gregorius-nyssenus.ad-imaginem-dei-et-ad-similitudinem-sp pg044_0684.1
ἡμέρᾳ μετὰ τὴν συλλῆψιν φέροντες τινὰ , ὡς ὄντων , νομικὴν περὶ τούτου σύστασιν · καὶ οἱ μὲν ὁμοούσιον αὐτὴν τῶν ἀγγέλων ἐφαντάζοντο , οἱ δὲ κάτω , οἱ δὲ ἐν τῷ ἀέρι , οἱ δὲ ἐν τῷ παντὶ ὡς θελᾶν τινὰ περιεῖναι οὐσίαν . Διὸ καὶ σώματι ἐνοούμενῃ καὶ ὡς κατ’ εἰκόνα Θεοῦ ὄντι , καὶ τούτῳ ζωοποιούσῃ , ἀπαθὴς μένει τῶν σωματικῶν παθῶν καὶ φόβων τῶν τοῦ σώματος , μήτε ὀρωμένη , μήτε ἐρμηνευομένη , μήτε καταλαμβανομένη τῇ φύσει , οὔτε τῷ εἴδει , οὔ σχήματι , οὔ μορφῇ , οὔ ποιότητι , οὔ ποσότητι , οὔχ ὑπάρχει , οὔ συστάσει , οὔ κάλλει . Ὦθεν καὶ φησι τὴν ψυχὴν ἐν τῷ Συμποσίῳ ὁ Μεθόδιος ἀμήχανον καὶ ἀδήρητον κάλλος ἔχειν , καὶ τούτου χάριν ὥσπερ ζηλοτυπεῖσθαι καὶ ἐράσθαι αὐτὴν ὑπὸ τῶν ἐναντίων πνευμάτων , ὡς κρείττονα αὐτῶν τῶν νοερῶν περιεκυμένη μορφὴν . Πᾶσα δὲ ἡ περὶ αὐτὴν ἀκαταληψία καὶ ἀσάφεια καὶ ἀδηλία , οὐδὲν ἕτερον αἰνίττεται εἰ μὴ τὸ κυρίως καὶ ἀληθῶς εἰκόνα αὐτὴν εἶναι τοῦ ἀκαταλήπτου Θεοῦ . Ὦθεν πάντα τὰ κατ’ αὐτὴν ἀγνοοῦντες , ἐκ μόνων τῶν ἐν τῷ σώματι ταύτης ἐνεργειῶν τὴν ὑπαρξιν αὐτῆς πιστεύομεθα · καθὰ καὶ τὸν Θεὸν ἐκ τῶν ἐν τῇ ὀρωμένῃ κτίσει αὐτοῦ ἐνεργημάτων τὴν αὐτοῦ θεοποιούμεθα ὑπαρξιν . Ἄλλὰ γε δὴ ἐπ’ αὐτῷ τῷ καιρώτατον τοῦ κατ’ εἰκόνα καὶ καθ’ ὁμοίωσιν Ἐλθόντες , ὅπως κατὰ τὰς ὑποχέσεις δείξωμεν τὸ μοναδικὸν τῆς ἐν Τριάδι Θεότητος . Ποῖον δὲ ἐστι τοῦτο ; ἐδηλον ὅτι ἡ ἡμετέρα πάλιν ψυχή , καὶ ὁ ταύτης νοερὸς λόγος , καὶ ὁ νοῦς , ὅντινα ὁ Ἀπόστολος πνεῦμα προσηγόρευσεν , ὅτε διακελεύεται ἁγίους ἡμᾶς εἶναι τῇ ψυχῇ καὶ τῷ σώματι καὶ τῷ πνεύματι . Ἀγέννητος μὲν γὰρ πάλιν ἐστὶν ἡ ψυχὴ καὶ ἀναίτιος , εἰς τύπον τοῦ ἀγεννήτου καὶ τοῦ ἀναίτιου Θεοῦ καὶ Πατρὸς · οὐχ ἀγέν-νητος δὲ ὁ νοερὸς αὐτῆς λόγος , ἀλλ’ ἐξ αὐτῆς γεννώμενος ἀρρήτως καὶ ἀοράτως