ciscoriordan/open-greek-corpus-annotations huggingface dataset:
gregorius-nyssenus.ad-ablabium-quod-non-sint-tres-dei pg045_0065.1
ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ
Lemmas: Του ΕΝ Ἅγιος Γρηγόριος
gregorius-nyssenus.ad-ablabium-quod-non-sint-tres-dei pg045_0065.2
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΝΥΣΣΗΣ
Lemmas: ἐπίσκοπος νύσσω
gregorius-nyssenus.ad-ablabium-quod-non-sint-tres-dei pg045_0065.3
ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΜΗ ΕΙΝΑΙ ΤΡΕΙΣ ΘΕΟΥΣ
Lemmas: περί τις μη εἰμί τρεῖς Θεός
gregorius-nyssenus.ad-ablabium-quod-non-sint-tres-dei pg045_0065.4
ΠΡΟΣ ΑΒΛΑΒΙΟΝ .
Lemmas: προς ΑΒ .
gregorius-nyssenus.ad-ablabium-quod-non-sint-tres-dei pg045_0065.5
ὑμᾶς μὲν δικαίων ἐστι τοὺς ἀχμάζοντας ἐν πάσῃ δυνάμει κατὰ τὸν ἔσω ἄνθρωπον πρὸς τοὺς ἐναντίους τῆς ἀληθείας διαγωνίζεσθαι , καὶ μὴ κατοκνεῖν πρὸς τοὺς πόνους , ὅπως ἂν ἡμεῖς οἱ πατέρες τοῖς γενναίοις ἰδρώσι τῶν τέκνων ἐπευφραινώμεθα ( τοῦτο γὰρ ὁ τῆς φύσεως ὑποτίθεται νόμος ) : ἐπεὶδὲ δὲ ἀναστρέψας τὴν τάξιν ἐφ’ ἡμᾶς πέμπεις τὰς προσβολὰς τῶν ἀκίδων , αἷς οἱ ἀντικείμενοι τῇ ἀληθείᾳ βάλλουσι , καὶ κελεύεις τῷ θυρεῷ τῆς πίστεως παρ’ ἡμῶν τῶν γερόντων κατασβέννυσθαι τοὺς ἐρημικοὺς ἄνθρακας , καὶ τὰ ἠκονημένα διὰ τῆς ψευδωνύμου γνώσεως βέλη , δεχόμεθα τὸ ἐπίταγμα , σοὶ τύπος τῆς εὐπειθείας γινώμενοι , ὡς ἂν καὶ αὐτὸς ἡμῖν ἀντιπαρέχῃς τὴν ἰσὴν ἐπὶ τῶν ὁμοίων ἐπιταγμάτων ἀντίδοσιν , εἴποτε σε πρὸς τοὺς τοιούτους ἀθλοὺς διαναστήσαιμεν , ὦ γενναῖε τοῦ Χριστοῦ στρατιώτα Ἀβλάβιε . Ἔστι δὲ οὐ μικρὸς οὗτος ὁ λόγος ὃν προέτεινας ἡμῖν , οὐδὲ τοιούτος ὡς ὀλίγην φέρειν ζημίαν , εἰ μὴ τῆς προσήκουσας ἐξετάσεως τύχοι . Ἀνάγκη γὰρ ἐκ τῆς βίας τοῦ θεωρήματος , ἐν πάντως τῶν ἀπεμφαινόντων συνενεχθῆναι κατὰ τὸν πρόχειρον νοῦν , καὶ ἢ τρεῖς λέγειν θεοὺς ( ὅπερ ἀθέμιτον ) , ἢ μὴ προσαρτυρεῖν τῷ Ὑἱῷ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι τὴν θεότητα ὅπερ ἀπεθεὶς τα
Lemmas: σύ μέν δίκαιος εἰμί ὁ ἀκμάζω ἐν πᾶς δύναμις κατά ὁ ἔσω ἄνθρωπος πρός ὁ ἐναντίος ὁ ἀλήθεια διαγωνίζομαι , καί μή κατοκνέω πρός ὁ πόνος , ὅπως ἄν ἐγώ ὁ πατήρ ὁ γενναῖος ἱδρώς ὁ τέκνον ἐπευφραίνω ( οὗτος γάρ ὁ ὁ φύσις ὑποτίθημι νόμος ) : ἐφοράω δέ ἀναστρέφω ὁ τάξις ἐπί ἐγώ πέμπω ὁ προσβολή ὁ ἀκίς , ὅς ὁ ἀντίκειμαι ὁ ἀλήθεια βάλλω , καί κελεύω ὁ θυρεός ὁ πίστη παρά ἐγώ ὁ γέρων κατασβέννυμι ὁ ερημικός ἄνθραξ , καί ὁ ἀκονάω διά ὁ ψευδώνυμος γνῶσις βέλος , δέχομαι ὁ ἐπίταγμα , σύ τύπος ὁ εὐπείθεια γινωμένος , ὡς ἄν καί αὐτός ἐγώ ἀντιπαρέχω ὁ ἴσος ἐπί ὁ ὅμοιος ἐπίταγμα ἀντίδοσις , εἴποτε σύ πρός ὁ τοιοῦτος ἆθλος διανίσταμαι , ὦ γενναῖος ὁ Χριστός στρατιώτης Ἀβλάβιος . εἰμί δέ οὐ μικρός οὗτος ὁ λόγος ὅς προτείνω ἐγώ , οὐδέ τοιούτος ὡς ὀλίγος φέρω ζημία , εἰμί μή ὁ προσακούω ἐξέτασις τυγχάνω . Ἀνάγκη γάρ ἐκ ὁ βία ὁ θεώρημα , ἐν πάντως ὁ ἀπεμφαίνω συμφέρω κατά ὁ πρόχειρος νόος , καί ἢ τρεῖς λέγω θεός ( ὅς ἀθέμιτος ) , ἢ μή προσαρτυρεω ὁ υἱός καί ὁ ἅγιος πνεῦμα ὁ θεότης ὅς ἀφίημι τα
gregorius-nyssenus.ad-ablabium-quod-non-sint-tres-dei pg045_0066.1
καὶ ἀτοπον . Τὸ δὲ λεγόμενον παρὰ σοῦ τοιούτῳ ἐστὶ · Πέτρος , καὶ Ἰάκωβος , καὶ Ἰωάννης , ἐν μιᾷ ὄντες τῇ ἀνθρωπότητι , τρεῖς ἄνθρωποι λέγονται . Καὶ οὐδὲν ἄτοπον τοὺς συνημμένους κατὰ τὴν φύσιν , εἰ πλείους εἰσιν , ἐκ τοῦ τῆς φύσεως ὀνόματος πληθυντικῶς ἀριθμεῖσθαι . Εἰ οὖν ἔχει τοῦτο διδόναι ἡ συνθεσία , καὶ ὁ ἀπαγορεύειν οὐκ ἔστι δύο λέγειν τοὺς δύο , καὶ τρεῖς τοὺς ὑπὲρ δύο · πῶς ἐπὶ τῶν μυστικῶν δογμάτων τὰς τρεῖς ὑποστάσεις ὁμολογοῦντες , καὶ οὐδεμίαν ἐπ’ αὐτῶν τὴν κατὰ φύσιν διαφορὰν ἐννοοῦντες , μαχόμεθα τρόπον τινὰ τῇ ὁμολογίᾳ , μίαν μὲν τὴν θεότητα τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος λέγοντες , τρεῖς δὲ θεοὺς λέγειν ἀπαγορεύοντες ; Ὁ μὲν οὖν λόγος , καθὼς προέφη , πολὺ τὸ δυσμεταχειρίστων · ἡμεῖς δὲ εἰ μὲν τι τοιούτων εὑροῖμεν δι’ οὗ τὸ ἀμφιζῆσον τῆς διανοίας ἡμῶν ἐρευσθείη , μαχέτη - B πρός τὸ διάλημμα τὸ τῆς ἀτοπίας ἐπιδοτάζω καὶ κραδαίνωμεν , εἰ δὲν ἔχοι · εἰ δὲ καὶ ἀτονώτερος ἐλεγχθείη τοῦ προβλήματος ὁ ἡμέτερος λόγος , τὴν μὲν παράδοσιν τὴν παρὰ τῶν πατέρων διεσέξαμεθα , φυλάξομεν εἰς ἀεὶ βεβαίαν τε καὶ ἀκίνητον · τὸν δὲ συνηγόρον τῆς πίστεως λόγον , παρὰ τοῦ Κυρίου ζητήσωμεν · ὃς εἰ μὲν εὑρεθείη παρὰ τινὸς τῶν ἄρχοντων τὴν χάριν , εὐχαριστήσωμεν τῷ δεδωκότι τὴν χάριν · εἰ δὲ μή , οὐδὲν ἤττον ἐπὶ τῶν ἐγνωσμένων τὴν πίστιν ἀμετάθετον ἔξομεν .
Lemmas: καί ἄτοπος . Τέ δέ λέγω παρά σύ τοιοῦτος εἰμί · Πέτρος , καί Ἰάκωβος , καί Ἰωάννης , ἐν εἷς ο ὁ ἀνθρωπότης , τρεῖς ἄνθρωπος λέγω . καί οὐδείς ἄτοπος ὁ συνάπτω κατά ὁ φύσις , εἰμί πολύς εἰμί , ἐκ ὁ ὁ φύσις ὄνομα πληθυντικός ἀριθμέω . εἰμί οὖν ἔχω οὗτος δίδωμι ὁ συνθεσία , καί ὁ ἀπαγορεύω οὐ εἰμί δύο λέγω ὁ δύο , καί τρεῖς ὁ ὑπέρ δύο · πῶς ἐπί ὁ μυστικός δόγμα ὁ τρεῖς ὑπόστασις ὁμολογέω , καί οὐδείς ἐπί αὐτός ὁ κατά φύσις διαφορά ἐννοέω , μάχομαι τρόπος τις ὁ ὁμολογία , εἷς μέν ὁ θεότης ὁ Πατρός καί ὁ υἱός καί ὁ ἅγιος πνεῦμα λέγω , τρεῖς δέ θεός λέγω ἀπαγορεύω ; ὁ μέν οὖν λόγος , καθώς προφέρω , πολύς ὁ δυσμεταχείριστος · ἐγώ δέ εἰμί μέν τίς τοιοῦτος εὑρίσκω διά ὅς ὁ ἀμφιζέω ὁ διάνοια ἐγώ ἐρεύθω , μάχος - B πρός ὁ διάλημμα ὁ ὁ ἀτοπία ἐπιδοτάζω καί κραδαίνω , εἰμί δέν ἔχω · εἰμί δέ καί ἄτονος ἐλέγχω ὁ πρόβλημα ὁ ἡμέτερος λόγος , ὁ μέν παράδοσις ὁ παρά ὁ πατήρ διεσέξαμεθα , φυλάσσω εἰς ἀεί βέβαιος τε καί ἀκίνητος · ὁ δέ συνηγορέω ὁ πίστη λόγος , παρά ὁ κύριος ζητέω · ὅς εἰμί μέν εὑρίσκω παρά τις ὁ ἄρχω ὁ χάρις , εὐχαριστέω ὁ δίδωμι ὁ χάρις · εἰμί δέ μή , οὐδείς κακός ἐπί ὁ γιγνώσκω ὁ πίστις ἀμετάθετος ἔχω .
