georgius-pachymeres.suggrafikai-i-stori-ai-libri-vi-de-michaele-palaeologo pachymeris.68
κθʹ . Ὅπως ἤκουσται τῷ βασιλεῖ ἡ τῆς πόλεως ἅλωσις . Τότε πολλοὶ καὶ πρὸς βασιλέα ἠπείγοντο , κατὰ τὸ Νύμφαιον διατρίβοντα , καὶ ἀντεφιλονείκουν ἀλλήλοις , ὅστις ἂν προφθάσας κηρύξοι τὰ εὐαγγέλια . Προφθάνει δέ τις κατὰ σπουδήν , μηδὲ παρὰ τοῦ καίσαρος γράμματα κομιζόμενος . Καὶ ἐπεὶ μηδένα ἔδει ἀκούειν τῆς ἀγγελίας πρό γε βασιλέως αὐτοῦ , ἐκεῖνος , μὴ οἷός τε ὢν τῆς πρὸς τὸν βασιλέα προσόδου τυγχάνειν , ἀπελθὼν ἀπαγγέλλει τῇ ἀδελφῇ τοῦ βασιλέως Εὐλογίᾳ ὡς ἁλῴη καθαρῶς τὸ Βυζάντιον . Ἐκείνη δ' εὐθὺς τὸν λόγον δεξαμένη , ἕωθεν καὶ παρὰ τὸ σύνηθες ἐλθοῦσα πρὸς τὰ ἀνάκτορα , ἐφίσταται ὑπνοῦντι τῷ βασιλεῖ . Τὸ γοῦν διυπνί ζειν ἅμα καὶ λέγειν τοιαύτην ἀγγελίαν οὐκ ἐδοκίμαζε , μήπως καὶ πάθοι τι , ἐξαίφνης καὶ παρὰ προσδοκίαν ἀκούσας ἅμα τῷ τὸν ὕπνον διολισθεῖν , σοφόν τι καὶ οὐ κατὰ γυναῖκας ποιοῦσα . Τοῦ γὰρ ἐμφύτου πνεύματος μετὰ τὴν τροφὴν περὶ τὴν πέψιν ἀσχολουμένου καὶ ἐντὸς εἰσδύνοντος , ἀνάγκη τὰς αἰσθήσεις ἢ ἀργεῖν ὑπνούντων ἢ ἀτονεῖν γρηγορούντων , μὴ σφίσιν ἐπιπολάζοντος , εἶτα κἄν τι περὶ τὰ αἰσθητὰ συμβαίη , μὴ καταστάντος κατὰ χώραν ὑπνούντων , καί τι καὶ πρὸς ἀντίληψιν προσβιάζωνται , εἰ μὲν ὁμαλὸν καὶ τῶν συνήθων ἐστὶ τὸ ἀντιλαμβανόμενον , αἴφνης ἀκούσαντας , κατερρᾳθυμημένως προσέσθαι , εἰ δ' ἀτηρὸν ἄλλως ἢ τοὔμπαλιν χάριεν καί τι τῶν ἀσυνήθων , μὴ ἱκανῶς ἔτι πρὸς ἀντίληψιν ἐχούσας , θορυβεῖσθαι καί , τῇ ψυχῇ εὐθέως τεθο ρυβημένας προσπαιούσας , ἔκπληξιν ἀπεργάζεσθαι . Τότε τοίνυν ἐκείνη τῆς τοῦ βασιλέως ἀσφαλείας οὐχ ἧττον τοῦ τὰ ἡδέα λέγειν προὐνόει καὶ κατ' ὀλίγον πρὸς γρήγορσιν ἀνελάμβανε · τῶν γὰρ τοῦ ποδὸς δακτύλων τὸν μέγιστον κατασχοῦσα , μετρίως ἐπίεζε τοῖς δακτύλοις , ὡς ὁμαλῶς διυπνίσουσα , καὶ διύπνιζε παραυτίκα · καὶ ὅς , τῇ μοναχῇ ἐνιδὼν ἱσταμένῃ , ὅ τι παθοῦσα πράττοι τοιαῦτα διεπυνθάνετο . Ἡ δὲ γέλωτι μὲν καὶ χαροπῷ τῷ ἤθει ἐμφανὴς ἦν τὰ καθ' ἡδονὴν ἐροῦσα , οὐ μὴν δ' ἐκ τοῦ παραυ τίκα τὰ κατὰ νοῦν ἐξήγγελλε , μέχρις ἂν κατασταίη κατὰ τὸ εἰκὸς τὸ φρονοῦν . Ἐπεὶ δὲ καθίστατο καὶ αὖθις ἠρώτα , μαθεῖν