gregorius-nazianzenus.de-filio-orat-29 6
τοῦτο μὲν δὴ τοιοῦτον . οἷον δὲ αὐτῶν κἀκεῖνο , ὡς λίαν δύσερι καὶ ἀναίσχυντον * βουληθείς , φασι , γεγέννηκε τὸν υἱόν , ἢ μὴ βουλόμενος . εἶτα δεσμοῦσιν , ὡς οἴονται , ἀμφοτέρωθεν ἅμμασιν , οὐκ ἰσχυροῖς , ἁλλὰ καὶ λίαν σαθροῖς . εἰ μὲν γὰρ οὐ θέλων , φασί , τετυράννηται . καὶ τίς το ὁ τυραννήσας ; καὶ πῶς ὁ τυραννηθεὶς θεός ; εἰ δὲ θέλων , θελήσεως υἱὸς ὁ υἱός · πῶς οὖν ἐκ τοῦ πατρός ; καὶ καινήν τινα μητέρα τὴν θέλησιν ἀντὶ τοῦ πατρὸς ἀναπλάττουσιν . ἓν μὲν οὖν τοῦτο χαρίεν αὐτῶν , ἂν τοῦτο λέγωσιν , ὅτι τοῦ πάθους ἀποστάντες ἐπὶ τὴν βούλησιν καταφεύγουσιν · οὐ γὰρ πάθος ἡ βούλησις . δεύτερον δὲ ἴδωμεν τὸ ἰσχυρὸν αὐτῶν , ὅ τι λέγουσιν . ἄριστον δὲ αὐτοῖς συμπλακῆναι πρότερον ἐγγυτέρω . σὺ δὲ αὐτὸς ὁ λέγων εὐχερῶς ὅ τι ἃν ἐθέλῃς , ἐκ θέλοντος ὑπέστης τοῦ σοῦ πατρός , ἢ μὴ θέλοντος ; εἰ μὲν γὰρ ἐξ οὐ θέλοντος , τετυράννηται . τῆς βίας · καὶ τίς ὁ τυραννήσας αὐτόν ; οὐ γὰρ δὴ τὴν φύσιν ἐρεῖς · ἐκείνη γὰρ ἔχει καὶ τὸ σωφρονεῖν . εἰ δὲ θέλοντος , ἀπόλωλέ σοι δι’ ὀλίγας συλλαβὰς ὁ πατήρ . θελήματος γὰρ υἱός , ἁλλ’ οὐ πατρὸς ἀναπέφηνας . ἀλλ’ ἐπὶ τὸν θεὸν μέτειμι καὶ τὰ κτίσματα , καὶ τὸ σὸν ἐρώτημα προσάγω τῇ σῇ σοφίᾳ . θέλων ὑπέστησε τὰ πάντα , ἢ βιασθείς ; εἰ μὲν βιασθείς , κἀνταῦθα ἡ τυραννίς , καὶ ὁ τυραννήσας . εἰ δὲ βουλόμενος , ἐστέρηται τοῦ θεοῦ καὶ τὰ κτίσματα , καὶ σὺ πρὸ τῶν ἄλλων , ὁ τοιούτους ἀνευρίσκων λογισμοὺς καὶ τοιαῦτα σοφιζόμενος . θελήσει γὰρ μέσῃ τοῦ κτίστου διατειχίζεται . ἁλλ’ ἕτερον , οἶμαι , θέλων ἐστὶ καὶ θέλησις , γεννῶν καὶ γέννησις , λέγων καὶ λόγος , εἰ μὴ μεθύομεν . τὰ μὲν ὁ κινούμενος , τὰ δὲ οἷον ἡ κίνησις . οὔκουν θελήσεως τὸ θεληθέν · οὐδὲ γὰρ ἕπεται πάντως · οὐδὲ τὸ γεννηθὲν γεννήσεως , οὐδὲ τὸ ἀκουσθὲν ἐκφωνήσεως , ἀλλὰ τοῦ θέλοντος , καὶ τοῦ γεννήσαντος , καὶ τοῦ λέγοντος . τὰ τοῦ θεοῦ δὲ καὶ ὑπὲρ πάντα ταῦτα , ᾧ γέννησίς ἐστιν ἴσως ἡ τοῦ γεννᾷν θέλησις , ἀλλ’ οὐδὲν μέσον , εἴ γε καὶ τοῦτο δεξώμεθα ὅλως , ἀλλὰ μὴ καὶ θελήσεως κρείττων ἢ γέννησις .
