ciscoriordan/open-greek-corpus-annotations huggingface dataset:
gregorius-nazianzenus.de-filio-orat-29 1
Ἃ μὲν οὖν εἴποι τις ἂν ἐπικόπτων τὴν περὶ τὸν λόγον αὐτῶν ἑτοιμότητα καὶ ταχύτητα , καὶ τὸ τοῦ τάχους ἐπισφαλὲς ἐν πᾶσι μὲν πράγμασι , μάλιστα δὲ ἐν τοῖς περὶ θεοῦ λόγοις , ταῦτά ἐστιν . ἐπεὶ δὲ τὸ μὲν ἐπιτιμᾷν οὐ μέγα · ῥᾷστον γὰρ καὶ τοῦ βουλομένου παντός · τὸ δὲ ἀντεισάγειν τὴν ἑαυτοῦ γνώμην ἀνδρὸς εὐσεβοῦς καὶ νοῦν ἔχοντος · φέρε , τῷ ἁγίῳ θαρρήσαντες πνεύματι , τῷ παρ’ αὐτῶν μὲν ἀτιμαζομένῳ , παρ’ ἡμῶν δὲ προσκυνουμένῳ , τὰς ἡμετέρας περὶ τῆς θεότητος ὑπολήψεις , αἵ τινές ποτέ εἰσιν , ὥσπερ τινὰ τόκον εὐγενῆ τε καὶ ὥριμον εἰς φῶς προενέγκωμεν · οὐδὲ ἄλλοτε μὲν σιωπήσαντες , τοῦτο γὰρ μόνον ἡμεῖς νεανικοί τε καὶ μεγαλόφρονες , νῦν δὲ καὶ μᾶλλον παρρησιαζόμενοι τὴν ἀλήθειαν · ἵνα μὴ τῇ ὑποστολῇ , καθὼς γέγραπται , τὸ μὴ εὐδοκεῖσθαι κατακριθῶμεν . διττοῦ δὲ ὄντος λόγου παντός , τοῦ μὲν τὸ οἰκεῖον κατασκευάζοντος , τοῦ δὲ τὸ ἀντίπαλον ἀνατρέποντος , καὶ ἡμεῖς τὸν οἰκεῖον ἐκθέμενοι πρότερον , οὕτω τὰ τῶν ἐναντίων ἀνατρέψαι πειρασόμεθα · καὶ ἀμφότερα ὡς οἷόν τε διὰ βραχέων , ἵν εὐσύνοπτα γένηται τὰ λεγόμενα , ὥσπερ ὃν αὐτοὶ λόγον εἰσαγωγικὸν ἐπενόησαν πρὸς ἐξαπάτην τῶν ἁπλουστέρων ἢ εὐηθεστέρων , καὶ μὴ τῷ μήκει τοῦ λόγου διαχεθῇ τὰ νοούμενα , καθάπερ ὕδωρ οὐ σωλῆνι σφιγγόμενον , ἀλλὰ κατὰ πεδίου χεόμενον καὶ λυόμενον .
Lemmas: ὅς μέν οὖν λέγω τις ἄν ἐπικόπτω ὁ περί ὁ λόγος αὐτός ἑτοιμότης καί ταχύτης , καί ὁ ὁ τάχος ἐπισφαλής ἐν πᾶς μέν πρᾶγμα , μάλιστα δέ ἐν ὁ περί θεός λόγος , οὗτος εἰμί . ἐπεί δέ ὁ μέν ἐπιτιμάω οὐ μέγας · ῥᾴδιος γάρ καί ὁ βούλομαι πᾶς · ὁ δέ ἀντεισάγω ὁ ἑαυτοῦ γνώμη ἀνήρ εὐσεβής καί νόος ἔχω · φέρω , ὁ ἅγιος θαρσέω πνεῦμα , ὁ παρά αὐτός μέν ἀτιμάζω , παρά ἐγώ δέ προσκυνέω , ὁ ἡμέτερος περί ὁ θεότης ὑπόληψις , ὅς τις ποτέ εἰμί , ὥσπερ τις τόκος εὐγενής τε καί ὥριμος εἰς φάος προφέρω · οὐδέ ἄλλοτε μέν σιωπάω , οὗτος γάρ μόνος ἐγώ νεανικός τε καί μεγαλόφρων , νῦν δέ καί μᾶλλον παρρησιάζομαι ὁ ἀλήθεια · ἵνα μή ὁ ὑποστολή , καθώς γράφω , ὁ μή εὐδοκέω κατακρίνω . δισσός δέ εἰμί λόγος πᾶς , ὁ μέν ὁ οἰκεῖος κατασκευάζω , ὁ δέ ὁ ἀντίπαλος ἀνατρέπω , καί ἐγώ ὁ οἰκεῖος ἐκτίθημι πρότερος , οὕτως ὁ ὁ ἐναντίος ἀνατρέπω πειράω · καί ἀμφότερος ὡς οἷος τε διά βραχύς , ἵνα εὐσύνοπτος γίγνομαι ὁ λέγω , ὥσπερ ὅς αὐτός λόγος εἰσαγωγικός ἐπινοέω πρός ἐξαπάτη ὁ ἁπλόος ἢ εὐήθης , καί μή ὁ μῆκος ὁ λόγος διαχέω ὁ νοέω , καθά ὕδωρ οὐ σωλήν σφίγγω , ἀλλά καὶ πεδίο χέω καί λύω .
gregorius-nazianzenus.de-filio-orat-29 2
τρεῖς αἱ ἀνωτάτω δόξαι περὶ θεοῦ , ἀναρχία , καὶ πολυαρχία , καὶ μοναρχία . αἱ μὲν οὖν δύο παισὶν ‘Ελλήνων ἐπαίχθησαν , καὶ παιζέσθωσαν . τό τε γὰρ ἄναρχον ἄτακτον · τό τε πολύαρχον στασιῶδες , καὶ οὕτως ἄναρχον , καὶ οὕτως ἄτακτον . εἰς ταὐτὸν γὰρ ἀμφότερα φέρει , τὴν ἀταξίαν , ἡ δὲ εἰς λύσιν · ἀταξία γὰρ μελέτη λύσεως . ἡμῖν δὲ μοναρχία τὸ τιμώμενον · μοναρχία δέ , οὐχ ἢν ἓν περιγράφει πρόσωπον · ἔστι γὰρ καὶ τὸ ἓν στασιάζον πρὸς ἑαυτὸ πολλὰ καθίστασθαι · ἀλλ’ ἢν φύσεως ὁμοτιμία συνίστησι , καὶ γνώμης σύμπνοια , καὶ ταὐτότης κινήσεως , καὶ πρὸς τὸ ἓν τῶν ἐξ αὐτοῦ σύννευσις , ὅπερ ἀμήχανον ἐπὶ τῆς γενητῆς φύσεως , ὥστε κἂν ἀριθμῷ διαφέρῃ , τῇ γε οὐσίᾳ μὴ τέμνεσθαι . διὰ τοῦτο μονὰς ἀπ’ ἀρχῆς , εἰς δυάδα κινηθεῖσα , μέχρι τριάδος ἔστη . καὶ τοῦτό ἐστιν ἡμῖν ὁ πατήρ , καὶ ὁ υἱός , καὶ τὸ ἅγιον πνεῦμα · ὁ μὲν γεννήτωρ καὶ προβολεύς , λέγω δὲ ἀπαθῶς , καὶ ἀχρόνως , καὶ ἀσω - μάτως · τῶν δέ , τὸ μὲν γέννημα , τὸ δὲ πρόβλημα , ἢ οὐκ οἱδ’ ὅπως ἄν τις ταῦτα καλέσειεν , ἀφελὼν πάντῃ τῶν ὁρωμένων . οὐ γὰρ δὴ ὑπέρχυσιν ἀγαθότητος εἰπεῖν θαρρήσομεν , ὃ τῶν παρ’ Ἕλλησι φιλοσοφησάντων εἰπεῖν τις ἐτόλμησεν , οἷον κρατήρ τις ὑπερερρύῃ , σαφῶς οὑτωσὶ λέγων , ἐν οἷς περὶ πρώτου αἰτίου καὶ δευτέρου φιλοσοφεῖ · μή ποτε ἀκούσιον τὴν γέννησιν εἰσαγάγωμεν , καὶ οἷον περίττωμά τι φυσικὸν καὶ δυσκάθεκτον , ἥκιστα ταῖς περὶ θεότητος ὑπονοίαις πρέπον . διὰ τοῦτο ἐπὶ τῶν ἡμετέρων ὅρων ἱστάμενοι τὸ ἀγέννητον εἰσάγομεν , καὶ τὸ γεννητόν , καὶ τὸ ἐκ τοῦ πατρὸς ἐκπορευόμενον , ὥς πού φησιν αὐτὸς ὁ θεὸς καὶ λόγος .
Lemmas: τρεῖς ὁ ἄνω δόξα περί θεός , ἀναρχία , καί πολυαρχία , καί μοναρχία . ὁ μέν οὖν δύο παῖς ‘Ελλήνων παίζω , καί παίζω . ὁ τε γάρ ἄναρχος ἄτακτος · ὁ τε Πολύαρχος στασιώδης , καί οὕτως ἄναρχος , καί οὕτως ἄτακτος . εἰς αὐτός γάρ ἀμφότερος φέρω , ὁ ἀταξία , ὁ δέ εἰς λύσις · ἀταξία γάρ μελέτη λύσις . ἐγώ δέ μοναρχία ὁ τιμάω · μοναρχία δέ , οὐ εἄν εἷς περιγράφω πρόσωπον · εἰμί γάρ καί ὁ εἷς στασιάζω πρός ἑαυτοῦ πολύς καθίστημι · ἀλλά εἄν φύσις ὁμοτιμία συνίστημι , καί γνώμη σύμπνοια , καί ταὐτότης κίνησις , καί πρός ὁ εἷς ὁ ἐκ αὐτός σύννευσις , ὅς ἀμήχανος ἐπί ὁ γενητός φύσις , ὥστε κἀν ἀριθμός διαφέρω , ὁ γε οὐσία μή τέμνω . διά οὗτος μονή ἀπό ἀρχή , εἰς δυάς κινέω , μέχρι τριάς ἵστημι . καί τούτος εἰμί ἐγώ ὁ πατήρ , καί ὁ γιός , καί ὁ ἅγιος πνεῦμα · ὁ μέν γεννήτωρ καί προβολεύς , λέγω δέ ἀπαθής , καί ἄχρονος , καί ἀείδω - ματάω · ὁ δέ , ὁ μέν γέννημα , ὁ δέ πρόβλημα , ἢ οὐ οἶδα ὅπως ἄν τις οὗτος καλέω , ἀφαιρέω πάντῃ ὁ ὁράω . οὐ γάρ δή ὑπέρχυσις ἀγαθότης λέγω θαρσέω , ὁ ὁ παρά Ἕλλην φιλοσοφέω λέγω τις τολμάω , οἷος κρατήρ τις ὑπερρέω , σαφής οὕτως λέγω , ἐν ὅς περί πρῶτος αἴτιος καί δεύτερος φιλοσοφέω · μή ποτέ ἀκούσιος ὁ γέννησις εἰσάγω , καί οἷος περίσσωμα τίς φυσικός καί δυσκάθεκτος , ἦκα ὁ περί θεότης ὑπόνοια πρέπει . διά οὗτος ἐπί ὁ ἡμέτερος ὅρος ἵστημι ὁ ἀγέννητος εἰσάγω , καί ὁ γεννητός , καί ὁ ἐκ ὁ πατήρ ἐκπορεύω , ὅς ποῦ φημί αὐτός ὁ θεός καί λόγος .
