ciscoriordan/open-greek-corpus-annotations huggingface dataset:
gregorius-nazianzenus.de-theologia-orat-28 1
Ἐπειδὴ ἀνεκαθήραμεν τῷ λόγῳ τὸν θεόλογον , οἷόν τε εἶναι χρὴ διελθόντες , καὶ οἷστισι φιλοσοφητέον , καὶ ἡνίκα , καὶ ὅσον·—ὅτι ὡς οἷόν τε καθαροῖς , ἵνα φωτὶ καταλαμβάνηται φῶς · καὶ τοῖς ἐπιμελεστέροις , ἵνα μὴ ἄγονος ἦ εἰς ἄγονον χώραν ἐμπίπτων ὁ λόγος · καὶ ὅταν γαλήνην ἔχωμεν ἔνδον ἀπὸ τῆς ἔξω περιφορᾶς , ὥστε μή , καθάπερ οἱ λυττῶντες , τῷ πνεύματι διακόπτεσθαι · καὶ ὅσον ἐχωρήσαμεν , ἢ χωρούμεθα · — ἐπειδὴ ταῦτα οὕτω , καὶ ἐνεώσαμεν ἑαυτοῖς θεῖα νεώματα , ὥστε μὴ σπείρειν ἐπ’ ἀκάνθαις , καὶ τὸ πρόσωπον τῆς γῆς ὡμαλίσαμεν , τῆ γραφῇ τυπωθέντες τε καὶ τυπώσαντες · φέρε , τοῖς τῆς θεολογίας ἤδη προσβῶμεν λόγοις , προστησάμενοι τοῦ λόγου τὸν πατέρα , καὶ τὸν υἱόν , καὶ τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον , περὶ ὧν ὁ λόγος , ὥστε τὸν μὲν εὐδοκεῖν , τὸν δὲ συνεργεῖν , τὸ δὲ ἐμπνεῖν · μᾶλλον δὲ μίαν ἐκ τῆς μιᾶς θεότητος γενέσθαι τὴν ἔλλαμψιν ἑνικῶς διαιρουμένην , καὶ συναπτομένην διαιρέτως , ὃ καὶ παράδοξον .
Lemmas: ἐπεί ἀνακαθαίρω ὁ λόγος ὁ θεολόγος , οἷος τε εἰμί χρή διέρχομαι , καί ὅστις φιλοσοφητέον , καί ἡνίκα , καί ὅσος ὡς οἷος τε καθαρός , ἵνα φάος καταλαμβάνω φάος · καί ὁ ἐπιμελής , ἵνα μή ἄγονος εἰμί εἰς ἄγονος χώρα ἐμπίπτω ὁ λόγος · καί ὅταν γαλήνη ἔχω ἔνδον ἀπό ὁ ἔξω περιφορά , ὥστε μή , καθάπερ ὁ λυσσάω , ὁ πνεῦμα διακόπτω · καί ὅσος χωρέω , ἢ χωρέω · — ἐπεί οὗτος οὗτος , καί ἐνωθέω ἑαυτοῦ θεῖον νέωμα , ὥστε μή σπείρω ἐπί ἄκανθα , καί ὁ πρόσωπον ὁ γῆ ὁμαλίζω , τῆ γράφω τυπόω τε καί τυπόω · φέρω , ὁ ὁ θεολογία ἤδη προσβαίνω λόγος , προίστημι ὁ λόγος ὁ πατήρ , καί ὁ υἱός , καί ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος , περί ὅς ὁ λόγος , ὥστε ὁ μέν εὐδοκέω , ὁ δέ συνεργέω , ὁ δέ ἐμπνέω · μᾶλλον δέ εἷς ἐκ ὁ εἷς θεότης γίγνομαι ὁ ἔλλαμψις ἑνικός διαιρέω , καί συνάπτω διαιρετός , ὅς καί παράδοξος .
gregorius-nazianzenus.de-theologia-orat-28 3
Τί τοῦτο ἔπαθον , ὦ φίλοι καὶ μύσται καὶ τῆς ἀληθείας συνερασταί ; ἔτρεχον μὲν ὡς θεὸν καταληψόμενος , μένος , καὶ οὕτως ἀνῆλθον ἐπὶ τὸ ὄρος , καὶ τὴν νεφέλην διέσχον , εἴσω γενόμενος ἀπὸ τῆς ὕλης καὶ τῶν ὑλικῶν , καὶ εἰς ἐμαυτὸν ὡς οἷόν τε συστραφείς . ῥαφείς . ἐπεὶ δὲ προσέβλεψα , μόλις εἶδον θεοῦ τὰ ὀπίσθια · καὶ τοῦτο τῆ πέτρᾳ σκεπασθείς , τῷ σαρκωθέντι δι’ ἡμᾶς θεῷ Λόγῳ · καὶ μικρὸν διακύψας , οὐ τὴν πρώτην τε καὶ ἀκήρατον φύσιν , καὶ ἑαυτῇ , λέγω δὴ τῆ τριάδι , γινωσκομένην , καὶ ὅση τοῦ πρώτου καταπετάσματος εἴσω μένει καὶ ὑπὸ τῶν Χερουβὶμ συγκαλύπτεται , ἀλλ’ ὅση τελευταία καὶ εἰς ἡμᾶς φθάνουσα . ἡ δέ ἐστιν , ὅσα ἐμὲ γινώσκειν , ἡ ἐν τοῖς κτίσμασι καὶ τοῖς ὑπ’ αὐτοῦ προβεβλημένοις καὶ διοικουμένοις μεγαλειότης , ἤ , ὡς ὁ θεῖος Δαβὶδ ὀνομάζει , μεγαλοπρέπεια . ταῦτα γὰρ θεοῦ τὰ ὀπίσθια , ὅσα μετ’ ἐκεῖνον ἐκείνου γνωρίσματα , ὥσπερ αἱ καθ’ ὑδάτων ἡλίου σκιαὶ καὶ εἰκόνες ταῖς σαθραῖς ὄψεσι παραδεικνῦσαι τὸν ἥλιον , ἐπεὶ μὴ αὐτὸν προσβλέπειν οἷόν τε , τῷ ἀκραιφνεῖ τοῦ φωτὸς νικῶντα τὴν αἴσθησιν . οὕτως οὖν θεολογήσεις , κἂν ἦς Μωυσῆς καὶ Φαραὼ θεός , κἂν μέχρι τρίτου κατὰ τὸν Παῦλον οὐρανοῦ φθάσῃς , καὶ ἀκούσῃς ἄρρητα ῥήματα · κἂν ὑπὲρ ἐκεῖνον γένη , ἀγγελικῆς τινὸς ἢ ἀρχαγγελικῆς στάσεως τε καὶ τάξεως ἠξιωμένος . κἂν γὰρ οὐράνιον ἅπαν , κἂν ὑπερουράνιόν τι , καὶ πολὺ τὴν φύσιν ὑψηλότερον ἡμῶν ἦ , καὶ ἐγγυτέρω θεοῦ , πλέον ἀπέχει θεοῦ καὶ τῆς τελείας καταλήψεως , ἢ ὅσον ἡμῶν ὑπεραίρει τοῦ συνθέτου καὶ ταπεινοῦ καὶ κάτω βρίθοντος κράματος .
Lemmas: τις οὗτος πάσχω , εἰμί φίλος καί μύστης καί ὁ ἀλήθεια συνεραστής ; τρέχω μέν ὡς θεός καταλαμβάνω , μένος , καί οὕτως ἀνέρχομαι ἐπί ὁ ὄρος , καί ὁ νεφέλη διέχω , εἴδομαι γίγνομαι ἀπό ὁ ὕλη καί ὁ ὑλικός , καί εἰς ἐμαυτοῦ ὡς οἷος τε συστρέφω . ῥάπτω . ἐπεί δέ προσβλέπω , μόλις εἶδον θεός ὁ ὀπίσθιος · καί οὗτος τῆ πέτρα σκεπάζω , ὁ σαρκόω διά ἐγώ θεός Λόγος · καί μικρός διακύπτω , οὖον ὁ πρῶτος τε καί ἀκήρατος φύσις , καί ἑαυτοῦ , λέγω δή τῆ τριάς , γιγνώσκω , καί ὅσος ὁ πρῶτος καταπέτασμα εἴδομαι μένω καί ὑπό ὁ χερουβίν συγκαλύπτω , ἀλλά ὅσος τελευταῖος καί εἰς ἐγώ φθάνω . ὁ δέ εἰμί , ὅσος ἐγώ γιγνώσκω , ὁ ἐν ὁ κτίσμα καί ὁ ὑπό αὐτός προβάλλω καί διοικέω μεγαλειότης , ἤ , ὡς ὁ θεῖος Δαυίδ ὀνομάζω , μεγαλοπρέπεια . οὗτος γάρ θεός ὁ ὀπίσθιος , ὅσος μετά ἐκεῖνος ἐκεῖνος γνώρισμα , ὥσπερ ὁ κατά ὕδωρ ἥλιος σκιά καί εἰκών ὁ σαθρός ὄψις παραδείκνυμι ὁ ἥλιος , ἐπεί μή αὐτός προσβλέπω οἷος τε , ὁ ἀκραιφνής ὁ φάος Νίκη ὁ αἴσθησις . οὕτως οὖν θεολογώ , κἀν εἰμί Μωυσῆς καί Φαραώ θεός , κἀν μέχρι τρίτος κατά ὁ Παῦλος οὐρανός φθάνω , καί ἀκούω ἄρρητα ῥῆμα · κἀν ὑπέρ ἐκεῖνος γένος , ἀγγελικός τις ἢ αρχαγγελικός στάσις τε καί τάξις ἀξιόω . κἀν γάρ οὐράνιος ἅπας , κἀν ὑπερουράνιος τίς , καί πολύς ὁ φύσις ὑψηλός ἐγώ εἰμί , καί ἐγγυτέρω θεός , πλέω ἀπέχω θεός καί ὁ τέλειος κατάληψις , ἢ ὅσος ἐγώ ὑπεραίρω ὁ σύνθετος καί ταπεινός καί κάτω βρίθω κρᾶμα .
gregorius-nazianzenus.de-theologia-orat-28 4
Ἀρκτέον οὖν οὕτω πάλιν . θεὸν νοῆσαι μὲν χαλεπόν · φράσαι δὲ ἀδύνατον , ὥς τις τῶν παρ’ Ἕλλησι θεολόγων ἐφιλοσόφησεν,—οὐκ ἀτέχνως ἐμοὶ δοκεῖν , ἵνα καὶ κατειληφέναι δόξη τῷ χαλεπὸν εἰπεῖν , καὶ διαφύγῃ τῷ ἀνεκφράστῳ τὸν ἔλεγχον . ἀλλὰ φράσαι μὲν ἀδύνατον , ὡς ὁ ἐμὸς λόγος , νοῆσαι δὲ ἀδυνατώτερον . τὸ μὲν γὰρ νοηθὲν τάχα ἂν λόγος δηλώσειεν , εἰ καὶ μὴ μετρίως , ἁλλ’ ἀμυδρῶς γε , τῷ μὴ πάντη τὰ ὦτα διεφθαρμένῳ καὶ νωθρῷ τὴν διάνοιαν . τὸ δὲ τοσοῦτον πρᾶγμα τῇ διανοίᾳ περιλαβεῖν πάντως ἀδύνατον καὶ ἀμήχανον , μὴ ὅτι τοῖς καταβεβλακευμένοις , καὶ κάτω νεύουσιν , ἀλλὰ καὶ τοῖς λίαν ὑψηλοῖς τε καὶ φιλοθέοις , καὶ ὁμοίως πάσῃ γεννητῇ φύσει , καὶ οἷς ὁ ζόφος οὗτος ἐπιπροσθεῖ καὶ τὸ παχὺ τοῦτο σαρκίον πρὸς τὴν τοῦ ἀληθοῦς κατανόησιν . οὐκ οἶδα δέ , εἰ μὴ καὶ ταῖς ἀνωτέρω καὶ νοεραῖς φύσεσιν , αἳ διὰ τὸ πλησίον εἶναι θεοῦ , καὶ ὅλῳ τῷ φωτὶ καταλάμπεσθαι , τυχὸν ἂν καὶ τρανοῖντο , εἰ καὶ μὴ πάντη , ἀλλ’ ἡμῶν γε τελεώτερόν τε καὶ ἐκτυπώτερον , καὶ ἄλλων ἄλλαι πλεῖον ἢ ἔλαττον , κατὰ τὴν ἀναλογίαν τῆς τάξεως .
Lemmas: ἀρκτέον οὖν οὗτος πάλιν . θεός νοέω μέν χαλεπός · φράζω δέ ἀδύνατος , ὅς τις ὁ παρά Ἕλλην θεολόγος ἐφιλοσόφησεν,—οὐκ ἄτεχνος ἐγώ δοκέω , ἵνα καί καταλαμβάνω δόξα ὁ χαλεπός εἶπον , καί διαφεύγω ὁ ἀνέκφραστος ὁ ἔλεγχος . ἀλλά φράζω μέν ἀδύνατος , ὡς ὁ ἐμός λόγος , νοέω δέ ἀδύνατος . ὁ μέν γάρ νοέω τάχα εἄν λόγος δηλόω , εἰμί καί μή μέτριος , ἀλλά ἀμυδρός γε , ὁ μή πάντῃ ὁ οὖς διαφθείρω καί νωθρός ὁ διάνοια . ὁ δέ τοσοῦτος πρᾶγμα ὁ διάνοια περιλαμβάνω πάντως ἀδύνατος καί ἀμήχανος , μή ὅτι ὁ καταβάλλω , καί κάτω νεύω , ἀλλά καί ὁ λίαν ὑψηλός τε καί φιλόθεος , καί ὁμοίως πᾶς γεννητής φύσις , καί ὅς ὁ ζόφος οὗτος ἐπιπροσθέω καί ὁ παχύς οὗτος σαρκίον πρός ὁ ὁ ἀληθής κατανόησις . οὐ οἶδα δέ , εἰμί μή καί ὁ ἀνωτέρω καί νοερός φύσις , ὅς διά ὁ πλησίος εἰμί θεός , καί ὅλος ὁ φάος καταλάμπω , τυγχάνω εἄν καί τρανόω , εἰμί καί μή πάντῃ , ἀλλά ἐγώ γε τέλεος τε καί ἔκτυπος , καί ἄλλος ἄλλος πλείων ἢ μικρός , κατά ὁ ἀναλογία ὁ τάξις .
gregorius-nazianzenus.de-theologia-orat-28 5
Τοῦτο μὲν οὖν ἐνταῦθα κείσθω · τὸ δὲ ἡμέτερον , οὐχ ἡ εἰρήνη τοῦ θεοῦ μόνον ὑπερέχει πάντα νοῦν καὶ κατάληψιν , οὐδὲ ὅσα τοῖς δικαίοις ἐστὶν ἐν ἐπαγγελίαις ἀποκείμενα , τὰ μήτε ὀφθαλμοῖς ὁρατά , μήτε ὠσὶν ἀκουστά , μήτε διανοίᾳ θεωρητά , κατὰ μικρὸν γοῦν , οὐδὲ ἡ τῆς κτίσεως ἀκριβὴς κατανόησις · καὶ γὰρ καὶ ταύτης πείσθητι τὰς σκιὰς ἔχειν μόνον , ὅταν ἀκούσῃς · ὄψομαι τοὺς οὐρανούς , ἔργα τῶν δακτύλων σου , σελήνην καὶ ἀστέρας , καὶ τὸν ἐν αὐτοῖς πάγιον λόγον · ὡς οὐχὶ νῦν ὁρῶν , ὀψόμενος δὲ ἔστιν ὅτε · ἀλλὰ πολὺ πρὸ τούτων ἡ ὑπὲρ ταῦτα , καὶ ἐξ ἧς ταῦτα , φύσις ἄληπτός τε καὶ ἀπερίληπτος · λέγω δέ , οὐχ ὅτι ἔστιν , ἀλλ’ ἥτις ἐστίν . οὐ γὰρ κενὸν τὸ κήρυγμα ἡμῶν , οὐδὲ ματαία ἡ πίστις ἡμῶν , οὐδὲ τοῦτό ἐστιν ὃ δογματίζομεν · μὴ πάλιν τὴν εὐγνωμοσύνην ἡμῶν ἀθείας λάβῃς ἀρχὴν καὶ συκοφαντίας , καὶ κατεπαρθῇς ὡς ὁμολο - γούντων τὴν ἄγνοιαν . πλεῖστον γὰρ διαφέρει τοῦ εἶναί τι πεπεῖσθαι τὸ τί ποτέ ἐστι τοῦτο εἰδέναι .
Lemmas: οὗτος μέν οὖν ἐνταῦθα κεῖμαι · ὁ δέ ἡμέτερος , οὐ ὁ εἰρήνη ὁ θεός μόνος ὑπερέχω πᾶς νόος καί κατάληψις , οὐδέ ὅσος ὁ Δίκαιος εἰμί ἐν ἐπαγγελία ἀπόκειμαι , ὁ μήτε ὀφθαλμός ὁρατής , μήτε οὖς ἀκουστής , μήτε διάνοια θεωρητής , κατά μικρός γοῦν , οὐδέ ὁ ὁ κτίσις ἀκριβής κατανόησις · καί γάρ καί οὗτος πείθω ὁ σκιά ἔχω μόνος , ὅταν ἀκούω · ὁράω ὁ οὐρανός , ἔργον ὁ δάκτυλος σύ , σελήνη καί ἀστήρ , καί ὁ ἐν αὐτός πάγιος λόγος · ὡς οὐ νῦν ὁράω , ὁράω δέ εἰμί ὅτε · ἀλλά πολύς πρό οὗτος ὁ ὑπέρ οὗτος , καί ἐκ ὅς οὗτος , φύσις ἄληπτος τε καί ἀπερίληπτος · λέγω δέ , οὐ ὅτι εἰμί , ἀλλά ὅστις εἰμί . οὖον γάρ κενός ὁ κήρυγμα ἐγώ , οὐδέ μάταιος ὁ πίστις ἐγώ , οὐδέ οὗτος εἰμί ὅς δογματίζω · μή πάλιν ὁ εὐγνωμοσύνη ἐγώ ἀθεία λαμβάνω ἀρχή καί συκοφαντία , καί καταπείρω ὡς ὁμολο - γούντων ὁ ἄγνοια . πλεῖστος γάρ διαφέρω ὁ εἰμί τίς πείθω ὁ τίς ποτός εἰμί οὗτος οἶδα .
gregorius-nazianzenus.de-theologia-orat-28 6
τοῦ μὲν γὰρ εἶναι θεόν , καὶ τὴν πάντων ποιητικήν τε καὶ συνεκτικὴν αἰτίαν , καὶ ὄψις διδάσκαλος , καὶ ὁ φυσικὸς νόμος · ἡ μὲν τοῖς ὁρωμένοις προσβάλλουσα , καὶ πεπηγόσι καλῶς καὶ ὁδεύουσι , καὶ ἀκινήτως , ἵνα οὕτως εἴπω , κινουμένοις καὶ φερομένοις · ὁ δὲ διὰ τῶν ὁρωμένων καὶ τεταγμένων τὸν ἀρχηγὸν τούτων συλλογιζόμενος . πῶς γὰρ ἂν καὶ ὑπέστη τόδε τὸ πᾶν , ἢ συνέστη , μὴ θεοῦ τὰ πάντα καὶ οὐσιώσαντος καὶ συνέχοντος ; οὐδὲ γὰρ κιθάραν τις ὁρῶν κάλλιστα ἠσκημένην καὶ τὴν ταύτης εὐαρμοστίαν καὶ εὐταξίαν , ἢ τῆς κιθαρῳδίας αὐτῆς ἀκούων , ἄλλο τι ἢ τὸν τῆς κιθάρας δημιουργὸν καὶ τὸν κιθαρῳδὸν ἐννοήσει , καὶ πρὸς αὐτὸν ἀναδραμεῖται τῆ διανοίᾳ , κἂν ἀγνοῶν τύχη ταῖς ὄψεσιν . οὕτω καὶ ἡμῖν τὸ ποιητικὸν δῆλον , καὶ τὸ κινοῦν καὶ τηροῦν τὰ πεποιημένα , κἂν μὴ διανοίᾳ περιλαμβάνηται · καὶ λίαν ἀγνώμων ὁ μὴ μέχρι τούτων προιὼν ἑκουσίως καὶ ταῖς φυσικαῖς ἑπόμενος ἀποδείξεσιν . ἀλλ’ οὐδὲ τοῦτο εἶναι θεόν , ὅπερ ἐφαντάσθημεν , ἢ ἀνετυπωσάμεθα , ἢ λόγος ὑπέγραψεν . εἰ δέ τις ἐν περινοίᾳ τούτου ποτὲ κἂν ἐπὶ ποσὸν ἐγένετο , τίς ἡ ἀπόδειξις ; τίς οὕτως εἰς ἔσχατον σοφίας ἀφίκετο ; τίς τοσούτου χαρίσματος ἠξιώθη ποτέ ; τίς οὕτω τὸ στόμα τῆς διανοίας ἤνοιξε καὶ εἵλκυσε πνεῦμα , ἵνα τῷ τὰ πάντα ἐρευνῶντι καὶ γινώσκοντι καὶ τὰ βάθη τοῦ θεοῦ πνεύματι θεὸν καταλάβῃ , καὶ μηκέτι τοῦ πρόσω δέηται , τὸ ἔσχατον ὀρεκτὸν ἔχων ἤδη , καὶ εἰς ὃ πᾶσα σπεύδει καὶ πολιτεία τοῦ ὑψηλοῦ καὶ διάνοια ;
Lemmas: ὁ μέν γάρ εἰμί θεός , καί ὁ πᾶς ποιητικός τε καί συνεκτικός αἴτιος , καί ὄψις διδάσκαλος , καί ὁ φυσικός νόμος · ὁ μέν ὁ ὁράω προσβάλλω , καί πήγνυμι καλῶς καί ὁδεύω , καί ἀκίνητος , ἵνα οὕτως εἶπον , κινέω καί φέρω · ὁ δέ διά ὁ ὁράω καί τάσσω ὁ ἀρχηγός οὗτος συλλογίζομαι . πῶς γάρ εἄν καί ὑφίστημι ὅδε ὁ πᾶς , ἢ συνίστημι , μή θεός ὁ πᾶς καί οὐσιόω καί συνέχω ; οὐδέ γάρ κιθάρα τις ὁράω καλῶς ἀσκέω καί ὁ οὗτος εὐαρμοστία καί εὐταξία , ἢ ὁ κιθαρῳδία αὐτός ἀκούω , ἄλλος τίς ἢ ὁ ὁ κιθάρα δημιουργός καί ὁ κιθαρῳδός ἐννοέω , καί πρός αὐτός ἀνατρέχω τῆ διάνοια , κἀν ἀγνοέω τύχη ὁ ὄψις . οὗτος καί ἐγώ ὁ ποιητικός δῆλος , καί ὁ κινέω καί τηρέω ὁ ποιέω , κἀν μή διάνοια περιλαμβάνω · καί λίαν ἀγνώμων ὁ μή μέχρι οὗτος προέρχομαι ἑκούσιος καί ὁ φυσικός ἕπω ἀπόδειξις . ἀλλά οὐδέ οὗτος εἰμί θεός , ὅσπερ φαντάζω , ἢ ἀνατυπόω , ἢ λόγος ὑπογράφω . εἰμί δέ τις ἐν περίνοια οὗτος ποτέ κἀν ἐπί ποσός γίγνομαι , τίς ὁ ἀπόδειξις ; τίς οὕτως εἰς ἔσχατος σοφία ἀφικνέομαι ; τίς τοσοῦτος χάρισμα ἀξιόω ποτός ; τίς οὗτος ὁ στόμα ὁ διάνοια ἀνοίγνυμι καί ἕλκω πνεῦμα , ἵνα ὁ ὁ πᾶς ἐρευνάω καί γιγνώσκω καί ὁ βάθος ὁ θεός πνεῦμα θεός καταλαμβάνω , καί μηκέτι ὁ πρόσω δήω , ὁ ἔσχατος ὀρεκτός ἔχω ἤδη , καί εἰς ὅς πᾶς σπεύδω καί πολιτεία ὁ ὑψηλός καί διάνοια ;
gregorius-nazianzenus.de-theologia-orat-28 7
Τί γάρ ποτε ὑπολήψῃ τὸ θεῖον , εἴπερ ὅλαις ταῖς λογικαῖς πιστεύεις ἐφόδοις ; ἢ πρὸς τί σε ὁ λόγος ἀνάξει βασανιζόμενος , ὦ φιλοσοφώτατε σὺ καὶ θεολογικώτατε καὶ καυχώμενε εἰς τὰ ἄμετρα ; πότερον σῶμα ; καὶ πῶς τὸ ἄπειρον , καὶ ἀόριστον , καὶ ἀσχημάτιστον , καὶ ἀναφές , καὶ ἀόρατον ; ἢ καὶ ταῦτα σώματα ; τῆς ἐξουσίας · οὐ γὰρ αὕτη φύσις σωμάτων . ἢ σῶμα μέν , οὐχὶ ταῦτα δέ ; τῆς παχύτητος · ἵνα μηδὲν πλέον ἡμῶν ἔχη τὸ θεῖον . πῶς γὰρ σεπτόν , εἰ περιγραπτόν ; ἢ πῶς φεύξεται τὸ ἐκ στοιχείων συγκεῖσθαι καὶ εἰς αὐτὰ πάλιν ἀναλύεσθαι , ἢ καὶ ὅλως λύεσθαι ; σύνθεσις γὰρ ἀρχὴ μάχης · μάχη δὲ διαστάσεως · ἡ δὲ λύσεως · λύσις δὲ ἀλλότριον πάντῃ θεοῦ καὶ τῆς πρώτης φύσεως . οὐκ οὖν διάστασις , ἵνα μὴ λύσις · οὐδὲ μάχη , ἵνα μὴ διάστασις · οὐδὲ σύνθεσις , ἵνα μὴ μάχη · διὰ τοῦτο οὐδὲ σῶμα , ἵνα μὴ σύνθεσις . ἐκ τῶν τελευταίων ἐπὶ τὰ πρῶτα ὁ λόγος ἀνιὼν οὕτως ἵσταται .
