gregorius-nyssenus.apologia-in-hexaemeron pg044_0063.1
Ἀ μχέται τὴν ἠλιαχὴν θερμότητα διαδύεσθαι τῇ πυκνότητι τοῦ λίθου καλυμμένῃ · ὥστε λεπταὶ τινες τοῦ ὕδατος φλέβες διὰ τῆς ἐργασίας ἀνεστοιχωθήσαν , ἀφ' ὧν ἐν κυκλῷ περὶ τὸ βάθος τῆς συνθέσεως γινομένης , εὐθηνεῖται τὸ φρέαρ τῷ ὕδατι . Ὦπερ τοίνυν ἐνταῦθα γίνεται πρὸς τὴν χειροποίητον κοιλότητα , συνδοδεῖσης τῆς πανταχόθεν περὶ τὸ φρέαρ συνυλισβομένης ἰκμάδος , τοῦτο εἴκως ἐν παντὶ γίνεσθαι τόπῳ , καὶ τὸ διὰ τῆς λεπτῆς ἰκμάδος ἀεὶ συνυδόμενον διὰ φλέδων τινῶν ἐπὶ τοὺς εὐρυτέρους ὀχετεύεσθαι πόρους , ὅλη τῆς λεπτῆς συρρόοις πρὸς ἑαυτὴν ἐνωθείσης . Οὕτως οὖν ἀπογεννᾶται τὸ ὕδωρ , τοῦ μὲν ψυχροῦ τὴν τὴν καθυγραίνοντος , τῆς δὲ ὑγρότητος τῆς ἐκ τοῦ ψυχροῦ συνισταμένης , καὶ ὅλην τὴν τοῦ ὕδατος φύσιν ἐν ἑαυτῇ τελειοῦσης . Ὦδεν ἀθροισθὲν ἤδη , καὶ βεβρον B γενόμενον , ἤπερ ἂν εὐδοθῇ , κατ' ἐκεῖνο τὴν γῆν ἀνεστοίχωσεν . Τοῦτο δὲ πηγὴ ὀνομάζεται . Τεχμηρίον δὲ τοῦ καθυρεῖσθαι τὴν ψυχρότητα τῆς τῶν ὕδατων γενέσεως , τὸ τοὺς πρὸς ἀρκτίους τῶν τόπων καὶ μᾶλλον κατεψυγμένους εὐθρόπεσθαι τοῖς ὕδασιν . Ἡ γὰρ ἂν ἐπίσης τὰ ἠλιούμενα τε καὶ νότια , διάδροχα τοῖς ὕδασιν ἦν , εἰ μηδὲν ἡ ἄπουσία τῆς ψύξεως τῇ γενέσει τῶν ὑγρῶν ἐνεπόδιζεν . Ὦσπερ δὲ τὸ ἐξ ὀμδρίας ὕδωρ ἀθροισθὲν μὲν ἐκ τῶν σταγόνων συρρόας , χειμάρρους γίνεται , εἰ δὲ αὐτὰς τὰς σταγόνας ἐφ' ἑαυτῶν τις βλέποι , βραχὺ τι καὶ ἀντ' οὐδενὸς τὸ ἐν ἑκάστῃ φανήσεται · οὕτω καὶ ἡ τῆς κατὰ λεπτὸν κάτωθεν ἀεὶ τοῦ ὑγροῦ συνισταμένης ποσότητος · ὅταν ἐν ἐκ πολλῶν βεβρῶν τὸ τῶν λεπτῶν ἀθροίσμα γένηται , τὸ τοιοῦτον εἰς ποταμοῦ φύσιν ἐκδίδεται . Ὁ C δὲ ταύτας τὰς ὑπολήψεις παραγαρμόμενος , πῶθεν ἂν εἰθελὴ τοὺς ἀετωοὺς τῶν ποταμῶν ἀναβιδοῦσαι ; Ἄρα μὴ τινὰς λίμνας ἐντὸς τῶν τῆς γῆς κόλπων ὑπονοήσειεν ; Ἄλλὰ καὶ αὐταὶ πάντως εἰ μὴ τὸ ἐπιρρέον ἔχοιεν , ἐν βραχεὶ ξενυθήσονται , ὥστε κατ' ἀνάγκην καὶ ἄλλας τούτων ὑπερκεῖσθαι νομίζειν · ἡ δὲ ἀκολουθία