gregorius-nyssenus.apologia-in-hexaemeron pg044_0039.1
Aεργασθέντα νοήματα · ἄ γὰρ ἐκεῖνος εἶπεν ἐν ὀλίγοις τα καὶ εὐπαραγράπτοις τοῖς ῥήμασι , ταῦτα διὰ τῆς ὑψηλῆς φιλοσοφίας οὐ διδάσκαλος ἡμῶν αὐξήσας , οὐχὶ ἄσταχυν , ἀλλὰ δένδρον ἐποίησεν κατὰ τὸν ὁμοιοθέντα τῇ βασιλείᾳ τοῦ σιναπέως κόκκον , τὸν ἐν τῇ καρδίᾳ τοῦ γεωργούντος ἀποδενδρούμενον , ὥστε γενέσθαι πανταχόθεν αὐτὸν ἀφριλαφὴ τοῖς νοήμασι , καὶ διπλωμένον ἀντὶ κλάδων τοῖς δόγμασι , καὶ τῷ σκοπῷ τῆς εὐσεβείας εἰς ὕψος ἀνατεινόμενον , ὡς καὶ τὰς ὑψηλὰς τε καὶ μετεωροφόρους ψυχὰς , ἃς πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ τὸ Εὐαγγέλιον ὀνομάζει , δύνασθαι τῇ μεγέθει τῶν τοιούτων κλάδων ἐννοσσεύειν . Καλὰ γὰρ τις οἴδεν ἐστι ψυχῆς , ἡ περὶ τὸ ζητούμενον συγχάθεσις , τὴν δασατον τοῦ νοῦ πολυπραγμοσύνην , καθάπερ τινὰ πολυπλανὴ πτῆσιν , ἐφ’ ἑαυτῆς ἀναπαύουσα . Πῶς οὖν ἐστι τῷ τοιούτῳ καὶ τληκώτῳ δένδρῳ τῶν λόγων , ἀντιφύτευσαι τὴν βραχεῖαν τῆς διανοίας ἡμῶν ὑποσπόδα ; “ Ὡ τοῦτο μὲν οὐτε σὺ καλεύσεις , οὐδ’ ἡμῶν δεξάμεν ποτέ , τὸ ἐξ ἐναντίου τῇ τοῦ πατρὸς ἡμῶν καὶ διδασκάλου φιλοπονίᾳ τὸν ἡμέτερον ἀντιτεθεῖναι πόνον ; Ἄλλ’ ὅσπερ οἱ γεωργοὶ θαυματοποιοῦντι , καρπῶν διαφορὰν ἐν ἐνὶ φυτῷ σοφίζονται · ὁ δὲ τρόπος τῆς φυτοκομίας οὕτως ἐστιν · Βραχὺ τι φύλλον ἐξ ἑτέρου δένδρου μετὰ τοῦ ὑποκειμένου τῇ βάσει φλοιοῦ ἀποσφάραντες , ἄλλῳ φυτῷ μείζονι , κατὰ τι μέρος ἐν , τομῆς τὸν φλοιὸν ἐναρμόζουσι , ἵνα τῇ φυτικῇ τοῦ μείζονος ἰχμάδι τὸ ἐντεθεὶν ἐκεῖνο πεινάνομεν , εἰς κλάδον ἀναφυῆται . Οὕτω καὶ αὐτὸς τὴν ἐμὴν διάνοιαν , οἷον τινὰ βραχὺν μόσχον τῇ ἰχμάδι τοῦ μεγάλου δένδρου τῇ τοῦ διδασκάλου ἡμῶν σοφίᾳ ἐνειρας , κλάδος ἐκεῖνου γενέσθαι πειράσομαι , ἐμφυόμενος ὡς ἐστι μοι δυνατόν τοῖς νοήμασι , καὶ τῇ χρήσει τῆς ἐκείθεν ἐνδυομένης ἡμῖν ἀφορμῆς ἐπαρδόμενος . Οἴμαι γὰρ ἐγὼ μὴ καλῶς τινὰς τὸν σκοπὸν τῶν εἰς τὴν Ἑξαμέρων αὐτῷ πεποιημένων ἐπεγνωκέναι , οὐ χάριν αἰτιοῦνται τὸ μὴτε περὶ τοῦ ἡλίου σαφῆ παραδέδοσθαι τὴν γνώσιν αὐτοῖς , πῶς μετὰ τρεῖς ἡμέρας ὁ φωστήρ , οὐτ’ ἂν μετὰ τῶν ἄλλων ἀστέρων κατασκευάζεται , ὡς ἀδύνατον τὸν ὀρθρὸν καὶ ἑσπέραν διορισθῆναι τὸ ἡμερήσιον μέτρον , εἰ μὴ πάντως ὁ ἥλιος ἑσπέραν μὲν δυόμενος , ὀρθρὸν δὲ ἀνατέλλων ποιήσειεν .
Lemmas: Aεργασθέντα νόημα · ὅς γάρ ἐκεῖνος εἶπον ἐν ὀλίγος ὁ καί εὐπαράγραπτος ὁ ῥῆμα , οὗτος διά ὁ ὑψηλός φιλοσοφία οὖον διδάσκαλος ἐγώ αὐξάνω , οὐ ἄσταχυς , ἀλλά δένδρον ποιέω κατά ὁ ὁμοιόω ὁ βασίλεια ὁ σίναπι κόκκος , ὁ ἐν ὁ Καρδία ὁ γεωργέω ἀποδενδρόω , ὥστε γίγνομαι πανταχόθεν αὐτός ἀφριλαφὴ ὁ νόημα , καί διπλώνω ἀντί κλάδος ὁ δόγμα , καί ὁ σκοπός ὁ εὐσέβεια εἰς ὕψος ἀνατείνω , ὡς καί ὁ ὑψηλός τε καί μετεωροφόρος ψυχή , ὅς πετεινόν ὁ οὐρανός ὁ Εὐαγγέλιος ὀνομάζω , δύναμαι ὁ μέγεθος ὁ τοιοῦτος κλάδος ἐννοσσεύω . Καλή γάρ τις οἶδα εἰμί Ψυχή , ὁ περί ὁ ζητέω συγχάθεσις , ὁ δατέομαι ὁ νόος πολυπραγμοσύνη , καθάπερ τις πολυπλανής πτῆσις , ἐπί ἑαυτοῦ ἀναπαύω . Πῶς οὖν εἰμί ὁ τοιοῦτος καί τληκώτῳ δένδρον ὁ λόγος , ἀντιφυτεύω ὁ βραχύς ὁ διάνοια ἐγώ υποσποδη ; “ εἰμί οὗτος μέν οὐ σύ καλέω , οὐδέ ἐγώ δέχομαι ποτός , ὁ ἐκ ἐναντίος ὁ ὁ πατήρ ἐγώ καί διδάσκαλος φιλοπονία ὁ ἡμέτερος ἀντιτίθημι πόνος ; ἄλλος ὅσπερ ὁ γεωργός θαυματοποιέω , καρπός διαφορά ἐν ἐν φυτός σοφίζω · ὁ δέ τρόπος ὁ φυτοκομία οὕτως εἰμί · βραχύς τίς φύλλον ἐκ ἕτερος δένδρον μετά ὁ ὑπόκειμαι ὁ βάσις φλόος ἀποσφάραντες , ἄλλος φυτός μείζων , κατά τίς μέρος ἐν , τομή ὁ φλοιός ἐναρμόζω , ἵνα ὁ φυτικός ὁ μείζων ἰκμάς ὁ ἐντίθημι ἐκεῖνος πεινάω , εἰς κλάδος ἀναφύω . οὕτως καί αὐτός ὁ ἐμός διάνοια , οἷος τις βραχύς μόσχος ὁ ἰκμάς ὁ μέγας δένδρον ὁ ὁ διδάσκαλος ἐγώ σοφία ἐνείρω , κλάδος ἐκεῖνος γίγνομαι πειράζω , ἐμφύω ὡς εἰμί ἐγώ δυνατός ὁ νόημα , καί ὁ χρῆσις ὁ ἐκεῖθεν ἐνδύω ἐγώ ἀφορμή ἐπάρδω . οἴμη γάρ ἐγώ μή καλῶς τις ὁ σκοπός ὁ εἰς ὁ εξαμερής αὐτός ποιέω ἐπιγιγνώσκω , οὖον χάρις αἰτιάομαι ὁ μήτε περί ὁ ἥλιος σαφής παραδίδωμι ὁ γνῶσις αὐτός , πῶς μετά τρεῖς ἡμέρα ὁ φωστήρ , οὐ εἄν μετά ὁ ἄλλος ἀστήρ κατασκευάζω , ὡς ἀδύνατος ὁ ὄρθρος καί ἑσπέρα διορίζω ὁ ἡμερήσιος μέτρον , εἰμί μή πάντως ὁ ἥλιος ἑσπέρα μέν δύο , ὄρθρος δέ ἀνατέλλω ποιέω .