γλιχόμενος τὸ ἡδυνοῦν , ὡς ὑπε νόει , τότε προσετίθει τὰ εὐαγγέλια , ὡς ἥ τε πόλις ἁλῴη , ὅ τε καῖσαρ μετὰ τοῦ Σκυθικοῦ ἐντὸς ἀνέδην διάγοι , καὶ ὡς εὐαγγέλια ἐκεῖθεν κομίσαιτο παρ' ἀνδρὸς ἐκεῖθεν ἥκοντος , ἐπὶ τούτοις ἰσχυριζομένου τὰ μάλιστα ὡς ἐκεῖ πραττομένων παρόντος . Ἐπεὶ δὲ καὶ εἰ ἀποσταλείη παρὰ τοῦ καίσαρος οὗτος ἀνεπυνθάνετο , ἡ δὲ οὐκ εἰδέναι μὲν ἔφασκεν , ὅμως αὐτὸν παρόντα αὐτάρκη εἶναι ἀποκρινεῖσθαι . Ὁ μέντοι γε βασιλεύς , ἐννοῶν μὲν καὶ τὸ τοῦ πράγματος ξένον καὶ δὴ καὶ ὡς οὐκ ἀποστέλλοι ὁ καῖσαρ ἐπὶ τούτοις , ἐννοῶν δὲ καὶ τὸ τῶν ἐφεπομένων πλῆθος ὡς ἔλαττον ὂν ἢ ταῦτα πράττειν καὶ ὡς , εἰ βου ληθείη , οὐκ ἂν ἠδυνήθη , οὐδ' ὅλως τοῖς λεγομένοις ἑαυτὸν ἐδίδου · τὸ δὲ χλεύην καὶ πάλιν εἶναι , μὴ καὶ ἀβέλτερος εἴη ὁ ταῦτα συσκευαζόμενος . Αὐτὸς οὖν ἔγνω καθίσας διερωτᾶν τὸν ἥκοντα , οὐ τῷ τοῖς ῥηθησομένοις ἐξ ἑτοίμου θήσεσθαι , τῷ δὲ νομίζειν ἐκεῖνον , εἰς φόβον καταστάντα βασιλι κόν , τἀληθῆ λέξειν , τἀληθὲς ἐλπίζων πυθέσθαι . Εἰσήγετο τοίνυν , τοῦ βασι λέως προστάξαντος , καὶ ἐρωτώμενος ἔλεγε καὶ ὡς ἴδοι ἐπιτελεσθεῖσαν τὴν ἅλωσιν ἐβεβαίου · λέγων οὖν καθ' ἕκαστον , πολλοῖς μὲν ἐνειργάζετο πίστιν , πᾶσι δὲ κατάπληξιν . Ὁ μέντοι γε βασιλεύς , παρὰ τοὺς πολλοὺς δοκεῖν θέλων εἰδέναι , καὶ μᾶλλον ἐπὶ στρατείαις , καὶ ἅμα , ψευδῶν μὲν ὄντων τῶν λεγομένων , μὴ ξυναρπαγῆς ἔγκλημα φέρειν , ἀληθινῶν δέ , τὸ μετὰ δοκούσης ἀσφαλείας τῶν ὡς αὐτὸν ἀναφερομένων ἐπιλαμβάνεσθαι κερδαίνειν , προσέταττε φυλάττεσθαι δεδεμένον · πλὴν ἄσμενοι ἦσαν ἅπαντες , εἰ πιστεύοιντο Ἰταλοὶ οὕτω τῆς πόλεως ἐξωθούμενοι . Ὡς δὲ τῆς αὐτῆς ἡμέρας πλείους οἱ πεμπόμενοι πρὸς καίσαρος ἦσαν καὶ ἐπὶ τούτοις ὁ τὴν καλύπτραν καὶ τὴν σπάθην τοῦ Βαλδουίνου ὡς βέβαιον κομίζων τεκμήριον , βασιλεῖ δὲ καὶ τὰ γράμματα ὅπως εἴη ἡ πόλις συνειλημμένη ἐδήλουν , οὐκέτι ἀμφίβολος ἦν , ἀλλ' ἐπίστευε . Καὶ ἀντεδίδου μὲν τῶν λόγων τὰ μείζω · τὸν μέντοι γε πρύτανιν τούτων καὶ παροχέα ὡς δυνατὸν ἐμεγάλυνεν · οὐδὲ γὰρ μικρὸν οὕτως ᾤετο τῇ ἐκείνου βασιλείᾳ προστεθῆναι τοιοῦτον κατόρθωμα . Καὶ δὴ μεγίστης ἑορτῆς ἄγων ἡμέραν ἐκείνην , μετημφιάζετο μὲν πρὸς τὸ μεγαλειό τερον , συνεκάλει δὲ τοὺς συνησομένους , καὶ αὐτοὺς ὡς εἰκὸς ἐστολισμένους ποικίλοις , καὶ σφίσι δημηγορῶν συνήδετο , μηδὲ τοὺς πόρρω κενοὺς ἀφιεὶς ἡδονῆς , ἀλλά γε καὶ πρὸς ἐκείνους γράμματα πέμπων , συνεκάλει πάντας πρὸς εὐχαριστίαν τοῦ Κρείττονος .