τοῦ λόγου , καὶ τὰς ἄλλας ἀναπληροῦν ἀναζητήσει · κἂν ἄλλας ὑπερκεῖσθαι λίμνας ἐκείνων ὑποτιθῇται , καὶ τὸ τῶν ἄλλων πλήρωμα ποίας ἔχει τὰς ἀφορμὰς ἀναγκαίως διερευνησεται . Καὶ οὕτως εἰς ἀπειρον προιοὺν ὁ λόγος οὐδαμοῦ στήσεται , λιμνῶν λίμνας ὑπερθεῖς · ἵνα αἱ πρὸς ταῖς πηγὰς λίμναι μὴ ἐπιλείπωσιν , ἕως ἂν τῶν ἐσχάτων τὰς ἀφορμὰς καταλάβῃ , δι' ὧν ἡ τοῦ ὕδατος γένεσις τὴν ἀρχὴν λαμβάνοι . Ὦπερ τοίνυν εἴκως ἐστὶ τὴν πρώτην τοῦ ὕδατος φύσεως αἰτίαν ἐξευρεῖσθαι , πολὺ ἂν εὐλογώτε - D ρον εἴη τοῦτο περὶ τὴν τῶν πηγῶν σύστασιν ἐννοεῖν , καὶ μὴ τὰς ὑπογεῖους λίμνας φαντάζεσθαι , ἀφ' ὧν εὐθὺς καὶ τὸ καταφερέες τῆς τοῦ ὕδατος φύσεως ἐξ ἐναντίου πρὸς τὸν λόγον ἵσταται . Πῶς γὰρ ἐπὶ τὸ ἄνω ῥύθεσθαι οὐ ἡ φύσις ἰδίαν ἔχει τὴν ἐπὶ τὸ κάτω φοράν ; Ἐπειτα δὲ καὶ ὅσον τὸ μέγεθος τῶν λιμνῶν ἐκείνων ἡ διηνεκής τῶν τοσούτων ὕδάτων ἀπορροὴ στοχαζέσθαι δίδωσιν , ὥστε τοσούτον προχεύουσαν ἐν τοσούτῳ χρόνῳ , ἀκένωτον μένειν , μηδένος ἐνδοθεν τὸ ἐξὸν ἀντεισάγοντος ; Ἄλλὰ δῆλον ἂν εἴη διὰ τῶν ἐξητασμένων , ὅτι τῷ ποταμῷ μὲν οὐ λείπει ἡ χορηγία τοῦ ὕδατος , τῆς γῆς πρὸς τοῦτο μεδισταμένης . Ὁ δὲ ὀγκος τῆς γῆς οὐκ ἐλαττοῦται
Lemmas: ὅς μχέται ὁ ἡλιακός θερμότης διαδύνω ὁ πυκνότης ὁ λίθος καλυμμένος · ὥστε λεπτός τις ὁ ὕδωρ φλέψ διά ὁ ἐργασία ἀνεστοιχωθήσαν , ἀπό ὅς ἐν κυκλάζω περί ὁ βάθος ὁ σύνθεσις γίγνομαι , εὐθηνέω ὁ φρέαρ ὁ ὕδωρ . ὅσπερ τοίνυν ἐνταῦθα γίγνομαι πρός ὁ χειροποίητος κοιλότης , συνδίδωμι ὁ πανταχόθεν περί ὁ φρέαρ συνυλισβομενω ἰκμάς , οὗτος ἵημι ἐν πᾶς γίγνομαι τόπος , καί ὁ διά ὁ λεπτός ἰκμάς ἀεί συνδύω διά φλέδων τις ἐπί ὁ εὐρύς ὀχετεύω πόρος , ὅλος ὁ λεπτός σύρροος πρός ἑαυτοῦ ἐνωθέω . οὕτως οὖν ἀπογεννάω ὁ ὕδωρ , ὁ μέν ψυχρός ὁ ὁ καθυγραίνω , ὁ δέ ὑγρότης ὁ ἐκ ὁ ψυχρός συνίστημι , καί ὅλος ὁ ὁ ὕδωρ φύσις ἐν ἑαυτοῦ τελειόω . ὧδε ἀθροίζω ἤδη , καί βεβρός B γίγνομαι , ἤ2 εἄν ευδιδωμι , κατά ἐκεῖνος ὁ γῆ ἀνεστοίχωσεν . οὗτος δέ πηγή