ciscoriordan/open-greek-corpus-annotations huggingface dataset:
gregorius-nazianzenus.de-spiritu-sancto-orat-31 1
Ὁ μὲν δὴ περὶ τοῦ υἱοῦ λόγος τοιοῦτος · καὶ οὕτω διαπέφευγε τοὺς λιθάζοντας , διελθὼν διὰ μέσου αὐτῶν . ὁ λόγος γὰρ οὐ λιθάζεται , λιθοβολεῖ δέ , ὅταν ἐθέλῃ , καὶ σφενδονᾷ θηρία , λόγους κακῶς τῷ ὄρει προσβαίνοντας . τί δ’ ἂν εἴποις , φασί , περὶ τοῦ ἁγίου πνεύματος ; πόθεν ἡμῖν ἐπεισάγεις ξένον θεὸν καὶ ἄγραφον ; τοῦτο ἤδη καὶ οἱ περὶ τὸν υἱὸν μετριάζοντες . ὅπερ γὰρ ἐπὶ τῶν ὁδῶν εὑρεῖν ἐστὶ καὶ τῶν ποταμῶν , σχίζονταί τε ἀπ’ ἀλλήλων , καὶ εἰς ἄλληλα συνάγονται · τοῦτο κἀνταῦθα συμβαίνει διὰ τὸν πλοῦτον τῆς ἀσεβείας , καὶ τοὺς τὰ ἄλλα διεστῶτας ἐν ἄλλοις συμφέρεσθαι , ὥστε μηδὲ γινώσκειν καθαρῶς δύνασθαι τὸ συμφέρον ἢ τὸ μαχόμενον .
Lemmas: ὁ μέν δή περί ὁ υἱός λόγος τοιοῦτος · καί οὗτος διαφεύγω ὁ λιθάζω , διέρχομαι διά μέσος αὐτός . ὁ λόγος γάρ οὖον λιθάζω , λιθοβολώ δέ , ὅταν ἐθέλω , καί σφενδονάω θηρίον , λόγος κακῶς ὁ ὄρος προσβαίνω . τίς δέ εἄν εἶπον , φημί , περί ὁ ἅγιος πνεῦμα ; πόθεν ἐγώ ἐπεισάγω ξένος θεός καί ἄγραφος ; οὗτος ἤδη καί ὁ περί ὁ υἱός μετριάζω . ὅσπερ γάρ ἐπί ὁ ὁδός εὑρίσκω εἰμί καί ὁ ποταμός , σχίζω τε ἀπό ἀλλήλων , καί εἰς ἀλλήλων συνάγω · οὗτος ἐνταῦθα συμβαίνω διά ὁ πλοῦτος ὁ ἀσέβεια , καί ὁ ὁ ἄλλος διίστημι ἐν ἄλλος συμφέρω , ὥστε μηδέ γιγνώσκω καθαρός δύναμαι ὁ συμφέρω ἢ ὁ μάχομαι .
gregorius-nazianzenus.de-spiritu-sancto-orat-31 2
ἔχει μὲν οὖν τι καὶ δυσχερὲς ὁ περὶ τοῦ πνεύματος λόγος , οὐ μόνον ὅτι ἐν τοῖς περὶ τοῦ υἱοῦ λόγοις ἀποκαμόντες οἱ ἄνθρωποι θερμότερον τῷ πνεύματι προσπαλαίουσι · χρὴ γάρ τι πάντως αὐτοὺς ἀσεβεῖν , ἢ οὐδὲ βιωτός ἐστιν αὐτοῖς ὁ βίος · ἀλλ’ ὅτι καὶ ἡμεῖς τῷ πλήθει τῶν ζητημάτων ἀποκναισθέντες ταὐτὸ πάσχομεν τοῖς κακοσίτοις , οἱ ἐπειδὰν πρός τι τῶν βρωμάτων ἀηδισθῶσι , πρὸς πάντα λόγον ὁμοίως , ὥσπερ ἐκεῖνοι πρὸς τροφήν , δυσχεραίνομεν . ὅμως διδότω τὸ πνεῦμα , καὶ ὁ λόγος δραμεῖται , καὶ ὁ θεὸς δοξασθήσεται . τὸ μὲν οὖν ἐπιμελῶς ἐξετάζειν καὶ διαιρεῖσθαι , ποσαχῶς ἢ τὸ πνεῦμα ἢ τὸ ἅγιον παρὰ τῇ θείᾳ γραφῆ νοεῖται καὶ λέγεται , μετὰ τῶν προσφόρων τῇ θεωρίᾳ μαρτυριῶν , καὶ ὅ τι παρὰ ταῦτα ἰδιοτρόπως τὸ ἐξ ἀμφοῖν συνημμένον , λέγω δὲ τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον , ἑτέροις παρήσομεν , οἲ καὶ ἑαυτοῖς καὶ ἡμῖν ταῦτα πεφιλοσοφήκασιν , ἐπεὶ καὶ ἡμεῖς ταῦτα ἐκείνοις . αὐτοὶ δὲ πρὸς τὰ ἑξῆς τοῦ λόγου τρεψόμεθα .
Lemmas: ἔχω μέν οὖν τίς καί δυσχερής ὁ περί ὁ πνεῦμα λόγος , οὖον μόνος ὅτι ἐν ὁ περί ὁ υἱός λόγος ἀποκάμνω ὁ ἄνθρωπος θερμός ὁ πνεῦμα προσπαλαίω · χρή γάρ τίς πάντως αὐτός ἀσεβέω , ἢ οὐδέ βιωτός εἰμί αὐτός ὁ βίος · ἀλλά ὅτι καί ἐγώ ὁ πλῆθος ὁ ζήτημα ἀποκναίω αὐτός πάσχω ὁ κακόσιτος , ὁ ἐπειδάν πρός τίς ὁ βρῶμα ἀηδίζω , πρός πᾶς λόγος ὁμοίως , ὥσπερ ἐκεῖνος πρός τροφή , δυσχεραίνω . ὅμως δίδωμι ὁ πνεῦμα , καί ὁ λόγος τρέχω , καί ὁ θεός δοξάζω . ὁ μέν οὖν ἐπιμελής ἐξετάζω καί διαιρέω , ποσαχῶς ἢ ὁ πνεῦμα ἢ ὁ ἅγιος παρά ὁ θεῖος γραφεύς νοέω καί λέγω , μετά ὁ πρόσφορος ὁ θεωρία μαρτυρία , καί ὅς τίς παρά οὗτος ἰδιότροπος ὁ ἐκ ἄμφω συνάπτω , λέγω δέ ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος , ἕτερος παρίημι , οἶς καί ἑαυτοῦ καί ἐγώ οὗτος φιλοσοφέω , ἐπεί καί ἐγώ οὗτος ἐκεῖνος . αὐτός δέ πρός ὁ ἑξῆς ὁ λόγος τρέπω .
gregorius-nazianzenus.de-spiritu-sancto-orat-31 3
Οἱ μὲν οὖν , ὡς ξένον τινὰ θεὸν καὶ παρέγγραπτον εἰσαγόντων ἡμῶν τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον , δυσχεραίνοντες , καὶ σφόδρα προπολεμοῦντες τοῦ γράμματος , ἴστωσαν ἐκεῖ φοβούμενοι φόβον , οὗ μὴ ἔστι φόβος , καὶ σαφῶς γινωσκέτωσαν ὅτι ἔνδυμα τῆς ἀσεβείας ἐστὶν αὐτοῖς ἡ φιλία τοῦ γράμματος , ὡς δειχθήσεται μικρὸν ὕστερον , ἐπειδὰν τὰς ἐνστάσεις αὐτῶν εἰς δύναμιν διελέγξωμεν . ἡμεῖς δὲ τοσοῦτον θαρροῦμεν τῇ θεότητι τοῦ πνεύματος , ὃ πρεσβεύομεν , ὥστε καὶ τῆς θεολογίας ἐντεῦθεν ἀρξόμεθα , τὰς αὐτὰς τῇ τριάδι φωνὰς ἐφαρμόζοντες , κἄν τισι δοκῇ τολμηρότερον . ἦν τὸ φῶς τὸ ἀληθινόν , ὃ φωτίζει πάντα ἄνθρωπον ἐρχόμενον εἰς τὸν κόσμον , ὁ πατήρ . ἦν τὸ φῶς τὸ ἀληθινόν , ὃ φωτίζει πάντα ἄνθρωπον ἐρχόμενον εἰς τὸν κόσμον , ὁ υἱός . ἦν τὸ φῶς τὸ ἀληθινόν , ὃ φωτίζει ἄνθρωπον ἐρχόμενον εἰς τὸν κόσμον , ὁ ἄλλος παράκλητος . ἦν , καὶ ἢν , καὶ ἦν · ἀλλ’ ἓν ἦν . φῶς , καὶ φῶς , καὶ φῶς · ἀλλ’ ἓν φῶς , εἷς θεός . τοῦτό ἐστιν ὃ καὶ Δαβὶδ πρότερον , λέγων · Ἐν τῷ φωτί σου ὀψόμεθα φῶς . καὶ νῦν ἡμεῖς καὶ τεθεάμεθα καὶ κηρύσσομεν , ἐκ φωτὸς τοῦ πατρὸς φῶς καταλαμβάνοντες τὸν υἱὸν ἐν φωτὶ τῷ πνεύματι , σύντομον καὶ ἀπέριττον τῆς τριάδος θεολογίαν . ὁ ἀθετῶν ἀθετείτω , ὁ ἀνομῶν ἀνομείτω · ἡμεῖς ὂ νενοήκαμεν , καὶ κηρύσσομεν . ἐπ’ ὄρος ὑψηλὸν ἀναβησόμεθα καὶ βοήσομεν , εἰ μὴ κάτωθεν ἀκουοίμεθα . ὑψώσομεν τὸ πνεῦμα , οὐ φοβηθησόμεθα . εἰ δὲ καὶ φοβηθησόμεθα , ἡσυχάζοντες , οὐ κηρύσσοντες ·
Lemmas: ὁ μέν οὖν , ὡς ξένος τις θεός καί παρέγγραπτος εἰσάγω ἐγώ ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος , δυσχεραίνω , καί σφόδρα προπολεμέω ὁ γράμμα , οἶδα ἐκεῖ φοβέω φόβος , ὅς μή εἰμί φόβος , καί σαφῶς γιγνώσκω ὅτι ἔνδυμα ὁ ἀσέβεια εἰμί αὐτός ὁ φίλιος ὁ γράμμα , ὡς δείκνυμι μικρός ὕστερος , ἐπειδάν ὁ ἔνστασις αὐτός εἰς δύναμις διελέγχω . ἐγώ δέ τοσοῦτος θαρσέω ὁ θεότης ὁ πνεῦμα , ὅς πρεσβεύω , ὥστε καί ὁ θεολογία ἐντεῦθεν ἄρχω , ὁ αὐτός ὁ τριάς φωνή ἐφαρμόζω , ἄν τις δοκέω τολμηρός . εἰμί ὁ φάος ὁ ἀληθινός , ὅς φωτίζω πᾶς ἄνθρωπος ἔρχομαι εἰς ὁ κόσμος , ὁ πατήρ . εἰμί ὁ φάος ὁ ἀληθινός , ὅς φωτίζω πᾶς ἄνθρωπος ἔρχομαι εἰς ὁ κόσμος , ὁ υἱός . εἰμί ὁ φάος ὁ ἀληθινός , ὅς φωτίζω ἄνθρωπος ἔρχομαι εἰς ὁ κόσμος , ὁ ἄλλος παράκλητος . εἰμί , καί εἄν , καί εἰμί · ἀλλά εἷς εἰμί . φάος , καί φάος , καί φάος · ἀλλά εἷς φάος , εἷς θεός . οὗτος εἰμί ὅς καί Δαυίδ πρότερος , λέγω · ἐν ὁ φάος σύ ὁράω φάος . καί νῦν ἐγώ καί θεάομαι καί κηρύσσω , ἐκ φάος ὁ πατήρ φάος καταλαμβάνω ὁ υἱός ἐν φάος ὁ πνεῦμα , σύντομος καί ἀπέριττος ὁ τριάς θεολογία . ὁ ἀθετέω ἀθετέω , ὁ ἀνομέω ἀνομέω · ἐγώ ὅς νοέω , καί κηρύσσω . ἐπί ὄρος ὑψηλός ἀναβαίνω καί βοάω , εἰμί μή κάτωθεν ἀκούω . ὑψόω ὁ πνεῦμα , οὖον φοβέω . εἰμί δέ καί φοβέω , ἡσυχάζω , οὖον κηρύσσω ·