Lemmas: τις γάρ ποτός ὑπολαμβάνω ὁ θέω , εἴπερ ὅλος ὁ λογικός πιστεύω ἔφοδος ; ἢ πρός τίς σύ ὁ λόγος ἀνάγω βασανίζω , εἰμί φιλόσοφος σύ καί θεολογικός καί καυχάομαι εἰς ὁ ἄμετρος ; πότερος σῶμα ; καί πῶς ὁ ἤπειρος , καί ἀόριστος , καί ἀσχημάτιστος , καί ἀναφής , καί ἀόρατος ; ἢ καί οὗτος σῶμα ; ὁ ἐξουσία · οὖον γάρ οὗτος φύσις σῶμα . ἢ σῶμα μέν , οὐ οὗτος δέ ; ὁ παχύτης · ἵνα μηδείς πλέω ἐγώ χάω ὁ θέω . πῶς γάρ σεπτός , εἰμί περιγράφω ; ἢ πῶς φεύγω ὁ ἐκ στοιχεῖον σύγκειμαι καί εἰς αὐτός πάλιν ἀναλύω , ἢ καί ὅλως λύω ; σύνθεσις γάρ ἀρχή μάχη · μάχη δέ διάστασις · ὁ δέ λύσις · λύσις δέ ἀλλότριος πάντῃ θεός καί ὁ πρῶτος φύσις . οὐ οὖν διάστασις , ἵνα μή λύσις · οὐδέ μάχη , ἵνα μή διάστασις · οὐδέ σύνθεσις , ἵνα μή μάχη · διά οὗτος οὐδέ σῶμα , ἵνα μή σύνθεσις . ἐκ ὁ τελευταῖος ἐπί ὁ πρῶτος ὁ λόγος ἄνειμι οὕτως ἵστημι .
gregorius-nazianzenus.de-theologia-orat-28 8
Ἠὼς δὲ καὶ σωθήσεται τὸ διὰ πάντων διήκειν καὶ πληροῦν τὰ πάντα θεόν , κατὰ τό · Οὐχὶ τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν ἐγὼ πληρῶ ; λέγει κύριος , καί · Ηνεῦμα κυρίου πεπλήρωκε τὴν οἰκουμένην , εἰ τὸ μὲν περιγράφοι , τὸ δὲ περιγράφοιτο ; ἢ γὰρ διὰ κενοῦ χωρήσει τοῦ παντός , καὶ τὰ πάντα οἰχήσεται ἡμῖν , ἵν ὑβρισθῇ θεός , καὶ σῶμα γενόμενος , καὶ οὐκ ἔχων ὅσα πεποίηκεν · ἢ σῶμα ἐν σώμασιν ἔσται , ὅπερ ἀδύνατον · ἢ πλακήσεται καὶ ἀντι - παρατεθήσεται , ὥσπερ ὅσα τῶν ὑγρῶν μίγνυται , καὶ τὸ μὲν τέμνει , ὑπὸ δὲ τοῦ τμηθήσεται , ὃ καὶ τῶν Ἐπικουρείων ἀτόμων ἀτοπώτερόν τε καὶ γραωδέστερον · καὶ οὕτω διαπεσεῖται ἡμῖν , καὶ σῶμα οὐχ ἕξει , οὐδὲ πῆξίν τινα , ὁ περὶ τοῦ σώματος λόγος . εἰ δὲ ἄυλον φήσομεν , εἰ μὲν τὸ πέμπτον , ὥς τισιν ἔδοξε , καὶ τὴν κύκλῳ φορὰν φερόμενον , ἔστω μὲν ἄυλόν τι καὶ πέμπτον σῶμα , εἰ βούλονται δέ , καὶ ἀσώματον , κατὰ τὴν αὐτόνομον αὐτῶν τοῦ λόγου φορὰν καὶ ἀνάπλασιν · οὐδὲν γὰρ νῦν περὶ τούτου διοίσομαι . κατὰ τί δὲ τῶν κινουμένων ἔσται καὶ φερομένων , ἵνα μὴ λέγω τὴν ὕβριν , εἰ τὰ αὐτὰ τοῖς πεποιημένοις ὁ πεποιηκὼς κινηθήσεται , καὶ τοῖς φερομένοις ὁ φέρων , εἴ γε καὶ τοῦτο δώσουσι ; τί δὲ τὸ τοῦτο πάλιν κινοῦν ; τί δὲ τὸ τὸ πᾶν κινοῦν ; κἀκεῖνο τί ; καὶ τί πάλιν ἐκεῖνο ; καὶ τοῦτο εἰς ἄπειρον . πῶς δὲ οὐκ ἐν τόπῳ πάντως , εἴ γε φερόμενον ; εἰ δὲ ἄλλο τι παρὰ τὸ πέμπτον φήσουσιν , εἰ μὲν ἀγγελικόν , πόθεν ὅτι ἄγγελοι σώματα , καὶ τίνα ταῦτα ; καὶ πόσον ὑπὲρ ἄγγελον εἴη θεός , οὗ λειτουργὸς ἄγγελος ; εἰ δὲ ὑπὲρ ταῦτα , πάλιν εἰσήχθη σωμάτων ἐσμὸς ἀλόγιστος , καὶ φλυαρίας βυθός , οὐδαμοῦ στῆναι δυνάμενος .
Lemmas: Ἠώς δέ καί σῴζω ὁ διά πᾶς διήκω καί πληρόω ὁ πᾶς θεός , κατά ὁ · οὐ ὁ οὐρανός καί ὁ γῆ ἐγώ πληρόω ; λέγω κύριος , καί · Ηνεῦμα κύριος πληρόω ὁ οἰκέω , εἰμί ὁ μέν περιγράφω , ὁ δέ περιγράφω ; ἢ γάρ διά κενός χωρέω ὁ πᾶς , καί ὁ πᾶς οἴχομαι ἐγώ , ἵνα ὑβρίζω θεός , καί σῶμα γίγνομαι , καί οὐ ἔχω ὅσος ποιέω · ἢ σῶμα ἐν σῶμα εἰμί , ὅσπερ ἀδύνατος · ἢ πλάσσω καί ἀντι - παρατίθημι , ὥσπερ ὅσος ὁ ὑγρός μίγνυμι , καί ὁ μέν τέμνω , ὑπό δέ ὁ τέμνω , ὅς καί ὁ Ἐπικούρειος ἄτομος ἄτοπος τε καί γραώδης · καί οὗτος διαπίπτω ἐγώ , καί σῶμα οὐ ἔχω , οὐδέ πῆξις τις , ὁ περί ὁ σῶμα λόγος . εἰμί δέ ἄυλος φημί , εἰμί μέν ὁ πέμπτος , ὅς τις δοκέω , καί ὁ κύκλος φορά φέρω , ἵστημι μέν ἄυλος τίς καί πέμπτος σῶμα , εἰμί βούλομαι δέ , καί ἀσώματος , κατά ὁ αὐτόνομος αὐτός ὁ λόγος φορά καί ἀνάπλασις · οὐδείς γάρ νῦν περί οὗτος διαφέρω . κατά τίς δέ ὁ κινέω εἰμί καί φέρω , ἵνα μή λέγω ὁ ὕβρις , εἰμί ὁ αὐτός ὁ ποιέω ὁ ποιέω κινέω , καί ὁ φέρω ὁ φέρω , εἰμί γε καί οὗτος δίδωμι ; τίς δέ ὁ οὗτος πάλιν κινέω ; τίς δέ ὁ ὁ πᾶς κινέω ; ἐκεῖνος τίς ; καί τίς πάλιν ἐκεῖνος ; καί οὗτος εἰς ἤπειρος . πῶς δέ οὐ ἐν τόπος πάντως , εἰμί γε φέρω ; εἰμί δέ ἄλλος τίς παρά ὁ πέμπτος φημί , εἰμί μέν ἀγγελικός , πόθεν ὅτι ἄγγελος σῶμα , καί τίς οὗτος ; καί πόσος ὑπέρ ἄγγελος εἰμί θεός , ὅς λειτουργός ἄγγελος ; εἰμί δέ ὑπέρ οὗτος , πάλιν εἰσάγω σῶμα ἑσμός ἀλόγιστος , καί φλυαρία βυθός , οὐδαμοῦ ἵστημι δύναμαι .
gregorius-nazianzenus.de-theologia-orat-28 10
ἐπεὶ δέ ἐστιν ἀσώματον ἡμῖν τὸ θεῖον , μικρόν τι προσεξετάσωμεν . πότερον οὐδαμοῦ τοῦτο , ἢ ἔστιν ὅπου ; εἰ μὲν γὰρ οὐδαμοῦ , ζητήσαι τις ἃν τῶν ἄγαν ἐξεταστικῶν , πῶς ἂν καὶ εἴη . εἰ γὰρ τὸ μὴ ὃν οὐδαμοῦ , τὸ μηδαμοῦ τυχὸν οὐδὲ ὄν . εἰ δέ ἐστί που , πάντως ἐπείπερ ἐστὶν ἢ ἐν τῷ παντὶ ἢ ὑπὲρ τὸ πᾶν . ἀλλ’ εἰ μὲν ἐν τῷ παντί , ἤ τινι , ἢ πανταχοῦ . καὶ εἰ μὲν ἔν τινι , ὑπ’ ἐλάττονος περιγραφήσεται τοῦ τινός , εἰ δὲ πανταχοῦ , ὑπὸ πλείονος καὶ ἄλλου πολλοῦ , λέγω δὲ τὸ περιεχόμενον τοῦ περιέχοντος , εἰ τὸ πᾶν ὑπὸ τοῦ παντὸς μέλλοι περισχεθήσεσθαι , καὶ μηδένα τόπον εἶναι περιγραφῆς ἐλεύθερον . ταῦτα μέν εἰ ἐν τῷ παντί . καὶ ποῦ πρὶν γενέσθαι τὸ πᾶν ; οὐδὲ γὰρ τοῦτο μικρὸν εἰς ἀπορίαν . εἰ δὲ ὑπὲρ τὸ πᾶν , ἆρ᾿ οὐδὲν ἦν τὸ διορίζον αὐτὸ τοῦ παντός ; ποῦ δὲ τὸ ὑπὲρ τοῦτο ; καὶ πῶς ἐνοήθη τὸ ὑπεραῖρον καὶ ὑπεραιρόμενον , οὐκ ὄντος ὅρου τινὸς τοῦ τέμνοντος ταῦτα καὶ διορίζοντος ; ἢ χρὴ πάντως εἶναι τὸ μέσον , καὶ ᾧ περατοῦται τὸ πᾶν καὶ τὸ ὑπὲρ τὸ πᾶν ; καὶ τί ἄλλο τοῦτο ἢ τόπος ἐστίν , ὅνπερ ἐφύγομεν ; καὶ οὔπω λέγω τὸ περιγραπτὸν πάντως εἶναι τὸ θεῖον , καὶ εἰ διανοίᾳ καταληπτόν · ἓν γὰρ περιγραφῆς εἶδος καὶ ἡ κατάληψις .
Lemmas: ἐπεί δέ εἰμί ἀσώματος ἐγώ ὁ θέω , μικρός τίς προσεξετάζω . πότερος οὐδαμοῦ οὗτος , ἢ εἰμί ὅπου ; εἰμί μέν γάρ οὐδαμοῦ , ζητέω τις ἄν ὁ ἄγαν εξεταστικός , πῶς εἄν καί εἰμί . εἰμί γάρ ὁ μή ὅς οὐδαμοῦ , ὁ μηδαμοῦ τυγχάνω οὐδέ εἰμί . εἰμί δέ εἰμί ποῦ , πάντως ἐπεί εἰμί ἢ ἐν ὁ πᾶς ἢ ὑπέρ ὁ πᾶς . ἀλλά εἰμί μέν ἐν ὁ πᾶς , ἤ τις , ἢ πανταχοῦ . καί εἰμί μέν ἐν τις , ὑπό μικρός περιγράφω ὁ τις , εἰμί δέ πανταχοῦ , ὑπό πλείων καί ἄλλος πολύς , λέγω δέ ὁ περιέχω ὁ περιέχω , εἰμί ὁ πᾶς ὑπό ὁ πᾶς μέλλω περιέχω , καί μηδείς τόπος εἰμί περιγραφή ἐλεύθερος . οὗτος μέν εἰμί ἐν ὁ πᾶς . καί ποῦ πρίν γίγνομαι ὁ πᾶς ; οὐδέ γάρ οὗτος μικρός εἰς ἀπορία . εἰμί δέ ὑπέρ ὁ πᾶς , ἆρα οὐδείς εἰμί ὁ διορίζω αὐτός ὁ πᾶς ; ποῦ δέ ὁ ὑπέρ οὗτος ; καί πῶς νοέω ὁ ὑπεραίρω καί ὑπεραίρω , οὐ εἰμί ὁράω τις ὁ τέμνω οὗτος καί διορίζω ; ἢ χρή πάντως εἰμί ὁ μέσος , καί ὅς περατόω ὁ πᾶς καί ὁ ὑπέρ ὁ πᾶς ; καί τίς ἄλλος οὗτος ἢ τόπος εἰμί , ὅσπερ φεύγω ; καί οὔπω λέγω ὁ περιγράφω πάντως εἰμί ὁ θέω , καί εἰμί διάνοια καταληπτός · εἷς γάρ περιγραφή εἶδος καί ὁ κατάληψις .
gregorius-nazianzenus.de-theologia-orat-28 11
τίνος οὖν ἕνεκεν ταῦτα διῆλθον , καὶ περιεργότερον ἴσως ἢ κατὰ τὰς τῶν πολλῶν ἀκοάς , καὶ κατὰ τὸν νῦν κεκρατηκότα τύπον τῶν λόγων , ὃς τὸ γενναῖον καὶ ἁπλοῦν ἀτιμάσας τὸ σκολιὸν καὶ γριφοειδὲς ἐπεισήγαγεν · ὡς ἐκ τῶν καρπῶν τὸ δένδρον γινώσκεσθαι , λέγω δὲ τὸ ἐνεργοῦν τὰ τοιαῦτα δόγματα σκότος ἐκ τοῦ ζόφου τῶν λεγομένων ; οὐ γὰρ ἵνα καὶ αὐτὸς παράδοξα λέγειν δόξω , καὶ περιττὸς φαίνωμαι τὴν σοφίαν , πλέκων συνδέσμους καὶ διαλύων κρατούμενα · τοῦτο δὴ τὸ μέγα θαῦμα τοῦ Δανιήλ · ἀλλ’ ἵν ἐκεῖνο δηλώσαιμι , ὅ μοι λέγειν ὁ λόγος ἀπ’ ἀρχῆς ὥρμησεν . τοῦτο δὲ ἦν τί ; τὸ μὴ ληπτὸν εἶναι ἀνθρωπίνῃ διανοίᾳ τὸ θεῖον , μηδὲ ὅλον ὅσον ἐστὶ φαντάζεσθαι · καὶ τοῦτο οὔτε διὰ φθόνον,—μακρὰν γὰρ τῆς θείας φύσεως φθόνος , τῆς γε ἀπαθοῦς καὶ μόνης ἀγαθῆς καὶ κυρίας , καὶ μάλιστα τῶν ἑαυτοῦ κτισμάτων περὶ τὸ τιμιώτατον · τί γὰρ Λόγῳ πρὸ τῶν λογικῶν ; ἐπεὶ καὶ αὐτὸ τὸ ὑποστῆναι τῆς ἄκρας ἀγαθότητος·—οὔτε εἰς τιμὴν ἑαυτοῦ καὶ δόξαν τοῦ πλήρους , ἵνα τῷ ἀνεφίκτῳ τὸ τίμιον ἔχῃ καὶ τὸ σεβάσμιον . τοῦτο γὰρ πάντως σοφιστικὸν καὶ ἀλλότριον , μὴ ὅτι θεοῦ , ἀλλ’ οὐδὲ ἀνθρώπου μετρίως ἐπιεικοῦς , καί τι δεξιὸν ἑαυτῷ συνειδότος , ἐκ τοῦ κωλύειν ἑτέρους τὸ πρωτεῖον πορίζεσθαι .
Lemmas: τίς οὖν ἕνεκα οὗτος διέρχομαι , καί περίεργος ἴσως ἢ κατά ὁ ὁ πολύς ἀκοή , καί κατά ὁ νῦν κρατέω τύπος ὁ λόγος , ὅς ὁ γενναῖος καί ἁπλόος ἀτιμάζω ὁ σκολιός καί γριφώδης ἐπεισάγω · ὡς ἐκ ὁ καρπός ὁ δένδρον γιγνώσκω , λέγω δέ ὁ ἐνεργέω ὁ τοιοῦτος δόγμα σκότος ἐκ ὁ ζόφος ὁ λέγω ; οὖον γάρ ἵνα καί αὐτός παράδοξος λέγω δοκέω , καί περισσός φαίνω ὁ σοφία , πλέκω σύνδεσμος καί διαλύω κρατέω · οὗτος δή ὁ μέγας θαῦμα ὁ Δανιήλ · ἀλλά ἵνα ἐκεῖνος δηλόω , ὅς ἐγώ λέγω ὁ λόγος ἀπό ἀρχή ὁρμάω . οὗτος δέ εἰμί τίς ; ὁ μή ληπτός εἰμί ἀνθρώπινος διάνοια ὁ θέω , μηδέ ὅλος ὅσος εἰμί φαντάζω · καί οὗτος οὔτε διά φθόνον,—μακρὰν γάρ ὁ θεῖος φύσις φθόνος , ὁ γε ἀπαθής καί μόνος ἀγαθός καί κύριος , καί μάλιστα ὁ ἑαυτοῦ κτίσμα περί ὁ τίμιος · τίς γάρ Λόγος πρό ὁ λογικός ; ἐπεί καί αὐτός ὁ ὑφίστημι ὁ ἄκρος ἀγαθότης εἰς τιμή ἑαυτοῦ καί δόξα ὁ πλήρης , ἵνα ὁ ἀνέφικτος ὁ τίμιος ἔχω καί ὁ σεβάσμιος . οὗτος γάρ πάντως σοφιστικός καί ἀλλότριος , μή ὅτι θεός , ἀλλά οὐδέ ἄνθρωπος μέτριος ἐπιεικής , καί τίς δεξιός ἑαυτοῦ σύνοιδα , ἐκ ὁ κωλύω ἕτερος ὁ πρωτεῖος πορίζω .
gregorius-nazianzenus.de-theologia-orat-28 14
Ἐντεῦθεν οἱ μὲν ἥλιον , οἱ δὲ σελήνην , οἱ δὲ ἀστέρων πλῆθος , οἱ δὲ οὐρανὸν αὐτὸν ἅμα τούτοις , οἷς καὶ τὸ πᾶν ἄγειν δεδώκασι κατὰ τὸ ποιὸν ἢ ποσὸν τῆς κινήσεως · οἱ δὲ τὰ στοιχεῖα , γῆν , ὕδωρ , ἀέρα , πῦρ , διὰ τὸ χρειῶδες , ὧν ἄνευ οὐδὲ συστῆναι δυνατὸν τὸν ἀνθρώπινον βίον · οἱ δὲ ὅ τι τύχοιεν ἕκαστος τῶν ὁρατῶν ἐσεβάσθησαν , ὧν ἑώρων τὰ κάλλιστα θεοὺς προστησάμενοι . εἰσὶ δὲ οἳ καὶ εἰκόνας καὶ πλάσματα , πρῶτα μὲν τῶν οἰκείων , οἵ γε περιπαθέστεροι καὶ σωματικώτεροι , καὶ τιμῶντες τοὺς ἀπελθόντας τοῖς ὑπομνήμασιν · ἔπειτα καὶ τῶν ξένων , οἱ μετ’ ἐκείνους καὶ μακρὰν ἀπ’ ἐκείνων , ἀγνοίᾳ τῆς πρώτης φύσεως , καὶ ἀκολουθίᾳ τῆς παραδοθείσης τιμῆς , ὡς ἐννόμου καὶ ἀναγκαίας , ἐπειδὴ χρόνῳ τὸ ἔθος βεβαιωθὲν ἐνομίσθη νόμος . οἶμαι δὲ καὶ δυναστείαν τινὲς θεραπεύοντες , καὶ ῥώμην ἐπαινέσαντες , καὶ κάλλος θαυμάσαντες , θεὸν ἐποίησαν τῷ χρόνῳ τὸν τιμώμενον , προσλαβόμενοί τινα καὶ μῦθον τῆς ἐξαπάτης ἐπίκουρον .
Lemmas: ἐντεῦθεν ὁ μέν ἥλιος , ὁ δέ σελήνη , ὁ δέ ἀστήρ πλῆθος , ὁ δέ οὐρανός αὐτός ἅμα οὗτος , ὅς καί ὁ πᾶς ἄγω δίδωμι κατά ὁ ποιός ἢ ποσός ὁ κίνησις · ὁ δέ ὁ στοιχεῖον , γῆ , ὕδωρ , ἀήρ , πῦρ , διά ὁ χρειώδης , ὅς ἄνευ οὐδέ συνίστημι δυνατός ὁ ἀνθρώπινος βίος · ὁ δέ ὅς τίς τυγχάνω ἕκαστος ὁ ὁρατής σεβάζομαι , ὅς ὁράω ὁ καλῶς θεός προίστημι . εἰμί δέ ἕ καί εἰκών καί πλάσμα , πρῶτος μέν ὁ οἰκέω , ὁ γε περιπαθής καί σωματικός , καί τιμή ὁ ἀπέρχομαι ὁ ὑπόμνημα · ἔπειτα καί ὁ ξένος , ὁ μετά ἐκεῖνος καί μακράν ἀπό ἐκεῖνος , ἄγνοια ὁ πρῶτος φύσις , καί ἀκολουθία ὁ παραδίδωμι τιμή , ὡς ἔννομος καί ἀναγκαῖος , ἐπεί χρόνος ὁ ἔθος βεβαιόω νομίζω νόμος . οἴομαι δέ καί δυναστεία τις θεραπεύω , καί ῥώμη ἐπαινέω , καί κάλλος θαυμάζω , θεός ποιέω ὁ χρόνος ὁ τιμάω , προσλαμβάνω τις καί μῦθος ὁ ἐξαπάτη ἐπίκουρος .
gregorius-nazianzenus.de-theologia-orat-28 15
Οἱ ἐμπαθέστεροι δὲ αὐτῶν καὶ τὰ πάθη θεοὺς ἐνόμισαν , ἢ θεοῖς ἐτίμησαν , θυμόν , καὶ μιαιφονίαν , καὶ ἀσέλγειαν , καὶ μέθην , καὶ οὐκ οἶδ’ ὅ τι ἄλλο τῶν τούτοις παραπλησίων , οὐ καλὴν οὐδὲ δικαίαν ταύτην ἀπολογίαν εὑράμενοι τῶν οἰκείων ἁμαρτημάτων . καὶ τοὺς μὲν ἀφῆκαν κάτω , τοὺς δὲ ὑπὸ γῆν ἔκρυψαν,—τοῦτο συνετῶς μόνον,—τοὺς δὲ ἀνήγαγον εἰς τὸν οὐρανόν . ὢ τῆς γελοίας κληροδοσίας . εἶτα ἑκάστῳ τῶν πλασμάτων ὄνομά τι θεῶν ἢ δαιμόνων ἐπιφημίσαντες , κατὰ τὴν ἐξουσίαν καὶ αὐτονομίαν τῆς πλάνης , καὶ ἀγάλματα ἱδρυσάμενοι , ὧν καὶ τὸ πολυτελὲς δέλεαρ , αἵμασί τε καὶ κνίσσαις , ἔστι δὲ οἱ γε καὶ πράξεσι λίαν αἰσχραῖς , μανίαις τε καὶ ἀνθρωποκτονίαις , τιμᾷν τοῦτο ἐνόμισαν . τοιαύτας γὰρ ἔπρεπεν εἶναι θεῶν τοιούτων καὶ τὰς τιμάς . ἤδη δὲ καὶ κνωδάλοις , καὶ τετραπόδοις , καὶ ἑρπετοῖς , καὶ τούτων τοῖς αἰσχίστοις τε καὶ γελοιοτάτοις , ἑαυτοὺς καθύβρισαν , καὶ τούτοις φέροντες τὴν τοῦ θεοῦ δόξαν προσέθηκαν · ὡς μὴ ῥᾴδιον εἶναι κρῖναι , πότερον δεῖ καταφρονεῖν μᾶλλον τῶν προσκυνούντων ἢ τῶν προσκυνουμένων . τάχα δὲ καὶ πολὺ πλέον τῶν λατρευόντων , ὅτι λογικῆς ὄντες φύσεως , καὶ χάριν θεοῦ δεξάμενοι , τὸ χεῖρον ὡς ἄμεινον προεστήσαντο . καὶ τοῦτο τοῦ πονηροῦ τὸ σόφισμα , τῷ καλῷ καταχρησαμένου πρὸς τὸ κακόν , οἷα τὰ πολλὰ τῶν ἐκείνου κακουργημάτων . παραλαβὼν γὰρ αὐτῶν τὸν πόθον πλανώμενον κότα θεοῦ ζήτησιν , ἵν εἰς ἑαυτὸν περισπάσῃ τὸ κράτος , καὶ κλέψῃ τὴν ἔφεσιν , ὥσπερ τυφλὸν χειραγωγῶν ὁδοῦ ὁδοῦ τινὸς ἐφιέμενον , ἄλλους ἀλλαχοῦ κατεκρήμνισε , καὶ διέσπειρεν εἰς ἕν τι θανάτου καὶ ἀπωλείας βάραθρον .
Lemmas: ὁ ἐμπαθής δέ αὐτός καί ὁ πάθος θεός νομίζω , ἢ θεός τιμάω , θυμός , καί μιαιφονία , καί ἀσέλγεια , καί μέθη , καί οὐ οἶδα ὅς τίς ἄλλος ὁ οὗτος παραπλήσιος , οὖον καλός οὐδέ Δίκαιος οὗτος ἀπολογία εὑρίσκω ὁ οἰκέω ἁμάρτημα . καί ὁ μέν ἀφίημι κάτω , ὁ δέ ὑπό γῆ ἐκρύπτω συνετός μόνος δέ ἀνάγω εἰς ὁ οὐρανός . ὦ ὁ γελοῖος κληροδοσία . εἶτα ἕκαστος ὁ πλάσμα ὄνομα τίς θεός ἢ δαίμων ἐπιφημίζω , κατά ὁ ἐξουσία καί αὐτονομία ὁ πλάνης , καί ἄγαλμα ἱδρύω , ὅς καί ὁ πολυτελής δέλεαρ , αἷμα τε καί κνῖσα , εἰμί δέ ὁ γε καί πρᾶξις λίαν αἰσχρός , μανία τε καί ἀνθρωποκτονία , τιμάω οὗτος νομίζω . τοιοῦτος γάρ πρέπω εἰμί θεός τοιοῦτος καί ὁ τιμή . ἤδη δέ καί κνώδαλον , καί τετράποδος , καί ἑρπετόν , καί οὗτος ὁ αἰσχρός τε καί γελοῖος , ἑαυτοῦ καθυβρίζω , καί οὗτος φέρω ὁ ὁ θεός δόξα προστίθημι · ὡς μή ῥᾴδιος εἰμί κρίνω , πότερος δεῖ καταφρονέω μᾶλλον ὁ προσκυνέω ἢ ὁ προσκυνέω . τάχα δέ καί πολύς πλέω ὁ λατρεύω , ὅτι λογικός εἰμί φύσις , καί χάρις θεός δέχομαι , ὁ χείρων ὡς ἀγαθός προίστημι . καί οὗτος ὁ πονηρός ὁ σόφισμα , ὁ καλός καταχράω πρός ὁ κακός , οἷος ὁ πολύς ὁ ἐκεῖνος κακούργημα . παραλαμβάνω γάρ αὐτός ὁ πόθος πλανάω κότα θεός ζήτησις , ἵνα εἰς ἑαυτοῦ περισπάω ὁ κράτος , καί κλέπτω ὁ ἔφεσις , ὥσπερ τυφλός χειραγωγέω ὁδός ὁδός τις ἐφίημι , ἄλλος ἀλλαχοῦ κατακρημνίζω , καί διασπείρω εἰς εἷς τίς θάνατος καί ἀπώλεια βάραθρον .
gregorius-nazianzenus.de-theologia-orat-28 16
Οὗτοι μὲν δὴ ταῦτα · ἡμᾶς δὲ ὁ λόγος δεξάμενος ἐφιεμένους θεοῦ , καὶ μὴ ἀνεχομένους τὸ ἀνηγεμόνευτόν τε καὶ ἀκυβέρνητον , εἶτα τοῖς ὁρωμένοις προσβάλλων καὶ τοῖς ἀπαρχῆς ἐντυγχάνων , οὔτε μέχρι τούτων ἔστησεν , — οὐ γὰρ ἦν λόγου δοῦναι τὴν ἡγεμονίαν τοῖς ὁμοτίμοις κατὰ τὴν αἴσθησιν,—καὶ διὰ τούτων ἄγει πρὸς τὸ ὑπὲρ ταῦτα , καὶ δι’ οὗ τούτοις τὸ εἶναι περίεστιν . τί γὰρ τὸ τάξαν τὰ οὐράνια καὶ τὰ ἐπίγεια , ὅσα τε δι’ ἀέρος καὶ ὅσα καθ’ ὕδατος , μᾶλλον δὲ τὰ πρὸ τούτων , οὐρανόν , καὶ γῆν , καὶ ἀέρα , καὶ φύσιν ὕδατος ; τίς ταῦτα ἔμιξε καὶ ἐμέρισεν ; τίς ἢ κοινωνία τούτων πρὸς ἄλληλα , καὶ συμφυία , καὶ σύμπνοια ; ἐπαινῶ γὰρ τὸν εἰρηκότα , κἂν ἀλλότριος ᾖ . τί τὸ ταῦτα κεκινηκὸς καὶ ἄγον τὴν ἄληκτον φορὰν καὶ ἀκώλυτον ; ἀρ’ οὐχ ὁ τεχνίτης τούτων , καὶ πᾶσι λόγον ἐνθείς , καθ’ ὃν τὸ πᾶν φέρεταί τε καὶ διεξάγεται ; τίς δὲ ὁ τεχνίτης τούτων ; ἀρ’ οὐχ ὁ πεποιηκὼς ταῦτα καὶ εἰς τὸ εἶναι παραγαγών ; οὐ γὰρ δὴ τῷ αὐτομάτῳ δοτέον τοσαύτην δύναμιν . ἔστω γὰρ τὸ γενέσθαι τοῦ αὐτομάτου . τίνος τὸ τάξαι ; καὶ τοῦτο , εἰ δοκεῖ , δῶμεν . τίνος τὸ τηρῆσαι καὶ φυλάξαι καθ’ οὓς πρῶτον ὑπέστη λόγους ; ἑτέρου τινός , ἢ τοῦ αὐτομάτου ; ἑτέρου δηλαδὴ παρὰ τὸ αὐτόματον . τοῦτο δὲ τί ποτε ἄλλο πλὴν θεός ; οὕτως ὁ ἐκ θεοῦ λόγος , καὶ πᾶσι σύμφυτος , καὶ πρῶτος ἐν ἡμῖν νόμος , καὶ πᾶσι συνημμένος , ἐπὶ θεὸν ἡμᾶς ἀνήγαγεν ἐκ τῶν ὁρωμένων . καὶ δὴ λέγωμεν ἀρξάμενοι πάλιν .
Lemmas: οὗτος μέν δή οὗτος · ἐγώ δέ ὁ λόγος δέχομαι ἐφίημι θεός , καί μή ἀνέχω ὁ ἀνηγεμόνευτος τε καί ἀκυβέρνητος , εἶτα ὁ ὁράω προσβάλλω καί ὁ ἀπαρχῆς ἐντυγχάνω , οὔτε μέχρι οὗτος ἵστημι , — οὖον γάρ εἰμί λόγος δίδωμι ὁ ἡγεμονία ὁ ὁμότιμος κατά ὁ αἴσθησιν,—καὶ διά οὗτος ἄγω πρός ὁ ὑπέρ οὗτος , καί διά ὅς οὗτος ὁ εἰμί περίειμι . τίς γάρ ὁ τάσσω ὁ οὐράνιος καί ὁ ἐπίγειος , ὅσος τε διά ἀήρ καί ὅσος κατά ὕδωρ , μᾶλλον δέ ὁ πρό οὗτος , οὐρανός , καί γῆ , καί ἀήρ , καί φύσις ὕδωρ ; τίς οὗτος μίγνυμι καί μερίζω ; τίς ἢ κοινωνία οὗτος πρός ἀλλήλων , καί συμφυΐα , καί σύμπνοια ; ἐπαινέω γάρ ὁ ἐρῶ , κἀν ἀλλότριος εἰμί . τίς ὁ οὗτος κινέω καί ἄγω ὁ ἄληκτος φορά καί ἀκώλυτος ; ἀρά οὐ ὁ τεχνίτης οὗτος , καί πᾶς λόγος ἐντίθημι , κατά ὅς ὁ πᾶς φέρω τε καί διεξάγω ; τίς δέ ὁ τεχνίτης οὗτος ; ἀρά οὐ ὁ ποιέω οὗτος καί εἰς ὁ εἰμί παράγω ; οὖον γάρ δή ὁ αὐτόματος δοτέος τοσοῦτος δύναμις . ἵστημι γάρ ὁ γίγνομαι ὁ αὐτόματος . τίς ὁ τάσσω ; καί οὗτος , εἰμί δοκέω , δήω . τίς ὁ τηρέω καί φυλάσσω κατά ὅς πρῶτος ὑφίστημι λόγος ; ἕτερος τις , ἢ ὁ αὐτόματος ; ἕτερος δηλαδή παρά ὁ αὐτόματος . οὗτος δέ τίς ποτός ἄλλος πλήν θεός ; οὕτως ὁ ἐκ θεός λόγος , καί πᾶς σύμφυτος , καί πρῶτος ἐν ἐγώ νόμος , καί πᾶς συνάπτω , ἐπί θεός ἐγώ ἀνάγω ἐκ ὁ ὁράω . καί δή λέγω ἄρχω πάλιν .
gregorius-nazianzenus.de-theologia-orat-28 17
Θεόν , ὅ τί ποτε μέν ἐστι τὴν φύσιν καὶ τὴν οὐσίαν , οὔτε τις εὗρεν ἀνθρώπων πώποτε , οὔτε μὴ εὕρῃ . ἀλλ’ εἰ μὲν εὑρήσει ποτέ , ζητείσθω τοῦτο καὶ φιλοσοφείσθω παρὰ τῶν βουλομένων . εὑρήσει δέ , ὡς ἐμὸς λόγος , ἐπειδὰν τὸ θεοειδὲς τοῦτο καὶ θεῖον , λέγω δὲ τὸν ἡμέτερον νοῦν τε καὶ λόγον , τῷ οἰκείῳ προσμίξῃ , καὶ ἡ εἰκὼν ἀνέλθῃ πρὸς τὸ ἀρχέτυπον , οὗ νῦν ἔχει τὴν ἔφεσιν . καὶ τοῦτο εἶναί μοι δοκεῖ τὸ πάνυ φιλοσοφούμενον , ἐπιγνώσεσθαί ποτε ἡμᾶς , ὅσον ἐγνώσμεθα . τὸ δὲ νῦν εἶναι βραχεῖά τις ἀπορροὴ πᾶν τὸ εἰς ἡμᾶς φθάνον , καὶ οἷον μεγάλου φωτὸς μικρὸν ἀπαύγασμα . ὥστε καὶ εἴ τις ἔγνω θεόν , ἢ ἐγνωκέναι μεμαρτύρηται , τοσοῦτον ἔγνω , ὅσον ἄλλου μὴ τὸ ἴσον ἐλλαμφθέντος φανῆναι φωτοειδέστερος . καὶ τὸ ὑπερβάλλον τέλειον ἐνομίσθη , οὐ τῇ ἀληθείᾳ , τῇ δὲ τοῦ πλησίον δυνάμει παραμετρούμενον .
Lemmas: Θεός , ὅς τίς ποτός μέν εἰμί ὁ φύσις καί ὁ οὐσία , οὔτε τις εὑρίσκω ἄνθρωπος πώποτε , οὔτε μή εὑρίσκω . ἀλλά εἰμί μέν εὑρίσκω ποτός , ζητέω οὗτος καί φιλοσοφέω παρά ὁ βούλομαι . εὑρίσκω δέ , ὡς ἐμός λόγος , ἐπειδάν ὁ θεοειδής οὗτος καί θέω , λέγω δέ ὁ ἡμέτερος νόος τε καί λόγος , ὁ οἰκεῖος προσμείγνυμι , καί ὁ εἰκών ἀνέρχομαι πρός ὁ ἀρχέτυπος , ὅς νῦν ἔχω ὁ ἔφεσις . καί οὗτος εἰμί ἐγώ δοκέω ὁ πάνυ φιλοσοφέω , ἐπιγιγνώσκω ποτός ἐγώ , ὅσος γιγνώσκω . ὁ δέ νῦν εἰμί βραχύς τις ἀπορροή πᾶς ὁ εἰς ἐγώ φθάνω , καί οἷος μέγας φάος μικρός ἀπαύγασμα . ὥστε καί εἰμί τις γιγνώσκω θεός , ἢ γιγνώσκω μαρτυρέω , τοσοῦτος γιγνώσκω , ὅσος ἄλλος μή ὁ ἴσος ἐλλάμπω φαίνω φωτοειδής . καί ὁ ὑπερβάλλω τέλειος νομίζω , οὖον ὁ ἀλήθεια , ὁ δέ ὁ πλησίος δύναμις παραμετρέω .
gregorius-nazianzenus.de-theologia-orat-28 18
Διὰ τοῦτο Ἐνὼς μὲν ἤλπισεν ἐπικαλεῖσθαι τὸν κύριον · ἐλπὶς τὸ κατορθούμενον ἦν , καὶ τοῦτο οὐ γνώσεως , ἀλλ’ ἐπικλήσεως . Ἑνὼχ δὲ μετετέθη μέν , οὔπω δὲ δῆλον , εἰ θεοῦ φύσιν περιλαβών , ἢ περιληψόμενος . τοῦ δὲ Νῶε καλὸν ἡ εὐαρέστησις , τοῦ καὶ κόσμον ὅλον ἐξ ὑδάτων διασώσασθαι πιστευθέντος , ἢ κόσμου σπέρματα , ξύλῳ μικρῷ φεύγοντι τὴν ἐπίκλυσιν . Ἀβραὰμ δὲ ἐδικαιώθη μὲν ἐκ πίστεως , ὁ μέγας πατριάρχης , καὶ θύει θυσίαν ξένην καὶ τῆς μεγάλης ἀντίτυπον · θεὸν δὲ οὐχ ὡς θεὸν εἶδεν , ἀλλ’ ὡς ἄνθρωπον ἔθρεψε , καὶ ἐπῃνέθη , σεβασθεὶς ὅσον κατέλαβεν . Ἰακὼβ δὲ κλίμακα μὲν ὑψηλὴν ἐφαντάσθη τινά , καὶ ἀγγέλων ἄνοδον , καὶ στήλην ἀλείφει μυστικῶς , ἴσως ἵνα τὸν ὑπὲρ ἡμῶν ἀλειφθέντα λίθον παραδηλώσῃ , καὶ Εἶδος Θεοῦ τόπῳ τινὶ προσηγορίαν δίδωσιν εἰς τιμὴν τοῦ ὀφθέντος , καὶ ὡς ἀνθρώπῳ τῷ θεῷ προσπαλαίει , ἥτις ποτέ ἐστιν ἡ πάλη θεοῦ πρὸς ἄνθρωπον , ἢ τάχα τῆς ἀνθρωπίνης ἀρετῆς πρὸς θεὸν ἀντεξέτασις , καὶ σύμβολα τῆς πάλης ἐπὶ τοῦ σώματος φέρει , τὴν ἧτταν παραδεικνύντα τῆς γενητῆς φύσεως , καὶ ἆθλον εὐσεβείας τὴν μεταβολὴν τῆς προσηγορίας λαμβάνει , μετονομασθεὶς ἀντὶ Ἰακὼβ Ἰσραήλ , τοῦτο δὴ τὸ μέγα καὶ τίμιον ὄνομα · ἐκεῖνο δὲ οὔτε αὐτὸς οὔτε τις ὑπὲρ αὐτὸν μέχρι σήμερον ἐκαυχήσατο τῶν δώδεκα δώδεκα φυλῶν , ὧν πατὴρ ἦν , ὅτι θεοῦ φύσιν ἢ ὄψιν ὅλην ἐχώρησεν .