ὀνομάζω . Τεχμηρίον δέ ὁ καθυρεω ὁ ψυχρότης ὁ ὁ ὕδωρ γένεσις , ὁ ὁ πρός ἄρκτιος ὁ τόπος καί μᾶλλον καταψύχω εὐθρόπεσθαι ὁ ὕδωρ . ὁ γάρ εἄν ἐπίσης ὁ ἀλιόω τε καί νότιος , διάδροχα ὁ ὕδωρ εἰμί , εἰμί μηδείς ὁ ἀπουσία ὁ ψῦξις ὁ γένεσις ὁ ὑγρός ἐμποδίζω . ὥσπερ δέ ὁ ἐκ ὀμδρίας ὕδωρ ἀθροίζω μέν ἐκ ὁ σταγών συρροή , χειμάρρους γίγνομαι , εἰμί δέ αὐτός ὁ σταγών ἐπί ἑαυτοῦ τις βλέπω , βραχύς τίς καί ἀντί οὐδείς ὁ ἐν ἕκαστος φαίνω · οὗτος καί ὁ ὁ κατά λεπτόν κάτωθεν ἀεί ὁ ὑγρός συνίστημι ποσότης · ὅταν ἐν ἐκ πολύς βεβρός ὁ ὁ λεπτός ἄθροισμα γίγνομαι , ὁ τοιοῦτος εἰς ποταμός φύσις εκδίδω . ὁ C δέ οὗτος ὁ ὑπόληψις παραγράφω , πίνω εἄν ἐθέλω ὁ ἀετωοὺς ὁ ποταμός αναβιδιδωμι ; ἄρας μή τις λίμνη ἐντός ὁ ὁ γῆ κόλπος ὑπονοέω ; ἀλλά καί αὐτός πάντως εἰμί μή ὁ ἐπιρρέω ἔχω , ἐν βραχύς ξενυτιθημι , ὥστε κατά ἀνάγκη καί ἄλλος οὗτος ὑπέρκειμαι νομίζω · ὁ δέ ἀκολουθία ὁ λόγος , καί ὁ ἄλλος ἀναπληρόω ἀναζητέω · κἀν ἄλλος ὑπέρκειμαι λίμνη ἐκεῖνος ὑποτίθημι , καί ὁ ὁ ἄλλος πλήρωμα Ποίας ἔχω ὁ ἀφορμή ἀναγκαῖος διερευνάω . καί οὕτως εἰς ἤπειρος πριόω ὁ λόγος οὐδαμοῦ ἵστημι , λίμνη λίμνη ὑπερθέω · ἵνα ὁ πρός ὁ πηγή λίμνη μή ἐπιλείπω , ἠώς εἄν ὁ ἔσχατος ὁ ἀφορμή καταλαμβάνω , διά ὅς ὁ ὁ ὕδωρ γένεσις ὁ ἀρχή λαμβάνω . ὅσπερ τοίνυν ἵημι εἰμί ὁ πρῶτος ὁ ὕδωρ φύσις αἴτιος ἐξευρίσκω , πολύς εἄν εὐλογέω - D ἀντίμοιρος εἰμί οὗτος περί ὁ ὁ πηγή σύστασις ἐννοέω , καί μή ὁ ὑπόγειος λίμνη φαντάζω , ἀπό ὅς εὐθύς καί ὁ καταφερής ὁ ὁ ὕδωρ φύσις ἐκ ἐναντίος πρός ὁ λόγος ἵστημι . Πῶς γάρ ἐπί ὁ ἄνω ῥύομαι οὖον ὁ φύσις ἴδιος ἔχω ὁ ἐπί ὁ κάτω φορός ; ἔπειτα δέ καί ὅσος ὁ μέγεθος ὁ λίμνη ἐκεῖνος ὁ διηνεκής ὁ τοσοῦτος ὕδωρ ἀπορροή στοχάζομαι δίδωμι , ὥστε τοσοῦτος προχέω ἐν τοσοῦτος χρόνος , ἀκένωτος μένω , μηδείς ἔνδοθεν ὁ ἔξεστι ἀντεισάγω ; ἀλλά δῆλος εἄν εἰμί διά ὁ ἐξετάζω , ὅτι ὁ ποταμός μέν οὖον λείπω ὁ χορηγία ὁ ὕδωρ , ὁ γῆ πρός οὗτος μεδισταμένης . ὁ δέ ὄγκος ὁ γῆ οὐ ἐλασσόω