καὶ ἀνεργηνεῖτως καὶ ἀπαθῶς . Ὁ δὲ νοῦς οὐδὲ ἀναίτιος ἐστιν , οὐδ’ ἐν τῇ γέννησι , ἀλλὰ προφευγὼν πᾶν διὰ τὸ πάντοδιασκοπῶν , καὶ ἀοράτως ἁφλαύρων κατ’ εἰκόνα καὶ ὁμοίωσιν τοῦ παναγίου καὶ ἐκπορευτοῦ Πνεύματος , περὶ οὗ εἴρηται , ὅτι Τὸ Πνεῦμα πάντα ἐρευνᾷ , καὶ τὰ βάθη τοῦ Θεοῦ . Οὐχ ἐστὶν ἐκπορευτὴ ἡ ψυχὴ ὡς οὐχ ἐστὶν ἐν τῷ σώματι , ἐπεὶ ἡ ἐκπορευτὴ ἦν , ἄρα ἂν καθ’ ὧραν ἀπεδησχομεν . Οὐχ ἐστὶν ἀγέννητος ὁ λόγος ἡμῶν , ἐπεὶ ἄλογοι τινες καὶ κτηνώδεις ὑπῆρχομεν . Τὸ δὲ παραδοξότερον τῶν παραδόξων τούτων ἐκεῖνό ἐστιν , ὅτι ψυχὴν μὲν ἀπλὴν τινὰ ἔχομεν , ὁμοίως καὶ νοῦν μοναδικόν , καὶ ἀνύθετον · λόγον δὲ διπλοῦν ἔχοντες τὸν αὐτὸν τὴν γέννησιν καὶ ἕνα καὶ ἀμέριστον φυλαττόμενον . Γεννᾶται γὰρ ὁ λόγος ἐν τῇ χαρίδι γέννησιν τινὰ ἀκατάληπτον καὶ ἀσώματον , καὶ μένει ἔνδον ἀγνώριστος , καὶ γεννᾶται δευτέραν γέν-νησιν σωματικὴν διὰ χειλέων , καὶ τότε τοῖς πᾶσι γνωρίζεται · τῆς δὲ γεννησαμένης αὐτὸν ψυχῆς οὐ χωρίζεται , ἵνα διὰ τοῦ λόγου τῶν δύο ἡμῶν γεννήσεων σαφῶς τὰς δύο τοῦ Θεοῦ Λόγου γεννήσεις κατ’ εἰκόνα καὶ ὁμοίωσιν μάθωμεν .
Lemmas: ἡμέρα μετά ὁ σύλληψις φέρω τις , ὡς εἰμί , νομικός περί οὗτος σύστασις · καί ὁ μέν ὁμοούσιος αὐτός ὁ ἄγγελος φαντάζω , ὁ δέ κάτω , ὁ δέ ἐν ὁ ἀήρ , ὁ δέ ἐν ὁ πᾶς ὡς θέλω τις περίειμι οὐσία . Διὸ καί σῶμα νοέω καί ὡς κατά εἰκών Θεός εἰμί , καί οὗτος ζῳοποιέω , ἀπαθής μένω ὁ σωματικός πάθος καί φόβος ὁ ὁ σῶμα , μήτε ὁράω , μήτε ἑρμηνεύω , μήτε καταλαμβάνω ὁ φύσις , οὔτε ὁ εἶδος , οὖον σχῆμα , οὖον μορφή , οὖον ποιότης , οὖον ποσότης , οὐ ὑπάρχω , οὖον σύστασις , οὖον κάλλος . ὤθω καί φημί ὁ ψυχή ἐν ὁ συμπόσιον ὁ Μεθόδιος ἀμήχανος καί ἀδήριτος κάλλος ἔχω , καί οὗτος χάρις ὥσπερ ζηλοτυπέω καί ἐράω αὐτός ὑπό ὁ ἐναντίος πνεῦμα , ὡς ἀγαθός αὐτός ὁ νοερός περικύπτω μορφή . πᾶσα δέ ὁ περί αὐτός