georgius-pachymeres.suggrafikai-i-stori-ai-libri-vi-de-michaele-palaeologo pachymeris.89
ιδʹ . Ὅπως διετέθη ὁ πατριάρχης μαθὼν τὰ συμβάντα καὶ ὅπως τὸν βασιλέα ἀφώρισεν . Τὸ μέντοι περὶ τὸν παῖδα Ἰωάννην συμβάν , μέγιστον ὂν ἢ ὥστε κρυβῆναι , ἔκπυστον γέγονε καὶ τῷ πατριάρχῃ . Ὁ δ' ἀκούσας ἐν δεινῷ ἐτίθει τὴν ἀγγελίαν καὶ οὐκ εἶχεν ὅ τι καὶ πράξοι , οὐδὲ καθεκτὸς ἦν ἀλύων . Εἶτα μὴ κρίνας ἀσφαλὲς ἑαυτῷ ἐπὶ τοιαύταις πράξεσι σιωπᾶν καὶ μὴ ἐπεξιέναι ἐπιτιμῶντα , προσκαλεσάμενος τοὺς περὶ αὑτὸν ἱεράρχας καὶ δεινὰ σχετλιάσας τὸ πρῶτον ὡς χλευασθεὶς καὶ ὅτι νόμοι καταφρονοῖντο Θεοῦ διὰ τῆς τῶν ὅρκων παραβασίας ὑπεραγανακτήσας , τέλος τί δεῖ ποιεῖν κατεσκέπτετο , ὡς μὴ ψεῦδος ἀληθείας κατακαυχήσαιτο καὶ ὁ ἀδικήσας κερδαίνειν δόξοι , ἀνεχομένης τῆς Δίκης . « Τὸ γοῦν ἐξ ἡμῶν , ἔφη , ἂν ἐκείνη περιαργοίη , δίκαιον γίνεσθαι , ὡς ἂν τῷ περὶ τούτων ἀγανακτεῖν μισοπόνηροι δόξωμεν . » Ταῦτα τοῦ πατριάρχου λέγοντος , ἀπήχθοντο μὲν οἱ περὶ ἐκεῖνον ἐκτόπως καὶ ἀπεστύγουν τὰ πεπραγμένα , τὸ δὲ πᾶν ἐπ' ἐκείνῳ κεῖσθαι διωμολόγουν , ὡς καὶ αὐτῶν ἑψομένων , εἴ τι ἂν ἐκείνῳ καὶ δόξοι . Ὁ δέ , ὅρκων ἐκείνων καταστενάξας καὶ μνησθεὶς ὅπως ἐμπεδοῖντο καὶ ἄλλοι μὴ οἷοί τε πράττειν τὰ ὀμωμοσμένα , αὐτὸς τὸ εἰς ἐκεῖνον ἧκον ποιεῖν ἀνεδέχετο μόνος . Πλὴν οὐ σωματικῶς σφάττειν ᾑρεῖτοοὐδὲ γὰρ ἄξιον · ὅσον δ' ἧκε κατὰ ψυχὴν πράττειν , οὐκ ἐρρᾳθύμει . Τὸ δ' ἦν πάντως ὅπερ διὰ τῆς μαχαίρας τοῦ Πνεύματος γίνεται , ὅ ἐστι ῥῆμα Θεοῦ , ὡς διαιρεῖν τὸν ἄξιον καὶ τὸν ἀνάξιον , καὶ τὸν μὲν εὐλογεῖν , τὸν δ' ἐκπέμπειν τῆς ὁλομελείας τοῦ σώματος τοῦ Χριστοῦ . Ταῦτα στήσας καθ' ἑαυτόν , τῶν ἄλλων τῷ μὲν δικαίῳ δυσωπουμένων , τῷ δὲ φοβερῷ συστελλομένων , μὴ καὶ ἀναιδέστερον ἀπεργάσαιντο , πέμψας ἐκεῖνος ἅμα τε ἐλέγχει ἀσεβήσαντα καὶ ἅμ' ἐπιφέρει τὴν τοῦ Πνεύματος τομήν , τὸν ἀφορισμόν . Ἐνταῦθά τις καὶ μέμψαιτο τοῖς γεγονόσι , ὡς οὐ κατὰ τρόπον γεγονόσι , καὶ ὑπεραπολογήσαιτο τῶν πραξάντων πάλιν , ὡς οὐκ ἄλλως ποιεῖν ἐχόντων . Καὶ ἡ μὲν μέμψις , ὅτι , θεὶς τὸν δεσμόν , ὑφῆκε τοῖς τοῦ κλήρου ψάλλειν ἐκείνου χάριν , ὥστε οἱ καὶ κοινωνεῖν ἐκείνους διὰ τῶν ἱερῶν τελετῶν , αὐτός τε τὰς ἱερὰς ἐτέλει μυσταγωγίας , ἐφ' αἷς ἦν ἀριδήλως τὸν δεσμοῖς πνευματικοῖς κατεχόμενον μνημονεύεσθαι . Ἡ δ' ἐπὶ τούτοις ἀπολογία , ὅτι αὐτάρκως εἶχε τοιούτῳ προσώπῳ τὰ τῆς ἐπιτιμήσεως , ὡς , εἰ καὶ προσετίθετο πλέον , κινδυνεύειν συγκεχύσθαι τὰ πάντα κατὰ τὸν Ἐμπεδόκλειον σφαῖρον καί τι καὶ παράλογον προβῆναι , τοῦ βασιλέως ἀπαυθαδίσαντος . Εἰ γὰρ δυσχερὲς μέγαν οἶκον μικρὰν δυστυχίαν δέχεσθαι , ὥσπερ καὶ μικρὸν μεγάλην , ἀλλ' οὖν τὸ τὴν μεγάλην δυστυχίαν τῷ μεγίστῳ οἴκῳ ἐπεισπεσοῦσαν μὴ κατὰ τὸ εἰκὸς ἐκμειλιχθεῖσαν καθυφιέναι τῆς ἀπηνείας οὐκ ὀλίγα βλάψειεν ἄν . Οἰδίποδες ταῦτα καὶ θοῖναι Θυέστου καὶ πλάναι Ὀδύσσειοι μαρτυρήσουσιν . Οὕτω μὲν οὖν τοῦ πατριάρχου μετελθόντος τὸ τοῦ βασιλέως τόλμημα , ἑκὼν μὴ θέλων δέχεται τὴν ἐπιτίμησιν ὁ κρατῶν καί , τόπον διδοὺς τῷ δικαίῳ θυμῷ , ἡσύχαζεν , οὔτε μεμφόμενος οὐ γάρ οἱ ἄξιον , καὶ τὰ τῆς πράξεως ὡς εἶχεν ἀπελογεῖτο . Ὅμως ἐν ἀφύκτοις οὐκ ἀγνοῶν κατεχόμενος , ἠρέμα διέφερε τὴν ὀργὴν καὶ καιρὸν μετανοίας ἐζήτει , ἐφ' ᾧ τὴν συγχώρησιν δέξασθαι · ἤλπιζε γὰρ ὡς , εἰ μικρὸν ἡσυχάσας , εἶτα , μεταγνῶναι δόξας , τὴν λύσιν ζητοίη , ἕψεταί οἱ παραυτίκα καὶ ἡ συγχώρησις .
Lemmas: ἴδη . ὅπως διατίθημι ὁ πατριάρχης μανθάνω ὁ συμβαίνω καί ὅπως ὁ βασιλεύς ἀφορίζω . ὁ μέντοι περί ὁ παῖς Ἰωάννης συμβαίνω , μέγας εἰμί ἢ ὥστε κρύπτω , ἔκπυστος γίγνομαι καί ὁ πατριάρχης . ὁ δέ ἀκούω ἐν δεινός τίθημι ὁ ἀγγελία καί οὐ ἔχω ὅς τίς καί πράσσω , οὐδέ καθεκτός εἰμί ἄλυς . εἶτα μή κρίνω ἀσφαλής ἑαυτοῦ ἐπί τοιοῦτος πρᾶξις σιωπάω καί μή ἐπέξειμι ἐπιτιμάω , προσκαλέω ὁ περί ἑαυτοῦ ἱεράρχης καί δεινός σχετλιάζω ὁ πρῶτος ὡς χλευάζω καί ὅτι νόμος καταφρονέω Θεός διά ὁ ὁ Ὅρκος παραβασία ὑπεραγανακτέω , τέλος τίς δεῖ ποιέω κατασκέπτομαι , ὡς μή ψεῦδος ἀλήθεια κατακαυχάομαι καί ὁ ἀδικέω κερδαίνω δοκέω , ἀνέχω ὁ Δίκη . « ὁ γοῦν ἐκ ἐγώ , φημί , εἄν ἐκεῖνος περιαργέω , Δίκαιος γίγνομαι , ὡς εἄν ὁ περί οὗτος ἀγανακτέω μισοπόνηρος δοκέω . » οὗτος ὁ πατριάρχης λέγω , ἀπεχθάνομαι μέν ὁ περί ἐκεῖνος ἔκτοπος καί ἀποστυγέω