gregorius-nyssenus.apologia-in-hexaemeron pg044_0043.2
A μενον , καὶ ἀντὶ τοῦ εἰπεῖν ὅτι ἀθρόως πάντα τὰ ὄντα ὁ Θεὸς ἐποίησεν , εἶπεν ἐν κεφαλαιῷ , ἥτοι ἐν ἀρχῇ ποιησάμενος τὸν Θεὸν τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν . Μία δὲ τῶν δύο φωνῶν ἡ σημασία , τῆς τε ἀρχῆς καὶ τοῦ κεφαλαίου . Δηλοῦται γὰρ ἐπίσης δι' ἐκατέρων τὸ ἀθρόων · ἐν μὲν γὰρ τῷ κεφαλαιῷ , τὸ συλλαβῆναι τὰ πάντα γεγονόθαι περιίστησι . διὰ δὲ τῆς ἀρχῆς δηλοῦται τὸ ἀχαραὲς τε καὶ ἀδιάστατον . Ἡ γὰρ ἀρχὴ παντὸς διαστηματικοῦ νοήματος ἀλλοτριως ἔχει . Ὡς τὸ σημεῖον ἀρχὴ τῆς γραμμῆς , καὶ τοῦ ὄγκου τὸ ἄτομον , οὕτως καὶ τὸ ἀχαραὲς τοῦ χρονικοῦ διαστήματος . Ἡ οὖν ἀθρόα τῶν ὄντων παρὰ τῆς ἀρράτου δυνάμεως τοῦ Θεοῦ καταβολή , ἀρχὴ παρὰ τοῦ Μωϋσέως , ἥτου κεφάλαιον κατνομασάθη , ἐν ᾧ τὸ πᾶν συστήνη λέγεται . Τὰ μὲν ἄκρα τῶν ὄντων εἰπὼν · τὰ δὲ μέσα κατὰ τὸ συμπίπτειν τοῖς ἄκροῖς συνενδείξαμενος . Ἄκρα δὲ φημι , διὰ τὴν ἀνθρωπίνην αἴσθησιν , ἡ οὔτε εἰς τὰ ὑπὸ γῆν διαδύεται , οὔτε τὸν οὐρανὸν διαβαίνει . Οὕκουν τοῦτο νοεῖν , ἡ ἀρχὴ τῆς κοσμογονίας ὑποτίθεται , ὅτι πάντων τῶν ὄντων τὰς ἀφορμὰς καὶ τὰς αἰτίας , καὶ τὰς δυνάμεις , συλλαβὴν ὁ Θεὸς ἐν ἀχαραὶ κατεβάλλετο , καὶ ἐν τῇ πρώτῃ τοῦ θελήματος ὀρμῇ , ἡ ἐκάστου τῶν ὄντων οὐσία συνέδραμεν , οὐρανός , αἰθήρ , ἀστέρες , πῦρ , ἀήρ , θάλασσα , γῆ , ζῶον , φυτά · ἃ τῷ μὲν θεῷ ὀφθαλμῷ πάντα καθεωράτο , τῷ τῆς δυνάμεως λόγῳ δεῖκνύμενα , τῷ , καθὼς φησιν ἡ προφητεία , « εἰδὼς πάντα πρὸ τῆς γενέσεως αὐτῶν . » Τῇ δὲ συγκαταθαλησθῆν δυνάμει τε καὶ σοφίᾳ πρὸς τὴν τελείωσιν ἐκάστου τῶν μορίων τοῦ κόσμου , εἱρμὸς τις ἀναγκαῖος κατὰ τινὰ τάξιν ἐπηκολούθησεν , ὥστε τὸ πρῶδεῖν μὲν καὶ προεσφαγῆναι τῶν ἄλλων τῶν ἐν τῷ παντὶ θεωρουμένων , καὶ οὕτω μετ' ἐκεῖνο , τὸ ἀναγκαῖως τῷ προλαβόντι ἐπάρμονον , καὶ ἐπὶ τούτῳ τρίτον , ὡς ἡ τεχνικὴ συνήνταχας αὐτοῖς · τέταρτον τε καὶ πέμπτον , καὶ τὰ λοιπὰ τῆς κατὰ τὸ ἑρέπεθ ἀκολουθίας , οὐκ αὐτομάτῳ τινὶ συντυχίᾳ , κατὰ τινὰ ἀτακτον καὶ τυχαίαν φοράν , οὕτως ἀναφαίνόμενα . Ἄλλ' ὡς ἡ ἀναγκαία τῆς φύσεως τάξις ἐπιζητεῖ τὸ ἐν τοῖς γινομένοις ἀκολουθοῦν , οὕτως ἕκαστα γεγενήσθαι φησιν ἐν διηγήσεως εἴδει περὶ τῶν φυσικῶν δογμάτων ἐκάστου τῶν γινομένων προσγράφων , καλῶς καὶ θεοπρεπῶς καὶ τοῦτο ποιῶν . Πᾶν γὰρ τὸ καθ' εἱρμὸν τινὰ καὶ σοφίαν γινόμενον τοῦ Θεοῦ , τὴς ἀντικρίως ἐστὶ φωνή .
