ciscoriordan/open-greek-corpus-annotations huggingface dataset:
gregorius-nazianzenus.in-sanctum-pascha-orat-45 pg036_0336.1
ΛΟΓΟΣ ΜΕ .
Lemmas: Λόγος ΜΕ .
gregorius-nazianzenus.in-sanctum-pascha-orat-45 pg036_0336.2
Εἰς τὸ ἅγιον ( 43 ) Πάσχα .
Lemmas: εἰς ὁ ἅγιος ( 43 ) Πάσχα .
gregorius-nazianzenus.in-sanctum-pascha-orat-45 pg036_0336.3
Α' . Ἐπὶ τῆς φυλακῆς μου στῆσομαι , φησὶν ὁ θαυμαῖος Ἀββακοῦμ ( 44 ) . Κἀγὼ μετ' αὐτοῦ σήμερον , τῆς δεδομένης μοι παρὰ τοῦ Πνεύματος ἁγίου τῆς θεωρίας , καὶ ἀπεσκοπεύσω καὶ γνώσομαι , τί ὀφθήσεται , καὶ τί λαληθήσεται μοι . Καὶ ἑστη , καὶ ἀπεσκόπευσα · καὶ ἰδοὺ ἀνὴρ ἐπιβεβηκὼς ἐπὶ τῶν νεφελῶν , καὶ οὗτος ὑψηλὸς σφόδρα · καὶ ἡ ὄψις αὐτοῦ , ὡς ὄψις ἀγγέλου · καὶ ἡ στολὴ αὐτοῦ , ὡς φέγγος ἀστραπῆς διερχομένης ( 45 ) · καὶ ἔπηρε τὴν χεῖρα αὐτοῦ κατ' ἀνατολῶν , καὶ ἐβόησε φωνῇ μεγάλῃ . Φωνὴ αὐτοῦ , ὡς φωνὴ σάλπιγγος · καὶ κύκλῳ αὐτοῦ , ὡς πλῆθος οὐρανοῦ στρατιᾶς , καὶ εἶπε · Σήμερον σωτηρία τῷ κόσμῳ , ὅσος τε ὁρατὸς καὶ ὅσος ἀόρατος . Χριστὸς ἐκ νεκρῶν , συνεγείρεσθε · Χριστὸς εἰς ἐαυτὸν ( 46 ) , ἐπανέρχεσθε · Χριστὸς ἐκ τάφου , ἐλευθερώθητε τῶν δεσμῶν τῆς ἁμαρτίας . Πύλαι ἅδου ἀνοίγονται , καὶ θάνατος καταλύεται , καὶ ὁ παλαιὸς Ἄδαμ ἀποτίθεται ( 47 ) , καὶ ὁ νέος συμπληροῦται ( 48 ) · εἰ τις ἐν Χριστῷ καινὴ κτίσις , ἀνακαινίζεσθε . Ταῦτα δὲ μὲν ἕνεκεν οἱ δὲ ἀνύμνουν , ὅπερ καὶ πρότερον , ἡνίκα ἡμῖν ἐπεφάνη Χριστὸς διὰ τῆς κάτω γεννήσεως , τὸ , Δόξα ἐν ὑψίστοις Θεῷ , καὶ ἐπὶ τῆς γῆς εἰρήνη , ἐν ἀνθρώποις εὐδοκία . Μεθ' ὑμῶν καὶ αὐτὸς ἐν ὑμῖν ταῦτα φθέγγομαι · εἴη δὲ καὶ φωνὴν λαβεῖν τῆς ἀγγελικῆς ἀξίαν , καὶ πάντα περιχοῦσαν τὰ πέρατα .
Lemmas: ὅς . ἐπί ὁ φυλακή ἐγώ ἵστημι , φημί ὁ θαυμαῖος Αββακούμ ( 44 ) . ἀγός μετά αὐτός σήμερον , ὁ δίδωμι ἐγώ παρά ὁ πνεῦμα ἅγιος ὁ θεωρία , καί ἀποσκοπεύω καί γιγνώσκω , τίς ὁράω , καί τίς λαλέω ἐγώ . καί ἵστημι , καί ἀποσκοπεύω · καί ἰδού ἀνήρ ἐπιβαίνω ἐπί ὁ νεφέλη , καί οὗτος ψηλός σφόδρα · καί ὁ ὄψις αὐτός , ὡς ὄψις ἄγγελος · καί ὁ στολή αὐτός , ὡς φέγγος ἀστραπή διέρχομαι ( 45 ) · καί ἐπαίρω ὁ χείρ αὐτός κατά ἀνατολή , καί βοάω φωνή μέγας . φωνή αὐτός , ὡς φωνή σάλπιγξ · καί κύκλος αὐτός , ὡς πλῆθος οὐρανός στρατιά , καί λέγω · σήμερον σωτηρία ὁ κόσμος , ὅσος τε ὁρατός καί ὅσος ἀόρατος . Χριστός ἐκ νεκρός , συνεγείρω · Χριστός εἰς ἑαυτοῦ ( 46 ) , ἐπανέρχομαι · Χριστός ἐκ τάφος , ἐλευθερόω ὁ δεσμός ὁ ἁμαρτία . Πύλαι ἅδος ἀνοίγνυμι , καί θάνατος καταλύω , καί ὁ παλαιός Άδαμ ἀποτίθημι ( 47 ) , καί ὁ νέος συμπληρόω ( 48 ) · εἰμί τις ἐν Χριστός καινός κτίσις , ἀνακαινίζω . Ταΰς δέ μέν ἕνεκα ὁ δέ ἀνυμνέω , ὅς καί πρότερος , ἡνίκα ἐγώ ἐπιφαίνω Χριστός διά ὁ κάτω γέννησις , ὁ , Δόξα ἐν ὕψιστος θεός , καί ἐπί Τῆς γῆ εἰρήνη , ἐν ἄνθρωπος εὐδοκία . Μετά σύ καί αὐτός ἐν σύ οὗτος φθέγγομαι · εἰμί δέ καί φωνή λαμβάνω ὁ ἀγγελικός ἄξιος , καί πᾶς περιχέω ὁ πέρας .
gregorius-nazianzenus.in-sanctum-pascha-orat-45 pg036_0336.4
Β' . Πάσχα Κυρίου , Πάσχα , καὶ πάλιν ἐρῶ Πάσχα , τιμῇ ( 49 ) τῆς Τριάδος . Αὕτη ἑορτὴν ἡμῖν ἑορτή , καὶ πανηγύρεων πανηγύρεων , τοσοῦτον ὑπεραίρουσα πάσας , οὐ τὰς ἀνθρωπικὰς μόνον καὶ γαίας ἐρχομένας(50 ) , ἀλλὰ δὴ καὶ τὰς αὐτοῦ Χριστοῦ καὶ ἐπ' αὐτῷ τελουμένας , ὅσον ἀστέρας ἥλιος . Καλὴ μὲν ( 51 ) καὶ ἡ χθὲς ἡμῖν λαμπρόφορος ( 52 ) καὶ φωταγωγία , ἣν ἰδίᾳ τε καὶ δημοσίᾳ συνεστασάμεθα , πᾶν γένος ἀνθρώπων μικροῦ καὶ ἀξία πάσα , δαψιλεί τῷ πυρὶ τὴν νύκτα καταφωτίζοντες ( 53 ) , καὶ τοῦ μεγάλου φωτὸς ἀντίτυπος , ὅσον τε οὐρανὸς ἀνωθεν φρουκτωρεῖ , κόσμον ὅλον ( 54 ) αὐγάζων τοῖς παρ' ἑαυτοῦ κάλλεσι , καὶ ὅσον ὑπερουράνιον , ἐν τε ἀγγέλοις τῇ πρώτῃ φωτεινῇ φύσει μετὰ τὴν ἑαυτὴν ἔξειπεν πηγά -
Lemmas: βέ . Πάσχα κύριος , Πάσχα , καί πάλιν λέγω Πάσχα , τιμή ( 49 ) ὁ Τριάς . Ἄτη ἑορτή ἐγώ ἑορτή , καί πανήγυρις πανήγυρις , τοσοῦτος ὑπεραίρω πᾶς , οὐ ὁ ἀνθρωπικός μόνος καί γαῖα ἔρχομαι ) , ἀλλά δή καί ὁ αὐτός Χριστός καί ἐπί αὐτός τελέω , ὅσον ἀστήρ ἥλιος . Καλός μέν ( 51 ) καί ὁ χθές ἐγώ λαμπροφόρος ( 52 ) καί φωταγωγία , ὅς ἴδιος τε καί δημοσίᾳ συνίστημι , πᾶς γένος ἄνθρωπος μικρός καί ἄξιος πᾶς , δαψιλής ὁ πῦρ ὁ νύξ καταφωτίζω ( 53 ) , καί ὁ μέγας φάος ἀντίτυπος , ὅσον τε οὐρανός ἄνωθεν φρουκτωρεῖ , κόσμος ὅλος ( 54 ) αὐγάζω ὁ παρά ἑαυτοῦ κάλλος , καί ὅσον ὑπερουράνιος , ἐν τε ἄγγελος ὁ πρῶτος φωτεινός φύσις μετά ὁ ἑαυτοῦ ἐξεῖπον πηγή -
gregorius-nazianzenus.in-sanctum-pascha-orat-45 pg036_0336.5
( 48 ) Καὶ ὁ νέος συμπληροῦται . Hæc desunt in Reg . bm .
Lemmas: ( 48 ) καί ὁ νέος συμπληρόω . Hæc desunt in Reg . bm .
gregorius-nazianzenus.in-sanctum-pascha-orat-45 pg036_0336.6
( 53 ) Καταφωτίζοντες . In nonnullis , καταφωτίζοντες .
Lemmas: ( 53 ) Καταφωτίζω . In nonnullis , καταφωτίζω .
gregorius-nazianzenus.in-sanctum-pascha-orat-45 pg036_0336.7
( 44 ) Ἀββακοῦμ . Res . ph , Or . 1 et Comb . , Ἀμβακοῦμ .
Lemmas: ( 44 ) Αββακούμ . Res . ph , Or . 1 et Comb . , Ἀμβακούμ .
gregorius-nazianzenus.in-sanctum-pascha-orat-45 pg036_0337.1
Γ . Θεὸς ἦν μὲν ἀεὶ ( 62 ) , καὶ ἔστι , καὶ ἔσται : μᾶλ - C
Lemmas: Γ . θεός εἰμί μέν ἀεί ( 62 ) , καί εἰμί , καί εἰμί : μάλα - C
gregorius-nazianzenus.in-sanctum-pascha-orat-45 pg036_0337.2
λον δὲ , ἔσται ἀεὶ ( 63 ) . Τὸ γὰρ ἦν , καὶ ἔσται ,
Lemmas: λος δέ , εἰμί ἀεί ( 63 ) . Τέ γάρ εἰμί , καί εἰμί ,
gregorius-nazianzenus.in-sanctum-pascha-orat-45 pg036_0337.3
τοῦ καθ' ἡμᾶς χρόνου τμήματα , καὶ τῆς ρευστῆς
Lemmas: ὁ κατά ἐγώ χρόνος τμῆμα , καί ὁ ρευστός
gregorius-nazianzenus.in-sanctum-pascha-orat-45 pg036_0337.4
φύσεως · ὁ δὲ ἄν ἀεὶ , καὶ τοῦτο αὐτὸς ἑαυτὸν ὀνομάζει ,
Lemmas: φύσις · ὁ δέ ἄν ἀεί , καί οὗτος αὐτός ἑαυτοῦ ὀνομάζω ,
gregorius-nazianzenus.in-sanctum-pascha-orat-45 pg036_0337.5
τῷ Μωϋσεὶ χρηματίσων ἐπὶ τοῦ ὄρους . Ὅλον
Lemmas: ὁ Μωϋσῆς χρηματίζω ἐπί ὁ ὄρος . ὅλος
gregorius-nazianzenus.in-sanctum-pascha-orat-45 pg036_0337.6
γὰρ ἐν ἑαυτῷ συλλαβὼν ἔχει τὸ εἶναι , μήτε ἀρξάμενον ,
Lemmas: γάρ ἐν ἑαυτοῦ συλλαμβάνω ἔχω ὁ ἔρχομαι , μήτε ἄρχω ,
gregorius-nazianzenus.in-sanctum-pascha-orat-45 pg036_0337.7
μήτε παυσόμενον , οἷον τι πέλαγος οὐσίας
Lemmas: μήτε παύω , οἷος τίς πέλαγος οὐσία
gregorius-nazianzenus.in-sanctum-pascha-orat-45 pg036_0337.8
ἀπειρον καὶ ἀόριστον , πᾶσαν ὑπερεκπίπτον ἔννοιαν ,
Lemmas: ἤπειρος καί ἀόριστος , πᾶς ὑπερεκπίπτω ἔννοια ,
gregorius-nazianzenus.in-sanctum-pascha-orat-45 pg036_0337.9
καὶ χρόνου , καὶ φύσεως · νῷ μόνῃ σκιαγραφούμενος
Lemmas: καί χρόνος , καί φύσις · νόος μόνος σκιαγραφέω
gregorius-nazianzenus.in-sanctum-pascha-orat-45 pg036_0337.10
( 64 ) , καὶ τούτῳ λίαν ἀμυδρῶς καὶ μετριῶς , οὐχ
Lemmas: ( 64 ) , καί οὗτος λίαν ἀμυδρός καί μέτριος , οὐ
gregorius-nazianzenus.in-sanctum-pascha-orat-45 pg036_0337.11
ἐκ τῶν κατ' αὐτὸν ( 65 ) , ἀλλ' ἐκ τῶν περὶ αὐτόν ,
Lemmas: ἐκ ὁ κατά αὐτός ( 65 ) , ἀλλά ἐκ ὁ περί αὐτός ,
gregorius-nazianzenus.in-sanctum-pascha-orat-45 pg036_0337.12
ἀλλὰς ἐξ ἄλλου φαντασίας συλλεγομένης , εἰς ἕν τι
Lemmas: ἀλλᾶς ἐκ ἄλλος φαντασία συλλέγω , εἰς εἷς τίς
gregorius-nazianzenus.in-sanctum-pascha-orat-45 pg036_0337.13
τῆς ἀληθείας ἰνδαλμα , πρὶν κρατηθῆναι φεύγον , καὶ
Lemmas: ὁ ἀλήθεια ἴνδαλμα , πρίν κρατέω φεύγω , καί
gregorius-nazianzenus.in-sanctum-pascha-orat-45 pg036_0337.14
πρὶν νοηθῆναι διαδιδράσκον · τοσαῦτα περιλάμπων
Lemmas: πρίν νοέω διαδιδράσκω · τοσοῦτος περιλάμπω
gregorius-nazianzenus.in-sanctum-pascha-orat-45 pg036_0337.15
Par . , etc . In ed . , σκιαγραφούμενον .