gregorius-nazianzenus.de-spiritu-sancto-orat-31 4
Εἰ ἦν ὅτε οὐκ ἦν ὁ πατήρ , ἦν ὅτε οὐκ ἦν ὁ υἱός . εἰ ἦν ὅτε οὐκ ἦν ὁ υἱός , ἦν ὅτε οὐδὲ τὸ πνεῦμα τὸ ἅγ ἴον . εἰ τὸ ἓν ἢν ἀπ’ ἀρχῆς , καὶ τὰ τρία . εἰ τὸ ἓν κάτω βάλλεις , τολμῶ , καὶ λέγω , μηδὲ τὰ δύο θῇς ἄνω . τίς γὰρ ἀτελοῦς θεότητος ὄνησις ; μᾶλλον δὲ τίς θεότης , εἰ μὴ τελεία ; τελεία δὲ πῶς , ᾗ λείπει τι πρὸς τελείωσιν ; λείπει δέ πὼς , μὴ ἐχούσῃ τὸ ἅγ ἴον · ἔχοι δ’ ἂν πῶς , μὴ τοῦτο ἔχουσα ; ἢ γὰρ ἄλλη τις παρὰ τοῦτο ἡ ἁγιότης ’ καὶ ἥ τις αὕτη νοεῖται , λεγέτω τις · ἢ εἴπερ ἡ αὐτή , πῶς οὐκ ἀπ’ ἀρχῆς ; ὥσπερ ἄμεινον ὂν τῷ θεῷ εἶναί ποτε ἀτελεῖ , καὶ δίχα πνεύματος . εἰ μὴ ἀπ’ ἀρχῆς ἢν , μετ’ ἐμοῦ τέτακται , καὶ εἰ μικρὸν πρὸ ἐμοῦ . χρόνῳ γὰρ ἀπὸ θεοῦ τεμνόμεθα . εἰ τέτακται μετ’ ἐμοῦ , πῶς ἐμὲ ποιεῖ θεόν , ἢ πῶς συνάπτει θεότητι ;
Lemmas: εἰμί εἰμί ὅτε οὐ εἰμί ὁ πατήρ , εἰμί ὅτε οὐ εἰμί ὁ υἱός . εἰμί εἰμί ὅτε οὐ εἰμί ὁ υἱός , εἰμί ὅτε οὐδέ ὁ πνεῦμα ὁ ἅγος ἴον . εἰμί ὁ εἷς εἄν ἀπό ἀρχή , καί ὁ τρεῖς . εἰμί ὁ εἷς κάτω βάλλω , τολμάω , καί λέγω , μηδέ ὁ δύο τίθημι ἄνω . τίς γάρ ἀτελής θεότης ὄνησις ; μᾶλλον δέ τίς θεότης , εἰμί μή τέλειος ; τέλειος δέ πῶς , ὅς λείπω τίς πρός τελέω ; λείπω δέ πως , μή ἔχω ὁ ἅγος ἴον · ἔχω δέ εἄν πῶς , μή οὗτος ἔχω ; ἢ γάρ ἄλλος τις παρά οὗτος ὁ ἁγιότης ’ καί ὅς τις οὗτος νοέω , λέγω τις · ἢ εἴπερ ὁ αὐτός , πῶς οὐ ἀπό ἀρχή ; ὥσπερ ἀγαθός εἰμί ὁ θεός εἰμί ποτός ἀτελής , καί δίχα πνεῦμα . εἰμί μή ἀπό ἀρχή εἄν , μετά ἐγώ τάσσω , καί εἰμί μικρός πρό ἐγώ . χρόνος γάρ ἀπό θεός τέμνω . εἰμί τάσσω μετά ἐγώ , πῶς ἐγώ ποιέω θεός , ἢ πῶς συνάπτω θεότης ;
gregorius-nazianzenus.de-spiritu-sancto-orat-31 5
Μαλλὸν δὲ φιλοσοφήσω σοι περὶ αὐτοῦ μικρὸν ἄνωθεν . περὶ τριάδος γὰρ καὶ πρότερον διειλήφαμεν . τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον Σαδδουκαῖοι μὲν οὐδὲ εἶναι τὸ παράπαν ἐνόμισαν · οὐδὲ γὰρ ἀγγέλους , οὐδὲ ἀνάστασιν · οὐκ οἶδ’ ὅθεν τὰς τοσαύτας περὶ αὐτοῦ μαρτυρίας ἐν τῇ παλαιᾷ διαπτύσαντες . Ἑλλήνων δὲ οἱ θεολογικώτεροι , καὶ μᾶλλον ἡμῖν προσεγγίσαντες , ἐφαντάσθησαν μέν , ὡς ἐμοὶ δοκεῖ · περὶ δὲ τὴν κλῆσιν διηνέχθησαν , νοῦν τοῦ παντός , καὶ τὸν θύραθεν νοῦν , καὶ τὰ τοιαῦτα προσαγορεύσαντες . τῶν δὲ καθ’ ἡμᾶς σοφῶν οἱ μὲν ἐνέργειαν τοῦτο ὑπέλαβον , οἱ δὲ κτίσμα , οἱ δὲ θεόν , οἱ δὲ οὐκ ἔγνωσαν ὁπότερον τούτων , αἰδοῖ τῆς γραφῆς , ὥς φασιν , ὡς οὐδέτερον σαφῶς δηλωσάσης . καὶ διὰ τοῦτο οὔτε σέβουσιν , οὔτε ἀτιμάζουσι , μέσως πὼς περὶ αὐτοῦ διακείμενοι , μᾶλλον δὲ καὶ λίαν ἀθλίως . καὶ τῶν θεὸν ὑπειληφότων οἱ μὲν ἄχρι διανοίας εἰσὶν εὐσεβεῖς , οἱ δὲ τολμῶσιν εὐσεβεῖν καὶ τοῖς χείλεσιν . ἄλλων δὲ ἤκουσα μετρούντων θεότητα σοφωτέρων , οἳ τρία μὲν εἶναι καθ’ ἡμᾶς ὁμολογοῦσι τὰ νοούμενα , τοσοῦτον δὲ ἀλλήλων διέστησαν , ὡς τὸ μὲν καὶ οὐσία καὶ δυνάμει ποιεῖν ἀόριστον · τὸ δὲ δυνάμει μέν , οὐκ οὐσίᾳ δέ · τὸ δὲ ἀμφοτέροις περιγραπτόν · ἄλλον τρόπον μιμούμενοι τοὺς δημιουργόν , καὶ συνεργόν , καὶ λειτουργὸν ὀνομάζοντας , καὶ τὴν ἐν τοῖς ὀνόμασι τάξιν καὶ χάριν τῶν πραγμάτων ἀκολουθίαν εἶναι νομίζοντας .
Lemmas: Μαλλός δέ φιλοσοφέω σύ περί αὐτός μικρός ἄνωθεν . περί τριάς γάρ καί πρότερος διαλαμβάνω . ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος Σαδδουκαῖος μέν οὐδέ εἰμί ὁ παράπαν νομίζω · οὐδέ γάρ ἄγγελος , οὐδέ ἀνάστασις · οὐ οἶδα ὅθεν ὁ τοσοῦτος περί αὐτός μαρτυρία ἐν ὁ παλαιός διαπτύω . Ἕλλην δέ ὁ θεολογικός , καί μᾶλλον ἐγώ προσεγγίζω , φαντάζω μέν , ὡς ἐγώ δοκέω · περί δέ ὁ κλῆσις διαφέρω , νόος ὁ πᾶς , καί ὁ θύραθεν νόος , καί ὁ τοιοῦτος προσαγορεύω . ὁ δέ κατά ἐγώ σοφός ὁ μέν ἐνέργεια οὗτος ὑπολαμβάνω , ὁ δέ κτίσμα , ὁ δέ θεός , ὁ δέ οὐ γιγνώσκω ὁπότερος οὗτος , αἰδώς ὁ γραφεύς , ὅς φημί , ὡς οὐδέτερος σαφῶς δηλόω . καί διά οὗτος οὔτε σέβω , οὔτε ἀτιμάζω , μέσος πως περί αὐτός διάκειμαι , μᾶλλον δέ καί λίαν ἄθλιος . καί ὁ θεός ὑπολαμβάνω ὁ μέν ἄχρι διάνοια εἰμί εὐσεβής , ὁ δέ τολμάω εὐσεβέω καί ὁ χεῖλος . ἄλλος δέ ἀκούω μετρέω θεότης σοφός , ἕ τρεῖς μέν εἰμί κατά ἐγώ ὁμολογέω ὁ νοέω , τοσοῦτος δέ ἀλλήλων διΐστημι , ὡς ὁ μέν καί οὐσία καί δύναμις ποιέω ἀόριστος · ὁ δέ δύναμις μέν , οὐ οὐσία δέ · ὁ δέ ἀμφότερος περιγράφω · ἄλλος τρόπος μιμέομαι ὁ δημιουργός , καί συνεργός , καί λειτουργός ὀνομάζω , καί ὁ ἐν ὁ ὄνομα τάξις καί χάρις ὁ πρᾶγμα ἀκολουθία εἰμί νομίζω .
gregorius-nazianzenus.de-spiritu-sancto-orat-31 6
Ἡμῖν δὲ πρὸς μὲν τοὺς οὐδὲ εἶναι ὑπειληφότας οὐδεὶς λόγος , ἢ τοὺς ληροῦντας ἐν Ἕλλησιν . μηδὲ γὰρ ἁμαρτωλῶν ἐλαίῳ πιανθείημεν εἰς τὸν λόγον . πρὸς δὲ τοὺς ἄλλους οὕτω διαλεξόμεθα . τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον ἢ τῶν καθ’ ἑαυτὸ ὑφεστηκότων πάντως ὑποθετέον , ἢ τῶν ἐν ἑτέρῳ θεωρουμένων · ὧν τὸ μὲν οὐσίαν καλοῦσιν οἱ περὶ ταῦτα δεινοί , τὸ δὲ συμβεβηκός . εἰ μὲν οὖν συμβέβηκεν , ἐνέργεια τοῦτο ἂν εἴη θεοῦ . τί γὰρ ἕτερον , ἢ τίνος ; τοῦτο γάρ πως μᾶλλον καὶ φεύγει σύνθεσιν . καὶ εἰ ἐνέργεια , ἐνεργηθήσεται δῆλον ὅτι , οὐκ ἐνεργήσει , καὶ ὁμοῦ τῷ ἐνεργηθῆναι παύσεται . τοιοῦτον γὰρ ἡ ἐνέργεια . πῶς οὖν ἐνεργεῖ , καὶ τάδε λέγει , καὶ ἀφορίζει , καὶ λυπεῖται , καὶ παροξύνεται , καὶ ὅσα κινουμένου σαφῶς ἐστίν , οὐ κινήσεως ; εἰ δὲ οὐσία τις , οὐ τῶν περὶ τὴν οὐσίαν , ἤτοι κτίσμα ὑποληφθήσεται , ἢ θεός . μέσον γάρ τι τούτων , ἤτοι μηδετέρου μετέχον , ἢ ἐξ ἀμφοῖν σύνθετον , οὐδ’ ἂν οἱ τοὺς τραγελάφους πλάττοντες ἐννοήσαιεν . ἀλλ᾿ εἰ μὲν κτίσμα , πῶς εἰς αὐτὸ πιστεύομεν , ἢ ἐν αὐτῷ τελειούμεθα ; οὐ γὰρ ταὐτόν ἐστι πιστεύειν εἴς τι , καὶ περὶ αὐτοῦ πιστεύειν . τὸ μὲν γάρ ἐστι θεότητος , τὸ δὲ παντὸς πράγματος . εἰ δὲ θεός , ἀλλ᾿ οὐ κτίσμα , οὐδὲ ποίημα , οὐδὲ σύνδουλον , οὐδ᾿ ὅλως τι τῶν ταπεινῶν ὀνομάτων .
