gregorius-nyssenus.antirrheticus-adversus-apollinarium pg045_0593.3
οὐν ἡ ἀρετὴ τὸ ἔνδοξον ἐπ’ ἀνθρώπων ὁμολογεῖται ( 68 ) , ἡ κακία πάντως τὸ ἄδοξον ( 69 ) . Ἄλλὰ μὴν φησὶ τὸν Θεὸν ὁ Ἀπολινάριος τὴν ἄδοξον τῶν ἀνθρώπων ὀπεληλυθέναι μορφήν . Εἰ οὖν ἐν κακίᾳ τὸ ἄδοξον , κακία δὲ προαιρέσεως αἰσχὸς ἐστιν · προαίρεσις δὲ ἡ διάνοια , διάνοια δὲ νοῦ τι κίνημα ( 70 ) · ἄρα τὴν ἀνθρωπίνην ἄδοξίαν περὶ τὸν Θεὸν βλέπων οὐκ ἀποσφίζει τῆς διανοίας τὸν ἄνθρωπον , δι’ οὗ ὁ Θεὸς τῇ ἀνθρωπίνῃ ζωῇ καθωμιλήσεν . Καὶ συμβαίνει γε τοῦτο ταῖς θείαις Γραφαῖς , τὸ δι’ ἡμᾶς αὐτὸν ἁμαρτίαν γενέσθαι , τοὔτεστι τὴν ἁμαρτικὴν τοῦ ἀνθρώπου ψυχὴν πρὸς ἑαυτὸν ἐνώσαι . Κύριον , φησίν , ἐν δουλικῷ φανέντα σχήματι · ἄρα ( 71 ) ὁ δοῦλος οὗτος , οὗ τὸ σχῆμα ὑπέδυ ὁ Κύριος , ἄρτιος ἦν , ἢ λειψόρτος ; Τὸ γὰρ ἑλλειπὲς τε καὶ ἡτρωτηριασμένον κατὰ τὴν τοῦ ζῴου συμπλήρωσιν , λῷδην ἂν τις εἰκῶς προσῃγορεῖσεσιν . Οὐχ ἄνθρωπος , φησίν , ἀλλ’ ὡς ἄνθρωπος , διότι οὐχ ὁμοούσιος τῷ ἀνθρώπῳ κατὰ τὸ ( 72 ) κυριώτατον . Εἰ μὴ ὁμοούσιος , ἑτερούσιος πάντως · ὧν δὲ ὁ λόγος τῆς οὐσίας ἕτερος , τούτοις οὔτε ἡ φύσις κοινή , οὔτε ἡ κλῖσις . Ἄλλη πυρὸς οὐσία , καὶ ὕδατος ἄλλη , καὶ αἱ προσῃγορίαι τῶν δύο διάφοροι · Πέτρος δὲ καὶ Παῦλος , ἐπειδὴ φύσις μία , καὶ τὸ ὄνομα τῆς οὐσίας κοινόν · ἄνθρωπος γὰρ τούτων ἕκάτερος . Εἰ οὖν ἄλλο τι κατὰ τὴν οὐσίαν ἦν , καὶ οὐλ ἄνθρωπος , ἀλλὰ μέχρι ( 73 ) τοῦ φαινομένου κατὰ ἀνθρώπων ἐσχηματίζετο , τῇ δὲ ἀληθείᾳ κατὰ τὴν φύσιν παρήλλακτο · λεγέτω πάντα δόκησιν εἶναι τινὰ , καὶ ἀπατῆλην φαντασίαν , ψευδὴς κατ’ αὐτὸν τὴν βρωσίς , ψευδὴς ὁ ὕπνος , ἀνύπαρκτα πάντα τὰ κατὰ τὰς ἰάσεις θαύματα , οὐ γέγονεν ὁ σταυρὸς , οὐχ ἡ ἐν μνημεῖῳ θέσις , οὐχ ἡ ἐκ τοῦ τάφου ἀνάστασις · ἀλλὰ δοκεῖν μὲν τὰ πάντα