Lemmas: Par . , etc . In ed . , σκιαγραφέω .
gregorius-nazianzenus.in-sanctum-pascha-orat-45 pg036_0337.16
( 65 ) Οὐχ ἐκ τῶν κατ' αὐτόν . <Non ex suis.> Id
Lemmas: ( 65 ) οὐχ ἐκ ὁ κατά αὐτός . <Non ex suis.> Id
gregorius-nazianzenus.in-sanctum-pascha-orat-45 pg036_0337.17
- ( 56 ) Τιμώμενον . In nonnullis , τετιμωμενον , « præ -
Lemmas: - ( 56 ) τιμάω . In nonnullis , τιμάω , « præ -
gregorius-nazianzenus.in-sanctum-pascha-orat-45 pg036_0337.18
γεννημένην .
Lemmas: γεννάω .
gregorius-nazianzenus.in-sanctum-pascha-orat-45 pg036_0337.19
( 58 ) Καὶ δωροφορεῖτω . Hæc desunt in non -
Lemmas: ( 58 ) καί δωροφορέω . Hæc desunt in non -
gregorius-nazianzenus.in-sanctum-pascha-orat-45 pg036_0337.20
( 61 ) " Eσται ... διὰ τὸν χρόρον . Hæc et interjecta
Lemmas: ( 61 ) " Ἔσται ... διά ὁ χρόρον . Hæc et interjecta
gregorius-nazianzenus.in-sanctum-pascha-orat-45 pg036_0338.1
ἡμῶν τὸ ἡγεμονικόν , καὶ ταῦτα κεκαθαρισμένον ( 66 ) , ὅσα καὶ ὅλην , ἀστραπῆς τάχος οὐχ ἰσταμένης · ἐμοὶ δοκεῖν , ἵνα τῷ ληπτῷ μὲν ἕλκῃ πρὸς ἑαυτό ( 67 ) ( τὸ γὰρ τελῶς ληπτόν , ἀνέλπιστον καὶ ἀνεπιχείρητον ) · τὸ δὲ ἀληθές , θαυμάζοντα θαυμαζόμενον δὲ , παθήται · πλῆον · ποθοῦμεν δὲ , καθαίρει · καθαίρον δὲ , θεοειδὲς ἐργάζεται ( 68 ) · τοιούτοις δὲ γενομένοις , ὡς οἰκείως ἤδη προσομιλῆ ( τολμᾶ τι νεανικὸν ὁ λόγος ) · Θεὸς θεοῖς ἐνούμενος τε καὶ γνωριζόμενος καὶ τοσούτον ἴσως , ὅσον ἤδη γινώσκει τοὺς γινωσκομένους ( 69 ) . Ἄπειρον οὖν τὸ θεῖον καὶ δυσθεώρητον · καὶ τοῦτο πάντη καταληπτόν αὐτοῦ μόνον , ἡ ἀπείρια · κἂν τις οἴηται τῷ ( 70 ) ἀπλῆς εἶναι φύσεως , ἡ ὅλον ( 71 ) ἀληθινον εἶναι , ἡ τελῶς ληπτόν . Τί γὰρ ἂν ἀπλῆς ἔστι φύσεως , ἐπιζητήσωμεν ( 72 ) . Οὐ γὰρ δὴ τοῦτο φύσεως αὐτῇ , ἡ ἀλότης · εἴπερ μηδὲ τοῖς συνθέτοις , τὸ εἶναι μόνον ( 73 ) συνθέτοις
Lemmas: ἐγώ ὁ ἡγεμονικός , καί οὗτος καθαρίζω ( 66 ) , ὅσος καί ὅλος , ἀστραπή τάχος οὐ ἵστημι · ἐγώ δοκέω , ἵνα ὁ ληπτός μέν ἕλκω πρός ἑαυτοῦ ( 67 ) ( ὁ γάρ τέλος ληπτός , ἀνέλπιστος καί ἀνεπιχείρητος ) · ὁ δέ ἀληθής , θαυμάζω θαυμάζω δέ , πάσχω · πίμπλημι · ποθέω δέ , καθαίρω · καθαίρω δέ , θεοειδής ἐργάζομαι ( 68 ) · τοιοῦτος δέ γίγνομαι , ὡς οἰκεῖος ἤδη προσομιλέω ( τολμάω τίς νεανικός ὁ λόγος ) · θεός θεός ἑνόω τε καί γνωρίζω καί τοσοῦτος ἴσως , ὅσον ἤδη γιγνώσκω ὁ γιγνώσκω ( 69 ) . ἄπειρος οὖν ὁ θεῖος καί δυσθεώρητος · καί οὗτος πάντῃ καταληπτός αὐτός μόνος , ὁ ἀπειρία · κἀν τις οἴομαι ὁ ( 70 ) ἁπλόος ἔρχομαι φύσις , ὁ ὅλος ( 71 ) ἀληθινός ἔρχομαι , ὁ τέλος ληπτός . Τι γάρ ἄν ἁπλόος εἰμί φύσις , ἐπιζητέω ( 72 ) . οὐ γάρ δή οὗτος φύσις αὐτός , ὁ αλοος · εἴπερ μηδέ ὁ σύνθετος , ὁ ἔρχομαι μόνος ( 73 ) σύνθετος
gregorius-nazianzenus.in-sanctum-pascha-orat-45 pg036_0338.2
Δ . Διχὴ δὲ τοῦ ἀπείρου θεωρουμένου , κατὰ τε ἀρχὴν καὶ τέλος ( τὸ γὰρ ὑπὲρ ταῦτα , καὶ μὴ ἐν τούτοις , ἄπειρον ) , ὅταν μὲν εἰς τὸν ἄνω βυθὸν ὁ νοῦς ἀποδυλῇ , οὐχ ἔχων ὅποι στή καὶ ἀπερείστατα ταῖς περὶ Θεοῦ φαντασίαις , τὸ ἄνταῦθα ἄπειρον καὶ ἀνέκβατον , ἄναρχον προσηγόρευσε·ν · ὅταν δὲ εἰς τὸν κάτω ( 74 ) , καὶ τὰ ἕξης , ἀθάνατον καὶ ἀνύλεθρον · ὅταν δὲ συνελθὴ τὸ πᾶν , αἰώνιον . Αἰὼν γάρ , οὔτε χρόνος , οὔτε χρόνου τι μέρος · οὐδὲ γὰρ μετρητὸν · ἀλλ’ ὅπερ ἡμῖν ὁ χρόνος , ἡλίου φορὰ μετρούμενος , τοῦτο τοῖς αἰδίοις αἰὼν , τὸ συμπαρατετεινόμενον ( 75 ) τοῖς οὖσιν ( 76 ) , οἷόν τι χρονικὸν κίνημα καὶ διάστημα . Ταῦτά μοι περὶ Θεοῦ περιλοισοφήσω ταυτῶν ( 77 ) . Οὐδὲ γὰρ ὑπὲρ ταῦτα καιρὸς , ὅτι μὴ θεολογία τὸ προχείμενον ἡμῖν , ἀλλ’ οἰκονομία ( 78 ) . Θεοῦ δὲ ὅταν εἴπω , λέγω Πατέρα , καὶ Υἱόν , καὶ ἅγιον Πνεῦμα · οὔτε ὑπὲρ ταῦτα τῆς θεότητος χεομένης , ἵνα μὴ δῆμον θεῶν εἰσαγάγωμεν · οὔτε ἔντος τούτων ὁρίζομένης , ἵνα μὴ πενίαν θεότητος κατακριθῶμεν , ἡ διὰ τὴν μοναρχίαν Ἰουδαϊζόντες ( 79 ) , ἡ διὰ τὴν ἀθονίαν Ἑλληνίζοντες . Τὸ γὰρ κακὸν ἐν ἀμφοτέροις ὁμοῖον , κἂν ἐν ( 80 ) τοῖς ἐναντίοις εὑρίσκηται . Οὕτω μὲν οὖν τὰ Ἅγια τῶν ἁγίων , ἃ καὶ τοῖς σεραφίμ συγκαλύπτεται , καὶ δοξάζεται τρισὶν ἁγιασμοῖς , εἰς
Lemmas: δ . διχή δέ ὁ ἤπειρος θεωρέω , κατά τε ἀρχή καί τέλος ( ὁ γάρ ὑπέρ οὗτος , καί μή ἐν οὗτος , ἤπειρος ) , ὅταν μέν εἰς ὁ ἄνω βυθός ὁ Νοῦς ἀποδυλῇ , οὐ ἔχω ὅποι στάζω καί απερειστατος ὁ περί θεός φαντασία , ὁ ἄνταῦθα ἤπειρος καί ἀνέκβατος , ἄναρχος προσαγορεύω · ὅταν δέ εἰς ὁ κάτω ( 74 ) , καί ὁ ἐξίημι , ἀθάνατος καί ἀνύλεθρον · ὅταν δέ συνέρχομαι ὁ πᾶς , αἰώνιος . Αἰών γάρ , οὔτε χρόνος , οὔτε χρόνος τίς μέρος · οὐδέ γάρ μετρητός · ἀλλά ὅς ἐγώ ὁ χρόνος , ἥλιος φορά μετρέω , οὗτος ὁ αἴδιος αἰών , ὁ συμπαρατείνω ( 75 ) ὁ εἰμί ( 76 ) , οἷος τίς χρονικός κίνημα καί διάστημα . ταῦτα ἐγώ περί θεός περιλοισοφημι ταὐτός ( 77 ) . οὐδέ γάρ ὑπέρ οὗτος καιρός , ὅτι μή θεολογία ὁ προχέω ἐγώ , ἀλλά οἰκονομία ( 78 ) . θεός δέ ὅταν λέγω , λέγω Πατέρας , καί υἱός , καί ἅγιος πνεῦμα · οὔτε ὑπέρ οὗτος ὁ θεότης χάω , ἵνα μή δῆμος θεός εἰσάγω · οὔτε ἔντεα οὗτος ὁρίζω , ἵνα μή πενία θεότης κατακρίνω , ὁ διά ὁ μοναρχία Ἰουδαΐζω ( 79 ) , ὁ διά ὁ ἀτονία ἑλληνίζω . Τέ γάρ κακός ἐν ἀμφότερος ὅμοιος , κἀν ἐν ( 80 ) ὁ ἐναντίος εὑρίσκω . οὕτως μέν οὖν ὁ Ἅγιον ὁ ἅγιος , ὅς καί ὁ σεραφίμ συγκαλύπτω , καί δοξάζω τρεῖς ἁγιασμός , εἰς
gregorius-nazianzenus.in-sanctum-pascha-orat-45 pg036_0339.1
μίαν συνοῦσι κυριότητα καὶ θεότητα · ὅπερ καὶ ( 81 ) ἄλλῃ τινὶ τῶν ( 82 ) πρὸ ἡμῶν περιφασθήσει · κάλλιστά τε καὶ ὑψηλότατα .
