gregorius-nyssenus.antirrheticus-adversus-apollinarium pg045_0592.1
ἀδήλῳ τοῦ σημαινομένου πρὸς ἕκατερον ἐπίσης ἡ διάνοια βλέπει , καὶ οὐκ ἔστιν ἐξ ὧν ἠκούσαμεν περὶ εἰνα νομίζειν ( 58 ) τὸ ἀτελὲς διδαχθῆναι , περὶ τὸν Θεόν , ἢ τὸν ἄνθρωπον , ἢ καὶ περὶ ἀμφοτέρων τὸ ἴσον εἶναι . Αὐτὸν εἶναι φησι ( 59 ) Θεὸν μὲν πνεύματι , τὴν τοῦ Θεοῦ δόξαν ἔχοντα · ἄνθρωπον δὲ σώματι τὴν τῶν ἀνθρώπων δόξων φορέσαντα μορφήν . Εἰπε Θεόν , ἐπεὶ καὶ ἄνθρωπον · φανερὸν δὲ πᾶσι , ὅτι ( 60 ) οὐ ταὐτὸ τῶν ὀνομάτων τούτων τὸ σημαίνόμενον · ἀλλ’ ἴδιος μὲν ὁ τῆς θεότητος , ἕτερος δὲ ὁ τῆς ἀνθρωπότητος ἀρρανευτικός ἐστι λόγος . Θεὸς μὲν γὰρ ἐστι τὸ ἀεὶ σώατως ἔχον πάντων ἀγαθῶν αἴτιον , οὐτε ποτὲ ( 61 ) μὴ ὄν , οὔτε ποτὲ μὴ ἐσόμενον · ἄνθρωπος δὲ ( 62 ) τὰ μὲν ἄλλα συγγενὲς πρὸς τὴν τῶν ἀλόγων ψυχὴν διάκειται , καὶ διὰ σαρκὸς καὶ αἰσθήσεων παραπλησίως αὐτοῖς διοικούμενος · τῇ δὲ τοῦ νόου προσθήκῃ τῶν ἀλόγων κεχωρισμένος , ἐν τούτῳ τὸ ἴδιόνων ἔχει τῆς φύσεως . Οὐ γὰρ ἂν τις ἄνθρωπον ὁρίζομενος , ἀπὸ σαρκὸς τε καὶ ὀστέων καὶ αἰσθήσεων ὁρίσαιτο · οὐδὲ τὴν βρωτικὴν τε καὶ ἀλλοιωτικὴν δύναμιν ( 63 ) εἰπὼν τις , τὸ ἴδιον τῆς ἀνθρωπίνης ἐνδείξατο φύσεως · ἀλλὰ τὸ διανοητικὸν καὶ ( 64 ) λογικόν , τὸν ἄνθρωπον ἔδειξεν . Ἵσον οὖν ἐστιν ἡ διὰ τοῦ ὀνόματος ἐρμηνύσαι τὴν φύσιν , ἢ διὰ τοῦ ἰδὼς παρεπομένου τῇ φύσει . Ὅ τε γὰρ ἄνθρωπον εἰπὼν , τὸ λογικὸν ἐνδείξατο · ὅ τε λογικὸν ὀνομάσας , τὸν ἄνθρωπον διὰ τῆς φωνῆς ταύτης ἀπέδειξεν ( 65 ) . Οὐκοῦν καὶ ὁ Ἀπολλινάριος Θεὸν καὶ ἄνθρωπον ὀνομάσας , εἴπερ ( 66 ) τὰς ἐμφαινομένας τῇ θεότητι σημασίας τῇ φωνῇ ταύτῃ συμπεριέλαβεν , οὐδ’ ἂν τοῦ ἀνθρώπου τὸ σημαίνόμενον διὰ τῆς ἐρμηνείας λυθηραῖτο . Ἄλλ’ εἴπερ ἄνθρωπος λέγεται , ἐστι πάντως ἡ κλησις ἀληθής , καὶ οὐ ψευδώνυμος · τὸ δὲ ἀληθὲς τοῦ ὀνόματος ἐν τῷ λογικῷ εἶναι ζῷον , τὸν οὕτω κατονομαζόμενον , ἐπιδείκνυται . Ὅ δὲ λόγος ἐκ διανοίας πάντως , ὥστε εἰ ἄνθρωπος , καὶ διανοητικὸς ἐξ ἀνάγκης · εἰ δὲ οὐ διανοητικὸς , οὐδὲ ἄνθρωπος .
