gregorius-nyssenus.apologia-in-hexaemeron pg044_0058.1
ἀτμῶν . ἀρυσμένον τὴν θάλασσαν . Ἄλλὰ μὴν τὸ πασαν τὴν ἐναέριον ἰκμάδα νέφος γίνεσθαι , κάκειθεν ἐπιβροῦν τοὺς ὑμβροὺς τῇ γῇ , δ τε προλαβὼν ἀπέδειξε λόγος , καὶ ἡ προφητεία διδάσκει τῷ θεῷ τὸ τοιούτον ἔργον ἀνατιθεῖσα , ἐν οἷς φησιν , ὅτι « Ὁ προσκαλούμενος τὸ ὕδωρ τῆς θαλάσσης , καὶ ἔχων αὐτὸ κατὰ πρόσωπον τῆς γῆς , » καὶ ἄλλα πολλά . Καὶ τὸ ἐξοπτάσθαι πάντα τὰ νέφη ἐκ τῆς ὑπερκειμένης θερμότητος , καὶ εἰς τὸ παντελὲς καταρρυεῖσθαι , καὶ τοῦτο διὰ τῆς ἐνέργειας ἐμάθομεν . Λείπεται τοίνυν μὴ παραδραμεῖν τὴν ἀκολούθως ἀνακύπτουσαν ἡμῖν ἐκ τῶν εἰρημένων ἀντίθεσιν . Ἔρει γὰρ τις τοῖς προἐξητασμένοις ἐπόμενος , ὅτι Κατὰ τὸ ἐπὶ τοῦ ἐλαίου ὑποβέβηκεν ἐμαθόμεν , τὸ μὲν ὀλίγον τοῦ ὑποκειμένου καὶ μετὰ τὴν ἐξόπτησιν μὴ ἀπόλλυσθαι , ἀλλ’ εἰς τὸν ἀέρα μεταχωρεῖν διὰ τῆς τοῦ πυρὸς ἐνεργείας B ἀποσυσμένου . Τοῦ δὲ ὑγροῦ ἐναφανέντος τῇ ἐναντία ποιότητι , πῶς ἐστὶν ἀμεῖνον τὴν ὑγρὰν φύσιν εἰσαὶ διαμένειν , πάντοτε τῆς θερμῆς οὐσίας τὸ ἐν τοῖς ἀτμοῖς ὑγρὸν καταρρυεῖσθαι , καὶ εἰς ἑπράν μεταβολούσης ποιότητος , καθὼς ἡ θεωρία κατὰ τὸ ἀκολούθον διὰ τῶν ἐξητασμένων ἀπέδειξεν ; Εἰ οὖν ἐξατμίζεται μὲν τὸ ὑγρόν , εὐάλωτος δὲ γίνεται τῷ θερμῷ ἡ ὑγρότης , εἰς τὰ λεπτὰ τε καὶ ἀμερῆ τμήματα διὰ τῶν ἀτμῶν μερισθεῖσα · ἀνάγκη πάσα , πρὸς τὴν ἑπράν ποιότητα τοῦ ὑγροῦ μεταβαίνοντος , ἀληθέστερον ἐκεῖνον τὸν λόγον οἴεσθαι , ὅτι ἐστὶ τις ὁδάτων περιουσία , ἡ ἄει ἀναπληροῦσα τὸ ἐκ τοῦ πυρὸς δαπανώμενον . Ἴσως δ’ ἄν τινα καὶ μαρτυρίαν πρὸς τὴν τοιαύτην ὑπόληψιν ἀπὸ τῆς Γραφῆς παραλάβω · τὸ ἀνοίγναι τοὺς καταρράκτας , τοῦ οὐρα - C νοῦ , ὅτε ὑποδρύχον ἔδει γενέσθαι τὴν γῆν , πάσης τῆς ὕδατος . Ἄλλ’ ἐγὼ τὴν μὲν γραφικὴν ἀντίθεσιν φημὶ δυνατὸν εἶναι διὰ Γραφῆς ἑτέρας παραμυθησασθαι · οὕσα γὰρ τὴν κατάχρησιν τῶν θείων ῥημάτων ἐπὶ τῆς γραφικῆς συνήθειας . Τί σημαίνει διὰ τοῦ ἀνοίξαι , καὶ τί διὰ τοῦ κλεῖσαι ἐνδείκνυται ; Δῆλον γὰρ ὅτι τὸ κλειόμενον ἀνοίγεται , καὶ τὸ ἀνοιγόμενον κλείεται . Ἐπεὶ οὖν , ἀτμοῦ ποτε κατὰ τοὺς χρόνους Ἡλίου ἐπιχρατούντος , οὕτω φησιν ἡ Γραφή , ὅτι « Ἐκλείσθη ὁ οὐρανὸς ἐπὶ ἔτη τρία καὶ μῆνας ἐξ · » τοῦτο οἴμαι τοῦ οὐρανοῦ τοὺς καταρράκτας ἠνεῖχθαι τὸν τῆς Γραφῆς λόγον λέγειν , ὡς ἐκλείσθη ἐν τῷ τῆς ἀνομβρίας καιρῷ . Ἄλλὰ μὴν τότε διὰ τῆς προσευχῆς τοῦ Ἡλίου , νέφος ἐκ τῆς θαλάσσης ἀναφανέν , τὸν οὐρανὸν αὐτοῖς διὰ τῆς ἐπομβρίας ἠνοίξεν . Ἄρα σαφὲς ἀποδεικνύται διὰ τούτων , τὸ μὴδὲ τότε τὸ στερέωμα τοῦ οὐρανοῦ διαχρισθὲν , ἐκ τῶν ὑπερκεισθαι λεγομένων ὁδάτων καταρρήξαι τὸν ὑμβρον , ἀλλ’ οὐρανὸν λέγει , τὸν περιέχοντα ἀέρα , τὸν ὁρίζοντα τοὺς ἀτμοὺς τὴν στάσιν , ὅπερ ἐστὶ τῆς λεπτομερεστάτης τοῦ ὑπερκειμένου ὄρος φύσεως · μεθ’ ὧν οὐδεμίαν δύναμιν πρὸς τὴν ἄνοδον ἔχει τῶν ἐμβριθεστέρων οὐδὲν , οὐ νέφος , οὐ πνεῦμα , οὐδ’ ἀτμὸς , οὐδ’ ἀναθυμίασις , οὐδ’ ἡ τῶν πηγῶν φύσις . Τὸ οὖν ὑπὲρ κεφαλῆς συνήθως ἡ Γραφὴ οὐρανὸν λέγει , « οὐρανοῦ πτεῖνα » λέγουσα , τὸν ἀέρα τοῦτον διαπετοῦντα . Ἄλλ’ εἰ καὶ ταῦτα τοῦτον ἔχει τὸν τρόπον , οὕτω τὸ ἑτερον ὁ λόγος ἡμῖν ὑπ -
Lemmas: ἀτμός . ἀρύω ὁ θάλασσα . ἀλλά μήv ὁ πᾶς ὁ ἐναέριος ἰκμάς νέφος γίγνομαι , κακείθεν επιβροω ὁ ὑμβροὺς ὁ γῆ , δ τε προλαμβάνω ἀποδείκνυμι λόγος , καί ὁ προφητεία διδάσκω ὁ θεός ὁ τοιοῦτος ἔργον ἀνατίθημι , ἐν ὅς φημί , ὅτι « ὁ προσκαλέω ὁ ὕδωρ ὁ θάλασσα , καί ἔχω αὐτός κατά πρόσωπον ὁ γῆ , » καί ἄλλος πολύς . καί ὁ ἐξοπτάω πᾶς ὁ νέφος ἐκ ὁ ὑπέρκειμαι θερμότης , καί εἰς ὁ παντελής καταρρέω , καί οὗτος διά ὁ ενέργεια μανθάνω . λείπω τοίνυν μή παρατρέχω ὁ ἀκόλουθος ἀνακύπτω ἐγώ ἐκ ὁ εἴρω ἀντίθεσις . ἔρομαι γάρ τις ὁ προεξετάζω ἔπω , ὅτι κατά ὁ ἐπί ὁ ἔλαιον ὑποβαίνω μανθάνω , ὁ μέν ὀλίγος ὁ ὑπόκειμαι καί μετά ὁ ἐξόπτησις μή ἀπόλλυμι , ἀλλά εἰς ὁ ἀήρ μεταχωρέω διά ὁ ὁ πυρός ἐνέργεια B ἀποσυσμένου . ὁ δέ ὑγρός