gregorius-nazianzenus.de-filio-orat-29 3
Πότε οὖν ταῦτα ; ὑπὲρ τὸ πότε ταῦτα . εἰ δὲ δεῖ τι καὶ νεανικῶς εἰπεῖν , ὅτε ὁ πατήρ . πότε δὲ ὁ πατήρ ; οὐκ ἢν ὅτε οὐκ ἦν . τοῦτο οὖν καὶ ὁ υἱός , καὶ τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον . πάλιν ἐρώτα με , καὶ πάλιν ἀποκρινοῦμαί σοι . πότε ὁ υἱὸς γεγέννηται ; ὅτε ὁ πατὴρ οὐ γεγέννηται . πότε δὲ τὸ πνεῦμα ἐκπεπόρευται ; ὅτε ὁ υἱὸς οὐκ ἐκπεπόρευται , ἀλλὰ γεγέννηται ἀχρόνως καὶ ὑπὲρ λόγον · εἰ καὶ μὴ δυνάμεθα τὸ ὑπὲρ χρόνον παραστῆσαι , θέλοντες χρονικὴν ἐκφυγεῖν ἔμφασιν · τὸ γὰρ ὅτε , καὶ πρὸ τοῦδε , καὶ μετὰ ταῦτα , καὶ ἀπ’ ἀρχῆς , οὐκ ἄχρονα , κἂν ὅτι μάλιστα βιαζώμεθα · πλὴν εἰ τὸ παρεκτεινόμενον τοῖς ἀιδίοις διάστημα τὸν αἰῶνα λαμβάνοιμεν , τὸ μὴ κινήσει τινὶ μηδὲ ἡλίου φορᾷ μεριζόμενον καὶ μετρούμενον , ὅπερ ὁ χρόνος . πῶς οὖν οὐ συνάναρχα , εἰ συναίδια ; ὅτι ἐκεῖθεν , εἰ καὶ μὴ μετ’ ἐκεῖνο . τὸ μὲν γὰρ ἄναρχον , καὶ ἀίδιον · τὸ ἀίδιον δέ , οὐ πάντως ἄναρχον , ἕως ἂν εἰς ἀρχὴν ἀναφέρηται τὸν πατέρα . οὐκ ἄναρχα οὖν τῷ αἰτίῳ · δῆλον δὲ τὸ αἴτιον ὡς οὐ πάντως πρεσβύτερον τῶν ὧν αἴτιον · οὐδὲ γὰρ τοῦ φωτὸς ἥλιος . καὶ ἄναρχά πὼς τῷ χρόνῳ , κἂν σὺ μορ - μολύττῃ τοὺς ἁπλουστέρους · οὐ γὰρ ὑπὸ χρόνον τὰ ἐξ ὧν ὁ χρόνος .
Lemmas: πότος οὖν οὗτος ; ὑπέρ ὁ πότε οὗτος . εἰμί δέ δέω τίς καί νεανικός λέγω , ὅτε ὁ πατήρ . πότε δέ ὁ πατήρ ; οὐ εἄν ὅτε οὐ εἰμί . οὗτος οὖν καί ὁ γιός , καί ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος . πάλιν ἐρωτάω ἐγώ , καί πάλιν ἀποκρίνω σύ . πότε ὁ γιός γεννάω ; ὅτε ὁ πατήρ οὐ γεννάω . πότε δέ ὁ πνεῦμα ἐκπορεύω ; ὅτε ὁ γιός οὐ ἐκπορεύω , ἀλλά γεννάω ἄχρονος καί ὑπέρ λόγος · εἰμί καί μή δύναμαι ὁ ὑπέρ χρόνος παρίστημι , ἐθέλω χρονικός ἐκφεύγω ἔμφασις · ὁ γάρ ὅτε , καί πρό ὅδε , καί μετά οὗτος , καί ἀπό ἀρχή , οὐ ἄχρονος , κἀν ὅτι μάλιστα βιάζω · πλήν εἰμί ὁ παρεκτείνω ὁ ἀίδιος διάστημα ὁ αἰών λαμβάνω , ὁ μή κίνησις τις μηδέ ἥλιος φορά μερίζω καί μετρέω , ὅς ὁ χρόνος . πῶς οὖν οὐ συνάναρχος , εἰμί συναιδιον ; ὅτι ἐκεῖθεν , εἰμί καί μή μετά ἐκεῖνος . ὁ μέν γάρ ἄναρχος , καί ἀίδιος · ὁ ἀίδιος δέ , οὐ πάντως ἄναρχος , ἠώς ἄν εἰς ἀρχή ἀναφέρω ὁ πατέρας . οὐ ἄναρχος οὖν ὁ αἴτιος · δῆλος δέ ὁ αἴτιος ὡς οὐ πάντως πρέσβυς ὁ ὅς αἴτιος · οὐδέ γάρ ὁ φάος ἥλιος . καί ἄναρχος πως ὁ χρόνος , κἀν σύ Μορ - μολύττῃ ὁ ἁπλόος · οὐ γάρ ὑπό χρόνος ὁ ἐκ ὅς ὁ χρόνος .
gregorius-nazianzenus.de-filio-orat-29 4
Ἠὼς οὖν οὐκ ἐμπαθὴς ἡ γέννησις ; ὅτι ἀσώματος . εἰ γὰρ ἡ ἐνσώματος ἐμπαθής , ἀπαθὴς ἡ ἀσώματος . ἐγὼ δέ σε ἀντερήσομαι · πῶς θεός , εἰ κτίσμα ; οὐ γὰρ θεὸς τὸ κτιζό - μένον · ἵνα μὴ λέγω , ὅτι κἀνταῦθα πάθος , ἂν σωματικῶς λαμβάνηται , οἷον χρόνος , ἔφεσις , ἀνατύπωσις , φροντίς , ἐλπίς , λύπη , κίνδυνος , ἀποτυχία , διόρθωσις · ἃ πάντα καὶ πλείω τούτων περὶ τὴν κτίσιν , ὡς πᾶσιν εὔδηλον . θαυμάζω δέ , ὅτι μὴ καὶ τοῦτο τολμᾷς , συνδυασμούς τινας ἐννοεῖν , καὶ χρόνους κυήσεως , καὶ κινδύνους ἀμβλώσεως , ὡς οὐδὲ γεννᾷν ἐγχωροῦν , εἰ μὴ οὕτω γεγέννηκεν · ἢ πάλιν πτηνῶν τινὰς καὶ χερσαίων καὶ ἐνύδρων γεννήσεις ἀπαριθμούμενος , τούτων τινὶ τῶν γεννήσεων ὑπάγειν τὴν θείαν καὶ ἀνεκλά - λῆτον , ἢ καὶ τὸν υἱὸν ἀναιρεῖν ἐκ τῆς καινῆς ὑποθέσεως . καὶ οὐδ’ ἐκεῖνο δύνασαι συνιδεῖν , ὅτι ᾧ διάφορος ἡ κατὰ σάρκα γέννησις , — ποῦ γὰρ ἐν τοῖς σοῖς ἔγνως θεοτόκον παρθένον ; — τούτῳ καὶ ἡ πνευματικὴ γέννησις ἐξαλλάττουσα · μᾶλλον δέ , ᾧ τὸ εἶναι μὴ ταὐτόν , τούτῳ καὶ τὸ γεννᾷν διάφορον .
Lemmas: Ἠώς οὖν οὐ ἐμπαθής ὁ γέννησις ; ὅτι ἀσώματος . εἰμί γάρ ὁ ἐνσώματος ἐμπαθής , ἀπαθής ὁ ἀσώματος . ἐγώ δέ σύ ἀντεράω · πῶς θεός , εἰμί κτίσμα ; οὐ γάρ θεός ὁ κτιζό - μένω · ἵνα μή λέγω , ὅτι ἐνταῦθα πάθος , εἄν σωματικός λαμβάνω , οἷος χρόνος , ἔφεσις , ἀνατύπωσις , φροντίς , ἐλπίς , λύπη , κίνδυνος , ἀποτυχία , διόρθωσις · ὅς πᾶς καί πλείων οὗτος περί ὁ κτίσις , ὡς πᾶς εὔδηλος . θαυμάζω δέ , ὅτι μή καί οὗτος τολμάω , συνδυασμός τις ἐννοέω , καί χρόνος κύησις , καί κίνδυνος ἄμβλωσις , ὡς οὐδέ γεννάω ἐγχωρέω , εἰμί μή οὕτως γεννάω · ἢ πάλιν πτηνός τις καί χερσαῖος καί ἔνυδρος γέννησις ἀπαριθμέω , οὗτος τις ὁ γέννησις ὑπάγω ὁ θεῖος καί ἀνεκλά - λήϊτον , ἢ καί ὁ υἱός ἀναιρέω ἐκ ὁ καινός ὑπόθεσις . καί οὐδέ ἐκεῖνος δύναμαι συνοράω , ὅτι ὅς διάφορος ὁ κατά σάρκα γέννησις , — ποῦ γάρ ἐν ὁ σός γιγνώσκω θεοτόκος παρθένος ; — οὗτος καί ὁ πνευματικός γέννησις ἐξαλλάσσω · μᾶλλον δέ , ὅς ὁ ἔρχομαι μή αὐτός , οὗτος καί ὁ γεννάω διάφορος .