gregorius-nyssenus.ad-ablabium-quod-non-sint-tres-dei pg045_0066.2
Τί δήποτε τοίνυν ἐν τῇ καθ’ ἡμᾶς συνθείᾳ καθ’ ἕνα τοὺς ἐν τῇ φύσει τῇ αὐτῇ δεῖκνυμένους ἀπαριθμησάμενοι πληθυντικῶς ὀνομάζομεν , τόσους λέγοντες τοὺς ἀνθρώπους , καὶ οὐχὶ ἕνα τοὺς πάντας , ἐπὶ δὲ τῆς θείας φύσεως ἐκβάλλει τὸ πλῆθος τῶν θεῶν ὁ τοῦ C δογματος λόγος , καὶ ἀριθμῶν τὰς ὑποστάσεις , καὶ τὴν πληθυντικὴν σημασίαν οὐ προσδεχόμενος ; Ἔστι μὲν οὖν κατὰ τὸ πρόχειρον , τοῦτο τοῖς ἀπλουστέροις εἰπόντα , δόξει τι λέγειν , ὅτι φεύγων ὁ λόγος τῆς Ἑλληνικῆς πολυθείας τὴν ὁμοιότητα , θεοὺς ἐν πλήθει ἀριθμεῖν παρήρησατο , ὡς ἂν μὴ τις καὶ τῶν δογμάτων νομισθείη κοινωνεῖν , εἰ μὴ μοναδικῶς , ἀλλὰ πληθυντικῶς καὶ παρ’ ἡμῶν ἀριθμοῖτο τὸ θεῖον , καθ’ ὁμοιότητα τῆς παρ’ αὐτῶν συνθείας · τοῦτο δὲ τοῖς μὲν ἀχραιμοτέροις λεγομένου , ἴσως ἂν τι δόξειε λέγεσθαι , ἐπὶ δὲ γε τῶν ἄλλων τὸ ἕτερον αὐτοῖς τῆς προτάσεως στήναι ζητοῦντων , ἢ μὴ ὁμολογεῖν ἐπὶ τῶν τριῶν τὴν θεότητα , ἢ τρεῖς πάντως ὀνομάζειν τοὺς τῆς αὐτῆς κοινωνοῦντας θεότητος , ὅπως τοιούτῳν ἐστι τὸ εἰρημένον , οἷον ἐμποιήσαι τινὰ λύσιν τοῦ ζητήματος .
Lemmas: τις δήποτε τοίνυν ἐν ὁ κατά ἐγώ συνθεΐα κατά εἷς ὁ ἐν ὁ φύσις ὁ αὐτός δείκνυμι ἀπαριθμέω πληθυντικός ὀνομάζω , τόσος λέγω ὁ ἄνθρωπος , καί οὐ εἷς ὁ πᾶς , ἐπί δέ ὁ θεῖος φύσις ἐκβάλλω ὁ πλῆθος ὁ θεός ὁ ὁ C δόγμα λόγος , καί ἀριθμέω ὁ ὑπόστασις , καί ὁ πληθυντικός σημασία οὐ προσδέχομαι ; εἰμί μέν οὖν κατά ὁ πρόχειρος , οὗτος ὁ απλουστερος λέγω , δοκέω τίς λέγω , ὅτι φεύγω ὁ λόγος ὁ Ἑλληνικός πολυθεΐα ὁ ὁμοιότης , θεός ἐν πλῆθος ἀριθμέω παραιρέω , ὡς ἄν μή τις καί ὁ δόγμα νομίζω κοινωνέω , εἰμί μή μοναδικός , ἀλλά πληθυντικός καί παρά ἐγώ ἀριθμέω ὁ θεῖος , κατά ὁμοιότης ὁ παρά αὐτός συνθεΐα · οὗτος δέ ὁ μέν αχραιμοτερεω λέγω , ἴσως ἄν τίς δοκέω λέγω , ἐπί δέ γε ὁ ἄλλος ὁ ἕτερος αὐτός ὁ πρότασις ἵστημι ζητέω , ἢ μή ὁμολογέω ἐπί ὁ τρεῖς ὁ θεότης , ἢ τρεῖς πάντως ὀνομάζω ὁ ὁ αὐτηες͂ς κοινωνέω θεότης , ὅπως τοιοῦτος εἰμί ὁ λέγω , οἷος ἐμποιέω τις λύσις ὁ ζήτημα .
gregorius-nyssenus.ad-ablabium-quod-non-sint-tres-dei pg045_0066.3
Οὐκοῦν ἐπάνανγες διὰ πλειόνων ποιήσασθαι τὴν ἀπόκρισιν , ὅπως ἂν οἴων τε ἦ , τὴν ἀληθῆ ἀνιχνεύοντας . Οὐ γὰρ περὶ τῶν τυγχάνων ὁ λόγος . Φαμὲν τοίνυν πρῶτον καταχρήσιν τινὰ συνθείας εἶναι τὸ τοὺς μὴ διηρημένους τῇ φύσει κατ’ αὐτὸ τὸ τῆς φύσεως ὄνομα πληθυντικῶς ὀνομάζειν καὶ λέγειν , ὅτι Πολλοὶ ἄνθρωποι · ὅπερ ὁμοίων ἐστὶ τὸ λέγειν , ὅτι πολλαὶ φύσεις ἀνθρωπίναι . Καὶ ὅτι ταῦτα οὕτως ἔχει , δῆλον
Lemmas: οὐκοῦν ἐπανάγω διά πολύς ποιέω ὁ ἀπόκρισις , ὅπως ἄν οἶος τε ἠμί , ὁ ἀληθής ανιχνεύω . οὐ γάρ περί ὁ τυγχάνω ὁ λόγος . φημί τοίνυν πρῶτος κατάχρησις τις συνθεΐα ἔρχομαι ὁ ὁ μή διαιρεμένος ὁ φύσις κατά αὐτός ὁ ὁ φύσις ὄνομα πληθυντικός ὀνομάζω καί λέγω , ὅτι πολλός ἄνθρωπος · ὅς ὅμοιος εἰμί ὁ λέγω , ὅτι πολύς φύσις ἀνθρώπινος . καί ὅτι οὗτος οὕτως ἔχω , δῆλος
gregorius-nyssenus.ad-ablabium-quod-non-sint-tres-dei pg045_0067.2
D Οὐκοῦν εἰς ἡμῖν ὁμολογητέος Θεὸς κατὰ τὴν γραφικὴν μαρτυρίαν · Ἄκουε , Ἰσραήλ , Κύριος ὁ Θεὸς σου Κύριος εἷς ἐστι · κἂν ἡ φωνὴ τῆς θεότητος διήκει διὰ τῆς ἁγίας Τριάδος . Ταῦτα δὲ λέγω κατὰ τὸν ἀποδοθέντα ἡμῖν ἐπὶ τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως λόγον · ἐν ᾧ μεμάθηκαμεν μὴ δεῖν πληθυντικῷ χαρακτήρι τὴν προσῳγίαν πλατύνειν τῆς φύσεως . Ἀκριβέστερον δὲ ἡμῖν αὐτὸ τὸ ὄνομα τῆς θεότητος ἐξεταστέον , ὅπως ἐν διὰ τῆς ἐγκειμένης τῇ φωνῇ σημασίας , γένοιτο τις συνεργία πρὸς τὴν τοῦ προκειμένου σαφήνειαν . Δοκεῖ μὲν οὖν τοῖς πολλοῖς ἰδιαζόντως
Lemmas: D οὐκοῦν εἰς ἐγώ ὁμολογητής θεός κατά ὁ γραφικός μαρτυρία · Ἄκουος , Ἰσραήλ , κύριος ὁ θεός σύ κύριος εἷς εἰμί · κἀν ὁ φωνή ὁ θεότης διήκω διά ὁ ἅγιος Τριάς . Ταΰς δέ λέγω κατά ὁ ἀποδίδωμι ἐγώ ἐπί ὁ ἀνθρώπινος φύσις λόγος · ἐν ὅς μανθάνω μή δεῖ πληθυντικός χαρακτήρ ὁ προσῳγίαν πλατύνω ὁ φύσις . ἀκριβής δέ ἐγώ αὐτός ὁ ὄνομα ὁ θεότης ἐξεταστέον , ὅπως ἐν διά ὁ ἔγκειμαι ὁ φωνή σημασία , γίγνομαι τις συνεργία πρός ὁ ὁ πρόκειμαι σαφήνεια . δοκέω μέν οὖν ὁ πολύς ἰδιάζω
gregorius-nyssenus.ad-ablabium-quod-non-sint-tres-dei pg045_0068.2
