georgius-pachymeres.suggrafikai-i-stori-ai-libri-vi-de-michaele-palaeologo pachymeris.159
κγʹ . Περὶ τοῦ σχίσματος καθόλου τῆς ἐκκλησίας . Ἐντεῦθεν τὰ τῆς ἐκκλησίας ἐνόσει , καὶ διεστέλλοντο ἀπ' ἀλλήλων ἄνθρωποι , καὶ ὁ μὲν ἐκοινώνει τῷδε τῶν θείων συνάξεων , οἱ δὲ μὴ ἅψῃ , μὴ θίγῃς μέχρι καὶ ἐκπωμάτων αὐτῶν καὶ προσφωνημάτων ἀπακριβούμενοι . Ἤρετο δὲ τὸ σχίσμα μεῖζον , καὶ ὁ χθὲς ἐπὶ τῷδε πληροφορούμενος σήμερον ἀπεστρέφετο . Καὶ ὥσπερ εἴ τις κακοσπλάγχνως ἔχων , ἐπισυμβάντος καὶ ἄλλου νοσήματος , διπλοῦν ἔχει τὸ ἄλγος , καὶ τὸ πρότερον αὔξεται τῇ τοῦ ἐπιγενομένου προσκρούσει , ἐκεῖνα δ' αὖθις πρὸς ἄλληλα διαφέρετον , ὥστε τὸ εἰς θεραπείαν τούτου καὶ συστολὴν εἰς αὔξην θατέρου γίνεσθαι καὶ ἀπαγο ρεύειν τὸν κάμνοντα , τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ τότε τῇ τοῦ Θεοῦ ἐκκλησίᾳ συνέ βαινε . Προόντος γὰρ ἀποχρώντως τοῦ κατὰ τὸν Ἀρσένιον σχίσματος , ἐπισυμπίπτει καὶ δεύτερον τόδε , ὥστ' εἶναι μὲν καὶ ἄμφω τὰ μέγιστα ἀρρωστήματα καὶ τὸ μέγα τῆς ἐκκλησίας σῶμα καὶ ἀστασίαστον οἷά τε διαλυμαίνεσθαι , καθ' αὑτὰ δὲ καὶ λίαν ἀξύμβατα , αὐτοὺς δ' αὖθις τοὺς ἑκατέρας μερίδος πρὸς ἀλλήλους διαφωνεῖν καὶ τοὺς μὲν οὕτως , τοὺς δ' ἄλλως , καὶ τοὺς μὲν ἁπλῶς , τοὺς δ' ἀκριβέστερον , ἐπὶ τῷ σχίσματι δια κεῖσθαι . Τίς ἂν τὰ τότε ἀξίως θρηνήσοι , ὅπου γε καὶ πᾶν καὶ τῶν ἀπειρημέ νων πλημμέλημα οὐδὲν ἐδόκει καὶ εἰς συγκρίσεως λόγον τοῦ κοινωνεῖν ἀνεκτότερον ; Οὐδὲ γὰρ ὅσον καὶ πέπρακτο ἐπὶ τοῖς ἔξω διεφημίζετο , ἀλλὰ προσετίθουν πλείω καὶ χείριστα , ἐπιδαψιλευόμενοι τοῖς κακίστοις , ὡς ἂν ὑπαγάγοιεν καὶ τὸν ποσῶς ἡσυχάζοντα . Τό τε γὰρ τῶν λεγόντων κακοῦργον καὶ τὸ τῶν ἀκουόντων ἰδιωτικὸν καὶ ἀγροῖκον ἐπῆγε πίστιν τοῖς λεγομένοις . Σῶφρον μὲν οὖν τὸν ἀγροῖκον μὴ πολυπραγμονεῖν , ἀλλ' ἀπραγμόνως ἐᾶσθαι σῴζεσθαι . Εἰ δέ τις κινοίη καὶ διεγείροι πρὸς τὸ δῆθεν ἀσφαλίζεσθαι τὰ ἐς πίστιν , φεῦ τῆς κορύζης ὁπόση · ὅ τι δ' ἄν τις ἐκεῖνον καὶ πείσειε λέγων , μετριάζειν πρὸς ταῦτα , ὡς μηδὲν πλέον εἰδότα μακέλλης τε καὶ σκαπάνης καὶ βιοτῆς ἀπράγμονος . Τοιούτους πολλοὶ τοὺς πολλοὺς εὑρόντες οὐδὲ γὰρ πάντων ὁ λόγος ἅπτεται , οἷς δὴ καὶ λόγος τῆς διαφορᾶς προειστήκει καὶ ἱστορίαι μέλημα ἧν καὶ γραφαῖς προσεῖχον καὶ τὸ τῆς αἰτιάσεως ὁπόσον ἦν διεγίνωσκον καὶ οὐχ ἧττον μετρίως ἢ ἀσφαλῶς ἐχρῶντο τοῖς πράγμασι , μεῖζον ἐποίουν ἢ ὅσον ἔδει τὸ σχίσμα . Ἐχρῆν γὰρ ἴσως ὁπόσον ἦν χθὲς τὸ πρὸς τοὺς Ἰταλοὺς ἐκείνοις διάφορον , τοσοῦτον καὶ πρὸς τοὺς ἰδίους ἔχειν , ὅπου γέ τινες , καὶ αὐτοῖς δὴ τότε κατὰ χρείαν κοινωνοῦντες , καθ' ὅ τί τις εἴπειε , τῶν ἰδίων ἀδελφῶν ὡς ἐναγεστάτων διίσταντο . Ἀλλὰ τὰ μὲν ἐκείνων οὕτω , καὶ ὁ λόγος παρενήνεκται τοῦ εἰκότος , τοῦ πάθους κινήσαντος · οὐδὲ γὰρ ἐγκαλεῖν , ἀλλ' ἱστορεῖν , προεθέμεθα . Ὅθεν καὶ ὁ μὲν λόγος ψιλὰ τὰ πραχθέντα τίθησιν , ἐξέσται δὲ κρίνειν τῷ βουλομένῳ .