gregorius-nazianzenus.de-filio-orat-29 5
τίς οὖν ἐστὶ πατὴρ οὐκ ἠργμένος ; ὅς τις οὐδὲ τοῦ εἶναι ἤρξατο · ᾧ δὲ τὸ εἶναι ἤρξατο , τούτῳ καὶ τὸ εἶναι πατρί . οὔκουν πατὴρ ὕστερον , οὐ γὰρ ἤρξατο · καὶ πατὴρ κυρίως , ὅτι μὴ καὶ υἱός · ὥσπερ καὶ υἱὸς κυρίως , ὅτι μὴ καὶ πατήρ . τὰ γὰρ ἡμέτερα οὐ κυρίως , ὅτι καὶ ἄμφω · οὐ γὰρ τόδε μᾶλλον ἢ τόδε · καὶ ἐξ ἀμφοῖν ἡμεῖς , οὐχ ἑνός , ὥστε μερίζεσθαι , καὶ κατ’ ὀλίγον ἄνθρωποι , καὶ ἴσως οὐδὲ ἄνθρωποι , καὶ οἷοι μὴ τεθελήμεθα , καὶ ἀφιέντες καὶ ἀφιέμενοι , ὡς μόνας τὰς σχέσεις λείπεσθαι ὀρφανὰς τῶν πραγμάτων . ἀλλὰ τὸ ἐγέννησε , φησίν , αὐτό , καὶ τὸ γεγέννηται , τί ἄλλο , ἢ ἀρχὴν εἰσάγει γεννήσεως ; τί οὖν ἂν μηδὲ τοῦτο λέγωμεν , ἀλλ’ ἦν ἀπ’ ἀρχῆς γεγεννημένος , ἵνα σου ῥᾳδίως φύγωμεν τὰς περιέργους ἐνστάσεις καὶ Φιλοχρόνους ; ἆρα γραφὴν ἀποίσεις καθ’ ἡμῶν , ὡς παραχαραττόντων τι τῆς γραφῆς καὶ τῆς ἀληθείας ; ἢ πᾶσιν εὔδηλον , ὅτι πολλὰ τῶν χρονικῶς λεγομένων ἐνηλλαγμένως τοῖς χρόνοις προΦέρεται , καὶ μάλιστα παρὰ τῇ συνηθείᾳ τῆς γραφῆς , οὐχ ὅσα τοῦ παρεληλυθότος χρόνου μόνον ἐστίν , ἢ τοῦ παρόντος , ἀλλὰ καὶ ὅσα τοῦ μέλλοντος ; ὡς τό · Ἵνα τί ἐφρύαξαν ἔθνη ; οὔπω γὰρ ἐφρυάξαντο · καί , Ἐν ποταμῷ διελεύσονται ποδί · ὅπερ ἐστί , διαβεβήκασι . καὶ μακρὸν ἂν εἴη πάσας ἀπαριθμεῖν τὰς τοιαύτας φωνάς , αἳ τοῖς φιλοπόνοις τετήρηνται .
Lemmas: τίς οὖν εἰμί πατήρ οὐ ἄρχω ; ὅς τις οὐδέ ὁ ἔρχομαι ἄρχω · ὅς δέ ὁ ἔρχομαι ἄρχω , οὗτος καί ὁ ἔρχομαι πατήρ . οὔκουν πατήρ ὕστερον , οὐ γάρ ἄρχω · καί πατήρ κυρίως , ὅτι μή καί γιός · ὥσπερ καί γιός κυρίως , ὅτι μή καί πατήρ . ὁ γάρ ἡμέτερος οὐ κυρίως , ὅτι καί ἄμφω · οὐ γάρ ὅδε μᾶλλον ἢ ὅδε · καί ἐκ ἄμφω ἐγώ , οὐ εἷς , ὥστε μερίζω , καί κατά ὀλίγος ἄνθρωπος , καί ἴσως οὐδέ ἄνθρωπος , καί οἷος μή θέλω , καί ἀφίημι καί ἀφίημι , ὡς μόνος ὁ σχέσις λείπω ὀρφανός ὁ πρᾶγμα . ἀλλά ὁ γεννάω , φημί , αὐτός , καί ὁ γεννάω , τίς ἄλλος , ἢ ἀρχή εἰσάγω γέννησις ; τίς οὖν εἄν μηδέ οὗτος λέγω , ἀλλά εἰμί ἀπό ἀρχή γεννάω , ἵνα σύ ῥᾴδιος φεύγω ὁ περίεργος ἔνστασις καί φιλοχρονος ; ἆρα γραφή ἀποφέρω κατά ἐγώ , ὡς παραχαράσσω τίς ὁ γραφεύς καί ὁ ἀλήθεια ; ἢ πᾶς εὔδηλος , ὅτι πολύς ὁ χρονικός λέγω ἐνηλλαγμένως ὁ χρόνος προφέρω , καί μάλιστα παρά ὁ συνήθεια ὁ γραφεύς , οὐ ὅσος ὁ παρέρχομαι χρόνος μόνος εἰμί , ἢ ὁ πάρειμι , ἀλλά καί ὅσος ὁ μέλλω ; ὡς ὁ · ἵνα τίς φρυάσσω ἔθνος ; οὔπω γάρ φρύγω · καί , ἐν ποταμός διέρχομαι πούς · ὅς εἰμί , διαβαίνω . καί μακρός ἄν εἰμί πᾶς ἀπαριθμέω ὁ τοιοῦτος φωνή , ὅς ὁ φιλόπονος τηρέω .
gregorius-nazianzenus.de-filio-orat-29 7
Βούλει τι προσπαίξω καὶ τὸν πατέρα ; παρὰ σοῦ γὰρ ἔχω τὰ τοιαῦτα τολμᾷν . θέλων θεὸς ὁ πατήρ , ἢ μὴ θέλων . καὶ ὅπως ἀποφεύξῃ τὸ σὸν περιδέξιον , εἰ μὲν δὴ θέλων , πότε τοῦ θέλειν ἠργμένος ; οὐ γὰρ πρὶν εἶναι · οὐδὲ γὰρ ἦν τι πρότερον . ἢ τὸ μὲν αὐτοῦ θελῆσαν , τὸ δὲ θεληθέν ; μεριστὸς οὖν . πῶς δὲ οὐ θελήσεως καὶ οὗτος , κατὰ σέ , πρόβλημα ; εἰ δὲ οὐ θέλων , τί τὸ βιασάμενον εἰς τὸ εἶναι ; καὶ πῶς θεός , εἰ βεβίασται , καὶ ταῦτα οὐκ ἄλλο τι ἢ αὐτὸ τὸ εἶναι θεός ; πῶς οὖν γεγέννηται ; πῶς ἔκτισται , εἴπερ ἔκτισται κατὰ σέ ; καὶ γὰρ καὶ τοῦτο τῆς αὐτῆς ἀπορίας . τάχα ἂν εἴποις , βουλήσει καὶ λόγῳ . ἀλλ’ οὔπω λέγεις τὸ πᾶν . πῶς γὰρ ἔργου δύναμιν ἔσχεν ἡ βούλησις καὶ ὁ λόγος ; ἔτι λείπεται λέγειν . οὐ γὰρ οὕτως ἄνθρωπος .
Lemmas: βούλομαι τίς προσπαίζω καί ὁ πατέρας ; παρά σύ γάρ ἔχω ὁ τοιοῦτος τολμάω . ἐθέλω θεός ὁ πατήρ , ἢ μή ἐθέλω . καί ὅπως ἀποφεύγω ὁ σός περιδέξιος , εἰμί μέν δή ἐθέλω , πότε ὁ ἐθέλω ἄρχω ; οὐ γάρ πρίν ἔρχομαι · οὐδέ γάρ εἰμί τίς πρότερος . ἢ ὁ μέν αὐτός ἐθέλω , ὁ δέ θέλω ; μεριστός οὖν . πῶς δέ οὐ θέλησις καί οὗτος , κατά σύ , πρόβλημα ; εἰμί δέ οὐ ἐθέλω , τίς ὁ βιάζω εἰς ὁ ἔρχομαι ; καί πῶς θεός , εἰμί βιάζω , καί οὗτος οὐ ἄλλος τίς ἢ αὐτός ὁ ἔρχομαι θεός ; πῶς οὖν γεννάω ; πῶς κτίζω , εἴπερ κτίζω κατά σύ ; καί γάρ καί οὗτος ὁ αὐτηες͂ς ἀπορία . τάχα ἄν λέγω , βούλησις καί λόγος . ἀλλά οὔπω λέγω ὁ πᾶς . πῶς γάρ έργο δύναμις ἔχω ὁ βούλησις καί ὁ λόγος ; ἔτι λείπω λέγω . οὐ γάρ οὕτως ἄνθρωπος .
gregorius-nazianzenus.de-filio-orat-29 10
Ἀλλ’ οὐ ταὐτόν , φησι , τὸ ἀγέννητον καὶ τὸ γεννητόν . εἰ δὲ τοῦτο , οὐδὲ ὁ υἱὸς τῷ πατρὶ ταὐτόν . ὅτι μὲν φανερῶς ὁ λόγος οὗτος ἐκβάλλει τὸν υἱὸν τῆς θεότητος , ἢ τὸν πατέρα , τί χρὴ λέγειν ; εἰ γὰρ τὸ ἀγέννητον οὐσία ΙΟ θεοῦ , τὸ γεννητὸν οὐκ οὐσία · εἰ δὲ τοῦτο , οὐκ ἐκεῖνο . τίς ἀντερεῖ λόγος ; ἑλοῦ τοίνυν τῶν ἀσεβειῶν ὁποτέραν βούλει , ὦ κενὲ θεολόγε , εἴπερ ἀσεβεῖν πάντως ἐσπούδακας . ἔπειτα πῶς οὐ ταὐτὸν λέγεις τὸ ἀγέννητον καὶ τὸ γεννητόν ; εἰ μὲν τὸ μὴ ἐκτισμένον καὶ ἐκτισμένον , κἀγὼ δέχομαι . οὐ γὰρ ταὐτὸν τῆ φύσει τὸ ἄναρχον καὶ τὸ κτιζόμενον . εἰ δὲ τὸ γεγεννηκὸς καὶ τὸ γεγεννημένον , οὐκ ὀρθῶς λέγεται . ταὐτὸν γὰρ εἶναι πᾶσα ἀνάγκη . αὕτη γὰρ φύσις γεννήματος , ταὐτὸν εἶναι τῷ γεγεννηκότι κατὰ τὴν φύσιν . ἢ οὕτω πάλιν · πῶς λέγεις τὸ ἀγέννητον καὶ τὸ γεννητόν ; εἰ μὲν τὴν ἀγεννησίαν αὐτὴν καὶ τὴν γέννησιν , οὐ ταὐτόν · εἰ δὲ οἷς ὑπάρχει ταῦτα , πῶς οὐ ταὐτόν ; ἐπεὶ καὶ τὸ ἄσοφον καὶ τὸ σοφὸν ἀλλήλοις μὲν οὐ ταὐτά , περὶ ταὐτὸν δέ , τὸν ἄνθρωπον · καὶ οὐκ οὐσίας τέμνει , περὶ δὲ τὴν αὐτὴν οὐσίαν τέμνεται . ἢ καὶ τὸ ἀθάνατον , καὶ τὸ ἄκακον , καὶ τὸ ἀναλλοίωτον οὐσία θεοῦ . ἀλλ’ εἰ τοῦτο , πολλαὶ οὐσίαι θεοῦ , καὶ οὐ μία . ἢ σύνθετον ἐκ τούτων τὸ θεῖον . οὐ γὰρ ἀσυνθέτως ταῦτα , εἴπερ οὐσίαι .
