gregorius-nyssenus.ad-ablabium-quod-non-sint-tres-dei pg045_0073.1
θεωρήται . Μόνα γὰρ κατὰ σύνδεσιν ἀριθμεῖται , ὅσα κατ' ἰδίαν περιγραφήν θεωρεῖται : ἡ δὲ περιγραφή , ἐν ἐπιφανείᾳ σώματος καὶ μεγέθει καὶ τόπῳ καὶ τῇ διαφορᾷ τῇ κατὰ τὸ σχῆμα καὶ χρώμα καταλαμβάνεται . Τὸ δὲ ἔξω τούτων θεωρούμενον , ἐκφεύγει τὴν διὰ τῶν τοιούτων περιγραφήν . Ὃ δὲ μὴ περιγράφεται οὐκ ἀριθμεῖται , τὸ δὲ μὴ ἀριθμούμενον , ἐν πλήθει θεωρηθῆναι οὐ δύναται . Ἐπεὶ καὶ τὸν χρυσὸν φαμεν , κἂν εἰς πολλοὺς διαχερματίζεται τύπους , ἕνα καὶ εἶναι καὶ λέγεσθαι · πολλὰ δὲ νομίσματα καὶ πολλοὺς στατῆρας ὀνομάζομεν , οὐδὲνα τῆς φύσεως τοῦ χρυσοῦ πλεονασμὸν ἐν τῷ πλήθει τῶν στατῆρων εὑρίσκοντες . Διὸ καὶ πολὺς ὁ χρυσὸς λέγεται , ὅταν ὀγκῷ πλείονι , ἢ σκεύεσιν , ἢ νομίσμασι θεωρῆται , πολλοὶ δὲ οἱ χρυσοὶ διὰ τὸ πλῆθος τῆς ὕλης οὐκ ὀνομάζονται · εἰ μὴ τις οὕτω λέγοι , χρυσούς πολλούς , ὡς τοὺς Δαρεϊκοὺς ἢ τοὺς στατῆρας , ἐφ' ὧν οὐχ ἡ ὕλη , ἀλλὰ τὰ κέρματα τὴν τοῦ πλήθους σημασίαν ἐδέξαντο . Κυρίως γὰρ ἐστιν οὐχὶ χρυσοὺς , ἀλλὰ χρυσέους τούτους εἰπεῖν . Ὃπερ τοίνυν πολλοὶ μὲν οἱ χρυσοὶ στατῆρες , χρυσὸς δὲ εἷς , οὕτω καὶ πολλοὶ μὲν οἱ καθ' ἕκαστον ἐν τῇ φύσει τοῦ ἀνθρώπου δεῖκνυμενοί , οἷον Πέτρος καὶ Ἰάκωβος καὶ Ἰωάννης , εἷς δὲ ἐν τούτοις ἄνθρωπος . Κἂν ἡ Γραφὴ πλατύνῃ τὸ ὄνομα κατὰ τὴν πληθυντικὴν σημασίαν ἐν τῷ λέγειν , « Ἄνθρωποι κατὰ τοῦ μειζόνους ὀμνύουσιν , » καὶ , « Υἱοὶ ἀνθρώπων , » καὶ δσα τοιαῦτα , γνωστὸν ὅτι τῇ συνθείᾳ τῆς ἐπικρατοῦσης διαλέκτου κεχρημένη , οὐχὶ νομοθετεῖ τὸ δεῖν οὕτως ἢ ὡς ἕτερος κεχρῆσθαι τοῖς ῥήμασιν · οὐδὲ τινὰ τεχνικὴν περὶ ῥημάτων διδασκαλίαν ποιουμένη ταῦτα διεξέρχεται , ἀλλὰ κατὰ τὴν ἐπικρατοῦσαν συνθείαν χρῆται τῷ λόγῳ , πρὸς τοῦτο βλέπουσα μόνον , ὅπως ἂν ἐπωφελὴς γένοιτο τοῖς δεχομένοις ὁ λόγος , οὐδὲν ἀκριβολογουμένη κατὰ τὴν λέξιν , ἐν οἷς οὐδεμία βλάβη κατὰ διάνοιαν ἐκ τῶν ῥημάτων συνίσταται .
Lemmas: θεωρητής . Μόνα γάρ κατά σύνδεσις ἀριθμέω , ὅσος κατά ἴδιος περιγραφή θεωρέω : ὁ δέ περιγραφή , ἐν ἐπιφάνεια σῶμα καί μέγεθος καί τόπος καί ὁ διαφορά ὁ κατά ὁ σχῆμα καί χρώμα καταλαμβάνω . Τέ δέ ἔξω οὗτος θεωρέω , ἐκφεύγω ὁ διά ὁ τοιοῦτος περιγραφή . ὅς δέ μή περιγράφω οὐ ἀριθμέω , ὁ δέ μή ἀριθμέω , ἐν πλῆθος θεωρέω οὐ δύναμαι . ἐπεί καί ὁ χρυσός φημί , κἀν εἰς πολύς διαχερματιζω τύπος , εἷς καί ἔρχομαι καί λέγω · πολύς δέ νόμισμα καί πολύς στατήρ ὀνομάζω , οὐδείς ὁ φύσις ὁ χρυσός πλεονασμός ἐν ὁ πλῆθος Τοί στατήρ εὑρίσκω . Διὸ καί πολύς ὁ χρυσός λέγω , ὅταν ὄγκος πολύς , ἢ σκεῦος , ἢ νόμισμα θεωρέω , πολύς δέ ὁ χρυσός διά ὁ πλῆθος ὁ ὕλη οὐ ὀνομάζω · εἰμί μή τις οὕτως λέγω , χρυσός πολύς , ὡς ὁ δαρεικός ἢ ὁ στατήρ , ἐπί ὅς οὐ ὁ ὕλη , ἀλλά ὁ κέρμα ὁ ὁ πλῆθος σημασία δέχομαι . κυρίως γάρ εἰμί οὐ χρυσός , ἀλλά χρύσεος οὗτος λέγω . ὅς τοίνυν πολύς μέν ὁ χρυσός στατήρ , χρυσός δέ εἷς , οὕτως καί πολύς μέν ὁ κατά ἕκαστος ἐν ὁ φύσις ὁ ἄνθρωπος δείκνυμι , οἷος Πέτρος καί Ἰάκωβος καί Ἰωάννης , εἷς δέ ἐν οὗτος ἄνθρωπος . κἀν ὁ Γραφή πλατύνω ὁ ὄνομα κατά ὁ πληθυντικός σημασία ἐν ὁ λέγω , « Ἄνθρωπος κατά ὁ μείζων ὄμνυμι , » καί , « υἱός ἄνθρωπος , » καί δσοι τοιοῦτος , γνωστός ὅτι ὁ συνθεΐα ὁ επικρατών διάλεκτος χράω , οὐ νομοθετέω ὁ δεῖ οὕτως ἢ ὡς ἕτερος χράω ὁ ῥῆμα · οὐδέ τις τεχνικός περί ῥῆμα διδασκαλία ποιέω οὗτος διεξέρχομαι , ἀλλά κατά ὁ ἐπικρατέω συνθεΐα χράω ὁ λόγος , πρός οὗτος βλέπω μόνος , ὅπως ἄν ἐπωφελής γίγνομαι ὁ δέχομαι ὁ λόγος , οὐδείς ἀκριβολογέομαι κατά ὁ λέξις , ἐν ὅς οὐδείς βλάβη κατά διάνοια ἐκ ὁ ῥῆμα συνίστημι .