georgius-pachymeres.suggrafikai-i-stori-ai-libri-vi-de-michaele-palaeologo pachymeris.105
Δημηγορία βασιλέως πρὸς τοὺς ἀρχιερεῖς περὶ τῶν καθ' αὑτόν . Ἄρχεται δ' ἐνθένδε τὰ κατὰ τὸν πατριάρχην Ἀρσένιον . Ὁ γὰρ βασιλεύς , πᾶς γιγνόμενος πρὸς τὸ πεῖσαι αὐτῷ τε ἠπίως προσενέγκασθαι καὶ τὸν δεσμὸν λύειν , ἐπεὶ ἀπέγνωστό οἱ τὰ τοῦ σκοποῦ , πολὺς ἦν ὀριγνώμενος ἐκ παντὸς τρόπου ἐκεῖνον ἀποσκευάσασθαι . Ὅθεν καὶ πολλάκις τοὺς ἀρχιερεῖς συγκαλῶν , ἐμαρτύρετο τὴν ἀνάγκην , ὡς δέον ὄν , ἀνέδην ἄγοντα τῶν ἄλλων σχολήν , τὰ τῆς ἀρχῆς , πολλὰ ὄντα καὶ δυσεξάνυστα , προσκοπεῖν . Ὁ δὲ κἀκείνοις ἐνειλούμενος ἐξ ἀνάγκης ἀπαραιτήτου , ὡς μέγα τι καὶ τὸν ἀπὸ τοῦ πατριάρχου δεσμὸν ἐφόλκιον ἐπισύρεται . Ἐχρῆν δ' οὐχ οὕτως , ἀλλὰ καὶ αὐτοὺς τῷ πράγματι νεμεσᾶν , εἰ , πλημμελήματος μὴ οἵου τ' ὄντος τῇ εἰς τὸ ἀρχαῖον τῶν πραγμάτων ἐπανακάμψει ἐξαληλίφθαι , ὁ πρὸς τὸ θεραπεύειν ταττόμενος δυοῖν θάτερον πράττοι , ἢ τὰ πρότερα ὡς εἶχεν ἀνταπαιτῶν , ἢ τὴν θεραπείαν ἀναβαλλόμενος · τὸ μὲν γὰρ ἀδύνατον , τὸ δὲ πάντως ἀνοικονόμητον . Καὶ δέον ὂν παραινεῖν καὶ τὴν τοῦ μεταγνῶναι δεικνύειν ὁδὸν καὶ τῷ μηδὲν τοῦ πλημμελήματος αἰσθομένῳ ἢ καὶ καταρρᾳθυμοῦντι ἐκ προαιρέσεως , ὁ δὲ καὶ τὸν ἐξ αὐτοῦ νυττόμενον τῷ γνησίως μεταγνῶναι καὶ τὴν θερα πείαν ἐκτόπως θέλοντα δέχεσθαι , κἂν τομαῖς κἂν καυστῆρσιν οἰκονομοῖτο , ἐκεῖνος ἀπωθεῖται καὶ τῷ μεταγνῶναι τὸ ἀπογνῶναι συνείρει , ὡς κρεῖττον ὂν μὴ μεταγνῶναι ἢ ἀπογνῶναι μεταγνόντα · τὸ μὲν γὰρ ἀναλγησίαν κατηγορεῖ , τὸ δ' ἀπώλειαν αἰωνίζουσαν · αὐτὸν μὲν οὖν καὶ πολλάκις προσ ελθόντα ἀποπέμπεσθαι καί , ζητοῦντα τοὺς τρόπους τῆς ἰατρείας , οὐχ ὅπως λαμβάνειν , ἀλλὰ καὶ προσονειδίζεσθαι , καὶ τέλος οὐδὲν ἄλλο πυνθάνεσθαι πλὴν τὸ ἀνάγκην εἶναι τὸ τραῦμα ἰᾶσθαι , ὅπως δ' ἰῷτο μὴ μανθάνειν , ἀλλὰ πρὸς τὸ πράττειν προτρέπεσθαι , μηδὲν εἰδότα τῶν πράττειν ὀφειλομένων , εἶναι δ' ὑποπτεύειν τὸ πᾶν χλεύην . « Ὥρα γοῦν δεδοικέναι μή τι καὶ πράττοντος ἐκεῖνος ἀναλαμβάνων τὸ ἔγκλημα , ὡς μηδενὸς αὐτάρκους γενομένου , μὴ καταδέχοιτο καὶ οὕτω πονέσας ἀνήνυτα γνώσομαι . Ὃ δ' οὖν καὶ ἐμφαίνει πλαγίως , ἀκούσαντες ἂν διαγνῶτε ἢν ὅλως