gregorius-nyssenus.ad-ablabium-quod-non-sint-tres-dei pg045_0067.1
A ἂν ἡμῖν ἐντεύδεν γένοιτο . Προσκαλούμενοι γὰρ τινὰ , οὐκ ἐκ τῆς φύσεως αὐτὸν ὀνομάζομεν , ὡς ἂν μὴ τινὰ πλάνην ἡ κοινότης τοῦ ὀνόματος ἐμποιήσειεν , ἐκάστου τῶν ἀκούοντων ἑαυτὸν εἶναι τὸν προσκληθέντα νομίζοντος , ὅτι μὴ τῇ ἰδιαίτῃ προσῳγίᾳ , ἀλλ' ἐκ τοῦ κοινοῦ τῆς φύσεως ὀνόματος ἡ κλῆσις γίνεται , ἀλλὰ τὴν ἰδίαν ἐπικειμένην αὐτῷ ( τὴν σημαντικὴν λέγω τοῦ ὑποκειμένου ) φωνὴν εἰπόντες , οὕτως αὐτὸν τῶν πολλῶν ἀποκρίνομεν . Ὡστε πολλοὺς μὲν εἶναι τοὺς μετεσχηκότας τῆς φύσεως , φέρε εἰπεῖν μαθητάς , ἢ ἀποστόλους , ἢ μάρτυρας , ἕνα δὲ ἐν πᾶσι τὸν ἄνθρωπον . Ἐπεὶπερ , καθὼς εἴρηται , οὐχὶ τοῦ καθ' ἕκαστον , ἀλλὰ τοῦ κοινοῦ τῆς φύσεως ἐστιν ὁ ἄνθρωπος . Ἄνθρωπος γὰρ ὁ Λουκᾶς , ἢ ὁ Στέφανος · οὐ μὴν εἰ τις ἄνθρωπος , πάντως καὶ Λουκᾶς ἐστιν ἢ Στέφανος . Ἀλλ' ὁ μὲν τῶν ὑποστάσεων λόγος διὰ τὰς ἐνθεωρουμένας ἰδιότητας ἐκάστῳ τῶν διαμερισμῶν ἐπιδέχεται , καὶ κατὰ σύνθεσιν ἐν ἀριθμῷ θεωρεῖται . Ἡ δὲ φύσις μία ἐστίν , αὐτὴ πρὸς ἑαυτὴν ἡνωμένη , καὶ ἀδιάτμητος ἀκριβῶς μονάς , οὐχ ἀυξανομένη διὰ προσθήκης , οὐ μειωμένη δι' ἀφαιρέσεως , ἀλλ' ὅπερ ἐστὶν ἐν οὖσα , κἂν ἐν πλήθει φαίνηται ἀσκιζος , καὶ συνεχὴς , καὶ ὁλόκληρος , καὶ τοῖς μετέχουσι αὐτῆς τοῖς καθ' ἕκαστον οὐ συνδιαιρουμένη . Καὶ ὡσπερ λέγεται , λαός , καὶ δῆμος , καὶ στράτευμα , καὶ ἐκκλησία , μοναχῶς πάντα , ἕκαστον δὲ τούτων ἐν πλήθει νοεῖται · οὕτω κατὰ τὸν ἀκριβέστερον λόγον καὶ ἄνθρωπος εἰς κυρίως ἂν ῥηθείη , κἂν οἱ ἐν τῇ φύσει τῇ αὐτῇ δεικνύμενοι πλήθος ὦσιν , ὡς πολὺ μᾶλλον καλῶς ἔχειν τὴν ἐσφαλμένην ἐφ' ἡμῶν ἐπανορθοῦσθαι συνήθειαν εἰς τὸ μηκέτι τὸ τῆς φύσεως ὄνομα πρὸς πλῆθος ἐκτείνειν , ἢ ταύτῃ δουλεύοντας τὴν ὀδὲ πλάνην καὶ ἐπὶ τὸ θεῖον δόγμα μὴ μετατιθέναι . Ἀλλ' ἐπειδὴ ἀμήχανος τῆς συνήθειας ἡ ἐπανόρθωσις ( πῶς γὰρ ἂν τις πεισθείη , εἰ μὴ πολλοὺς λέγει ἀνθρώπους τοὺς ἐν φύσει τῇ αὐτῇ δεικνυμένους ; δυσμετάθετον γὰρ ἐπὶ παντὸς ἡ συνήθεια ) , ἐπὶ μὲν τῆς κάτω φύσεως τῇ κρατοῦσῃ συνήθειᾳ μὴ ἀντιβαίνοντες , οὐδὲ ἂν τοσοῦτον ἀμάρτοιμεν , μηδεμιᾶς ὄνσης ζημίας ἐκ τῆς ἡμαρτημένης τῶν ὀνομάτων χρήσεως . Ἐπὶ δὲ τοῦ θείου δόγματος , οὐκέτι ὁμοίως ἀκίνδυνος ἡ διάφορος χρήσις τῶν ὀνομάτων . Οὐ γὰρ μικρὸν ἐνταῦθα τὸ παρὰ μικρόν .