Lemmas: οὗτος μέν δή τοιοῦτος . οἷος δέ αὐτός ἐͅκεῖνο , ὡς λίαν δύσερις καί ἀναίσχυντος * βούλομαι , φημί , γεννάω ὁ υἱός , ἢ μή βούλομαι . εἶτα δεσμέω , ὡς οἴομαι , ἀμφοτέρωθεν ἅμμα , οὐ ἰσχυρός , ἐλλός καί λίαν σαθρός . εἰμί μέν γάρ οὐ ἐθέλω , φημί , τυραννέω . καί τίς το ὁ τυραννεύω ; καί πῶς ὁ τυραννέω θεός ; εἰμί δέ ἐθέλω , θέλησις γιός ὁ γιός · πῶς οὖν ἐκ ὁ πατέρας ; καί καινός τις μήτηρ ὁ θέλησις ἀντί ὁ πατήρ ἀναπλάσσω . εἷς μέν οὖν οὗτος χαρίεις αὐτός , εἄν οὗτος λέγω , ὅτι ὁ πάθος ἀφίστημι ἐπί ὁ βούλησις καταφεύγω · οὐ γάρ πάθος ὁ βούλησις . δεύτερος δέ ὁράω ὁ ἰσχυρός αὐτός , ὁ τίς λέγω . ἀγαθός δέ αὐτός συμπλέκω πρότερος ἐγγυτέρω . σύ δέ αὐτός ὁ λέγω εὐχερής ὁ τίς ὅς ἐθέλω , ἐκ ἐθέλω ὑφίστημι ὁ σός πατέρας , ἢ μή ἐθέλω ; εἰμί μέν γάρ ἐκ οὐ ἐθέλω , τυραννέω . ὁ βία · καί τίς ὁ τυραννεύω αὐτός ; οὐ γάρ δή ὁ φύσις λέγω · ἐκεῖνος γάρ ἔχω καί ὁ σωφρονέω . εἰμί δέ ἐθέλω , ἀπόλλυμι σύ διά ὀλίγος συλλαβή ὁ πατήρ . θέλημα γάρ γιός , ἀλλά οὐ πατήρ ἀναφαίνω . ἀλλά ἐπί ὁ θεός μετέρχομαι καί ὁ κτίσμα , καί ὁ σός ἐρώτημα προσάγω ὁ σός σοφία . ἐθέλω ὑφίστημι ὁ πᾶς , ἢ βιάζω ; εἰμί μέν βιάζω , ἐνταῦθα ὁ τυραννίς , καί ὁ τυραννεύω . εἰμί δέ βούλομαι , στερέω ὁ θεός καί ὁ κτίσμα , καί σύ πρό ὁ ἄλλος , ὁ τοιοῦτος ἀνευρίσκω λογισμός καί τοιοῦτος σοφίζω . θέλησις γάρ μέσος ὁ κτίστης διατειχίζω . ἀλλά ἕτερος , οἴομαι , ἐθέλω εἰμί καί θέλησις , γεννάω καί γέννησις , λέγω καί λόγος , εἰμί μή μεθύω . ὁ μέν ὁ κινέω , ὁ δέ οἷος ὁ κίνησις . οὔκουν θέλησις ὁ θέλω · οὐδέ γάρ ἕπομαι πάντως · οὐδέ ὁ γεννάω γέννησις , οὐδέ ὁ ἀκούω ἐκφώνησις , ἀλλά ὁ ἐθέλω , καί ὁ γεννάω , καί ὁ λέγω . ὁ ὁ θεός δέ καί ὑπέρ πᾶς οὗτος , ὅς γέννησις εἰμί ἴσως ὁ ὁ γεννάω θέλησις , ἀλλά οὐδείς μέσος , εἰμί γε καί οὗτος δείκνυμι ὅλος , ἀλλά μή καί θέλησις ἀγαθός ἢ γέννησις .