συμφέροι · ἀποθέσει γὰρ βασιλείας καὶ ἰδιωτισμῷ μετιέναι τὸ ἔγκλημα βούλεται . Τὸ δὲ ᾧ ἂν καὶ συνενέγκοι σκοπῶν , οὐδ' ὅλως εὑρίσκω . Ἐπὶ μὲν οὖν τοῖς κοινοῖς , αὐτόθεν δῆλον , καὶ οὐδὲν δεῖ ἐρωτῶντας μανθάνειν · τὸ γὰρ μήτ' ἐκείνου οἵου τε ὄντος τὰ πράγματα διοικεῖν καὶ μηδὲ συμβάντος ἐκστῆναι , ὡς μέγα τι τὴν ἐρημίαν λογίζεσθαι , οὐδὲν ἀλλ' ἢ ζητοῦντος οἶμαι κοινὸν ὄλεθρον καὶ Τελχῖνος τρόπον ἐνδεικνυμένου . Ὃ δὲ καὶ μᾶλλον δια φερόντως τῶν ἄλλων ἅπτεσθαι τῶν ἐμῶν , μακρὰν ἂν τὴν δημηγορίαν κατέ τεινα ἄν , ἢν μή γε καὶ ἀφ' ἑνὸς μόνου οἷός τ' ἦν παριστᾶν τὴν βλάβην . Τί γάρ μοι καὶ ἐχέγγυον τοῦδε αὖθις ἀπραγμόνως βιῶσαι , καταθεμένῳ τὴν ἐξουσίαν ; Τί δὲ γυναικὶ καὶ παισὶ μᾶλλον , οἷς ἂν παρευθὺς μοῖραν ἐφεδρεύειν ἀνάγκη ἧς ὁ τυχὼν οὐ γηθήσειεν ; Ἐμοὶ μὲν οὖν οὐκ ἔστιν ἀμφισβητεῖν ἐκείνῳ τῆς πνευματικῆς ἰδμοσύνης , κἂν ὅ τι κελεύοι · τέως δ' ἐν τούτοις πολλοῦ γε δέω προσεπαινεῖν . Ποῦ γὰρ καὶ τίνι ποτ' ἔθνει τὸ τοιοῦτον ἔβλαστε ; Καὶ εἰς τί παράδειγμα βλέπων ὁ ἱεράρχης ἀνεμεσήτως ἀξιοῦν ἔχοι τοῦτο καὶ ἐν ἡμῖν ; Ἦ οὐκ οἶδε τὸν τοιαύτης γευσάμενον καθάπαξ μεταβολῆς μὴ τρόπον εἶναι μετεγκλίνειν πρὸς ἄλλο ἢ μετεγκλίναντα τελευτᾶν ; Πόσοις γὰρ ἐφεδρεύεται βασιλεία ; Ὁπόσοις δὲ καὶ ἡ πίστις ἔψυκται ἐπὶ τοῦ σχήματος , σῳζομένου καὶ ἔτι τοῦ βασιλέως , οὓς καὶ καθυφεικότος ὡρμημένους πάλαι θαρρεῖν ἀνάγκη . Κἂν αὐτοὶ μὴ δρῷεν ἰάπτοντες ἄλλως , ἀλλὰ τῷ γ' ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καταστάντι , ὥσπερ ἀντιζηλοῦν εἰκός , οὕτω καὶ δρᾶν τὰ χείριστα ῥᾴδιον . Τί δὲ καὶ ἀνάγειν τὴν ἀρχὴν ἔδει , ὃν μετ' οὐ πολὺ κατάγειν ἠβούλετο , ὡς γεύσαντα μόνον ἀποστερεῖν ; Χωρὶς δὲ τούτων καὶ Θεόν , εἴπερ τινὶ ἄλλῳ μεγίστῳ , καὶ καταστάσει βασιλείας συνιέναι πιστεύομεν . Θεοῦ δὲ βουλὴν διασκεδᾶν ἐθέλειν , ὡς μὲν τολμηρόν , ὡς δ' αὔθαδες , ὡς δὲ καὶ μέγαν ἔχον τοῖς τολμῶσι τὸν κίνδυνον . Ταῦτα τοίνυν ἐνθυμουμένους , δεῖ καὶ ὑμᾶς τῷ δικαίῳ τῆς βασιλείας συμπράττειν καὶ μὴ οὕτω καταμελεῖν ἡμῶν , ἐπὶ τοσοῦτον ἀπαγχομένων τοῖς λογισμοῖς . Τί δαί , οὐ τῇ ἐκκλησίᾳ μετάνοια ὥρισται , οὐ νόμοι ταύτης θεῖοι προβέβληνται , οὐχ ὑμεῖς κατ' ἐκείνους τοