gregorius-nazianzenus.de-filio-orat-30 20
Δοκεῖ γάρ μοι λέγεσθαι υἱὸς μέν , ὅτι ταὐτόν ἐστι τῷ πατρὶ κατ’ οὐσίαν ’ καὶ οὐκ ἐκεῖνο μόνον , ἀλλὰ κἀκεῖθεν . μονογενὴς δέ , οὐχ ὅτι μόνος ἐκ μόνου καὶ μόνον , ἀλλ’ ὅτι καὶ μονοτρόπως , οὐχ ὡς τὰ σώματα . λόγος δέ , ὅτι οὕτως ἔχει πρὸς τὸν πατέρα , ὡς πρὸς νοῦν λόγος · οὐ μόνον διὰ τὸ ἀπαθὲς τῆς γεννήσεως , ἁλλὰ καὶ τὸ συναφές , καὶ τὸ ἐξαγγελτικόν . τάχα δ’ ἃν εἴποι τις , ὅτι καὶ ὡς ὅρος πρὸς τὸ ὁριζόμενον , ἐπειδὴ καὶ τοῦτο λέγεται λόγος . ὁ γὰρ νενοηκώς , φησι , τὸν υἱόν , τοῦτο γάρ ἐστι τὸ ἑωρακώς , νενόηκε τὸν πατέρα · καὶ σύντομος ἀπόδειξις καὶ ῥᾳδία τῆς τοῦ πατρὸς φύσεως ὁ υἱός . γέννημα γὰρ ἅπαν τοῦ γεγεννηκότος κότος σιωπῶν λόγος . εἰ δὲ καὶ διὰ τὸ ἐνυπάρχειν τοῖς οὖσι λέγοι τις , οὐχ ἁμαρτήσεται τοῦ λόγου . τί γάρ ἐστιν , ὃ μὴ λόγῳ συνέστηκεν ; σοφία δέ , ὡς ἐπιστήμη θείων τε καὶ ἀνθρωπίνων πραγμάτων . πῶς γὰρ οἷόν τε τὸν πεποιηκότα τοὺς λόγους ἀγνοεῖν ὧν πεποίηκεν ; δύναμις δέ , ὡς συντηρητικὸς τῶν γενομένων , καὶ τὴν τοῦ συνέχεσθαι ταῦτα χορηγῶν δύναμιν . ἁλήθεια δέ , ὡς ἕν , οὐ πολλὰ τῇ φύσει · τὸ μὲν γὰρ ἀληθὲς ἕν , τὸ δὲ ψεῦδος πολυσχιδές · καὶ ὡς καθαρὰ τοῦ πατρὸς σφραγίς , καὶ χαρακτὴρ ἀψευδέστατος . εἰκὼν δέ , ὡς ὁμοούσιον , καὶ ὅτι τοῦτο ἐκεῖθεν , ἀλλ’ οὐκ ἐκ τούτου πατήρ . αὕτη γὰρ εἰκόνος φύσις , μίμημα εἶναι τοῦ ἀρχετύπου , καὶ οὗ λέγεται · πλὴν ὅτι καὶ πλεῖον ἐνταῦθα . ἐκεῖ μὲν γὰρ ἀκίνητος κινουμένου · ἐνταῦθα δὲ ζῶντος καὶ ζῶσα , καὶ πλεῖον ἔχουσα τὸ ἀπαράλλακτον , ἢ τοῦ Ἀδὰμ ὁ Σήθ , καὶ τοῦ γεννῶντος παντὸς τὸ γεννώμενον . τοιαύτη γὰρ ἢ τῶν ἁπλῶν φύσις , μὴ τῷ μὲν ἐοικέναι , τῷ δὲ ἀπεοικέναι , ἀλλ’ ὅλον ὅλου τύπον εἶναι , καὶ ταὐτὸν μᾶλλον , ἢ ἀφομοίωμα . φῶς δέ , ὡς λαμπρότης ψυχῶν καὶ λόγῳ καὶ βίῳ καθαιρομένων . εἰ γὰρ σκότος ἡ ἄγνοια καὶ ἡ ἁμαρτία , φῶς ἂν εἴη ἡ γνῶσις , καὶ βίος ὁ ἔνθεος . ζωὴ δέ , ὅτι φῶς , καὶ πάσης λογικῆς φύσεως σύστασις καὶ οὐσίωσις . ἐν αὐτῷ γὰρ ζῶμεν , καὶ κινούμεθα , καὶ ἐσμέν , κατὰ τὴν διπλῆν τοῦ ἐμφυσήματος δύναμιν , καὶ πνοὴν ἐκεῖθεν ἐμφυσώμενοι πάντες , καὶ πνεῦμα ἅγ ἴον ὅσοι χωρητικοί , καὶ τοσοῦτον , καθ’ ὅσον ἃν τὸ στόμα τῆς διανοίας ἀνοίξωμεν . δικαιοσύνη δέ , ὅτι τοῦ πρὸς ἀξίαν διαιρέτης , καὶ διαιτῶν δικαίως τοῖς ὑπὸ νόμον καὶ τοῖς ὑπὸ χάριν , ψυχῇ καὶ σώματι , ὥστε τὸ μὲν ἄρχειν , τὸ δὲ ἄρχεσθαι , καὶ τὴν ἡγεμονίαν ἔχειν τὸ κρεῖττον κατὰ τοῦ χείρονος , ὡς μὴ τὸ χεῖρον ἐπανίστασθαι τῷ βελτίονι . ἁγιασμὸς δέ , ὡς καθαρότης , ἵνα χωρῆται τὸ καθαρὸν καθαρότητι . ἀπολύτρωσις δέ , ὡς ἐλευθερῶν ἡμᾶς ὑπὸ τῆς ἁμαρτίας κατεχομένους , καὶ λύτρον ἑαυτὸν ἀντιδιδοὺς ἡμῶν τῆς οἰκουμένης καθάρσιον . ἀνάστασις δέ , ὡς ἐντεῦθεν ἡμᾶς ἀπανιστάς , καὶ πρὸς τὴν ζωὴν ἐπανάγων νενεκρωμένους ὑπὸ τῆς ἁμαρτίας .