Lemmas: ἀλλά οὐ αὐτός , φημί , ὁ ἀγέννητος καί ὁ γεννητός . εἰμί δέ οὗτος , οὐδέ ὁ γιός ὁ πατήρ αὐτός . ὅτι μέν φανερός ὁ λόγος οὗτος ἐκβάλλω ὁ υἱός ὁ θεότης , ἢ ὁ πατέρας , τίς χράω λέγω ; εἰμί γάρ ὁ ἀγέννητος οὐσία Ίος θεός , ὁ γεννητός οὐ οὐσία · εἰμί δέ οὗτος , οὐ ἐκεῖνος . τίς ἀντιλέγω λόγος ; αἱρέω τοίνυν ὁ ἀσέβεια ὁπότερος βούλομαι , ὦ κενός θεολόγος , εἴπερ ἀσεβέω πάντως σπουδάζω . ἔπειτα πῶς οὐ αὐτός λέγω ὁ ἀγέννητος καί ὁ γεννητός ; εἰμί μέν ὁ μή κτίζω καί κτίζω , ἐγώ δέχομαι . οὐ γάρ ταὐτός ὁ φύσις ὁ ἄναρχος καί ὁ κτίζω . εἰμί δέ ὁ γεννάω καί ὁ γεννάω , οὐ ὀρθός λέγω . αὐτός γάρ ἔρχομαι πᾶς ἀνάγκη . οὗτος γάρ φύσις γέννημα , αὐτός ἔρχομαι ὁ γεννάω κατά ὁ φύσις . ἢ οὕτως πάλιν · πῶς λέγω ὁ ἀγέννητος καί ὁ γεννητός ; εἰμί μέν ὁ ἀγεννησία αὐτός καί ὁ γέννησις , οὐ αὐτός · εἰμί δέ ὅς ὑπάρχω οὗτος , πῶς οὐ αὐτός ; ἐπεί καί ὁ ἄσοφος καί ὁ σοφός ἀλλήλων μέν οὐ αὐτός , περί αὐτός δέ , ὁ ἄνθρωπος · καί οὐ οὐσία τέμνω , περί δέ ὁ αὐτός οὐσία τέμνω . ἢ καί ὁ ἀθάνατος , καί ὁ ἄκακος , καί ὁ ἀναλλοίωτος οὐσία θεός . ἀλλά εἰμί οὗτος , πολύς οὐσία θεός , καί οὐ εἷς . ἢ σύνθετος ἐκ οὗτος ὁ θεῖος . οὐ γάρ ἀσύνθετος οὗτος , εἴπερ οὐσία .
gregorius-nazianzenus.de-filio-orat-29 11
ταῦτα μὲν οὔ φασι , κοινὰ γὰρ καὶ ἄλλων . ὃ δὲ μόνου θεοῦ καὶ ἴδιον , τοῦτο οὐσία . οὐκ ἂν μὲν συγχωρήσαιεν εἶναι μόνου θεοῦ τὸ ἀγέννητον οἱ καὶ τὴν ὕλην καὶ τὴν ἰδέαν συνεισάγοντες ὡς ἀγέννητα . τὸ γὰρ Μανιχαίων πορρωτέρω ῥίψωμεν σκότος . πλὴν ἔστω μόνου θεοῦ . τί δὲ ὁ Ἀδάμ ; οὐ μόνος πλάσμα θεοῦ ; καὶ πάνυ , φήσεις . ἆρ’ οὖν καὶ μόνος ἄνθρωπος ; οὐδαμῶς . τί δή ποτε ; ὅτι μὴ ἀνθρωπότης ἡ πλάσις · καὶ γὰρ τὸ γεννηθὲν ἄνθρωπος . οὕτως οὐδὲ τὸ ἀγέννητον μόνον θεός , εἰ καὶ μόνου πατρός , ἁλλὰ δέξαι καὶ τὸ γεννητὸν εἶναι θεόν . ἐκ θεοῦ γάρ , εἰ καὶ λίαν εἰ φιλαγέννητος . ἔπειτα πῶς οὐσίαν θεοῦ λέγεις , οὐ τὴν τοῦ ὄντος θέσιν , ἁλλὰ τὴν τοῦ μὴ ὄντος ἀναίρεσιν ; τὸ γὰρ μὴ ὑπάρχειν αὐτῷ γέννησιν ὁ λόγος δηλοῖ , οὐχ ὃ τὴν φύσιν ἐστὶ παρίστησιν , οὐδ’ ὃ ὑπάρχει τὸ μὴ ἔχον γέννησιν . τίς οὖν οὐσία θεοῦ ; τῆς σῆς ἀπονοίας τοῦτο λέγειν , ὃς πολυπραγμονεῖς καὶ τὴν γέννησιν . ἡμῖν δὲ μέγα , κἂν εἴποτε καὶ εἰς ὕστερον τοῦτο μάθοιμεν , λυθέντος ἡμῖν τοῦ ζόφου καὶ τῆς παχύτητος , ὡς ἡ τοῦ ἀψευδοῦς ὑπόσχεσις . τοῦτο μὲν οὖν καὶ νοείσθω καὶ ἐλπιζέσθω τοῖς ἐπὶ τούτῳ καθαιρομένοις . ἡμεῖς δὲ τοσοῦτον εἰπεῖν θαρρήσομεν , ὅτι εἰ καὶ μέγα τῷ πατρὶ τὸ μηδαμόθεν ὡρμῆσθαι , οὐκ ἔλαττον τῷ υἱῷ τὸ ἐκ τοιούτου πατρός . τῆς τε γὰρ τοῦ ἀναιτίου δόξης μετέχοι ἄν , ὅτι ἐκ τοῦ ἀναιτίου , καὶ πρόσεστι τὸ τῆς γεννήσεως , πρᾶγμα τοσοῦτον καὶ οὕτω σεβάσμιον τοῖς μὴ πάντῃ χαμαιπετέσι καὶ ὑλικοῖς τὴν διάνοιαν .
Lemmas: οὗτος μέν οὐ φημί , κοινός γάρ καί ἄλλος . ὁ δέ μόνος θεός καί ἴδιος , οὗτος οὐσία . οὐ ἄν μέν συγχωρέω ἔρχομαι μόνος θεός ὁ ἀγέννητος ὁ καί ὁ ὕλη καί ὁ ἰδέα συνεισάγω ὡς ἀγέννητος . ὁ γάρ Μανιχαῖος πρόσω ῥίπτω σκότος . πλήν εἰμί μόνος θεός . τίς δέ ὁ Ἀδάμ ; οὐ μόνος πλάσμα θεός ; καί πάνυ , φημί . ἆρα οὖν καί μόνος ἄνθρωπος ; οὐδαμῶς . τίς δή ποτέ ; ὅτι μή ἀνθρωπότης ὁ πλάσις · καί γάρ ὁ γεννάω ἄνθρωπος . οὕτως οὐδέ ὁ ἀγέννητος μόνος θεός , εἰμί καί μόνος πατέρας , ἀλλά δέχομαι καί ὁ γεννητός ἔρχομαι θεός . ἐκ θεός γάρ , εἰμί καί λίαν εἰμί φιλαγέννητος . ἔπειτα πῶς οὐσία θεός λέγω , οὐ ὁ ὁ εἰμί θέσις , ἀλλά ὁ ὁ μή εἰμί ἀναίρεσις ; ὁ γάρ μή ὑπάρχω αὐτός γέννησις ὁ λόγος δηλόω , οὐ ὁ ὁ φύσις εἰμί παρίστημι , οὐδέ ὁ ὑπάρχω ὁ μή ἔχω γέννησις . τίς οὖν οὐσία θεός ; ὁ σός ἀπόνοια οὗτος λέγω , ὅς πολυπραγμονέω καί ὁ γέννησις . ἐγώ δέ μέγας , κἀν εἴποτε καί εἰς ὕστερον οὗτος μανθάνω , λύω ἐγώ ὁ ζόφος καί ὁ παχύτης , ὡς ὁ ὁ ἀψευδής ὑπόσχεσις . οὗτος μέν οὖν καί νοέω καί ἐλπίζω ὁ ἐπί οὗτος καθαίρω . ἐγώ δέ τοσοῦτος λέγω θαρσέω , ὅτι εἰμί καί μέγας ὁ πατήρ ὁ μηδαμόθεν ὁρμάω , οὐ μικρός ὁ υἱός ὁ ἐκ τοιοῦτος πατέρας . ὁ τε γάρ ὁ ἀναίτιος δόξα μετέχω ἄν , ὅτι ἐκ ὁ ἀναίτιος , καί πρόσειμι ὁ ὁ γέννησις , πρᾶγμα τοσοῦτος καί οὕτως σεβάσμιος ὁ μή πάντῃ χαμαιπετής καί ὑλικός ὁ διάνοια .
gregorius-nazianzenus.de-filio-orat-29 12
Ἀλλ’ εἰ ταὐτὸν τῷ πατρί , φασιν , ὁ υἱὸς κατ’ οὐσίαν , ἀγέννητον δὲ ὁ πατήρ , ἔσται τοῦτο καὶ ὁ υἱός . καλῶς , εἴπερ οὐσία θεοῦ τὸ ἀγέννητον , ἵν ᾖ τις καινὴ μίξις , γεννητοαγέννητον . εἰ δὲ περὶ οὐσίαν ἡ διαφορά , τί τοῦτο ὡς ἰσχυρὸν λέγεις ; ἢ καὶ σὺ πατὴρ τοῦ πατρός , ἵνα μηδενὶ λείπῃ τοῦ σοῦ πατρός , ἐπειδὴ ταὐτὸν εἶ κατ’ οὐσίαν ; ἢ δῆλον ὅτι , τῆς ἰδιότητος ἀκινήτου μενούσης , ζητήσομεν οὐσίαν θεοῦ , ἥ τις ποτέ ἐστιν , εἴπερ ζητήσομεν ; ὅτι δὲ οὐ ταὐτὸν ἀγέννητον καὶ θεός , ὧδε ἂν μάθοις . εἰ ταὐτὸν ἦν , ἔδει πάντως , ἐπειδὴ τινῶν θεὸς ὁ θεός , τινῶν εἶναι καὶ τὸ ἀγέννητον · ἢ ἐπεὶ μηδενὸς τὸ ἀγέννητον , μηδὲ τὸν θεὸν εἶναι τινῶν . τὰ γὰρ πάντῃ ταὐτὰ καὶ ὁμοίως ἐκφέρεται . ἀλλὰ μὴν οὐ τινῶν τὸ ἀγέννητον , τίνων γάρ ; καὶ τινῶν θεὸς ὁ θεός , πάντων γάρ . πῶς οὖν ἂν εἴη ταὐτὸν θεὸς καὶ ἀγέννητον ; καὶ πάλιν , ἐπειδὴ τὸ ἀγέννητον καἲ τὸ γεννητὸν ἀντίκειται ἀλλήλοις , ὡς ἕξις καὶ στέρησις , ἀνάγκη καὶ οὐσίας εἰσαχθῆναι ἀντικειμένας ἀλλήλαις , ὅπερ οὐ δέδοται · ἢ ἐπειδὴ πάλιν αἱ ἕξεις τῶν στερήσεων πρότεραι , καὶ ἀναιρετικαὶ τῶν ἕξεων αἱ στερήσεις , μὴ μόνον πρεσβυτέραν εἶναι τῆς τοῦ πατρὸς οὐσίας τὴν τοῦ υἱοῦ , ἀλλὰ καὶ ἀναιρουμένην ὑπὸ τοῦ πατρός , ὅσον ἐπὶ ταῖς σαῖς ὑποθέσεσι .