ἐφαίνετο , ἦν δὲ κατὰ τὸν τοῦ λογογράφου λόγον τῶν φαινομένων οὐδέν . Εἰ γὰρ ἄνθρωπος οὐχ ἦν , πῶς τὰ περὶ αὐτὸν ἱστορούμενα ἦν ; Πῶς δ’ ἂν εἴποι τις εἶναι ἄνθρωπον , τὸν τῆς ἀνθρωπίνης οὐσίας ἀλλότριον ; Οὐ γὰρ ἦν , φησίν ( 74 ) , ὁμοούσιος τῷ ἀνθρώπῳ κατὰ τὸ κυριώτατον · ὁ δὲ τὸ κυριώτατον ἀφαιρῶν τοῦ ἀνθρώπου , τοῦτο δὲ ἐστιν ὁ νοῦς , κτῆνος ἀπέδειξε τὸ λειπόμενον · τὸ δὲ κτῆνος , οὐχ ἄνθρωπος . Εἴτα φησι , Ταπεινώσασα τὰ σαρκί ( 75 ) ὑπερυψωθῆναι δὲ ὑπὸ Θεοῦ τὴν θείαν ὑψώσει . Τοῦτ’ ἐπὶ τῶν προλαβόντων μετὰ ἀσεβείας ἀνοητότερον . Ἄλλον φησὶ τεταπεινωθῆναι , καὶ ἕτερον ὑπερυψωθῆναι . Ἡ σάρξ , φησὶ , τεταπεινώται , καὶ οὐδὲν τῷ ταπεινωθῆναι προσδεομένη , ἢ τὸ ταπεινὸν ἐκ φύσεως ἔχουσα · τὴν δὲ θεότητα ὑπερυψωθῆναι λέγει , καὶ μὴν τὸ ὑμίστον ἀντείπεδες τῆς ὑψώσεως . Ποῦ τοίνυν ὑπερὑψωθῆ ἡ θεότης , ἡ τοῦ παντὸς ὑπερχαμένη , καὶ ὑπερανενεστῶσα πάσης ὑψώσεως ; Ἄλλὰ τὸ τῇ φύσει ταπεινὸν ὑψοῦται , κἂν ὁ λογογράφος μὴ βούληται , καθὼς μικρῷ πρόσθεν ὁ περὶ τούτων λόγος διήρτηται .
Lemmas: ὀν ὁ ἀρετή ὁ ἔνδοξος ἐπί ἄνθρωπος ὁμολογέω ( 68 ) , ὁ κακία πάντως ὁ ἄδοξος ( 69 ) . ἀλλά μήv φημί ὁ θεός ὁ Ἀπολινάριος ὁ ἄδοξος ὁ ἄνθρωπος ὀπεληλυθέναι μορφή . εἰμί οὖν ἐν κακία ὁ ἄδοξος , κακία δέ προαίρεσις αἶσχος εἰμί · προαίρεσις δέ ὁ διάνοια , διάνοια δέ νόος τίς κίνημα ( 70 ) · ἄρα ὁ ἀνθρώπινος ἀδοξία περί ὁ θεός βλέπω οὐ αποσφιζεω ὁ διάνοια ὁ ἄνθρωπος , διά ὅς ὁ θεός ὁ ἀνθρώπινος ζωή καθομιλέω . καί συμβαίνω γε οὗτος ὁ θεῖος γραφή , ὁ διά ἐγώ αὐτός ἁμαρτία γίγνομαι , τουτέστι ὁ ἁμαρτικός ὁ ἄνθρωπος ψυχή πρός ἑαυτοῦ νοέω . κύριος , φημί , ἐν δουλικός φαίνω σχῆμα · ἄρα ( 71 ) ὁ δοῦλος οὗτος , ὅς ὁ σχῆμα ὑποδύομαι ὁ Κύριος , ἄρτιος εἰμί , ἢ λειψόρτος ; ὁ γάρ ελλειλεω τε καί ητρωτηριασμενος κατά