ἐνάπτω ὁ ἐναντίος ποιότης , πῶς εἰμί ἀγαθός ὁ ὑγρός φύσις ἵημι διαμένω , πάντοτε ὁ θερμός οὐσία ὁ ἐν ὁ ἀτμός ὑγρός καταρρέω , καί εἰς Πρᾶς μεταβολουω ποιότης , καθώς ὁ θεωρία κατά ὁ ἀκόλουθος διά ὁ ἐξετάζω ἀποδείκνυμι ; εἰμί οὖν ἐξατμίζω μέν ὁ ὑγρός , εὐάλωτος δέ γίγνομαι ὁ θερμός ὁ ὑγρότης , εἰς ὁ λεπτόν τε καί ἀμερής τμῆμα διά ὁ ἀτμός μερίζω · ἀνάγκη πᾶς , πρός ὁ Πρᾶς ποιότης ὁ ὑγρός μεταβαίνω , ἀληθής ἐκεῖνος ὁ λόγος οἴομαι , ὅτι εἰμί τις ὁδάω περιουσία , ὁ ἀάω ἀναπληρόω ὁ ἐκ ὁ πυρός δαπανάω . ἴσος δέ ἄν τις καί μαρτυρία πρός ὁ τοιοῦτος ὑπόληψις ἀπό ὁ γραφή παραλαμβάνω · ὁ ἀνοίγω ὁ καταρράκτης , ὁ οὐρά - C νόος , ὅτε ὑποδρύχον ἐσθίω γίγνομαι ὁ γῆ , πᾶς ὁ ὕδωρ . ἄλλος ἐγώ ὁ μέν γραφικός ἀντίθεσις φημί δυνατός εἰμί διά γραφή ἕτερος παραμυθέομαι · εἰμί γάρ ὁ κατάχρησις ὁ θεῖον ῥῆμα ἐπί ὁ γραφικός συνήθεια . τις σημαίνω διά ὁ ἀνοίγω , καί τίς διά ὁ καλέω ἐνδείκνυμι ; Δῆλος γάρ ὅτι ὁ καλέω ἀνοίγω , καί ὁ ἀνοίγω καλέω . ἐπεί οὖν , ἀτμός ποτός κατά ὁ χρόνος Ἡλίας επικρατών , οὗτος φημί ὁ γραφή , ὅτι « καλέω ὁ οὐρανός ἐπί ἔτος τρεῖς καί μείς ἐκ · » οὗτος οἴμη ὁ οὐρανός ὁ καταρράκτης φέρω ὁ ὁ γραφή λόγος λέγω , ὡς καλέω ἐν ὁ ὁ ἀνομβρία καιρός . ἀλλά μήv τότε διά ὁ προσευχή ὁ Ἡλίας , νέφος ἐκ ὁ θάλασσα ἀναφαίνω , ὁ οὐρανός αὐτός διά ὁ ἐπομβρία ἀνοίγω . ἄρας σαφής ἀποδείκνυμι διά οὗτος , ὁ μηδέ τότε ὁ στερέωμα ὁ οὐρανός διαχρίω , ἐκ ὁ υπερκειεπομαι λέγω ὁδάω καταρρήγνυμι ὁ ὑμβρον , ἀλλά οὐρανός λέγω , ὁ περιέχω ἀήρ , ὁ ὁρίζων ὁ ἀτμός ὁ στάσις , ὅσπερ εἰμί ὁ λεπτομερέστατος ὁ ὑπέρκειμαι ὄρος φύσις · μετά ὅς οὐδείς δύναμις πρός ὁ ἄνοδος ἔχω ὁ ἐμβριθής οὐδείς , οὖον νέφος , οὖον πνεῦμα , οὐδέ ἀτμός , οὐδέ ἀναθυμίασις , οὐδέ ὁ ὁ πηγή φύσις . ὁ οὖν ὑπέρ κεφαλή συνήθης ὁ γραφή οὐρανός λέγω , « οὐρανός πτεῖνα » λέγω , ὁ ἀήρ οὗτος διαπετάννυμι . ἄλλος εἰμί καί οὗτος οὗτος ἔχω ὁ τρόπος , οὗτος ὁ ἕτερος ὁ λόγος ἐγώ ὑπό -