gregorius-nyssenus.apologia-in-hexaemeron pg044_0060.1
ἂν πᾶσι τὸ γινόμενον ἦν , διὰ τοῦ δέχεσθαι τὸ εἶδος δευνύμενον . Ἐπεὶ δὲ τὸ λεπτότατον τε καὶ διαδέστατον τῆς τῶν ὑδάτων φύσεως ἐν τοῖς ἀτμοῖς γίνεται , οὗτοι δὲ κατὰ τὸν προσαποδεχόμενον λόγον ἐναποδέμενοι τῷ πυρὶ τὴν ὑγρὰν ποιότητα , πρὸς τὸ ἥφρον ἠλλοιώθησαν · ἀνάγκη πᾶσα , καθαρὸν τοῦτο καὶ ἀερῶδες εἶσθαι , ὅτι ποτὲ καὶ αὐτὸ καταλαμβάνειν ἔγνωκα τῇ λεπτότητι διαφεύγον τὴν κατανόησιν . Εἰ δὲ τῆς τοῦ λόγου καταιλήψεως ἀξιοπιστοτέραν οἴεται τις τὴν αἴσθησιν , καὶ ζητεῖ τῷ ὀφθαλμῷ τοὺς ἀμερεῖς τε καὶ ἀφανεῖς ἐναύους ὕχους θεάσασθαι · ἔξεστι τῷ βουλομένῳ ναστὸν τῶν τοιούτων μορίων τὸν ἀέρα ἰδεῖν , ὅταν εἰχεθεῖσα διὰ θυρίδος αὐτὴς , ἐκδηλότερον ποιήσῃ τοῦ ἀέρος ἐκεῖνο , ὅσον ἂν διὰ τῆς αὐτῆς κατάληψιν . " Ὁ γὰρ ἐν τῷ λοιπῷ ἀέρὶ τοῖς ὀφθαλμοῖς ἐστιν ἀνέφωκτον , τοῦτο διὰ τῆς ἀκτῖνος ὁρᾶται ἐν πλήθει B αἰπείρᾳ κατὰ τὸν ἀέρα στρεφόμενον . Ὁ οὖν ἐπιχοῦν τούτοις τὸν ὀφθαλμὸν , εὑρήσει ἀεὶ πρὸς τὸ κάτω τὴν τῶν λεπτῶν ἐκείνων φορὰν καταρρέουσαν . Τὸ δὲ ἐν τῷ μέρει τοῦ ἀέρος δεικνύμενον ἀποδείξεις ὅτι τοῦ καὶ ἐν τῷ παντὶ τὸ τοιούτον εἶναι , ἐπειδὴ συνεχὲς ἐστὶ τὸ πᾶν ἑαυτῷ , καὶ ἐκ μερῶν συμπληροῦται τὸ ὅλον . Εἰ δὲ πάντοτε ἡ τῶν λεπτῶν τούτων καὶ ἀτόμων φορὰ διὰ τοῦ ἀέρος ἐπὶ τὴν γῆν καταφέρει , φανερόν ἐστι ὅτι οὐ τὸ αἰθέριον εἶναι εἰς ταῦτα θρυπτόμενον διασκιόνται ( τὴν γὰρ εἰς τὰ λεπτὰ θρύψιν τε καὶ διάχυσιν ἡ τοῦ πυρὸς φύσις οὐ πίστευει ) · ἀνάγκη πᾶσα ἐκείνων τὴν ὕλην κατεῖναι πίστευειν , ὧν τὴν ἀνοδὸν ὁ λόγος διὰ τῶν ἀτμῶν ἐδείψεν , ὥστε ὑγρὰ μὲν ὄντα ὑπὸ τῆς θερμῆς ἀνέλεσθαι φύσεως , ἐκκαυθὲντα δὲ καὶ γεωδὴ γενόμενα , μηκέτι ἐν τῷ πυρὶ κρατεῖσθαι , ἀλλὰ πρὸς τὴν γῆν πάλιν ἀποκαθίστασθαι . Καθάπερ δὲ τῆς ἐν ἡμῖν τροφῆς εἰς λεπτὴν τινα ποιότητα διὰ τῆς πέψεως ἀλλοιωθεῖσης , ψ ἂν ἐμπελάσει διὰ τῆς ἀναδόσεως μέρει τοῦ σώματος , ἐκείνου προσθήκῃ τὸ ἀναδιδομένον γίνεται , καὶ ποικίλης οὐσίας ἐν τῇ συστάσει τοῦ σώματος τῆς τῶν