Lemmas: εἷς σύνειμι κυριότης καί θεότης · ὅς καί ( 81 ) ἄλλος τις ὁ ( 82 ) πρό ἐγώ περιφαίνω · καλός τε καί ὑψηλός .
gregorius-nazianzenus.in-sanctum-pascha-orat-45 pg036_0339.2
Ε' . Ἐπεὶ δὲ οὐχ ἱκεῖ τῇ ἀγαθότητι · τοῦτο , τὸ κινεῖσθαι μόνον τῇ ἑαυτῆς θεωρίᾳ , ἀλλ' ἔδει γεθῆναι τὸ ἀγαθὸν καὶ ὀδεῖσαι , ὡς πλείονα εἶναι τὰ εὐεργετούμενα ( τοῦτο γὰρ τῆς ἄκρας ἦν ἀγαθότητος ) · πρῶτον μὲν ἐννοεῖ τὰς ἀγγελικὰς δυνάμεις καὶ οὐρανοὺς · καὶ τὸ ἐννόημα ἔργον ἦν , λόγῳ συμπληρουμένων , καὶ Πνεύματι τελειούμενον · καὶ οὕτως ὑπέστησαν λαμπρότητες δεύτεραι , λειτουργοὶ τῆς πρώτης λαμπρότητος , εἰτε νοερὰ πνεύματα , εἰτε πῦρ , οὗν ἄυλον καὶ ἀσώματον , εἰτε τινὰ φύσιν ἄλλην ὅτι ἄγνωτάτω . ( 83 ) τῶν εἰρημένων , ταύτας ( 84 ) ὑποληπτέων . Βούλομαι μὲν εἰπεῖν , ὅτι ἀκινήτους πρὸς τὸ κακόν , καὶ μόνῃ ἔχούσας τὴν τοῦ καλοῦ κίνησιν , ἄτε περὶ θεὸν ὄσας , καὶ τὰ πρῶτα ἐκ θεοῦ λαμπομένας ( τὰ γὰρ ἐνταῦθα δευτέρας ἐλλάμψαν ) · πείθει δὲ με , μὴ ἀκινήτους , ἀλλὰ δυσκινήτους ( 85 ) , καὶ ὑπολαμβάνειν ταύτας καὶ λέγειν , ὅ διὰ τὴν λαμπρότητα Ἐωσφόρος , σκότος διὰ τὴν ἔκφανσιν καὶ γενόμενος καὶ λεγόμενος , αἱ τε ὑπ' αὐτὸν ἀποστατικαὶ δυνάμεις , δημιουργοὶ τῆς κακίας τῇ τοῦ καλοῦ φύγῃ , καὶ ἡμῖν πρόξενοι .
Lemmas: εἰ . ἐπεί δέ οὐ ἵκω ὁ ἀγαθότης · οὗτος , ὁ κινέω μόνος ὁ ἑαυτοῦ θεωρία , ἀλλά δέω γίγνομαι ὁ ἀγαθός καί ὄζω , ὡς πολύς ἔρχομαι ὁ εὐεργετέω ( οὗτος γάρ ὁ ἄκρος εἰμί ἀγαθότης ) · πρῶτος μέν ἐννοέω ὁ ἀγγελικός δύναμις καί οὐρανός · καί ὁ ἐννόημα ἔργον εἰμί , λόγος συμπληρόω , καί πνεῦμα τελειόω · καί οὕτως ὑφίστημι λαμπρότης δεύτερος , λειτουργός ὁ πρῶτος λαμπρότης , ἄγω νοερός πνεῦμα , ἄγω πῦρ , ἐν ἄυλος καί ἀσώματος , ἄγω τις φύσις ἄλλος ὅτι ἄγνωτος . ( 83 ) ὁ λέγω , αὐτός ( 84 ) ὑποληπτέος . βούλομαι μέν λέγω , ὅτι ἀκίνητος πρός ὁ κακός , καί μόνος ἔχω ὁ ὁ καλός κίνησις , ἆτος περί θεός ὅσος , καί ὁ πρῶτος ἐκ θεός λάμπω ( ὁ γάρ ἐνταῦθα δεύτερος ἐλλάμπω ) · πείθω δέ ἐγώ , μή ἀκίνητος , ἀλλά δυσκίνητος ( 85 ) , καί ὑπολαμβάνω αὐτός καί λέγω , ὁ διά ὁ λαμπρότης Ἐωσφόρος , σκότος διά ὁ ἔκφανσις καί γίγνομαι καί λέγω , ὁ τε ὑπό αὐτός ἀποστατικός δύναμις , δημιουργός ὁ κακία ὁ ὁ καλός φυγή , καί ἐγώ πρόξενος .
gregorius-nazianzenus.in-sanctum-pascha-orat-45 pg036_0339.3
Γ' . Οὕτω μὲν οὖν ὁ νοῦς αὐτῷ καὶ διὰ ταῦτα ὑπέστη κόσμος , ὡς ἐμὲ γοῦν περὶ τούτων φιλοσοφήσασθαι , μικρῷ λόγῳ τὰ μεγάλα σταθμίσαντα . Ἐπεὶ δὲ τὰ πρῶτα καλῶς εἶχεν αὐτῷ , δεύτερον ἐννοεῖ κόσμον , ὕλικόν καὶ ὁρώμενον · καὶ οὗτός ἐστι , τὸ ἐξ οὐρανοῦ , καὶ γῆς , καὶ τῶν ἐν μέσῳ ( 86 ) σύστημα τε καὶ σύγκριμα · ἐπαινέτων μὲν τὴν ἑκάστου εὐφυΐας , ἀξιοπαινετώτερον δὲ τῆς ἐξ ἀπάντων εὐαρμονίας καὶ συμφωνίας , ἄλλου πρὸς ἄλλο τι καλῶς ἔχοντος , καὶ πάντων πρὸς ἄπαντα , εἰς ἕνδς κόσμου συμπλήρωσιν · ἵνα δεῖξῃ , μὴ μόνον οἰκείαν ἑαυτῷ φύσιν , ἀλλὰ καὶ πάντα ξένην ὑποστῆσθαι δυνατὸς ὢν . Οἰκεῖον μὲν γὰρ θεότητος , αἱ νοερὰ φύσεις , καὶ νῷ μόνῳ λήπται · ξένον ( 87 ) δὲ παντάπασιν , ὅσαι ὑπὸ τὴν αἴσθησιν · καὶ τούτων αὐτῶν ἐτι πορρωτέρω , ὅσαι παντελῶς ἀψυχοὶ καὶ ἀκίνητοι .
Lemmas: Γε . οὕτως μέν οὖν ὁ Νοῦς αὐτός καί διά οὗτος ὑφίστημι κόσμος , ὡς ἐγώ γοῦν περί οὗτος φιλοσοφέω , μικρός λόγος ὁ μέγας σταθμίζω . Ἐπεί δέ ὁ πρῶτος καλός ἔχω αὐτός , δεύτερος ἐννοέω κόσμος , ὑλικός καί ὁράω · καί οὗτος εἰμί , ὁ ἐκ οὐρανός , καί γῆ , καί ὁ ἐν μέσος ( 86 ) σύστημα τε καί σύγκριμα · ἐπαινετός μέν ὁ ἕκαστος εὐφυΐα , ἀξιοπαινετώτερον δέ ὁ ἐκ ἀπαντάω εὐαρμονία καί συμφωνία , ἄλλος πρός ἄλλος τίς καλός ἔχω , καί πᾶς πρός ἅπας , εἰς ἕνδς κόσμος συμπλήρωσις · ἵνα δείκνυμι , μή μόνος οἰκεῖος ἑαυτοῦ φύσις , ἀλλά καί πᾶς ξένος ὑφίστημι δυνατός εἰμί . οἰκέω μέν γάρ θεότης , ὁ νοερός φύσις , καί νόος μόνος λήπτης · ξένος ( 87 ) δέ παντάπασι , ὅσος ὑπό ὁ αἴσθησις · καί οὗτος αὐτός ἔτι πρόσω , ὅσος παντελής ἄψυχος καί ἀκίνητος .
gregorius-nazianzenus.in-sanctum-pascha-orat-45 pg036_0339.4
Ζ' . Νοῦς μὲν οὖν ἤδη καὶ αἴσθησις ( 88 ) , οὕτως ἀπ' ἀλλήλων διακρινθέντα ( 89 ) , τῶν ἰδίων ὄρων ἐντὸς ¹ Isa . vi , 2 sqq .
Lemmas: γῆ . Νοῦς μέν οὖν ἤδη καί αἴσθησις ( 88 ) , οὕτως ἀπό ἀλλήλων διακρίνω ( 89 ) , ὁ ἴδιος ὄρον ἐντός ¹ Isa . vi , 2 sqq .
gregorius-nazianzenus.in-sanctum-pascha-orat-45 pg036_0340.1
εἰσῆχθαισαν , καὶ τὸ τοῦ δημιουργοῦ Λόγου μεγαλεῖον ἐν ἑαυτοῖς ἔφερον , σιγῶντες ἐπαινέται τῆς μεγαλουργίας , καὶ διαπρύσιοι κήρυκες . Οὕτω δὲ ἦν κράμα ἐξ ἀμφότερων , οὐδὲ τις μείξις τῶν ἐναντίων , σοφίας μειζόνος γνῶρισμα καὶ τῆς περὶ τὰς φύσεις πολυτελείας · οὐδὲ ὁ πᾶς πλοῦτος τῆς ἀγαθότητος γνωρίμος . Τοῦτο δὴ βουληθεὶς ὁ τεχνίτης ἐπιδείξασθαι Λόγος , καὶ ζῶν ἐν ἐξ ἀμφότερων , ὁρατοῦ τε λέγω καὶ ὁρατῆς φύσεως , δημιουργεῖ , τὸν ἀνθρώπον · καὶ παρὰ μὲν τῆς ἤδη λαβὼν τὸ σῶμα ἤδη προϋποστάσης , παρ’ ἑαυτοῦ δὲ πνοὴν ἐνθεὶς ( 90 ) ( ὅ δὴ νοερὰν ψυχὴν καὶ εἰκόνα Θεοῦ οἶδεν ὁ λόγος ) , οἷόν τινα κόσμον ἕτερον , ἐν μικρῷ μέγαν , ἐπὶ τῆς γῆς ἵστησιν , ἄγγελον ἄλλον , προσκύνησιν μεκτὸν , ἐπόπτην τῆς ὁρατῆς κτίσεως , μύστην τῆς νοουμένης , βασιλέα τῶν ἐπὶ γῆς , βασιλευόμενον ἄνωθεν , ἐπίγειον καὶ οὐράνιον , πρόσκαιρον καὶ ἀθάνατον , ὁρατὸν καὶ νοούμενον , μέσον ( 91 ) μεγέθους καὶ ταπεινότητος , τὸν αὐτὸν πνεῦμα καὶ σάρκα · πνεῦμα διὰ τὴν χάριν , σάρκα διὰ τὴν ἐπαρσιν · τὸ μὲν , ἵνα μένη , καὶ δοξάζῃ τὸν ἐνεργήσαντα · τὸ δέ , ἵνα πάσχῃ , καὶ πάσχων ( 92 ) ὑπομιμνησθῆται , καὶ παιδεύηται τῷ μεγέθει φιλοτιμούμενος ( 93 ) · ζῶν ἐνταῦθα ( 94 ) οἰκονομούμενον , καὶ ἀλλαχοῦ μεθιστάμενον , καὶ πέρας τοῦ μυστηρίου , τῇ πρὸς Θεὸν νεύσει θεούμενον . Εἰς τοῦτο γὰρ ἐμοὶ φέρε · τὸ μετρίον ἐνταῦθα φέγγος τῆς ἀληθείας , λαμπρότητα Θεοῦ καὶ ἰδεῖν καὶ παθεῖν ἀξίαν τοῦ καὶ συνδήσαντος , καὶ λύσοντος , καὶ αὖθις συνδήσοντος ( 95 ) ὑψηλότερον .