Lemmas: A μένω , καί ἀντί ὁ εἶπον ὅτι ἀθρόος πᾶς ὁ εἰμί ὁ θεός ποιέω , εἶπον ἐν κεφάλαιος , ἤτοι ἐν ἀρχή ποιέω ὁ θεός ὁ οὐρανός καί ὁ γῆ . Μία δέ ὁ δύο φωνή ὁ σημασία , ὁ τε ἀρχή καί ὁ κεφάλαιος . δηλόω γάρ ἐπίσης διά κατεράω ὁ ἀθρόος · ἐν μέν γάρ ὁ κεφάλαιος , ὁ συλλαμβάνω ὁ πᾶς γίγνομαι περιίστημι . διά δέ ὁ ἀρχή δηλόω ὁ ἀχαρεύς τε καί ἀδιάστατος . ὁ γάρ ἀρχή πᾶς διαστηματικός νόημα ἀλλότριος ἔχω . ὡς ὁ σημεῖον ἀρχή ὁ γραμμή , καί ὁ ὄγκος ὁ ἄτομος , οὕτως καί ὁ ἀχαρεύς ὁ χρονικός διάστημα . ὁ οὖν ἀθρόος ὁ εἰμί παρά ὁ ἄρρατος δύναμις ὁ Θεός καταβολή , ἀρχή παρά ὁ Μωϋσῆς , Ήτου κεφάλαιος κατονομάζω , ἐν ὅς ὁ πᾶς συνίστημι λέγω . ὁ μέν ἄκρος ὁ εἰμί εἶπον · ὁ δέ μέσος κατά ὁ συμπίπτω ὁ ἄκρος συνενδείκνυμι . Ἄκρα δέ φημί , διά ὁ ἀνθρώπινος αἴσθησις , ὁ οὔτε εἰς ὁ ὑπό γῆ διαδύνω , οὔτε ὁ οὐρανός διαβαίνω . κέω οὗτος νοέω , ὁ ἀρχή ὁ κοσμογονία ὑποτίθημι , ὅτι πᾶς ὁ εἰμί ὁ ἀφορμή καί ὁ αἴτιος , καί ὁ δύναμις , συλλαβή ὁ θεός ἐν ἀχαραὶ καταβάλλω , καί ἐν ὁ πρῶτος ὁ θέλημα ὁρμή , ὁ ἕκαστος ὁ εἰμί οὐσία συντρέχω , οὐρανός , αἰθήρ , ἀστήρ , πῦρ , ἀήρ , θάλασσα , γῆ , ζῷον , φυτός · ὁ ὁ μέν θεός ὀφθαλμός πᾶς καθοράω , ὁ ὁ δύναμις λόγος δείκνυμι , ὁ , καθώς φημί ὁ προφητεία , « εἰδοί πᾶς πρό ὁ γένεσις αὐτός . » ὁ δέ συγκαταθαλησθῆν δύναμις τε καί σοφία πρός ὁ τελέω ἕκαστος ὁ μόριον ὁ κόσμος , εἱρμός τις ἀναγκαῖος κατά τις τάξις ἐπακολουθέω , ὥστε ὁ προδέω μέν καί προσφάζω ὁ ἄλλος ὁ ἐν ὁ πᾶς θεωρέω , καί οὗτος μετά ἐκεῖνος , ὁ ἀναγκαῖος ὁ προλαμβάνω ἐπάρμονον , καί ἐπί οὗτος τρίτος , ὡς ὁ τεχνικός συμφέρω αὐτός · τέταρτος τε καί πέμπτος , καί ὁ λοιπάς ὁ κατά ὁ ἕρπω ἀκολουθία , οὐ αὐτόματος τις συντυχία , κατά τις ἄτακτος καί τυχαῖος φορός , οὕτως ἀναφαίνω . ἄλλος ὡς ὁ ἀναγκαῖος ὁ φύσις τάξις ἐπιζητέω ὁ ἐν ὁ γίγνομαι ἀκολουθέω , οὕτως ἕκαστος γίγνομαι φημί ἐν διήγησις εἶδος περί ὁ φυσικός δόγμα ἕκαστος ὁ γίγνομαι προσγράφω , καλῶς καί θεοπρεπῶς καί οὗτος ποιέω . Πᾶν γάρ ὁ κατά εἱρμός τις καί σοφία γίγνομαι ὁ Θεός , σής ἀντίκριος εἰμί φωνή .