Lemmas: ἄδηλος ὁ σημαίνω πρός ἑκάτερος ἐπίσης ὁ διάνοια βλέπω , καί οὐ εἰμί ἐκ ὅς ἀκούω περί εἰμί νομίζω ( 58 ) ὁ ἀτελής διδάσκω , περί ὁ Θεός , ἢ ὁ ἄνθρωπος , ἢ καί περί ἀμφότερος ὁ ἴσος εἰμί . αὐτός εἰμί φημί ( 59 ) θεός μέν πνεῦμα , ὁ ὁ Θεός δόξα ἔχω · ἄνθρωπος δέ σῶμα ὁ ὁ ἄνθρωπος δοκέω φορέω μορφή . εἶπον Θεός , ἐπεί καί ἄνθρωπος · φανερός δέ πᾶς , ὅτι ( 60 ) οὖον αὐτός ὁ ὄνομα οὗτος ὁ σημαίνω · ἀλλά ἴδιος μέν ὁ ὁ θεότης , ἕτερος δέ ὁ ὁ ἀνθρωπότης ἀρρανευτικός εἰμί λόγος . θεός μέν γάρ εἰμί ὁ ἀεί σώατως ἔχω πᾶς ἀγαθός αἴτιος , οὐ ποτέ ( 61 ) μή εἰμί , οὔτε ποτέ μή εἰμί · ἄνθρωπος δέ ( 62 ) ὁ μέν ἄλλος συγγενής πρός ὁ ὁ ἄλογος ψυχή διάκειμαι , καί διά σάρξ καί αἴσθησις παραπλήσιος αὐτός διοικέω · ὁ δέ ὁ νόος προσθήκη ὁ ἄλογος χωρίζω , ἐν οὗτος ὁ ἴδιον ἔχω ὁ φύσις . οὖον γάρ εἄν τις ἄνθρωπος ὁρίζω , ἀπό σάρξ τε καί ὀστέον καί αἴσθησις ὁρίζω · οὐδέ ὁ βρωτικός τε καί ἀλλοιωτικός δύναμις ( 63 ) εἶπον τις , ὁ ἴδιος ὁ ἀνθρώπινος ἐνδείκνυμι φύσις · ἀλλά ὁ διανοητικός καί ( 64 ) λογικός , ὁ ἄνθρωπος δείκνυμι . ἵζω οὖν εἰμί ὁ διά ὁ ὄνομα ερμηνυσος ὁ φύσις , ἢ διά ὁ οἶδα παρέπομαι ὁ φύσις . ὅς τε γάρ ἄνθρωπος εἶπον , ὁ λογικός ἐνδείκνυμι · ὅς τε λογικός ὀνομάζω , ὁ ἄνθρωπος διά ὁ φωνή οὗτος ἀποδείκνυμι ( 65 ) . οὐκοῦν καί ὁ Ἀπολλινάριος θεός καί ἄνθρωπος ὀνομάζω , εἴπερ ( 66 ) ὁ ἐμφαίνω ὁ θεότης σημασία ὁ φωνή οὗτος συμπεριλαμβάνω , οὐδέ εἄν ὁ ἄνθρωπος ὁ σημαίνω διά ὁ ἑρμηνεία λυθηραῖτο . ἄλλος εἴπερ ἄνθρωπος λέγω , εἰμί πάντως ὁ κλῆσις ἀληθής , καί οὖον ψευδώνυμος · ὁ δέ ἀληθής ὁ ὄνομα ἐν ὁ λογικός εἰμί ζῷον , ὁ οὗτος κατονομάζω , ἐπιδείκνυμι . ὅς δέ λόγος ἐκ διάνοια πάντως , ὥστε εἰμί ἄνθρωπος , καί διανοητικός ἐκ ἀνάγκη · εἰμί δέ οὖον διανοητικός , οὐδέ ἄνθρωπος .