Lemmas: εἰσέχω , καί ὁ ὁ δημιουργός Λόγος μεγαλεῖος ἐν ἑαυτοῦ φέρω , σιγάω ἐπαινέτης ὁ μεγαλοεργία , καί διαπρύσιος κῆρυξ . οὕτως δέ εἰμί κρᾶμα ἐκ ἀμφότερος , οὐδέ τις μεῖξις ὁ ἐναντίος , σοφία μείζων γνώρισμα καί ὁ περί ὁ φύσις πολυτέλεια · οὐδέ ὁ πᾶς πλοῦτος ὁ ἀγαθότης γνώριμος . οὗτος δή βούλομαι ὁ τεχνίτης ἐπιδείκνυμι Λόγος , καί ζάω ἐν ἐκ ἀμφότερος , ὁρατός τε λέγω καί ὁρατός φύσις , δημιουργέω , ὁ ἄνθρωπος · καί παρά μέν ὁ ἤδη λαμβάνω ὁ σῶμα ἤδη προϋπόσταση , παρά ἑαυτοῦ δέ πνοή ἐντίθημι ( 90 ) ( ὁ δή νοερός ψυχή καί εἰκών θεός οἶδα ὁ λόγος ) , οἷος τις κόσμος ἕτερος , ἐν μικρός μέγας , ἐπί ὁ γῆ ἵστημι , ἄγγελος ἄλλος , προσκύνησις μεκτὸν , ἐπόπτης ὁ ὁρατός κτίσις , μύστης ὁ νοέω , βασιλεύς ὁ ἐπί γῆ , βασιλεύω ἄνωθεν , ἐπίγειος καί οὐράνιος , πρόσκαιρος καί ἀθάνατος , ὁρατός καί νοέω , μέσος ( 91 ) μέγεθος καί ταπεινότης , ὁ αὐτός πνεῦμα καί σάρκα · πνεῦμα διά ὁ χάρις , σάρκα διά ὁ ἔπαρσις · ὁ μέν , ἵνα μένω , καί δοξάζω ὁ ἐνεργέω · ὁ δέ , ἵνα πάσχω , καί πάσχω ( 92 ) ὑπομιμνῄσκω , καί παιδεύω ὁ μέγεθος φιλοτιμέομαι ( 93 ) · ζάω ἐνταῦθα ( 94 ) οἰκονομέω , καί ἀλλαχοῦ μεθίστημι , καί πέρας ὁ μυστήριο , ὁ πρός θεός νέος θεόω . εἰς οὗτος γάρ ἐγώ φέρω · ὁ μέτριος ἐνταῦθα φέγγος ὁ ἀλήθεια , λαμπρότης θεός καί ὁράω καί πάσχω ἄξιος ὁ καί συνδέω , καί λύω , καί αὖθις συνδέω ( 95 ) ὑψηλός .
gregorius-nazianzenus.in-sanctum-pascha-orat-45 pg036_0340.2
H' . Τοῦτον ἔθετο μὲν ἐν τῷ ( 96 ) παραδείσῳ , ὅστις ποτὲ ἦν ὁ παράδεισος οὗτος , τῷ αὐτεξουσίᾳ τιμησας , ἵν’ ἡ τοῦ ἐλομένου τὸ ἀγαθὸν οὐχ ἧττον ἢ τοῦ ( 97 ) παρασχόντος τὰ σπέρματα , φυτῶν ἀθανάτων γεωργὸν , δειλῶν ἔννοιῶν ἴσως , τῶν τε ἀπλουστεράων , καὶ τῶν τελεωτέρας , γυμνὸν τῇ ἀπλότητι , καὶ ζωὴ τῇ ἀτέχνῳ , καὶ δίχα παντὸς ἐπικαλύμματος καὶ προδηλάματος · τοιοῦτον γὰρ ἐπρεπεν εἶναι τὸν ἀπ’ ἀρχῆς · καὶ δίδωσι νόμον , ὑλὴν τῷ αὐτεξουσίᾳ . Ὁ δὲ νόμος ἦν , ἐντολή , ὧν τε μεταληψτέον αὐτῷ φυτῶν , καὶ οὐ μὴ προσασπέδον . Τὸ δὲ ἦν , τὸ ξύλον τῆς γνώσεως , οὔτε φυτευθὲν ἀπ’ ἀρχῆς κακῶς , οὔτε ἀπαγορευθὲν φθονερῶς ( μὴ περιπέτῃσαν ἄκαι τὰς γλώσσας οἱ θεομάχοι , μηδὲ τὸν δρὸν μιμείσθωσαν ) · ἀλλὰ καλὸν μὲν εὐλαφῶς μεταλαμβανόμενον ( θεωρία [ 98 ] γὰρ ἦν τὸ φυτὸν , ὡς ἡ ἐμὴ θεωρία , ἡς μόνως ἐπιβαίνειν [ 99 ] ἀσφαλές , τοῖς τὴν ξένιν τελευταίους [ 1 ] ) ,
Lemmas: H' . οὗτος τίθημι μέν ἐν ὁ ( 96 ) παράδεισος , ὅστις ποτέ εἰμί ὁ παράδεισος οὗτος , ὁ αυτεξούσιος τιμάω , ἵνα ὁ ὁ αἱρέω ὁ ἀγαθός οὐ κακός ἢ ὁ ( 97 ) παρέχω ὁ σπέρμα , φυτόν ἀθάνατος γεωργός , δειλός ἔννοια ἴσως , ὁ τε απλουστερος , καί ὁ τέλειος , γυμνός ὁ ἁπλότης , καί ζωή ὁ ἄτεχνος , καί δίχα πᾶς ἐπικάλυμμα καί προδηλάματος · τοιοῦτος γάρ πρέπω ἔρχομαι ὁ ἀπό ἀρχή · καί δίδωμι νόμος , ὕλη ὁ αυτεξούσιος . ὁ δέ νόμος εἰμί , ἐντολή , ὅς τε μεταλαμβάνω αὐτός φυτόν , καί οὐ μή προσασπέδον . Τέ δέ εἰμί , ὁ ξύλον ὁ γνῶσις , οὔτε φυτεύω ἀπό ἀρχή κακῶς , οὔτε ἀπαγορεύω φθονερός ( μή περιπέτομαι ἀκή ὁ γλῶσσα ὁ θεομάχος , μηδέ ὁ δρόν μιμέομαι ) · ἀλλά καλός μέν εὐλαφῶς μεταλαμβάνω ( θεωρία [ 98 ] γάρ εἰμί ὁ φυτόν , ὡς ὁ ἐμός θεωρία , ὅς μόνος ἐπιβαίνω [ 99 ] ἀσφαλής , ὁ ὁ ξένις τελευταῖος [ 1 ] ) ,
gregorius-nazianzenus.in-sanctum-pascha-orat-45 pg036_0341.1
οὐ χαλὸν δὲ τοῖς ἀπλουστέροις ἐτι , καὶ τὴν ἔφεσιν λιγυνότεροις · ὡσπερ οὐδὲ τροφὴ ταλεῖα λυσιτελεῖ τοῖς ἀπαλοῖς ( 2 ) ἐτι , καὶ δεομένοις γάλακτος . Ἐπεὶ δὲ φθόνῳ διαβόλου , καὶ γυναικὸς ἐπηρείᾳ , ἣν τε ἐπαθεν , ὡς ἀπαλωτέρα , καὶ ἣν προσήγαγεν , ὡς πιθανωτέρα ( φεῦ τῆς ἐμῆς ἀδυναείας ! ἐμὴ γὰρ ἡ τοῦ προπάτορος ) , τῆς μὲν ἐντολῆς ἐπελάθετο τῆς δοθείσης , καὶ ἠττήθη τῆς μικρᾶς γεύσεως · ὁμοῦ δὲ τοῦ τῆς ζωῆς ξύλου , καὶ τοῦ παραδείσου , καὶ τοῦ θεοῦ διὰ τὴν κακίαν ἐξώριστος γίνεται , καὶ τοὺς δερματίνους ἀμφιέννυται χιτῶνας , ἵσως τὴν παχυτέραν σάρκα , καὶ θνητήν , καὶ ἀντίτυπον · καὶ τοῦτο πρῶτον γινώσκει τὴν ἰδίαν αἰσχύνην , καὶ ἀπὸ θεοῦ κρύπτεται . Κερδαίνει · μέν τι κάνταῦθα , τὸν θάνατον , καὶ τὸ διακοπῆναι τὴν ἀμαρτίαν , ἵνα μὴ ἀθάνατον ἦ τὸ κακόν . Καὶ γίνεται φιλανθρωπία , ἡ τιμωρία . Ὦστω γὰρ πειθόμαι ( 3 ) κολάζειν θεόν .
Lemmas: οὐ χαλός δέ ὁ απλουστερος ἔτι , καί ὁ ἔφεσις λιγυνοτερος · ὡς οὐδέ τροφή ταλεῖα λυσιτελέω ὁ ἁπαλός ( 2 ) ἔτι , καί δέω γάλα . Ἐπεί δέ φθόνος διάβολος , καί γυνή ἐπήρεια , ὅς τε πάσχω , ὡς ἀπαλός , καί ὅς προσάγω , ὡς πιθανός ( φεῦ ὁ ἐμός ἀδυναείας ! ἐμός γάρ ὁ ὁ προπάτωρ ) , ὁ μέν ἐντολή ἐπιλανθάνομαι ὁ δίδωμι , καί ἀτάω ὁ μικρός γεῦσις · ὁμοῦ δέ ὁ ὁ ζωή ξύλο , καί ὁ παράδεισος , καί ὁ θεός διά ὁ κακία ἐξόριστος γίγνομαι , καί ὁ δερμάτινος ἀμφιέννυμι χιτών , ἴσως ὁ παχύς σάρκα , καί θνητός , καί ἀντίτυπος · καί οὗτος πρῶτος γιγνώσκω ὁ ἴδιος αἰσχύνη , καί ἀπό θεός κρύπτω . κερδαίνω · μέν τίς κάνταῦθα , ὁ θάνατος , καί ὁ διακόπτω ὁ ἁμαρτία , ἵνα μή ἀθάνατος ἠμί ὁ κακός . καί γίγνομαι φιλανθρωπία , ὁ τιμωρία . ὀστέον γάρ πείθω ( 3 ) κολάζω θεός .
gregorius-nazianzenus.in-sanctum-pascha-orat-45 pg036_0341.2
Θ' . Πολλοῖς δὲ παιδευσθεὶς πρότερον ἀντὶ πολλῶν τῶν ἁμαρτημάτων , ὧν ἡ τῆς κακίας ῥίζα ἐβλάστησε , κατὰ διαφόρους αἰτίας καὶ χρόνους , λόγῳ , νόμῳ , προφητείαις , εὐεργεσίαις , ἀπειλαῖς , πληγαῖς , ὀδασιν , ἐμπρησμοῖς , πολέμοις , νίκαῖς , ἥτταις , σημείοις ἐξ οὐρανοῦ , σημείοις ἐξ ἀέρος , ἐκ γῆς , ἐκ θαλάττης , ἀνδρῶν , πόλεων , ἐθνῶν , ἀνεληπίστω μεταβολαῖς , ὧν' ὧν ἐκτρισβὶν τὴν κακίαν φὸ σπουδάζομεν ἣν · τέλος , ἰσχυροτέρου δεῖται φαρμάκου ἐπὶ δεινοτέροις τοῖς ἀρρώστημασιν , ἀλληλοφονίαις , μοιχείαις , ἐπιρκλαῖς , ἀνδροφονίαις , τὸ πάντων ἔσχατον τῶν κακῶν καὶ πρώτον , εἰδωλολατρίας ( 4 ) , καὶ τῇ μεταθέσει τῆς προσκυνήσεως ἀπὸ τοῦ πεποιηκότος ἐπὶ τὰ κτίσματα . Ταῦτα , ἐπειδὴ μεῖζονος δεῖετο τοῦ βοηθήματος , μεῖζονος καὶ τυγχάνει . Τὸ δὴ ἦν , αὐτὸς ὁ τοῦ θεοῦ λόγος , ὁ προαιώνιος , ὁ ἀόρατος , ὁ ἀπερίληπτος , ὁ ἀσώματος , ἡ ἐκ τῆς ἀρχῆς ἀρχή , τὸ ἐκ τοῦ φωτὸς φῶς , ἡ πηγὴ τῆς ζωῆς καὶ τῆς ἀθανασίας , τὸ ἐκμαγεῖον τοῦ ἀρχετύπου ( 5 ) , ἡ μὴ ( 6 ) κινουμένη σφραγίς , ἡ ἀπαράλλακτος εἰκών , ὁ τοῦ Πατρὸς ὅρος καὶ λόγος , ἐπὶ τὴν ἰδίαν εἰκόνα χωρεῖ , καὶ σάρκα φορεῖ διὰ τὴν σάρκα , καὶ ψυχὴν νοερὰν ( 7 ) διὰ τὴν ἐμὴν ψυχὴν μίγνυται , τῷ ὁμοίῳ τὸ ὁμοιον ἀνακαθαίρων . καὶ πάντα γίνεται , πλὴν τῆς ἁμαρτίας , ἄνθρωπος · κυριθεὶς μὲν ἐκ τῆς Παρθένου , καὶ ψυχὴν καὶ σάρκα προκαθαρισθεῖσα τῷ Πνεύματι ( ἵδει γάρ , καὶ γέννησιν τιμηθῆναι , καὶ παρθενίαν προτιμηθῆναι ) , προελθὼν δὲ θεὸς μετὰ τῆς προσλήψεως , ἐν ἐκ δύο τῶν ἐναντίων , σαρκὸς καὶ πνεύματος ( 8 ) , ὧν τὸ μὲν ἔδεισε , τὸ δὲ ἐθέλει . " Ὦ τῆς καινῆς μίξεως ! " Ὦ τῆς παραδόξου κράσεως ! 'Ὦ ὧν , γίνεται · καὶ ὁ
