gregorius-nyssenus.apologia-in-hexaemeron pg044_0048.2
Τὸ δὲ πνεῦμα τοῦ Θεοῦ ταύτῃ τῇ φύσει ἐστὶν αὐτῷ τῷ Θεῷ · εἰ δὲ μία φύσις τοῦ Θεοῦ καὶ τοῦ πνεύματος , φῶς δὲ ὁ Θεός , φῶς ἄγε πάντως · καὶ τοῦ Θεοῦ τὸ πνεῦμα . Τὸ δὲ φῶς ἐν φωτὶ πάντως ποιεῖ ἐκεῖνα , οἷς ἐπιφέρεται . Τὸ δὲ ὕδωρ ὑπὸ πνεῦμα τοῦ Θεοῦ ἐπεφέρετο , ἄλλο τι παρὰ τὴν κατωφερὴ ταύτην τῶν μέσων ὕδάτων φύσιν ἐστιν , ὃ τῷ στερεώματι πρὸς τὸ βαρύ τε καὶ κατωφερὲς ὕδωρ διατεχίζεται . Εἰ δὲ ὕδωρ κάκεινο παρὰ τῆς Γραφῆς ὀνομάζεται , ψ διὰ τῆς ὀψηλότητος θεωρίας , τῶν νοητῶν δυνάμεων πλήρωμα σημαίνεσθαι σκοαζόμεθα , ξενιζέσθω διὰ τῆς ὀμωνυμίας μηδεὶς . Καὶ γὰρ καὶ ὁ Θεὸς πῦρ καταναλίσκον ἐστιν , ἀλλὰ καθαρεύσει τῆς ὀλικῆς σημασίας τοῦ πυρὸς ὁ λόγος . Ὥσπερ οὖν τὸν Θεὸν πῦρ μαθὼν εἶναι , ἄλλο τι αὐτὸν παρὰ τὸ πῦρ τοῦτο ἐνὸησας · οὕτω καὶ ὕδωρ θεῖο πνεύματι ἐπιφερόμενον διδαχθεὶς , μὴ τὴν κατωφερὴ φύσιν νοήσῃς τὴν εἰς γῆν καταρρέουσαν . Τὸ γὰρ πνεῦμα τοῦ Θεοῦ τοῖς χθαμαλοῖς τε καὶ ἀστάτοις οὐκ ἐπιφέρεται . Οὐκοῦν ὡς ἂν φανερώτερον ἡμῖν ἐκκαλυφθεὶν τὸ νόημα , διὰ συντομίας τοῦ νοῦν . τῶν εἰρημένων ἀναληψόμεθα · ὅτι τὸ στερεῶμα ὃ ἐπεχέθη οὐρανός , μεθόριον τῆς αἰσθήσεως ἐστιν · κτίσεως , τὸ δὲ ἀπ’ ἐκεῖνον , νοητὴ τῆς διαδόσεως κτίσις , ἐν ᾧ οὐκ εἴδος , οὐ μέγεθος , οὐχ ἡ ἐπὶ τόπου θέσις , οὐ τὸ ἐκ διαστημάτων μέτρον , οὐ χρώμα , οὐ σχῆμα , οὐ πλικότης , οὐδ’ ἄλλο τι τῶν ὑπὸ τὸν οὐρανὸν θεωρουμένων οὐδέν . Καὶ με μηδεὶς ὑπονοεῖν διὰ τῆς τροπολογίας σύγχυσιν ἐπάγειν τῇ θεωρίᾳ τῆς λέξεως , ὡς ταῖς ὑπονοίαις τῶν πρὸ ἡμῶν τὰ τοιαῦτα τεθεωρησθῶν συμφέρεσθαι , καὶ λέγειν · τὰς μὲν ἀποστατικὰς δυνάμεις , ἀδύσπον λέγεσθαι · τὸν δὲ κοσμοκράτορα τοῦ σκότους , τὸ ἐπάνω τῆς ἀβύσσου νοεῖσθαι σκότος . Μήποτε οὖτω παρανομήσαιμι , ὡς ποίημα Θεοῦ τὴν κακίαν νοῆσαι . σαφῶς εἰπὼν τὸ κεφάλαιον τοῦ θελοῦ λόγου , ὅτι « Καὶ εἶδεν ὁ Θεὸς τὰ πάντα ὅσα ἐποίησεν , καὶ
