gregorius-nyssenus.antirrheticus-adversus-apollinarium pg045_0596.1
καθὼς φησὶ πού ὁ Κύριος · Ἄλλ᾽ ἐπαθὶ βούλεται αὐτὴν τὴν τεχθεῖσαν σάρκα θεότητα εἶναι , καὶ κατασκευάζαι οὐχ ἐν σαρκὶ παρηγμένον τὸν Θεόν , λέγει · Ἄλλα Θεὸν ἐναρκοῦν πρὸ αἰῶνων ὄντα , μετὰ ταῦτα διὰ γυναικὸς τετέχθαι , καὶ πρὸς τὴν τῶν παθημάτων πείραν , καὶ πρὸς τὴν τῆς ( 88 ) φύσεως ἀνάγκην ἐλθεῖν . Καὶ ταῦτα λέγων , οὐ δύναται αὐτῷ οὐδὲ τὸ ἄνθρωπον εἶναι · ἀλλὰ τοῖς μὲν πάθεσιν ὑπάγει ὡς ἄνθρωπον , τῆς δὲ ἀνθρωπίνης οὐ μεταδίδωσι φύσεως . Πῶς γὰρ ἄνθρωπος τὸ μὴ ἐκ τῆς εἶναι λεγόμενον ; Ἐκ γὰρ τοῦ Ἄδὰμ λέγει ἡ Γραφὴ τὸν ἀνθρώπινον γενέσθαι , καὶ πρῶτον ἐκεῖνον διὰ τῆς θείας δυνάμεως ἐκ γῆς φύναι . Διὰ τοῦτο καὶ ὁ Λουκᾶς τὸν νομιζόμενον τοῦ Ἰωσὴφ υἱὸν γενεαλογῶν , φησὶ , Τοῦ Ἄδὰμ , ἐξἀπτον ἐκαστον τῶν πατέρων τὸν ἄρχην τῆς γενέσεως . Ὁ τοίνυν μὴ ἐκ τοῦ γένους τῶν ἀνθρώπων γενόμενος , ἄλλο τι πάντως ἐστὶ , καὶ οὐχ ἄνθρωπος . Ὁ οὖν μήτε ἄνθρωπος , τῷ μηδὲν ἔχειν τοῦ ἀνθρωπίνου γένους , μήτε Θεός , τῷ μὴ εἶναι ἀσώματος , ἐκεῖνος ὁ ἐνασαρκὸς τοῦ λογογράφου Θεὸς τί ἂν εἴη , λεγέτωσαν οἱ τῆς ἀπάτης αὐτοῦ μαθηταὶ καὶ συνἄγγοι · Ἄλλ᾽ ἄδδατοὶ ἄν , φησίν , Ἑλλήνες , καὶ Ἰουδαῖοι , εἰπερ ἄνθρωπον ἐνθεον εἶναι τὸν τεχθέντα ἐλέγομεν , ὥσπερ Ἠλίας . Καὶ τὶς τῶν Ἑλλήνων τὰ κατὰ τὸν Ἠλίαν θαύματα ὡς ἀληθῆ παρεδέξατο ; δτι πῦρ διχῇ τῷ σχήματι τυποθῆ , τὸ μὲν εἰς ἅρματος εἶδος , τὸ δὲ εἰς ἵππων μορφὴν , τὴν ἐναντίων τῇ οἰκείᾳ φύσει κινεῖσθαι φοράν , ἀνωθεν ἐπὶ τὸ κάτω φερόμενον , καὶ δτι μετάφασιν ἐπὶ τοῦ φλογίνοῦ ἅρματος ἡνιοχῶν τὸ πῦρ ὁ Ἠλίας , ἀπαθὴς ἐν τῇ φλογὶ διασώζεται , τοῦ πυρὸς τὸ πῦρ ἔλκοντος , τοῦ ἐν τοῖς ἵπποις τὸ ἐν τῷ ἄρματι ; Εἰ γὰρ ταῦτα τις δέξαιτο καθ᾽ ὃν δεὶ τρόπον , δι᾽ αὐτὴν δὴ τοῦτον τὸν λόγον ( 89 ) πρὸς τὴν τοῦ μυστηρίου παραδοχὴν ἀναδεῖχθησεται ( 90 ) , τυπικὴν τινὰ προφητείαν περὶ τῆς τοῦ Κυρίου ἐνανθρωπήσεως ἐν τῷ διηγήματι βλέπων , διὰ τῶν γεγονότων προτυπουμένην . Ὡς γὰρ ἀνωφερὲς ἐν τῇ φύσει τὸ πῦρ , θείᾳ δυνάμει πρόγαιον γίνεται · ὁ δὲ Ἠλίας περισεχεὶς τῷ οὐρανίῳ πυρί , πάλιν πρὸς τὴν κατὰ φύσιν ἐπανατρέχοντι κίνησιν , καὶ αὐτὸς συνεπαίρεται · οὕτως Διὸς τις οὐσία ( 91 ) καὶ ἀειδής , ἡ τοῦ Ὑψίστου δύναμις , τὴν δουλικὴν μορφὴν τὴν διὰ τῆς Παρθένου ὑπόστασιν διαλαβοῦσα , πρὸς τὸ ἴδιον ὕψος ἀνήγαγεν , εἰς τὴν θείαν τε καὶ ἀκήρατον μεταστοιχειώσασα φύσιν · ὥστε ὁ πρὸς τοῦτο δυσπειθὴς ἔχων , οὐδ᾽ ἂν τὴν κατὰ τὸν Ἠλίαν θαυματοποιΐαν προσδόξῃ · οὐδ᾽ ἂν ἐκεῖνον προκταμαθὼν συγγραφηθεῖσαν τὴν ἀλήθειαν , οὐδ᾽ ἂν πρὸς αὐτὴν τὴν ἀλήθειαν ἀντειτύπως ἔχοι .
Lemmas: καθώς φημί πού ὁ Κύριος · ἄλλος ἐπαθὶ βούλομαι αὐτός ὁ τίκτω σάρξ θεότης εἰμί , καί κατασκευάζω οὐ ἐν σάρξ παράγω ὁ Θεός , λέγω · ἄλλος θεός ναρκόω πρό αἰών εἰμί , μετά οὗτος διά γυνή τίκτω , καί πρός ὁ ὁ πάθημα πείρω , καί πρός ὁ ὁ ( 88 ) φύσις ἀνάγκη ἔρχομαι . καί οὗτος λέγω , οὖον δύναμαι αὐτός οὐδέ ὁ ἄνθρωπος εἰμί · ἀλλά ὁ μέν πάθος ὑπάγω ὡς ἄνθρωπος , ὁ δέ ἀνθρώπινος οὖον μεταδίδωμι φύσις . Πῶς γάρ ἄνθρωπος ὁ μή ἐκ ὁ εἰμί λέγω ; ἐκ γάρ ὁ Ἀδάμ λέγω ὁ γραφή ὁ ἀνθρώπινος γίγνομαι , καί πρῶτος ἐκεῖνος διά ὁ θεῖος δύναμις ἐκ γῆ φύω . Ζεύς οὗτος καί ὁ Λουκᾶς ὁ νομίζω ὁ Ἰωσήφ υἱός γενεαλογέω , φημί , ὁ Ἀδάμ , ἐξάπτω ἕκαστος ὁ πατήρ ὁ ἀρχή ὁ γένεσις . ὁ τοίνυν μή ἐκ ὁ γένος ὁ ἄνθρωπος γίγνομαι , ἄλλος τίς πάντως εἰμί , καί οὐ ἄνθρωπος . ὁ οὖν μήτε ἄνθρωπος , ὁ μηδείς ἔχω ὁ ἀνθρώπινος γένος , μήτε Θεός , ὁ μή εἰμί ἀσώματος , ἐκεῖνος ὁ ἐνασαρκὸς ὁ λογογράφος θεός τίς εἄν εἰμί , λέγω ὁ ὁ ἀπάτη αὐτός μαθητής καί συνἄγγοι · ἄλλος ἄδητος ἄν , φημί , Ἕλλην , καί Ἰουδαῖος , εἰ ἄνθρωπος ἔνθεος εἰμί ὁ τίκτω λέγω , ὥσπερ Ἠλίας . καί τις ὁ Ἕλλην ὁ κατά ὁ Ἠλίας θαῦμα ὡς ἀληθής παραδέχομαι ; δ πῦρ διχή ὁ σχῆμα τύπτω , ὁ μέν εἰς ἅρμα εἶδος , ὁ δέ εἰς ἵππος μορφή , ὁ ἐναντίος ὁ οἰκεῖος φύσις κινέω φορός , ἄνωθεν ἐπί ὁ κάτω φέρω , καί δ μετάφημι ἐπί ὁ φλόγινος ἅρμα ἡνιοχέω ὁ πῦρ ὁ Ἠλίας , ἀπαθής ἐν ὁ φλόξ διασῴζω , ὁ πυρός ὁ πῦρ ἕλκω , ὁ ἐν ὁ ἵππος ὁ ἐν ὁ ἄρμα ; εἰμί γάρ οὗτος τις δέχομαι κατά ὅς δεῖ τρόπος , διά αὐτός δή οὗτος ὁ λόγος ( 89 ) πρός ὁ ὁ μυστήριον παραδοχή ἀναδείκνυμι ( 90 ) , τυπικός τις προφητεία περί ὁ ὁ κύριος ἐνανθρώπησις ἐν ὁ διήγημα βλέπω , διά ὁ γίγνομαι προτυπόω . ὡς γάρ ἀνωφερής ἐν ὁ φύσις ὁ πῦρ , θεῖος δύναμις προγαιω γίγνομαι · ὁ δέ Ἠλίας περιέχω ὁ οὐράνιος πῦρ , πάλιν πρός ὁ κατά φύσις ἐπανατρέχω κίνησις , καί αὐτός συνεπαίρω · οὕτως Ζεύς τις οὐσία ( 91 ) καί ἀειδής , ὁ ὁ ὕψιστος δύναμις , ὁ δουλικός μορφή ὁ διά ὁ παρθένος ὑπόστασις διαλαμβάνω , πρός ὁ ἴδιος ὕψος ἀνάγω , εἰς ὁ θεῖος τε καί ἀκήρατος μεταστοιχειώνω φύσις · ὥστε ὁ πρός οὗτος δυσπειθής ἔχω , οὐδέ εἄν ὁ κατά ὁ Ἠλίας θαυματοποιία προσδοκάω · οὐδέ εἄν ἐκεῖνος προκτείνω συγγράφω ὁ ἀλήθεια , οὐδέ εἄν πρός αὐτός ὁ ἀλήθεια ἀντειτύπως ἔχω .