Lemmas: ὁ . Πολύς δέ παιδεύω πρότερος ἀντί πολύς ὁ ἁμάρτημα , ὅς ὁ ὁ κακία ῥίζα βλαστάνω , κατά διάφορος αἰτία καί χρόνος , λόγος , νόμος , προφητεία , εὐεργεσία , ἀπειλή , πληγή , ὀδασιν , ἐμπρησμός , πόλεμος , Νίκη , ἧσσα , σημεῖον ἐκ οὐρανός , σημεῖον ἐκ αέρας , ἐκ γῆ , ἐκ θάλασσα , ἀνήρ , πόλις , ἔθνος , ἀναλαμβάνω μεταβολή , ἄναξ ὅς ἐκτρισβὶν ὁ κακία φ σπουδάζω ὅς · τέλος , ἰσχυρός δέω φάρμακον ἐπί δεινός ὁ ἀρρώστημα , ἀλληλοφονία , μοιχεία , ἐπιρκλαῖς , ἀνδροφονία , ὁ πᾶς ἔσχατος ὁ κακός καί πρῶτος , εἰδωλολατρία ( 4 ) , καί ὁ μετάθεσις ὁ προσκύνησις ἀπό ὁ ποιέω ἐπί ὁ κτίσμα . Ταΰς , ἐπεί μέγας δέω ὁ βοήθημα , μέγας καί τυγχάνω . Τέ δή εἰμί , αὐτός ὁ ὁ θεός λόγος , ὁ προαιώνιος , ὁ ἀόρατος , ὁ ἀπερίληπτος , ὁ ἀσώματος , ὁ ἐκ ὁ ἀρχή ἀρχή , ὁ ἐκ ὁ φάος φάος , ὁ πηγή ὁ ζωή καί ὁ ἀθανασία , ὁ ἐκμαγεῖον ὁ ἀρχέτυπος ( 5 ) , ὁ μή ( 6 ) κινέω σφραγίς , ὁ ἀπαράλλακτος εἰκών , ὁ ὁ Πατρός ὅρος καί λόγος , ἐπί ὁ ἴδιος εἰκών χωρέω , καί σάρκα φορέω διά ὁ σάρκα , καί ψυχή νοερός ( 7 ) διά ὁ ἐμός ψυχή μείγνυμι , ὁ ὅμοιος ὁ ὅμοιος ἀνακαθαίρω . καί πᾶς γίγνομαι , πλήν ὁ ἁμαρτία , ἄνθρωπος · κυρίζω μέν ἐκ ὁ Παρθένος , καί ψυχή καί σάρκα προκαθαρίζω ὁ πνεῦμα ( ἶδος γάρ , καί γέννησις τιμάω , καί παρθενίας προτιμάω ) , προέρχομαι δέ θεός μετά ὁ πρόσληψις , ἐν ἐκ δύο ὁ ἐναντίος , σάρξ καί πνεῦμα ( 8 ) , ὅς ὁ μέν δείδω , ὁ δέ ἐθέλω . " ὦ ὁ καινός μίξις ! " ὦ ὁ παράδοξος κρᾶσις ! Ὦ ὅς , γίγνομαι · καί ὁ
gregorius-nazianzenus.in-sanctum-pascha-orat-45 pg036_0342.1
Δακτιστος , κτίζειται · καὶ ὁ ἀχώρητος , χωρεῖται , διὰ μέσης ψυχῆς νοερὰς μεσινευούσης θεότητι καὶ σαρκὸς παχύτητι · καὶ ὁ πλουτίζων , πτωχεύει · πτωχεύει γὰρ τὴν ἑμὴν σάρκα , ἵν' ἐγὼ πλουτήσω ( 9 ) τὴν αὐτοῦ θεότητα . Καὶ ὁ πλήρης , κενούται · κενούται γὰρ τῆς ἑαυτοῦ δόξης ἐπὶ μικρόν ( 10 ) , ἵν' ἐγὼ τῆς ἑκείνου μεταλῶ πληρώσεως ( 11 ) . Τίς ὁ πλοῦτος τῆς ἀγαθότητος ; τί τὸ περὶ ἐμὲ τοῦτο μυστήριον ; Μετέλαβον τῆς εἰκόνος , καὶ οὐκ ἐφύλαξα · μεταλαμβάνει τῆς ἑμῆς σαρκός , ἵνα καὶ τὴν εἰκόνα σώσῃ , καὶ τὴν σάρκα ἀθανάτισῃ . Δευτέραν ( 12 ) κοινωνίαν κοινωνίαν , πολλὰ μὲν προτέρας παραδοξοτέραν · ὅσω τότε μὲν τοῦ χρείττονος μετέδωκε , νῦν δὲ μεταλαμβάνει τοῦ χείρονος . Τοῦτο τοῦ προτέρου θεοειδέστερον · τοῦτο τοῖς νοῦν ἔχουσι ν ὑψηλότερον ( 13 ) .
Lemmas: Δακτιστος , κτίζω · καί ὁ ἀχώρητος , χωρέω , διά μέσος ψυχή νοερός μεσινευειμι θεότης καί σάρξ παχύτης · καί ὁ πλουτίζω , πτωχεύω · πτωχεύω γάρ ὁ ἐμός σάρκα , ἵνα ἐγώ πλουτώ ( 9 ) ὁ αὐτός θεότης . καί ὁ πλήρης , κενόω · κενόω γάρ ὁ ἑαυτοῦ δόξα ἐπί μικρός ( 10 ) , ἵνα ἐγώ ὁ ἑκεῖνος μεταλλάω πλήρωσις ( 11 ) . Τῖς ὁ πλοῦτος ὁ ἀγαθότης ; τίς ὁ περί ἐγώ οὗτος μυστήριον ; μεταλαμβάνω ὁ εἰκών , καί οὐ φυλάσσω · μεταλαμβάνω ὁ ἐμός σάρξ , ἵνα καί ὁ εἰκών σῴζω , καί ὁ σάρκα ἀθανάτισις . δεύτερος ( 12 ) κοινωνία κοινωνία , πολύς μέν πρότερος παράδοξος · ὅσος τότε μέν ὁ ἀγαθός μεταδίδωμι , νῦν δέ μεταλαμβάνω ὁ χείρων . Τοῦτης ὁ πρότερος θεοειδής · οὗτος ὁ νόος ἔχω ν ὑψηλός ( 13 ) .
gregorius-nazianzenus.in-sanctum-pascha-orat-45 pg036_0342.2
B 1° . Ἄλλα τί τούτων ἡμῖν , τάχα ἂν εἴποι τις τῶν λίαν φιλεόρτων καὶ θερμεστέραν ; Κέντει τὸν πόλον περὶ τὴν νύσαν · τὰ τῆς ἑορτῆς ἡμῖν φιλοσφεί , καὶ οἷς προκαθεζόμεθα σήμερον . Τοῦτο δὴ καὶ ποιήσω , καὶ εἰ μικρὸν ἄνωθεν ἡρξάμην , οὕτω τοῦ λόγου καὶ τοῦ πόθου βιασαμένων ( 14 ) . Οὐ χείρον δὲ ἴσως τοῖς φιλομαθέσι καὶ φιλοκάλοις περὶ τῆς προσηγνορίας αὐτῆς τοῦ Πάσχα βραχέα διαλαβεῖν ( 15 ) . Γένοιτο γὰρ ἂν οὐ φαῦλον τοῖς ἀκοαῖς ἐπικοσμίον . Τὸ Πάσχα τοῦτο , τὸ μέγα τε καὶ σεβάσμιον , Φάσχα τοῖς Ἑβραίοις ( 16 ) προσαγορεύεται , κατὰ τὴν ἑκείνων φωνήν · δηλοῖ δὲ ἡ φωνὴ τὴν διάβασιν · ἱστορικῶς μὲν , διὰ τὴν ἐξ Αἰγύπτου πρὸς τὴν Χαναανᾶν φυχὴν καὶ ( 17 ) μετανόστησιν · πνευματικῶς δὲ , διὰ τὴν ἐκ τῶν κάτω πρὸς τὰ ἄνω , καὶ τὴν γῆν τῆς ἐπαγγελίας πρόδον καὶ ἀνάβασιν . Ὅπερ δὲ πολλάκις τῆς Γραφῆς συμβὰν εὑρομέν , ἀπὸ τῶν ἀσαφεστέρων μεταποιηθέντα τινὰ τῶν ὀνομάτων ἐπὶ τὸ σαφέστερον , ἢ τῶν ἀγροικότερων ( 18 ) ἐπὶ τὸ εὐσημόνιστερον , τοῦτο πάντᾳθα τεθεωρηκάμεν . Τοῦ γὰρ σωτηρίου πάθους ὄνομα ( 19 ) τοῦτο εἶναι τινες νομίσαντες , εἶτα ἐξελληνίζοντες ( 20 ) τὴν φωνήν , κατὰ τὴν τοῦ φὶ πρὸς τὸ πὶ , καὶ τοῦ κάππα πρὸς τὸ χὶ μεταποίησιν , Πάσχα τὴν ἡμέραν προσηγόρευξαι . Παραλαβοῦσα δὲ ἡ συνθεσία τὴν φωνήν , ἰσχυροτέραν
Lemmas: B 1° . Ἀλλᾶ τίς οὗτος ἐγώ , τάχα ἄν λέγω τις ὁ λίαν φιλέορτος καί θερμός ; κεντέω ὁ πόλος περί ὁ Νύση · ὁ ὁ ἑορτή ἐγώ φιλοσφω , καί ὅς προκαθέζω σήμερον . Τοῦτης δή καί ποιέω , καί εἰμί μικρός ἄνωθεν ἄρχω , οὕτως ὁ λόγος καί ὁ πόθος βιάζω ( 14 ) . οὐ χείρων δέ ἴσως ὁ φιλομαθής καί φιλόκαλος περί ὁ προσηγορία αὐτηες͂ς ὁ Πάσχα βραχύς διαλαμβάνω ( 15 ) . γίγνομαι γάρ ἄν οὐ φαῦλος ὁ ἀκοή επικοσμιος . Τέ Πάσχα οὗτος , ὁ μέγας τε καί σεβάσμιος , Φάσχα ὁ Ἑβραῖος ( 16 ) προσαγορεύω , κατά ὁ ἐκεῖνος φωνή · δηλόω δέ ὁ φωνή ὁ διάβασις · ἱστορικός μέν , διά ὁ ἐκ Αἴγυπτος πρός ὁ Χαναανᾶν φυχὴν καί ( 17 ) μετανοιστημι · πνευματικός δέ , διά ὁ ἐκ ὁ κάτω πρός ὁ ἄνω , καί ὁ γῆ ὁ ἐπαγγελία προδίδωμι καί ἀνάβασις . ὅς δέ πολλάκις ὁ Γραφής συμβαίνω εὑρίσκω , ἀπό ὁ ἀσαφής μεταποιέω τις ὁ ὄνομα ἐπί ὁ σαφής , ἢ ὁ ἀγροίκος ( 18 ) ἐπί ὁ εὐσήμων , οὗτος πάντᾳθα θεωρέω . Τοῦ γάρ σωτήριος πάθος ὄνομα ( 19 ) οὗτος ἔρχομαι τις νομίζω , εἶτα ἐξελληνίζω ( 20 ) ὁ φωνή , κατά ὁ ὁ φεῖ πρός ὁ πεῖ , καί ὁ κάππα πρός ὁ χῖ μεταποίησις , Πάσχα ὁ ἡμέρα προσαγορεύω . παραλαμβάνω δέ ὁ συνθεσία ὁ φωνή , ἰσχυρός
gregorius-nazianzenus.in-sanctum-pascha-orat-45 pg036_0342.3
( 9 ) Πλουτήσω . Reg . ph . πλουτσω .
Lemmas: ( 9 ) Πλουτήσω . Reg . ph . πλουτσω .
gregorius-nazianzenus.in-sanctum-pascha-orat-45 pg036_0342.4
( 11 ) Πληρώσεως . Reg . d . πληρότητος .
Lemmas: ( 11 ) πλήρωσις . Reg . d . πληρότης .
gregorius-nazianzenus.in-sanctum-pascha-orat-45 pg036_0342.5
( 15 ) Διαλαβεῖν . Reg . bm , προδιαλαβεῖν .
Lemmas: ( 15 ) διαλαμβάνω . Reg . bm , προδιαλαμβάνω .
gregorius-nazianzenus.in-sanctum-pascha-orat-45 pg036_0342.6
D Πάσχα τοῖς Ἑβραίοις .
Lemmas: D Πάσχα ὁ Ἑβραῖος .
gregorius-nazianzenus.in-sanctum-pascha-orat-45 pg036_0342.7
( 17 ) Φυχὴν καὶ . Savil . , φυγὴν τε καὶ .
Lemmas: ( 17 ) Φυχὴν καί . Savil . , φυγή τε καί .
gregorius-nazianzenus.in-sanctum-pascha-orat-45 pg036_0342.8
( 18 ) Ἀγροικότερων . Sic codd . In ed . , ἀγροικωτέρων .
Lemmas: ( 18 ) Ἀγροίκος . Sic codd . In ed . , ἄγροικος .
gregorius-nazianzenus.in-sanctum-pascha-orat-45 pg036_0342.9
( 20 ) Ἐξελληνίζοντες . In nonnullis , Ἑλληνίζοντες .
Lemmas: ( 20 ) Ἐξελληνίζω . In nonnullis , ἑλληνίζω .
gregorius-nazianzenus.in-sanctum-pascha-orat-45 pg036_0343.1
ἐποίησε , προεστρεχούσης τῆς τῶν πολλῶν ἀκῆς , ὡς εὐσεβεστέρῳ τῷ ῥήματι .
