gregorius-nyssenus.ad-graecos-ex-communibus-notionibus pg045_0098.1
Εἰ δὲ λέγῃ τις · Καὶ πῶς ἡ Γραφὴ συναριθμεῖ τρεῖς ἄνδρας κατὰ περιουσίαν ; ὁρᾶτω ὅτι Υἱὸν καὶ ἅγιον Πνεῦμα διδόναι ἡ Γραφὴ καὶ Θεὸν Λόγον , Θεὸν μὴ Λόγον , τοῦτέστι , Θεὸν Πατέρα , Θεὸν Πνεῦμα ἅγιον · Θεὸν παραδιδούσα , καθόλου παρατείνεται τρεῖς θεοὺς εἰπεῖν , ἀσέδειαν ἠγουμενὴν τὴν πολυθεΐαν , καὶ ἕνα Θεὸν διόλου χρηστούτῳσα , μήτε τὰ πρόσωπα συμπύρουσα , μήτε τὴν θεότητα διαιρούσα φυλλάττουσα δὲ μᾶλλον ταυτότητα θεότητος ἐν ἰδιότησιν ὑποστάσεων , ἡ ὡς τριῶν προσώπων . Εἰ δὲ βούλεται οἷα τοιαῦτα λέγων μαθεῖν τὸ ἀληθὲς , γινωσκέτω ὡς τρεῖς λέγει ἡ Γραφή · καὶ περ ἕνα ἀνθρώπων τοὺς σύμπαντας γινώσκουσα , κατὰ τὸ , “ Ἄνθρωπος ὥσεὶ χόρτος αἱ ἡμέραι αὐτοῦ · σὰ τροφὴς ἀγαθῇ , καὶ ἰδία βρέφη τοὺς ἀνθρώπους λογιζομένη · καὶ ἐνίοτε αὐτοῖς συμφελλίζουσα , καὶ χρωμένη ὁμοίως ἐκείνοις τῶν ὀνομάτων τισιν , οὐ παραγιγνώσκουσα τὸ τέλειον . Ἡ αὐτὴ γὰρ ὅσα , καὶ ὀφθαλμοὺς , καὶ λοιπὰ δὴ μόρια σώματος ἔχειν λέγουσα τὸν Θεόν , οὐ δόγμα τοιούτο παραδίδωσι , σύνθετον ὁρίζομένην τὸ Θεῖον · ἀλλὰ κατὰ τὸν εἰρημένον τρόπον ἐκ μεταφοράς τῶν ἡμετέρων , πρὸς ἀναγωγὴν τῶν μὴ ἀμέσως ἐπὶ τὰ ἀσώματα χωρεῖν δυναμένων , τὰ δόγματα ἐκτίθεται · Πνεῦμα λέγουσα τὸν Θεὸν εἶναι , καὶ πανταχοῦ ἐνδὸς τῆς πορευθείς παρεῖναι τὸ ἀπλοῦν αὐτοῦ καὶ ἀπερίγραφον , ἡμᾶς ἐκδιδάσκουσα . Οὕτω καὶ τρεῖς ἄνδρας λέγουσα διὰ συνήθειαν , ἵνα μὴ ξενίζῃ τὸ κοινὸν καὶ ἐν χρήσει τῶν πολλῶν ὑπάρχον . Καὶ ἕνα φησὶ δι’ ἀκριβείας , ἵνα μὴ παρασαλεύῃ τὸ τέλος , καὶ ἐν τῇ φύσει τῶν πραγμάτων θεωρουμένην . Καὶ τὸ μὲν ἠγοῦμεθα συγκατάδασιν ἐπὶ χρήσιμον καὶ συμφέροντι τῶν νηπιωδεστέρων γεγεννημένων · τὸ δὲ ὁριζόμεθα δόγμα ἐπὶ βεβαιώσει καὶ παραδόσει τῆς τελειότητος ἐκτιθέμενον . Ἄλλα πάλιν φασὶ τινες ὅτι , ὥσπερ λέγομεν · “ ὑποστάσεις ὑποστάσεως , ἡ ὑπόστασις , οὐδὲν διαφέρει · καὶ οὐ παρὰ τοῦτο μία ὑπόστασις αἱ πᾶσαι ὑποστάσεις · καὶ ὡς περ οὐσία , οὐσίας οὐδὲν διαφέρει · καὶ οὐ παρὰ τοῦτο μία