Οὕτω κἂν ζωοποιὸν εἴπωμεν , ὅ ποιεῖ διὰ τῆς προστορίας σημαίναντες , τὸ ποιούν τῷ λόγῳ οὐχ ἐγνώρισμεν . Καὶ τὰ ἄλλα πάντα κατὰ τὸν αὐτὸν λόγον ἐκ τῆς ἐγχειμένης ταῖς θεοπρεπεστέραις φωναῖς σημασίας εὕρισκομεν , ἡ τὸ μὴ δέον ἐπὶ τῆς θείας φύσεως γινώσκειν ἀπαγορεύοντα , ἡ τὸ δέον διδάσκοντα , αὐτῆς δὲ τῆς φύσεως ἐρμηνείαν οὐ περιέχοντα . Ἐπεὶ τοίνυν τὰς ποικιλίας τῆς ὑπερχείμου δυνάμεως ἐνεργείας κατανοοῦντες ἀφ’ ἑκάστης τῶν ἡμῖν γνωρίμων ἐνεργειῶν τὰς προστορίας ἀρμόζομεν · μίαν δὲ καὶ ταύτην εἶναι τὴν ἐνέργειαν τὴν ἐποπτικὴν καὶ δρατικήν , καὶ ὡς ἂν τις εἴποι θεατικήν , καθ’ ἣν τὰ πάντα ἐφορᾷ καὶ πάντα ἐπισκοπεῖ , τὰς ἐνθυμήσεις βλέπων καὶ ἐπὶ τὰ ἀθέατα τῇ θεωρητικῇ δυνάμει διαδιδόμενος , ὑπελήφαμεν , ἐκ τῆς θέας , τὴν θεότητα παρανομοῦσθαι , καὶ τὸν θεατὴν ἡμῶν Θεόν , ὑπὸ τῆς τῆς συνήθειας καὶ τῆς τῶν Γραφῶν διδασκαλίας προσαγορεύεσθαι . Εἰ δὲ συγχωρεῖ
Lemmas: οὕτως κἀν ζωοποιός λέγω , ὁ ποιέω διά ὁ προστορια σημαίνω , ὁ ποιέω ὁ λόγος οὐ γνωρίζω . καί ὁ ἄλλος πᾶς κατά ὁ αὐτός λόγος ἐκ ὁ ἐγχέω ὁ θεοπρεπής φωνή σημασία εὑρίσκω , ὁ ὁ μή δέω ἐπί ὁ θεῖος φύσις γινώσκω ἀπαγορεύω , ὁ ὁ δέω διδάσκω , αὐτηες͂ς δέ ὁ φύσις ἑρμηνεία οὐ περιέχω . ἐπεί τοίνυν ὁ ποικιλία ὁ ὑπέρχομαι δύναμις ἐνέργεια κατανοέω ἀπό ἕκαστος ὁ ἐγώ γνώριμος ἐνέργεια ὁ προστορια ἁρμόζω · εἷς δέ καί οὗτος ἔρχομαι ὁ ἐνέργεια ὁ ἐποπτικός καί δρατικήν , καί ὡς ἄν τις εἶπος θεατικός , κατά ὅς ὁ πᾶς ἐφοράω καί πᾶς ἐπισκοπέω , ὁ ἐνθύμησις βλέπω καί ἐπί ὁ ἀθέατος ὁ θεωρητικός δύναμις διαδίδωμι , ὑπολαμβάνω , ἐκ ὁ θέα , ὁ θεότης παρανομέω , καί ὁ θεατής ἐγώ θεός , ὑπό ὁ ὁ συνήθεια καί ὁ ὁ Γραφής διδασκαλία προσαγορεύω . εἰμί δέ συγχωρέω
gregorius-nyssenus.ad-ablabium-quod-non-sint-tres-dei pg045_0069.1
τὸ θεάσασθαι , καὶ τὸ βλέπειν , καὶ τὸν ἐφορώντα πάντα Θεόν , ἔφορον τοῦ παντὸς καὶ εἶναι καὶ λέγεσθαι , λογισάμεν τὴν ἐνέργειαν ταύτην , πότερον ἐνὶ πρόσωπῳ τῶν ἐν τῇ ἁγίᾳ Τριάδι πεπιστευμένων προστάτων , ἢ διὰ τῶν τριῶν προσώπων ἡ δύναμις . Εἰ γὰρ ἀληθὴς ἡ τῆς θεότητος ἐρμηνεία , καὶ τὰ ὁρώμενα θεατά , καὶ τὸ θεώμενον Θεὸς λέγεται , οὐχὲς ἂν εὐλόγως ἀποκριθεῖ τι τῶν ἐν τῇ Τριάδι προσώπων τῆς τοιαύτης προσῳγορίας διὰ τὴν ἐγχεμένην τῇ φωνῇ σημασίαν . Τὸ γὰρ βλέπειν ἐπίσης μαρτυρεῖ ἡ Γραφὴ καὶ Πατρὶ καὶ Υἱῷ καὶ ἁγίῳ Πνεύματι . « Ὑπερασπίστα ἡμῶν , Ἰδε , ὁ Θεός , » φησιν ὁ Δαβὶδ . Ἐκ δὲ τούτου μαθόντες , ἰδεῖν Θεοῦ , καθὼς Θεὸς νοεῖται , ἰδίαν ἐνέργειαν τὸ ὁρᾶν , ἐκ τοῦ εἰπεῖν , « Ἰδε , ὁ Θεός . » Ἀλλὰ καὶ ὁ Ἰησοῦς ὁρᾷ τὰς ἐνθυμήσεις τῶν καταγνωσκότων διότι συγχωρεῖ τὰς ἁμαρτίας ἐξ αὐθεντίας τῶν ἀνθρώπων . « Ἰδὼν γὰρ , φησίν , ὁ Ἰησοῦς τὰς ἐνθυμήσεις αὐτῶν . » Καὶ περὶ τοῦ Πνεύματος λέγει πρὸς τὸν Ἀνανίαν ὁ Πέτρος · ἵνα πὶ ἐπλήρωσεν ὁ Σατανᾶς τὴν καρδίαν σου ψεύσασθαι σε τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον : Δεικνὺς , ὅτι τῶν ἐν κρυπτῷ τετολμημένων παρὰ τοῦ Ἀνανίου , μάρτυς ἦν ἀψευδὴς ἐπιόρασις τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον , δι’ οὗ καὶ τῷ Πέτρῳ τῶν λανθανόντων ἡ φανέρωσις ἦν . Ὁ μὲν γὰρ ἐγένετο κλέπτης αὐτὸς ἑαυτοῦ λανθάνων , ὡς ἔφει , πάντας , καὶ τὴν ἀμορίαν ἐπικρυπτόμενος . Τὸ δὲ Πνεῦμα τὸ ἅγιον , ὁμοῦ τε ἐν Πέτρῳ ἦν , καὶ τὴν ἐκεῖνοῦ διάνοιαν πρὸς τὴν φιλοχρημασίαν κατασπείσαν ἐφώρασε , καὶ δι’ ἑαυτοῦ δίδωσι τῷ Πέτρῳ ἰδεῖν τὰ λανθάνοντα · οὐχ ἂν ἠδυνεῖτο τοῦτο ποιῶν , εἰπερ ἦν τῶν κρυφίων ἀθέατον .
Lemmas: ὁ θεάομαι , καί ὁ βλέπω , καί ὁ ἐφοράω πᾶς θεός , ἔφορος ὁ πᾶς καί ἔρχομαι καί λέγω , λογίζομαι ὁ ἐνέργεια οὗτος , πότερος ἐν πρόσωπον ὁ ἐν ὁ ἅγιος Τριάς πιστεύω προστάτης , ἢ διά ὁ τρεῖς πρόσωπον ὁ δύναμις . εἰμί γάρ ἀληθής ὁ ὁ θεότης ἑρμηνεία , καί ὁ ὁράω θεατός , καί ὁ θεάομαι θεός λέγω , οὐχὲς ἄν εὔλογος αποκρίνομαι τίς ὁ ἐν ὁ Τριάς πρόσωπον ὁ τοιοῦτος προσῳγορίας διά ὁ ἐγχέω ὁ φωνή σημασία . Τέ γάρ βλέπω ἐπίσης μαρτυρέω ὁ Γραφή καί πατήρ καί υἱός καί ἅγιος πνεῦμα . « ὑπερασπιστής ἐγώ , μάργηλις , ὁ θεός , » φημί ὁ Δαυίδ . ἐκ δέ οὗτος μανθάνω , ὁράω θεός , καθώς θεός νοέω , ἴδιος ἐνέργεια ὁ ὁράω , ἐκ ὁ λέγω , « μάργηλις , ὁ θεός . » ἀλλά καί ὁ Ἰησοῦς ορά ὁ ἐνθύμησις ὁ καταγιγνώσκω διότι συγχωρέω ὁ ἁμαρτία ἐκ αὐθεντία ὁ ἄνθρωπος . « ὁράω γάρ , φημί , ὁ Ἰησοῦς ὁ ἐνθύμησις αὐτός . » καί περί ὁ πνεῦμα λέγω πρός ὁ Ἀνανίας ὁ Πέτρος · ἵνα ἐπί πληρόω ὁ Σατανᾶς ὁ καρδία σύ ψεύδω σύ ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος : δείκνυμι , ὅτι ὁ ἐν κρυπτός τολμάω παρά ὁ Ἀνανίας , μάρτυς εἰμί ἀψευδής ἐπιόρασις ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος , διά ὅς καί ὁ Πέτρος ὁ λανθάνω ὁ φανέρωσις εἰμί . ὁ μέν γάρ γίνομαι κλέπτης αὐτός ἑαυτοῦ λανθάνω , ὡς ἐφίημι , πᾶς , καί ὁ ἀμορία ἐπικρύπτω . Τέ δέ πνεῦμα ὁ ἅγιος , ὁμοῦ τε ἐν Πέτρος εἰμί , καί ὁ ἐκεῖνος διάνοια πρός ὁ φιλοχρημασίαν κατασπένδω φωράω , καί διά ἑαυτοῦ δίδωμι ὁ Πέτρος ὁράω ὁ λανθάνω · οὐ ἄν ἡδύνω οὗτος ποιέω , εἰ εἰμί ὁ κρύφιος ἀθέατος .
