gregorius-nyssenus.ad-ablabium-quod-non-sint-tres-dei pg045_0074.2
Εἰ δὲ τις συκοφαντοῖ τὸν λόγον , ὡς ἐκ τοῦ μὴ δεχθαι τὴν κατὰ φύσιν διαφοράν , μίξιν τινὰ τῶν ὑποστάσεων καὶ ἀνακύλησιν κατασκευάζοντα · τοῦτο περὶ τῆς τοιαύτης ἀπολογησόμεθα μέμψεως , ὅτι τὸ ἀπαράλογον τῆς φύσεως ὁμολογόντες , τὴν κατὰ τὸ αἴτιον καὶ αἰτιατὸν διαφοράν οὐκ ἀρνοῦμεθα , ἐν ᾧ μόνῳ διακρίνεσθαι τὸ ἕτερον τοῦ ἑτέρου καταλαμβάνομεν , τῷ τὸ μὲν αἴτιον πιστεύειν εἶναι , τὸ δὲ ἐκ τοῦ αἰτίου · καὶ τοῦ ἐξ αἰτίας ὄντος , πάλιν ἄλλην διαφοράν ἐννοοῦμεν . Τὸ μὲν γὰρ προσεχῶς ἐκ τοῦ πρώτου , τὸ δὲ διὰ τοῦ προσεχοῦς ἐκ τοῦ πρώτου , ὥστε καὶ τὸ Μονογενὲς ἀναμφίβολον ἐπὶ τοῦ Υἱοῦ μένειν , καὶ ἐκ τοῦ Πατρὸς εἶναι τὸ Πνεῦμα μὴ ἀμφιβάλλειν , τῆς τοῦ Υἱοῦ μεσιτείας καὶ αὐτῷ τὸ Μονογενὲς φυλαττούσης , καὶ τὸ Πνεῦμα τῆς φυσικῆς πρὸς τὸν Πατέρα σχέσεως μὴ ἀπεργοῦσης . Αἴτιον δὲ καὶ τὸ ἐξ αἰτίου λέγοντες , οὐχὶ φύσιν διὰ τούτων τῶν ὀνομάτων σημαίνομεν . Οὐδὲ γὰρ τὸν αὐτὸν ἂν τις αἰτίας καὶ φύσεως ἀποδοῖ λόγον , ἀλλὰ τὴν κατὰ τὸ πῶς εἶναι διαφοράν ἐνδεικνύμεθα . Εἰπόντες γὰρ τὸν μὲν αἰτιατὸν , τὸν δὲ ἄνευ αἰτίας , οὐχὶ τὴν φύσιν τῷ κατὰ τὸ λόγῳ διεχωρίσαμεν · ἀλλὰ μόνον τὸ μὴτε τὸν Υἱὸν ἀγεννητὸς εἶναι , μὴτε τὸν Πατέρα διὰ γεννήσεως ἐνδειξάμεθα . Πρῶτον δὲ ἡμᾶς εἶναι πιστεύειν τι ἐπάνω γὰρ · καὶ τότε πῶς ἐστὶ τὸ πεπιστευμένον περιεργάσασθαι . Ἄλλος οὖν ὁ τοῦ τί ἐστι , καὶ ἄλλος ὁ τοῦ πῶς ἐστι λόγος · τὸ οὖν ἀγεννητὸς εἶναι τὸ λέγειν , πῶς μὲν ἐστὶν ὑποτίθεται · Τί δὲ ἐστὶ τῇ φωνῇ ταύτῃ οὐ συνεπιδείκνυται . Καὶ εἰ περὶ δένδρου τινὸς ἠρώτησας τὸν γεωργόν , εἰτε φυτευτὸν εἰτε αὐτομάτως ἐστίν · ὁ δὲ ἀπεκρίνατο , ἢ ἀφυτεύτον εἶναι τὸ δένδρον , ἢ ἐκ φυτείας · ἄρα τὴν φύσιν διὰ τῆς ἀποκρίσεως ἐνδείξατο ; οὐ μὲν οὖν . Ἄλλὰ πῶς ἐστὶν εἰπὼν , δῆλον καὶ ἀνεργὸν εἶναι τὸν τῆς φύσεως ἀπέλιπε λόγον . Οὕτως καὶ ἐνταῦθα ἀγεννητὸν μαθόντες , ὅπως μὲν αὐτὸν εἶναι καὶ προσήκει νοεῖν ἐδιδάχθην · τὸ δὲ τί διὰ τῆς φωνῆς οὐκ ἠρώσαμεν . Τὴν οὖν τοιαύτην διαφοράν ἐπὶ τῆς ἁγίας Τριάδος λέγοντες , ὡς τὸ μὲν αἴτιον , τὸ δὲ ἐξ αἰτίου εἶναι πιστεύειν , οὐχὲς ἂν ἐν τῷ κοινῷ τῆς φύσεως τῶν τῶν ὑποστάσεων λόγῳ συντιθεῖναι αἰτιαθεῖμεν . Ἐπεὶ τοίνυν τὰς μὲν ὑποστάσεις τῆς ἁγίας Τριάδος ὁ τοῦ αἰτίου
