gregorius-nyssenus.apologia-in-hexaemeron pg044_0068.1
νευ ὁ τρίτος ἐκεῖνος οὐρανός ἐστι . Δοκεῖ γὰρ μοι ὁ μέγας Ἀπόστολος ὁ πᾶσι τοῖς ἐμπροσθεν ἐαυτὸν ἐπικτεινον , διαβὰς πάσης τῆς αἰσθήτης φύσεως τοὺς ὄρους , εἰς τὴν νοητὴν κατάστασιν παρεῖσθῦναι , οὐ σωματικῶς ἀκριβῶς γινομένης αὐτῇ τῶν νοητῶν θεωρίας . Τοῦτο γὰρ καὶ αὐτὸς τῷ ἰδίῳ λόγῳ παρασημαίνεται εἰπών , ὅτι « εἰσε εἰ σωμάτῳ οὐκ οἶδα , εἰσε ἐκτὸς τοῦ σώματος οὐκ οἶδα · ὁ Θεὸς οἶδεν ἀρπαγέντα τὸν τοιοῦτον ἕως τρίτου οὐρανοῦ . » Τὸ οὖν ἀκρότατον τοῦ αἰσθητοῦ κόσμου τρίτον οἶμαι οὐρανὸν προειρηκέναι τὸν Παῦλον , τριχῇ μὲν τεμὸντα πᾶν τὸ φαινόμενον , κατὰ δὲ τὴν συνήθειαν τῆς Γραφῆς , ἕκαστον τῶν τμημάτων τούτων οὐρανὸν ὀνομάσασθαι . Ὁ γὰρ τῆς Γραφῆς λόγος , ἐν καταχρήσει τινὶ ῥημάτων , ἕνα μὲν οὐρανὸν ὀνομάζει , τὸν ὄρον τοῦ παχυμερεστέρου ἀέρος , μέχρις οὗ καὶ νέφη καὶ ἀνεμοὶ καὶ ἡ τῶν ὑψηπτενῶν ὄρνέων φέρεται φύσις . Καὶ γὰρ καὶ νεφέλας οὐρανοῦ λέγει , καὶ πτείνω οὐρανοῦ · καὶ οὐχ ἀπλῶς οὐρανὸν λέγει τούτων , ἀλλὰ καὶ μετὰ τοῦ στερεώματος . Λέγει γάρ , « Ἐξαγαγέτω τὰ ὑδάτα ἐπὶ τὰ ψυχῶν ζωσιῶν , καὶ πτείνω πετόμενα ἐπὶ τῆς γῆς κατὰ τὸ στερέωμα τοῦ οὐρανοῦ . » Εἶτα τὸ ἑτερον , οὐρανὸν τε καὶ στερέωμα κατνομαίζει , τὸ μετὰ τὴν ἀπλάνη σφαῖραν περὶ τὸ ἔνδος θεωρούμενον , ἐν ᾧ οἱ πλανῆται τῶν ἀστέρων διαπορεύονται . Λέγει γάρ , ὅτι « Ἐποίησεν ὁ Θεὸς τοὺς φωστῆρας τοὺς μεγάλους , καὶ ἔθετο αὐτοὺς ἐν τῷ στερεώματι τοῦ οὐρανοῦ , ὥστε φαίνειν ἐπὶ τῆς γῆς . » Παντὶ δὲ πρόδηλον τῷ ὀπωσοῦν ἐπισκεμμένῳ τὴν τοῦ παντὸς διακόσμησιν , ὅσον ὑποδέδληκε ταῦτα περὶ τὴν ἄνω φορὰν , καὶ αὐτὸ δὲ τὸ ἀκρότατον τοῦ αἰσθητοῦ κόσμου , ὁ μεσόριον τῆς νοητῆς κτίσεως , στερέμα τε καὶ οὐρανὸν ὀνομάζει . Ὁ οὖν ἐπιθυμητὴς τῶν ὑπὲρ λόγων , καὶ σκοπῶν καθὼς καὶ ἡμῖν ἐγχελεύεται μηδὲν τῶν βλεπομένων · ὅτι τὰ μὲν βλεπόμενα πρόσκαιρα , τὰ δὲ μὴ βλεπόμενα αἰώνια · ὅπου αὐτὸν ἡ ἐπιθυμία ἐπήρεν , ἔχει ἐγένετο ὁψωθεῖς τῇ δυνάμει . Τοῦτο ἐπιθυμητὸν αὐτῷ προδεικνύντος , καὶ ἀντὶ εἰπεῖν , Οἶδα ἀνθρώπων πᾶσαν τὴν αἰσθητὴν διαδάνα κτίσιν , καὶ ἐν τοῖς ἀδύτοις τῆς νοητῆς γενομένων φύσεως · ἐπειδὴ ἐκ παιδὸς τὰ ἱερὰ γράμματα οἶδεν , ταῖς γραφικαῖς φωναῖς διασημαίνει τὸ ὄνομα , τρίτον οὐρανὸν ὀνομάσας τὴν τῶν τριῶν τούτων τῶν ἐν τῷ παντὶ θεωρουμένων τμημάτων διεδοχὴν · κατέλιπε γὰρ τὸν ἀέρα · παρέδραμε καὶ τὴν διὰ μέσου τῶν ἀστέρων κυκλοφορίαν · ἐπέρασε δὲ καὶ τὴν ἄκραν τῶν αἰθερίων ὄρων περιβολήν , καὶ ἐν τῇ στασίμῳ καὶ νοητῇ φύσει γενόμενος , οἶδε τὰ τοῦ παραδείσου κάλλη , καὶ ἤκουσεν ἂν ἀνθρωπίνῃ φύσει οὐ φθέγγεται . Ταῦτά σοι , ὦ ἄνθρωπε τοῦ Θεοῦ , περὶ τῶν προβληθέντων ἡμῖν παρὰ τῆς συνέσεώς σου ἀπεκρινάμεθα , μήτε τι τῆς γραφικῆς λέξεως εἰς τροπικὴν ἀλληγορίαν μεταποιήσαντες , μήτε παριδόντες τι τῶν ἀντιτεθέντων ἡμῖν ἀνεξέταστον · ἀλλ’ ὡς ἂν δυνατὸν μενούσης τῆς λέξεως ἐπὶ τῆς ἰδίας ἐμφάσεως , τῷ τῆς φύσεως εἴρμῳ διὰ τῆς θεωρίας τῶν ὀνομάτων ἠκολουθήσαμεν , δι’ ὧν τὸ μηδὲν ὑπεναντίως
Lemmas: νέομαι ὁ τρίτος ἐκεῖνος οὐρανός εἰμί . δοκέω γάρ ἐγώ ὁ μέγας ἀπόστολος ὁ πᾶς ὁ ἔμπροσθεν ἑαυτοῦ ἐπικτείνω , διαβαίνω πᾶς ὁ αἰσθητής φύσις ὁ ὄρος , εἰς ὁ νοητός κατάστασις παρίημι , οὖον σωματικός ἀκριβῶς γίγνομαι αὐτός ὁ νοητός θεωρία . οὗτος γάρ καί αὐτός ὁ ἴδιος λόγος παρασημαίνομαι εἶπον , ὅτι « ἵζω εἰμί σωματόω οὐ οἶδα , ἵζω ἐκτός ὁ σῶμα οὐ οἶδα · ὁ θεός οἶδα ἀρπάζω ὁ τοιοῦτος ἠώς τρίτος οὐρανός . » ὁ οὖν ἄκρος ὁ αἰσθητής κόσμος τρίτος οἴομαι οὐρανός προαγορεύω ὁ Παῦλος , τριχῆ μέν τέμνω πᾶς ὁ φαίνω , κατά δέ ὁ συνήθεια ὁ γραφή , ἕκαστος ὁ τμῆμα οὗτος οὐρανός ὀνομάζω . ὁ γάρ ὁ γραφή λόγος , ἐν κατάχρησις τις ῥῆμα , εἷς μέν οὐρανός ὀνομάζω , ὁ ὄρον ὁ παχυμερής ἀήρ , μέχρι ὅς καί νέφος καί