gregorius-nyssenus.ad-ablabium-quod-non-sint-tres-dei pg045_0069.2
Ἄλλ’ οὕπω τις ἐρεῖ πρὸς τὸ ζητούμενον βλέπειν τὴν κατασκευὴν τοῦ λόγου . Οὐδὲ γὰρ εἰ δοθεῖ κοινὴ τῆς φύσεως ἡ κλῆσις τῆς θεότητος εἶναι , ἤδη τὸ μὴ δεῖν λέγειν θεοὺς διὰ τοῦτο κατασκευασθή · τοῦναντίων μὲν οὖν ἐκ τούτων ἀναγκαζόμεθα μᾶλλον λέγειν θεούς . Εὑρίσκομεν γὰρ ἐπὶ τῆς ἀνθρωπίνης συνήθειας , οὐ μόνον τοὺς τῆς αὐτῆς φύσεως κοινωνίας , ἀλλὰ καὶ τινὰς τοῦ αὐτοῦ ὁστοῦ ἐπιχειρήματος , οὐχ ἐνιχῶς τοὺς πολλοὺς μνημονευομένους . Καθὼς φαμεν ῥητορὰς δε πολλοὺς καὶ γεωμέτρας , γεωργούς τε καὶ σχυτοπόμους , καὶ τὰ ἄλλα πάντα ὁσαύτως . Καὶ εἰ μὲν φύσεως ἦν ἡ θεότης προσῳγορία , μᾶλλον ἂν εἴχε καιρὸν κατὰ τὸν προαποδεῖν λόγον ἐνιχῶς τὰς τρεῖς ὑποστάσεις περιλαμβάνειν , καὶ ἕνα Θεὸν λέγειν , διὰ τὸ τῆς φύσεως ἀτμητὸν τε καὶ ἀδιαίρετον . Ἐπειδὴ δὲ κατεσκευάσθη διὰ τῶν εἰρημένων ἐνέργειαν σημαίνειν , καὶ οὐχὶ φύσιν τὸ τῆς θεότητος ὄνομα , περιτρέπεται πῶς πρὸς τοὺναντίον ἐκ τῶν κατασκευασμένων ὁ λόγος , ὡς δεῖν ταύτῃ μᾶλλον λέγειν τρεῖς θεούς , τοὺς ἐν τῇ αὐτῇ ἐνεργεία θεωρουμένους · ὡς φασὶ λέγεσθαι τρεῖς φιλοσόφους , ἢ ῥήτορας , ἢ εἰ τὶ
Lemmas: ἄλλος οὔπω τις λέγω πρός ὁ ζητέω βλέπω ὁ κατασκευή ὁ λόγος . οὐδέ γάρ εἰμί δίνω κοινός ὁ φύσις ὁ κλῆσις ὁ θεότης ἔρχομαι , ἤδη ὁ μή δεῖ λέγω θεός διά οὗτος κατασκευάζω · τοῦναντίων μέν οὖν ἐκ οὗτος ἀναγκάζω μᾶλλον λέγω θεός . εὑρίσκω γάρ ἐπί ὁ ἀνθρώπινος συνήθεια , οὐ μόνος ὁ ὁ αὐτηες͂ς φύσις κοινωνία , ἀλλά καί τις ὁ αὐτός ὀστέον ἐπιχείρημα , οὐ ἑνικός ὁ πολύς μνημονεύω . καθώς φημί ῥήτωρ δέ πολύς καί γεωμέτρης , γεωργός τε καί σχυτοπόμους , καί ὁ ἄλλος πᾶς ὁσάυτος . καί εἰμί μέν φύσις εἰμί ὁ θεότης προσωγοριον , μᾶλλον ἄν ἔχω καιρός κατά ὁ προαποδίδωμι λόγος ἑνικός ὁ τρεῖς ὑπόστασις περιλαμβάνω , καί εἷς θεός λέγω , διά ὁ ὁ φύσις ἄτμητος τε καί ἀδιαίρετος . Ἐπειδή δέ κατασκευάζω διά ὁ λέγω ἐνέργεια σημαίνω , καί οὐ φύσις ὁ ὁ θεότης ὄνομα , περιτρέπω πῶς πρός τουναντίον ἐκ ὁ κατασκευάζω ὁ λόγος , ὡς δεῖ ταύτῃ μᾶλλον λέγω τρεῖς θεός , ὁ ἐν ὁ αὐτός ἐνέργεια θεωρέω · ὡς φημί λέγω τρεῖς φιλόσοφος , ἢ ῥήτωρ , ἢ εἰμί τίς
gregorius-nyssenus.ad-ablabium-quod-non-sint-tres-dei pg045_0070.1
δστιν ἕτερον ἐξ ἐπιτηδεύματος ὄνομα , ὅταν πλείους ὦσιν οἱ τοῦ αὐτοῦ μετέχοντες . Ταῦτα δὲ φιλοπονητῶν ἐξεργασάμενη , τὸν τῶν ὑπεναντιῶν ἀνθιποφέρον λόγον , ὡς ἂν βεβαιότερον ἡμῖν παγείη τὸ δόγμα ταῖς εὐπυνουστῆσι τῶν ἀντιθέσεων κρατυνμένον . Οὐκοῦν ἐπαναληπτὸς πάλιν ὁ λόγος . Ἐπειδὴ μετριῶς ἡμῖν ἐκ τῆς κατασκευῆς ἀπεδείχθη , οὐ φύσως , ἀλλ’ ἐνεργείας εἶναι τὴν φωνὴν τῆς θεότητος λέγων , τάχα ταύτην ἂν τις αἰτίαν εὐλόγως ἐποι , τοῦ πληθυντικῶς μὲν ἐπ’ ἀνθρώπων τοὺς τῶν αὐτῶν ἐπιτηδεύματων κοινωνοῦντας ἀλλήλοις ἀριθμεῖσθαι καὶ ὀνομάζεσθαι · μοναδικῶς δὲ τὸ θεῖον ὡς ἕνα Θεὸν καὶ μίαν θεότητα λέγεσθαι , κἂν αἱ τρεῖς ὑποστάσεις τῆς ἐμφανιζομένης τῇ θεότητι σημασίας μὴ ἀποχρίνοιαντο . Ὅτι ἀνθρώποι μὲν , κἂν μιᾶς ὦσιν ἐνεργείας οἱ πλείονες , καθ’ ἑαυτὸν ἕκαστος ἀποτεταγμένος ἐνεργεῖ τὸ προκειμένον , οὐδὲν ἐπικοινωνιῶν ἐν τῇ καθ’ ἑαυτὸν ἐνεργείᾳ πρὸς τοὺς τὸ ἴσον ἐπιτηδεύοντας . Εἰ γὰρ καὶ πλείονες εἰεν οἱ ῥήτορες , τὸ μὲν ἐπιτήδευμα ἕν ἔν , τὸ αὐτὸ δὲ τοῖς πλείοσιν ὄνομα ἔχει · οἱ δὲ μετιόντες καθ’ ἑαυτὸν ἕκαστος ἐνεργοῦσιν · ἴδιως ῥητορευόντων δὲ δεινὰ , καὶ ἴδιως ὁ ἕτερος .
Lemmas: δστιν ἕτερος ἐκ ἐπιτήδευμα ὄνομα , ὅταν πολύς εἰμί ὁ ὁ αὐτός μετέχω . Ταΰς δέ φιλοπονητη ἐξεργάζομαι , ὁ ὁ υπεναντίος ανθιποφερω λόγος , ὡς ἄν βέβαιος ἐγώ πήγνυμι ὁ δόγμα ὁ ευπυνουιστημι ὁ ἀντίθεσις κρατύνω . οὐκοῦν ἐπαναλαμβάνω πάλιν ὁ λόγος . Ἐπειδή μέτριος ἐγώ ἐκ ὁ κατασκευή ἀποδείκνυμι , οὐ φυσάω , ἀλλά ἐνέργεια ἔρχομαι ὁ φωνή ὁ θεότης λέγω , τάχα οὗτος ἄν τις αἰτία εὔλογος ἔπω , ὁ πληθυντικός μέν ἐπί ἄνθρωπος ὁ ὁ αὐτός ἐπιτήδευμα κοινωνέω ἀλλήλων ἀριθμέω καί ὀνομάζω · μοναδικός δέ ὁ θεῖος ὡς εἷς θεός καί εἷς θεότης λέγω , κἀν ὁ τρεῖς ὑπόστασις ὁ ἐμφανίζω ὁ θεότης σημασία μή ἀποχρίω . ὅτι ἄνθρωπος μέν , κἀν εἷς εἰμί ἐνέργεια ὁ πολύς , κατά ἑαυτοῦ ἕκαστος ἀποτάσσω ἐνεργέω ὁ πρόκειμαι , οὐδείς επικοινωνία ἐν ὁ κατά ἑαυτοῦ ἐνέργεια πρός ὁ ὁ ἴσος ἐπιτηδεύω . εἰμί γάρ καί πολύς ἄγω ὁ ῥήτωρ , ὁ μέν ἐπιτήδευμα εἷς εἷς , ὁ αὐτός δέ ὁ πολύς ὄνομα ἔχω · ὁ δέ μετέρχομαι κατά ἑαυτοῦ ἕκαστος ἐνεργέω · ἰδίως ῥητορεύω δέ δεινός , καί ἰδίως ὁ ἕτερος .
gregorius-nyssenus.ad-ablabium-quod-non-sint-tres-dei pg045_0070.2
Οὐκοῦν ἐν μὲν τοῖς ἀνθρώποις , ἐπειδὴ διακεκριμένη ἐστὶν ἡ ἐν τοῖς αὐτοῖς ἐπιτηδεύμασι ἕκαστου ἐνέργεια , χωρὶς πολλοὶ ὀνομάζονται , ἕκαστον αὐτῶν εἰς ἰδίαν περιγραφὴν κατὰ τὸ ἰδιότροπον τῆς ἐνεργείας ἀποτετευομένου τῶν ἄλλων . Ἐπὶ δὲ τῆς θείας ἐνεργείας , οὐχ οὕτως ἐφ’ ἡμῶν , ὅτι ὁ Πατὴρ ποιεῖ τι καθ’ ἑαυτόν , οὐ μὴ συνεργάτῃ τῷ Υἱῷ . Ἡ πάλιν ὁ Υἱὸς ἰδιαζόντως ἐνεργεῖ τι χωρὶς τοῦ Πνεύματος . Ἄλλὰ πᾶσα ἐνέργεια ἡ θεῖον ἐπὶ τῶν κτισίων διήκουσα , καὶ κατὰ τὰς πολυτρόπους ἐνοίας ὀνομαζομένη , ἐκ Πατρὸς ἀφορμᾶται καὶ διὰ τοῦ Υἱοῦ πρόεισι , καὶ ἐν τῷ Πνεύματι τῷ ἁγίῳ τελειοῦται . Διὰ τοῦτο εἰς πλῆθος τῶν ἐνεργούντων τὸ ὄνομα τῆς ἐνεργείας οὐ διασχίζεται , ὅτι οὐκ ἀποτεταγμένη ἕκαστου καὶ ἰδιαζοῦσα ἐστὶν ἡ περὶ τι σπουδή · ἀλλ’ ὅπερ ἂν γίνεται τῶν εἴτε εἰς τὴν ἡμετέραν πρόνοιαν φθανόντων , εἴτε πρὸς τὴν τοῦ παντὸς οἰκονομίαν καὶ σύστασιν , διὰ τῶν τριῶν μὲν γίνεται , οὐ μὴν τρία ἐστὶ τὰ γινόμενα . Νοήσωμεν δὲ τὸ λεγόμενον , ἐφ’ ἑνὸς τινος πράγματος · ἀπ’ αὐτοῦ λέγω τῷ κεφαλαίῳ τῶν χαρισμάτων ζωῆς τετύχηκεν , ὃσα μετελήφθη τῆς χάριτος ταύτης . Ἐξετάζοντες οὖν πᾶθεν ἡμῖν γέγονε τὸ τοιοῦτον ἀγαθόν , εὑρίσκομεν διὰ τῆς τῶν Γραφῶν διήγησις , ὅτι ἐκ Πατρὸς καὶ Υἱοῦ καὶ Πνεύματος ἁγίου . Ἄλλ’ οὐχ ἐπειδὴ τρία ὑποκείμενα πρόσωπα τε καὶ ὀνόματα , τρεῖς καὶ ζωὰς ἰδίως μίαν παρ’ ἑκάστου αὐτῶν δεδωρημέναι ἡμῖν λογίζομεθα · ἀλλ’ ἡ αὐτὴ ζωὴ καὶ παρὰ τοῦ Πατρὸς ἐνεργεῖται , καὶ παρὰ τοῦ Υἱοῦ ἐτοιμάζεται , καὶ τῆς τοῦ Πνεύματος ἐξήπται βουλήσεως .