οὐσία αἱ πᾶσαι οὐσίαι · οὕτως ἂν εἴποιμεν , Θεὸς Θεοῦ οὐδὲν διαφέρει · καὶ οὐ διὰ τοῦτο εἷς Θεός , αἱ τρεῖς ὑποστάσεις , καθ’ ὧν τὸ Θεὸς κατηγορεῖται . Καὶ πάλιν , “ Ἄνθρωπος ἀνθρώπου οὐδὲν διαφέρει , λέγοντες , οὐχ ἀναιροῦμεν τὸ τρεῖς ἀνθρώπους εἶναι Πέτρον καὶ Παῦλον καὶ Βαρνάβαν . Διαφέρει γὰρ οὐσία οὐσίας · καὶ οὐ καθὼ οὐσία , ἀλλὰ καθὼ τοιαύτη οὐσία · καὶ ὑποστάσεις ὑποστάσεως , καθὼ τοιαύτη ὑπόστασις , καὶ ἄνθρωπος ἀνθρώπου ἢ τοιαύτη ἄνθρωπος . Καὶ πάλιν · Θεὸς Θεοῦ ἢ τοιούδε Θεός · τὸ δὲ τοιούδε ἢ τοιούδε , ἐπὶ δύο ἢ καὶ πλειόνων εἰωθεν λέγεσθαι . Ἄλλα ταῦτα μὲν ἐκείνοις · ἡμεῖς δὲ δεξόμεν σοφίαια τὸ πᾶν εἶναι , αὐτοῖς τοῖς εἰρημένοις χρησάμενοι , καὶ δεῖκνύντες μὴ δεῖν , τοιούδε Θεὸν καὶ τοιούδε , ἢ τοιούδε ἄνθρωπον καὶ τοιούδε λέγειν · ἀλλ’ ἢ ἄρα τοιούδε ὑπόστασιν Θεοῦ καὶ τοιούδε ὑπόστασιν ἀνθρώπου . Πολλὰς γὰρ ὑποστάσεις τοῦ ἑνὸς ἀνθρώπου , καὶ τρεῖς ὑποστάσεις τοῦ ἑνὸς Θεοῦ φαμεν διακρίνειν . Τὸ μὲν οὖν τοιούδε λεγόμενον , διακρίνει βούλεται τί τινος κοινωνούντος κατ’ ἐκεῖνο τὸ ὄνομα , ὡς τὸ τοιούδε προστίθεσθαι · ὅταν ζῷον τοιούδε φαμεν τὸν ἄνθρωπον , διακρίνειν αὐτὸν βουλόμενοι τοῦ ἵππου ,
Lemmas: εἰμί δέ λέγω τις · καί πῶς ὁ Γραφή συναριθμώ τρεῖς ἀνήρ κατά περιουσία ; ὁράω ὅτι υἱός καί ἅγιος πνεῦμα δίδωμι ὁ Γραφή καί θεός Λόγος , θεός μή Λόγος , τουτέστι , θεός Πατέρας , θεός πνεῦμα ἅγιος · θεός παραδίδωμι , καθόλου παρατείνω τρεῖς θεός λέγω , ἀσέδειαν ἡγέομαι ὁ πολυθεία , καί εἷς θεός διόλου χρηστούτῳσα , μήτε ὁ πρόσωπον συμπυρόω , μήτε ὁ θεότης διαιρέω φυλλαττουω δέ μᾶλλον ταυτότης θεότης ἐν ἰδιότης ὑπόστασις , ὁ ὡς τρεῖς πρόσωπον . εἰμί δέ βούλομαι οἷος τοιοῦτος λέγω μανθάνω ὁ ἀληθής , γιγνώσκω ὡς τρεῖς λέγω ὁ γραφή · καί περ εἷς ἄνθρωπος ὁ σύμπας γιγνώσκω , κατά ὁ , “ Ἄνθρωπος ὡσεί χόρτος ὁ ἡμέρα αὐτός · σός τροφή ἀγαθός , καί ἴδιος βρέφος ὁ ἄνθρωπος λογίζομαι · καί ἐνίοτε αὐτός συμφελλιζεω , καί χράω ὅμοιος ἐκεῖνος ὁ ὄνομα τις , οὐ παραγιγνώσκω ὁ τέλειος . ὁ αὐτός γάρ ὅσος , καί