Lemmas: ὁ δέ πνεῦμα ὁ Θεός οὗτος ὁ φύσις εἰμί αὐτός ὁ Θεός · εἰμί δέ εἷς φύσις ὁ Θεός καί ὁ πνεῦμα , φάος δέ ὁ Θεός , φάος ἄγω πάντως · καί ὁ Θεός ὁ πνεῦμα . ὁ δέ φάος ἐν φάος πάντως ποιέω ἐκεῖνος , ὅς ἐπιφέρω . ὁ δέ ὕδωρ ὑπό πνεῦμα ὁ Θεός ἐπιφέρω , ἄλλος τίς παρά ὁ κατωφερής οὗτος ὁ μέσος ὕδωρ φύσις εἰμί , ὅς ὁ στερέωμα πρός ὁ βαρύς τε καί κατωφερής ὕδωρ διατειχίζω . εἰμί δέ ὕδωρ ἐκεῖνος παρά ὁ γραφή ὀνομάζω , ψ διά ὁ οψηλοτητη θεωρία , ὁ νοητός δύναμις πλήρωμα σημαίνω σκάζω , ξενίζω διά ὁ ομωνυμία μηδείς . καί γάρ καί ὁ θεός πῦρ καταναλίσκω εἰμί , ἀλλά καθαρεύω ὁ ολικός σημασία ὁ πυρός ὁ λόγος . ὥσπερ οὖν ὁ θεός πῦρ μανθάνω εἰμί , ἄλλος τίς αὐτός παρά ὁ πῦρ οὗτος νοέω · οὗτος καί ὕδωρ τίθημι πνεῦμα ἐπιφέρω διδάσκω , μή ὁ κατωφερής φύσις νοέω ὁ εἰς γῆ καταρρέω . ὁ γάρ πνεῦμα ὁ Θεός ὁ χθαμαλός τε καί ἄστατος οὐ ἐπιφέρω . οὐκοῦν ὡς εἄν φανερός ἐγώ ἐκκαλύπτω ὁ νόημα , διά συντομία ὁ νόος . ὁ εἴρω ἀναλαμβάνω · ὅτι ὁ στερέωμα ὅς ἐπιχέω οὐρανός , μεθόριος ὁ αἴσθησις εἰμί · κτίσις , ὁ δέ ἀπό ἐκεῖνος , νοητός ὁ διάδοσις κτίσις , ἐν ὅς οὐ εἶδος , οὖον μέγεθος , οὐ ὁ ἐπί τόπος θέσις , οὖον ὁ ἐκ διάστημα μέτρον , οὖον χρώμα , οὖον σχῆμα , οὖον πλικοος , οὐδέ ἄλλος τίς ὁ ὑπό ὁ οὐρανός θεωρέω οὐδείς . καί ἐγώ μηδείς ὑπονοέω διά ὁ τροπολογία σύγχυσις ἐπάγω ὁ θεωρία ὁ λέξις , ὡς ὁ ὑπόνοια ὁ πρό ἐγώ ὁ τοιοῦτος θεωρέω συμφέρω , καί λέγω · ὁ μέν ἀποστατικός δύναμις , ἀδύσπον λέγω · ὁ δέ κοσμοκράτωρ ὁ σκότος , ὁ ἐπάνω ὁ ἄβυσσος νοέω σκότος . μήποτε οὗτος παρανομέω , ὡς ποίημα Θεός ὁ κακία νοέω . σαφῶς εἶπον ὁ κεφάλαιος ὁ θέλω λόγος , ὅτι « καί ὁράω ὁ θεός ὁ πᾶς ὅσος ποιέω , καί