Lemmas: ποιέω , προστρέχω ὁ ὁ πολύς ἀκή , ὡς εὐσεβής ὁ ῥῆμα .
gregorius-nazianzenus.in-sanctum-pascha-orat-45 pg036_0343.2
IA . Πάντα μὲν οὖν τὸν νόμον , σκιὰν εἶναι τῶν μελλόντων καὶ νοουμένων , ὁ δεῖς Ἀπόστολος πρὸ ἡμῶν ἀπεφήνατο . Καὶ ὁ χρηματίσας πρὸ τούτου τῷ Μωϋσεῖ Θεός , ἵνα περὶ τούτων ἐνομοθετεῖ · Ὀρυ γὰρ , φησί , ποιήσεις πάντα κατὰ τὸν τύπον τὸν δεῖχθέντα σοι ἐν τῷ ὄρει · σκιαγραφίαν τινὰ καὶ προχάραγμα τῶν ἀοράτων παραδεινῶς τὰ ὁρώμενα . Καὶ πειθόμε , μηδὲν εἰκῇ , μηδὲ ἀλογίστως , μηδὲ χαμερπῶς τούτων ( 21 ) διατετάχθαι , μηδὲ ἀναξίως τῆς τοῦ Θεοῦ νομοθεσίας , καὶ τῆς Μωϋσέως ὑποχρησίας · εἰ καὶ χαλεπὸν ἑκάστῃ τῶν σκιῶν , ἑκάστῃ τῆς ἐρευνῆν θεωρίαν εἰς λεπτόν ( 22 ) καταβαίνειν , ὅσα τε περὶ τῆς σκηνῆς αὐτῆς , καὶ μέτρων ( 23 ) , καὶ ὑλῆς , καὶ τῶν αἰρώντων ταῦτα Λευιτῶν τε καὶ λειτουργῶν , ὅσα τε περὶ θυσιῶν , καὶ καθαρισμῶν , καὶ ἀφαιρέματων ( 24 ) νενομοθέτηται · καὶ μόνως εἶναι θεωρητὰ τοῖς κατὰ Μωϋσέα τὴν ἄρτην , ἢ δι’ ἐγγυτάτου τῆς ἐκείνου παιδεύσεως . Ἐπεὶ καὶ ἐν αὐτῷ τῷ ὄρει Θεὸς ἀνθρώποις φαντάζεται , τὸ μὲν τι καταβαίνειν αὐτὸς τῆς ( 25 ) οἰκείας περιωπῆς , τὸ δὲ ἡμᾶς ἀνάγιν ἐκ τῆς κάτωθεν ( 26 ) ταπεινώσεως , ἵνα χωρηθῇ μετρητὸς γοῦν θνητῇ φύσει ( 27 ) , καὶ ὅσον ἀσφαλῆς , ὁ ἀχώρητος . Οὐ γὰρ οἷόν τε ἄλλως ἐν περινοίᾳ Θεοῦ γενέσθαι σώματος ὀλικοῦ καὶ δεσμοῦ νοῦ πάγος μὴ βοηθούμενον . Τότε τοίνυν , οὗ πάντες τῆς αὐτῆς ἀξιωθέντες φαίνονται τάξεως τε καὶ στάσεως · ἀλλ’ ὁ μὲν τῆς , ὁ δὲ τῆς , πρὸς μέτρον , οἷμαι , τῆς ἑαυτοῦ · καθαρότερος ἑκάστος · οἱ δὲ καὶ παντάπασιν ἀπεπληρωμένοι , καὶ μόνης ἀκούειν τῆς ἀνωθεν φωνῆς · συγχωρούμενοι , ὅσοι θηριώδεις τὸν τρόπον , καὶ θείων μυστηρίων ἀνάξιοι .
Lemmas: IA . Πάν μέν οὖν ὁ νόμος , σκιά ἔρχομαι ὁ μέλλω καί νοέω , ὁ δέω ἀπόστολος πρό ἐγώ ἀποφαίνω . καί ὁ χρηματίζω πρό οὗτος ὁ Μωϋσῆς θεός , ἵνα περί οὗτος νομοθετέω · Ὀρυ γάρ , φημί , ποιέω πᾶς κατά ὁ τύπος ὁ δείκνυμι σύ ἐν ὁ ὄρος · σκιαγραφία τις καί προχάραγμα ὁ ἀόρατος παραδειναω ὁ ὁράω . καί πείθω , μηδείς εἰκῇ , μηδέ ἀλόγιστος , μηδέ χαμερπῶς οὗτος ( 21 ) διατάσσω , μηδέ ἀνάξιος ὁ ὁ θεός νομοθεσία , καί ὁ Μωϋσῆς ὑποχρησίας · εἰμί καί χαλεπός ἕκαστος ὁ σκιά , ἕκαστος ὁ ἐρευνάω θεωρία εἰς λεπτός ( 22 ) καταβαίνω , ὅσος τε περί ὁ σκηνή αὐτηες͂ς , καί μέτρον ( 23 ) , καί ὕλη , καί ὁ αἴρω οὗτος Λευίτης τε καί λειτουργός , ὅσος τε περί θυσία , καί καθαρισμός , καί ἀφαίρεμα ( 24 ) νομοθετέω · καί μόνος ἔρχομαι θεωρητός ὁ κατά Μωϋσῆς ὁ ἀρτάω , ἢ διά ἐγγύτερος ὁ ἐκεῖνος παίδευσις . Ἐπεί καί ἐν αὐτός ὁ ὄρος θεός ἄνθρωπος φαντάζω , ὁ μέν τίς καταβαίνω αὐτός ὁ ( 25 ) οἰκεῖος περιωπή , ὁ δέ ἐγώ ἀνάγω ἐκ ὁ κάτωθεν ( 26 ) ταπείνωσις , ἵνα χωρέω μετρητός γοῦν θνητός φύσις ( 27 ) , καί ὅσον ἀσφαλής , ὁ ἀχώρητος . οὐ γάρ οἷος τε ἄλλως ἐν περίνοια θεός γίγνομαι σῶμα ολικός καί δεσμός νόος πάγος μή βοηθέω . Τότε τοίνυν , ὅς πᾶς ὁ αὐτηες͂ς ἀξιόω φαίνω τάξις τε καί στάσις · ἀλλά ὁ μέν ὁ , ὁ δέ ὁ , πρός μέτρον , οἴμη , ὁ ἑαυτοῦ · καθαρός ἕκαστος · ὁ δέ καί παντάπασι ἀποπληρόω , καί μόνος ἀκούω ὁ ἄνωθεν φωνή · συγχωρέω , ὅσος θηριώδης ὁ τρόπος , καί θεῖος μυστήριον ἀνάξιος .
gregorius-nazianzenus.in-sanctum-pascha-orat-45 pg036_0343.3
IB . Ὅμως δὲ μέσῃ χωροῦντες ἡμεῖς τῶν τε πάνυ παχυτέρων τὴν διάνοιαν , καὶ τῶν ἄγαν θεωρητικῶν ( 28 ) τε καὶ ἀνηγμένων , ἵνα μήτε παντελῶς ἀργοὶ καὶ ἀκίνητοι μένωμεν , μήτε περιεργότεροι τοῦ δόντος ὅμεν , καὶ τῶν προκειμένων ἐκπτωτοὶ καὶ ἀλλότριον ( τὸ μὲν γὰρ Ἰουδαϊκὸν πῶς καὶ ταπεινόν , τὸ δὲ ἀνειροκριτικόν , καὶ ὁμοίως ἀμφότερα κατεγνωσμένα ) · οὕτω περὶ τούτων διαλεξόμεθα , κατὰ τὸ ἡμῖν ἐφικτόν , καὶ οὐ λίαν ἑκτόρον , οὐδὲ τοῖς πολλοῖς καταγέλαστον . Ἡγοῦμεθα ( 29 ) γὰρ , ἐπειδὴ πεσόντας
Lemmas: IB . ὅμως δέ μέσος χωρέω ἐγώ ὁ τε πάνυ παχύς ὁ διάνοια , καί ὁ ἄγαν θεωρητικός ( 28 ) τε καί ἀνάγω , ἵνα μήτε παντελής ἀργός καί ἀκίνητος μένω , μήτε περίεργος ὁ δίδωμι ἀρτύω , καί ὁ πρόκειμαι έκπτωτος καί ἀλλότριος ( ὁ μέν γάρ Ἰουδαικός πῶς καί ταπεινός , ὁ δέ ανειροκριτικος , καί ὅμοιος ἀμφότερος καταγιγνώσκω ) · οὕτως περί οὗτος διαλέγω , κατά ὁ ἐγώ ἐφικτός , καί οὐ λίαν Ἕκτωρ , οὐδέ ὁ πολύς καταγέλαστος . ἡγέομαι ( 29 ) γάρ , ἐπεί πίπτω
gregorius-nazianzenus.in-sanctum-pascha-orat-45 pg036_0344.1
ἡμᾶς ἐκ τῆς ἁμαρτίας τοῦ ἀπ' ἀρχῆς , καὶ διὰ τῆς ἡδονῆς κλαπέντας μέχρις εἰδωλολατρίας , καὶ τῶν ἀθέσμων αἱμάτων , ἔδει πάλιν ἀνακληθῆναι , καὶ πρὸς τὸ ἀρχαῖον ἐπαναχθῆναι , διὰ σπλάγχνα ἐλέους Θεοῦ Πατρὸς ἡμῶν , οὗ οὐκ ἀνέσχοντο ἠμωσῆναι τοσούτων ἔργον τῆς οἰκείας χειρὸς τὸν ἄνθρωπον . Πῶς οὖν ἀναπλάσθηναι , καὶ τί γενέσθαι ; Τὸ μὲν σφοδρὸν τῆς ἰατρείας ( 30 ) ἀποδοκιμασθῆναι , ὡς οὔτε πείσειν , καὶ προσπληξθαι δυνάμενον , διὰ τὴν ἐκ τοῦ χρόνου φυσιώσιν , τῷ δὲ ἡμέρῳ καὶ φιλανθρώπῳ τῆς θεραπείας οἰκονομηθῆναι πρὸς ἐπανόρθωσιν . Μὴτὲ γὰρ ἂν ( 31 ) πτόρφον λοξὴν ἐνεγκεῖν ἀθρόαν μεταλαίσιν ( 32 ) καὶ βίαν χειρὸς ἀπευθύνουσης ( θάττον μὲν τ' ἂν πλῆγῃναι , ἢ ὀρθωθῆναι ) , μήτε ἱππὸν ( 33 ) θερμὸν καὶ ὑπερἡλικα χαλινοῦ τυραννίδα , διὰ τινὸς χαλακείας καὶ ποππουσμοῦ . Διὰ τοῦτο δίδεται νόμος ἡμῖν εἰς βοήθειαν , οἷόν τι διατείχισμα , μέσον Θεοῦ καὶ εἰδώλων , τῶν μὲν ἀπάγων ἡμᾶς , πρὸς δὲ τὸν ἐπάνω . Καὶ συγχωρεῖ τι μικρὸν ἀπ' ἀρχῆς , ἵνα τὸ μείζον λάβῃ . Συγχωρεῖ τὰς θυσίας τέως , ἵν' ἐγκαταστήσῃ ( 34 ) Θεόν · ἔπειτα , ἡνίκα καιρὸς , καταλῦσι καὶ τὰς θυσίας , σοφῶς ὑπαλλάττων ἡμᾶς ταῖς κατὰ μικρὸν ὑφαρέσει ( 35 ) , καὶ μεταγὼν ἐπὶ τὸ Εὐαγγέλιον ἤδη γεγυμνασμένους πρὸς εὐπειθείαν .