Lemmas: ἡμῖν δέ πρός μέν ὁ οὐδέ εἰμί ὑπολαμβάνω οὐδείς λόγος , ἢ ὁ ληρέω ἐν Ἕλλην . μηδέ γάρ ἁμαρτωλός ἔλαιον πιαίνω εἰς ὁ λόγος . πρός δέ ὁ ἄλλος οὗτος διαλέγω . ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος ἢ ὁ κατά ἑαυτοῦ ὑφίστημι πάντως ὑποθετέον , ἢ ὁ ἐν ἕτερος θεωρέω · ὅς ὁ μέν οὐσία καλέω ὁ περί οὗτος δεινός , ὁ δέ συμβεβηκός . εἰμί μέν οὖν συμβαίνω , ἐνέργεια οὗτος εἄν εἰμί θεός . τίς γάρ ἕτερος , ἢ τίς ; οὗτος γάρ πως μᾶλλον καί φεύγω σύνθεσις . καί εἰμί ἐνέργεια , ἐνεργέω δῆλος ὅτι , οὐ ἐνεργέω , καί ὁμοῦ ὁ ἐνεργέω παύω . τοιοῦτος γάρ ὁ ἐνέργεια . πῶς οὖν ἐνεργέω , καί ὅδε λέγω , καί ἀφορίζω , καί λυπέω , καί παροξύνω , καί ὅσος κινέω σαφῶς εἰμί , οὖον κίνησις ; εἰμί δέ οὐσία τις , οὖον ὁ περί ὁ οὐσία , ἤτοι κτίσμα ὑπολαμβάνω , ἢ θεός . μέσος γάρ τίς οὗτος , ἤτοι μηδέτερος μετέχω , ἢ ἐκ ἄμφω συντίθημι , οὐδέ εἄν ὁ ὁ τραγέλαφος πλάσσω ἐννοέω . ἀλλά εἰμί μέν κτίσμα , πῶς εἰς αὐτός πιστεύω , ἢ ἐν αὐτός τελειόω ; οὖον γάρ αὐτός εἰμί πιστεύω εἰς τίς , καί περί αὐτός πιστεύω . ὁ μέν γάρ εἰμί θεότης , ὁ δέ πᾶς πρᾶγμα . εἰμί δέ θεός , ἀλλά οὖον κτίσμα , οὐδέ ποίημα , οὐδέ σύνδουλος , οὐδέ ὅλως τίς ὁ ταπεινός ὄνομα .
gregorius-nazianzenus.de-spiritu-sancto-orat-31 7
Ἑνταῦθα σὸς ὁ λόγος ’ αἱ σφενδόναι πεμπέσθωσαν , οἱ συλλογισμοὶ πλεκέσθωσαν . ἢ ἀγέννητον πάντως , ἢ γεννητόν . καὶ εἰ μὲν ἀγέννητον , δύο τὰ ἄναρχα . εἰ δὲ γεννητόν , ὑποδιαίρει πάλιν · ἢ ἐκ τοῦ πατρὸς τοῦτο , ἢ ἐκ τοῦ υἱοῦ . καὶ εἰ μὲν ἐκ τοῦ πατρός , υἱοὶ δύο καὶ ἀδελφοί . σὺ δέ μοι πλάττε καὶ διδύμους , εἰ βούλει , ἢ τὸν μὲν πρεσβύτερον , τὸν δὲ νεώτερον ’ ἐπειδὴ λίαν εἶ φιλοσώματος . εἰ δὲ ἐκ τοῦ υἱοῦ , πέφηνέ , φησι , καὶ υἱωνὸς ἡμῖν θεός · οὗ τί ἂν γένοιτο παραδοξότερον ; ταῦτα μὲν οὖν οἱ σοφοὶ τοῦ κακοποιῆσαι , τὰ δὲ ἂγ ἀθ’ ἁ γράφειν οὐ θέλοντες . ἐγὼ δὲ εἰ μὲν ἑώρων ἀναγκαίαν τὴν διαίρεσιν , ἐδεξάμην ἂν τὰ πράγματα , οὐ φοβηθεὶς τὰ ὀνόματα . οὐ γάρ , ἐπειδὴ κατά τινα σχέσιν ὑψηλοτέραν υἱὸς ὁ υἱός , οὐ δυνηθέντων ἡμῶν ἄλλως ἢ οὕτως ἐνδείξασθαι τὸ ἐκ τοῦ θεοῦ καὶ ὁμοούσιον , ἤδη καὶ πάσας οἰητέον ἀναγκαῖον εἶναι τὰς κάτω κλήσεις , καὶ τῆς ἡμετέρας συγγενείας , μεταφέρειν ἐπὶ τὸ θεῖον . ἢ τάχα ἃν σύ γε καὶ ἄρρενα τὸν θεὸν ἡμῖν ὑπολάβοις , κατὰ τὸν λόγον τοῦτον , ὅτι θεὸς ὀνομάζεται , καὶ πατήρ ; καὶ θῆλύ τι τὴν θεότητα , ὅσον ἐπὶ ταῖς κλήσεσι ; καὶ τὸ πνεῦμα οὐδέτερον , ὅτι μὴ γεννητικόν ; εἰ δέ σοι καὶ τοῦτο παιχθείη , τῇ ἑαυτοῦ θελήσει τὸν θεὸν συγγενόμενον , κατὰ τοὺς παλαιοὺς λήρους καὶ μύθους , γεννήσασθαι τὸν υἱόν , εἰσήχθη τις ἡμῖν καὶ Μαρκίωνος καὶ Οὐαλεντίνου θεὸς ἀρρενόθηλυς , τοῦ τοὺς καινοὺς αἰῶνας ἀνατυπώσαντος .
Lemmas: ἐνταῦθα σός ὁ λόγος ’ ὁ σφενδόνη πέμπω , ὁ συλλογισμός πλέκω . ἢ ἀγέννητος πάντως , ἢ γεννητός . καί εἰμί μέν ἀγέννητος , δύο ὁ ἄναρχος . εἰμί δέ γεννητός , υποδιαιρώ πάλιν · ἢ ἐκ ὁ πατήρ οὗτος , ἢ ἐκ ὁ υἱός . καί εἰμί μέν ἐκ ὁ πατήρ , υἱός δύο καί ἀδελφός . σύ δέ ἐγώ πλάσσω καί δίδυμος , εἰμί βούλομαι , ἢ ὁ μέν πρέσβυς , ὁ δέ νέος ’ ἐπεί λίαν εἰμί φιλοσώματος . εἰμί δέ ἐκ ὁ υἱός , φαίνω , φημί , καί υἱωνός ἐγώ θεός · ὅς τίς εἄν γίγνομαι παράδοξος ; οὗτος μέν οὖν ὁ σοφός ὁ κακοποιέω , ὁ δέ ἄγε ἅτε ὅς γράφω οὖον ἐθέλω . ἐγώ δέ εἰμί μέν ὁράω ἀναγκαῖος ὁ διαίρεσις , δέχομαι εἄν ὁ πρᾶγμα , οὖον φοβέω ὁ ὄνομα . οὖον γάρ , ἐπεί κατά τις σχέσις ὑψηλός υἱός ὁ υἱός , οὖον δύναμαι ἐγώ ἄλλως ἢ οὕτως ἐνδείκνυμι ὁ ἐκ ὁ θεός καί ὁμοούσιος , ἤδη καί πᾶς οἰητέον ἀναγκαῖος εἰμί ὁ κάτω κλῆσις , καί ὁ ἡμέτερος συγγένεια , μεταφέρω ἐπί ὁ θέω . ἢ τάχα ἄν σῦς γε καί ἄρσην ὁ θεός ἐγώ ὑπολαμβάνω , κατά ὁ λόγος οὗτος , ὅτι θεός ὀνομάζω , καί πατήρ ; καί θῆλυς τίς ὁ θεότης , ὅσος ἐπί ὁ κλῆσις ; καί ὁ πνεῦμα οὐδέτερος , ὅτι μή γεννητικός ; εἰμί δέ σύ καί οὗτος παίζω , ὁ ἑαυτοῦ ἐθέλω ὁ θεός συγγίγνομαι , κατά ὁ παλαιός λῆρος καί μῦθος , γεννάω ὁ υἱός , εἰσάγω τις ἐγώ καί Μαρκίων καί Οὐαλεντῖνος θεός ἀρρενόθηλυς , ὁ ὁ καινός αἰών ἀνατυπόω .
gregorius-nazianzenus.de-spiritu-sancto-orat-31 8
Ἐπεὶ δέ σου τὴν πρώτην διαίρεσιν οὐ δεχόμεθα , τὴν μηδὲν ἀγεννήτου καὶ γεννητοῦ μέσον ὑπολαμβάνουσαν , αὐτίκα οἰχήσονταί σοι μετὰ τῆς σεμνῆς διαιρέσεως οἱ ἀδελφοὶ καὶ οἱ υἱωνοί , ὥσπερ τινὸς δεσμοῦ πολυπλόκου τῆς πρώτης ἀρχῆς λυθείσης συνδιαλυθέντες , καὶ τῆς θεολογίας ὑποχωρήσαντες . ποῦ γὰρ θήσεις τὸ ἐκπορευτόν . εἰπέ μοι , μέσον ἀναφανὲν τῆς σῆς διαιρέσεως , καὶ παρὰ κρείσσονος ἢ κατὰ σὲ θεολόγου , τοῦ σωτῆρος ἡμῶν , εἰσαγόμενον ; εἰ μὴ τὴν φωνὴν ἐκείνην τῶν σῶν ἐξεῖλες εὐαγγελίων , διὰ τὴν τρίτην σου διαθήκην , Τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον , ὃ παρὰ τοῦ πατρὸς ἐκπορεύεται · ὃ καθ’ ὅσον μὲν ἐκεῖθεν ἐκπορεύεται , οὐ κτίσμα · καθ’ ὅσον δὲ οὐ γεννητόν , οὐχ υἱός · καθ’ ὅσον δὲ ἀγεννήτου καὶ γεννητοῦ μέσον , θεός . καὶ οὕτω σου τὰς τῶν συλλογισμῶν ἄρκυς διαφυγὸν θεὸς ἀναπέφηνε , τῶν σῶν διαιρέσεων ἰσχυρότερος . τίς οὖν ἡ ἐκπόρευσις ; εἰπὲ σὺ τὴν ἀγεννησίαν τοῦ πατρός , κἀγὼ τὴν γέννησιν τοῦ υἱοῦ φυσιολογήσω , καὶ τὴν ἐκπόρευσιν τοῦ πνεύματος , καὶ παραπληκτίσωμεν ἄμφω εἰς θεοῦ μυστήρια παρακύπτοντες · καὶ ταῦτα τίνες ; οἱ μηδὲ τὰ ἐν ποσὶν εἰδέναι δυνάμενοι , μηδὲ ψάμμον θαλασσῶν , καὶ σταγόνας ὑετοῦ , καὶ ἡμέρας αἰῶνος ἐξαριθμεῖσθαι , μὴ ὅτι γε θεοῦ βάθεσιν ἐμβατεύειν , καὶ λόγον ὑπέχειν τῆς οὕτως ἀρρήτου καὶ ὑπὲρ λόγον φύσεως .
Lemmas: ἐπεί δέ σύ ὁ πρῶτος διαίρεσις οὖον δέχομαι , ὁ μηδείς ἀγέννητος καί γεννητής μέσος ὑπολαμβάνω , αὐτίκα οἴχομαι σύ μετά ὁ σεμνός διαίρεσις ὁ ἀδελφός καί ὁ υἱωνός , ὥσπερ τις δεσμός πολύπλοκος ὁ πρῶτος ἀρχή λύω συνδιαλύω , καί ὁ θεολογία ὑποχωρέω . ποῦ γάρ τίθημι ὁ ἐκπορεύω . εἶπον ἐγώ , μέσος ἀναφαίνω ὁ σός διαίρεσις , καί παρά κρατύς ἢ κατά σύ θεολόγος , ὁ σωτήρ ἐγώ , εἰσάγω ; εἰμί μή ὁ φωνή ἐκεῖνος ὁ σός ἐξαιρέω εὐαγγέλιον , διά ὁ τρίτος σύ διαθήκη , ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος , ὅς παρά ὁ πατήρ ἐκπορεύω · ὅς κατά ὅσος μέν ἐκεῖθεν ἐκπορεύω , οὖον κτίσμα · κατά ὅσος δέ οὖον γεννητός , οὐ υἱός · κατά ὅσος δέ ἀγέννητος καί γεννητής μέσος , θεός . καί οὗτος σύ ὁ ὁ συλλογισμός ἄρκυς διαφεύγω θεός ἀναφαίνω , ὁ σός διαίρεσις ἰσχυρός . τίς οὖν ὁ ἐκπόρευσις ; εἶπον σύ ὁ ἀγεννησία ὁ πατήρ , ἐγώ ὁ γέννησις ὁ υἱός φυσιολογέω , καί ὁ ἐκπόρευσις ὁ πνεῦμα , καί παραπληκτίζω ἄμφω εἰς θεός μυστήριον παρακύπτω · καί οὗτος τίς ; ὁ μηδέ ὁ ἐν πούς οἶδα δύναμαι , μηδέ ψάμμος θάλασσα , καί σταγών ὑετός , καί ἡμέρα αἰών ἐξαριθμέω , μή ὅτι γε θεός βάθος ἐμβατεύω , καί λόγος ὑπέχω ὁ οὕτως ἄρρητος καί ὑπέρ λόγος φύσις .
gregorius-nazianzenus.de-spiritu-sancto-orat-31 9
Τί οὖν ἐστί , φησιν , ὃ λείπει τῷ πνεύματι , πρὸς τὸ εἶναι υἱόν ; εἰ γὰρ μὴ λεῖπόν τι ἦν , υἱὸς ἃν ἦν . οὐ λείπειν φαμέν · οὐδὲ γὰρ ἐλλειπὴς θεός · τὸ δὲ τῆς ἐκφάνσεως , ἵν οὕτως εἴπω , ἢ τῆς πρὸς ἄλληλα σχέσεως διάφορον διάφορον αὐτῶν καὶ τὴν κλῆσιν πεποίηκεν . οὐδὲ γὰρ τῷ υἱῷ λείπει τι πρὸς τὸ εἶναι πατέρα , οὐδὲ γὰρ ἔλλειψις ἡ υἱότης , ἀλλ’ οὐ παρὰ τοῦτο πατήρ . ἢ οὕτω γε καὶ τῷ πατρὶ λείψει τι πρὸς τὸ εἶναι υἱόν · οὐ γὰρ υἱὸς ὁ πατήρ . ἀλλ’ οὐκ ἐλλείψεως ταῦτά ποθεν , οὐδὲ τῆς κατὰ τὴν οὐσίαν ὑφέσεως · αὐτὸ δὲ τὸ μὴ γεγεννῆσθαι , καὶ τὸ γεγεννῆσθαι , καὶ τὸ ἐκπορεύεσθαι , τὸν μὲν πατέρα , τὸν δὲ υἱόν , τὸ δὲ τοῦθ’ ὅπερ λέγεται πνεῦμα ἅγιον προσηγόρευσεν , ἵνα τὸ ἀσύγχυτον σώζηται τῶν τριῶν ὑποστάσεων ἐν τῇ μιᾷ φύσει τε καὶ ἀξίᾳ τῆς θεότητος . οὔτε γὰρ ὁ υἱὸς πατήρ , εἷς γὰρ πατήρ , ἀλλ’ ὅπερ ὁ πατήρ · οὔτε τὸ πνεῦμα υἱὸς ὅτι ἐκ τοῦ θεοῦ , εἷς γὰρ ὁ μονογενής , ἀλλ’ ὅπερ ὁ υἱός · ἓν τὰ τρία τῇ θεότητι , καὶ τὸ ἓν τρία ταῖς ἰδιότησιν · ἵνα μήτε τὸ ἓν Σαβέλλιον ᾖ , μήτε τὰ τρία τῆς πονηρᾶς νῦν διαιρέσεως .