Lemmas: κγʹ . περι ὁ σχίσμα καθόλου ὁ ἐκκλησία . ἐντεῦθεν ὁ ὁ ἐκκλησία νοσέω , καί διαστέλλω ἀπό ἀλλήλων ἄνθρωπος , καί ὁ μέν κοινωνέω ὅδε ὁ θεῖον σύναξις , ὁ δέ μή ἅπτω , μή θιγγάνω μέχρι καί ἔκπωμα αὐτός καί προσφώνημα ἀπακριβόω . αἴρω δέ ὁ σχίσμα μείζων , καί ὁ χθές ἐπί ὅδε πληροφορέω σήμερον ἀποστρέφω . καί ὥσπερ εἰμί τις κακοσπλάγχνως ἔχω , ἐπισυμβαίνω καί ἄλλος νόσημα , διπλόος ἔχω ὁ ἄλγος , καί ὁ πρότερος αὐξάνω ὁ ὁ ἐπιγίγνομαι προσκρούω , ἐκεῖνος δέ αὖθις πρός ἀλλήλων διαφέρω , ὥστε ὁ εἰς θεραπεία οὗτος καί συστολή εἰς αὔξη θατέρου γίγνομαι καί ἀπάγω ῥεύω ὁ κάμνω , ὁ αὐτός τρόπος καί τότε ὁ ὁ Θεός ἐκκλησία συνέρχομαι βαίνω . προέρχομαι γάρ ἀποχρώντως ὁ κατά ὁ Ἀρσένιος σχίσμα , ἐπισυμπίτνω καί δύο ὅδε , ὥστε εἰμί μέν καί ἄμφω ὁ μέγας ἀρρώστημα καί ὁ μέγας ὁ ἐκκλησία σῶμα καί ἀστασίαστος οἷος τε διαλυμαίνομαι , κατά ἑαυτοῦ δέ καί λίαν ἀσύμβατος , αὐτός δέ αὖθις ὁ ἑκάτερος μερίς πρός ἀλλήλων διαφωνέω καί ὁ μέν οὕτως , ὁ δέ ἄλλως , καί ὁ μέν ἁπλόος , ὁ δέ ἀκριβής , ἐπί ὁ σχίσμα διά κεῖμαι . Τῖς εἄν ὁ τότε ἀξίως θρηνέω , ὅπου γε καί πᾶς καί ὁ ἀπολέγω νάω πλημμέλημα οὐδείς δοκέω καί εἰς σύγκρισις λόγος ὁ κοινωνέω ἀνεκτός ; οὐδέ γάρ ὅσος καί πράσσω ἐπί ὁ ἔξω διαφημίζω , ἀλλά προστίθημι πλείων καί κακός , ἐπιδαψιλεύω ὁ κακός , ὡς εἄν ὑπάγω καί ὁ ποσός ἡσυχάζω . ὁ τε γάρ ὁ λέγω κακοῦργος καί ὁ ὁ ἀκούω ἰδιωτικός καί ἀγροῖκος ἐπάγω πίστις ὁ λέγω . Σώφρων μέν οὖν ὁ ἀγροῖκος μή πολυπραγμονέω , ἀλλά ἀπράγμων ἐάω σῴζω . εἰμί δέ τις κινέω καί διεγείρω πρός ὁ δῆθεν ἀσφαλίζω ὁ εἰς πίστις , φεῦ ὁ κόρυζα ὁπόσος · ὅς τίς δέ ἄν τις ἐκεῖνος καί πείθω λέγω , μετριάζω πρός οὗτος , ὡς μηδείς πλέω οἶδα μάκελλα τε καί σκαπάνη καί βιοτή ἀπράγμων . τοιοῦτος πολύς ὁ πολύς εὑρίσκω οὐδέ γάρ πᾶς ὁ λόγος ἅπτω , ὅς δή καί λόγος ὁ διαφορά προειστήκω καί ἱστορία μέλημα ἧμαι καί γραφεύς προσέχω καί ὁ ὁ αἰτίασις ὁπόσος εἰμί διαγιγνώσκω καί οὐ κακός μέτριος ἢ ἀσφαλῶς χράω ὁ πρᾶγμα , μείζων ποιέω ἢ ὅσος ἐσθίω ὁ σχίσμα . Ἐχρεύς γάρ ἴσως ὁπόσος εἰμί χθές ὁ πρός ὁ ἰταλός ἐκεῖνος διάφορος , τοσοῦτος καί πρός ὁ ἴδιος ἔχω , ὅπου γε τις , καί αὐτός δή τότε κατά χρεία κοινωνέω , κατά ὅς τίς τις εἶπον , ὁ ἴδιος ἀδελφός ὡς ἐναγής διίστημι . ἀλλά ὁ μέν ἐκεῖνος οὗτος , καί ὁ λόγος παραφέρω ὁ εἰκός , ὁ πάθος κινέω · οὐδέ γάρ ἐγκαλέω , ἀλλά ἱστορέω , προτίθημι . ὅθεν καί ὁ μέν λόγος ψιλός ὁ πράσσω τίθημι , ἔξεστι δέ κρίνω ὁ βούλομαι .