Lemmas: ἀλλά εἰμί αὐτός ὁ πατήρ , φημί , ὁ γιός κατά οὐσία , ἀγέννητος δέ ὁ πατήρ , εἰμί οὗτος καί ὁ γιός . καλός , εἴπερ οὐσία θεός ὁ ἀγέννητος , ἵνα εἰμί τις καινός μίξις , γεννητοαγέννητος . εἰμί δέ περί οὐσία ὁ διαφορά , τίς οὗτος ὡς ἰσχυρός λέγω ; ἢ καί σύ πατήρ ὁ πατέρας , ἵνα μηδείς λείπω ὁ σός πατέρας , ἐπεί αὐτός εἰμί κατά οὐσία ; ἢ δῆλος ὅτι , ὁ ἰδιότης ἀκίνητος μένω , ζητέω οὐσία θεός , ὅς τις ποτέ εἰμί , εἴπερ ζητέω ; ὅτι δέ οὐ αὐτός ἀγέννητος καί θεός , ὧδε ἄν μανθάνω . εἰμί αὐτός εἰμί , δέω πάντως , ἐπεί τις θεός ὁ θεός , τις ἔρχομαι καί ὁ ἀγέννητος · ἢ ἐπεί μηδείς ὁ ἀγέννητος , μηδέ ὁ θεός ἔρχομαι τις . ὁ γάρ πάντῃ αὐτός καί ὅμοιος ἐκφέρω . ἀλλά μήν οὐ τις ὁ ἀγέννητος , τίς γάρ ; καί τις θεός ὁ θεός , πᾶς γάρ . πῶς οὖν ἄν εἰμί αὐτός θεός καί ἀγέννητος ; καί πάλιν , ἐπεί ὁ ἀγέννητος καίω ὁ γεννητός ἀντίκειμαι ἀλλήλων , ὡς ἕξις καί στέρησις , ἀνάγκη καί οὐσία εἰσάγω ἀντίκειμαι ἀλλήλων , ὅς οὐ δίδωμι · ἢ ἐπεί πάλιν ὁ ἕξις ὁ στέρησις πρότερος , καί ἀναιρετικός ὁ ἕξις ὁ στέρησις , μή μόνος πρέσβυς ἔρχομαι ὁ ὁ πατήρ οὐσία ὁ ὁ υἱός , ἀλλά καί ἀναιρέω ὑπό ὁ πατέρας , ὅσον ἐπί ὁ σός ὑπόθεσις .
gregorius-nazianzenus.de-filio-orat-29 13
τίς ἔτι λόγος αὐτοῖς τῶν ἀφύκτων ; τάχα ἂν ἐπ’ ἐκεῖνο καταφύγοιεν τελευταῖον · ὡς εἰ μὲν οὐ πέπαυται τοῦ γεννᾷν ὁ θεός , ἀτελὴς ἡ γέννησις , καί ποτε παύσεται . εἰ πέπαυται δέ , πάντως καὶ ἤρξατο . πάλιν οἱ σωματικοὶ τὰ σωματικά . ἐγὼ δὲ εἰ μὲν ἀίδιον αὐτῷ τὸ γεννᾶσθαι , ἢ μή , οὔπω λέγω , ἕως ἂν τὸ Πρὸ πάντων βουνῶν γεννᾶ με ἀκριβῶς ἐπισκέψωμαι . οὐχ ὁρῶ δὲ τίς ἡ ἀνάγκη τοῦ λόγου . εἰ γὰρ ἦρκται κατ’ αὐτοὺς τὸ παυσόμενον , οὐκ ἦρκται πάντως τὸ μὴ παυσόμενον . τί τοίνυν ἀποφανοῦνται περὶ ψυχῆς , ἢ τῆς ἀγγελικῆς φύσεως ; εἰ μὲν ἦρκται , καὶ παύσεται · εἰ δὲ οὐ παύσεται , δῆλον ὅτι κατ’ αὐτοὺς οὐδὲ ἦρκται . ἀλλὰ μὴν καὶ ἦρκται , καὶ οὐ παύσεται . οὐκ ἄρα ἦρκται κατ’ αὐτοὺς τὸ παυσόμενον . ὁ μὲν οὖν ἡμέτερος λόγος · ὥσπερ ἵππου , καὶ βοός , καὶ ἀνθρώπου , καὶ ἑκάστου τῶν ὑπὸ τὸ αὐτὸ εἶδος , εἷς λόγος ἐστί , καὶ ὂ μὲν ἂν μετέχῃ τοῦ λόγου , τοῦτο καὶ κυρίως λέγεσθαι , ὃ δ’ ἂν μὴ μετέχῃ , τοῦτο ἢ μὴ λέγεσθαι , ἢ μὴ κυρίως λέγεσθαι , οὕτω δὲ καὶ θεοῦ μίαν οὐσίαν εἶναι , καὶ φύσιν , καὶ κλῆσιν , κἂν ἐπινοίαις τισὶ διαιρουμέναις συνδιαιρῆται καὶ τὰ ὀνόματα . καὶ ὃ μὲν ἂν κυρίως λέγηται , τοῦτο καὶ εἶναι θεόν · ὃ δ’ ἂν ἦ κατὰ φύσιν , τοῦτο καὶ ἀληθῶς ὀνομάζεσθαι · εἴπερ μὴ ἐν ὀνόμασιν , ἀλλ’ ἐν πράγμασίν ἐστιν ἡμῖν ἢ ἀλήθεια . οἱ δέ , ὥσπερ δεδοικότες μὴ πάντα κινεῖν κατὰ τῆς ἀληθείας , θεὸν μὲν εἶναι τὸν υἱὸν ὁμολογοῦσιν , ὅταν βιασθῶσι τῶ λόγῳ καὶ ταῖς μαρτυρίαις , ὁμώνυμον δὲ καὶ μόνης κοινω - νοῦντα τῆς κλήσεως .
Lemmas: τίς ἔτι λόγος αὐτός ὁ ἄφυκτος ; τάχα ἄν ἐπί ἐκεῖνος καταφεύγω τελευταῖος · ὡς εἰμί μέν οὐ παύω ὁ γεννάω ὁ θεός , ἀτελής ὁ γέννησις , καί ποτέ παύω . εἰμί παύω δέ , πάντως καί ἄρχω . πάλιν ὁ σωματικός ὁ σωματικός . ἐγώ δέ εἰμί μέν ἀίδιος αὐτός ὁ γεννάω , ἢ μή , οὔπω λέγω , ἠώς ἄν ὁ πρό πᾶς βουνός γεννάω ἐγώ ἀκριβῶς ἐπισκοπέω . οὐ ὁράω δέ τίς ὁ ἀνάγκη ὁ λόγος . εἰμί γάρ ἄρχω κατά αὐτός ὁ παύω , οὐ ἄρχω πάντως ὁ μή παύω . τίς τοίνυν ἀποφαίνω περί ψυχή , ἢ ὁ ἀγγελικός φύσις ; εἰμί μέν ἄρχω , καί παύω · εἰμί δέ οὐ παύω , δῆλος ὅτι κατά αὐτός οὐδέ ἄρχω . ἀλλά μήν καί ἄρχω , καί οὐ παύω . οὐ ἄρα ἄρχω κατά αὐτός ὁ παύω . ὁ μέν οὖν ἡμέτερος λόγος · ὥσπερ ἵππος , καί βοῦς , καί ἄνθρωπος , καί ἕκαστος ὁ ὑπό ὁ αὐτός εἶδος , εἷς λόγος εἰμί , καί ὅς μέν ἄν μετέχω ὁ λόγος , οὗτος καί κυρίως λέγω , ὁ δέ ἄν μή μετέχω , οὗτος ἢ μή λέγω , ἢ μή κυρίως λέγω , οὕτως δέ καί θεός εἷς οὐσία ἔρχομαι , καί φύσις , καί κλῆσις , κἀν ἐπίνοια τις διαιρέω συνδιαιρέω καί ὁ ὄνομα . καί ὁ μέν ἄν κυρίως λέγω , Τοῦτος καί ἔρχομαι θεός · ὁ δέ ἄν ἠμί κατά φύσις , οὗτος καί ἀληθῶς ὀνομάζω · εἴπερ μή ἐν ὄνομα , ἀλλά ἐν πρᾶγμα εἰμί ἐγώ ἢ ἀλήθεια . ὁ δέ , ὥσπερ δείδω μή πᾶς κινέω κατά ὁ ἀλήθεια , θεός μέν ἔρχομαι ὁ υἱός ὁμολογέω , ὅταν βιάζω ὁ λόγος καί ὁ μαρτυρία , ὁμώνυμος δέ καί μόνος κοινός - νέω ὁ κλῆσις .
gregorius-nazianzenus.de-filio-orat-29 15
Ἐὰν δὲ λεγόντων ἡμῶν , ὅτι τῷ αἰτίῳ μείζων ὁ πατὴρ τοῦ υἱοῦ , προσλαβόντες τὴν Τὰ δὲ αἴτιον φύσει πρότασιν , ἔπειτα τὸ Μεῖζον τῆ φύσει συνάγωσιν · οὐκ οἶδα πότερον ἑαυτοὺς παραλογίζονται , ἢ τοὺς πρὸς οὓς ὁ λόγος . οὐ γὰρ ἁπλῶς ὅσα κατά τινος λέγεται , ταῦτα καὶ κατὰ τοῦ ὑποκειμένου τούτῳ ῥηθήσεται · ἀλλὰ δῆλον κατὰ τίνος , καὶ τίνα . ἐπεὶ τί κωλύει κἀμὲ ταύτην πρότασιν ποιησάμενον τήν , ὅτι ὁ πατὴρ μείζων τῇ φύσει , ἔπειτα προσλαβόντα τὸ Φύσει δὲ οὐ πάντως μείζων οὐδὲ πατήρ , ἐντεῦθεν συναγαγεῖν τὸ Μεῖζον οὐ πάντως μεῖζον · ἤ , Ὁ πατὴρ οὐ πάντως πατήρ . εἰ βούλει δὲ οὕτως · ὁ θεός οὐσία · ἡ οὐσία δέ , οὐ πάντως θεός · τὸ ἑξῆς αὐτὸς συνάγαγε · ὁ θεός , οὐ πάντως θεός . ἀλλ’ οἶμαι , παρὰ τὸ πῇ καὶ ἁπλῶς ὁ παραλογισμὸς οὗτος , ὡς τοῖς περὶ ταῦτα τεχνολογεῖν σύνηθες . ἡμῶν γὰρ τὸ μεῖζον τῇ τοῦ αἰτίου φύσει διδόντων , αὐτοὶ τὸ τῇ φύσει μεῖζον ἐπάγουσιν · ὥσπερ ἂν εἰ καὶ λεγόντων ἡμῶν , ὅτι ὁ δεῖνα νεκρὸς ἄνθρωπος , ἁπλῶς ἐπῆγον αὐτοὶ τὸν ἄνθρωπον .