Lemmas: τύ . ὅπως ἀκούω ὁ βασιλεύς ὁ ὁ πόλις ἅλωσις . τότε πολύς καί πρός βασιλεύς ἐπείγω , κατά ὁ νύμφαιον διατρίβω , καί ἀντιφιλονεικέω ἀλλήλων , ὅστις εἄν προφθάνω κηρύσσω ὁ εὐαγγέλιον . προφθάνω δέ τις κατά σπουδή , μηδέ παρά ὁ Καῖσαρ γράμμα κομίζω . καί ἐπεί μηδείς ἐσθίω ἀκούω ὁ ἀγγελία πρό γε βασιλεύς αὐτός , ἐκεῖνος , μή οἷος τε εἰμί ὁ πρός ὁ βασιλεύς πρόσοδος τυγχάνω , ἀπέρχομαι ἀπαγγέλλω ὁ ἀδελφός ὁ βασιλεύς Εὐλογία ὡς ἁλώϊος καθαρός ὁ Βυζάντιον . ἐκεῖνος δέ εὐθύς ὁ λόγος δέχομαι , ἕωθεν καί παρά ὁ συνήθης ἔρχομαι πρός ὁ ἀνάκτορον , ἐφίστημι ὑπνόω ὁ βασιλεύς . ὁ γοῦν διυπνί ζέω ἅμα καί λέγω τοιοῦτος ἀγγελία οὐ δοκιμάζω , μήπως καί πάσχω τίς , ἐξαπίνης καί παρά προσδοκία ἀκούω ἅμα ὁ ὁ ὕπνος διολισθάνω , σοφός τίς καί οὖον κατά γυνή ποιέω . ὁ γάρ ἔμφυτος πνεῦμα μετά ὁ τροφή περί ὁ πέψις ἀσχολέω καί ἐντός εἰσδύνω , ἀνάγκη ὁ αἴσθησις ἢ ἀργέω ὑπνόω ἢ ἀτονέω γρηγορέω , μή σφεῖς ἐπιπολάζω , εἶτα ἄν τίς περί ὁ αἰσθητός συμβαίνω , μή καθίστημι κατά χώρα ὑπνόω , καί τίς καί πρός ἀντίληψις προσβιάζω , εἰμί μέν ὁμαλός καί ὁ συνήθης εἰμί ὁ ἀντιλαμβάνω , αἴφνης ἀκούω , κατερραθυμημένως προσίημι , εἰμί δέ ἀτηρός ἄλλως ἢ ἔμπαλιν χάριεν καί τίς ὁ ἀσυνήθης , μή ἱκανῶς ἔτι πρός ἀντίληψις ἔχω , θορυβέω καί , ὁ Ψυχή εὐθύς τίθημι ρυβημένας προσπαίω , ἔκπληξις ἀπεργάζομαι . τότε τοίνυν ἐκεῖνος ὁ ὁ βασιλεύς ἀσφάλεια οὐ κακός ὁ ὁ ἡδύς λέγω προνοοῦμαι καί κατά ὀλίγος πρός γρήγορσις ἀναλαμβάνω · ὁ γάρ ὁ πούς δάκτυλος ὁ μέγας κατέχω , μέτριος πιέζω ὁ δάκτυλος , ὡς ὁμαλός διυπνίζω , καί διυπνίζω παραυτίκα · καί ὅς , ὁ μοναχός ἐνοράω ἵστημι , ὅς τίς πάσχω πράσσω τοιοῦτος διαπυνθάνομαι . ὁ δέ γέλως μέν καί χαροπός ὁ ἠθέω ἐμφανής εἰμί ὁ κατά ἡδονά εἴρω , οὖον μήv δέ ἐκ ὁ παραυ σίκα ὁ κατά νόος ἐξαγγέλλω , μέχρι εἄν καθίστημι κατά ὁ εἰκός ὁ φρονέω . ἐπεί δέ καθίστημι καί αὖθις ἐρωτάω , μανθάνω