gregorius-nazianzenus.de-theologia-orat-28 21
Πᾶσα μὲν οὖν ἀλήθεια καὶ πᾶς λόγος δυστέκμαρτός τε καὶ δυσθεώρητος · καὶ οἷον ὀργάνῳ μικρῷ μεγάλα δημιουργοῦμεν , τῆ ἀνθρωπτίνῃ σοφίᾳ τὴν τῶν ὄντων γνῶσιν θηρεύοντες , καὶ τοῖς νοητοῖς προσβάλλοντες μετὰ τῶν αἰσθήσεων , ἢ οὐκ ἄνευ αἰσθήσεων , ὑφ’ ὧν περιφερόμεθα καὶ πλανώμεθα , καὶ οὐκ ἔχομεν γυμνῷ τῷ νοὶ γυμνοῖς τοῖς πράγμασιν ἐντυγχάνοντες μᾶλλόν τι προσιέναι τῇ ἀληθείᾳ , καὶ τὸν νοῦν τυποῦσθαι ταῖς καταλήψεσιν . ὁ δὲ περὶ θεοῦ λόγος , ὅσῳ τελεώτερος , τοσούτῳ δυσεφικτότερος , καὶ πλείους τὰς ἀντιλήψεις ἔχων καὶ τὰς λύσεις ἐργωδεστέρας . πᾶν γὰρ τὸ ἐνιστάμενον , κἂν βραχύτατον ἦ , τὸν τοῦ λόγου δρόμον ἐπέσχε καὶ διεκώλυσε , καὶ τὴν εἰς τὸ πρόσω φορὰν διέκοψεν · ὥσπερ οἱ τοὺς ἵππους τοῖς ῥυτῆρσιν ἀθρόως μεθέλκοντες φερομένους , καὶ τῷ ἀδοκήτῳ τοῦ τιναγμοῦ περιτρέποντες . οὕτω Σολομὼν μέν , ὁ σοφισάμενος περισσὰ ὑπὲρ πάντας τοὺς γενομένους ἔμπροσθεν καὶ καθ’ ἑαυτόν , ᾧ τὸ τῆς καρδίας πλάτος δῶρον θεοῦ , καὶ ἡ ψάμμου δαψιλεστέρα χύσις τῆς θεωρίας , ὅσῳ πλέον ἐμβατεύει τοῖς βάθεσι , τοσούτῳ πλέον ἰλιγγιᾷ , καὶ τέλος τι ποιεῖται σοφίας εὑρεῖν ὅσον διέφυγεν . Παῦλος δὲ πειρᾶται μὲν ἐφικέσθαι , οὔπω λέγω τῆς τοῦ θεοῦ φύσεως , τοῦτο γὰρ ᾔδει παντελῶς ἀδύνατον ὄν , ἀλλὰ μόνον τῶν τοῦ θεοῦ κριμάτων · ἐπεὶ δὲ οὐχ εὑρίσκει διέξοδον οὐδὲ στάσιν τῆς ἀναβάσεως , οὐδὲ εἴς τι φανερὸν τελευτᾷ πέρας ἡ πολυπραγμοσύνη τῆς διανοίας , ἀεί τινος ὑποφαινομένου τοῦ λείποντος · ὢ τοῦ θαύματος ἵνα καὶ αὐτὸς πάθω τὸ ἴσον ) · ἐκπλήξει περιγράφει τὸν λόγον , καὶ πλοῦτον θεοῦ καὶ βάθος τὸ τοιοῦτο καλεῖ , καὶ ὁμολογεῖ τῶν τοῦ θεοῦ κριμάτων τὸ ἀκατάληπτον , μονονουχὶ τὰ αὐτὰ τῷ Δαβὶδ φθεγγόμενος , ποτὲ μὲν ἄβυσσον πολλὴν ὀνομάζοντι τὰ τοῦ θεοῦ κρίματα , ἦς οὐκ ἔστι τὴν ἕδραν ἢ μέτρῳ ἢ αἰσθήσει λαβεῖν , ποτὲ δὲ τεθαυμαστῶσθαι τὴν γνῶσιν ἐξ ἑαυτοῦ καὶ τῆς ἑαυτοῦ συστάσεως λέγοντι , κεκραταιῶσθαί τε πλέον ἢ κατὰ τὴν ἑαυτοῦ δύναμιν καὶ περίδραξιν .