Lemmas: ἐάν δέ λέγω ἐγώ , ὅτι ὁ αἴτιος μέγας ὁ πατήρ ὁ υἱός , προσλαμβάνω ὁ Τά δέ αἴτιος φύσις πρότασις , ἔπειτα ὁ Μέγας ὁ φύσις συνάγω · οὐ οἶδα πότερος ἑαυτοῦ παραλογίζομαι , ἢ ὁ πρός ὅς ὁ λόγος . οὐ γάρ ἁπλῶς ὅσος κατά τις λέγω , οὗτος καί κατά ὁ υποκείμενος οὗτος λέγω · ἀλλά δῆλος κατά τίς , καί τίς . ἐπεί τίς κωλύω κἀγώ οὗτος πρότασις ποιέω ὁ , ὅτι ὁ πατήρ μέγας ὁ φύσις , ἔπειτα προσλαμβάνω ὁ Φύσις δέ οὐ πάντως μέγας οὐδέ πατήρ , ἐντεῦθεν συνάγω ὁ Μέγας οὐ πάντως μέγας · ἤ , ὁ πατήρ οὐ πάντως πατήρ . εἰμί βούλομαι δέ οὕτως · ὁ θεός οὐσία · ὁ οὐσία δέ , οὐ πάντως θεός · ὁ ἑξῆς αὐτός συνάγω · ὁ θεός , οὐ πάντως θεός . ἀλλά οἴομαι , παρά ὁ πῇ καί ἁπλῶς ὁ παραλογισμός οὗτος , ὡς ὁ περί οὗτος τεχνολογέω συνήθης . ἐγώ γάρ ὁ μέγας ὁ ὁ αἴτιος φύσις δίδωμι , αὐτός ὁ ὁ φύσις μέγας ἐπάγω · ὥσπερ ἄν εἰμί καί λέγω ἐγώ , ὅτι ὁ δεῖνα νεκρός ἄνθρωπος , ἁπλῶς ἐπάγω αὐτός ὁ ἄνθρωπος .
gregorius-nazianzenus.de-filio-orat-29 16
Ἐκεῖνο δὲ πῶς παραδράμωμεν , οὐδενὸς ἧττον τῶν εἰρημένων ὂν ἀξιάγαστον ; ‘Ο πατήρ , φησιν , οὐσίας , ἢ ἐνεργείας ὄνομα ; ὡς ἀμφοτέρωθεν ἡμᾶς δήσοντες , — εἰ μὲν οὐσίας φήσομεν , συνθησομένους ἑτεροούσιον εἶναι τὸν υἱόν , ἐπειδὴ μία μὲν οὐσία θεοῦ , ταύτην δέ , ὡς οὗτοι , προκατείληφες ὁ πατήρ · εἰ δὲ ἐνεργείας , ποίημα σαφῶς ὁμολογή - σοντας , ἁλλ’ οὐ γέννημα . οὗ γὰρ ὁ ἐνεργῶν , ἐκεῖ πάντως καὶ τὸ ἐνεργούμενον . καὶ πῶς τῷ πεποιηκότι ταὐτὸν τὸ πεποιημένον , θαυμάζειν φήσουσι . σφόδρα ἂν ᾐδέσθην ὑμῶν καὶ αὐτὸς τὴν διαίρεσιν , εἰ τῶν δύο τὸ ἕτερον δέξασθαι ἢν ἀναγκαῖον , ἁλλὰ μὴ τὰ δύο διαφυγόντα τρίτον εἰπεῖν ἀληθέστερον · ὅτι οὔτε οὐσίας ὄνομα ὁ πατήρ , ὦ σοφώτατοι , οὔτε ἐνεργείας , σχέσεως δὲ καὶ τοῦ πῶς ἔχει πρὸς τὸν υἱὸν ὁ πατήρ , ἢ ὁ υἱὸς πρὸς τὸν πατέρα . ὡς γὰρ παρ’ ἡμῖν αἱ κλήσεις αὗται τὸ γνήσιον καὶ οἰκεῖον γνωρίζουσιν , οὕτω κἀκεῖ τὴν τοῦ γεγεννημένου πρὸς τὸ γεγεννηκὸς ὁμοφυίαν σημαίνουσιν . ἔστω δέ , ὑμῶν χάριν , καὶ οὐσία τις ὁ πατήρ · συνεισάξει τὸν υἱόν , οὐκ ἀλλοτριώσει , κατὰ τὰς κοινὰς ἐννοίας καὶ τὴν τῶν κλήσεων τούτων δύναμιν . ἔστω καὶ ἐνεργείας,εἰ τοῦτο δοκεῖ · οὐδὲ οὕτως ἡμᾶς αἱρήσετε . αὐτὸ δὲ τοῦτο ἐνηργηκὼς ἂν εἴη τὸ ὁμοούσιον , εἰ καὶ ἄτοπος ἄλλως ἡ τῆς περὶ τοῦτο ἐνεργείας ὑπόληψις . ὁρᾶς ὅπως ὑμῶν , καὶ κακομαχεῖν ἐθελόντων , τὰς στροφὰς διαφεύγομεν ; ἐπεὶ δέ σου τὸ ἐν τοῖς λογισμοῖς καὶ ταῖς στροφαῖς ἄμαχον ἔγνωμεν , ἴδωμέν σου καὶ τὴν ἐκ τῶν θείων λογίων ἰσχύν , ἃν ἄρα δέξῃ κἀντεῦθεν πείθειν ἡμᾶς .
Lemmas: ἐκεῖνος δέ πῶς παρατρέχω , οὐδείς κακός ὁ λέγω εἰμί ἀξιάγαστος ; ‘Ο πατήρ , φημί , οὐσία , ἢ ἐνέργεια ὄνομα ; ὡς ἀμφοτέρωθεν ἐγώ δέω , — εἰμί μέν οὐσία φημί , συνθέω ἑτεροούσιος ἔρχομαι ὁ υἱός , ἐπεί εἷς μέν οὐσία θεός , οὗτος δέ , ὡς οὗτος , προκαταλαμβάνω ὁ πατήρ · εἰμί δέ ἐνέργεια , ποίημα σαφής ὁμολογέω - Σόντας , ἀλλά οὐ γέννημα . ὅς γάρ ὁ ἐνεργέω , ἐκεῖ πάντως καί ὁ ἐνεργέω . καί πῶς ὁ ποιέω αὐτός ὁ ποιέω , θαυμάζω φημί . σφόδρα ἄν αἰδέομαι σύ καί αὐτός ὁ διαίρεσις , εἰμί ὁ δύο ὁ ἕτερος δέχομαι εἄν ἀναγκαῖος , ἀλλά μή ὁ δύο διαφεύγω τρίτος λέγω ἀληθής · ὅτι οὔτε οὐσία ὄνομα ὁ πατήρ , ὦ σοφός , οὔτε ἐνέργεια , σχέσις δέ καί ὁ πῶς ἔχω πρός ὁ υἱός ὁ πατήρ , ἢ ὁ γιός πρός ὁ πατέρας . ὡς γάρ παρά ἐγώ ὁ κλῆσις αὐτός ὁ γνήσιος καί οἰκεῖος γνωρίζω , οὕτως ἐκεῖ ὁ ὁ γεννάω πρός ὁ γεννάω ὁμοφυΐα σημαίνω . εἰμί δέ , σύ χάρις , καί οὐσία τις ὁ πατήρ · συνεισάγω ὁ υἱός , οὐ ἀλλοτριόω , κατά ὁ κοινός ἔννοια καί ὁ ὁ κλῆσις οὗτος δύναμις . εἰμί καί ἐνεργείας,εἰ οὗτος δοκέω · οὐδέ οὕτως ἐγώ αἱρέω . αὐτός δέ οὗτος ἐνεργέω ἄν εἰμί ὁ ὁμοούσιος , εἰμί καί ἄτοπος ἄλλως ὁ ὁ περί οὗτος ἐνέργεια ὑπόληψις . ορώ ὅπως σύ , καί κακομαχέω ἐθέλω , ὁ στροφή διαφεύγω ; ἐπεί δέ σύ ὁ ἐν ὁ λογισμός καί ὁ στροφή ἄμαχος γιγνώσκω , ὁράω σύ καί ὁ ἐκ ὁ θεῖος λόγιος ἰσχύς , ὅς ἄρα δέχομαι ἐντεῦθεν πείθω ἐγώ .
gregorius-nazianzenus.de-filio-orat-29 17
Ἡμεῖς μὲν γὰρ ἐκ μεγάλων καὶ ὑψηλῶν τῶν τοῦ υἱοῦ τὴν θεότητα καὶ κατειλήφαμεν , καὶ κηρύσφωνῶν σομεν . τίνων τούτων ; τῆς θεός , τῆς λόγος , ὁ ἐν ἀρχῇ , ὁ μετὰ τῆς ἀρχῆς , ἡ ἀρχή · Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ λόγος , καὶ ὁ λόγος ἦν πρὸς τὸν θεόν , καὶ θεὸς ἦν ὁ λόγος · καί , Μετά σου ἡ ἀρχή · καί , ‘Ο καλῶν αὐτὴν ἀπὸ γενεῶν ἀρχήν . ἐπειδὴ υἱὸς μονογενής · ‘Ο μονογενὴς υἱός , ὁ ὢν εἰς τὸν κόλπον τοῦ πατρός , ἐκεῖνος ἐξηγήσατο . ὁδός , ἁλήθεια , ζωή , φῶς · Ἐγώ εἰμι ἡ ὁδός , καὶ ἡ ἁλήθεια , καὶ ἡ ζωή · καί , Ἐγώ εἰμι τὸ φῶς τοῦ κόσμου . σοφία , δύναμις · Χριστὸς θεοῦ δύναμις , καὶ θεοῦ σοφία . ἀπαύγασμα , χαρακτήρ , εἰκών , σφραγίς · Ὅς ὣν ἀπαύγασμα τῆς δόξης καὶ χαρακτὴρ τῆς ὑποστάσεως αὐτοῦ · καί , Εἰκὼν τῆς ἀγαθότητος · καί , τοῦτον γὰρ ὁ πατὴρ ἐσφράγισεν ὁ θεός . κύριος , βασιλεύς , ὁ ὤν , ὁ παντοκράτωρ · Ἔβρεξε κύριος πῦρ παρὰ κυρίου · καί , Ῥάβδος εὐθύτητος ἡ ῥάβδος τῆς βασιλείας σου · καί , ‘O ὤν , καὶ ὁ ἢν , καὶ ὁ ἐρχόμενος , καὶ ὁ παντοκράτωρ . σαφῶς περὶ τοῦ υἱοῦ λεγόμενα , καὶ ὅσα τῆς αὐτῆς τούτοις ἐστὶ δυνάμεως ὧν οὐδὲν ἐπίκτητον , οὐδὲ ὕστερον τῷ υἱῷ προσ - γενόμενον , ἢ τῷ πνεύματι , ὥσπερ οὐδὲ αὐτῷ τῷ πατρί . οὐ γὰρ ἐκ προσθήκης τὸ τέλειον . οὐ γὰρ ἦν ὅτε ἄλογος ἦν , οὐδὲ ἦν ὅτε οὐ πατήρ , οὐδὲ ἦν ὅτε οὐκ ἀληθής , ἢ ἄσοφος , ἢ ἀδύνατος , ἢ ζωῆς ἐνδεής , ἢ λαμπρότητος , ἢ ἀγαθότητος .
