gregorius-nyssenus.ad-imaginem-dei-et-ad-similitudinem-sp pg044_0689.1
μίας αὐτῆς φεραλλήλους καὶ ἠνωμένας ὑπαρχούσας . Ἐπὰν γὰρ εἴπης ψυχὴν λογικὴν καὶ νοεράν , ἐδήλωσας ὅτι καὶ λόγον καὶ νοῦν ἐσῆμανας · καὶ ἐπὰν ὀνομάσῃς λόγον , πάντως ὅτι καὶ τὴν λογικὴν ψυχὴν τὴν τοῦτοῦ γεννητικὴν ἐδήλωσας . Ὁμοίως καὶ ἐπὰν εἴπῃς νοῦν , ἐκ παντὸς τρόπου ὅτι καὶ τὴν ψυχὴν καὶ τὸν λόγον ἐδήλωσας . Τίς γὰρ καὶ ἔσται νοῦς εἰ μὴ ψυχῆς καὶ λόγου ; Διὰ δὴ τοῦτο ὡςπερ φεραλλήλον καὶ ἀλλήλλετον ἔχουσι τὴν προσήγοριαν , οὕτω κοινὴν καὶ ἀδιαιρετον ἔχουσι καὶ τὴν οὐσιώδη ἐνέργειαν . Μία γὰρ καὶ ὁμοία ἡ ἐνέργεια Πατρὸς καὶ Υἱοῦ καὶ ἁγίου Πνεύματος , μία ἰσχύς , καὶ μία δύναμις , μία θέλησις , μία γνώμη . Ὅσα γὰρ ἂν πράττῃ ὁ Πατὴρ , ἀχώριστός ἐστι καὶ συμπράττωρ καὶ ὁ Υἱός · καὶ ὅσα ἂν ἐπιτελῇ ὁ Υἱός , ἡ τὸ παντὸς Πνεῦμα , συνεργεῖ πάντως ἀδιαιρέτως ὁ Πατήρ · οὐδὲ γὰρ ὁ Υἱὸς δίχα Πατρὸς ἀφ’ ἑαυτοῦ καθ’ ἑαυτὸν ποιεῖ τι , οὐδὲ ὁ Πατὴρ πάντως χωρὶς τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ Πνεύματος , οὔτε πάλιν τὸ Πνεῦμα ἄνευ τοῦ Υἱοῦ καὶ Πατρὸς ἐργάζεται τι . Δεῦρο λοιπὸν πάλιν ἀπὸ τῶν πρωτοτύπων ἐπὶ τὸν τύπον τὸν κατ’ εἰκόνα Θεοῦ καὶ καθ’ ὁμοίωσιν τὸν τῆς ἡμετέρας ψυχῆς , καὶ ἴδει μίαν καὶ ὁμοίαν τὴν ἐνέργειαν ἐν ἡμῖν . Οὔτε γὰρ ἡ ψυχὴ δίχα λόγου ἐπιτελεῖ τι , οὔτε ὁ λόγος δίχα ψυχῆς , οὔτε μὴν ὁ νοῦς πάλιν καθ’ ἑαυτὸν χωρὶς τῆς ψυχῆς καὶ τοῦ λόγου κατεργάζεται τι , διὰ τὴν ὁμοφυῆ καὶ συμφυῆ καὶ ἀλλήλλετον αὐτῶν κοινὴν δύναμιν τε καὶ ἐνέργειαν , τὴν κατ’ εἰκόνα καὶ ὁμοίωσιν Θεοῦ . Εἰ δὲ λέγεις μοι , ὅτι οὐδὲν καθ’ ἑαυτὴν ἐνεργεῖ ἡ ψυχὴ χωρὶς τοῦ σώματος , ἤδη τοῦτο καὶ ἡμεῖς προειρήκαμεν , ὅτι καὶ ἐν τούτῳ κατ’ εἰκόνα καὶ καθ’ ὁμοίωσιν οὖσα διὰ τῆς ὑλῆς ὁρωμένης τὰς ἀοράτους αὐτῆς δείκνυσι δυνάμεις · πλὴν ὅτι εἰ καὶ χωρισμένη τοῦ σώματος ἡ κατὰ φύσιν καθαρὰ ψυχὴ καὶ οὐσία , τότε μάλιστα διορατικωτέρα καὶ ἀπλῆ , καὶ ἀπαρενόχλητος , καὶ φωτεινοτέρα εὐρισκομένη , κατ’ εἰκόνα καὶ καθ’ ὁμοίωσιν Θεοῦ ἀληθέστερον δύναται προσαγορεύεσθαι καὶ εἶναι . Εἰ δέ , ὡς εἰκός , διαπαίζει τὰ εἰρημένα ὁ δι’ ἐναντίας , ὡς μὴ δείξαντας ἡμᾶς τρεῖς κυρίως ἀπηρτισμένας ἐπὶ τῆς ψυχῆς ὑποστάσεις κατ’ ἰσότητα τῆς παναγίας Τριάδος , μαθάνετω ὁ ἄφρων , ὅτι κατ’ εἰκόνα ἐστιν ἡ ψυχὴ τυπικὴν τινα , καὶ οὐ κατ’ ἰσότητα τῆς ἁγίας Τριάδος · πλὴν καὶ ἐπὶ τῆς Θεότητος , εἰ μὴ φοβερὸν ἐστι τοῦ εἰπεῖν , τοπικὴν διαίρεσιν καὶ ἐπιγεγραμμένην διὰστασιν ἐξ ἀλλήλων ἔχειν τὸν Πατέρα ἀπὸ τοῦ Υἱοῦ , καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα ἐξ αὐτοῦ · μὴ παραβαρῆσαι εἰς τὴν κατ’ εἰκόνα σου πρὸς Θεὸν ὁμοίωσιν μηδὲ τοῦτο , λέγω δή , ὅτι διὰ τῆς τοῦ λόγου σωματικῆς ἐκ χειλέων γεννήσεως ἡ ἀρετὴ καὶ ἡ σοφία , καὶ ἡ φρόνησις , καὶ ἡ δύναμις , καὶ τὸ βάθος , καὶ ἡ γνώσις τῆς ψυχῆς σου , καὶ τοῦ νοὸς τοῖς πᾶσι γνωρίζεται καὶ ὁμωσιεύεται · δηλοῦντάς σοι καὶ τούτου τοῦ ὑποδείγματος κατ’ εἰκόνα καὶ ὁμοίωσιν ὑπάρχειν Θεοῦ . Διὰ γὰρ τῆς κατὰ σάρκα γεννήσεως τοῦ Θεοῦ Λόγου ἐφανέρωθῆ ἐν κόσμῳ ἡ ἀρετὴ καὶ ἡ δύναμις , καὶ ἡ γνώσις , καὶ ἡ σοφία , καὶ πάντα τὰ λοιπὰ ἀγαθὰ τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος .
Lemmas: μίας αὐτός φεράλληλος καί ἀνοέω ὑπάρχω . ἐπάν γάρ εἶπον ψυχή λογικός καί νοερός , δηλόω ὅτι καί λόγος καί νόος σημαίνω · καί ἐπάν ὀνομάζω λόγος , πάντως ὅτι καί ὁ λογικός ψυχή ὁ οὗτος γεννητικός δηλόω . ὅμοιος καί ἐπάν εἶπον νόος , ἐκ πᾶς τρόπος ὅτι καί ὁ ψυχή καί ὁ λόγος δηλόω . Τῖς γάρ καί εἰμί νόος εἰμί μή Ψυχή καί λόγος ; Ζεύς δή οὗτος ὡς φεράλληλος καί ἀλλήλλετον ἔχω ὁ προσηγορία , οὗτος κοινός καί αδιαειρω ἔχω καί ὁ οὐσιώδης ἐνέργεια . Μία γάρ καί ὅμοιος ὁ ἐνέργεια πατήρ καί υἱός καί ἅγιος πνεῦμα , εἷς ἰσχύς , καί εἷς δύναμις , εἷς θέλησις , εἷς γνώμη . ὅσα γάρ εἄν πράσσω ὁ πατήρ , ἀχώριστος εἰμί καί συμπράσσω καί ὁ υἱός · καί ὅσος εἄν ἐπιτελέω ὁ υἱός , ὁ ὁ πᾶς πνεῦμα , συνεργέω πάντως ἀδιαιρέτως ὁ Πατήρ · οὐδέ γάρ ὁ υἱός