ἄνεμος καί ὁ ὁ ὑψηπτενῶν ὄρνις φέρω φύσις . καί γάρ καί νεφέλη οὐρανός λέγω , καί πτείνω οὐρανός · καί οὐ ἀπλόος οὐρανός λέγω οὗτος , ἀλλά καί μετά ὁ στερέωμα . λέγος γάρ , « ἐξάγω ὁ ὕδωρ ἐπί ὁ Ψυχή ζωσία , καί πτείνω πέτομαι ἐπί ὁ γῆ κατά ὁ στερέωμα ὁ οὐρανός . » εἶτα ὁ ἕτερος , οὐρανός τε καί στερέωμα κατνομαιζεω , ὁ μετά ὁ απλανής σφαῖρα περί ὁ ἔνδον θεωρέω , ἐν ὅς ὁ πλανήτης ὁ ἀστήρ διαπορεύω . λέγος γάρ , ὅτι « ποιέω ὁ θεός ὁ φωστήρ ὁ μέγας , καί τίθημι αὐτός ἐν ὁ στερέωμα ὁ οὐρανός , ὥστε φαίνω ἐπί ὁ γῆ . » Πᾶς δέ πρόδηλος ὁ ὁπωσοῦν ἐπισκοπέω ὁ ὁ πᾶς διακόσμησις , ὅσος ὑποδέδληκε οὗτος περί ὁ ἄνω φορά , καί αὐτός δέ ὁ ἄκρος ὁ αἰσθητής κόσμος , ὁ μεσόριον ὁ νοητός κτίσις , στέρεμα τε καί οὐρανός ὀνομάζω . ὁ οὖν ἐπιθυμητής ὁ ὑπέρ λόγος , καί σκοπός καθώς καί ἐγώ εγχελευετης μηδείς ὁ βλέπω · ὅτι ὁ μέν βλέπω πρόσκαιρος , ὁ δέ μή βλέπω αἰώνιος · ὅπου αὐτός ὁ ἐπιθυμία ἐπαίρω , ἔχω γίγνομαι ὁράω ὁ δύναμις . οὗτος ἐπιθυμητός αὐτός προδείκνυμι , καί ἀντί εἶπον , οἶδα ἄνθρωπος πᾶς ὁ αἰσθητός διαδάνα κτίσις , καί ἐν ὁ ἄδυτος ὁ νοητός γίγνομαι φύσις · ἐπεί ἐκ παῖς ὁ ἱερόv γράμμα οἶδα , ὁ γραφικός φωνή διασημαίνω ὁ ὄνομα , τρίτος οὐρανός ὀνομάζω ὁ ὁ τρεῖς οὗτος ὁ ἐν ὁ πᾶς θεωρέω τμῆμα διαδοχή · καταλείπω γάρ ὁ ἀήρ · παρατρέχω καί ὁ διά μέσος ὁ ἀστήρ κυκλοφορία · πέρνημι δέ καί ὁ ἄκρος ὁ αἰθέριος σύργαστρος περιβολή , καί ἐν ὁ στάσιμος καί νοητός φύσις γίγνομαι , οἶδα ὁ ὁ παράδεισος κάλλος , καί ἀκούω εἄν ἀνθρώπινος φύσις οὖον φθέγγομαι . ταῦτα σύ , εἰμί ἄνθρωπος ὁ Θεός , περί ὁ προβάλλω ἐγώ παρά ὁ σύνεσις σύ ἀποκρίνω , μήτε τίς ὁ γραφικός λέξις εἰς τροπικός ἀλληγορία μεταποιέω , μήτε παρεῖδον τίς ὁ ἀντιτίθημι ἐγώ ἀνεξέταστος · ἀλλά ὡς εἄν δυνατός Μένων ὁ λέξις ἐπί ὁ ἴδιος ἔμφασις , ὁ ὁ φύσις εἱρμός διά ὁ θεωρία ὁ ὄνομα ἀκολουθέω , διά ὅς ὁ μηδείς ὑπεναντίος