γλίχομαι ὁ ἡδύνω , ὡς ΥΠΕ νοέω , τότε προστίθημι ὁ εὐαγγέλιον , ὡς ὅς τε πόλις ἁλώϊος , ὅς τε Καῖσαρ μετά ὁ Σκυθικός ἐντός ἀνέδην διάγω , καί ὡς εὐαγγέλιον ἐκεῖθεν κομίζω παρά ἀνήρ ἐκεῖθεν ἥκω , ἐπί οὗτος ἰσχυρίζομαι ὁ μάλιστα ὡς ἐκεῖ πράσσω πάρειμι . ἐπεί δέ καί εἰμί ἀποστέλλω παρά ὁ Καῖσαρ οὗτος ἀναπυνθάνομαι , ὁ δέ οὐ οἶδα μέν φάσκω , ὅμως αὐτός πάρειμι αὐτάρκης εἰμί ἀποκρίνω . ὁ μέντοι γε βασιλεύς , ἐννοέω μέν καί ὁ ὁ πρᾶγμα ξένος καί δή καί ὡς οὐ ἀποστέλλω ὁ Καῖσαρ ἐπί οὗτος , ἐννοέω δέ καί ὁ ὁ ἐφέπω πλῆθος ὡς μικρός εἰμί ἢ οὗτος πράσσω καί ὡς , εἰμί βοῦς λανθάνω , οὐ εἄν δύναμαι , οὐδέ ὅλως ὁ λέγω ἑαυτοῦ δίδωμι · ὁ δέ χλεύη καί πάλιν εἰμί , μή καί ἀβέλτερος εἰμί ὁ οὗτος συσκευάζω . αὐτός οὖν γιγνώσκω καθίζω διερωτάω ὁ ἥκω , οὖον ὁ ὁ ῥέομαι ἐκ ἑτοῖμος τίθημι , ὁ δέ νομίζω ἐκεῖνος , εἰς φόβος καθίστημι Βασίλι Κον , τἀληθῆ λέγω , ἀληθής ἐλπίζω πυνθάνομαι . εἰσάγω τοίνυν , ὁ βάσις Λέως προστάσσω , καί ἐρωτάω λέγω καί ὡς ὁράω ἐπιτελέω ὁ ἅλωσις βεβαιόω · λέγω οὖν κατά ἕκαστος , πολύς μέν ἐνεργάζομαι πίστις , πᾶς δέ κατάπληξις . ὁ μέντοι γε βασιλεύς , παρά ὁ πολύς δοκέω ἐθέλω οἶδα , καί μᾶλλον ἐπί στρατεία , καί ἅμα , ψευδής μέν εἰμί ὁ λέγω , μή συναρπάζω ἔγκλημα φέρω , ἀληθινός δέ , ὁ μετά δοκέω ἀσφάλεια ὁ ὡς αὐτός ἀναφέρω ἐπιλαμβάνω κερδαίνω , προστάσσω φυλάσσω δήω · πλήν ἄσμενος εἰμί ἅπας , εἰμί πιστεύω Ἰταλός οὗτος ὁ πόλις ἐξωθέω . ὡς δέ ὁ αὐτός ἡμέρα πλείων ὁ πέμπω πρός Καῖσαρ εἰμί καί ἐπί οὗτος ὁ ὁ καλύπτρα καί ὁ σπάθη ὁ βαλδουινεω ὡς βέβαιος κομίζω τεκμήριον , βασιλεύς δέ καί ὁ γράμμα ὅπως εἰμί ὁ πόλις συλλαμβάνω δηλόω , οὐκέτι ἀμφίβολος εἰμί , ἀλλά πιστεύω . καί ἀντιδίδωμι μέν ὁ λόγος ὁ μείζων · ὁ μέντοι γε πρύτανις οὗτος καί παροχεύς ὡς δυνατός μεγαλύνω · οὐδέ γάρ μικρός οὕτως οἴομαι ὁ ἐκεῖνος βασίλεια προστίθημι τοιοῦτος κατόρθωμα . καί δή μέγας ἑορτή ἄγω ἡμέρα ἐκεῖνος , μεταμφιάζω μέν πρός ὁ μεγαλείο τέρος , συγκαλέω δέ ὁ συνίημι , καί αὐτός ὡς εἰκός στολίζω ποικίλος , καί ὅς δημηγορέω συνήδομαι , μηδέ ὁ πόρρω κενός ἀφίημι ἡδονή , ἀλλά γε καί πρός ἐκεῖνος γράμμα πέμπω , συγκαλέω πᾶς πρός εὐχαριστία ὁ Ἀγαθός .