Lemmas: οὐκοῦν ἐν μέν ὁ ἄνθρωπος , ἐπεί διακρίνω εἰμί ὁ ἐν ὁ αὐτός ἐπιτήδευμα έκαστος ἐνέργεια , Χωρὶς πολύς ὀνομάζω , ἕκαστος αὐτός εἰς ἴδιος περιγραφή κατά ὁ ἰδιότροπος ὁ ἐνέργεια ἀποτείνω ὁ ἄλλος . ἐπί δέ ὁ θεῖος ἐνέργεια , οὐ οὕτως ἐπί ἐγώ , ὅτι ὁ Πατήρ ποιέω τίς κατά ἑαυτοῦ , οὐ μή συνεργάτης ὁ υἱός . ὁ πάλιν ὁ υἱός ἰδιάζω ἐνεργέω τίς Χωρὶς ὁ πνεῦμα . ἀλλά πᾶς ἐνέργεια ὁ θεῖος ἐπί ὁ κτιθεος διακούω , καί κατά ὁ πολύτροπος ενοια ὀνομάζω , ἐκ Πατρός ἀφορμάω καί διά ὁ υἱός πρόειμι , καί ἐν ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος τελειόω . Ζεύς οὗτος εἰς πλῆθος ὁ ἐνεργέω ὁ ὄνομα ὁ ἐνέργεια οὐ διασχίζω , ὅτι οὐ ἀποτάσσω έκαστος καί ἰδιάζω εἰμί ὁ περί τίς σπουδή · ἀλλά ὅς ἄν γίγνομαι ὁ εἴτε εἰς ὁ ἡμέτερος πρόνοια φθάνω , εἴτε πρός ὁ ὁ πᾶς οἰκονομία καί σύστασις , διά ὁ τρεῖς μέν γίγνομαι , οὐ μήν τρεῖς εἰμί ὁ γίγνομαι . νοέω δέ ὁ λέγω , ἐπί εἷς τις πρᾶγμα · ἀπό αὐτός λέγω ὁ κεφάλαιος ὁ χάρισμα ζωή τυγχάνω , ὅσος μεταλαμβάνω ὁ χάρις οὗτος . ἐξετάζω οὖν πάσχω ἐγώ γίγνομαι ὁ τοιοῦτος ἀγαθός , εὑρίσκω διά ὁ ὁ Γραφής διήγησις , ὅτι ἐκ Πατρός καί υἱός καί πνεῦμα ἅγιος . ἄλλος οὐ ἐπεί τρεῖς υποκείμενος πρόσωπον τε καί ὄνομα , τρεῖς καί ζωός ἴδιος εἷς παρά ἕκαστος αὐτός δωρέω ἐγώ λογίζομαι · ἀλλά ὁ αὐτός ζωή καί παρά ὁ Πατρός ἐνεργέω , καί παρά ὁ υἱός ἑτοιμάζω , καί ὁ ὁ πνεῦμα ἐξάπτω βούλησις .
gregorius-nyssenus.ad-ablabium-quod-non-sint-tres-dei pg045_0070.3
Ἐπειδὴ τοίνυν καθ’ ὁμοιότητα τοῦ εἰρημένου πᾶσαν ἐνέργειαν οὐ διηρημένως ἐνεργεῖ κατὰ τὸν τῶν
Lemmas: Ἐπειδή τοίνυν κατά ὁμοιότης ὁ λέγω πᾶς ἐνέργεια οὐ διῃρημένως ἐνεργέω κατά ὁ ὁ
gregorius-nyssenus.ad-ablabium-quod-non-sint-tres-dei pg045_0072.1
Μονογενεὸς ἰδιαζόντος , ἡ διὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος A χεχωρισμένος · ἀλλὰ διαιρεῖ μὲν ἰδίᾳ ἕκαστον τὰ ἀγαθά , καθὼς φησιν ὁ Ἀπόστολος , τὸ ἐν καὶ τὸ αὐτὸ Πνεῦμα · οὐκ ἀναρχος δὲ ἡ τοῦ ἀγαθοῦ κίνησις ἐκ τοῦ Πνεύματος · ἀλλ’ εὐρίσκομεν ὅτι ἡ προεπινοουμένη ταύτης δύναμις , ἡ τις ἐστὶν ὁ μονογενὴς Θεός , πάντα ποιεῖ , οὐ χωρὶς οὐδὲν εἰς γένεσιν τῶν ὄντων ἐργεται · ἀλλὰ καὶ αὐτὴ πάλιν τῶν ἀγαθῶν ἡ πηγὴ , ἐκ τοῦ πατρικοῦ βουλήματος ἀφορμάται .
Lemmas: Μονογενής ιδιάζων , ὁ διά ὁ ἅγιος πνεῦμα A χωρίζω · ἀλλά διαιρέω μέν ἴδιος ἕκαστος ὁ ἀγαθός , καθώς φημί ὁ ἀπόστολος , ὁ ἐν καί ὁ αὐτός πνεῦμα · οὐ ἄναρχος δέ ὁ ὁ ἀγαθός κίνησις ἐκ ὁ πνεῦμα · ἀλλά εὑρίσκω ὅτι ὁ προεπινοέω οὗτος δύναμις , ὁ τις εἰμί ὁ μονογενής θεός , πᾶς ποιέω , οὐ Χωρὶς οὐδείς εἰς γένεσις ὁ εἰμί ἔργω · ἀλλά καί αὐτός πάλιν ὁ ἀγαθός ὁ πηγή , ἐκ ὁ πατρικός βούλημα αφορμώμαι .
gregorius-nyssenus.ad-ablabium-quod-non-sint-tres-dei pg045_0072.3
Πλὴν εἰ τοῦτο τοῖς ἐναντίοις ἀρέσκοι , μὴ ἐνεργείας ἀλλὰ φύσεως εἶναι τὴν σημασίαν , ἐπαναδραμοῦμεθα πρὸς τὸν ἐξ ἀρχῆς λόγον , ὅτι τὸ τῆς φύσεως ὄνομα ἡμαρτημένως ἡ συνήθεια εἰς πλῆθος σημασίαν ἄγει , οὔτε μειώσεως , οὔτε αὐξήσεως κατὰ τὸν ἀληθῆ λόγον προσγινομένης τῇ φύσει , ὅταν ἐν πλείοσιν ἢ ἐλάττοσι
Lemmas: πλήν εἰμί οὗτος ὁ ἐναντίος ἀρέσκω , μή ἐνέργεια ἀλλά φύσις ἔρχομαι ὁ σημασία , ἐπανατρέχω πρός ὁ ἐκ ἀρχή λόγος , ὅτι ὁ ὁ φύσις ὄνομα ἡμαρτημένως ὁ συνήθεια εἰς πλῆθος σημασία ἄγω , οὔτε μείωσις , οὔτε αὔξησις κατά ὁ ἀληθής λόγος προσγίγνομαι ὁ φύσις , ὅταν ἐν πολύς ἢ μικρός
gregorius-nyssenus.ad-ablabium-quod-non-sint-tres-dei pg045_0073.2
Καὶ μακρὸν ἂν εἴη τὰς σολοικοφανεῖς τοῦ λόγου συντάξεις ἐκ τῆς Γραφῆς καταλέγειν εἰς τὴν τῶν εἰρημένων ἀπόδειξιν · ἐν οἷς δὲ κίνδυνός ἐστι βλαβῆναί τι τῆς ἀληθείας , οὐχὲς τὸ ἀδιακρίστως τε καὶ ἀδιάφορον ἐν τοῖς γραφικοῖς εὑρίσκεται ῥήμασι . Διὰ τοῦτο ἀνθρώπους συγχωρεῖ πληθυντικῶς ὀνομάζειν , διὰ τὸ μηδὲνα τῷ τοιούτῳ σχήματι τῆς φωνῆς εἰς πλῆθος ἀνθρωποτήτων ταῖς ὑπονοίαις ἐκπίπτειν , μὴ νομίζειν πολλὰς ἀνθρωπείας φύσεις σημαίνεσθαι , διὰ τὸ πληθυντικῶς ἐξαγγελθῆναι τὸ τῆς φύσεως ὄνομα . Τὸ δὲ Θεὸς φωνὴν παρατετηρημένως κατὰ τὸν ἐνικὸν ἐξαγγέλλει · τόπον , τοῦτο προμηθουμένη , τὸ μὴ διαφόρους φύσεις ἐπὶ τῆς θείας οὐσίας ἐν τῇ πληθυντικῇ σημασίᾳ τῶν θεῶν παρεισάγεσθαι . Διὸ , φησί , « Κύριος ὁ Θεός , Κύριος εἷς ἐστιν » · ἀλλὰ καὶ τὸν μονογενῆ Θεὸν τῇ τῆς θεότητος ἀνακρησώσει φωνή , καὶ οὐ διαλύει τὸ ἕν εἰς δυϊκὴν σημασίαν , ὥστε δύο θεοὺς τὸν Πατέρα καὶ τὸν Υἱὸν ὀνομάσαι · κἂν ἐκάτερος
Lemmas: καί μακρός ἄν εἰμί ὁ σολοικοφανής ὁ λόγος σύνταξις ἐκ ὁ Γραφής καταλέγω εἰς ὁ ὁ λέγω ἀπόδειξις · ἐν ὅς δέ κίνδυνος εἰμί βλάπτω τίς ὁ ἀλήθεια , οὐχὲς ὁ ἀδιακρίστως τε καί ἀδιάφορος ἐν ὁ γραφικός εὑρίσκω ῥῆμα . Ζεύς οὗτος ἄνθρωπος συγχωρέω πληθυντικός ὀνομάζω , διά ὁ μηδείς ὁ τοιοῦτος σχῆμα ὁ φωνή εἰς πλῆθος ἀνθρωπότης ὁ ὑπόνοια ἐκπίπτω , μή νομίζω πολύς ἀνθρώπειος φύσις σημαίνω , διά ὁ πληθυντικός ἐξαγγέλλω ὁ ὁ φύσις ὄνομα . Τέ δέ θεός φωνή παρατετηρημένως κατά ὁ ἑνικός ἐξαγγέλλω · τόπος , οὗτος προμηθέομαι , ὁ μή διάφορος φύσις ἐπί Τῆς θεῖος οὐσία ἐν ὁ πληθυντικός σημασία ὁ θεός παρεισάγω . Διὸ , φημί , « κύριος ὁ θεός , κύριος εἷς εἰμί » · ἀλλά καί ὁ μονογενής θεός ὁ ὁ θεότης ἀνακρησώσει φωνή , καί οὐ διαλύω ὁ εἷς εἰς δυικός σημασία , ὥστε δύο θεός ὁ Πατέρας καί ὁ υἱός ὀνομάζω · κἀν εκάτερος
gregorius-nyssenus.ad-ablabium-quod-non-sint-tres-dei pg045_0074.1
Θεὸς παρὰ τῶν ἁγίων χρησῶσται . Ἄλλα Θεὸς μὲν ὁ Πατὴρ Θεὸς δὲ ὁ Υἱός · εἰς δὲ ἐν τῷ αὐτῷ πηρύχῳ ὁ Θεός · διὰ τὴν μὴ φύσεως , μητὲ ἐνεργείας ἐνδιευρεῖσθαι τινὰ διαφοράν τῇ θεότητι . Εἰ γὰρ παρήλλακτο κατὰ τὴν τῶν ἱπταμμένων ὑπόνοιαν ἐπὶ τῆς ἁγίας Τριάδος ἡ φύσις , ἀκολουθῶς εἰς πλῆθος θεῶν ὁ ἀριθμὸς ἐλατύνετο , τῇ ἐτερότητι τῆς οὐσίας τῶν ὑποκειμένων συνδιαρούμενος . Ἐπεὶ δὲ πᾶσαν ἀποθεῖται τὴν κατ’ οὐσίαν ἐτερότητα ἡ θεία τε καὶ ἀπλὴ καὶ ἀναλλοίωτος φύσις , ὡς ἂν μία ἦ , πλῆθος σημασίαν ἐφ’ ἑαυτῆς οὐ προστίθεται . Ἄλλ’ ὡσπερ μία λέγεται φύσις , οὕτω καὶ τὰ ἄλλα πάντα ἐνικῶς ὀνομάζεται , Θεός , ἁγνός , ἅγιος , σωτήρ , δίκαιος , κριτής , καὶ εἰ τὸ ἄλλο τῶν θεοπροπτῶν ὀνομάτων νοεῖται , εἴτε πρὸς φύσιν , εἴτε πρὸς ἐνέργειαν βλέπειν τις λέγῃ , οὐ διοισόμεθα .