Lemmas: τις οὖν εἰμί , φημί , ὅς λείπω ὁ πνεῦμα , πρός ὁ εἰμί υἱός ; εἰμί γάρ μή λείπω τίς εἰμί , υἱός ἄν εἰμί . οὖον λείπω φημί · οὐδέ γάρ ἐλλιπής θεός · ὁ δέ ὁ ἔκφανσις , ἵνα οὕτως εἶπον , ἢ ὁ πρός ἀλλήλων σχέσις διάφορος διάφορος αὐτός καί ὁ κλῆσις ποιέω . οὐδέ γάρ ὁ υἱός λείπω τίς πρός ὁ εἰμί πατήρ , οὐδέ γάρ ἔλλειψις ὁ υἱότης , ἀλλά οὖον παρά οὗτος πατήρ . ἢ οὗτος γε καί ὁ πατήρ λείπω τίς πρός ὁ εἰμί υἱός · οὖον γάρ υἱός ὁ πατήρ . ἀλλά οὐ ἔλλειψις οὗτος πόθεν , οὐδέ ὁ κατά ὁ οὐσία ὕφεσις · αὐτός δέ ὁ μή γεννάω , καί ὁ γεννάω , καί ὁ ἐκπορεύω , ὁ μέν πατήρ , ὁ δέ υἱός , ὁ δέ οὗτος ὅσπερ λέγω πνεῦμα ἅγιος προσαγορεύω , ἵνα ὁ ἀσύγχυτος σῴζω ὁ τρεῖς ὑπόστασις ἐν ὁ εἷς φύσις τε καί ἄξιος ὁ θεότης . οὔτε γάρ ὁ υἱός πατήρ , εἷς γάρ πατήρ , ἀλλά ὅσπερ ὁ πατήρ · οὔτε ὁ πνεῦμα υἱός ὅτι ἐκ ὁ θεός , εἷς γάρ ὁ μονογενής , ἀλλά ὅσπερ ὁ υἱός · εἷς ὁ τρεῖς ὁ θεότης , καί ὁ εἷς τρεῖς ὁ ἰδιότης · ἵνα μήτε ὁ εἷς Σαβέλλιος εἰμί , μήτε ὁ τρεῖς ὁ πονηρός νῦν διαίρεσις .
gregorius-nazianzenus.de-spiritu-sancto-orat-31 10
Τί οὖν ; θεὸς τὸ πνεῦμα ; πάνυ γε . τί οὖν , ὁμοούσιον ; εἴπερ θεός . δὸς οὖν μοί , φησιν , ἐκ τοῦ αὐτοῦ τὸ μὲν υἱόν , τὸ δὲ οὐχ υἱόν , εἶτα ὁμοούσια , καὶ δέχομαι θεὸν καὶ θεόν . δός μοι καὶ σὺ θεὸν ἄλλον , καὶ Φύσιν θεοῦ , καὶ δώσω σοι τὴν αὐτὴν τριάδα μετὰ τῶν αὐτῶν ὀνομάτων τε καὶ πραγμάτων . εἰ δὲ εἰς θεὸς μία φύσις ἡ ἀνωτάτω , πόθεν παραστήσω σοι τὴν ὁμοίωσιν ; ἢ ζητεῖς πάλιν ἐκ τῶν κάτω καὶ τῶν περὶ σέ ; λίαν μὲν αἰσχρόν , καὶ οὐκ αἰσχρὸν μόνον , ἁλλὰ καὶ μάταιον ἐπιεικῶς , ἐκ τῶν κάτω τῶν ἄνω τὴν εἰκασίαν λαμβάνειν , καὶ τῶν ἀκινήτων ἐκ τῆς ῥευστῆς φύσεως , καί , ὅ Φησιν Ἠσαίας , ἐκζητεῖσθαι τὰ ζῶντα ἐν τοῖς νεκροῖς · ὅμως δὲ πειράσομαι , σὴν χάριν , κἀντεῦθεν δοῦναί τινα τῷ λόγῳ βοήθειαν . τὰ μὲν οὖν ἄλλα παρήσειν μοι δοκῶ , πολλὰ ἃν ἔχων ἐκ τῆς περὶ ζώων ἱστορίας εἰπεῖν , τὰ μὲν ἡμῖν γνώριμα , τὰ δὲ τοῖς ὀλίγοις , ὅσα περὶ τὰς τῶν ζώων γενέσεις ἡ Φύσις ἐφιλοτεχνήσατο . γεννᾶσθαι γὰρ λέγεται , οὐκ ἐκ τῶν αὐτῶν τὰ αὐτὰ μόνον , οὐδὲ ἐξ ἑτέρων ἕτερα , ἀλλὰ καὶ ἐξ ἑτέρων τὰ αὐτά , καὶ ἐκ τῶν αὐτῶν ἕτερα . εἰ δέ τῳ πιστὸς ὁ λόγος , καὶ ἄλλος ἐστὶ τρόπος γεννήσεως , αὐτό τι ὑφ’ ἑαυτοῦ δαπανώμενον καὶ τικτόμενον . ἔστι δὲ ἃ καὶ ἐξίσταταί πὼς ἑαυτῶν , ἐξ ἄλλων ζώων εἰς ἄλλα μεθιστάμενά τε καὶ μεταποιούμενα , Φιλοτιμίᾳ Φιλοτιμίᾳ ἤδη δὲ καὶ τοῦ αὐτοῦ , τὸ μὲν οὐ γέννημα , τὸ δὲ γέννημα , πλὴν ὁμοούσια · ὃ καὶ τῷ παρόντι πὼς μᾶλλον προσέοικεν . ἓν δέ τι τῶν ἡμετέρων εἰπών , ὃ καὶ πᾶσι γνώριμον , ἐφ’ ἕτερον μεταβήσομαι λόγον .
Lemmas: τις οὖν ; θεός ὁ πνεῦμα ; πάνυ γε . τίς οὖν , ὁμοούσιος ; εἴπερ θεός . δίδωμι οὖν ἐγώ , φημί , ἐκ ὁ αὐτός ὁ μέν υἱός , ὁ δέ οὐ υἱός , εἶτα ὁμοούσιος , καί δέχομαι θεός καί θεός . δίδωμι ἐγώ καί σύ θεός ἄλλος , καί φύσις θεός , καί δίδωμι σύ ὁ αὐτός τριάς μετά ὁ αὐτός ὄνομα τε καί πρᾶγμα . εἰμί δέ εἰς θεός εἷς φύσις ὁ ἄνω2 , πόθεν παρίστημι σύ ὁ ὁμοίωσις ; ἢ ζητέω πάλιν ἐκ ὁ κάτω καί ὁ περί σός ; λίαν μέν αἰσχρός , καί οὐ αἰσχρός μόνος , ἀλλά καί μάταιος ἐπιεικής , ἐκ ὁ κάτω ὁ ἄνω ὁ εἰκασία λαμβάνω , καί ὁ ἀκίνητος ἐκ ὁ ῥευστός φύσις , καί , ὅς φημί Ἠσαίας , ἐκζητέω ὁ ζῶ ἐν ὁ νεκρός · ὅμως δέ πειράζω , σός χάρις , ἐντεῦθεν δίδωμι τις ὁ λόγος βοήθεια . ὁ μέν οὖν ἄλλος παρίημι ἐγώ δοκέω , πολύς ἄν ἔχω ἐκ ὁ περί ζῷον ἱστορία εἶπον , ὁ μέν ἐγώ γνώριμος , ὁ δέ ὁ ὀλίγος , ὅσος περί ὁ ὁ ζῷον γένεσις ὁ Φύσις φιλοτεχνέω . γεννάω γάρ λέγω , οὐ ἐκ ὁ αὐτός ὁ αὐτός μόνος , οὐδέ ἐκ ἕτερος ἕτερος , ἀλλά καί ἐκ ἕτερος ὁ αὐτός , καί ἐκ ὁ αὐτός ἕτερος . εἰμί δέ ὁ πιστός ὁ λόγος , καί ἄλλος εἰμί τρόπος γέννησις , αὐτός τίς ὑπό ἑαυτοῦ δαπανάω καί τίκτω . εἰμί δέ ὁ καί ἐξίστημι πως ἑαυτοῦ , ἐκ ἄλλος ζῷον εἰς ἄλλος μεθίστημι τε καί μεταποιέω , φιλοτιμία φιλοτιμία ἤδη δέ καί ὁ αὐτός , ὁ μέν οὖον γέννημα , ὁ δέ γέννημα , πλήν ὁμοούσιος · ὅς καί ὁ πάρειμι πως μᾶλλον προσέοικα . εἷς δέ τίς ὁ ἡμέτερος εἶπον , ὅς καί πᾶς γνώριμος , ἐπί ἕτερος μεταβαίνω λόγος .
gregorius-nazianzenus.de-spiritu-sancto-orat-31 11
Ὁ Ἀδὰμ τί ποτε ἦν ; πλάσμα θεοῦ . τί δὲ ἡ Εὖα ; τμῆμα τοῦ πλάσματος . τί δὲ ὁ Σήθ ; γέννημα . ἆρ’ οὖν ταὐτόν σοι φαίνεται πλάσμα , καὶ τμῆμα , καὶ γέννημα ; πῶς οὔ ; ὁμοούσια δὲ ταῦτα , ἢ τί ; πῶς δ’ οὔ ; ὡμολόγηται οὖν καὶ τὰ διαφόρως ὑποστάντα τῆς αὐτῆς εἶναι οὐσίας ἐνδέχεσθαι . λέγω δὲ ταῦτα , οὐκ ἐπὶ τὴν θεότητα φέρων τὴν πλάσιν , ἢ τὴν τομήν , ἤ τι τῶν ὅσα σώματος , μή μοί τις ἐπιφυέσθω πάλιν τῶν λογομάχων , ἐπὶ δὲ τούτων θεωρῶν , ὡς ἐπὶ σκηνῆς , τὰ νοούμενα . οὐδὲ γὰρ οἷόν τε τῶν εἰκαζομένων οὐδὲν πρὸς πᾶσαν ἐξικνεῖσθαι καθαρῶς τὴν ἀλήθειαν . καὶ τί ταῦτά , φασιν ; οὐ γὰρ τοῦ ἑνὸς τὸ μὲν γέννημα , τὸ δὲ ἄλλο τι . τί οὖν ; ἡ Eὖα καὶ Σήθ , οὐχὶ τοῦ αὐτοῦ τοῦ Ἀδάμ ; τίνος γὰρ ἄλλου ; ἢ καὶ ἀμφότεροι γεννήματα ; οὐδαμῶς . ἀλλὰ τί ; τὸ μὲν τμῆμα , τὸ δὲ γέννημα . καἰ μὴν ἀμφότεροι ταὐτὸν ἀλλήλοις · ἄνθρωποι γάρ · οὐδεὶς ἀντερεῖ . παύσῃ οὖν ἀπομαχόμενος πρὸς τὸ πνεῦμα , ὡς ἢ γέννημα πάντως , ἢ μὴ ὁμοούσιον , μηδὲ θεόν , καὶ ἐκ τῶν ἀνθρωπίνων τὸ δυνατὸν λαβὼν τῆς ἡμετέρας ὑπολήψεως ; ἐγὼ μὲν οἶ μαί σοι καλῶς ἔχειν , εἰ μὴ λίαν ἔγνωκας φιλονεικεῖν , καὶ πρὸς τὰ δῆλα μάχεσθαι .