δίχα πατήρ ἀπό ἑαυτοῦ κατά ἑαυτοῦ ποιέω τίς , οὐδέ ὁ πατήρ πάντως Χωρὶς ὁ υἱός καί ὁ πνεῦμα , οὔτε πάλιν ὁ πνεῦμα ἄνευ ὁ υἱός καί πατήρ ἐργάζομαι τίς . δεῦρο λοιπός πάλιν ἀπό ὁ πρωτότυπος ἐπί ὁ τύπος ὁ κατά εἰκών Θεός καί κατά ὁμοίωσις ὁ ὁ ἡμέτερος Ψυχή , καί ἶδος εἷς καί ὅμοιος ὁ ἐνέργεια ἐν ἐγώ . οὔτε γάρ ὁ ψυχή δίχα λόγος ἐπιτελέω τίς , οὔτε ὁ λόγος δίχα Ψυχή , οὔτε μήv ὁ νόος πάλιν κατά ἑαυτοῦ Χωρὶς ὁ Ψυχή καί ὁ λόγος κατεργάζομαι τίς , διά ὁ ὁμοφυής καί συμφυής καί ἀλλήλλετον αὐτός κοινός δύναμις τε καί ἐνέργεια , ὁ κατά εἰκών καί ὁμοίωσις Θεός . εἰμί δέ λέγω ἐγώ , ὅτι οὐδείς κατά ἑαυτοῦ ἐνεργέω ὁ ψυχή Χωρὶς ὁ σῶμα , ἤδη οὗτος καί ἐγώ προαγορεύω , ὅτι καί ἐν οὗτος κατά εἰκών καί κατά ὁμοίωσις εἰμί διά ὁ ὕλη ὁράω ὁ ἀόρατος αὐτός δείκνυμι δύναμις · πλήν ὅτι εἰμί καί χωρισμένος ὁ σῶμα ὁ κατά φύσις καθαρός ψυχή καί οὐσία , τότε μάλιστα διορατικός καί ἀπλῆ , καί ἀπαρενόχλητος , καί φωτεινός εὑρίσκω , κατά εἰκών καί κατά ὁμοίωσις Θεός ἀληθής δύναμαι προσαγορεύω καί εἰμί . εἰμί δέ , ὡς εἰκός , διαπαίζω ὁ εἴρω ὁ διά ἐναντίος , ὡς μή δείκνυμι ἐγώ τρεῖς κύριος ἀπαρτίζω ἐπί ὁ Ψυχή ὑπόστασις κατά ἰσότης ὁ παναγία Τριάς , μαθαίνω ὁ ἄφρων , ὅτι κατά εἰκών εἰμί ὁ ψυχή τυπικός τις , καί οὖον κατά ἰσότης ὁ ἅγιος Τριάς · πλήν καί ἐπί ὁ θεότης , εἰμί μή φοβερός εἰμί ὁ εἶπον , τοπικός διαίρεσις καί ἐπιγράφω διάστασις ἐκ ἀλλήλων ἔχω ὁ πατήρ ἀπό ὁ υἱός , καί ὁ ἅγιος πνεῦμα ἐκ αὐτός · μή παραβαρῆσαι εἰς ὁ κατά εἰκών σύ πρός θεός ὁμοίωσις μηδέ οὗτος , λέγω δή , ὅτι διά ὁ ὁ λόγος σωματικός ἐκ χεῖλος γέννησις ὁ ἀρετή καί ὁ σοφία , καί ὁ φρόνησις , καί ὁ δύναμις , καί ὁ βάθος , καί ὁ γνῶσις ὁ Ψυχή σύ , καί ὁ νόος ὁ πᾶς γνωρίζω καί ομωσιευω · δηλόω σύ καί οὗτος ὁ ὑπόδειγμα κατά εἰκών καί ὁμοίωσις ὑπάρχω Θεός . Ζεύς γάρ ὁ κατά σάρξ γέννησις ὁ Θεός Λόγος φανερόω ἐν κόσμος ὁ ἀρετή καί ὁ δύναμις , καί ὁ γνῶσις , καί ὁ σοφία , καί πᾶς ὁ λοιπάς ἀγαθός ὁ πατήρ καί ὁ ἅγιος πνεῦμα .