Lemmas: θεός παρά ὁ ἅγιος χράω . Ἀλλᾶ θεός μέν ὁ Πατήρ θεός δέ ὁ υἱός · εἰς δέ ἐν ὁ αὐτός πηρύχῳ ὁ θεός · διά ὁ μή φύσις , Μητός ἐνέργεια ενδιευρεω τις διαφορά ὁ θεότης . εἰμί γάρ παραλλάσσω κατά ὁ ὁ ἱπταμμένων ὑπόνοια ἐπί ὁ ἅγιος Τριάς ὁ φύσις , ἀκόλουθος εἰς πλῆθος θεός ὁ ἀριθμός ἐλατύνετο , ὁ ἑτερότης ὁ οὐσία ὁ υποκείμενος συνδιαίρω . ἐπεί δέ πᾶς ἀποθέω ὁ κατά οὐσία ἑτερότης ὁ θεῖος τε καί ἁπλόος καί ἀναλλοίωτος φύσις , ὡς ἄν εἷς ἠμί , πλῆθος σημασία ἐπί ἑαυτοῦ οὐ προστίθημι . ἄλλος ὡς εἷς λέγω φύσις , οὕτως καί ὁ ἄλλος πᾶς ἑνικός ὀνομάζω , θεός , ἁγνός , ἅγιος , σωτήρ , δίκαιος , κριτής , καί εἰμί ὁ ἄλλος ὁ θεοπροπτῶν ὄνομα νοέω , εἴτε πρός φύσις , εἴτε πρός ἐνέργεια βλέπω τις λέγω , οὐ διαφέρω .
gregorius-nyssenus.ad-ablabium-quod-non-sint-tres-dei pg045_0075.1
διακρίνει λόγος , τὸ μὲν ἀναίτιως εἶναι , τὸ δὲ ἐκ τοῦ αἰτίου προσιδεῦν · ἡ δὲ θεία φύσις ἀπαράλλακτός τε καὶ ἀδιάφρετος διὰ πάσης ἔννοιᾶς καταλαμβάνεται · διὰ τοῦτο κυρίως μία θεότης , καὶ εἰς Θεός , καὶ τὰ ἄλλα πάντα τῶν θεοπρεπῶν ὀνομάτων μοναδικῶς ἐξαγγέλλεται .
Lemmas: διακρίνω λόγος , ὁ μέν ἀναίτιος ἔρχομαι , ὁ δέ ἐκ ὁ αἴτιος προσοράω · ὁ δέ θεῖος φύσις ἀπαράλλακτος τε καί ἀδιάφρετος διά πᾶς ἔννοια καταλαμβάνω · διά οὗτος κυρίως εἷς θεότης , καί εἰς θεός , καί ὁ ἄλλος πᾶς ὁ θεοπρεπής ὄνομα μοναδικός ἐξαγγέλλω .
gregorius-nyssenus.ad-ablabium-quod-non-sint-tres-dei pg045_0075.2
ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ
Lemmas: Του ΕΝ Ἅγιος Γρηγόριος
gregorius-nyssenus.ad-ablabium-quod-non-sint-tres-dei pg045_0075.3
ΠΕΡΙ ΠΙΣΤΕΩΣ
Lemmas: Περί Πίστη
gregorius-nyssenus.ad-ablabium-quod-non-sint-tres-dei pg045_0075.4
ΠΡΟΣ ΣΥΜΠΛΙΚΙΟΝ .
Lemmas: προς Ι .
gregorius-nyssenus.ad-ablabium-quod-non-sint-tres-dei pg045_0075.5
Κελεύει ὁ Θεὸς διὰ τοῦ Προφήτου μηδένα πρόσφατον θεὸν θεὸν εἶναι νομίζειν , μηδὲ προσκυνεῖν ἄλλοτριὸν θεῷ . Οὐκοῦν δῆλόν ἐστιν , ὅτι πρόσφατον λέγεται ὁ μὴ ἐξ ἀϊδίου εἶναι · καὶ ἐκ τοῦ ἐναντίου πάλιν ἀϊδίον λέγεται ὁ μὴ πρόσφατόν εἶναι . Ὁ τοίνυν μὴ ἐξ ἀϊδίου τὸν Μονογενῆ Θεὸν ἐκ τοῦ Πατρὸς εἶναι πιστεύων , πρόσφατον αὐτὸν εἶναι οὐκ ἀρνεῖται · τὸ γὰρ μὴ ἀϊδίον , πρόσφατόν πάντως · πᾶν δὲ τὸ πρόσφατον , Θεὸς οὐκ ἔστιν , καθὼς εἶπεν ἡ Γραφή , ὅτι « Οὐκ ἔσται ἐν σοὶ Θεὸς πρόσφατος . » Ἄρα ὁ λέγων , ὅτι ποτὲ οὐκ ἦν , οὗτος ἀρνεῖται αὐτοῦ τὴν θεότητα . Πάλιν ἄλλοτριον Θεὸν προσκυνεῖν κωλύει ὁ λέγων , « Οὐδέποτε προσκυνήσεις θεῷ ἄλλοτριῳ · » Ὁ δὲ ἄλλοτριος τῇ πρὸς τὸν ἴδιον ἡμῶν Θεὸν ἀντιδιαστολῇ θεωρεῖται .
Lemmas: κελεύω ὁ θεός διά ὁ Προφήτου μηδείς πρόσφατος θεός θεός ἔρχομαι νομίζω , μηδέ προσκυνέω ἀλλότριος θεός . οὐκοῦν δῆλος εἰμί , ὅτι πρόσφατος λέγω ὁ μή ἐκ ἀΐδιος ἔρχομαι · καί ἐκ ὁ ἐναντίος πάλιν ἀΐδιος λέγω ὁ μή πρόσφατος ἔρχομαι . ὁ τοίνυν μή ἐκ ἀΐδιος ὁ Μονογενή θεός ἐκ ὁ Πατρός ἔρχομαι πιστεύω , πρόσφατος αὐτός ἔρχομαι οὐ ἀρνέομαι · ὁ γάρ μή ἀΐδιος , πρόσφατος πάντως · πᾶς δέ ὁ πρόσφατος , θεός οὐ εἰμί , καθώς λέγω ὁ Γραφή , ὅτι « οὐ εἰμί ἐν σύ θεός πρόσφατος . » Ἀρά ὁ λέγω , ὅτι ποτέ οὐ εἰμί , οὗτος ἀρνέομαι αὐτός ὁ θεότης . πάλιν ἀλλότριος θεός προσκυνέω κωλύω ὁ λέγω , « οὐδέποτε προσκυνέω θεός ἀλλότριος · » ὁ δέ ἀλλότριος ὁ πρός ὁ ἴδιος ἐγώ θεός αντιδιαστολή θεωρέω .
gregorius-nyssenus.ad-ablabium-quod-non-sint-tres-dei pg045_0076.1
A Τίς οὖν ὁ ἴδιος ἡμῶν ἐστι Θεός ; Δῆλον ὅτι ὁ ἀληθινὸς Θεός . Τίς δὲ ὁ ἀλλότριος ; Πάντως ὁ τῆς τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ φύσεως ἀλλοτρίως ἔχων . Εἰ οὖν ἴδιος ἡμῶν ἐστὶν ὁ ἀληθινὸς Θεός , ἂν μὴ ἡ τῆς τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ φύσεως ὁ Μονογενὴς Θεός , καθὼς λέγουσιν οἱ αἱρετικοί , ἀλλότριος Θεός ἐστι , καὶ οὐχ ἡμέτερος . Λέγει δὲ τὸ Εὐαγγέλιον ὅτι τὰ πρόβατα ἀλλοτρίῳ οὐ μὴ ὑπακούσῃ . Ὁ λέγων κτιστὸν αὐτὸν εἶναι , ἀλλότριον τῆς τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ φύσεως εἶναι κατασκευάσει . Τί οὖν ποιοῦσιν οἱ λέγοντες , ὅτι κτιστὸς ἐστι ; Προσκυνοῦσι τὸν κτιστὸν αὐτόν , ἢ οὔχί ; Εἰ μὲν γὰρ οὐ προσκυνοῦσιν , Ἰουδαίζουσιν , ἀρνούμενοι τοῦ Χριστοῦ τὴν προσκύνησιν · εἰ δὲ προσκυνοῦσιν , εἰδωλολατροῦσι · τὸν γὰρ ἀλλότριον τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ προσκυνοῦσιν . Ἄλλὰ μὴν ἐπίσης ἀσεβὲς καὶ μὴ προσκυνεῖν τὸν Υἱόν , καὶ προσκυνεῖν τὸν ἀλλότριον Θεόν . Χρὴ δρα τοῦ ἀληθινοῦ Πατρὸς , ἀληθινὸν τὸν Υἱὸν λέγειν , ἵνα προσκυνώμεν αὐτόν , καὶ μὴ κατακριθῶμεν ὡς ἀλλοτρίῳ προσκυνούντες θεῷ . Πρὸς δὲ τοῦς λέγοντας τὸ ἐκ τῆς Παροιμίας ὅτι « Κύριος ἐκτίσέ με » , καὶ διὰ τοῦτο νομίζοντας ἰσχυρὸν τι λέγειν περὶ τοῦ κτιστοῦ εἶναι τὸν πάντων κτίστην καὶ δημιουργόν , ταῦτα προστίχει λέγειν , ὅτι πολλὰ δι’ ἡμᾶς ἐγένετο ὁ Μονογενὴς Θεός . Καὶ γὰρ καὶ λόγος ὢν , σάρξ ἐγένετο · καὶ Θεὸς ὢν , ἄνθρωπος ἐγένετο · καὶ ἀσώματος ὢν , σῶμα ἐγένετο · καὶ ἐπὶ πρὸς τούτοις καὶ ἁμαρτία , καὶ κατάρα , καὶ λῖθος , καὶ ἄζυμη , καὶ ἄρτος , καὶ πρόβατον , καὶ ὄδους , καὶ θύρα , καὶ πέτρα , καὶ πολλὰ τοιαῦτα ἐγένετο , οὐδὲν τοῦτον τῇ φύσει ὢν , ἀλλὰ δι’ ἡμᾶς κατ’ οἰκονομίαν γενόμενος .
