gregorius-nazianzenus.de-theologia-orat-28 28
Ἄγε δὴ γῆν ἀφεὶς καὶ τὰ περὶ γῆν , πρὸς τὸν ἀέρα κουφίσθητι τοῖς τῆς διανοίας πτεροῖς , ἵνα σοι καθ’ ὁδὸν ὁ λόγος προίη · κἀκεῖθεν ἀνάξω σε πρὸς τὰ οὐράνια , καὶ τὸν οὐρανὸν αὐτόν , καὶ τὰ ὑπὲρ οὐρανόν . καὶ τοῖς ἑξῆς ὀκνεῖ μὲν προσβῆναι ὁ λόγος , προσβήσεται δὲ ὅμως ὁπόσον ἔξεστι . τίς ὁ χέας ἀέρα , τὸν πολὺν τοῦτον πλοῦτον καὶ ἄφθονον , οὐκ ἀξίαις , οὐ τύχαις μετρούμενον , οὐχ ὅροις κρατούμενον , οὐχ ἡλικίαις μεριζόμενον , ἀλλὰ κατὰ τὴν τοῦ μάννα διανομὴν αὐταρκείᾳ περιλαμβανόμενον καὶ ἰσομοιρίᾳ τιμώμενον · τὸ τῆς πτηνῆς φύσεως ὄχημα , τὴν ἀνέμων ἕδραν , τὴν ὡρῶν εὐκαιρίαν , τὴν ζώων ψύχωσιν , μᾶλλον δὲ τῆς ψυχῆς πρὸς τὸ σῶμα συντήρησιν , ἐν ᾧ σώματα , καὶ μεθ’ οὐ λόγος , ἐν ᾧ φῶς καὶ τὸ φωτιζόμενον , καὶ ἡ ὄψις ἡ δι’ αὐτοῦ ῥέουσα ; σκόπει δέ μοι καὶ τὰ ἑξῆς · οὐ γὰρ συγχωροῦμαι τῷ ἀέρι δοῦναι τὴν ἅπασαν δυνα - στείαν τῶν τοῦ ἀέρος εἶναι νομιζομένων . τίνα μὲν ἀνέμων ταμιεῖα ; τίνες δὲ θησαυροὶ χιόνος ; τίς δὲ ὁ τετοκὼς βώλους δρόσου , κατὰ τὸ γεγραμμένον ; ἐκ γαστρὸς δὲ τίνος ἐκπορεύεται κρύσταλλος ; τίς ὁ δεσμεύων ὕδωρ ἐν νεφέλαις , καὶ τὸ μὲν ἱστὰς ἐπὶ τῶν νεφελῶν—ὣ τοῦ θαύματος—λόγῳ κρατουμένην φύσιν τὴν ῥέουσαν , τὸ δὲ ἐκχέων ἐπὶ πρόσωπον πάσης τῆς γῆς , καὶ σπείρων καιρίως καὶ ὁμοτίμως , καὶ οὔτε ἀφιεὶς ἅπασαν τὴν ὑγρὰν οὐσίαν ἐλευθέραν καὶ ἄσχετον , — ἀρκεῖ γὰρ ἡ ἐπὶ Νῶε κάθαρσις , καὶ τῆς ἑαυτοῦ διαθήκης οὐκ ἐπιλήσμων ὁ ἀψευδέστατος , — οὔτε ἀνέχων παντάπασιν , ἵνα μὴ πάλιν Ἡλίου τινὸς δεηθῶμεν , τὴν ξηρότητα λύοντος ; Ἐὰν κλείσῃ , φησί , τὸν οὐρανόν , τίς ἀνοίξει ; ἐὰν δὲ ἀνοίξῃ τοὺς καταράκτας , τίς συνέξει ; τίς οἴσει τὴν ἐπ’ ἀμφότερα τοῦ ὑετίζοντος ἀμετρίαν , ἐὰν μὴ τοῖς ἑαυτοῦ μέτροις καὶ σταθμοῖς διεξαγάγῃ τὰ σύμπαντα ; τί μοι φιλοσοφήσεις περὶ ἀστραπῶν καὶ βροντῶν , ὦ βροντῶν ἀπὸ γῆς σὺ καὶ οὐδὲ μικροῖς σπινθῆρσι τῆς ἀληθείας λαμπόμενε ; τίνας ἀτμοὺς ἀπὸ γῆς αἰτιάσῃ νέφους δημιουργούς , ἢ ἀέρος πύκνωσίν τινα , ἢ νεφῶν τῶν μανοτάτων θλῖψιν ἢ σύρρηξιν , ἵνα ἢ μὲν θλίψις σοι τὴν ἀστραπήν , ἡ δὲ ῥῆξις τὴν βροντὴν ἀπεργάσηται ; ποῖον δὲ πνεῦμα στενοχωρούμενον , εἶτα οὐκ ἔχον διέξοδον , ἵνα ἀστράψῃ θλιβόμενον , καὶ βροντήσῃ ῥηγνύμενον ; εἰ τὸν ἀέρα διῆλθες τῷ λογισμῷ , καὶ ὅσα περὶ ἀέρα , ψαῦσον ἤδη σὺν ἐμοὶ καὶ οὐρανοῦ καὶ τῶν οὐρανίων . πίστις δὲ ἀγέτω πλέον ἡμᾶς ἢ λόγος , εἴπερ ἔμαθες τὸ ἀσθενὲς ἐν τοῖς ἐγγυτέρω , καὶ λόγον ἔγνως τὸ γνῶναι τὰ ὑπὲρ λόγον , ἵνα μὴ παντελῶς ἐπίγειος ἦς ἢ περίγειος , ἀγνοῶν καὶ αὐτὸ τοῦτο , τὴν ἄγνοιαν .