Lemmas: Ζεύς οὗτος Ἐνώς μέν ἐλπίζω ἐπικαλέω ὁ κύριος · Ἐλπὶς ὁ κατορθόω εἰμί , καί οὗτος οὖον γνῶσις , ἀλλά ἐπίκλησις . Ἑνώχ δέ μετατίθημι μέν , οὔπω δέ δῆλος , εἰμί θεός φύσις περιλαμβάνω , ἢ περιλαμβάνω . ὁ δέ Νῶε καλός ὁ εὐαρέστησις , ὁ καί κόσμος ὅλος ἐκ ὕδωρ διασῴζω πιστεύω , ἢ κόσμος σπέρμα , ξύλον μικρός φεύγω ὁ ἐπίκλυσις . Ἀβραάμ δέ δικαιόω μέν ἐκ πίστις , ὁ μέγας πατριάρχης , καί θύω θυσία ξένος καί ὁ μέγας ἀντίτυπος · θεός δέ οὐ ὡς θεός ὁράω , ἀλλά ὡς ἄνθρωπος τρέφω , καί ἐπαινέω , σεβάζομαι ὅσος καταλαμβάνω . Ἰακώβ δέ κλῖμαξ μέν ὑψηλός φαντάζω τις , καί ἄγγελος ἄνοδος , καί στήλη ἀλείφω μυστικός , ἴσως ἵνα ὁ ὑπέρ ἐγώ ἀλείφω λίθος παραδηλόω , καί εἶδος Θεός τόπος τις προσηγορία δίδωμι εἰς τιμή ὁ ὁράω , καί ὡς ἄνθρωπος ὁ θεός προσπαλαίω , ὅστις ποτός εἰμί ὁ πάλη θεός πρός ἄνθρωπος , ἢ τάχα ὁ ἀνθρώπινος ἀρετή πρός θεός ἀντεξέτασις , καί σύμβολον ὁ πάλη ἐπί ὁ σῶμα φέρω , ὁ ἧσσα παραδείκνυμι ὁ γενητός φύσις , καί ἆθλος εὐσέβεια ὁ μεταβολή ὁ προσηγορία λαμβάνω , μετονομάζω ἀντί Ἰακώβ Ἰσραήλ , οὗτος δή ὁ μέγας καί τίμιος ὄνομα · ἐκεῖνος δέ οὔτε αὐτός οὔτε τις ὑπέρ αὐτός μέχρι σήμερον καυχάομαι ὁ δώδεκα δώδεκα Φυλή , ὅς πατήρ εἰμί , ὅτι θεός φύσις ἢ ὄψις ὅλος χωρέω .
gregorius-nazianzenus.de-theologia-orat-28 20
Παύλῳ δὲ εἰ μὲν ἔκφορα ἦν ἃ παρέσχεν ὁ τρίτος οὐρανός , καὶ ἡ μέχρις ἐκείνου πρόοδος ἢ ἀνάβασις ἢ ἀνάληψις , τάχα ἄν τι περὶ θεοῦ πλέον ἔγνωμεν , εἴπερ τοῦτο ἢν τὸ τῆς ἁρπαγῆς μυστήριον . ἐπεὶ δὲ ἄρρητα ἦν , καὶ ἡμῖν σιωπῇ τιμάσθω . τοσοῦτον δὲ ἀκούσωμεν αὐτοῦ Παύλου λέγοντος , ὅτι ἐκ μέρους γινώσκομεν , καὶ ἐκ μέρους προφητεύομεν . ταῦτα καὶ τὰ τοιαῦτα ὁμολογεῖ ὁ μὴ ἰδιώτης τὴν γνῶσιν , ὁ δοκιμὴν ἀπειλῶν τοῦ ἐν αὐτῷ λαλοῦντος χριστοῦ , ὁ μέγας τῆς ἀληθείας προαγωνιστὴς καὶ διδάσκαλος · καὶ πᾶσαν τὴν κάτω γνῶσιν οὐδὲν ὑπὲρ τὰ ἔσοπτρα καὶ τὰ αἰνίγματα τίθεται , ὡς ἐν μικροῖς τῆς ἀληθείας ἱσταμένην ἰνδάλμασιν . εἰ δὲ μὴ λίαν δοκῶ τισὶ περιττὸς καὶ περίεργος τὰ τοιαῦτα ἐξετάζων , οὐδὲ ἄλλα τινὰ τυχὸν ἢ ταῦτα ἦν , ἃ μὴ δύναται νῦν βασταχθῆναι , ἅπερ ὁ Λόγος αὐτὸς ὑπῃνίσσετο , ὥς ποτε βασταχθησόμενα καὶ τρανωθησόμενα · καὶ ἃ μηδ’ ἂν αὐτὸν δυνηθῆναι χωρῆσαι τὸν κάτω κόσμον Ἰωάννης ὁ τοῦ Λόγου πρόδρομος ἡ μεγάλη τῆς ἀληθείας φωνή , διωρίζετο .
Lemmas: Παῦλος δέ εἰμί μέν ἔκφορος εἰμί ὁ παρέχω ὁ τρίτος οὐρανός , καί ὁ μέχρι ἐκεῖνος πρόοδος ἢ ἀνάβασις ἢ ἀνάληψις , τάχα ἄν τίς περί θεός πλέω γιγνώσκω , εἴπερ οὗτος εἄν ὁ ὁ ἁρπαγεύς μυστήριον . ἐπεί δέ ἄρρητα εἰμί , καί ἐγώ σιωπή τιμάω . τοσοῦτος δέ ἀκούω αὐτός Παῦλος λέγω , ὅτι ἐκ μέρος γιγνώσκω , καί ἐκ μέρος προφητεύω . οὗτος καί ὁ τοιοῦτος ὁμολογέω ὁ μή ἰδιώτης ὁ γνῶσις , ὁ δοκιμή ἀπειλέω ὁ ἐν αὐτός λαλέω χριστός , ὁ μέγας ὁ ἀλήθεια προαγωνιστής καί διδάσκαλος · καί πᾶς ὁ κάτω γνῶσις οὐδείς ὑπέρ ὁ ἔσοπτρον καί ὁ αἴνιγμα τίθημι , ὡς ἐν μικρός ὁ ἀλήθεια ἵστημι ἴνδαλμα . εἰμί δέ μή λίαν δοκέω τις περισσός καί περίεργος ὁ τοιοῦτος ἐξετάζω , οὐδέ ἄλλος τις τυγχάνω ἢ οὗτος εἰμί , ὁ μή δύναμαι νῦν βαστάζω , ὅσπερ ὁ Λόγος αὐτός ὑπονίζω , ὅς ποτός βαστάζω καί τρανόω · καί ὁ μηδέ εἄν αὐτός δύναμαι χωρέω ὁ κάτω κόσμος Ἰωάννης ὁ ὁ Λόγος πρόδρομος ὁ μέγας ὁ ἀλήθεια φωνή , διά-ὠρίζω .
gregorius-nazianzenus.de-theologia-orat-28 23
Βούλει σοι καὶ τὰς τῶν ἄλλων ζώων διαφορὰς πρός τε ἡμᾶς καὶ πρὸς ἄλληλα , φύσεις τε καὶ γενέσεις καὶ ἀνατροφάς , καὶ χώρας , καὶ ἤθη , καὶ οἷον πολιτείας καταριθ - μήσωμαι ; πῶς τὰ μὲν ἀγελαῖα , τὰ δὲ μοναδικά ; τὰ μὲν ποηφάγα , τὰ δὲ σαρκοβόρα ; τὰ μὲν θυμοειδῆ , τὰ δὲ ἥμερα ; τὰ μὲν φιλάνθρωπα καὶ σύντροφα , τὰ δὲ ἀτίθασσα καὶ ἐλεύθερα ; καὶ τὰ μὲν οἷον ἐγγύτερα λόγου τε καὶ μαθήσεως , τὰ δὲ παντελῶς ἄλογα καὶ ἀμαθέστατα ; τὰ μὲν πλειόνων αἰσθήσεων , τὰ δὲ ἐλαττόνων ; τὰ μὲν ἀκίνητα , τὰ δὲ μεταβατικά ; τὰ μὲν ταχύτατα , τὰ δὲ παχύτατα ; τὰ μὲν ὑπερβάλλοντα μεγέθει καὶ κάλλει ἢ τῷ ἑτέρῳ τούτων , τὰ δὲ βραχύτατα ἢ δυσειδέστατα ἢ καὶ ἀμΦότερα ; τὰ μὲν ἄλκιμα , τὰ δὲ ἀσθενῆ ; τὰ μὲν ἀμυντικά , τὰ δὲ ὕποπτα καὶ ἐπίβουλα ; τὰ μὲν φυλακτά , τὰ δὲ ἀφύλακτα ; τὰ μὲν φίλεργα καὶ οἰκονομικά , τὰ δὲ παντάπασιν ἀργὰ καὶ ἀπρονόητα ; καὶ ἔτι πρὸ τούτων , πῶς τὰ μὲν ἑρπυστικά , τὰ δὲ ὄρθια ; τὰ μὲν φιλόχωρα , τὰ δὲ ἀμΦίβια ; τὰ μὲν φιλόκαλα , τὰ δὲ ἀκαλλώπιστα ; συζυγῆ τε καὶ ἀζυγῆ ; σώφρονά τε καὶ ἀκόλαστα ; πολύγονά τε καὶ οὐ πολύΥονα ; μακρόβιά τε καὶ ὀλιγόβια ; κάμνοι ἃν ἡμῖν ὁ τοῖς κατὰ μέρος ἐπεξιών .