ὁ πράσσω , ὁ δέ πᾶς ἐπί ἐκεῖνος κεῖμαι διομολογεω , ὡς καί αὐτός ἕψω , εἰμί τίς εἄν ἐκεῖνος καί δοκέω . ὁ δέ , Ὅρκος ἐκεῖνος καταστενάζω καί μιμνήσκω ὅπως ἐμπεδέω καί ἄλλος μή οἷος τε πράσσω ὁ ὄμνυμι , αὐτός ὁ εἰς ἐκεῖνος ἥκω ποιέω ἀναδέχομαι μόνος . πλήν οὖον σωματικός σφάζω ᾑρεῖτοοὐδὲ γάρ ἄξιος · ὅσος δέ ἵημι κατά ψυχή πράσσω , οὐ ῥᾳθυμέω . ὁ δέ εἰμί πάντως ὅσπερ διά ὁ μάχαιρα ὁ πνεῦμα γίγνομαι , ὅς εἰμί ῥῆμα Θεός , ὡς διαιρέω ὁ ἄξιος καί ὁ ἀνάξιος , καί ὁ μέν εὐλογέω , ὁ δέ ἐκπέμπω ὁ ὁλομέλεια ὁ σῶμα ὁ Χριστός . οὗτος ἵστημι κατά ἑαυτοῦ , ὁ ἄλλος ὁ μέν Δίκαιος δυσωπέω , ὁ δέ φοβερός συστέλλω , μή καί ἀναιδής ἀπεργάζομαι , πέμπω ἐκεῖνος ἅμα τε ἔλεγχος ἀσεβέω καί ἅμα ἐπιφέρω ὁ ὁ πνεῦμα τομή , ὁ ἀφορισμός . ἐνταῦθα τις καί μέμφομαι ὁ γίγνομαι , ὡς οὖον κατά τρόπος γίγνομαι , καί ὑπεραπολογέομαι ὁ πράσσω πάλιν , ὡς οὐ ἄλλως ποιέω ἔχω . καί ὁ μέν μέμψις , ὅτι , τίθημι ὁ δεσμός , ὑφίημι ὁ ὁ κλῆρος ψάλλω ἐκεῖνος χάρις , ὥστε ὁ καί κοινωνέω ἐκεῖνος διά ὁ ἱερός τελετή , αὐτός τε ὁ ἱερή τελέω μυσταγωγία , ἐπί ὅς εἰμί ἀρίδηλος ὁ δεσμός πνευματικός κατέχω μνημονεύω . ὁ δέ ἐπί οὗτος ἀπολογία , ὅτι αὐτάρκης ἔχω τοιοῦτος πρόσωπον ὁ ὁ ἐπιτίμησις , ὡς , εἰμί καί προστίθημι πλέω , κινδυνεύω συγχέω ὁ πᾶς κατά ὁ Ἐμπεδόκλειος σφαῖρος καί τίς καί παράλογος προβαίνω , ὁ βασιλεύς ἀπαυθαδίζω . εἰμί γάρ δυσχερής μέγας οἶκος μικρός δυστυχία δέχομαι , ὥσπερ καί μικρός μέγας , ἀλλά οὖν ὁ ὁ μέγας δυστυχία ὁ μέγας οἶκος ἐπεισπίπτω μή κατά ὁ εἰκός ἐκμειλίσσω καθυφίημι ὁ ἀπήνεια οὐ ὀλίγος βλάπτω ἄν . Οἰδίπους οὗτος καί θοίνη Θυέστης καί πλάνη Ὀδύσσειος μαρτυρέω . οὕτως μέν οὖν ὁ πατριάρχης μετέρχομαι ὁ ὁ βασιλεύς τόλμημα , ἑκών μή ἐθέλω δέχομαι ὁ ἐπιτίμησις ὁ κράτος καί , τόπος δίδωμι ὁ Δίκαιος θυμός , ἡσυχάζω , οὔτε μέμφομαι οὖον γάρ ὁ ἄξιος , καί ὁ ὁ πρᾶξις ὡς ἔχω ἀπολογέομαι . ὅμως ἐν ἄφυκτος οὐ ἀγνοέω κατέχω , ἠρέμα διαφέρω ὁ ὀργή καί καιρός μετάνοια ζητέω , ἐπί ὅς ὁ συγχώρησις δέχομαι · ἐλπίζω γάρ ὡς , εἰμί μικρός ἡσυχάζω , εἶτα , μεταγιγνώσκω δόξα , ὁ λύσις ζητέω , ἕπομαι ὁ παραυτίκα καί ὁ συγχώρησις .