Lemmas: ὁ Ἀδάμ τίς ποτός εἰμί ; πλάσμα θεός . τίς δέ ὁ εὖα ; τμῆμα ὁ πλάσμα . τίς δέ ὁ Σήθ ; γέννημα . ἆρα οὖν αὐτός σύ φαίνω πλάσμα , καί τμῆμα , καί γέννημα ; πῶς οὖον ; ὁμοούσιος δέ οὗτος , ἢ τίς ; πῶς δέ οὖον ; ὁμολογέω οὖν καί ὁ διάφορος ὑφίστημι ὁ αὐτός εἰμί οὐσία ἐνδέχομαι . λέγω δέ οὗτος , οὐ ἐπί ὁ θεότης φέρω ὁ πλάσις , ἢ ὁ τομή , ἤ τίς ὁ ὅσος σῶμα , μή ἐγώ τις ἐπιφύω πάλιν ὁ λογομάχος , ἐπί δέ οὗτος θεωρός , ὡς ἐπί σκηνή , ὁ νοέω . οὐδέ γάρ οἷος τε ὁ εἰκάζω οὐδείς πρός πᾶς ἐξικνέομαι καθαρός ὁ ἀλήθεια . καί τίς οὗτος , φημί ; οὖον γάρ ὁ εἷς ὁ μέν γέννημα , ὁ δέ ἄλλος τίς . τίς οὖν ; ὁ οὖ καί Σήθ , οὐ ὁ αὐτός ὁ Ἀδάμ ; τίς γάρ ἄλλος ; ἢ καί ἀμφότερος γέννημα ; οὐδαμῶς . ἀλλά τίς ; ὁ μέν τμῆμα , ὁ δέ γέννημα . καίω μήv ἀμφότερος αὐτός ἀλλήλων · ἄνθρωπος γάρ · οὐδείς ἀντιλέγω . παύω οὖν ἀπομάχομαι πρός ὁ πνεῦμα , ὡς ἢ γέννημα πάντως , ἢ μή ὁμοούσιος , μηδέ θεός , καί ἐκ ὁ ἀνθρώπινος ὁ δυνατός λαμβάνω ὁ ἡμέτερος ὑπόληψις ; ἐγώ μέν οἶς μαί σύ καλῶς ἔχω , εἰμί μή λίαν γιγνώσκω φιλονεικέω , καί πρός ὁ δῆλος μάχομαι .
gregorius-nazianzenus.de-spiritu-sancto-orat-31 13
Ἥκει δὲ ἡμῖν ὁ λόγος ἐπ’ αὐτὸ τὸ κεφάλαιον · καὶ στένω μέν , ὅτι πάλαι τεθνηκὸς ζήτημα , καὶ τῆ πίστει παραχωρῆσαν , νῦν ἀνακαινίζεται · στῆναι δὲ ὅμως ἀναγκαῖον πρὸς τοὺς λογολέσχας , καὶ μὴ ἐρήμην ἁλῶναι , λόγον ἔχοντας , καὶ συνηγοροῦντας πνεύματι . εἰ θεός , φησι , καὶ θεός , καὶ θεός , πῶς οὐχὶ τρεῖς θεοί ; ἢ πῶς οὐ πολυαρχία τὸ δοξαζόμενον ; ταῦτα τίνες ; οἱ τελεώτεροι τὴν ἀσέβειαν , ἢ καὶ οἱ τῆς δευτέρας μερίδος , λέγω δὲ τοὺς περὶ τὸν υἱόν πὼς εὐγνώμονας ; ὁ μὲν γὰρ κοινός μοι πρὸς ἀμφοτέρους λόγος , ὁ δὲ πρὸς τούτους ἴδιος . ὁ μὲν οὖν πρὸς τούτους τοιοῦτος . τί φατε τοῖς τριθείταις ἡμῖν οἱ τὸν υἱὸν σέβοντες , εἰ καὶ τοῦ πνεύματος ἀφεστήκατε ; ὑμεῖς δὲ οὐ διθεῖται ; εἰ μὲν γὰρ ἀρνεῖσθε καὶ τοῦ μονογενοῦς τὴν προσκύνησιν , σαφῶς τέταχθε μετὰ τῶν ἐναντίων · καὶ τί φιλανθρωπευόμεθα πρὸς ὑμᾶς ὡς οὐ πάντῃ νενεκρωμένους ; εἰ δὲ σέβεσθε , καὶ μέχρι τούτου διάκεισθε σωτηρίως , ὑμᾶς ἐρωτήσομεν · τίς ὁ λόγος τῆς διθείασ ὑμῖν , ἂν τοῦτο ἐγκαλῆσθε ; εἰ ἔστι λόγος συνέσεως , ἀποκρίθητε , δότε καὶ ἡμῖν ὁδὸν ἀποκρίσεως . οἷς γὰρ ἂν ὑμεῖς τὴν διθείαν ἀποκρούσησθε λόγοις , οὗτοι καὶ ἡμῖν κατὰ τῆς τριθείασ ἀρκέσουσι . καὶ οὕτω νικῶμεν , ὑμῖν τοῖς κατηγόροις συνηγόροις χρώμενοι · οὗ τί γενναιοτερον ;
Lemmas: ἥκω δέ ἐγώ ὁ λόγος ἐπί αὐτός ὁ κεφάλαιος · καί στένω μέν , ὅτι πάλαι θνῄσκω ζήτημα , καί τῆ πίστις παραχωρέω , νῦν ανακαινίζω · ἵστημι δέ ὅμως ἀναγκαῖος πρός ὁ λογολέσχης , καί μή ἐρῆμος ἁλίσκομαι , λόγος ἔχω , καί συνηγορέω πνεῦμα . εἰμί θεός , φημί , καί θεός , καί θεός , πῶς οὐ τρεῖς θεός ; ἢ πῶς οὖον πολυαρχία ὁ δοξάζω ; οὗτος τίς ; ὁ τέλειος ὁ ἀσέβεια , ἢ καί ὁ ὁ δύο μερίς , λέγω δέ ὁ περί ὁ υἱός πως εὐγνώμων ; ὁ μέν γάρ κοινός ἐγώ πρός ἀμφότερος λόγος , ὁ δέ πρός οὗτος ἴδιος . ὁ μέν οὖν πρός οὗτος τοιοῦτος . τίς φημί ὁ τριθειος ἐγώ ὁ ὁ υἱός σέβω , εἰμί καί ὁ πνεῦμα ἀφίστημι ; σύ δέ οὖον διθεΐτης ; εἰμί μέν γάρ ἀρνέομαι καί ὁ μονογενής ὁ προσκύνησις , σαφῶς τάσσω μετά ὁ ἐναντίος · καί τίς φιλανθρωπεύομαι πρός σύ ὡς οὖον πάντῃ νεκρωμένος ; εἰμί δέ σέβομαι , καί μέχρι οὗτος διάκειμαι σωτήριος , σύ ἐρωτάω · τίς ὁ λόγος ὁ διθεΐα σύ , εἄν οὗτος ἐγκαλέω ; εἰμί εἰμί λόγος σύνεσις , ἀποκρίνω , δίδωμι καί ἐγώ ὁδός ἀπόκρισις . ὅς γάρ εἄν σύ ὁ διθεΐα ἀποκρούω λόγος , οὗτος καί ἐγώ κατά ὁ τριθειος ἀρκέω . καί οὗτος νικάω , σύ ὁ κατήγορος συνήγορος χράω · ὅς τίς γενναῖος ;
gregorius-nazianzenus.de-spiritu-sancto-orat-31 14
Ὁ δὲ κοινὸς ἡμῖν πρὸς ἀμφοτέρους τίς ἀγών τε καὶ λόγος ; ἡμῖν εἷς θεός , ὅτι μία θεότης · καὶ πρὸς ἓν τὰ ἐξ αὐτοῦ τὴν ἀναφορὰν ἔχει , κἂν τρία πιστεύηται . οὐ γὰρ τὸ μὲν μᾶλλον , τὸ δὲ ἦττον θεός · οὐδὲ τὸ μὲν πρότερον , τὸ δὲ ὕστερον · οὐδὲ βουλήσει τέμνεται , οὐδὲ δυνάμει μερίζεται ,, οὐδέ τι τῶν ὅσα τοῖς μεριστοῖς ὑπάρχει , κἀνταῦθα λαβεῖν ἐστίν · ἀλλὰ ἀμέριστος ἐν μεμερισμένοις , εἰ δεῖ συντόμως εἰπεῖν , ἡ θεότης · καὶ οἷον ἐν ἡλίοις τρισὶν ἐχομένοις ἀλλήλων , μία τοῦ φωτὸς σύγκρασις . ὅταν μὲν οὖν πρὸς τὴν θεότητα βλέψωμεν , καὶ τὴν πρώτην αἰτίαν , καὶ τὴν μοναρχίαν , ἓν ἡμῖν τὸ φανταζόμενον · ὅταν δὲ πρὸς τὰ ἐν οἷς ἡ θεότης , καὶ τὰ ἐκ τῆς πρώτης αἰτίας ἀχρόνως ἐκεῖθεν ὄντα καὶ ὁμοδόξως , τρία τὰ προσκυνούμενα .
Lemmas: ὁ δέ κοινός ἐγώ πρός ἀμφότερος τίς ἀγών τε καί λόγος ; ἐγώ εἷς θεός , ὅτι εἷς θεότης · καί πρός εἷς ὁ ἐκ αὐτός ὁ ἀναφορά ἔχω , κἀν τρεῖς πιστεύω . οὖον γάρ ὁ μέν μᾶλλον , ὁ δέ ἀίσσω θεός · οὐδέ ὁ μέν πρότερος , ὁ δέ ὕστερος · οὐδέ βούλομαι τέμνω , οὐδέ δύναμις μερίζω ,, οὐδέ τίς ὁ ὅσος ὁ μεριστός ὑπάρχω , ἐνταῦθα λαμβάνω εἰμί · ἀλλά ἀμέριστος ἐν μερίζω , εἰμί δεῖ σύντομος εἶπον , ὁ θεότης · καί οἷος ἐν ἥλιος τρεῖς ἔχω ἀλλήλων , εἷς ὁ φάος Σύγκρασις . ὅταν μέν οὖν πρός ὁ θεότης βλέπω , καί ὁ πρῶτος αἴτιος , καί ὁ μοναρχία , εἷς ἐγώ ὁ φαντάζω · ὅταν δέ πρός ὁ ἐν ὅς ὁ θεότης , καί ὁ ἐκ ὁ πρῶτος αἴτιος ἄχρονος ἐκεῖθεν εἰμί καί ὁμόδοξος , τρεῖς ὁ προσκυνέω .
gregorius-nazianzenus.de-spiritu-sancto-orat-31 15
Τί δέ , οὐχὶ καὶ παρ’ Ἕλλησι , φαῖεν ἄν , μία θεότης , ὡς οἱ τὰ τελεώτερα παρ’ ἐκείνοις φιλοσοφοῦντες , καὶ παρ’ ἡμῖν ἀνθρωπότης μία , τὸ γένος ἅπαν ; ἀλλ’ ὅμως πολλοὶ θεοί , καὶ οὐχ εἷς , ὡς δὲ καὶ ἄνθρωποι ; ἀλλ’ ἐκεῖ μὲν ἡ κοινότης τὸ ἓν ἔχει μόνον ἐπινοίᾳ θεωρητόν · τὰ δὲ καθ’ ἕκαστον πλεῖστον ἀλλήλων καὶ τῷ χρόνῳ καὶ τοῖς πάθεσι καὶ τῇ δυνάμει μεμερισμένα . ἡμεῖς τε γὰρ οὐ σύνθετοι μόνον , ἀλλὰ καὶ ἀντίθετοι καὶ ἀλλήλοις καὶ ἡμῖν αὐτοῖς , οὐδὲ ἐπὶ μιᾶς ἡμέρας οἱ αὐτοὶ καθαρῶς μένοντες , μὴ ὅτι τὸν ἅπαντα βίον , ἀλλὰ καὶ σώμασι καὶ ψυχαῖς ἀεὶ ῥέοντές τε καὶ μεταπίπτοντες . οὐκ οἶδα δέ , εἰ μὴ καὶ ἄγγελοι καὶ πᾶσα φύσις ἡ ἄνω μετὰ τὴν τριάδα , κἂν ἁπλοῖ τινὲς ὦσι , καὶ πρὸς τὸ καλὸν παγιώτεροι τῆ πρὸς τὸ ἄκρον καλὸν ἐγγύτητι .