Lemmas: Ἡμεῖς μέν γάρ ἐκ μέγας καί ὑψηλός ὁ ὁ υἱός ὁ θεότης καί καταλαμβάνω , καί κηρύσφωνῶν σω . τίς οὗτος ; ὁ θεός , ὁ λόγος , ὁ ἐν ἀρχή , ὁ μετά ὁ ἀρχή , ὁ ἀρχή · ἐν ἀρχή εἰμί ὁ λόγος , καί ὁ λόγος εἰμί πρός ὁ θεός , καί θεός εἰμί ὁ λόγος · καί , μετά σύ ὁ ἀρχή · καί , ‘Ο καλός αὐτός ἀπό γενεά ἀρχή . ἐπεί γιός μονογενής · ‘Ο μονογενής γιός , ὁ εἰμί εἰς ὁ κόλπος ὁ πατέρας , ἐκεῖνος ἐξηγέομαι . οὐδός , ἀλήθεια , ζωή , φάος · Ἐγώ εἰμί ὁ οὐδός , καί ὁ ἀλήθεια , καί ὁ ζωή · καί , Ἐγώ εἰμί ὁ φάος ὁ κόσμος . σοφία , δύναμις · Χριστός θεός δύναμις , καί θεός σοφία . ἀπαύγασμα , χαρακτήρ , εἰκών , σφραγίς · ὅς ὅς ἀπαύγασμα ὁ δόξα καί χαρακτήρ ὁ ὑπόστασις αὐτός · καί , Εἰκών ὁ ἀγαθότης · καί , οὗτος γάρ ὁ πατήρ σφραγίζω ὁ θεός . κύριος , βασιλεύς , ὁ εἰμί , ὁ παντοκράτωρ · βρέχω κύριος πῦρ παρά κύριος · καί , ῥάβδος εὐθύτης ὁ ῥάβδος ὁ βασίλεια σύ · καί , ‘O εἰμί , καί ὁ εἄν , καί ὁ ἔρχομαι , καί ὁ παντοκράτωρ . σαφής περί ὁ υἱός λέγω , καί ὅσος ὁ αὐτηες͂ς οὗτος εἰμί δύναμις ὅς οὐδείς ἐπίκτητος , οὐδέ ὕστερον ὁ υἱός προς - γίγνομαι , ἢ ὁ πνεῦμα , ὥσπερ οὐδέ αὐτός ὁ πατήρ . οὐ γάρ ἐκ προσθήκη ὁ τέλειος . οὐ γάρ εἰμί ὅτε ἄλογος εἰμί , οὐδέ εἰμί ὅτε οὐ πατήρ , οὐδέ εἰμί ὅτε οὐ ἀληθής , ἢ ἄσοφος , ἢ ἀδύνατος , ἢ ζωή ἐνδεής , ἢ λαμπρότης , ἢ ἀγαθότης .
gregorius-nazianzenus.de-filio-orat-29 18
Σὺ δέ μοι καταρίθμει πρὸς ταῦτα τὰ τῆς ἀγνωμοσύνης ῥήματα , τὸ θεός μου καὶ θεὸς ὑμῶν , τὸ μείζων , τὸ ἔκτισε , τὸ ἐποίησε , τὸ ἡγίασεν . εἰ βούλει δέ , καὶ τὸ δοῦλον , καὶ τὸ ὑπήκοον · τὸ δέδωκε , τὸ ἔμαθε , τὸ ἐντέταλται , τὸ ἀπέσταλται , τὸ μὴ δύνασθαι ἀφ’ ἑαυτοῦ τι ποιεῖν , ἢ λέγειν , ἢ κρίνειν , ἢ δωρεῖσθαι , ἢ βούλεσθαι . ἔτι δὲ καὶ ταῦτα , τὴν ἄγνοιαν , τὴν ὑποταγήν , τὴν εὐχήν , τὴν ἐρώτησιν , τὴν προκοπήν , τὴν τελείωσιν . πρόσθες , εἰ βούλει , καὶ ὅσα τούτων ταπεινότερα , τὸ ὕπνουν , τὸ πείνην , τὸ κοπιᾷν , τὸ δακρύειν , τὸ ἀγωνιᾷν , τὸ ὑποδύεσθαι . τάχα δ’ ἂν ὀνειδίσαις καὶ τὸν σταυρόν , καὶ τὸν θάνατον . τὴν γὰρ ἔγερσιν καὶ τὴν ἀνάληψιν παρήσειν μοι δοκεῖς , ἐπειδή τι καὶ πρὸς ἡμῶν ἐν τούτοις εὑρίσκεται . πολλὰ δ’ ἂν ἔτι πρὸς τούτοις σπερμολογήσαις , εἰ βούλοιο συντιθέναι τὸν ὁμώνυμόν σου θεὸν καὶ παρέγγραπτον , ἡμῖν δὲ ἀληθινὸν καὶ ὁμότιμον . τούτων γὰρ ἕκαστον οὐ χαλεπὸν μὲν καὶ κατὰ μέρος ἐπεξιόντα ἐξηγεῖσθαί σοι πρὸς τὸ εὐσεβέστατον , καὶ ἀνακαθαίρειν τὸ ἐν τοῖς γράμμασι πρόσκομμα , εἴ γε προσπταίεις ὄντως , ἀλλὰ μὴ ἑκὼν κακουργεῖς . ἑνὶ δὲ κεφαλαίῳ , τὰ μὲν ὑψηλότερα πρόσαγε τῇ θεότητι καὶ τῇ κρείττονι φύσει παθῶν καὶ σώματος · τὰ δὲ ταπεινότερα τῷ συνθέτῳ , καὶ τῷ διὰ σὲ κενωθέντι καὶ σαρκωθέντι , οὐδὲν δὲ χεῖρον εἰπεῖν , καὶ ἀνθρωπισθέντι , εἶτα καὶ ὑψω - θέντι , ἵνα σὺ τὸ τῶν δογμάτων σου σαρκικὸν καὶ χαμαιπετὲς καταλύσας μάθης ὑψηλότερος εἶναι , καὶ συνανιέναι θεότητι , καὶ μὴ τοῖς ὁρωμένοις ἐναπομένοις , ἀλλὰ συν - ἐπαίρῃ τοῖς νοουμένοις , καὶ γινώσκῃς , τίς μὲν φύσεως λόγος , τίς δὲ λόγος οἰκονομίας .
Lemmas: σύ δέ ἐγώ καταριθμώ πρός οὗτος ὁ ὁ ἀγνωμοσύνη ῥῆμα , ὁ θεός ἐγώ καί θεός σύ , ὁ μέγας , ὁ κτίζω , ὁ ποιέω , ὁ ἁγιάζω . εἰμί βούλομαι δέ , καί ὁ δοῦλος , καί ὁ ὑπήκους · ὁ δίδωμι , ὁ μανθάνω , ὁ ἐντέλλω , ὁ ἀποστέλλω , ὁ μή δύναμαι ἀπό ἑαυτοῦ τίς ποιέω , ἢ λέγω , ἢ κρίνω , ἢ δωρέω , ἢ βούλομαι . ἔτι δέ καί οὗτος , ὁ ἄγνοια , ὁ ὑποταγή , ὁ εὐχή , ὁ ἐρώτησις , ὁ προκοπή , ὁ τελείωσις . προστίθημι , εἰμί βούλομαι , καί ὅσος οὗτος ταπεινός , ὁ ὑπνόω , ὁ πεῖνα , ὁ κοπιάω , ὁ δακρύω , ὁ ἀγωνιάω , ὁ ὑποδύω . τάχα δέ ἄν ὀνειδίζω καί ὁ σταυρός , καί ὁ θάνατος . ὁ γάρ ἔγερσις καί ὁ ἀνάληψις παρίημι ἐγώ δοκέω , ἐπειδή τίς καί πρός ἐγώ ἐν οὗτος εὑρίσκω . πολύς δέ ἄν ἔτι πρός οὗτος σπερμολογέω , εἰμί βούλομαι συντίθημι ὁ ὁμώνυμος σύ θεός καί παρέγγραπτος , ἐγώ δέ ἀληθινός καί ὁμότιμος . οὗτος γάρ ἕκαστος οὐ χαλεπός μέν καί κατά μέρος ἐπεξέρχομαι ἐξηγέομαι σύ πρός ὁ εὐσεβής , καί ἀνακαθαίρω ὁ ἐν ὁ γράμμα πρόσκομμα , εἰμί γε προσπταίω ὄντως , ἀλλά μή ἑκών κακουργέω . εἷς δέ κεφάλαιος , ὁ μέν ὑψηλός προσάγω ὁ θεότης καί ὁ ἀγαθός φύσις πάθος καί σῶμα · ὁ δέ ταπεινός ὁ σύνθετος , καί ὁ διά σύ κενόω καί σαρκόω , οὐδείς δέ χείρων λέγω , καί ἀνθρωπίζω , εἶτα καί ὑψόω - τίθημι , ἵνα σύ ὁ ὁ δόγμα σύ σαρκικός καί χαμαιπετής καταλύω μανθάνω ὑψηλός ἔρχομαι , καί συνάνειμι θεότης , καί μή ὁ ὁράω ἐναπομένω , ἀλλά σῦς - ἐπαίρω ὁ νοέω , καί γιγνώσκω , τίς μέν φύσις λόγος , τίς δέ λόγος οἰκονομία .