Lemmas: δοκέω γάρ ἐγώ λέγω γιός μέν , ὅτι αὐτός εἰμί ὁ πατήρ κατά οὐσία ’ καί οὐ ἐκεῖνος μόνος , ἀλλά ἐκεῖθεν . μονογενής δέ , οὐ ὅτι μόνος ἐκ μόνος καί μόνος , ἀλλά ὅτι καί μονότροπος , οὐ ὡς ὁ σῶμα . λόγος δέ , ὅτι οὕτως ἔχω πρός ὁ πατέρας , ὡς πρός νόος λόγος · οὐ μόνος διά ὁ ἀπαθής ὁ γέννησις , ἀλλά καί ὁ συναφής , καί ὁ ἐξαγγελτικός . τάχα δέ ἄν λέγω τις , ὅτι καί ὡς ὅρος πρός ὁ ὁρίζω , ἐπεί καί οὗτος λέγω λόγος . ὁ γάρ νοέω , φημί , ὁ υἱός , οὗτος γάρ εἰμί ὁ ὁράω , νοέω ὁ πατέρας · καί σύντομος ἀπόδειξις καί ῥᾴδιος ὁ ὁ πατήρ φύσις ὁ γιός . γέννημα γάρ ἅπας ὁ γεννάω κότος σιωπή λόγος . εἰμί δέ καί διά ὁ ἐνυπάρχω ὁ εἰμί λέγω τις , οὐ ἁμαρτάνω ὁ λόγος . τίς γάρ εἰμί , ὁ μή λόγος συνίστημι ; σοφία δέ , ὡς ἐπιστήμη θεῖος τε καί ἀνθρώπινος πρᾶγμα . πῶς γάρ οἷος τε ὁ ποιέω ὁ λόγος ἀγνοέω ὅς ποιέω ; δύναμις δέ , ὡς συντηρητικός ὁ γίνομαι , καί ὁ ὁ συνέχω οὗτος χορηγός δύναμις . ἀλήθεια δέ , ὡς εἷς , οὐ πολύς ὁ φύσις · ὁ μέν γάρ ἀληθής εἷς , ὁ δέ ψεῦδος πολύσχιστος · καί ὡς καθαρός ὁ πατήρ σφραγίς , καί χαρακτήρ ἀψευδής . εἰκών δέ , ὡς ὁμοούσιος , καί ὅτι οὗτος ἐκεῖθεν , ἀλλά οὐ ἐκ οὗτος πατήρ . οὗτος γάρ εἰκών φύσις , μίμημα ἔρχομαι ὁ ἀρχέτυπος , καί ὅς λέγω · πλήν ὅτι καί πλέως ἐνταῦθα . ἐκεῖ μέν γάρ ἀκίνητος κινέω · ἐνταῦθα δέ ζάω καί ζάω , καί πλέως ἔχω ὁ ἀπαράλλακτος , ἢ ὁ Ἀδάμ ὁ Σήθ , καί ὁ γεννάω πᾶς ὁ γεννάω . τοιοῦτος γάρ ἢ ὁ ἁπλόος φύσις , μή ὁ μέν ἔοικα , ὁ δέ ἀπεοικώς , ἀλλά ὅλος ὅλος τύπος ἔρχομαι , καί αὐτός μᾶλλον , ἢ ἀφομοίωμα . φάος δέ , ὡς λαμπρότης ψυχή καί λόγος καί βίος καθαίρω . εἰμί γάρ σκότος ὁ ἄγνοια καί ὁ ἁμαρτία , φάος ἄν εἰμί ὁ γνῶσις , καί βίος ὁ ἔνθεος . ζωή δέ , ὅτι φάος , καί πᾶς λογικός φύσις σύστασις καί οὐσίωσις . ἐν αὐτός γάρ ζάω , καί κινέω , καί εἰμί , κατά ὁ διπλόος ὁ ἐμφύσημα δύναμις , καί πνοή ἐκεῖθεν ἐμφυσάω πᾶς , καί πνεῦμα ἅγος εἶμι ὅσος χωρητικός , καί τοσοῦτος , κατά ὅσον ἄν ὁ στόμα ὁ διάνοια ἀνοίγνυμι . δικαιοσύνη δέ , ὅτι ὁ πρός ἄξιος διαιρέτης , καί διαιτάω δίκαιος ὁ ὑπό νόμος καί ὁ ὑπό χάρις , ψυχή καί σῶμα , ὥστε ὁ μέν ἄρχω , ὁ δέ ἄρχω , καί ὁ ἡγεμονία ἔχω ὁ ἀγαθός κατά ὁ χείρων , ὡς μή ὅς χείρων ἐπανίστημι ὁ ἀγαθός . ἁγιασμός δέ , ὡς καθαρότης , ἵνα χωρέω ὁ καθαρός καθαρότης . ἀπολύτρωσις δέ , ὡς ἐλευθερόω ἐγώ ὑπό ὁ ἁμαρτία κατέχω , καί λύτρον ἑαυτοῦ ἀντιδίδωμι ἐγώ ὁ οἰκουμένη καθάρσιος . ἀνάστασις δέ , ὡς ἐντεῦθεν ἐγώ ἀπανίστημι , καί πρός ὁ ζωή ἐπανάγω νεκρωμένος ὑπό ὁ ἁμαρτία .