Lemmas: A Τῖς οὖν ὁ ἴδιος ἐγώ εἰμί θεός ; Δῆλος ὅτι ὁ ἀληθινός θεός . Τῖς δέ ὁ ἀλλότριος ; πάντως ὁ ὁ ὁ ἀληθινός θεός φύσις ἀλλότριος ἔχω . εἰμί οὖν ἴδιος ἐγώ εἰμί ὁ ἀληθινός θεός , εἄν μή ὁ ὁ ὁ ἀληθινός θεός φύσις ὁ μονογενής θεός , καθώς λέγω ὁ αἱρετικός , ἀλλότριος θεός εἰμί , καί οὐ ἡμέτερος . λέγος δέ ὁ Εὐαγγέλιος ὅτι ὁ πρόβατον ἀλλότριος οὐ μή ὑπακούω . ὁ λέγω κτιστός αὐτός ἔρχομαι , ἀλλότριος ὁ ὁ ἀληθινός θεός φύσις ἔρχομαι κατασκευάζω . τις οὖν ποιέω ὁ λέγω , ὅτι Κτιστὸς εἰμί ; προσκυνέω ὁ κτιστός αὐτός , ἢ οὐ ; εἰμί μέν γάρ οὐ προσκυνέω , ἰουδαΐζω , ἀρνέομαι ὁ Χριστός ὁ προσκύνησις · εἰμί δέ προσκυνέω , εἰδωλολατρέω · ὁ γάρ ἀλλότριος ὁ ἀληθινός θεός προσκυνέω . ἀλλά μήν ἐπίσης ἀσεβής καί μή προσκυνέω ὁ υἱός , καί προσκυνέω ὁ ἀλλότριος θεός . χρή δράω ὁ ἀληθινός Πατρός , ἀληθινός ὁ υἱός λέγω , ἵνα προσκυνέω αὐτός , καί μή κατακρίνω ὡς ἀλλότριος προσκυνέω θεός . πρός δέ τού λέγω ὁ ἐκ ὁ παροιμία ὅτι « κύριος κτίζω ἐγώ » , καί διά οὗτος νομίζω ἰσχυρός τίς λέγω περί ὁ χτιστός ἔρχομαι ὁ πᾶς κτίστης καί δημιουργός , οὗτος προστείχω λέγω , ὅτι πολύς διά ἐγώ γίνομαι ὁ μονογενής θεός . καί γάρ καί λόγος ἐάν , σάρξ γίνομαι · καί θεός εἰμί , ἄνθρωπος γίνομαι · καί ἀσώματος εἰμί , σῶμα γίνομαι · καί ἐπί πρός οὗτος καί ἁμαρτία , καί κατάρα , καί λίθος , καί άζυμος , καί ἄρτος , καί πρόβατον , καί ὀδούς , καί θύρα , καί πέτρα , καί πολύς τοιοῦτος γίνομαι , οὐδείς οὗτος ὁ φύσις εἰμί , ἀλλά διά ἐγώ κατά οἰκονομία γίγνομαι .
gregorius-nyssenus.ad-ablabium-quod-non-sint-tres-dei pg045_0076.2
B Ὡςπερ οὖν Λόγος ὢν , δι’ ἡμᾶς ἐγένετο σάρξ · καὶ Θεὸς ὢν , ἄνθρωπος ἐγένετο · οὕτω καὶ κτίστης ὢν , δι’ ἡμᾶς κτίσμα ἐγένετο , κτιστὴ γὰρ ἡ σάρξ . Ὡς οὖν εἶπεν διὰ τοῦ προφήτου , ὅτι « Οὕτως λέγει Κύριος , ὁ πλάσας με ἐκ κοιλίας δοῦλον αὐτοῦ , » οὕτως εἶπεν καὶ διὰ τοῦ Σολομῶντος , τὸ « Κύριος ἐκτίσέ με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ , εἰς ἔργα αὐτοῦ · » Οὐκοῦν καὶ ὁ ἐν τῇ κοιλίᾳ τῆς παρθένου πλάσθείς κατὰ τὸν λόγον τοῦ προφήτου , ὁ δοῦλός ἐστιν , οὐχ ὁ Κύριος · τοὔστιν , ὁ κατὰ σάρκα ἄνθρωπος ἐν ᾧ ὁ Θεὸς ἐφανερώθη , καὶ ἐνταῦθα ὁ κτισθεὶς εἰς ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ , οὐχ ὁ Θεὸς ἐστιν , ἀλλ’ ὁ ἄνθρωπος · ἐν ᾧ ἡμῖν ὁ Θεὸς ἐφανερώθη , ἐπὶ τὸ τὴν καταβαραίνεσιν ὁδὸν τῆς ἀνθρωπίνης σωτηρίας πάλιν ἀνανεῦσαι . Ὡστε ἐπειδὴ
Lemmas: B ὡς οὖν Λόγος εἰμί , διά ἐγώ γίνομαι σάρξ · καί θεός εἰμί , ἄνθρωπος γίνομαι · οὕτως καί κτίστης εἰμί , διά ἐγώ κτίσμα γίνομαι , χτιστός γάρ ὁ σάρξ . ὡς οὖν λέγω διά ὁ προφήτης , ὅτι « οὕτως λέγω κύριος , ὁ πλάσσω ἐγώ ἐκ κοιλία δοῦλος αὐτός , » οὕτως λέγω καί διά ὁ Σολομών , ὁ « κύριος κτίζω ἐγώ ἀρχή ὀδούς αὐτός , εἰς έργο αὐτός · » οὐκοῦν καί ὁ ἐν ὁ κοιλία ὁ παρθένος πλάσσω κατά ὁ λόγος ὁ προφήτης , ὁ δοῦλος εἰμί , οὐ ὁ κύριος · ἔτος , ὁ κατά σάρκα ἄνθρωπος ἐν ὅς ὁ θεός φανερόω , καί ἐνταῦθα ὁ κτίζω εἰς ἀρχή ὀδούς αὐτός , οὐ ὁ θεός εἰμί , ἀλλά ὁ ἄνθρωπος · ἐν ὅς ἐγώ ὁ θεός φανερόω , ἐπί ὁ ὁ καταβαραίνεσιν ὁδός ὁ ἀνθρώπινος σωτηρία πάλιν ἀνανεύω . ὡστε ἐπεί
gregorius-nyssenus.ad-ablabium-quod-non-sint-tres-dei pg045_0078.1
λιπὴς τοῦ Υἱοῦ ὡς πρὸς τὸν Πατέρα ἐστήμηνεν , ὅλῳ γὰρ τῷ Θεῷ ὅλως συνθεωρεῖται ὁ Λόγος . Εἰ γὰρ ἐλλιπὴς ἦν ἐν τῷ ἰδίῳ μεγέθει ὁ Λόγος , ὥστε μὴ δύνασθαι πρὸς ὅλον τὸν Θεὸν εἶναι , ἀνάγκη πᾶσα ἔχοιεν εἶναι τοῦ Θεοῦ νομίζειν τὸ ὑπερτίπτον τοῦ Λόγου . Ἄλλὰ μὴν πᾶση τοῦ Θεοῦ μεγαλειότητι ἡ τοῦ Λόγου μεγαλειότης συνθεωρεῖται . Ἄρα οὐκ ἔχει χῶραν ἐπὶ τῶν θείων δογμάτων τὸ μείζον λέγειν καὶ τὸ μικρότερον . Οἱ δὲ λέγοντες τὸν γέννητον τῷ ἀγέννητῳ εἶναι κατὰ τὴν φύσιν ἀνόμοιον , διδάξθωσαν μὴ μωραίνειν ἐκ τοῦ κατὰ τὸν Ἄβελ καὶ τὸν Ἄδαν ὑποδείγματος . Καὶ γὰρ καὶ ὁ Ἄδαν κατὰ τὴν φυσικήν τῶν ἀνθρώπων γέννησιν οὐκ ἐγεννήθη · ὁ δὲ Ἄβελ ἐκ τοῦ Ἄδαν ἐγεννήθη . Ἄλλὰ μὴν ὁ μὴ γεννηθεὶς ἀγέννητος λέγεται · οὐδὲν δὲ ἐκώλυσε τὸν Ἄδαν τὸ μὴ γεννηθῆναι πρὸς τὸ ἄνθρωπον εἶναι · οὐδὲ ἡ γέννησις τὸν Ἄβελ ἄλλο τι παρὰ τὴν ἀνθρωπίνην φύσιν ἐποίησεν , ἀλλὰ καὶ οὗτος ἄνθρωπος κακείνος , εἰ καὶ ὁ μὲν γεννηθεὶς ἦν , ὁ δὲ δίχα γεννήσεως .
Lemmas: λείπω ὁ υἱός ὡς πρός ὁ Πατέρας ἵστημι , ὅλος γάρ ὁ θεός ὅλος συνθεωρέω ὁ Λόγος . εἰμί γάρ ἐλλιπής εἰμί ἐν ὁ ἴδιος μέγεθος ὁ Λόγος , ὥστε μή δύναμαι πρός ὅλος ὁ θεός ἔρχομαι , ἀνάγκη πᾶς ἔχω ἔρχομαι ὁ θεός νομίζω ὁ ὑπερτίπτον ὁ Λόγος . ἀλλά μήν πᾶς ὁ θεός μεγαλειότης ὁ ὁ Λόγος μεγαλειότης συνθεωρέω . Ἀρά οὐ ἔχω χώρα ἐπί ὁ θεῖος δόγμα ὁ μέγας λέγω καί ὁ μικρός . ὁ δέ λέγω ὁ γίγνομαι ὁ ἀγέννητος ἔρχομαι κατά ὁ φύσις ἀνόμοιος , διδάσκω μή μωραίνω ἐκ ὁ κατά ὁ Ἄβελ καί ὁ Ἄδα ὑπόδειγμα . καί γάρ καί ὁ Ἄδα κατά ὁ φυσικός ὁ ἄνθρωπος γέννησις οὐ γεννάω · ὁ δέ Ἄβελ ἐκ ὁ Ἄδα γεννάω . ἀλλά μήν ὁ μή γεννάω ἀγέννητος λέγω · οὐδείς δέ κωλύω ὁ Ἄδα ὁ μή γεννάω πρός ὁ ἄνθρωπος ἔρχομαι · οὐδέ ὁ γέννησις ὁ Ἄβελ ἄλλος τίς παρά ὁ ἀνθρώπινος φύσις ποιέω , ἀλλά καί οὗτος ἄνθρωπος κενός , εἰμί καί ὁ μέν γεννάω εἰμί , ὁ δέ δίχα γέννησις .