Lemmas: A ἄν ἐγώ ἐντεύδεν γίγνομαι . προσκαλέω γάρ τις , οὐ ἐκ ὁ φύσις αὐτός ὀνομάζω , ὡς ἄν μή τις πλάνη ὁ κοινότης ὁ ὄνομα ἐμποιέω , ἕκαστος ὁ ἀκούω ἑαυτοῦ ἔρχομαι ὁ προσκαλέω νομίζω , ὅτι μή ὁ ἴδιος προσῳγίᾳ , ἀλλά ἐκ ὁ κοινός ὁ φύσις ὄνομα ὁ κλῆσις γίγνομαι , ἀλλά ὁ ἴδιος ἐπίκειμαι αὐτός ( ὁ σημαντικός λέγω ὁ υποκείμενος ) φωνή λέγω , οὕτως αὐτός ὁ πολύς ἀποκρίνω . ὡστε πολύς μέν ἔρχομαι ὁ μετέχω ὁ φύσις , φέρω λέγω μαθητής , ἢ ἀπόστολος , ἢ μάρτυς , εἷς δέ ἐν πᾶς ὁ ἄνθρωπος . ἐπεί , καθώς λέγω , οὐ ὁ κατά ἕκαστος , ἀλλά ὁ κοινός ὁ φύσις εἰμί ὁ ἄνθρωπος . Ἄνθρωπος γάρ ὁ Λουκᾶς , ἢ ὁ Στέφανος · οὐ μήν εἰμί τις ἄνθρωπος , πάντως καί Λουκᾶς εἰμί ἢ Στέφανος . ἀλλά ὁ μέν ὁ ὑπόστασις λόγος διά ὁ ἐνθεωρέω ἰδιότης ἔκσατος ὁ διαμερισμός ἐπιδέχομαι , καί κατά σύνθεσις ἐν ἀριθμός θεωρέω . ὁ δέ φύσις εἷς εἰμί , αὐτός πρός ἑαυτοῦ ἑνόω , καί ἀδιάτμητος ἀκριβῶς μόνος , οὐ αὐξάνω διά προσθήκη , οὐ μειωμένος διά ἀφαίρεσις , ἀλλά ὅς εἰμί ἐν εἰμί , κἀν ἐν πλῆθος φαίνω ἀσκιζος , καί συνεχής , καί ὁλόκληρος , καί ὁ μετέχω αὐτηες͂ς ὁ κατά ἕκαστος οὐ συνδιαιρέω . καί ὡς λέγω , λαός , καί δῆμος , καί στράτευμα , καί ἐκκλησία , μοναχός πᾶς , ἕκαστος δέ οὗτος ἐν πλῆθος νοέω · οὕτως κατά ὁ ἀκριβής λόγος καί ἄνθρωπος εἰς κυρίως ἄν λέγω , κἀν ὁ ἐν ὁ φύσις ὁ αὐτός δείκνυμι πλήθος εἰμί , ὡς πολύς μᾶλλον καλός ἔχω ὁ σφάλλω ἐπί ἐγώ ἐπανορθόω συνήθεια εἰς ὁ μηκέτι ὁ ὁ φύσις ὄνομα πρός πλῆθος ἐκτείνω , ἢ οὗτος δουλεύω ὁ ὁδός πλάνη καί ἐπί ὁ θεῖος δόγμα μή μετατίθημι . ἀλλά ἐπεί ἀμήχανος ὁ συνήθεια ὁ ἐπανόρθωσις ( πῶς γάρ ἄν τις πείθω , εἰμί μή πολύς λέγω ἄνθρωπος ὁ ἐν φύσις ὁ αὐτός δείκνυμι ; δυσμετάθετος γάρ ἐπί πᾶς ὁ συνήθεια ) , ἐπί μέν ὁ κάτω φύσις ὁ κράτος συνήθεια μή ἀντιβαίνω , οὐδέ ἄν τοσοῦτος ἁμαρτάνω , μηδείς ὄνσις ζημία ἐκ ὁ ἁμαρτάνω ὁ ὄνομα χρῆσις . ἐπί δέ ὁ θεῖος δόγμα , οὐκέτι ὅμοιος ἀκίνδυνος ὁ διάφορος χρῆσις ὁ ὄνομα . οὐ γάρ μικρός ἐνταῦθα ὁ παρά μικρός .