gregorius-nazianzenus.de-filio-orat-29 19
Οὗτος γὰρ ὁ νῦν σοι καταφρονούμενος , ἦν ὅτε καὶ ὑπὲρ σὲ ἦν · ὁ νῦν ἄνθρωπος καὶ ἀσύνθετος ἦν . ὃ μὲν ἦν , διέμεινεν · ὃ δὲ οὐκ ἦν , προσέλαβεν . ἐν ἀρχῇ ἦν ἀναιτίως · τίς γὰρ αἰτία θεοῦ ; ἀλλὰ καὶ ὕστερον γέγονε δι’ αἰτίαν ἡ δὲ ἦν τὸ σὲ σωθῆναι τὸν ὑβριστήν , ὃς διὰ τοῦτο περιφρονεῖς θεότητα , ὅτι τὴν σὴν παχύτητα κατεδέξατο ) διὰ μέσου νοὸς ὁμιλήσας σαρκί , καὶ γενόμενος ἄνθρωπος , ὁ κάτω θεός · ἐπειδὴ συνανεκράθη θεῷ , καὶ γέγονεν εἷς , τοῦ κρείττονος ἐκνικήσαντος , ἵνα γένωμαι τοσοῦτον θεός , ὅσον ἐκεῖνος ἄνθρωπος . ἐγεννήθη μέν , ἀλλὰ καὶ ἐγεγέννητο · ἐκ γυναικὸς μέν , ἀλλὰ καὶ παρθένου . τοῦτο ἀνθρώπινον , ἐκεῖνο θεῖον . ἀπάτωρ ἐντεῦθεν , ἀλλὰ καὶ ἀμήτωρ ἐκεῖθεν . ὅλον τοῦτο θεότητος . ἐκυοφορήθη μέν , ἀλλ’ ἐγνώσθη προφήτῃ καὶ αὐτῷ κυοφορουμένῳ , καὶ προσκιρτῶντι τοῦ λόγου , ὃν ἐγένετο . ἐγένετο . ἐσπαργανώθη μέν , ἀλλ’ ἀποσπαρ - γανοῦται τὰ τῆς ταφῆς ἀνιστάμενος . ἐν φάτνῃ μὲν ἀνεκλίθη , ἀλλ’ ὑπ’ ἀγγέλων ἐδοξάσθη , καὶ ὑπ’ ἀστέρος ἐμηνύθη , καὶ ὑπὸ μάγων προσεκυνήθη . πῶς σὺ προσπταίεις τῷ βλεπομένῳ , μὴ σκοπῶν τὸ νοούμενον ; ἐφυγαδεύθη μὲν εἰς Αἴγυπτον , ἀλλὰ φυγαδεύει τὰ Αἰγυπτίων . οὐκ εἶχεν εἶδος οὐδὲ κάλλος παρὰ Ἰουδαίοις , ἁλλὰ τῷ Δαβὶδ ὡραῖος ἦν κάλλει παρὰ τοὺς υἱοὺς τῶν ἀνθρώπων , ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ ὄρους ἀστράπτει , καὶ ἡλίου φωτοειδέστερος γίνεται , τὸ μέλλον μυσταγωγῶν .
Lemmas: οὗτος γάρ ὁ νῦν σύ καταφρονέω , εἰμί ὅτε καί ὑπέρ σύ εἰμί · ὁ νῦν ἄνθρωπος καί ἀσύνθετος εἰμί . ὁ μέν εἰμί , διαμένω · ὁ δέ οὐ εἰμί , προσλαμβάνω . ἐν ἀρχή εἰμί ἀναίτιος · τίς γάρ αἰτία θεός ; ἀλλά καί ὕστερον γίγνομαι διά αἰτία ὁ δέ εἰμί ὁ σύ σῴζω ὁ ὑβριστής , ὅς διά οὗτος περιφρονέω θεότης , ὅτι ὁ σός παχύτης καταδέχομαι ) διά μέσος νοῦς ὁμιλέω σάρξ , καί γίγνομαι ἄνθρωπος , ὁ κάτω θεός · ἐπεί συνανακρίνω θεός , καί γίγνομαι εἷς , ὁ ἀγαθός ἐκνικάω , ἵνα γίγνομαι τοσοῦτος θεός , ὅσον ἐκεῖνος ἄνθρωπος . γεννάω μέν , ἀλλά καί γεννάω · ἐκ γυνή μέν , ἀλλά καί παρθένος . οὗτος ἀνθρώπινος , ἐκεῖνος θεῖος . ἀπάτωρ ἐντεῦθεν , ἀλλά καί ἀμήτωρ ἐκεῖθεν . ὅλος οὗτος θεότης . κυοφορέω μέν , ἀλλά γιγνώσκω προφήτης καί αὐτός κυοφορέω , καί προσκιρτάω ὁ λόγος , ὅς γίνομαι . γίνομαι . σπαργανόω μέν , ἀλλά ἀποσπείρω - γανόω ὁ ὁ ταφή ἀνίστημι . ἐν φάτνη μέν ἀνακλίνω , ἀλλά ὑπό ἄγγελος δοξάζω , καί ὑπό ἀστήρ μηνύω , καί ὑπό μάγος προσκυνέω . πῶς σύ προσπταίω ὁ βλέπω , μή σκοπός ὁ νοέω ; φυγαδεύω μέν εἰς Αἴγυπτος , ἀλλά φυγαδεύω ὁ Αἰγύπτιος . οὐ ἔχω εἶδος οὐδέ κάλλος παρά Ἰουδαῖος , ἀλλά ὁ Δαυίδ ὡραῖος εἰμί κάλλος παρά ὁ υἱός ὁ ἄνθρωπος , ἀλλά ἐπί ὁ ὄρος ἀστράπτω , καί ἥλιος φωτοειδής γίγνομαι , ὁ μέλλω μυσταγωγέω .
gregorius-nazianzenus.de-filio-orat-29 21
ταῦτα τοῖς αἰνιγματισταῖς παρ’ ἡμῶν , οὐχ ἑκόντων μέν · οὐ γὰρ ἡδὺ τοῖς πιστοῖς ἀδολεσχία καὶ λόγων ἀντίθεσις , ἀρκεῖ γὰρ καὶ εἷς ἀντικείμενος · πλὴν ἀναγκαίως διὰ τοὺς ἐμπίπτοντας , ἐπεὶ καὶ διὰ τὰς νόσους τὰ φάρμακα , ἵν εἰδῶσι μὴ πάντα ὄντες σοφοὶ μηδὲ ἀήττητοι τὰ περιττὰ καὶ κενοῦντα τὸ εὐαγγέλιον . ὅταν γὰρ τὸ τοῦ λόγου δυνατὸν προβαλλώμεθα , τὸ πιστεύειν ἀφέντες , καὶ τὸ τοῦ πνεύματος ἀξιόπιστον ταῖς ζητήσεσι λύσωμεν , εἶτα ἡττηθῇ τοῦ μεγέθους τῶν πραγμάτων ὁ λόγος , — ἡττηθήσεται δὲ πάντως , ἀπὸ ἀσθενοῦς ὀργάνου τῆς ἡμετέρας διανοίας ὁρμώμενος — τί γίνεται ; τὸ ἀσθενὲς τοῦ λόγου τοῦ μυστηρίου φαίνεται · καὶ οὕτω κένωσις τοῦ σταυροῦ τὸ τοῦ λόγου κομψὸν ἀναδείκνυται , ὡς καὶ Παύλῳ δοκεῖ . ἡ γὰρ πίστις τοῦ καθ’ ἡμᾶς λόγου πλήρωσις . ὁ δὲ ἀναγγέλλων συνδέσμους , καὶ λύων κρατούμενα , ὁ καὶ ἡμῖν ἐπὶ νοῦν ἀγαγὼν διαλῦσαι στραγγαλιὰς βιαίων δογμάτων , μάλιστα μὲν καὶ τούτους μεταβαλὼν ποιήσειε πιστοὺς ἀντὶ τεχνολόγων , καὶ Χριστιανοὺς ἀνθ’ ὧν νῦν ὀνομάζονται . τοῦτο δὴ καὶ παρακαλοῦμεν · δεόμεθα ὑπὲρ χριστοῦ · καταλλάγητε τῷ θεῷ , καὶ τὸ πνεῦμα μὴ σβέννυτε · μᾶλλον δέ , καταλλαγείη Χριστὸς ὑμῖν , καὶ τὸ πνεῦμα ὀψὲ γοῦν ἀναλάμψειεν . εἰ δὲ λίαν ἔχοιτε φιλονείκως , ἀλλ’ ἡμεῖς γε σώζοιμεν ἡμῖν αὐτοῖς τὴν τριάδα , καὶ ὑπὸ τῆς τριάδος σωζοίμεθα , μένοντες εἰλικρινεῖς καὶ ἀπρόσκοποι , μέχρις ἀναδείξεως τελεωτέρας τῶν ποθουμένων , ἐν αὐτῷ Χριστῷ τῷ κυρίῳ ἡμῶν , ᾧ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας · Ἀμήν .
Lemmas: οὗτος ὁ αἰνιγματιστής παρά ἐγώ , οὐ ἑκών μέν · οὐ γάρ ἡδύς ὁ πιστός ἀδολεσχία καί λόγος ἀντίθεσις , ἀρκέω γάρ καί εἷς ἀντίκειμαι · πλήν ἀναγκαῖος διά ὁ ἐμπίπτω , ἐπεί καί διά ὁ νόσος ὁ φάρμακον , ἵνα οἶδα μή πᾶς ο σοφός μηδέ ἀήσσητος ὁ περισσός καί κενόω ὁ Εὐαγγέλιος . ὅταν γάρ ὁ ὁ λόγος δυνατός προβάλλω , ὁ πιστεύω ἀφίημι , καί ὁ ὁ πνεῦμα ἀξιόπιστος ὁ ζήτησις λύω , εἶτα ἡσσάομαι ὁ μέγεθος ὁ πρᾶγμα ὁ λόγος , — ἡσσάομαι δέ πάντως , ἀπό ἀσθενής ὄργανον ὁ ἡμέτερος διάνοια ὁρμάω — τίς γίγνομαι ; ὁ ἀσθενής ὁ λόγος ὁ μυστήριον φαίνω · καί οὕτως κένωσις ὁ σταυρός ὁ ὁ λόγος κομψός ἀναδείκνυμι , ὡς καί Παῦλος δοκέω . ὁ γάρ πίστις ὁ κατά ἐγώ λόγος πλήρωσις . ὁ δέ ἀναγγέλλω σύνδεσμος , καί λύω κρατέω , ὁ καί ἐγώ ἐπί νόος ἄγω διαλύω στραγγαλιά βίαιος δόγμα , μάλιστα μέν καί οὗτος μεταβάλλω ποιέω πιστός ἀντί τεχνολόγος , καί Χριστιανός ἀντί ὅς νῦν ὀνομάζω . οὗτος δή καί παρακαλέω · δέομαι ὑπέρ χριστός · καταλλάσσω ὁ θεός , καί ὁ πνεῦμα μή σβέννυμι · μᾶλλον δέ , καταλλάσσω Χριστός σύ , καί ὁ πνεῦμα ὀψέ γοῦν ἀναλάμπω . εἰμί δέ λίαν ἔχω φιλόνεικος , ἀλλά ἐγώ γε σῴζω ἐγώ αὐτός ὁ τριάς , καί ὑπό ὁ τριάς σῴζω , μένω εἰλικρινής καί ἀπρόσκοπος , μέχρι ἀνάδειξις τέλειος ὁ ποθέω , ἐν αὐτός Χριστός ὁ κύριος ἐγώ , ὅς ὁ δόξα εἰς ὁ αἰών · ἀμήν .