gregorius-nyssenus.adversus-arium-et-sabellium-de-patre-et-filio pg045_0651.1
A φῶν εἰς τὴν Ἑλληνίδα περιτραπέντες , εἶπον μὲν , Ἐκτισώ ( 6 ) με , εὕροις δ' ἂν ἐρευνήσας , Ἐποίησέ με . Ὁμῶς δὲ καὶ τὸ , Ἐκτισώ με , ἀχριδῶς νοούμενον , οὐδὲν ἀπέχον τοῦ , Ἐποίησέ με , δείκνυται . Εἰ γὰρ , Κύριος ἐκτισώ με , εἴρηκε μόνον , ζητημά τισι καταλείποιεν · ἐπεὶ δὲ προσέθηκεν , ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ εἰς ἔργα αὐτοῦ , σαφῶς τὸ νοοῦτο εἰρῆσθαι . Κύριος ἐποίησέ με ἐπιτάττειν τῶν ἔργων αὐτοῦ , καὶ ἀρχὴν τῶν ὁδῶν αὐτοῦ ἐνεχειρίσά μοι . Πότε γὰρ ἔσχεν ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ ὁ Πατὴρ ; ἢ πότε οὐκ ἦν ἐνεργής ; ἢ παρὰ τινὸς τὸ δύνασθαι καὶ τὸ ἐνεργεῖν εἴληφε ; Τὸ γὰρ μὴ ἀεὶ τὰ πάντα ἔχειν παρ' ἑαυτῷ , ἐμφαντικόν ἐστι τοῦ παρ' ἄλλου τινὸς εἴληφέναι , ὡς ἑτέρου τινὸς Θεοῦ προϋπεστῶτος αὐτῷ νοεῖσθαι . « Τίς δὲ προὔθεκεν καὶ ἀνταποδοθήσεται αὐτῷ ; » φησιν ἡ Γραφή . Εἰ δὲ παρ' αὐτοῦ τὰ πάντα , οὐδὲ ποτὲ ἄρα ἀρχὴ ὁδῶν αὐτοῦ καὶ ἔργων αὐτοῦ εὑρεθήσεται , ἀλλ' ἀεὶ ἐνεργής . Εἰ δὲ πάντα διὰ τοῦ Υἱοῦ γέγονε , καὶ χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἕν , ἀεὶ ἄρα τὴν ἐργαζομένην σοφίαν παρ' ἑαυτῷ ἔχειν ἀναφανδὸν δείκνυται . Εἰ δὲ δι' ἐργάζεται ὁ Πατὴρ , χωρὶς δὲ τοῦ Υἱοῦ οὐδὲν ἐργάζεται , μήπως τὸ ἐκτισθαι ὑπελήφασιν , ὑστερὸν ποτὲ δεδημιουργηθῆναι , ἵνα ἐργάζεται . Ἀλλὰ τὸ , Ἐκτισώ με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ , σημαίνει ὅτι Ἐνεχειρίσά μοι τὰς ὁδοὺς αὐτοῦ , ἵν' ὦσιν ὑπὸ τὴν ἐμὴν ἀρχήν · ἀρχὴν γὰρ οὐ χρονικὴν λέγει , ἀλλὰ τὴν κρατιστικήν . Καὶ γὰρ καὶ οἱ ἀπόστολοι φασιν , ὅτι καὶ Κύριον καὶ Χριστὸν αὐτὸν ἐποίησεν . Εἰ μὲν το , Ἐποίησεν , ποίημα καὶ κτίσμα ὀνομάζοιτο , δύο ἂν εἴεν τινες οὗς ἐποίησεν , ἕτερον μὲν Κύριον , ἕτερον δὲ Χριστόν . Χριστὸς δὲ ὅτι βασιλεὺς