ὁ ὁ ζῷον συμπλήρωσις , λῷδην εἄν τις ἵημι προσαγορεύω . οὐχ ἄνθρωπος , φημί , ἀλλά ὡς ἄνθρωπος , διότι οὐ ὁμοούσιος ὁ ἄνθρωπος κατά ὁ ( 72 ) κύριος . εἰμί μή ὁμοούσιος , ἑτερούσιος πάντως · ὅς δέ ὁ λόγος ὁ οὐσία ἕτερος , οὗτος οὔτε ὁ φύσις κοινός , οὔτε ὁ κλίσις . ἄλλη πυρός οὐσία , καί ὕδωρ ἄλλος , καί ὁ προσηγορία ὁ δύο διάφορος · Πέτρος δέ καί Παῦλος , ἐπεί φύσις εἷς , καί ὁ ὄνομα ὁ οὐσία κοινός · ἄνθρωπος γάρ οὗτος ἕκατεροςς . εἰμί οὖν ἄλλος τίς κατά ὁ οὐσία εἰμί , καί οὐλός ἄνθρωπος , ἀλλά μέχρι ( 73 ) ὁ φαίνω κατά ἄνθρωπος σχηματίζω , ὁ δέ ἀλήθεια κατά ὁ φύσις παραλλάσσω · λέγω πᾶς δόκησις εἰμί τις , καί ἀπατηλός φαντασία , ψευδής κατά αὐτός ὁ βρῶσις , ψευδής ὁ ὕπνος , ἀνύπαρκτος πᾶς ὁ κατά ὁ ἴασις θαῦμα , οὖον γίγνομαι ὁ σταυρός , οὐ ὁ ἐν μνημεῖον θέσις , οὐ ὁ ἐκ ὁ τάφος ἀνάστασις · ἀλλά δοκέω μέν ὁ πᾶς φαίνω , εἰμί δέ κατά ὁ ὁ λογογράφος λόγος ὁ φαίνω οὐδείς . εἰμί γάρ ἄνθρωπος οὐ εἰμί , πῶς ὁ περί αὐτός ἱστορέω εἰμί ; Πῶς δέ εἄν εἶπον τις εἰμί ἄνθρωπος , ὁ ὁ ἀνθρώπινος οὐσία ἀλλότριος ; οὖον γάρ εἰμί , φημί ( 74 ) , ὁμοούσιος ὁ ἄνθρωπος κατά ὁ κύριος · ὁ δέ ὁ κύριος ἀφαιρέω ὁ ἄνθρωπος , οὗτος δέ εἰμί ὁ νόος , κτῆνος ἀποδείκνυμι ὁ λείπω · ὁ δέ κτῆνος , οὐ ἄνθρωπος . εἴτα̅ φημί , Ταπεινόω ὁ σάρξ ( 75 ) ὑπερυψόω δέ ὑπό Θεός ὁ θεῖος ὑψόω . οὗτος ἐπί ὁ προλαμβάνω μετά ἀσέβεια ἀνόητος . ἄλλος φημί ταπεινόω , καί ἕτερος ὑπερυψόω . ὁ σάρξ , φημί , ταπεινόω , καί οὐδείς ὁ ταπεινόω προσδέω , ἢ ὁ ταπεινός ἐκ φύσις ἔχω · ὁ δέ θεότης ὑπερυψόω λέγω , καί μήv ὁ ὑμίστον ἀντιλέγω ὁ ὕψωσις . πός τοίνυν ὑπερὑψωθῆ ὁ θεότης , ὁ ὁ πᾶς ὑπέρχομαι , καί ὑπερανίστημι πᾶς ὕψωσις ; ἀλλά ὁ ὁ φύσις ταπεινός ὑψόω , κἀν ὁ λογογράφος μή βούλομαι , καθώς μικρός πρόσθεν ὁ περί οὗτος λόγος διαρτάω .