ὀφθαλμός , καί λοιπός δή μόριον σῶμα ἔχω λέγω ὁ θεός , οὐ δόγμα τοιοῦτος παραδίδωμι , σύνθετος ὁρίζω ὁ θεῖον · ἀλλά κατά ὁ λέγω τρόπος ἐκ μεταφορά ὁ ἡμέτερος , πρός ἀναγωγή ὁ μή ἀμέσως ἐπί ὁ ἀσώματος χωρέω δύναμαι , ὁ δόγμα ἐκτίθημι · πνεῦμα λέγω ὁ θεός ἔρχομαι , καί πανταχοῦ ἐνδίδωμι ὁ πορεύω πάρειμι ὁ ἁπλόω αὐτός καί ἀπερίγραφος , ἐγώ ἐκδιδάσκω . οὕτως καί τρεῖς ἀνήρ λέγω διά συνήθεια , ἵνα μή ξενίζω ὁ κοινός καί ἐν χρῆσις ὁ πολύς ὑπάρχω . καί εἷς φημί διά ἀκρίβεια , ἵνα μή παρασαλεύω ὁ τέλος , καί ἐν ὁ φύσις ὁ πρᾶγμα θεωρέω . καί ὁ μέν ἡγέομαι συγκατάδασιν ἐπί χρήσιμος καί συμφέρω ὁ νηπιώδης γεννάω · ὁ δέ ὁρίζω δόγμα ἐπί βεβαίωσις καί παράδοσις ὁ τελειότης ἐκτίθημι . Ἀλλᾶ πάλιν φημί τις ὅτι , ὥσπερ λέγω · “ ὑπόστασις ὑπόστασις , ὁ ὑπόστασις , οὐδείς διαφέρω · καί οὐ παρά οὗτος εἷς ὑπόστασις ὁ πᾶς ὑπόστασις · καί ὡς περ οὐσία , οὐσία οὐδείς διαφέρω · καί οὐ παρά οὗτος εἷς οὐσία ὁ πᾶς οὐσία · οὕτως ἄν λέγω , θεός θεός οὐδείς διαφέρω · καί οὐ διά οὗτος εἷς θεός , ὁ τρεῖς ὑπόστασις , κατά ὅς ὁ θεός κατηγορέω . καί πάλιν , “ Ἄνθρωπος ἄνθρωπος οὐδείς διαφέρω , λέγω , οὐ ἀναιρέω ὁ τρεῖς ἄνθρωπος ἔρχομαι Πέτρος καί Παῦλος καί Βαρναβᾶς . διαφέρω γάρ οὐσία οὐσία · καί οὐ καθίημι οὐσία , ἀλλά καθίημι τοιοῦτος οὐσία · καί ὑπόστασις ὑπόστασις , καθίημι τοιοῦτος ὑπόστασις , καί ἄνθρωπος ἄνθρωπος ἢ τοιοῦτος ἄνθρωπος . καί πάλιν · θεός θεός ἢ τοιόσδε θεός · ὁ δέ τοιόσδε ἢ τοιόσδε , ἐπί δύο ἢ καί πολύς εἴωθα λέγω . Ἀλλᾶ οὗτος μέν ἐκεῖνος · ἐγώ δέ δείκνυμι σοφία ὁ πᾶς ἔρχομαι , αὐτός ὁ λέγω χράω , καί δείκνυμι μή δεῖ , τοιόσδε θεός καί τοιόσδε , ἢ τοιόσδε ἄνθρωπος καί τοιόσδε λέγω · ἀλλά ἢ ἄρα τοιόσδε ὑπόστασις θεός καί τοιόσδε ὑπόστασις ἄνθρωπος . Πολύς γάρ ὑπόστασις ὁ εἷς ἄνθρωπος , καί τρεῖς ὑπόστασις ὁ εἷς θεός φημί διακρίνω . Τέ μέν οὖν τοιόσδε λέγω , διακρίνω βούλομαι τίς τις κοινωνέω κατά ἐκεῖνος ὁ ὄνομα , ὡς ὁ τοιόσδε προστίθημι · ὅταν ζῷον τοιόσδε φημί ὁ ἄνθρωπος , διακρίνω αὐτός βούλομαι ὁ ἵππος ,