gregorius-nyssenus.ad-ablabium-quod-non-sint-tres-dei pg045_0078.2
Ἄρα καὶ ἐπὶ τῶν θείων δογμάτων τὸ μὴ γεννηθῆναι καὶ τὸ γεννηθῆναι διαφορὰν οὐκ ἐξεργάζεται φύσεως , ἀλλ’ ὥσπερ ἐπὶ τοῦ Ἄδαν καὶ τοῦ Ἄβελ ἀνθρωπότης μία , οὕτω καὶ ἐπὶ τοῦ Πατρὸς καὶ ἐπὶ τοῦ Υἱοῦ θεότης μία . Περὶ δὲ τοῦ Πνεύματος τοῦ ἁγίου καὶ οἱ βλασφημοῦντες ταῦτά τε λέγουσι δ καὶ περὶ τοῦ Κυρίου , ὅτι ἐστὶ καὶ τοῦτο κτιστόν . Ἡ δὲ Ἐκκλησία ἐπίσης , ὡς περὶ τοῦ Υἱοῦ , οὕτως καὶ περὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος πιστεύει , ὅτι ἐστὶν ἀκτιστον , καὶ ὅτι πᾶσα ἡ κτίσις ἐκ τῆς τοῦ ὑπερκειμένου ἀγαθοῦ μετουσίας γίνεται ἀγαθὴ ( τὸ δὲ Πνεῦμα τὸ ἅγιον , ἀπροσδέες ἐστι τοῦ ἀγαθύνοντος , ἀγαθὸν γὰρ τῇ φύσει ἐστι , καθὼς ἡ Γραφὴ μαρτυρεῖ ) , καὶ τὴν ἡ κτίσις ὁδηγεῖται παρὰ τοῦ Πνεύματος , τὸ δὲ Πνεῦμα τὴν ὁδηγίαν χαρίζεται · ἡ κτίσις ἡγεμονεύεται , τὸ δὲ Πνεῦμα ἡγε -
Lemmas: Ἀρά καί ἐπί ὁ θεῖος δόγμα ὁ μή γεννάω καί ὁ γεννάω διαφορά οὐ ἐξεργάζομαι φύσις , ἀλλά ὥσπερ ἐπί ὁ Ἄδα καί ὁ Ἄβελ ἀνθρωπότης εἷς , οὕτως καί ἐπί ὁ Πατρός καί ἐπί ὁ υἱός θεότης εἷς . περι δέ ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος καί ὁ βλασφημέω οὗτος τε λέγω δ καί περί ὁ κύριος , ὅτι εἰμί καί οὗτος κτιστός . ὁ δέ ἐκκλησία ἐπίσης , ὡς περί ὁ υἱός , οὕτως καί περί ὁ ἅγιος πνεῦμα πιστεύω , ὅτι εἰμί ἄκτιστος , καί ὅτι πᾶς ὁ κτίσις ἐκ ὁ ὁ ὑπέρκειμαι ἀγαθός μετουσία γίγνομαι ἀγαθός ( ὁ δέ πνεῦμα ὁ ἅγιος , ἀπροσδεής εἰμί ὁ ἀγαθύνω , ἀγαθός γάρ ὁ φύσις εἰμί , καθώς ὁ Γραφή μαρτυρέω ) , καί ὁ ὁ κτίσις ὁδηγέω παρά ὁ πνεῦμα , ὁ δέ πνεῦμα ὁ ὁδηγία χαρίζω · ὁ κτίσις ἡγεμονεύω , ὁ δέ πνεῦμα ἡγω -
gregorius-nyssenus.ad-ablabium-quod-non-sint-tres-dei pg045_0079.1
A μονεύει · ἡ κτίσις παρακαλεῖται , τὸ δὲ Πνεῦμα παρακαλεῖ · ἡ κτίσις δουλεύει , τὸ δὲ Πνεῦμα ἐλευθεροῖ · ἡ κτίσις σοφίζεται , τὸ δὲ πνεῦμα τὴν τῆς σοφίας δίδωσι χάριν · ἡ κτίσις μεταλαμβάνει τῶν χαρισμάτων,τὸ δὲ Πνεῦμα κατεξουσίαν χαρίζεται . Πάντα γὰρ ταῦτα ἐνεργεῖ τὸ ἐν καὶ τὸ αὐτὸ Πνεῦμα , διαιροῦν ἴδια ἑκάστῳ καθὼς βούλεται · καὶ μυρίας ἄλλας ἐκ τῶν Γραφῶν ἔστιν ἀποδείξεις εὑρεῖν , ὅτι πάντα τὰ ὑψηλὰ καὶ θεοπρεπῆ ὀνόματα , δσα τῷ Πατρὶ καὶ τῷ Υἱῷ παρὰ τῆς Γραφῆς ἐφαρμόζεται , ταῦτα καὶ περὶ τὸ ἅγιον θεωρεῖται Πνεῦμα · ἡ ἀφθαρσία , ἡ μακαριότης , τὸ ἀγαθόν , τὸ σοφόν , τὸ δυνατόν , τὸ δίκαιον , ἡ ἀγιότης · πᾶν τίμιον ὄνομα οὕτως λέγεται ἐπὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος , ὡς καὶ ἐπὶ τοῦ Πατρὸς καὶ ἐπὶ τοῦ Υἱοῦ λέγεται , πλὴν τούτων δι’ ὧν αἱ ὑποστάσεις τρανῶς τε καὶ ἀσυγχύτως ἀπ’ ἀλλήλων διαχωρίζονται . Λέγω δὲ ὅτι οὔτε Πατὴρ λέγεται τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον , οὔτε Υἱός · τὰ δὲ ἄλλαδσα ὁ Πατὴρ καὶ ὁ Υἱὸς ὀνομάζεται , ταῦτα καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι παρὰ τῆς Γραφῆς ἐφαρμόζεται .
Lemmas: A μονευω · ὁ κτίσις παρακαλέω , ὁ δέ πνεῦμα παρακαλέω · ὁ κτίσις δουλεύω , ὁ δέ πνεῦμα ἐλευθερόω · ὁ κτίσις σοφίζω , ὁ δέ πνεῦμα ὁ ὁ σοφία δίδωμι χάρις · ὁ κτίσις μεταλαμβάνω ὁ χαρισμάτων,τὸ δέ πνεῦμα κατεξουσία χαρίζω . Πάν γάρ οὗτος ἐνεργέω ὁ ἐν καί ὁ αὐτός πνεῦμα , διαιρέω ἴδιος ἕκαστος καθώς βούλομαι · καί μυρίος ἄλλος ἐκ ὁ Γραφής εἰμί ἀπόδειξις εὑρίσκω , ὅτι πᾶς ὁ ψηλός καί θεοπρεπής ὄνομα , δσοι ὁ πατήρ καί ὁ υἱός παρά ὁ Γραφής ἐφαρμόζω , οὗτος καί περί ὁ ἅγιος θεωρέω πνεῦμα · ὁ ἀφθαρσία , ὁ μακαριότης , ὁ ἀγαθός , ὁ σοφός , ὁ δυνατός , ὁ δίκαιος , ὁ Ἀγιότης · πᾶς τίμιος ὄνομα οὕτως λέγω ἐπί ὁ ἅγιος πνεῦμα , ὡς καί ἐπί ὁ Πατρός καί ἐπί ὁ υἱός λέγω , πλήν οὗτος διά ὅς ὁ ὑπόστασις τρανής τε καί ἀσύγχυτος ἀπό ἀλλήλων διαχωρίζω . λέγω δέ ὅτι οὔτε Πατήρ λέγω ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος , οὔτε υἱός · ὁ δέ ἄλλαδσα ὁ Πατήρ καί ὁ υἱός ὀνομάζω , οὗτος καί ὁ ἅγιος πνεῦμα παρά ὁ Γραφής ἐφαρμόζω .
gregorius-nyssenus.ad-ablabium-quod-non-sint-tres-dei pg045_0079.2
B διὰ τοῦτο οὖν καταλαμβάνομεν ὅτι ἄνω τῆς κτίσεως ἐστὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον · οὐκοῦν ὅπου Πατὴρ καὶ ὅπου Υἱὸς νοεῖται , ἐκεῖ νοεῖται καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον · ἄνω γὰρ τῆς κτίσεως ὁ Πατὴρ καὶΥἱός , ὅπερ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι ἡ ἀκολουθία τοῦ λόγου προσεμαρτύρησεν . Ὁ τοίνυν ὑπερθεῖς τῆς κτίσεως τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον , ἀκολούθως τὸν ὀρθὸν τε καὶ ὑγιῆ παρέδεξάτο λόγον . Μίαν γὰρ ὁμολογεῖται τὴν ἀκτιστὸν φύσιν , τὴν ἐν Πατρὶ καὶ Υἱῷ καὶ Πνεύματι ἁγίῳ θεωρουμένην . Ἐπεὶ δὲ εἰς ἀπόδειξιν , ὡς οἴονται , τοῦ κτιστοῦ εἶναι τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον , τὴν τοῦ προφήτου φωνὴν ἡμῖν προφέρουσι τὴν λέγουσαν · Ὁ στερεῶν βροντὴν καὶ κτίζων πνεῦμα , καὶ ἀπαγγέλλων εἰς ἀνθρώπους τὸν Χριστὸν αὐτοῦ , » τοῦτο προσήκει νοῆσαι , ὅτι ἄλλο κτίζεσθαι πνεῦμα ἐν τῇ στερεότητι τῆς βροντῆς , ὁ προφήτης λέγει , καὶ οὐχὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα · Βροντὴν γὰρ ὁ μυστικὸς λόγος τὸ Εὐαγγέλιον ὀνομάζει . Ἐν οἷς οὖν γίνεται βεβαία καὶ ἀμετάθετος ἡ εἰς τὸ Εὐαγγέλιον πίστις , οὗτοι διὰ τῆς πίστεως μεταβαίνουσιν ἀπὸ τοῦ εἶναι σάρκες , εἰς τὸ γίνεσθαι πνεῦμα , καθὼς λέγει ὁ Κύριος , ὅτι τὸ γεγεννημένον ἐκ τῆς σαρκὸς σάρξ ἐστι · καὶ τὸ γεγεννημένον ἐκ τοῦ Πνεύματος πνεῦμά ἐστι . » Θεὸς οὖν ὁ διὰ τοῦ στερεοποιεῖν
Lemmas: B διά οὗτος οὖν καταλαμβάνω ὅτι ἄνω ὁ κτίσις εἰμί ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος · οὐκοῦν ὅπου Πατήρ καί ὅπου υἱός νοέω , ἐκεῖ νοέω καί ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος · ἄνω γάρ ὁ κτίσις ὁ Πατήρ καὶΥἱός , ὅς καί ὁ ἅγιος πνεῦμα ὁ ἀκολουθία ὁ λόγος προσμαρτυρέω . ὁ τοίνυν ὑπερθέω ὁ κτίσις ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος , ἀκόλουθος ὁ ὀρθός τε καί ὑγιής παραδέχομαι λόγος . μία γάρ ὁμολογέω ὁ ἀκτιστὸν φύσις , ὁ ἐν πατήρ καί υἱός καί πνεῦμα ἅγιος θεωρέω . ἐπεί δέ εἰς ἀπόδειξις , ὡς οἴομαι , ὁ χτιστός ἔρχομαι ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος , ὁ ὁ προφήτης φωνή ἐγώ προφέρω ὁ λέγω · ὁ στερεός βροντή καί κτίζω πνεῦμα , καί ἀπαγγέλλω εἰς ἄνθρωπος ὁ Χριστός αὐτός , » οὗτος προσήκω νοέω , ὅτι ἄλλος κτίζω πνεῦμα ἐν ὁ στερεότης ὁ βροντή , ὁ προφήτης λέγω , καί οὐ ὁ ἅγιος πνεῦμα · βροντή γάρ ὁ μυστικός λόγος ὁ Εὐαγγέλιος ὀνομάζω . ἐν ὅς οὖν γίγνομαι βέβαιος καί ἀμετάθετος ὁ εἰς ὁ Εὐαγγέλιος πίστις , οὗτος διά ὁ πίστη μεταβαίνω ἀπό ὁ ἔρχομαι σάρξ , εἰς ὁ γίγνομαι πνεῦμα , καθώς λέγω ὁ κύριος , ὅτι ὁ γεννάω ἐκ ὁ σάρξ σάρξ εἰμί · καί ὁ γεννάω ἐκ ὁ πνεῦμα πνεῦμα εἰμί . » θεός οὖν ὁ διά ὁ στερεοποιέω