Lemmas: ἐγώ ἐκ ὁ ἁμαρτία ὁ ἀπό ἀρχή , καί διά ὁ ἡδονή κλέπτω μέχρι εἰδωλολατρία , καί ὁ ἄθεσμος αἷμα , δέω πάλιν ἀνακαλέω , καί πρός ὁ ἀρχαῖος ἐπανάγω , διά σπλάγχνον ἔλεος θεός Πατρός ἐγώ , ὅς οὐ ἀνέχω ἠμωσῆναι τοσοῦτος ἔργον ὁ οἰκεῖος χείρ ὁ ἄνθρωπος . Πῶς οὖν ἀναπλάσσω , καί τίς γίγνομαι ; Τέ μέν σφοδρός ὁ ἰατρεία ( 30 ) ἀποδοκιμάζω , ὡς οὔτε πείθω , καί προσπλήσσω δύναμαι , διά ὁ ἐκ ὁ χρόνος φυσίωσις , ὁ δέ ἥμερος καί φιλάνθρωπος ὁ θεραπεία οἰκονομέω πρός ἐπανόρθωσις . μήτε γάρ ἄν ( 31 ) πτόρφον λοξός φέρω ἀθρόος μεταλαίσιν ( 32 ) καί βία χείρ απευθυνουω ( ταχύς μέν τε ἄν πλήσσω , ἢ ὀρθόω ) , μήτε ἵππος ( 33 ) θερμός καί ὑπερῆλιξ χαλινός τυραννίς , διά τις χαλακείας καί ποππουσμοω . Ζεύς οὗτος δίδωμι νόμος ἐγώ εἰς βοήθεια , οἷος τίς διατείχισμα , μέσος θεός καί εἴδωλον , ὁ μέν ἀπάγω ἐγώ , πρός δέ ὁ ἐπάνω . καί συγχωρέω τίς μικρός ἀπό ἀρχή , ἵνα ὁ μέγας λαμβάνω . συγχωρέω ὁ θυσία τέως , ἵνα ἐγκαθίστημι ( 34 ) θεός · ἔπειτα , ἡνίκα καιρός , κατάλυσις καί ὁ θυσία , σοφός ὑπαλλάσσω ἐγώ ὁ κατά μικρός ὑφαίρω ( 35 ) , καί μετάγω ἐπί ὁ Εὐαγγέλιος ἤδη γυμνάζω πρός εὐπείθεια .
gregorius-nazianzenus.in-sanctum-pascha-orat-45 pg036_0344.2
II . Οὕτω μὲν οὖν καὶ διὰ ταῦτα , εἰσῆλθεν ὁ γραπτὸς νόμος , συνάγων ἡμᾶς εἰς Χριστὸν , καὶ οὕτως τῶν θυσιῶν ὁ λόγος , ὡς ὁ ἐμὸς λόγος ( 36 ) . Ὅς ἂν δὲ τὸ τῆς σοφίας βάθος μὴ ἀγνοῇ , καὶ τὸν πλοῦτον τῶν ἀνεξιχνίαστων αὐτοῦ χρημάτων , οὐδὲ ταύτας παντελῶς ἀνείρους ἀφήκεν , οὐδὲ ἀσυντελεῖς , οὐδὲ μέχρι ψυλοῦ προῖούσας τοῦ αἵματος · ἀλλὰ τὸ μέγα ( 37 ) καὶ ἀθῷον ἱερεῖον , ἵν' οὕτως εἴπω , ὅσον ἐπὶ τῇ πρώτῃ φύσει , ταῖς νομικαῖς θυσίαις ἐγκαταμείγνυται . καὶ οὐ μικροῦ μέρους τῆς οἰκουμένης , οὐδὲ πρὸς ὀλίγον , ἀλλὰ παντὸς τοῦ κόσμου καὶ διαιωνίζον καθαρισόν . Διὰ ( 38 ) τοῦτο λαμβάνεται πρόβατον μὲν , διὰ τὴν ἀκακίαν , καὶ τὸ ἔνδυμα τῆς ἀρχαίας γυμνώσεως . Τοιούτου γὰρ τὸ ὑπὲρ ἡμῶν σφάγιον , ἔνδυμα ἀφθαρσίας , καὶ ἂν , καὶ ( 39 ) καλουμένον . Τέλειον δὲ , οὐ διὰ τὴν θεότητα μόνον , ἧς οὐδὲν τελειώτερον ( 40 ) , ἀλλὰ
Lemmas: II . οὕτως μέν οὖν καί διά οὗτος , εἰσέρχομαι ὁ γραπτός νόμος , συνάγω ἐγώ εἰς Χριστός , καί οὕτως ὁ θυσία ὁ λόγος , ὡς ὁ ἐμός λόγος ( 36 ) . ὅς εἄν δέ ὁ ὁ σοφία βάθος μή ἀγνοέω , καί ὁ πλοῦτος ὁ ανεξιχνίαστος αὐτός χρῆμα , οὐδέ αὐτός παντελής ἀνείρω ἀφίημι , οὐδέ ἀσυντελής , οὐδέ μέχρι Ψύλου πρόειμι ὁ αἷμα · ἀλλά ὁ μέγας ( 37 ) καί ἀθῷος ἱερεῖον , ἵνα οὕτως λέγω , ὅσον ἐπί ὁ πρῶτος φύσις , ὁ νομικός θυσία ἐγκαταμίγνυμαι . καί οὐ μικρός μέρος ὁ οἰκουμένη , οὐδέ πρός ὀλίγος , ἀλλά πᾶς ὁ κόσμος καί διαιωνίζω καθαρίζω . Ζεύς ( 38 ) οὗτος λαμβάνω πρόβατον μέν , διά ὁ ἀκακία , καί ὁ ἔνδυμα ὁ ἀρχαῖος γύμνωσις . τοιοῦτος γάρ ὁ ὑπέρ ἐγώ σφάγιον , ἔνδυμα ἀφθαρσία , καί ἄν , καί ( 39 ) καλέω . Τέλειος δέ , οὐ διά ὁ θεότης μόνος , ὅς οὐδείς τέλειος ( 40 ) , ἀλλά
gregorius-nazianzenus.in-sanctum-pascha-orat-45 pg036_0345.1
καὶ διὰ τὴν πρόσληψιν τὴν χρισθεῖσαν θεότητι , καὶ γενομένην ὑπὲρ τὸ χρίσαι ( 41 ) , καὶ θαρρῶ λέγειν , ὁμόθεον . Ἄρδεν δέ , ὡς ὑπὲρ ( 42 ) τοῦ Ἄδαμ προσαγόμενον , μᾶλλον δὲ τοῦ ( 43 ) στερόυ τὸ στερότερον , τοῦ πρώτου πεσόντος ὑπὸ τῆς ἁμαρτίας , καὶ ὅτι μᾶλιστα μὲν ὁψι , μηδὲ ἀνάνθρωπ' ἐν ἑαυτῷ φέρον · ἀλλὰ καὶ ἐκράγεν βίᾳ ( 44 ) δεσμῶν παρθενικῶν τε καὶ μητρικῶν , κατὰ πολλὰν ἔξουσίαν , καὶ τεχνὸν ἄρσεν ἐκ τῆς προφήτιδος , ὡς Ἠσαίας εὐαγγελίζεται . Ἐνταύσιν δέ , ὡς ἥλιον δικαιοσύνης , ἡ ἐκεῖθεν ὁρμώμενον , ἢ τῷ ὁρωμένῳ ( 45 ) περίγραπτον , καὶ εἰς ἑαυτὸν ἐπιστρέφοντα ( 46 ) · στέφανόν τε χρηστοῦτος εὐλογούμενον , καὶ πανταχόθεν ἴσον ἑαυτῷ καὶ ὁμοιον · οὐ μόνον δέ , ἀλλὰ καὶ ὡς ζωογονοῦν ( 47 ) τὸν τῶν ἀρετῶν ( 48 ) κύκλον , ἵπνως ἐπιμιγνυμένων καὶ κιρναμένων ἀλλήλαις , νόμῳ φιλίας καὶ τάξεως . Ἄμωμον δὲ καὶ ἀκίδνηλον , ὡς θεραπευτικὸν μώμων , καὶ τῶν ἀπὸ χαλίας ἐλαττωμάτων καὶ μολυσμάτων . Εἰ γὰρ καὶ τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν ἀνέλαβε , καὶ τὰς νόσους ἐδάσασεν , ἀλλ' οὐχ αὐτὸς τὲ πέπονθε τῶν θεραπείας ἀξιῶν . Ἐπειράσθη μὲν γὰρ κατὰ πάντα , καθ' ὁμοιότητα τὴν ἡμετέραν , χωρὶς ἁμαρτίας δέ . Ὁ γὰρ διώξας τὸ φαῖνον ἐν τῇ σκοτίᾳ φῶς , οὐ κατέλαβεν .
Lemmas: καί διά ὁ πρόσληψις ὁ χρίω θεότης , καί γίγνομαι ὑπέρ ὁ χρίω ( 41 ) , καί θαρσέω λέγω , ὁμοθέω . ἄρδω δέ , ὡς ὑπέρ ( 42 ) ὁ Άδαμ προσάγω , μᾶλλον δέ ὁ ( 43 ) στερέω ὁ στέρος , ὁ πρῶτος πίπτω ὑπό ὁ ἁμαρτία , καί ὅτι μάλιστα μέν ὀψέ , μηδέ ἀνάνθρωπος ἐν ἑαυτοῦ φέρω · ἀλλά καί κράζω βία ( 44 ) δεσμός παρθενικός τε καί μητρικός , κατά πολύς ἐξουσία , καί τέχνη ἄρσην ἐκ ὁ προφῆτις , ὡς Ἠσαίας εὐαγγελίζομαι . Ἐνταύσιν δέ , ὡς ἥλιος δικαιοσύνη , ὁ ἐκεῖθεν ὁρμάω , ἢ ὁ ὁράω ( 45 ) περίγραπτος , καί εἰς ἑαυτοῦ ἐπιστρέφω ( 46 ) · στέφανος τε χρηστός εὐλογέω , καί πανταχόθεν ἴσος ἑαυτοῦ καί ὅμοιος · οὐ μόνος δέ , ἀλλά καί ὡς ζωογονέω ( 47 ) ὁ ὁ ἀρετή ( 48 ) κύκλος , ἵπνως ἐπιμείγνυμι καί κιρνάω ἀλλήλων , νόμος φίλιος καί τάξις . ἄμωμον δέ καί ἀκίδνηλον , ὡς θεραπευτικός μῶμος , καί ὁ ἀπό χαλία ἐλάττωμα καί μόλυσμα . εἰμί γάρ καί ὁ ἁμαρτία ἐγώ ἀναλαμβάνω , καί ὁ νόσος δατέομαι , ἀλλά οὐ αὐτός τε πάσχω ὁ θεραπεία ἄξιος . πειράω μέν γάρ κατά πᾶς , κατά ὁμοιότης ὁ ἡμέτερος , Χωρὶς ἁμαρτία δέ . ὁ γάρ διώκω ὁ φαίνω ἐν ὁ σκοτία φάος , οὐ καταλαμβάνω .