Lemmas: πᾶσα μέν οὖν ἀλήθεια καί πᾶς λόγος δυστέκμαρτος τε καί δυσθεώρητος · καί οἷος ὄργανον μικρός μέγας δημιουργέω , τῆ ἀνθρωπτίνῃ σοφία ὁ ὁ εἰμί γνῶσις θηρεύω , καί ὁ νοητός προσβάλλω μετά ὁ αἴσθησις , ἢ οὐ ἄνευ αἴσθησις , ὑπό ὅς περιφέρω καί πλανάω , καί οὐ ἔχω γυμνός ὁ νόος γυμνός ὁ πρᾶγμα ἐντυγχάνω μάλα τίς πρόσειμι ὁ ἀλήθεια , καί ὁ νόος τυπόω ὁ κατάληψις . ὁ δέ περί θεός λόγος , ὅσος τέλειος , τοσοῦτος δυσέφικτος , καί πλείων ὁ ἀντίληψις ἔχω καί ὁ λύω ἐργώδης . πᾶς γάρ ὁ ἐνίστημι , κἀν βραχύς εἰμί , ὁ ὁ λόγος δρόμος ἐπέχω καί διακωλύω , καί ὁ εἰς ὁ πρόσω φορά διακόπτω · ὥσπερ ὁ ὁ ἵππος ὁ ῥυτήρ ἀθρόος μεθέλκω φέρω , καί ὁ ἀδόκητος ὁ τίναγμα περιτρέπω . οὗτος Σολομών μέν , ὁ σοφίζω περισσός ὑπέρ πᾶς ὁ γίγνομαι ἔμπροσθεν καί κατά ἑαυτοῦ , ὅς ὁ ὁ Καρδία πλάτος δῶρον θεός , καί ὁ ψάμμος δαψιλής χύσις ὁ θεωρία , ὅσος πλέω ἐμβατεύω ὁ βάθος , τοσοῦτος πλέω ἰλιγγιάω , καί τέλος τίς ποιέω σοφία εὑρίσκω ὅσος διαφεύγω . Παῦλος δέ πειράω μέν ἐφικνέομαι , οὔπω λέγω ὁ ὁ θεός φύσις , οὗτος γάρ οἶδα παντελῶς ἀδύνατος εἰμί , ἀλλά μόνος ὁ ὁ θεός κρίμα · ἐπεί δέ οὐ εὑρίσκω διέξοδος οὐδέ στάσις ὁ ἀνάβασις , οὐδέ εἰς τίς φανερός τελευτάω πέρας ὁ πολυπραγμοσύνη ὁ διάνοια , ἀεί τις ὑποφαίνω ὁ λείπω · ὦ ὁ θαῦμα ἵνα καί αὐτός πάσχω ὁ ἴσος ) · ἔκπληξις περιγράφω ὁ λόγος , καί πλοῦτος θεός καί βάθος ὁ τοιοῦτος καλέω , καί ὁμολογέω ὁ ὁ θεός κρίμα ὁ ἀκατάληπτος , μονονού ὁ αὐτός ὁ Δαυίδ φθέγγομαι , ποτέ μέν ἄβυσσος πολύς ὀνομάζω ὁ ὁ θεός κρίμα , εἰμί οὐ εἰμί ὁ ἕδρα ἢ μέτρον ἢ αἴσθησις λαμβάνω , ποτέ δέ θαυμαστόω ὁ γνῶσις ἐκ ἑαυτοῦ καί ὁ ἑαυτοῦ σύστασις λέγω , κραταιόω τε πλέω ἢ κατά ὁ ἑαυτοῦ δύναμις καί περίδραξις .