μελῶν διαφορὰς ἐν τῷ ἥφρῳ τε καὶ ὑγρῷ , καὶ τῷ χαίοντι καὶ τῷ ψύχοντι · παρ' ὧν ἂν γένηται τὸ τῆς τροφῆς μέρος , ἐκεῖνο γίνεται , ὁ τὸ ὑποκείμενον κατὰ φύσιν ἐστίν ( τὸ γὰρ ἐπιχρατοῦν εὐχάριως τὴν λεπτότητα τῆς ἀναδόσεως ἑαυτῷ προσεχέλεω ) · τὸν αὐτὸν τρόπον ἀνεπαίσθητος γίνεται διὰ τῶν ἀμερῶν ἐκείνων ὕχων ἡ ἀεὶ γινομένη τῇ γῇ προσθήκη . Διότι παντὶ τῷ ὑποκειμένῳ συμφέουσα , ὅπερ ἂν κατ' οὐσίαν ἢ τὸ δεχόμενον , πρὸς ἐκείνην ἠλλοιώθη τὴν φύσιν , καὶ ἐγένετο βῶλος ἐν βώλῳ , καὶ ψάμμος ἐν ψάμμῳ , καὶ λίθος ἐν λίθῳ , καὶ ἐν παντὶ πᾶν , ὅτιπερ ἂν τύχῃ τῶν στερεοτέρων δεξάμενον , πρὸς τὸ ἐπιχρατοῦν μετετέθη . Εἰ δὲ δυσπαράδεκτον οἴεται τις τοῦ λίθου τὴν ἀντιτυπίαν τῆς τοιαύτης προσθήκης , χὰν ὁ λόγος τὸ ἀκόλουθον ἔχῃ , ὅμως ἐγὼ πρὸς τοὺς ταῦτα φρονούντας , οὐδὲν σίμαι δεῖν ἀντιμάχεσθαι . Οὐδὲν γὰρ ξέει τὸ εἴκός ἡ θεωρία , διὰ πνευμάτων ἀπὸ τοῦ μὴ περιεχομένου , πρὸς τὸ συμφυόμενον τὴς ἀνωθεν τοῦ γεωδῶς ἐπιρρόης μεταπίπτους . Ἄλλ' ἀρεῖ τῆς ἴσως μὴ πρὸς τὸν ἴδιον σκοπὸν βλέπειν τὸν λόγον ἡμῶν , ἀλλὰ προθεῖσθαι μὲν ἀποδεῖξαι τὴν ὑγρὰν φύσιν ἐπὶ τοῦ ἐξ ἀρχῆς μέτρου μέχρι παντὸς διζυμνοῦσαν , λαβεῖν δὲ τὸ ἐναντίον κατασκευάζοντα . ||
Lemmas: εἄν πᾶς ὁ γίγνομαι εἰμί , διά ὁ δέχομαι ὁ εἶδος δευνυμενω . ἐπεί δέ ὁ λεπτός τε καί διαδέστατον ὁ ὁ ὕδωρ φύσις ἐν ὁ ἀτμός γίγνομαι , οὗτος δέ κατά ὁ προσαποδέχομαι λόγος ἐναποδέω ὁ πῦρ ὁ ὑγρός ποιότης , πρός ὁ ἀφρός ἀλλοιόω · ἀνάγκη πᾶς , καθαρός οὗτος καί ἀερώδης ἵημι , ὅτι ποτέ καί αὐτός καταλαμβάνω γιγνώσκω ὁ λεπτότης διαφεύγω ὁ κατανόησις . εἰμί δέ ὁ ὁ λόγος καταιληψις ἀξιόπιστος οἴομαι τις ὁ αἴσθησις , καί ζητέω ὁ ὀφθαλμός ὁ ἀμερής τε καί ἀφανής ἐναύω ὕχους θεάομαι · ἔξεστι ὁ βούλομαι ναστός ὁ τοιοῦτος μόριον ὁ ἀήρ ὁράω , ὅταν ἔοικα διά θυρίς αὐτός , ἔκδηλος ποιέω ὁ ἀήρ ἐκεῖνος , ὅσος εἄν διά ὁ αὐτός κατάληψις . " ὁ γάρ ἐν ὁ λοιπός ἀήρ ὁ ὀφθαλμός εἰμί ἀνέφωκτον , οὗτος διά ὁ ἀκτίς ὁράω ἐν πλῆθος B αιπειρω κατά ὁ ἀήρ στρέφω . ὁ οὖν ἐπιχέω οὗτος