προσαγορεύεται , οὐδεὶς τοῦτο ἀγνοῶσιν · ἀλλὰ τὸ , Ἐποίησεν , σημαίνει δύο ἀρχὰς ἐγχειρίσθαι αὐτῷ παρὰ τοῦ Πατρός , τὴν μὲν Κυριακήν , τὴν δὲ βασιλικήν , μᾶλλον δὲ μίαν ἀρχὴν δυσὶ προσηγορίαις γεραζομένην , [ ἢ ] πλείοσιν . Ἐκάτεροι τοίνυν πεπεισμένοι οἱ ταῖς ἐκάτερας ἐνελημμένοι πλάκται , ὡς ἀεὶ σὺν τῷ Πατρὶ ὁ Υἱὸς γεννητὸς ἦμα καὶ ἀναρχὸς ἐστιν . Ἀναρχος μὲν τῷ ἀεὶ συνειναι τῷ Πατρὶ , γεννητὸς δὲ τῷ τὸν Πατέρα ἔσχηκέναι τοῦ εἶναι · ὡς ἔφημεν ἐπὶ τοῦ λύχνου εἰπόντες , ὅτι αὐτὸς μὲν αὐτὸς τοῦ φέγγους , οὐ μέντοι πρότερον τοῦ φέγγους , ἀλλ' ὁμόχρονος τυγχάνει · οὕτως καὶ εἰς τὸν αἰῶνα ἔσται , καὶ οὐδέποτε παύσεται βασιλεύων · ἐπειδὴ περ οὐδὲ ἤρξατο , ἀλλ' ἀεὶ συνεργῶν τῷ Πατρὶ ἑαυτὸν συνερμαίνει , διὰ τοῦ εἰρηκέναι · « Ὁ Πατὴρ μου ἕως ἀρτι ἐργάζεται , κἀγὼ ἐργάζομαι · » ἐπιχρεῖ δὲ τὸ ἕως ἀρτι , τὸ ἀφ' οὗ · ἐπειδὴ τὸ ἀφ' οὗ , ἐν χρόνῳ τυγχάνει , παίζει τὸ ἀφ' οὗ , τὸ ἕως ἀρτι μόνον εἰπὼν , ἐνέφηνεν ἀεὶ τὰ πάντα αὐτῷ συνεργάσθαι . Ἐργάζεται γὰρ ἕως ἀρτι φῶν , ζωογονῶν , αὐξῶν , πάντα ἡγιοῦν · καὶ οὐδὲ ποτὲ παύσεται · οὐ γὰρ ἀρμόσει Θεῷ τὸ ἀργεῖν , οὐδ' ἀποκαμπεῖται ἐργαζόμενος ὡς παύσεται .
Lemmas: A φάω εἰς ὁ Έλληνας περιτρέπω , λέγω μέν , κτίζω ( 6 ) ἐγώ , εὑρίσκω δέ ἄν ἐρευνάω , Ἐποιέω ἐγώ . ὁμῶς δέ καί ὁ , κτίζω ἐγώ , ἀχριδῶς νοέω , οὐδείς ἀπέχω ὁ , Ἐποιέω ἐγώ , δείκνυμι . εἰμί γάρ , κύριος κτίζω ἐγώ , λέγω μόνος , ζήτημα τις καταλείπω · ἐπεί δέ προστίθημι , ἀρχή ὀδούς αὐτός εἰς έργο αὐτός , σαφής ὁ νοέω λέγω . κύριος ποιέω ἐγώ ἐπιτάσσω ὁ ἔργον αὐτός , καί ἀρχή ὁ ὀδούς αὐτός εγχειρίζω ἐγώ . πότος γάρ ἔχω ἀρχή ὀδούς αὐτός ὁ Πατήρ ; ἢ πότε οὐ εἰμί ἐνεργός ; ἢ παρά τις ὁ δύναμαι καί ὁ ἐνεργέω λαμβάνω ; Τέ γάρ μή ἀεί ὁ πᾶς ἔχω παρά ἑαυτοῦ , ἐμφαντικός εἰμί ὁ παρά ἄλλος τις λαμβάνω , ὡς ἕτερος τις θεός προυφίστημι αὐτός νοέω . « Τῖς δέ προτίθημι καί ἀνταποδίδωμι αὐτός ; » φημί ὁ Γραφή . εἰμί δέ παρά αὐτός ὁ πᾶς , οὐδέ ποτέ ἄρα ἀρχή ὀδούς αὐτός καί ἔργον αὐτός εὑρίσκω , ἀλλά ἀεί ἐνεργός . εἰμί δέ πᾶς διά ὁ υἱός γίγνομαι , καί Χωρὶς αὐτός γίνομαι οὐδέ εἷς , ἀεί ἄρα ὁ ἐργάζομαι σοφία παρά ἑαυτοῦ ἔχω ἀναφανδόν δείκνυμι . εἰμί δέ διά ἐργάζομαι ὁ Πατήρ , Χωρὶς δέ ὁ υἱός οὐδείς ἐργάζομαι , μήπως ὁ κτίζω ὑπολαμβάνω , ὕστερος ποτέ δημιουργέω , ἵνα ἐργάζομαι . ἀλλά ὁ , κτίζω ἐγώ ἀρχή ὀδούς αὐτός , σημαίνω ὅτι εγχειρίζω ἐγώ ὁ ὀδούς αὐτός , ἵνα εἰμί ὑπό ὁ ἐμός ἀρχή · ἀρχή γάρ οὐ χρονικός λέγω , ἀλλά ὁ κρατίζω . καί γάρ καί ὁ ἀπόστολος φημί , ὅτι καί κύριος καί Χριστός αὐτός ποιέω . εἰμί μέν το , ποιέω , ποίημα καί κτίσμα ὀνομάζω , δύο ἄν εἰμί τις ὅς ποιέω , ἕτερος μέν κύριος , ἕτερος δέ Χριστός . Χριστός δέ ὅτι βασιλεύς προσαγορεύω , οὐδείς οὗτος ἀγνοέω · ἀλλά ὁ , ποιέω , σημαίνω δύο ἀρχή ἐγχειρίζω αὐτός παρά ὁ Πατρός , ὁ μέν Κυριακός , ὁ δέ βασιλικός , μᾶλλον δέ εἷς ἀρχή δύο προσηγορία γεράζω , [ ἢ ] πολύς . ἑκάτερος τοίνυν πείθω ὁ ὁ ἑκάτερος ἐλλαμβάνω πλάξ , ὡς ἀεί σύν ὁ πατήρ ὁ υἱός γεννητός ἀμάω καί ἄναρχος εἰμί . ἄναρχος μέν ὁ ἀεί συνίημι ὁ πατήρ , γεννητός δέ ὁ ὁ Πατέρας ἔχω ὁ ἔρχομαι · ὡς φημί ἐπί ὁ λύχνος λέγω , ὅτι αὐτός μέν αὐτός ὁ φέγγος , οὐ μέντοι πρότερος ὁ φέγγος , ἀλλά ὁμόχρονος τυγχάνω · οὕτως καί εἰς ὁ αἰών εἰμί , καί οὐδέποτε παύω βασιλεύω · ἐπεί περ οὐδέ ἄρχω , ἀλλά ἀεί συνεργέω ὁ πατήρ ἑαυτοῦ συνερμαίνει , διά ὁ λέγω · « ὁ Πατήρ ἐγώ ἠώς ἄρτι ἐργάζομαι , ἐγώ ἐργάζομαι · » ἐπιχράω δέ ὁ ἠώς ἄρτι , ὁ ἀπό ὅς · ἐπεί ὁ ἀπό ὅς , ἐν χρόνος τυγχάνω , παίζω ὁ ἀπό ὅς , ὁ ἠώς ἄρτι μόνος λέγω , ἐμφαίνω ἀεί ὁ πᾶς αὐτός συνεργάζομαι . ἐργάζομαι γάρ ἠώς ἄρτι φάω , ζωογονέω , αὐξάνω , πᾶς ἁγίζω · καί οὐδέ ποτέ παύω · οὐ γάρ ἁρμόζω θεός ὁ ἀργέω , οὐδέ αποκαμπειος ἐργάζομαι ὡς παύω .