Lemmas: ἄγω δή γῆ ἀφίημι καί ὁ περί γῆ , πρός ὁ ἀήρ κουφίζω ὁ ὁ διάνοια πτερόν , ἵνα σύ κατά ὁδός ὁ λόγος προΐημι · ἐκεῖθεν ἀνάγω σύ πρός ὁ οὐράνιος , καί ὁ οὐρανός αὐτός , καί ὁ ὑπέρ οὐρανός . καί ὁ ἑξῆς ὀκνέω μέν προσβαίνω ὁ λόγος , προσβαίνω δέ ὅμως ὁπόσος ἔξεστι . τίς ὁ χέω ἀήρ , ὁ πολύς οὗτος πλοῦτος καί ἄφθονος , οὐ ἄξιος , οὖον Τύχη μετρέω , οὐ ὅρος κρατέω , οὐ ἡλικία μερίζω , ἀλλά κατά ὁ ὁ μάννα διανομή αὐτάρκεια περιλαμβάνω καί ἰσομοιρία τιμάω · ὁ ὁ πτηνός φύσις ὄχημα , ὁ ἄνεμος ἕδρα , ὁ ὥρα εὐκαιρία , ὁ ζῷον ψύχω , μᾶλλον δέ ὁ Ψυχή πρός ὁ σῶμα συντήρησις , ἐν ὅς σῶμα , καί μετά οὖον λόγος , ἐν ὅς φάος καί ὁ φωτίζω , καί ὁ ὄψις ὁ διά αὐτός ῥέω ; σκοπέω δέ ἐγώ καί ὁ ἑξῆς · οὖον γάρ συγχωρέω ὁ ἀήρ δίδωμι ὁ ἅπας δυνα - στεῖα ὁ ὁ ἀήρ εἰμί νομίζω . τίς μέν ἄνεμος ταμιεῖον ; τίς δέ θησαυρός χιών ; τίς δέ ὁ τίκτω βῶλος δρόσος , κατά ὁ γράφω ; ἐκ γαστήρ δέ τίς ἐκπορεύω κρύσταλλος ; τίς ὁ δεσμεύω ὕδωρ ἐν νεφέλη , καί ὁ μέν ἵστημι ἐπί ὁ ὅς ὁ θαύματος—λόγῳ κρατέω φύσις ὁ ῥέω , ὁ δέ ἐκχέω ἐπί πρόσωπον πᾶς ὁ γῆ , καί σπείρω καίριος καί ὁμότιμος , καί οὔτε ἀφίημι ἅπας ὁ ὑγρός οὐσία ἐλεύθερος καί ἄσχετος , — ἀρκέω γάρ ὁ ἐπί Νῶε κάθαρσις , καί ὁ ἑαυτοῦ διαθήκη οὐ ἐπιλήσμων ὁ ἀψευδής , — οὔτε ἀνέχω παντάπασι , ἵνα μή πάλιν Ἡλίας τις δήω , ὁ ξηρότης λύω ; ἐάν καλέω , φημί , ὁ οὐρανός , τίς ἀνοίγω ; ἐάν δέ ἀνοίγω ὁ καταρράκτης , τίς συνέχω ; τίς φέρω ὁ ἐπί ἀμφότερος ὁ ὑετίζω ἀμετρία , ἐάν μή ὁ ἑαυτοῦ μέτρον καί σταθμός διεξάγω ὁ σύμπας ; τίς ἐγώ φιλοσοφέω περί ἀστραπή καί βροντή , εἰμί βροντή ἀπό γῆ σύ καί οὐδέ μικρός σπινθήρ ὁ ἀλήθεια λάμπω ; τίς ἀτμός ἀπό γῆ αἰτιάομαι νέφος δημιουργός , ἢ ἀήρ πύκνωσις τις , ἢ νέφος ὁ μανός θλῖψις ἢ σύρρηξις , ἵνα ἢ μέν θλῖψις σύ ὁ ἀστραπή , ὁ δέ ῥῆξις ὁ βροντή ἀπεργάζομαι ; ποῖος δέ πνεῦμα στενοχωρέω , εἶτα οὐ ἔχω διέξοδος , ἵνα ἀστράπτω θλίβω , καί βροντάω ῥήγνυμι ; εἰμί ὁ ἀήρ διέρχομαι ὁ λογισμός , καί ὅσος περί ἀήρ , ψαύω ἤδη σύν ἐγώ καί οὐρανός καί ὁ οὐράνιος . πίστις δέ ἄγω πλέω ἐγώ ἢ λόγος , εἴπερ μανθάνω ὁ ἀσθενής ἐν ὁ ἐγγυτέρω , καί λόγος γιγνώσκω ὁ γιγνώσκω ὁ ὑπέρ λόγος , ἵνα μή παντελῶς ἐπίγειος εἰμί ἢ περίγειος , ἀγνοέω καί αὐτός οὗτος , ὁ ἄγνοια .