ἀκαταληψία καί ἀσάφεια καί ἀδηλία , οὐδείς ἕτερος αἰνίσσομαι εἰμί μή ὁ κύριος καί ἀληθής εἰκών αὐτός εἰμί ὁ ἀκατάληπτος Θεός . ὤθω πᾶς ὁ κατά αὐτός ἀγνοέω , ἐκ μόνος ὁ ἐν ὁ σῶμα οὗτος ἐνέργεια ὁ ὕπαρξις αὐτός πιστεύω · καθά καί ὁ θεός ἐκ ὁ ἐν ὁ ὁράω κτίζω αὐτός ἐνέργημα ὁ αὐτός θεοποιέω ὕπαρξις . ἀλλά γε δή ἐπί αὐτός ὁ καιρός ὁ κατά εἰκών καί κατά ὁμοίωσις ἔρχομαι , ὅπως κατά ὁ ὑποχέω δείκνυμι ὁ μοναδικός ὁ ἐν Τριάς θεότης . Ποῖον δέ εἰμί οὗτος ; δῆλος ὅτι ὁ ἡμέτερος πάλιν ψυχή , καί ὁ οὗτος νοερός λόγος , καί ὁ νόος , ὅστις ὁ ἀπόστολος πνεῦμα προσαγορεύω , ὅτε διακελεύομαι ἅγιος ἐγώ εἰμί ὁ Ψυχή καί ὁ σῶμα καί ὁ πνεῦμα . ἀγέννητος μέν γάρ πάλιν εἰμί ὁ ψυχή καί ἀναίτιος , εἰς τύπος ὁ ἀγέννητος καί ὁ αναίτιος Θεός καί πατήρ · οὐ ἀγέννητος δέ ὁ νοερός αὐτός λόγος , ἀλλά ἐκ αὐτός γεννάω ἄρρητος καί ἀόρατος καί ανεργηνειος καί ἀπαθής . ὁ δέ νόος οὐδέ ἀναίτιος εἰμί , οὐδέ ἐν ὁ γέννησις , ἀλλά προφεύγω πᾶς διά ὁ παντοδιασκοπεω , καί ἀόρατος αφλαυροος κατά εἰκών καί ὁμοίωσις ὁ πανάγιος καί ἐκπορεύω πνεῦμα , περί ὅς εἴρω , ὅτι ὁ πνεῦμα πᾶς ἐρευνάω , καί ὁ βάθος ὁ Θεός . οὐχ εἰμί ἐκπορευτὴ ὁ ψυχή ὡς οὐ εἰμί ἐν ὁ σῶμα , ἐπεί ὁ ἐκπορευτὴ εἰμί , ἄρα εἄν κατά ὥρα ἀπεδησχομεν . οὐχ εἰμί ἀγέννητος ὁ λόγος ἐγώ , ἐπεί ἄλογος τις καί κτηνώδης ὑπάρχω . ὁ δέ παράδοξος ὁ παράδοξος οὗτος ἐκεῖνος εἰμί , ὅτι ψυχή μέν ἁπλόος τις ἔχω , ὁμοίως καί νόος μοναδικός , καί ἀνύω · λόγος δέ διπλόος ἔχω ὁ αὐτός ὁ γέννησις καί εἷς καί ἀμέριστος φυλάσσω . γεννάω γάρ ὁ λόγος ἐν ὁ χάρις γέννησις τις ἀκατάληπτος καί ἀσώματος , καί μένω ἔνδον ἀγνώριστος , καί γεννάω δύο γέννη σωματικός διά χεῖλος , καί τότε ὁ πᾶς γνωρίζω · ὁ δέ γεννάω αὐτός Ψυχή οὖον χωρίζω , ἵνα διά ὁ λόγος ὁ δύο ἐγώ γέννησις σαφῶς ὁ δύο ὁ Θεός Λόγος γεννάω κατά εἰκών καί ὁμοίωσις μανθάνω .