Lemmas: εἰμί δέ τις συκοφαντέω ὁ λόγος , ὡς ἐκ ὁ μή δέχομαι ὁ κατά φύσις διαφορά , μίξις τις ὁ ὑπόστασις καί ανακυλησις κατασκευάζω · οὗτος περί ὁ τοιοῦτος ἀπολογέομαι μέμψις , ὅτι ὁ ἀπαράλογος ὁ φύσις ὁμολογέω , ὁ κατά ὁ αἴτιος καί αἰτιατός διαφορά οὐ ἀρνέομαι , ἐν ὅς μόνος διακρίνω ὁ ἕτερος ὁ ἕτερος καταλαμβάνω , ὁ ὁ μέν αἴτιος πιστεύω ἔρχομαι , ὁ δέ ἐκ ὁ αἴτιος · καί ὁ ἐκ αἰτία εἰμί , πάλιν ἄλλος διαφορά ἐννοέω . Τέ μέν γάρ προσεχής ἐκ ὁ πρῶτος , ὁ δέ διά ὁ προσεχής ἐκ ὁ πρῶτος , ὥστε καί ὁ Μονογενής ἀναμφίβολος ἐπί ὁ υἱός μένω , καί ἐκ ὁ Πατρός ἔρχομαι ὁ πνεῦμα μή ἀμφιβάλλω , ὁ ὁ υἱός μεσιτεία καί αὐτός ὁ μονογενής φυλάσσω , καί ὁ πνεῦμα ὁ φυσικός πρός ὁ Πατέρας σχέσις μή ἀπέργω . αἴτιος δέ καί ὁ ἐκ αἴτιος λέγω , οὐ φύσις διά οὗτος ὁ ὄνομα σημαίνω . οὐδέ γάρ ὁ αὐτός ἄν τις αἰτία καί φύσις ἀποδίδωμι λόγος , ἀλλά ὁ κατά ὁ πῶς ἔρχομαι διαφορά ἐνδείκνυμι . λέγω γάρ ὁ μέν αἰτιατός , ὁ δέ ἄνευ αἰτία , οὐ ὁ φύσις ὁ κατά ὁ λόγος διαχωρίζω · ἀλλά μόνος ὁ μήτε ὁ υἱός αγέννητος ἔρχομαι , μήτε ὁ Πατέρας διά γέννησις ἐνδείκνυμι . Πρῶτος δέ ἐγώ ἔρχομαι πιστεύω τίς ἐπάνω γάρ · καί τότε πῶς εἰμί ὁ πιστεύω περιεργάζομαι . ἄλλος οὖν ὁ ὁ τίς εἰμί , καί ἄλλος ὁ ὁ πῶς εἰμί λόγος · ὁ οὖν αγέννητος ἔρχομαι ὁ λέγω , πῶς μέν εἰμί ὑποτίθημι · Τι δέ εἰμί ὁ φωνή οὗτος οὐ συνεπιδείκνυμι . καί εἰμί περί Δένδρος τις ἐρωτάω ὁ γεωργός , εἴτε φυτευτός ἄγω αὐτόματος εἰμί · ὁ δέ ἀποκρίνομαι , ἢ ἀφύτευτος ἔρχομαι ὁ δένδρον , ἢ ἐκ φυτεία · ἄρα ὁ φύσις διά ὁ ἀπόκρισις ἐνδείκνυμι ; οὐ μέν οὖν . ἀλλά πῶς εἰμί λέγω , δῆλος καί ἄνεργος ἔρχομαι ὁ ὁ φύσις ἀπολείπω λόγος . οὕτως καί ἐνταῦθα ἀγέννητος μανθάνω , ὅπως μέν αὐτός ἔρχομαι καί προσήκω νοέω διδάσκω · ὁ δέ τίς διά ὁ φωνή οὐ ἐράω . Τά οὖν τοιοῦτος διαφορά ἐπί ὁ ἅγιος τριάς λέγω , ὡς ὁ μέν αἴτιος , ὁ δέ ἐκ αἴτιος ἔρχομαι πιστεύω , οὐχὲς ἄν ἐν ὁ κοινός ὁ φύσις ὁ ὁ ὑπόστασις λόγος συντίθημι αἰτιάομαι . ἐπεί τοίνυν ὁ μέν ὑπόστασις ὁ ἅγιος Τριάς ὁ ὁ αἴτιος