gregorius-nazianzenus.in-sanctum-pascha-orat-45 pg036_0345.2
ΙΑ' . Τί ἐτι ; Μὴν μὲν εἰσάγεται πρῶτος , μᾶλλον δέ , ἀρχὴ μηνῶν · εἴτε τις τοῦτο παρ' Ἑβραίοις ὤν ἀπ' ἀρχῆς , εἴτε ὑστερον ἐντεῦθεν γενόμενος , καὶ παρὰ τοῦ μυστηρίου τὸ εἶναι πρῶτος λαβόν . Τῇ δεκάτῃ δὲ τοῦ μηνὸς · οὗτος γὰρ ἀριθμὸς πληρεστάτος , ἐκ μονάδων πρώτην μονὰς τελεία , καὶ γεννητικὴ τε-λειότητος . Διατηρεῖται δὲ εἰς πέμπτην ἡμέραν , ἵσως ὅτι καθαρικὸν αἰσθήσεων τὸ ἕμὸν θύμα , ἐξ ὧν τὸ πταίειν , καὶ περὶ ἃς ὁ πόλεμος , εἰδοχένας τὸ κέντρον τῆς ἁμαρτίας . Ἐκλέγεται δέ , οὐχ ἀπὸ τῶν ἀρνῶν μόνον , ἀλλὰ καὶ τοῦ χειρόνος ἐθους , καὶ τῆς ἀριστερᾶς χειρὸς τῶν ἐρίφων , ὅτι μὴ ὑπὲρ τῶν δικαίων μόνον , ἀλλὰ καὶ ( 49 ) τῶν ἁμαρτωλῶν σφagia - ζεται · τάχα δὲ ὑπὲρ τούτων καὶ πλέον , ὅσω καὶ μειζονος χρήσομεν τῆς φιλανθρωπίας . Θαυμαστὸν δὲ οὐδὲν , εἰ μάλιστα μὲν κατ' οἶκον ἕκαστον ἐπιζητεῖται τὸ πρόβατον , εἰ δὲ μή , καὶ κατ' οἴκους πατριῶν , διὰ παντὰν ἐρανιζόμενον · ἐπειδὴ κράτιστον , μάλιστα μὲν αὐτὸν ἕκαστον ἀρχεῖν ἑαυτῷ πρὸς τελείωσιν , καὶ θυσίαν ζῶσαν , ἁγίαν προσάγειν τῷ καλοῦντι ( 50 ) Θεῷ , πάντοτε καὶ διὰ πάντων καθιερούμενον · εἰ δὲ μή ,
Lemmas: ἰά . τις ἔτι ; Μήν μέν εἰσάγω πρῶτος , μᾶλλον δέ , ἀρχή μείς · εἴτε τις οὗτος παρά Ἑβραῖος εἰμί ἀπό ἀρχή , εἴτε ὕστερος ἐντεῦθεν γίγνομαι , καί παρά ὁ μυστήριο ὁ ἔρχομαι πρῶτος λαμβάνω . Τά δέκατος δέ ὁ Μήνη · οὗτος γάρ ἀριθμός πλήρης , ἐκ μόνος πρῶτος μονή τέλειος , καί γεννητικός τελειότης . διατηρώ δέ εἰς πέμπτος ἡμέρα , ἴσως ὅτι καθαρίζω αἴσθησις ὁ ἐμός θῦμα , ἐκ ὅς ὁ πταίω , καί περί ὅς ὁ πόλεμος , ειδοχενα ὁ κέντρον ὁ ἁμαρτία . ἐκλέγω δέ , οὐ ἀπό Τοί ἀρήν μόνος , ἀλλά καί ὁ χείρων ἔθος , καί ὁ ἀριστερός χείρ ὁ ἔριφος , ὅτι μή ὑπέρ ὁ δίκαιος μόνος , ἀλλά καί ( 49 ) ὁ ἁμαρτωλός σφagia - ζω · τάχα δέ ὑπέρ οὗτος καί πλείων , ὅσος καί μείζων χράω ὁ φιλανθρωπία . θαυμαστός δέ οὐδείς , εἰμί μάλιστα μέν κατά οἶκος ἕκαστος ἐπιζητέω ὁ πρόβατον , εἰμί δέ μή , καί κατά οἶκος πατριά , διά λήγω ἐρανίζω · ἐπεί ἀγαθός , μάλιστα μέν αὐτός ἕκαστος ἄρχω ἑαυτοῦ πρός τελείωσις , καί θυσία ζάω , ἅγιος προσάγω ὁ καλέω ( 50 ) θεός , πάντοτε καί διά πᾶς καθιερόω · εἰμί δέ μή ,
gregorius-nazianzenus.in-sanctum-pascha-orat-45 pg036_0346.1
A καὶ συνεργούς εἰς τὸντο κεχρῆσθαι , τοῖς κατ' ἀρετὴν ὁμογενέσι καὶ ὁμοτρόποις ( 51 ) . Τοῦτο γὰρ μοι δοκεῖ βούλεσθαι , τὸ κοινωνεῖν τοῖς ἐγγύττα τοῦ θύματος , εἰ δεήσειεν . Hoc enim mihi significare videtur , quod persimiles . Hoc enim mihi significare videtur , quod
Lemmas: A καί συνεργός εἰς τόντος χράω , ὁ κατά ἀρετή ὁμογενής καί ὁμότροπος ( 51 ) . οὗτος γάρ ἐγώ δοκέω βούλομαι , ὁ κοινωνέω ὁ ἐγγύς ὁ θῦμα , εἰμί δέω . Hoc enim mihi significare videtur , quod persimiles . Hoc enim mihi significare videtur , quod
gregorius-nazianzenus.in-sanctum-pascha-orat-45 pg036_0346.2
IE' Ἐντεῦθεν ἡ ἱερὰ νὺξ ( 52 ) , καὶ τοῦ παρόντος βίου τῆς κεχυμένης , τῆσδε νυκτὸς ἀντίπαλος , καθ' ἣν τὸ πρωτόγονον λύεται σκότος , καὶ εἰς φῶς ἅπαντα , καὶ τάξιν , καὶ εἶδος ἔρχεται , καὶ κόσμον ἡ πρὶν ἀκοσμία λαμβάνει . Ἐντεῦθεν Αἴγυπτον φεύγομεν , τὴν σκυθρωπὴν καὶ διώκτρινα ἁμαρτίαν , καὶ Φαραώ τὸν ἀόρατον τύραννον , καὶ τοὺς πικροὺς ἐργοτάδας , πρὸς τὸν ἄνω μετασκευαζόμενοι κόσμον : καὶ τοῦ πηλοῦ καὶ τῆς πλινθείας ἐλευθερούμεθα , τῆς τε τοῦ ἀχύρου ( 53 ) καὶ ἀφαλερῆς τοῦ σαρικοῦ τοῦδε συστάσεως , καὶ μὴδ' ὅσον ἀχυρούδεσι λογισμοῖς ἐπὶ τῶν πολλῶν κρατουμένης . Ἐντεῦθεν ὁ ἄμνὸς σφagiaζέται , καὶ σφagiaζονται τῷ τιμίῳ αἵματι πράξεις καὶ λόγος ( 54 ) , εἴτουν ἔξεις καὶ ἐνέργεια , αἱ τῶν ἡμετέρων θυρῶν παραστάδες ( 55 ) , λέγω δὴ τῶν τοῦ νοῦ κινήσεων ( 56 ) τε καὶ δογμάτων , καλῶς ἀνοιγομένων καὶ κλειομένων ἐκ θεωρίας , ἐπεὶδὴ μέτρον ἐστὶ τι καὶ καταλήξεων . Ἐντεῦθεν ἡ τελευταία καὶ βαρυτάτη τοῖς διώκταις πληγή , καὶ νυκτὸς ἄντιο · ἀξία · καὶ θρηνεῖ τὰ πρωτότοκα τῶν οἰκείων λογισμῶν καὶ πράξεων Αἴγυπτος ( ὁ καὶ σπέρμα Χαλδαϊκὸν ἐξαρόμενον ( 57 ) τῇ Γραφῇ καλεῖται , καὶ νήπια Βαβυλῶνια τῇ πέτρᾳ προσκροτοῦμενα [ 58 ] καὶ λυόμενα ) , καὶ βοῆς πάντα μεστὰ καὶ κραυγῆς Αἰγυπτίοις ( 59 ) · καὶ ἡμῶν ἀποχωρεῖσι τῇνικαῦτα ὁ ἐκείνων ὀλοθρευτής , αἰδοὶ καὶ φόβῳ τοῦ χρίσματος . Ἐντεῦθεν ἄρσις τῆς ζύμης ἑπταήμερος ( οὗτος γὰρ μυστικώτατος ἀριθμῶν , καὶ τῷ κόσμῳ τοῦτῳ σύστοιχος [ 60 ] ) , τῆς παλαιᾶς καὶ ὀξίνους κακίας ( οὐ γὰρ τῆς ἄρτοποιοῦ τε καὶ ζωτικῆς ) · ἵνα μηδὲν Αἰγυπτίων ἐπιστιζώμεθα ψῦραμα , καὶ λείψανον Φαρισαϊκῆς καὶ ἀθέου διδασκαλίας .
Lemmas: IE' ἐντεῦθεν ὁ ἱερός νύξ ( 52 ) , καί ὁ πάρειμι βίος ὁ χέω , ὅδε νύξ ἀντίπαλος , κατά ὅς ὁ πρωτόγονος λύω σκότος , καί εἰς φάος ἅπας , καί τάξις , καί εἶδος ἔρχομαι , καί κόσμος ὁ πρίν ἀκοσμία λαμβάνω . ἐντεῦθεν Αἴγυπτος φεύγω , ὁ σκυθρωπός καί διώκτρινα ἁμαρτία , καί Φαραώ ὁ ἀόρατος τύραννος , καί ὁ πικρός ἐργοτάδας , πρός ὁ ἄνω μετασκευάζω κόσμος : καί ὁ πηλός καί ὁ πλινθεία ἐλευθερόω , ὁ τε ὁ ἄχυρος ( 53 ) καί ἀφαλερῆς ὁ Σαρίκου ὅδε σύστασις , καί μηδέ ὅσον ἀχυρός λογισμός ἐπί ὁ πολύς κρατούμενος . ἐντεῦθεν ὁ ἀμνός σφagiaζέται , καί σφagiaζοντ ὁ τίμιος αἷμα πρᾶξις καί λόγος ( 54 ) , εἴτουν ἔχω καί ἐνέργεια , ὁ ὁ ἡμέτερος θύρα παραστάς ( 55 ) , λέγω δή ὁ ὁ νόος κίνησις ( 56 ) τε καί δόγμα , καλός ἀνοίγνυμι καί κλέω ἐκ θεωρία , ἐπειδή μέτρον εἰμί τίς καί κατάληξις . ἐντεῦθεν ὁ τελευταῖος καί βαρύς ὁ διώκτης πληγή , καί νύξ αντίο · ἄξιος · καί θρηνέω ὁ πρωτότοκος ὁ οἰκεῖος λογισμός καί πρᾶξις Αἴγυπτος ( ὁ καί σπέρμα Χαλδαικός ἐξαίρω ( 57 ) ὁ Γραφή καλέω , καί νήπιος Βαβυλώνιος ὁ πέτρα προσκροτέω [ 58 ] καί λύω ) , καί βοή πᾶς μεστός καί κραυγή Αἰγύπτιος ( 59 ) · καί ἐγώ ἀποχωρέω τηνικαῦτα ὁ ἐκεῖνος ὀλοθρευτής , αἰδώς καί φόβος ὁ χρῖσμα . ἐντεῦθεν ἄρσις ὁ ζύμη ἑπταήμερος ( οὗτος γάρ μυστικός ἀριθμός , καί ὁ κόσμος τοῦτῳ σύστοιχος [ 60 ] ) , ὁ παλαιός καί όξινος κακία ( οὐ γάρ ὁ ἀρτοποιός τε καί ζωτικός ) · ἵνα μηδείς Αἰγύπτιος ἐπιστίζω ψῦραμα , καί λείψανον φαρισαϊκός καί ἄθεος διδασκαλία .
gregorius-nazianzenus.in-sanctum-pascha-orat-45 pg036_0346.3
IG' Καὶ οἱ μὲν θρηνείτωσαν · ἡμῖν δὲ ὁ ἄμνος βρωθήσεται · τὸ πρὸς ἑσπέραν μὲν , ὅτι ἐπὶ ( 61 ) συντελεῖ τῶν αἰώνων τὸ Χριστοῦ πάθος · ἐπεὶ ( 62 ) καὶ κοινωνεῖ τοῦ μυστηρίου ( 63 ) τοῖς μαθηταῖς ἐν ἑσπέρᾳ , λύων τὸν σκότον τῆς ἁμαρτίας . Οὐχ ἐβόμενος δέ , ἀλλ' ὀπτιζόμενος · ὡς ἂν μηδὲν ἀθεώρητον , μηδ' ὑδα -
Lemmas: IG' καί ὁ μέν θρηνείτωσαν · ἐγώ δέ ὁ Ἄμνος βιβρώσκω · ὁ πρός ἑσπέρα μέν , ὅτι ἐπί ( 61 ) συντελής ὁ αἰών ὁ Χριστός πάθος · ἐπεί ( 62 ) καί κοινωνέω ὁ μυστήριο ( 63 ) ὁ μαθητής ἐν ἑσπέρα , λύω ὁ σκότος ὁ ἁμαρτία . οὐ βοάω δέ , ἀλλά ὀπτίζω · ὡς ἄν μηδείς ἀθεώρητος , μηδέ ἀνδρό-θηλυς -
gregorius-nazianzenus.in-sanctum-pascha-orat-45 pg036_0346.4
( 51 ) Ὁμοτρόποις . Or . 1 , ὁμοιότροποις .
Lemmas: ( 51 ) ὁμότροπος . Or . 1 , ὁμοιότροπος .
gregorius-nazianzenus.in-sanctum-pascha-orat-45 pg036_0346.5
( 57 ) Ἐξαρόμενον . Quatuor Colb . et Or . 1 , ἐξαρούμενον .
Lemmas: ( 57 ) εξαρομενω . Quatuor Colb . et Or . 1 , ἐξαίρω .
gregorius-nazianzenus.in-sanctum-pascha-orat-45 pg036_0346.6
( 58 ) Προσκροτοῦμενα . Nicet . , προσκρούμενα .
Lemmas: ( 58 ) προσκροτουμην . Nicet . , προσκρούω .
gregorius-nazianzenus.in-sanctum-pascha-orat-45 pg036_0346.7
( 59 ) Αἰγυπτίοις . Comb . , τοὺς Αἰγυπτίοις .
Lemmas: ( 59 ) Αἰγύπτιος . Comb . , ὁ Αἰγύπτιος .
gregorius-nazianzenus.in-sanctum-pascha-orat-45 pg036_0347.2
IZ' . Ἄξιον δὲ μηδὲ τὸν τῆς βρώσεως τρόπον παραδραμεῖν , ὅτι μηδὲ ὁ νόμος , ἄχρι καὶ τούτου , τὴν θεωρίαν φιλοπονῶν ἐν τῷ γράμματι . Ἀναλώσωμεν ( 78 ) γὰρ τὸ θύμα κατὰ σπουδὴν , καὶ ἄζυμα ἐπὶ πικρίδων συνέδοντες ( 79 ) , καὶ τὰς δόρυας περιεζωσμένοι , καὶ τὰ ὑποδήματα περιεκείμενοι , καὶ πρεσβυτικῶς βακτηρεύοντες . Κατὰ σπουδὴν μὲν , ἵνα μὴ πώσωμεν ὅπερ ὁ Λόγος ἐκεῖνος ἀπηγόρευται παρὰ τῆς
Lemmas: IZ' . ἄξιος δέ μηδέ ὁ ὁ βρῶσις τρόπος παρατρέχω , ὅτι μηδέ ὁ νόμος , ἄχρι καί οὗτος , ὁ θεωρία φιλοπονέω ἐν ὁ γράμμα . ἀναλίσκω ( 78 ) γάρ ὁ θῦμα κατά σπουδή , καί ἄζυμος ἐπί πικρίς συνδέω ( 79 ) , καί ὁ δόρυας περιζώννυμι , καί ὁ ὑπόδημα περιεκειμενω , καί πρεσβυτικός βακτηρεύω . κατά σπουδή μέν , ἵνα μή πίνω ὅς ὁ Λόγος ἐκεῖνος ἀπαγορεύω παρά ὁ
gregorius-nazianzenus.in-sanctum-pascha-orat-45 pg036_0348.1
( 81 ) Ἀποσωθώμεν . Colb . b , ἀνασωθώμεν .
Lemmas: ( 81 ) Ἀποσῴζω . Colb . b , ἀνασῴζω .