Lemmas: τις δέ , οὐ καί παρά Ἕλλην , φημί ἄν , εἷς θεότης , ὡς ὁ ὁ τέλειος παρά ἐκεῖνος φιλοσοφέω , καί παρά ἐγώ ἀνθρωπότης εἷς , ὁ γένος ἅπας ; ἀλλά ὅμως πολύς θεός , καί οὐ εἷς , ὡς δέ καί ἄνθρωπος ; ἀλλά ἐκεῖ μέν ὁ κοινότης ὁ εἷς ἔχω μόνος ἐπίνοια θεωρητός · ὁ δέ κατά ἕκαστος πλεῖστος ἀλλήλων καί ὁ χρόνος καί ὁ πάθος καί ὁ δύναμις μερίζω . ἐγώ τε γάρ οὖον σύνθετος μόνος , ἀλλά καί ἀντίθετος καί ἀλλήλων καί ἐγώ αὐτός , οὐδέ ἐπί εἷς ἡμέρα ὁ αὐτός καθαρός Μένων , μή ὅτι ὁ ἅπας βίος , ἀλλά καί σῶμα καί Ψυχή ἀεί ῥέω τε καί μεταπίπτω . οὐ οἶδα δέ , εἰμί μή καί ἄγγελος καί πᾶς φύσις ὁ ἄνω μετά ὁ τριάς , κἀν ἁπλόος τις εἰμί , καί πρός ὁ καλός παγιός τῆ πρός ὁ ἄκρος καλός ἐγγύτης .
gregorius-nazianzenus.de-spiritu-sancto-orat-31 16
Οἵ τε παρ’ Ἑλλήνων σεβόμενοι θεοί τε καὶ δαίμονες , ὡς αὐτοὶ λέγουσιν , οὐδὲν ἡμῶν δέονται κατηγόρων , ἀλλὰ τοῖς σφῶν αὐτῶν ἁλίσκονται θεολόγοις , ὡς μὲν ἐμπαθεῖς , ὡς δὲ στασιώδεις , ὅσων δὲ κακῶν γέμοντες καὶ μεταβολῶν , καὶ οὐ πρὸς ἀλλήλους μόνον ἀλλὰ καὶ πρὸς τὰς πρώτας αἰτίας ἀντιθέτως ἔχοντες , οὓς δὴ ᾿Ωκεανούς , καὶ Τηθύας , καὶ Φάνητας , καὶ οὐκ οἶδα οὕς τινας ὀνομάζουσι · καὶ τελευταῖόν τινα θεὸν μισότεκνον διὰ φιλαρχίαν , πάντας καταπίνοντα τοὺς ἄλλους ἐξ ἀπληστίας , ἵνα γένηται πάντων ἀνδρῶν τε θεῶν τε πατήρ , δυστυχῶς ἐσθιομένων καὶ ἐμουμένων . εἰ δὲ ταῦτα μῦθοι καὶ ὑπόνοιαί τινες , ὡς αὐτοί φασι , τὸ αἰσχρὸν τοῦ λόγου διαδιδράσκοντες , τί φήσουσι πρὸς τό , Τριχθὰ δὲ πάντα δέδασται , καὶ τὸ ἄλλον ἄλλῳ τινὶ τῶν ὄντων ἐπιστατεῖν , διῃρημένους καὶ ταῖς ὕλαις καὶ τοῖς ἀξιώμασι ; τὸ δὲ ἡμέτερον οὐ τοιοῦτον · οὐδὲ αὕτη μερὶς τῷ Ἰακώβ , φησιν ὁ ἐμὸς θεολόγος · ἀλλὰ τὸ ἓν ἕκαστον αὐτῶν ἔχει πρὸς τὸ συγκείμενον οὐχ ἧττον ἢ πρὸς ἑαυτό , τῷ ταὐτῷ τῆς οὐσίας καὶ τῆς δυνάμεως . καὶ οὗτος ὁ τῆς ἑνώσεως λόγος , ὅσον ἐφ᾿ οἷς ἡμεῖς κατειλήφαμεν . εἰ μὲν οὖν οὗτος ἰσχυρὸς ὁ λόγος , τῷ θεῷ χάρις τῆς θεωρίας · εἰ δὲ μή , ζητῶμεν τὸν ἰσχυρότερον .
Lemmas: ὁ τε παρά Ἕλλην σέβομαι θεός τε καί δαίμων , ὡς αὐτός λέγω , οὐδείς ἐγώ δήω κατήγορος , ἀλλά ὁ σφεῖς αὐτός ἁλίσκομαι θεολόγος , ὡς μέν ἐμπαθής , ὡς δέ στασιώδης , ὅσος δέ κακός γέμω καί μεταβολή , καί οὖον πρός ἀλλήλων μόνος ἀλλά καί πρός ὁ πρῶτος αἴτιος ἀντιθέτως ἔχω , ὅς δή Ὠκεανός , καί Τηθύας , καί Φάνης , καί οὐ οἶδα ὅς τις ὀνομάζω · καί τελευταῖος τις θεός μισότεκνος διά φιλαρχία , πᾶς καταπίνω ὁ ἄλλος ἐκ ἀπληστία , ἵνα γίγνομαι πᾶς ἀνήρ τε θεός τε πατήρ , δυστυχής εἰσθέω καί ἐμέω . εἰμί δέ οὗτος μῦθος καί ὑπόνοια τις , ὡς αὐτός φημί , ὁ αἰσχρός ὁ λόγος διαδιδράσκω , τίς φημί πρός ὁ , τριχθά δέ πᾶς δατέομαι , καί ὁ ἄλλος ἄλλος τις ὁ εἰμί ἐπιστατέω , διαλέγω καί ὁ ὕλη καί ὁ ἀξίωμα ; ὁ δέ ἡμέτερος οὖον τοιοῦτος · οὐδέ οὗτος μερίς ὁ Ἰακώβ , φημί ὁ ἐμός θεολόγος · ἀλλά ὁ εἷς ἕκαστος αὐτός ἔχω πρός ὁ σύγκειμαι οὐ κακός ἢ πρός ἑαυτοῦ , ὁ αὐτός ὁ οὐσία καί ὁ δύναμις . καί οὗτος ὁ ὁ ἕνωσις λόγος , ὅσος ἐπί ὅς ἐγώ καταλαμβάνω . εἰμί μέν οὖν οὗτος ἰσχυρός ὁ λόγος , ὁ θεός χάρις ὁ θεωρία · εἰμί δέ μή , ζητέω ὁ ἰσχυρός .
gregorius-nazianzenus.de-spiritu-sancto-orat-31 17
Τοὺς δὲ σοὺς λόγους οὐκ οἶδα πότερον παίζοντος εἶναι φήσομεν , ἢ σπουδάζοντος , οἷς ἀναιρεῖς ἡμῶν τὴν ἕνωσιν . τίς γὰρ δὴ καὶ ὁ λόγος ; τὰ ὁμοούσια συναριθμεῖταl , φησι · συναρίθμησιν λέγων τὴν εἰς ἀριθμὸν ἕνα συναίρεσιν · οὐ συναριθμεῖται δὲ τὰ μὴ ὁμοούσια · ὥστε ὑμεῖς μὲν οὐ φεύξεσθε τὸ τρεῖς λέγειν θεοὺς κατὰ τὸν λόγον τοῦτον · ἡμῖν δὲ οὐδὲ εἷς κίνδυνος · οὐ γὰρ ὁμοούσια λέγομεν . σὺ μὲν οὖν ἀπήλλαξας σεαυτὸν πραγμάτων μιᾷ φωνῇ , καὶ τὴν κακὴν νίκην νενίκηκας · ὅμοιόν τι ποιήσας τοῖς διὰ θανάτου φόβον ἀπαγχομένοις . ἵνα γὰρ μὴ κάμῃς τῇ μοναρχίᾳ συνιστάμενος , ἠρνήσω θεότητα , καὶ προδέδωκας τοῖς ἐχθροῖς τὸ ζητούμενον . ἐγὼ δὲ κἄν τι δέῃ καμεῖν , οὐ προήσομαι τὸ προσκυνούμενον . ἐνταῦθα δὲ οὐδὲ ὁρῶ τίς ο πόνος .
Lemmas: ὁ δέ σός λόγος οὐ οἶδα πότερος παίζω εἰμί φημί , ἢ σπουδάζω , ὅς ἀναιρέω ἐγώ ὁ ἕνωσις . τίς γάρ δή καί ὁ λόγος ; ὁ ὁμοούσιος συναριθμέω , φημί · συναρίθμησις λέγω ὁ εἰς ἀριθμός εἷς συναίρεσις · οὖον συναριθμέω δέ ὁ μή ὁμοούσιος · ὥστε σύ μέν οὖον φεύγω ὁ τρεῖς λέγω θεός κατά ὁ λόγος οὗτος · ἐγώ δέ οὐδέ εἷς κίνδυνος · οὖον γάρ ὁμοούσιος λέγω . σύ μέν οὖν ἀπαλλάσσω σαυτοῦ πρᾶγμα εἷς φωνή , καί ὁ κακός Νίκη νικάω · ὁμοῖος τίς ποιέω ὁ διά θάνατος φόβος ἀπάγχω . ἵνα γάρ μή κάμνω ὁ μοναρχία συνίστημι , ἀρνέομαι θεότης , καί προδίδωμι ὁ ἐχθρός ὁ ζητέω . ἐγώ δέ ἄν τίς δήω κάμνω , οὖον προΐημι ὁ προσκυνέω . ἐνταῦθα δέ οὐδέ ὁράω τίς ὁ πόνος .
gregorius-nazianzenus.de-spiritu-sancto-orat-31 18
Συναριθμεῖται , φής , τὰ ὁμοούσια · τὰ δὲ μὴ οὕτως ἔχοντα μοναδικὴν ἔχει τὴν δήλωσιν . πόθεν σοι τοῦτο , καὶ παρὰ τίνων δουματιστῶν καὶ μυθολόγων ; ἢ ἀγνοεῖς , ὅτι πᾶς ἀριθμὸς τῆς ποσότητος τῶν ὕπο κε ὑποκειμένων μέν ὢν ἐστὶ δηλωτικός , οὐ τῆς φύσεως τῶν πραγμάτων ; ἐγὼ δὲ οὕτως ἀρχαίως ἔχω , μᾶλλον δὲ ἀμαθῶς , ὥστε τρία μὲν ὀνομάζω τὰ τοσαῦτα τῷ ἀριθμῷ , κἂν διέστηκε τὴν φύσιν · ἓν δέ , καὶ ἕν , καὶ ἕν , ἄλλως τὰς τοσαύτας μονάδας , κἂν τῇ οὐσία συνάπτωνται , οὐ πρὸς τὰ πράγματα μᾶλλον ἀφορῶν , ἢ τὸ πόσον τῶν πραγμάτων , καθ’ ὧν ἡ ἀρίθμησις . ἐπεὶ δὲ λίαν περιέχῃ τοῦ γράμματος , καίτοι γε πολεμῶν τῷ γράμματι , ἐκεῖθέν μοι λάβε τὰς ἀποδείξεις . τρία ἐν ταῖς παροιμίαις ἐστίν , ἃ εὐόδως πορεύεται , λέων , καὶ τράγος , καὶ ἁλεκτρυών · καὶ βασιλεὺς δημηγορῶν ἐν ἔθνει τὸ τέταρτον · ἵνα μὴ λέγω τὰς ἄλλας ἐκεῖ τετράδας ἀριθμουμένας , τῆ φύσει δὲ διῃρημένας . καὶ δύο τῷ Μωυσεῖ χερουβὶμ εὑρίσκω μοναδικῶς ἀριθμούμενα . πῶς οὖν ἢ ἐκεῖνα τρία , κατὰ τὴν σὴν τεχνολογίαν , τοσοῦτον ἀλλήλων ἀπερρηγμένα ταῖς φύσεσιν · ἢ ταῦτα μοναδικά , τοσοῦτον ἀλλήλοις ὁμοφυῆ καὶ συγκείμενα ; εἰ γὰρ λέγοιμι θεὸν καὶ μαμωνᾶν δύο κυρίους εἰς ἓν ἀριθμουμένους , τοσούτῳ μακρὰν ὄντας ἀλλήλων , τάχα ἃν καὶ μᾶλλον γελασθείην τῆς συναριθμήσεως .
