παχύτερον τῶν λεγομένων ἀκούοντας · καὶ ἴσως καὶ φωνῆς ἔχον καὶ λόγον ἐναρθρον ἐκ τῆς τῶν οὐρανῶν διηγήσεως προσφερόμενους , ἐν οἷς φησι , ὅτι Οὐκ εἰσὶ λαλιαί , οὐδὲ λόγοι ὧν οὐχὶ ἀκούονται αἱ φωναὶ αὐτῶν , ἵνα δείξῃ ὅτι ἡ ἐν τῇ κτίσει θεωρουμένη σοφία , λόγος ἐστὶ , κἂν μὴ ἐναρθρος ἡ . Καὶ πάλιν τοῦ Μωϋσέως διεδοϊκάς τινας τοῦ Θεοῦ φωνὰς πρὸς αὐτὸν γεγενηθῆσαι εἰπόντος ἐν τῇ θαυματοποιίᾳ τῶν ἐν Αἰγύπτῳ σημείων , ὑψηλότερον ἢ κατὰ τὴν τῶν πολλῶν ὑπόληψιν ὁ Ψαλμωδὸς ἐξηγήσατο εἰπών , « Ἔθετο ἐν αὐτοῖς τοὺς λόγους τῶν σημείων αὐτοῦ , καὶ τῶν τεράτων αὐτοῦ ἐν γῇ Σάμ . » Τῷ γὰρ λόγῳ τινὶ τὴν σπεργαστικὴν ἑκάστου τῶν γινομένων δυνάμιν εἰς ἐνέργειαν ἀγεσθαι , σαφῶς διὰ τῆς φωνῆς ταύτης ὁ Ψαλμωδὸς ὑπῆγγετο , ὡς οὐκ ἐν ῥήμασι δυντος τοῦ λόγου , ἀλλὰ τῆς εἰς τὰ σημεῖα δυνάμεως , οὕτως ὠνομασμένην .
Lemmas: διαχράω ὁ πᾶς ὑφίστημι , καί ὁ στοιχεῖον πᾶς ἐν ἀλλήλων περιφύω , ὁ πανταχοῦ κατασπείρω πῦρ ἐπισκάπτω , ὁ πλεονάζω ὁ ἰλῆς επιπρωθουμενοω . ἐπεί δέ ὀξύς τις εἰμί ὁ δύναμις αὐτός καί εὐκίνητος , ὁμοῦ ὁ δίδωμι ὁ φύσις ὁ δυνεος πρός ὁ ὁ κόσμος γένεσις παρά ὁ Θεός ὁ ἐνδόσιμος , πᾶς ὁ βαρύς φύσις προεκφέρω , καί εὐθύς ὁ φάος ὁ πᾶς περιάγω . ὁ δέ κατά ὁ ὁ σοφία λόγος , ὁ δύναμις ὁ ποιέω γίγνομαι , ὡς λόγος Θεός προστακτικός , παρά ὁ Μωϋσῆς μνημονεύω , ὅς , « Ἐπεί Θεός , γίγνομαι φάος » , καί γίγνομαι φάος . ἐπί γάρ ὁ Θεός , κατά γε ὁ ἡμέτερος ὑπόληψις , ὁ ἔργον λόγος εἰμί . διότι πᾶς ὁ γίγνομαι , λόγος γίγνομαι . Μοχλός τίς καί συντυχικός καί αὐτόματος ἐν ὁ θεόθεν υφιστάμενος νοέω οὐδείς . ἀλλά χρή ἕκαστος ὁ δυνεος καί λόγος τις σοφός τε καί τεχνικός ἔγκειμαι πιστεύω , κἀν χράω ὁ ὁ ἡμέτερος δόξα . τις οὖν εἶπον ὁ Θεός , ἐπεί λόγος παραστατικός εἰμί ὁ τοιοῦτος φωνή , θεοπρεπῶς , ὡς οἴμη , νέος εἰς ὁ ἔγκειμαι ὁ κτίσις λόγος ὁ εἴρω ἀναφέρω . οὕτως γάρ καί ὁ μέγας Δαυίδ ὁ τοιοῦτος φωνή ἐγώ ἐξηγέομαι εἶπον , « Πάν ἐν σοφία ποιέω . » ὁ γάρ προστακτικός ὁ ὁ δυνεος κτίσις ῥῆμα , ὅς παρά ὁ Μωϋσῆς ἐκ ὁ θεῖος φωνή ἀναγράφω , οὗτος ὁ Δαυίδ ὁ ἐνθεωρέω ὁ γίγνομαι σοφία ὀνομάζω . ὤθω καί διηγέομαι λέγω ὁ οὐρανός δόξα Θεός , δηλαδή ὁ ἐμφαίνω αὐτός τεχνικός θεωρία διά ὁ ἐναρμόνιος περιφορά , ἀντί λόγος γίγνομαι ὁ ἐφίστημι . εἶπον γάρ διηγέομαι ὁ οὐρανός , καί ἀναγγέλλω ὁ στερέωμα , διορθόω ὁ παχύς ὁ λέγω ἀκούω · καί ἴσως καί φωνή ἔχω καί λόγος ἐναρθρόω ἐκ ὁ ὁ οὐρανός διήγησις προσφέρω , ἐν ὅς φημί , ὅτι οὐ εἰμί λαλιά , οὐδέ λόγος ὅς οὐ ἀκούω ὁ φωνή αὐτός , ἵνα δείκνυμι ὅτι ὁ ἐν ὁ κτίζω θεωρέω σοφία , λόγος εἰμί , κἀν μή έναρθρος ὁ . καί πάλιν ὁ Μωϋσῆς διεδοιξ τις ὁ Θεός φωνή πρός αὐτός γίγνομαι εἶπον ἐν ὁ θαυματοποιία ὁ ἐν Αἴγυπτος σημεῖον , ὑψηλός ἢ κατά ὁ ὁ πολύς ὑπόληψις ὁ ψαλμῳδός ἐξηγέομαι εἶπον , « τίθημι ἐν αὐτός ὁ λόγος ὁ σημεῖον αὐτός , καί ὁ τέρας αὐτός ἐν γῆ Σαμ . » ὁ γάρ λόγος τις ὁ σπεργαστικὴν ἕκαστος ὁ γίγνομαι δυνάμις εἰς ἐνέργεια ἄγω , σαφῶς διά ὁ φωνή οὗτος ὁ ψαλμῳδός ὑπάγω , ὡς οὐ ἐν ῥῆμα Δύντος ὁ λόγος , ἀλλά ὁ εἰς ὁ σημεῖον δύναμις , οὕτως ὀνομάζω .