ὁ ὀφθαλμός , εὑρίσκω ἀεί πρός ὁ κάτω ὁ ὁ λεπτός ἐκεῖνος φορά καταρρέω . ὁ δέ ἐν ὁ μέρος ὁ ἀήρ δείκνυμι ἀποδείκνυμι ὅτι ὁ καί ἐν ὁ πᾶς ὁ τοιοῦτος εἰμί , ἐπεί συνεχής εἰμί ὁ πᾶς ἑαυτοῦ , καί ἐκ μέρος συμπληρόω ὁ ὅλος . εἰμί δέ πάντοτε ὁ ὁ λεπτός οὗτος καί ἄτομος φορά διά ὁ ἀήρ ἐπί ὁ γῆ καταφέρω , φανερός εἰμί ὅτι οὖον ὁ αἰθέριος εἰμί εἰς οὗτος θρύπτω διασκιάζω ( ὁ γάρ εἰς ὁ λεπτόν θρύψις τε καί διάχυσις ὁ ὁ πυρός φύσις οὖον πιστεύω ) · ἀνάγκη πᾶς ἐκεῖνος ὁ ὕλη κατεῖναι πιστεύω , ὅς ὁ ἄνοδος ὁ λόγος διά ὁ ἀτμός εδειψε , ὥστε ὑγρός μέν εἰμί ὑπό ὁ θερμός ἀναιρέω φύσις , ἐκκαίω δέ καί γεώδης γίγνομαι , μηκέτι ἐν ὁ πῦρ κρατέω , ἀλλά πρός ὁ γῆ πάλιν ἀποκαθίστημι . καθά δέ ὁ ἐν ἐγώ τροφή εἰς λεπτός τις ποιότης διά ὁ πέψις ἀλλοιόω , ψ εἄν ἐμπέλασις διά ὁ ἀνάδοσις μέρος ὁ σῶμα , ἐκεῖνος προσθήκη ὁ ἀναδίδωμι γίγνομαι , καί ποικίλος οὐσία ἐν ὁ σύστασις ὁ σῶμα ὁ ὁ μέλος διαφορά ἐν ὁ ἀφρός τε καί ὑγρός , καί ὁ χαῖος καί ὁ ψύχω · παρά ὅς εἄν γίγνομαι ὁ ὁ τροφή μέρος , ἐκεῖνος γίγνομαι , ὁ ὁ ὑπόκειμαι κατά φύσις εἰμί ( ὁ γάρ ἐπικρατέω εὐχάριος ὁ λεπτότης ὁ ἀνάδοσις ἑαυτοῦ προσεχέλεω ) · ὁ αὐτός τρόπος ἀνεπαίσθητος γίγνομαι διά ὁ ἡμέρα ἐκεῖνος μῶνυξ ὁ ἀεί γίγνομαι ὁ γῆ προσθήκη . διότι πᾶς ὁ ὑπόκειμαι συμφύω , ὅσπερ εἄν κατά οὐσία ἢ ὁ δέχομαι , πρός ἐκεῖνος ἀλλοιόω ὁ φύσις , καί γίγνομαι βῶλος ἐν βῶλος , καί ψάμμος ἐν ψάμμος , καί λίθος ἐν λίθος , καί ἐν πᾶς πᾶς , ὅτιπερ εἄν τυγχάνω ὁ στερεός δέχομαι , πρός ὁ ἐπικρατέω μετατίθημι . εἰμί δέ δυσπαράδεκτος οἴομαι τις ὁ λίθος ὁ ἀντιτυπία ὁ τοιοῦτος προσθήκη , χήν ὁ λόγος ὁ ἀκόλουθος ἔχω , ὅμως ἐγώ πρός ὁ οὗτος φρονέω , οὐδείς σίμαι δήω ἀντιμάχομαι . οὐδείς γάρ ξέω ὁ εἰκός ὁ θεωρία , διά πνεῦμα ἀπό ὁ μή περιέχω , πρός ὁ συμφύω σής ἄνωθεν ὁ γεώδης ἐπιρροή μεταπίπτω . ἄλλος ἀείρω ὁ ἴσως μή πρός ὁ ἴδιος σκοπός βλέπω ὁ λόγος ἐγώ , ἀλλά προθέω μέν ἀποδείκνυμι ὁ ὑγρός φύσις ἐπί ὁ ἐκ ἀρχή μέτρον μέχρι πᾶς διζυμνουω , λαμβάνω δέ ὁ ἐναντίος κατασκευάζω . ||