Lemmas: συναριθμέω , φημί , ὁ ὁμοούσιος · ὁ δέ μή οὕτως ἔχω μοναδικός ἔχω ὁ δήλωσις . πόθεν σύ οὗτος , καί παρά τίνω δουματιστῶν καί μυθολόγος ; ἢ ἀγνοέω , ὅτι πᾶς ἀριθμός ὁ ποσότης ὁ ὑπό κε ὑπόκειμαι μέν εἰμί εἰμί δηλωτικός , οὖον ὁ φύσις ὁ πρᾶγμα ; ἐγώ δέ οὕτως ἀρχαῖος ἔχω , μᾶλλον δέ ἀμαθής , ὥστε τρεῖς μέν ὀνομάζω ὁ τοσοῦτος ὁ ἀριθμός , κἀν διΐστημι ὁ φύσις · εἷς δέ , καί εἷς , καί εἷς , ἄλλως ὁ τοσοῦτος μόνος , κἀν ὁ οὐσία συνάπτω , οὖον πρός ὁ πρᾶγμα μᾶλλον ἀφοράω , ἢ ὁ πόσος ὁ πρᾶγμα , κατά ὅς ὁ ἀρίθμησις . ἐπεί δέ λίαν περιέχω ὁ γράμμα , καίτοι γε πολεμέω ὁ γράμμα , ἐκεῖθεν ἐγώ λαμβάνω ὁ ἀποδείκνυμι . τρεῖς ἐν ὁ παροιμία εἰμί , ὁ εὔοδος πορεύω , λέων , καί τράγος , καί ἀλεκτρυών · καί βασιλεύς δημηγορέω ἐν ἔθνος ὁ τέταρτος · ἵνα μή λέγω ὁ ἄλλος ἐκεῖ τετράς ἀριθμέω , τῆ φύσις δέ διαιρέω . καί δύο ὁ Μωυσῆς χερουβίν εὑρίσκω μοναδικός ἀριθμέω . πῶς οὖν ἢ ἐκεῖνος τρεῖς , κατά ὁ σός τεχνολογία , τοσοῦτος ἀλλήλων ἀπορρήγνυμι ὁ φύσις · ἢ οὗτος μοναδικός , τοσοῦτος ἀλλήλων ὁμοφυής καί σύγκειμαι ; εἰμί γάρ λέγω θεός καί μαμωνᾶς δύο κύριος εἰς εἷς ἀριθμέω , τοσοῦτος μακράν εἰμί ἀλλήλων , τάχα ἄν καί μᾶλλον γελάω ὁ συναρίθμησις .
gregorius-nazianzenus.de-spiritu-sancto-orat-31 20
Σκοπῶ δὲ κἀκεῖνο , καὶ ἴσως οὐκ ἔξω λόγου . τὸ ἓν καὶ τὸ ἓν οὐκ εἰς δύο συντίθεται ; τὰ δύο δὲ οὐκ εἰς ἓν καὶ ἓν ἀναλύεται ; δῆλον ὅτι . εἰ οὖν ὁμοούσια μὲν τὰ συντιθέμενα κατὰ τὸν σὸν λόγον , ἑτεροούσια δὲ τὰ τεμνόμενα , τί συμβαίνει ; τὰ αὐτὰ ὁμοούσιά τε εἶναι καὶ ἑτεροούσια . γελῶ σου καὶ τὰς προαριθμήσεις , καὶ τὰς ὑπαριθμήσεις , αἷς σὺ μέγα φρονεῖς , ὥσπερ ἐν τῇ τάξει τῶν ὀνομάτων κειμένων τῶν πραγμάτων . εἰ γὰρ τοῦτο , τί κωλύει κατὰ τὸν αὐτὸν λόγον , ἐπειδὴ τὰ αὐτὰ καὶ προαριθμεῖται καὶ ὑπαριθμεῖται παρὰ τῇ γραφῇ διὰ τὴν ἰσοτιμίαν τῆς φύσεως , αὐτὰ ἑαυτῶν εἶναι τιμιώτερά τε καὶ ἀτιμότερα ; ὁ δὲ αὐτός μοι καὶ περὶ τῆς Θεὸς φωνῆς καὶ Κύριος λόγος · ἔτι δὲ τῶν προθέσεων , τῆς ἐξ οὗ , καὶ δι’ οὗ , καὶ ἐν ᾧ , αἷς σὺ κατατεχνολογεῖς ἡμῖν τὸ θεῖον , τὴν μὲν τῷ πατρὶ διδούς , τὴν δὲ τῷ υἱῷ , τὴν δὲ τῷ ἁγίῳ πνεύματι . τί γὰρ ἂν ἐποίησας , παγίως ἑκάστου τούτων ἑκάστῳ νενεμημένου · ὁπότε πάντων πᾶσι συντεταγμένων , ὡς δῆλον τοῖς φιλοπόνοις , τοσαύτην σὺ διὰ τούτων εἰσάγεις καὶ τῆς ἀξίας καὶ τῆς φύσεως ἀνισότητα ; ἀπόχρη καὶ ταῦτα τοῖς μὴ λίαν ἀγνώμοσιν . ἐπεὶ δέ σε τῶν χαλεπῶν ἐστίν , ἅπαξ ἐπιπηδήσαντα τῷ πνεύματι , τῆς φορᾶς σχεθῆναι , ἁλλὰ μή , καθάπερ τῶν συῶν τοὺς θρασυτέρους , εἰς τέλος φιλονεικεῖν , καὶ πρὸς τὸ ξίφος ὠθίζεσθαι , μέχρις ἂν πᾶσαν εἴσω τὴν πληγὴν ὑπολάβῃς , φέρε , σκεψώμεθα τίς ἔτι σοι λείπεται λόγος .
Lemmas: σκοπέω δέ ἐκεῖνος , καί ἴσως οὐ ἔξω λόγος . ὁ εἷς καί ὁ εἷς οὐ εἰς δύο συντίθημι ; ὁ δύο δέ οὐ εἰς εἷς καί εἷς ἀναλύω ; δῆλος ὅτι . εἰμί οὖν ὁμοούσιος μέν ὁ συντίθημι κατά ὁ σός λόγος , ἑτεροούσιος δέ ὁ τέμνω , τίς συμβαίνω ; ὁ αὐτός ὁμοούσιος τε εἰμί καί ἑτεροούσιος . γελάω σύ καί ὁ προαριθμέω , καί ὁ ὑπαρίθμησις , ὅς σύ μέγας φρονέω , ὥσπερ ἐν ὁ τάξις ὁ ὄνομα κεῖμαι ὁ πρᾶγμα . εἰμί γάρ οὗτος , τίς κωλύω κατά ὁ αὐτός λόγος , ἐπεί ὁ αὐτός καί προαριθμέω καί ὑπαριθμέω παρά ὁ γράφω διά ὁ ἰσοτιμία ὁ φύσις , αὐτός ἑαυτοῦ εἰμί τίμιος τε καί ἄτιμος ; ὁ δέ αὐτός ἐγώ καί περί ὁ θεός φωνή καί Κύριος λόγος · ἔτι δέ ὁ πρόθεσις , ὁ ἐκ ὅς , καί διά ὅς , καί ἐν ὅς , ὅς σύ κατατεχνολογεω ἐγώ ὁ θέω , ὁ μέν ὁ πατήρ δίδωμι , ὁ δέ ὁ υἱός , ὁ δέ ὁ ἅγιος πνεῦμα . τίς γάρ εἄν ποιέω , πάγιος ἕκαστος οὗτος ἕκαστος νέμω · ὁπότε πᾶς πᾶς συντάσσω , ὡς δῆλος ὁ φιλόπονος , τοσοῦτος σύ διά οὗτος εἰσάγω καί ὁ ἄξιος καί ὁ φύσις ἀνισότης ; ἀποχράω καί οὗτος ὁ μή λίαν ἀγνώμων . ἐπεί δέ σύ ὁ χαλεπός εἰμί , ἅπαξ ἐπιπηδάω ὁ πνεῦμα , ὁ φορός ἔχω , ἀλλά μή , καθάπερ ὁ σῦς ὁ θρασύς , εἰς τέλος φιλονεικέω , καί πρός ὁ ξίφος ὠθίζω , μέχρι εἄν πᾶς εἴδομαι ὁ πληγή ὑπολαμβάνω , φέρω , σκέπτομαι τίς ἔτι σύ λείπω λόγος .
gregorius-nazianzenus.de-spiritu-sancto-orat-31 21
Πάλιν καὶ πολλάκις ἀνακυκλεῖς ἡμῖν τὸ ἄγραφον . ὅτι μὲν οὖν οὐ ξένον τοῦτο , οὐδὲ παρείσακτον , ἀλλὰ καὶ τοῖς πάλαι καὶ τοῖς νῦν γνωριζόμενον καὶ παραγυμνούμενον , δέδεικται μὲν ἤδη πολλοῖς τῶν περὶ τούτου διειληφότων , ὅσοι μὴ ῥᾳθύμως μηδὲ παρέργως ταῖς θείαις γραφαῖς ἐντυχόντες , ἀλλὰ διασχόντες τὸ γράμμα καὶ εἴσω παρακύψαντες , τὸ ἀπόθετον κάλλος ἰδεῖν ἠξιώθησαν , καὶ τῷ φωτισμῷ τῆς γνώσεως κατηυγάσθησαν . δηλώσομεν δὲ καἰ ἡμεῖς ἐξ ἐπιδρομῆς , ὅσον ἐνδέχεται , τοῦ μὴ δοκεῖν εἶναι περιττοί τινες , μηδὲ φιλοτιμότεροι τοῦ δέοντος , ἐποικοδομοῦντες ἐπὶ θεμέλιον ἀλλότριον . εἰ δὲ τὸ μὴ λίαν σαφῶς γεγράφθαι θεὸν μηδὲ πολλάκις ὀνομαστί , ὥσπερ τὸν πατέρα πρότερον καὶ τὸν υἱὸν ὕστερον , αἴτιόν σοι γίνεται βλασφημίας , καὶ τῆς περιττῆς ταύτης γλωσσαλγίας καὶ ἀσεβείας , ἡμεῖς σοι λύσομεν ταύτην τὴν βλάβην , μικρὰ περὶ πραγμάτων καὶ ὀνομάτων καὶ μάλιστα παρὰ τῆ τῆς γραφῆς συνηθείᾳ φιλοσοφήσαντες .
Lemmas: πάλιν καί πολλάκις ἀνακυκλέω ἐγώ ὁ ἄγραφος . ὅτι μέν οὖν οὖον ξένος οὗτος , οὐδέ παρείσακτος , ἀλλά καί ὁ πάλαι καί ὁ νῦν γνωρίζω καί παραγυμνόω , δείκνυμι μέν ἤδη πολύς ὁ περί οὗτος διαλαμβάνω , ὅσος μή ῥᾴθυμος μηδέ πάρεργον ὁ θεῖος γραφεύς ἐντυγχάνω , ἀλλά διέχω ὁ γράμμα καί εἴδομαι παρακύπτω , ὁ ἀποτίθημι κάλλος ὁράω ἀξιόω , καί ὁ φωτισμός ὁ γνῶσις καταυγάζω . δηλόω δέ καίω ἐγώ ἐκ ἐπιδρομή , ὅσος ἐνδέχομαι , ὁ μή δοκέω εἰμί περισσός τις , μηδέ φιλότιμος ὁ δήω , ἐποικοδομέω ἐπί θεμέλιος ἀλλότριος . εἰμί δέ ὁ μή λίαν σαφῶς γράφω θεός μηδέ πολλάκις ὀνομαστί , ὥσπερ ὁ πατήρ πρότερος καί ὁ υἱός ὕστερος , αἴτιος σύ γίγνομαι βλασφημία , καί ὁ περισσός οὗτος γλωσσαλγία καί ἀσέβεια , ἐγώ σύ λύω οὗτος ὁ βλάβη , μικρός περί πρᾶγμα καί ὄνομα καί μάλιστα παρά τῆ ὁ γραφεύς συνήθεια φιλοσοφέω .
gregorius-nazianzenus.de-spiritu-sancto-orat-31 22
τῶν πραγμάτων τὰ μὲν οὐκ ἔστι , λέγεται δέ · τὰ δὲ ὄντα οὐ λέγεται · τὰ δὲ οὔτε ἔστιν , οὔτε λέγεται · τὰ δὲ ἄμφω , καὶ ἔστι , καὶ λέγεται . τούτων ἀπαιτεῖς με τὰς ἀποδείξεις ; παρασχεῖν ἕτοιμος . ὑπνοῖ τῆ γραφῇ θεός , καὶ γρηγορεῖ , καὶ ὀργίζεται , καὶ βαδίζει , καὶ θρόνον ἔχει τὰ χερουβίμ · καίτοι πότε γέγονεν ἐμπαθής ; πότε δὲ σῶμα θεὸν ἀκήκοας ; τοῦτο οὐκ ὂν ἀνεπλάσθη . ὠνομάσαμεν γάρ , ὡς ἡμῖν ἐφικτόν , ἐκ τῶν ἡμετέρων τὰ τοῦ θεοῦ . τὸ μὲν ἠρεμεῖν αὐτὸν ἀφ’ ἡμῶν , καὶ οἷον ἀμελεῖν , δι’ ἃς αὐτὸς οἶδεν αἰτίας , ὑπνοῦν . τὸ γὰρ ἡμέτερον ὑπνοῦν τοιοῦτον , ἀνενέργητόν τε καὶ ἄπρακτον . τὸ δὲ ἀθρόως εὖ ποιεῖν ἐκ μεταβολῆς , γρηγορεῖν . ὕπνου γὰρ λύσις ἐγρήγορσις , ὥσπερ ἀποστροφῆς ἐπίσκεψις . τὸ δὲ κολάζειν ὀργίζεσθαι πεποιήκαμεν · οὕτω γὰρ ἡμῖν ἐξ ὀργῆς ἡ κόλασις . τὸ δὲ νῦν μὲν τῇδε , νῦν δὲ τῇδε ἐνεργεῖν , βαδίζειν . ἡ γὰρ ἀπ’ ἄλλου πρὸς ἄλλο μετάβασις , βαδισμός . τὸ δὲ ἐναναπαύεσθαι ταῖς ἁγίαις δυνάμεσι , καὶ οἷον ἐμφιλοχωρεῖν , καθέζεσθαι καὶ θρονίζεσθαι . καὶ τοῦτο ἡμέτερον . οὐδενὶ γὰρ οὕτως ὡς τοῖς ἁγίοις τὸ θεῖον ἐναναπαύεται . τὸ δὲ ὀξυκίνητον , πτῆσιν · τὴν δὲ ἐπισκοπήν , πρόσωπον · τὸ διδόναι δὲ καὶ προσίεσθαι , χεῖρα · καὶ ἄλλη τις ὅλως τῶν τοῦ θεοῦ δυνάμεων ἢ ἐνεργειῶν ἄλλο τι τῶν σωματικῶν ἡμῖν ἀνεζωγράφησεν .
