gregorius-nyssenus.ad-graecos-ex-communibus-notionibus pg045_0099.1
A φέρε εἰπεῖν , κοινωνούντος αὐτῷ κατὰ τὸ ὄνομα τοῦ ζῴου · διαφέροντος δὲ τῷ λογικῷ καὶ τῷ ἀλόγῳ . Διακρίνεται δὲ τί τινος , ἡ οὐσία , ἡ ὑπόστασις , ἡ οὐσία καὶ ὑποστάσεις · καὶ οὐσία μὲν διακρίνεται , ὁ ἀνθρώπος τοῦ ἵππου · ὑποστάσει δὲ Παῦλος , Πέτρου . Οὐσία δὲ καὶ ὑποστάσει , ἥδε ἐστὶν ἡ ὑπόστασις τοῦ ἀνθρώπου , τἡδε ὑπόστασις τοῦ ἵππου . Ἄλλα φανερωμένου τοῦ λόγου κατὰ ταύτῃ οὐσίαν ἀπλῶς , καὶ τῶν καθ’ ὑπόστασιν καὶ οὐ κατ’ οὐσίαν διαφερόντων , πρόδηλος ἔσται καὶ ὁ παρὰ τῶν κατ’ οὐσίαν διακεκριμένων λόγος . Ὅτι μὲν γὰρ καὶ τὰ διαφέροντα κατ’ οὐσίαν , λέγονται δύο ἢ τρεῖς οὐσίαι · καὶ τὰ διαφέροντα καθ’ ὑπόστασιν , ὡσαύτως λέγονται δύο καὶ τρεῖς ὑποστάσεις , ὁμολογοῦσι καὶ αὐτοί , καὶ ἡμεῖς . Διαφερομέθα δέ , ὅτι ἐπὶ μὲν Πέτρου καὶ Παύλου φασι δεῖν λέγειν ἀνθρώπους . Ἡμεῖς δὲ οὐ κυρίως καὶ κατὰ τὸν ἐπιστημονικὸν λόγον . Οὐδὲ εἰς γὰρ λόγος νῦν παρὰ κοινῆς τε καὶ καταχρηστικῆς χρήσεως . Αὕτη γὰρ οὐδὲ πρὸς ἀναίρεσιν τινος οὔτε πρὸς σύστασιν ἰσχύει . Σαφηνιζέσθω τοιγαροῦν πρότερον ἡμῖν τὸν ἀνθρώπον καὶ τὸν ἵππον , ἢ τὸν ἵππον καὶ τὸν κύνα τινος χάριν διαφέρειν λέγομεν , καθὰ τοιāδε οὐσία · ἢ πρόδηλον , ὅτι ἐπεὶ διαφέρουσι ἀλλήλων κατὰ τὰ χωριζέιν οὐσίας εἰωθότα · ὅν λογικῷ καὶ ἀλόγῳ , χρημετιστικῷ , ὕλακτικῷ · καὶ εἰ τινὶ τοιούτῳ . Τὸ γὰρ λέγειν οὐσίαν τοιαύδε , οὐδὲν ἕτερον λέγομεν , ἢ ὑπαρξιν ζωῆς μετέχουσαν πρὸς ἀντιδιαστολὴν τῆς μὴ τοιαύτης , ἢ ὑπαρξιν λογίζεσθαι πεφυκυίαν , πρὸς διάκρισιν τῆς ἀλογῶ διαφερούσης · ἢ ὑπαρξιν , ἢ χρημετιστικὸν ἔχουσαν χαρακτῆριστικόν , καὶ εἰ τι τοιούτον . Ἄντὶ γὰρ τούτων διαφωρῶν καὶ ἰδίων , προτίθεται τῇ οὐσίᾳ , ἢ καὶ παντὶ γένει , πρὸς διάκρισιν τῶν ὑπ’ αὐτὸ εἰδῶν τοιούνδε , ἢ τοιαύδε ζῶον ἀντὶ τοῦ λογικοῦ , ἢ ἀλόγου . Καὶ πάλιν λέγομεν , Διαφέρει Πέτρος Παύλου , καθὸ τοιαύδε ὑπόστασις ἑκάστῳ αὐτῶν · ἐπεὶ διαφέρουσι ἀλλήλων κατὰ τὰ τῶν ὑποστάσεων καὶ οὐχ οὐσιῶν συνιστῶν πεφυκότων · ὅν φαλακρότητα , μακρότητα , πατρότητα , υἱότητα · καὶ εἰ τι τοιούτον . Πρόδηλον , γὰρ ὡς οὐ ταύτον εἶδος καὶ ἄτομον · τοῦτο οὐσία καὶ ὑπόστασις · ἡ γὰρ ὑπόστασις εὐθὺς τὴν διάνοιαν τοῦ ἀκροαμένου παράγει πρὸς τὸ ζητῆσαι οὐλὴν , γλαυκὴν , πατέρα , υἱόν , καὶ εἰ τι ὁμοίον . Λέγω δὲ εἶδος , τουτἐστὶν οὐσίαν πρὸς τὸ γνῶναι δηλονότι ζῶον λογικόν , θνητόν , νοῦ καὶ ἐπιστήμης δεκτικόν , ζῶον μὴ λογικόν , θνητόν , χρημετιστικόν , καὶ τα τοιαῦτα · εἰ δὲ μὴ ταύτῃ οὐσία καὶ ἄτομον , ὅπερ ἐστὶν ὑπόστασις · οὐδὲ ταῦτά τὰ χαρακτηρίζοντα ταύτην τε καὶ ἐκείνην . Εἰ δὲ καὶ ταύτην οὐ ταῦτά , οὐδὲ τοῖς αὐτοῖς ὀνόμασι δυνατὸν συνάπτεσθαι · ἀλλὰ τὰ μὲν , τοῖς κατ’ οὐσίαν , ἡ οὐσίας κειμένοις · τὰ δέ , τοῖς κατὰ ἄτομον λεγομένοις .