Lemmas: βούλομαι σύ καί ὁ ὁ ἄλλος ζῷον διαφορά πρός τε ἐγώ καί πρός ἀλλήλων , φύσις τε καί γένεσις καί ἀνατροφή , καί χώρα , καί ἦθος , καί οἷος πολιτεία καταριθ - μήδομαι ; πῶς ὁ μέν ἀγελαῖος , ὁ δέ μοναδικός ; ὁ μέν ποηφάγος , ὁ δέ σαρκοβόρος ; ὁ μέν θυμοειδής , ὁ δέ ἥμερος ; ὁ μέν φιλάνθρωπον καί σύντροφος , ὁ δέ ἀτίθασος καί ἐλεύθερος ; καί ὁ μέν οἷος ἐγγύτερος λόγος τε καί μάθησις , ὁ δέ παντελῶς ἄλογος καί ἀμαθής ; ὁ μέν πλείων αἴσθησις , ὁ δέ μικρός ; ὁ μέν ἀκίνητος , ὁ δέ μεταβατικός ; ὁ μέν ταχύς , ὁ δέ παχύς ; ὁ μέν ὑπερβάλλω μέγεθος καί κάλλος ἢ ὁ ἕτερος οὗτος , ὁ δέ βραχύς ἢ δυσειδής ἢ καί ἀμφότερος ; ὁ μέν ἄλκιμος , ὁ δέ ἀσθενής ; ὁ μέν ἀμυντικός , ὁ δέ ὕποπτος καί ἐπίβουλος ; ὁ μέν φυλακτός , ὁ δέ ἀφύλακτος ; ὁ μέν φίλεργος καί οἰκονομικός , ὁ δέ παντάπασι ἀργός2 καί ἀπρονόητος ; καί ἔτι πρό οὗτος , πῶς ὁ μέν ἑρπυστικός , ὁ δέ ὄρθιος ; ὁ μέν φιλόχωρος , ὁ δέ ἀμφίβιος ; ὁ μέν φιλόκαλος , ὁ δέ ἀκαλλώπιστος ; συζυγής τε καί ἀζυγής ; σώφρων τε καί ἀκόλαστος ; πολύγονον τε καί οὖον πολύων ; μακρόβιος τε καί ὀλιγόβιος ; κάμνω ἄν ἐγώ ὁ ὁ κατά μέρος ἐπέξειμι .
gregorius-nazianzenus.de-theologia-orat-28 24
Σκέψαι μοι καὶ νηκτὴν φύσιν τῶν ὑδάτων διολισθαίνουσαν , καὶ οἷον ἱπταμένην κατὰ τῆς ὑγρᾶς φύσεως , καὶ τοῦ μὲν ἰδίου σπῶσαν ἀέρος , τῷ ἡμετέρῳ δὲ κινδυνεύουσαν , ὥσπερ καὶ ἡμεῖς ἐν τοῖς ὕδασιν · ἤθη τε καὶ πάθη , καὶ μίξεις καὶ γονάς , καὶ μεγέθη καὶ κάλλη , Φιλοχωρίας τε καὶ πλάνας , συνόδους τε καὶ ἀποχωρήσεις , καὶ ἰδιότητας μικροῦ τοῖς ἐπιγείοις παραπλησίας , ἔστι δὲ ὧν καὶ κοινωνίας καὶ ἰδιότητας ἀντιθέτους , ἔν τε εἴδεσι καὶ ὀνόμασιν . σκέψαι μοι καὶ ὀρνέων ἀγέλας , καὶ ποικιλίας ἔν τε σχήμασι καὶ χρώμασι , τῶν τε ἄλλων καὶ τῶν ᾠδικῶν · καὶ τίς τῆς τούτων μελῳδίας ὁ λόγος , καὶ παρὰ τίνος ; τίς ὁ δοὺς τέττιγι τὴν ἐπὶ στήθους μαγάδα , καὶ τὰ ἐπὶ τῶν κλάδων ᾄσματά τε καὶ τερετίσματα , ὅταν ἡλίῳ κινῶνται τὰ μεσημβρινὰ μουσουργοῦντες , καὶ καταφωνῶσι τὰ ἄλση , καὶ ὁδοιπόρον ταῖς φωναῖς παραπέμπωσι ; τίς ὁ κύκνῳ συνυφαίνων τὴν ᾠδήν , ὅταν ἐκπετάσῃ τὸ πτερὸν ταῖς αὔραις , καὶ ποιῇ μέλος τὸ σύριγμα ; ἐῶ γὰρ λέγειν τὰς βιαίους φωνάς , καὶ ὅσα τέχναι σοφίζονται κατὰ τῆς ἀληθείας . πόθεν ταῶς , ὁ ἀλαζὼν ὄρνις καὶ Μηδικός , οὕτω φιλόκαλος καὶ φιλότιμος , ὥστε ( καὶ γὰρ αἰσθάνεται τοῦ οἰκείου κάλλους ) , ὅταν ἴδῃ τινὰ πλησιάζοντα , ἢ ταῖς θηλείαις , ὥς φασι , καλλωπίζηται , τὸν αὐχένα διάρας , καὶ τὸ πτερὸν κυκλοτερῶς περιστήσας τὸ χρυσαυγὲς καὶ κατάστερον , θεατρίζει τὸ κάλλος τοῖς ἐρασταῖς μετὰ σοβαροῦ τοῦ βαδίσματος ; Ἡ μὲν οὖν θεία γραφὴ καὶ γυναικῶν θαυμάζει σοφίαν τὴν ἐν ὑφάσμασι , Τίς ἔδωκε , λέγουσα , γυναιξὶν ὑφάσματος σοφίαν καὶ ποικιλτικὴν ἐπιστήμην ; ζώου λογικοῦ τοῦτο , καὶ περιττοῦ τὴν σοφίαν , καὶ μέχρι τῶν οὐρανίων ὁδεύοντος .
Lemmas: σκέπτομαι ἐγώ καί νηκτός φύσις ὁ ὕδωρ διολισθαίνω , καί οἷος πέτομαι κατά ὁ ὑγρός φύσις , καί ὁ μέν ἴδιος σπάω ἀήρ , ὁ ἡμέτερος δέ κινδυνεύω , ὥσπερ καί ἐγώ ἐν ὁ ὕδωρ · ἦθος τε καί πάθος , καί μίξις καί γονεύς , καί μέγεθος καί κάλλος , φιλοχωρία τε καί πλάνη , σύνοδος τε καί ἀποχώρησις , καί ἰδιότης μικρός ὁ ἐπίγειος παραπλήσιος , εἰμί δέ ὅς καί κοινωνία καί ἰδιότης ἀντίθετος , ἐν τε εἶδος καί ὄνομα . σκέπτομαι ἐγώ καί ὄρνις ἀγέλη , καί ποικιλίας ἐν τε σχῆμα καί χρῶμα , ὁ τε ἄλλος καί ὁ ᾠδικός · καί τίς ὁ οὗτος μελῳδία ὁ λόγος , καί παρά τίς ; τίς ὁ δίδωμι τέττιξ ὁ ἐπί στῆθος μαγάς , καί ὁ ἐπί ὁ κλάδος ᾆσμα τε καί τερέτισμα , ὅταν ἥλιος κινέω ὁ μεσημβρινός μουσουργέω , καί καταφωνέω ὁ ἄλσος , καί ὁδοιπόρος ὁ φωνή παραπέμπω ; τίς ὁ κύκνος συνυφαίνω ὁ ᾠδή , ὅταν ἐκπετάννυμι ὁ πτερόν ὁ αὔρα , καί ποιέω μέλος ὁ σύριγμα ; ἐάω γάρ λέγω ὁ βίαιος φωνή , καί ὅσος τέχνη σοφίζω κατά ὁ ἀλήθεια . πόθεν ταώς , ὁ ἀλαζών ὄρνις καί Μηδικός , οὗτος φιλόκαλος καί φιλότιμος , ὥστε ( καί γάρ αἰσθάνομαι ὁ οἰκεῖος κάλλος ) , ὅταν ὁράω τις πλησιάζω , ἢ ὁ θῆλυς , ὅς φημί , καλλωπίζω , ὁ αὐχήν διαίρω , καί ὁ πτερόν κυκλοτερής περιίστημι ὁ χρυσαυγή καί κατάστερος , θεατρίζω ὁ κάλλος ὁ ἐραστής μετά σοβαρός ὁ βάδισμα ; ὁ μέν οὖν θεῖος γραφή καί γυνή θαυμάζω σοφία ὁ ἐν ὕφασμα , Τῖς δίδωμι , λέγω , γυνή ὕφασμα σοφία καί ποικιλτικός ἐπιστήμη ; ζῷον λογικός οὗτος , καί περισσός ὁ σοφία , καί μέχρι ὁ οὐράνιος ὁδεύω .
gregorius-nazianzenus.de-theologia-orat-28 25
Σὺ δέ μοι θαύμασον καὶ ἀλόγων φυσικὴν σύνεσιν . καὶ τοὺς λόγους παράστησον . πῶς μὲν ὄρνισι καλιαὶ πέτραι τε καὶ δένδρα καὶ ὄροφοι , εἰς ἀσφάλειάν τε ὁμοῦ καὶ κάλλος ἐξησκημέναι , καὶ τοῖς τρεφομένοις ἐπιτηδείως ; πόθεν δὲ μελίσσαις τε καὶ ἀράχναις τὸ φιλεργὸν καὶ φιλότεχνον , ἵνα ταῖς μὲν τὰ κηρία πλέκηται καὶ συνέχηται δι᾿ ἑξαγώνων συρίγγων καὶ ἀντιστρόφων , καὶ τὸ ἑδραῖον αὐταῖς διὰ τοῦ μέσου διατειχίσματος καὶ ἀλλαγῆς ἐπιπλεκομένων ταῖς εὐθείαις τῶν γωνιῶν πραγματεύηται , i.e . the unnnatural sounds made by birds which are taught to speak and to whistle . καὶ ταῦτα ἐν ζοφεροῖς οὕτω τοῖς σίμβλοις καὶ ἀοράτοις τοῖς πλάσμασιν · αἱ δὲ διὰ λεπτῶν οὕτω καὶ ἀερίων σχεδὸν τῶν νημάτων πολυειδῶς διατεταμένων πολυπλόκους τοὺς ἱστοὺς ἐξυφαίνωσι , καὶ ταῦτα ἐξ ἀφανῶν τῶν ἀρχῶν , οἴκησίν τε ὁμοῦ τιμίαν , καὶ θήραν τῶν ἀσθενεστέρων εἰς τροφῆς ἀπόλαυσιν ; ποῖος Εὐκλείδης ἐμιμήσατο ταῦτα , γραμμαῖς ἐμφιλοσοφῶν ταῖς οὐκ οὔσαις , καὶ κάμνων ἐν ταῖς ἀποδείξεσι ; τίνος Παλαμήδους τακτικὰ κινήματά τε καὶ σχήματα γεράνων , ὥς φασι , καὶ ταὐτὰ παιδεύματα κινουμένων ἐν τάξει , καὶ μετὰ ποικίλης τῆς πτήσεως ; ποῖοι Φειδίαι καὶ Ζεύξιδες καὶ Πολύγνωτοι , Παρράσιοι τέ τινες καὶ ἈγλαοΦῶντες , κάλλη μεθ’ ὑπερβολῆς γράφειν καὶ πλάττειν εἰδότες ; τίς Κνώσσιος Δαιδάλου χορὸς ἐναρμόνιος , νύμφη πονηθεὶς εἰς κάλλους περιουσίαν , ἢ λαβύρινθος Κρητικὸς δυσδιέξοδος καὶ δυσέλικτος , ποιητικῶς εἰπεῖν , καὶ πολλάκις ἀπαντῶν ἑαυτῷ τοῖς τῆς τέχνης σοΦίσμασι ; καὶ σιωπῶ μυρμήκων ταμιεῖά τε καὶ ταμίας , καὶ θησαυρισμὸν τροφῆς τῷ καιρῷ σύμμετρον , τἄλλα τε ὅσα περὶ ὁδῶν καὶ περὶ ἡγουμένων καὶ τῆς ἐν τοῖς ἔργοις εὐταξίας ἔγνωμεν ἱστορούμενα .
Lemmas: σύ δέ ἐγώ θαυμάζω καί ἄλογος φυσικός σύνεσις . καί ὁ λόγος παρίστημι . πῶς μέν ὄρνις καλιά πέτρα τε καί δένδρον καί ὄροφος , εἰς ἀσφάλεια τε ὁμοῦ καί κάλλος ἐξασκέω , καί ὁ τρέφω ἐπιτηδείως ; πόθεν δέ μέλισσα τε καί ἀράχνης ὁ φιλεργός καί φιλότεχνος , ἵνα ὁ μέν ὁ κειρία πλέκω καί συνέχω διά ἑξάγωνος σῦριγξ καί ἀντίστροφος , καί ὁ ἑδραῖος αὐτός διά ὁ μέσος διατείχισμα καί ἀλλαγή ἐπιπλέκω ὁ εὐθύς ὁ γωνία πραγματεύομαι , i.e . the unnnatural sounds made by birds which are taught to speak and to whistle . καί οὗτος ἐν ζοφερός οὗτος ὁ σίμβλος καί ἀόρατος ὁ πλάσμα · ὁ δέ διά λεπτός οὗτος καί ἀέριος σχεδόν ὁ νῆμα πολυειδῶς διατείνω πολύπλοκος ὁ ἱστός ἐξυφαίνω , καί οὗτος ἐκ ἀφανής ὁ ἀρχή , οἴκησις τε ὁμοῦ τίμιος , καί θήρ ὁ ἀσθενής εἰς τροφή ἀπόλαυσις ; ποῖος Εὐκλείδης μιμέομαι οὗτος , γραμμή ἐμφιλοσοφέω ὁ οὐ εἰμί , καί κάμνω ἐν ὁ ἀπόδειξις ; τίς Παλαμήδης τακτικός κίνημα τε καί σχῆμα γέρανος , ὅς φημί , καί αὐτός παίδευμα κινέω ἐν τάξις , καί μετά ποικίλος ὁ πτῆσις ; ποῖος Φειδίας καί Ζεύξις καί Πολύγνωτος , Παρράσιος τε τις καί ἈγλαοΦῶντες , κάλλος μετά ὑπερβολή γράφω καί πλάσσω οἶδα ; τίς Κνώσσιος Δαίδαλος χορός ἐναρμόνιος , νύμφη πονέομαι εἰς κάλλος περιουσία , ἢ λαβύρινθος κρητικός δυσδιέξοδος καί δυσέλικτος , ποιητικός εἶπον , καί πολλάκις ἀπαντάω ἑαυτοῦ ὁ ὁ τέχνη σόφισμα ; καί σιωπάω μύρμηξ ταμιεῖον τε καί τάμιας , καί θησαυρισμός τροφή ὁ καιρός σύμμετρος , ἄλλος τε ὅσος περί ὁδός καί περί ἡγέομαι καί ὁ ἐν ὁ ἔργον εὐταξία γιγνώσκω ἱστορέω .