Lemmas: ὁ πρᾶγμα ὁ μέν οὐ εἰμί , λέγω δέ · ὁ δέ εἰμί οὖον λέγω · ὁ δέ οὔτε εἰμί , οὔτε λέγω · ὁ δέ ἄμφω , καί εἰμί , καί λέγω . οὗτος ἀπαιτέω ἐγώ ὁ ἀποδείκνυμι ; παρέχω ἑτοῖμος . ὑπνόω τῆ γράφω θεός , καί γρηγορέω , καί ὀργίζω , καί βαδίζω , καί θρόνος ἔχω ὁ χερούβ · καίτοι πότε γίγνομαι ἐμπαθής ; πότε δέ σῶμα θεός ἀκούω ; οὗτος οὐ εἰμί ἀναπλάσσω . ὀνομάζω γάρ , ὡς ἐγώ ἐφικτός , ἐκ ὁ ἡμέτερος ὁ ὁ θεός . ὁ μέν ἠρεμέω αὐτός ἀπό ἐγώ , καί οἷος ἀμελέω , διά ὅς αὐτός οἶδα αἴτιος , ὑπνόω . ὁ γάρ ἡμέτερος ὑπνόω τοιοῦτος , ἀνενέργητος τε καί ἄπρακτος . ὁ δέ ἀθρόος εὕω ποιέω ἐκ μεταβολεύς , γρηγορέω . ὕπνος γάρ λύσις ἐγρήγορσις , ὥσπερ ἀποστροφή ἐπίσκεψις . ὁ δέ κολάζω ὀργίζω ποιέω · οὗτος γάρ ἐγώ ἐκ ὀργή ὁ κόλασις . ὁ δέ νῦν μέν ὅδε , νῦν δέ ὅδε ἐνεργέω , βαδίζω . ὁ γάρ ἀπό ἄλλος πρός ἄλλος μετάβασις , βαδισμός . ὁ δέ ἐναναπαύω ὁ ἅγιος δύναμις , καί οἷος ἐμφιλοχωρέω , καθέζομαι καί θρονίζω . καί οὗτος ἡμέτερος . οὐδείς γάρ οὕτως ὡς ὁ ἅγιος ὁ θέω ἐναναπαύω . ὁ δέ ὀξυκίνητος , πτῆσις · ὁ δέ ἐπισκοπή , πρόσωπον · ὁ δίδωμι δέ καί προσίημι , χείρ · καί ἄλλος τις ὅλως ὁ ὁ θεός δύναμις ἢ ἐνέργεια ἄλλος τίς ὁ σωματικός ἐγώ ἀναζωγραφέω .
gregorius-nazianzenus.de-spiritu-sancto-orat-31 23
Πάλιν σὺ πόθεν τὸ ἀγέννητον λαβὼν ἔχεις , ἢ τὸ ἄναρχον , τὰς σὰς ἀκροπόλεις , ἢ καὶ ἡμεῖς τὸ ἀθάνατον ; δεῖξον ταῦτα ὀνομαστί , ἢ διαγράψομεν , καὶ τέθνηκας ἐκ τῶν σῶν ὑποθέσεων , καθαιρεθέντων σοι τῶν ὀνομάτων , καὶ τοῦ τείχους τῆς καταφυγῆς ἐφ’ ᾧ ἐπεποίθεις . ἢ δῆλον ὅτι ἐκ τῶν ταῦτα συναγόντων , κἂν μὴ ταῦτα λέγηται ; τίνων τούτων ; Ἐγώ εἰ μί’ πρῶτος , καὶ ἐγὼ μετὰ ταῦτα . καί , Πρὸ ἐμοῦ οὐκ ἔστιν ἄλλος θεός , καὶ μετ’ ἐμὲ οὐκ ἔσται . ὅλον γὰρ τὸ ἔστιν ἐμόν · οὔτε ἠργμένον , οὔτε παυσόμενον . ταῦτα λαβών , τὸ μὲν μὴ εἶναί τι πρὸ αὐτοῦ , μηδὲ πρεσβυτέραν αἰτίαν ἔχειν , ἄναρχον προσηγόρευσας , καὶ ἀγέννητον · τὸ δὲ μὴ στήσεσθαι τοῦ εἶναι , ἀθάνατον καὶ ἀνώλεθρον . αἱ μὲν δὴ πρῶται συζυγίαι τοιαῦται , καὶ οὕτως ἔχουσαι . τίνα δὲ οὔτε ἔστιν , οὔτε λέγεται ; πονηρὸν τὸ θεῖον , ἡ σφαῖρα τετράγωνος , τὸ παρελθὸν ἐνέστηκεν , οὐ σύνθετον ὁ ἄνθρωπος . τίνα γὰρ εἰς τοσοῦτόν ποτε ἐμπληξίας ἀφικόμενον ἔγνως , ὥστε τι τοιοῦτον ἢ ἐννοῆσαι τολμῆσαι , ἢ ἀποφήνασθαι ; λείπεται δεῖξαι τίνα καὶ ἔστι καὶ λέγεται · θεός , ἄνθρωπος , ἄγγελος , κρίσις · ματαιότης οἱ τοιοῦτοι συλλογισμοί , καὶ τῆς πίστεως ἀνατροπή , καὶ τοῦ μυστηρίου κένωσις .
Lemmas: πάλιν σύ πόθεν ὁ ἀγέννητος λαμβάνω ἔχω , ἢ ὁ ἄναρχος , ὁ σός ἀκρόπολις , ἢ καί ἐγώ ὁ ἀθάνατος ; δείκνυμι οὗτος ὀνομαστί , ἢ διαγράφω , καί θνῄσκω ἐκ ὁ σός ὑπόθεσις , καθαιρέω σύ ὁ ὄνομα , καί ὁ τεῖχος ὁ καταφυγή ἐπί ὅς πείθω . ἢ δῆλος ὅτι ἐκ ὁ οὗτος συνάγω , κἀν μή οὗτος λέγω ; τίνω οὗτος ; ἐγώ εἰμί εἷς πρῶτος , καί ἐγώ μετά οὗτος . καί , πρό ἐγώ οὐ εἰμί ἄλλος θεός , καί μετά ἐγώ οὐ εἰμί . ὅλος γάρ ὁ εἰμί ἐμός · οὔτε ἄρχω , οὔτε παύω . οὗτος λαμβάνω , ὁ μέν μή εἰμί τίς πρό αὐτός , μηδέ πρέσβυς αἴτιος ἔχω , ἄναρχος προσαγορεύω , καί ἀγέννητος · ὁ δέ μή ἵστημι ὁ εἰμί , ἀθάνατος καί ἀνώλεθρος . ὁ μέν δή πρῶτος συζυγία τοιοῦτος , καί οὕτως ἔχω . τίς δέ οὔτε εἰμί , οὔτε λέγω ; πονηρός ὁ θέω , ὁ σφαῖρα τετράγωνος , ὁ παρέρχομαι ἐνίστημι , οὖον συντίθημι ὁ ἄνθρωπος . τίς γάρ εἰς τοσοῦτόν ποτός ἐμπληξία ἀφικνέομαι γιγνώσκω , ὥστε τίς τοιοῦτος ἢ ἐννοέω τολμάω , ἢ ἀποφαίνω ; λείπω δείκνυμι τίς καί εἰμί καί λέγω · θεός , ἄνθρωπος , ἄγγελος , κρίσις · ματαιότης ὁ τοιοῦτος συλλογισμός , καί ὁ πίστις ἀνατροπή , καί ὁ μυστήριον κένωσις .
gregorius-nazianzenus.de-spiritu-sancto-orat-31 24
τοσαύτης οὖν οὔσης διαφορᾶς ἐν τοῖς ὀνόμασι καὶ τοῖς πράγμασι , πῶς οὕτω σὺ λίαν δουλεύεις τῷ γράμματι , καὶ γίνῃ μετὰ τῆς Ἰουδαικῆς σοφίας , καὶ συλλαβαῖς ἀκολουθεῖς , ἀφεὶς τὰ πράγματα ; εἰ δὲ σοῦ τὰ δὶς πέντε λέγοντος , ἢ τὰ δὶς ἑπτά , τὰ δέκα συνῆγον , ἢ τέσσαρες καὶ δέκα ἐκ τῶν λεγομένων · ἢ ἐκ τοῦ ζῶον λογικόν , θνητόν , τὸν ἄνθρωπον , ἆρα ἄν σοι ληρεῖν ἐνομίσθην ; καὶ πῶς , τὰ σὰ λέγων ; οὐ γὰρ τοῦ λέγοντος μᾶλλον οἱ λόγοι , ἢ τοῦ λέγειν συναναγκάζοντος . ὥσπερ οὖν ἐνταῦθα οὐκ ἂν τὰ λεγόμενα μᾶλλον ἐσκόπουν , ἢ τὰ νοούμενα · οὕτως οὐδὲ εἴ τι ἄλλο τῶν μὴ λεγομένων , ἢ μὴ σαφῶς , ἐκ τῆς γραφῆς νοούμενον ηὕρισκον , ἔφυγον ἂν τὴν ἐκφώνησιν , φοβούμενος σὲ τὸν συκοφάντην τῶν ὀνομάτων . οὕτω μὲν οὖν στησόμεθα πρὸς τοὺς ἐξ ἡμισείας εὐγνώμονας . σοὶ γὰρ οὐδὲ τοῦτο ἔξεστι λέγειν . ὁ γὰρ τὰς τοῦ υἱοῦ προσηγορίας οὕτως ἐναργεῖς οὔσας καὶ τοσαύτας ἀρνούμενος , οὐδ’ ἂν ταύτας ᾐδέσθης δῆλον ὅτι , καὶ εἰ πολλῷ σαφεστέρας καὶ πλείους ἐγίνωσκες . ἤδη δὲ καὶ τὴν αἰτίαν δηλώσω τῆς πάσης ἐπικρύψεψς , καίπερ σοφοῖς οὖσιν ὑμῖν , βραχύ τι τὸν λόγον ἀναγαγών .
Lemmas: τοσοῦτος οὖν εἰμί διαφορά ἐν ὁ ὄνομα καί ὁ πρᾶγμα , πῶς οὗτος σύ λίαν δουλεύω ὁ γράμμα , καί γίγνομαι μετά ὁ ιουδαϊκός σοφία , καί συλλαβή ἀκολουθέω , ἀφίημι ὁ πρᾶγμα ; εἰμί δέ σύ ὁ δίς πέντε λέγω , ἢ ὁ δίς ἑπτά , ὁ δέκα συνάγω , ἢ τέσσαρες καί δέκα ἐκ ὁ λέγω · ἢ ἐκ ὁ ζῷον λογικός , θνητός , ὁ ἄνθρωπος , ἆρα ἄν σύ ληρέω νομίζω ; καί πῶς , ὁ σός λέγω ; οὖον γάρ ὁ λέγω μᾶλλον ὁ λόγος , ἢ ὁ λέγω συναναγκάζω . ὥσπερ οὖν ἐνταῦθα οὐ εἄν ὁ λέγω μᾶλλον σκοπέω , ἢ ὁ νοέω · οὕτως οὐδέ εἰμί τίς ἄλλος ὁ μή λέγω , ἢ μή σαφῶς , ἐκ ὁ γραφεύς νοέω εὑρίσκω , φεύγω εἄν ὁ ἐκφώνησις , φοβέω σύ ὁ συκοφάντης ὁ ὄνομα . οὗτος μέν οὖν ἵστημι πρός ὁ ἐκ ἥμισυς εὐγνώμων . σύ γάρ οὐδέ οὗτος ἔξεστι λέγω . ὁ γάρ ὁ ὁ υἱός προσηγορία οὕτως ἐναργής εἰμί καί τοσοῦτος ἀρνέομαι , οὐδέ εἄν οὗτος αἰδέομαι δῆλος ὅτι , καί εἰμί πολύς σαφής καί πλείων γιγνώσκω . ἤδη δέ καί ὁ αἴτιος δηλόω ὁ πᾶς ἐπικρύπτω , καίπερ σοφός εἰμί σύ , βραχύς τίς ὁ λόγος ἀνάγω .