Lemmas: A φέρω λέγω , κοινωνέω αὐτός κατά ὁ ὄνομα ὁ ζῷον · διαφέρω δέ ὁ λογικός καί ὁ ἄλογος . διακρίνω δέ τίς τις , ὁ οὐσία , ὁ ὑπόστασις , ὁ οὐσία καί ὑπόστασις · καί οὐσία μέν διακρίνω , ὁ ἄνθρωπος ὁ ἵππος · ὑπόστασις δέ Παῦλος , Πέτρος . οὐσία δέ καί ὑπόστασις , ὅδε εἰμί ὁ ὑπόστασις ὁ ἄνθρωπος , ὅδε ὑπόστασις ὁ ἵππος . Ἀλλᾶ φανερωμένος ὁ λόγος κατά οὗτος οὐσία ἀπλόος , καί ὁ κατά ὑπόστασις καί οὐ κατά οὐσία διαφέρω , πρόδηλος εἰμί καί ὁ παρά ὁ κατά οὐσία διακρίνω λόγος . ὅτι μέν γάρ καί ὁ διαφέρω κατά οὐσία , λέγω δύο ἢ τρεῖς οὐσία · καί ὁ διαφέρω κατά ὑπόστασις , ὡσαύτως λέγω δύο καί τρεῖς ὑπόστασις , ὁμολογέω καί αὐτός , καί ἐγώ . διαφέρω δέ , ὅτι ἐπί μέν Πέτρος καί Παῦλος φημί δεῖ λέγω ἄνθρωπος . Ἡμεῖς δέ οὐ κυρίως καί κατά ὁ ἐπιστημονικός λόγος . οὐδέ εἰς γάρ λόγος νῦν παρά κοινός τε καί καταχρηστικός χρῆσις . Ἄτη γάρ οὐδέ πρός ἀναίρεσις τις οὔτε πρός σύστασις ἰσχύω . σαφηνίζω τοιγάρ πρότερος ἐγώ ὁ ἄνθρωπος καί ὁ ἵππος , ἢ ὁ ἵππος καί ὁ κύων τις χάρις διαφέρω λέγω , καθά τοιāδε οὐσία · ἢ πρόδηλος , ὅτι ἐπεί διαφέρω ἀλλήλων κατά ὁ χωρίζω οὐσία εἴωθα · ὅς λογικός καί ἄλογος , χρημετιστικῷ , ὑλακτικός · καί εἰμί τις τοιοῦτος . Τέ γάρ λέγω οὐσία τοιαύς , οὐδείς ἕτερος λέγω , ἢ ὕπαρξις ζωή μετέχω πρός ἀντιδιαστολή ὁ μή τοιοῦτος , ἢ ὕπαρξις λογίζομαι φύω , πρός διάκρισις ὁ ἄλογος διαφέρω · ἢ ὕπαρξις , ἢ χρημετιστικὸν ἔχω χαρακτηριστικός , καί εἰμί τίς τοιοῦτος . ἀντί γάρ οὗτος διαφωράω καί ἴδιος , προτίθημι ὁ οὐσία , ἢ καί πᾶς γένος , πρός διάκρισις ὁ ὑπό αὐτός εἶδος τοιούνδε , ἢ τοιαύς ζῷον ἀντί ὁ λογικός , ἢ ἄλογος . καί πάλιν λέγω , διαφέρω Πέτρος Παῦλος , καθό τοιαύς ὑπόστασις ἕκαστος αὐτός · ἐπεί διαφέρω ἀλλήλων κατά ὁ ὁ ὑπόστασις καί οὐ οὐσία συνιστάω φύω · ὅς φαλακρότης , μακρότης , πατρότητα , υἱότης · καί εἰμί τίς τοιοῦτος . πρόδηλος , γάρ ὡς οὐ αὐτός εἶδος καί ἄτομος · οὗτος οὐσία καί ὑπόστασις · ὁ γάρ ὑπόστασις εὐθύς ὁ διάνοια ὁ ἀκροάομαι παράγω πρός ὁ ζητέω οὐλή , γλαυκός , πατέρας , υἱός , καί εἰμί τίς ὅμοιος . λέγω δέ εἶδος , τουτέστιν οὐσία πρός ὁ γιγνώσκω δηλονότι ζῷον λογικός , θνητός , νόος καί ἐπιστήμη δεκτικός , ζῷον μή λογικός , θνητός , χρημετιστικόν , καί τα τοιοῦτος · εἰμί δέ μή ταύτῃ οὐσία καί ἄτομος , ὅς εἰμί ὑπόστασις · οὐδέ οὗτος ὁ χαρακτηρίζω οὗτος τε καί ἐκεῖνος . εἰμί δέ καί οὗτος οὐ οὗτος , οὐδέ ὁ αὐτός ὄνομα δυνατός συνάπτω · ἀλλά ὁ μέν , ὁ κατά οὐσία , ὁ οὐσία κεῖμαι · ὁ δέ , ὁ κατά ἄτομος λέγω .