gregorius-nazianzenus.de-theologia-orat-28 27
Θαλάττης δέ , εἰ μὲν μὴ τὸ μέγεθος εἶχον θαυμάζειν , ἐθαύμασα ἂν τὸ ἥμερον , καὶ πῶς ἵσταται λελυμένη τῶν ἰδίων ὅρων ἐντός · εἰ δὲ μὴ τὸ ἥμερον , πάντως τὸ μέγεθος . ἐπεὶ δὲ ἀμφότερα , τὴν ἐν ἀμφοτέροις δύναμιν ἐπαινέσομαι . τί τὸ συναγαγόν ; τί τὸ δῆσαν ; πῶς ἐπαίρεταί τε καὶ ἵσταται , ὥσπερ αἰδουμένη τὴν γείτονα γῆν ; πῶς καὶ δέχεται ποταμοὺς ἅπαντας , καὶ ἡ αὐτὴ διαμένει διὰ πλήθους περιουσίαν , ἢ οὐκ οἶδ’ ὅτι χρὴ λέγειν ; πῶς ψάμμος ὅριον αὐτῇ , τηλικούτῳ στοιχείῳ ; ἔχουσί τι λέγειν οἱ φυσικοὶ καὶ σοφοὶ τὰ μάταια , καὶ κυάθῳ μετροῦντες ὄντως τὴν θάλασσαν , τὰ τηλικαῦτα ταῖς ἑαυτῶν ἐπινοίαις ; ἢ συντόμως ἐγὼ παρὰ τῆς γραφῆς τοῦτο φιλοσοφήσω καὶ τῶν μακρῶν λόγων πιθανώτερόν τε καὶ ἀληθέστερον ; Πρόσταγμα ἐγύρωσεν ἐπὶ πρόσωπον ὕδατος . τοῦτο τῆς ὑγρᾶς φύσεως ὁ δεσμός . πῶς δὲ τὸν χερσαῖον ναυτίλον ἄγει ξύλῳ μικρῷ καὶ πνεύματι , — τοῦτο οὐ θαυμάζεις ὁρῶν ; οὐδ’ ἐξίσταταί σου ἡ διάνοια ; — iva γῆ καὶ θάλασσα δεθῶσι ταῖς χρείαις καὶ ταῖς ἐπιμιξίαις , καὶ εἰς ἓν ἔλθῃ τῷ ἀνθρώπῳ τὰ τοσοῦτον ἀλλήλων διεστηκότα κατὰ τὴν φύσιν ; τίνες δὲ πηγῶν αἱ πρῶται πηγαί , ζήτησον , ἄνθρωπε , εἴ τί σοι τούτων ἐξιχνεῦσαι ἢ εὑρεῖν δυνατόν . καὶ τίς ὁ ποταμοῖς σχίσας καὶ πεδία καὶ ὄρη , καὶ δοὺς τὸν δρόμον ἀκώλυτον ; καὶ πῶς ἐκ τῶν ἐναντίων τὸ θαῦμα , μήτε θαλάσσης ἐπεξ - ιούσης , μήτε ποταμῶν ἱσταμένων ; τίς δὲ ἡ τῶν ὑδάτων τροφή , καὶ τί τὸ ταύτης διάφορον , τῶν μὲν ἄνωθεν ἀρδομένων , τῶν δὲ ταῖς ῥίζαις ποτιζομένων , ἵνα τι καὶ αὐτὸς κατατρυφήσω τοῦ λόγου , θεοῦ τὴν τρυφὴν ἐξηγούμενος ;
Lemmas: Θαλάττη δέ , εἰμί μέν μή ὁ μέγεθος ἔχω θαυμάζω , θαυμάζω εἄν ὁ ἥμερος , καί πῶς ἵστημι λύω ὁ ἴδιος ὁράω ἐντός · εἰμί δέ μή ὁ ἥμερος , πάντως ὁ μέγεθος . ἐπεί δέ ἀμφότερος , ὁ ἐν ἀμφότερος δύναμις ἐπαινέω . τίς ὁ συνάγω ; τίς ὁ δήω ; πῶς ἐπαίρω τε καί ἵστημι , ὥσπερ αἰδέομαι ὁ γείτων γῆ ; πῶς καί δέχομαι ποταμός ἅπας , καί ὁ αὐτός διαμένω διά πλῆθος περιουσία , ἢ οὐ οἶδα ὅτι χρή λέγω ; πῶς ψάμμος ὅριον αὐτός , τηλικόσδε στοιχεῖον ; ἔχω τίς λέγω ὁ φυσικός καί σοφός ὁ μάταιος , καί κύαθος μετρέω εἰμί ὁ θάλασσα , ὁ τηλικόσδε ὁ ἑαυτοῦ ἐπίνοια ; ἢ σύντομος ἐγώ παρά ὁ γραφεύς οὗτος φιλοσοφέω καί ὁ μακρός λόγος πιθανός τε καί ἀληθής ; πρόσταγμα γυρόω ἐπί πρόσωπον ὕδωρ . οὗτος ὁ ὑγρός φύσις ὁ δεσμός . πῶς δέ ὁ χερσαῖος ναυτίλος ἄγω ξύλον μικρός καί πνεῦμα , — οὗτος οὖον θαυμάζω ὁράω ; οὐδέ ἐξίστημι σύ ὁ διάνοια ; — iva γῆ καί θάλασσα δήω ὁ χρεία καί ὁ ἐπιμιξία , καί εἰς εἷς ἔρχομαι ὁ ἄνθρωπος ὁ τοσοῦτος ἀλλήλων διΐστημι κατά ὁ φύσις ; τίς δέ πηγή ὁ πρῶτος Πηγαί , ζητέω , ἄνθρωπος , εἰμί τίς σύ οὗτος ἐξιχνεύω ἢ εὑρίσκω δυνατός . καί τίς ὁ ποταμός σχίζω καί πεδίον καί ὄρος , καί δίδωμι ὁ δρόμος ἀκώλυτος ; καί πῶς ἐκ ὁ ἐναντίος ὁ θαῦμα , μήτε θάλασσα ἐπεξ - εἶμι , μήτε ποταμός ἵστημι ; τίς δέ ὁ ὁ ὕδωρ τροφή , καί τίς ὁ οὗτος διάφορος , ὁ μέν ἄνωθεν ἄρδω , ὁ δέ ὁ ῥίζα ποτίζω , ἵνα τίς καί αὐτός κατατρυφάω ὁ λόγος , θεός ὁ τρυφή ἐξηγέομαι ;
gregorius-nazianzenus.de-theologia-orat-28 29
τίς περιήγαγεν οὐρανόν , ἔταξεν ἀστέρας ; μᾶλλον δὲ τί πρὸ τούτων οὐρανὸς καὶ ἀστέρες ἔχοις ἂν εἰπεῖν ὁ μετέωρος , ὁ τὰ ἐν ποσὶν ἀγνοῶν , καὶ οὐδὲ σεαυτὸν μετρῆσαι δυνάμενος , τὰ δὲ ὑπὲρ τὴν σὴν φύσιν πολυπραγμονῶν , καὶ κεχηνὼς εἰς τὰ ἄμετρα ; ἔστω γάρ σε κύκλους καὶ περιόδους καὶ παησιασμοὺς καἰ ἀποχωρήσεις καταλαμβάνειν , λαμβάνειν , ἐπιτολὰς καὶ ἀνατολάς , καὶ μοίρας τινὰς καἰ λεπτότητας , καὶ ὅσοις σὺ τὴν θαυμασίαν σου ταύτην ἐπιστήμην ἀποσεμνύνεις · οὔπω τοῦτο κατάληψις τῶν ὄντων ἐστίν , ἀλλὰ κινήσεως τινος ἐπιτήρησις , ἣ πλείονι γυμνασία βεβαιωθεῖσα , καὶ εἰς ἓν ἀγαγοῦσα τὰ τηρηθέντα πλείοσιν , εἶτα λόγον ἐπινοήσασα , ἐπιστήμη προσηγορεύθη · ὥσπερ τὰ περὶ σελήνην παθήματα γνώριμα γέγονε τοῖς πολλοῖς , τὴν ὄψιν ἀρχὴν λαβόντα τῆς γνώσεως . σὺ δέ , εἰ λίαν ἐπιστήμων εἶ τούτων , καὶ δικαίως ζητεῖς θαυμάζεσθαι , εἰπὲ τίς ἡ τῆς τἀξ ἕως αἰτία καὶ τῆς κινήσεως ; πόθεν ἥλιος φρυκτωρεῖ πάσῃ τῆ οἰκουμένῃ καὶ πάσαις ὄψεσιν , ὥσπερ χοροῦ τινὸς κορυφαῖος , πλέον τοὺς ἄλλους ἀστέρας ἀποκρύπτων φαιδρότητι ἤ τινες ἐκείνων ἑτέρους ; ἀπόδειξις δέ , οἱ μὲν ἀντιλάμπουσιν , ὁ δὲ ὑπερλάμπει , καὶ οὐδὲ ὅτι συνανίσχουσιν ἐᾷ γνωρίζεσθαι , καλὸς ὡς νυμφίος , ταχὺς ὡς γίγας καὶ μέγας · οὐδὲ γὰρ ἀνέχομαι ἄλλοθεν ἢ τοῖς ἐμοῖς τοῦτον ἀποσεμνύνειν · τοσοῦτος τὴν δύναμιν , ὥστε ἀπ’ ἄλλων ἄκρων ἄλλα τῆ θερμότητι καταλαμβάνειν , καὶ μηδὲν διαφεύγειν αὐτοῦ τὴν αἴσθησιν , ἀλλὰ πᾶσαν πλη - ροῦσθαι καὶ ὄψιν φωτὸς καὶ σωματικὴν φύσιν θερμότητος · θέροντος , ἀλλ’ οὐ φλέγοντος , εὐκρασίας ἡμερότητι καὶ τάξει κινήσεως , ὡς πᾶσι παρόντος , καὶ πάντα ἐπίσης περιλαμβάνοντος .
Lemmas: τίς περιάγω οὐρανός , τάσσω ἀστήρ ; μᾶλλον δέ τίς πρό οὗτος οὐρανός καί ἀστήρ ἔχω εἄν εἶπον ὁ μετέωρος , ὁ ὁ ἐν πούς ἀγνοέω , καί οὐδέ σαυτοῦ μετρέω δύναμαι , ὁ δέ ὑπέρ ὁ σός φύσις πολυπραγμονέω , καί χάσκω εἰς ὁ ἄμετρος ; ἵστημι γάρ σύ κύκλος καί περίοδος καί παησιασμος καίω ἀποχώρησις καταλαμβάνω , λαμβάνω , ἐπιτολή καί ἀνατολή , καί μοῖρα τις καίω λεπτότης , καί ὅσος σύ ὁ θαυμάσιος σύ οὗτος ἐπιστήμη ἀποσεμνύνω · οὔπω οὗτος κατάληψις ὁ εἰμί εἰμί , ἀλλά κίνησις τις ἐπιτήρησις , ὅς πλείων γυμνασία βεβαιόω , καί εἰς εἷς ἄγω ὁ τηρέω πλείων , εἶτα λόγος ἐπινοέω , ἐπιστήμη προσαγορεύω · ὥσπερ ὁ περί σελήνη πάθημα γνώριμος γίγνομαι ὁ πολύς , ὁ ὄψις ἀρχή λαμβάνω ὁ γνῶσις . σύ δέ , εἰμί λίαν Ἐπιστήμων εἰμί οὗτος , καί δικαίως ζητέω θαυμάζω , εἶπον τίς ὁ ὁ ἐκ ἠώς αἰτία καί ὁ κίνησις ; πόθεν ἥλιος φρυκτωρέω πᾶς τῆ οἰκέω καί πᾶς ὄψις , ὥσπερ χορός τις κορυφαῖος , πλέω ὁ ἄλλος ἀστήρ ἀποκρύπτω φαιδρότης ἤ τις ἐκεῖνος ἕτερος ; ἀπόδειξις δέ , ὁ μέν ἀντιλάμπω , ὁ δέ ὑπερλάμπω , καί οὐδέ ὅτι συνανίσχω ἐάω γνωρίζω , καλός ὡς νυμφίος , ταχύς ὡς Γίγας καί μέγας · οὐδέ γάρ ἀνέχω ἄλλοθεν ἢ ὁ ἐμέω οὗτος ἀποσεμνύνω · τοσοῦτος ὁ δύναμις , ὥστε ἀπό ἄλλος ἄκρος ἄλλος τῆ θερμότης καταλαμβάνω , καί μηδείς διαφεύγω αὐτός ὁ αἴσθησις , ἀλλά πᾶς Πλῆ - ρουω καί ὄψις φάος καί σωματικός φύσις θερμότης · θέρω , ἀλλά οὖον φλέγω , εὐκρασία ἡμερότης καί τάξις κίνησις , ὡς πᾶς πάρειμι , καί πᾶς ἐπίσης περιλαμβάνω .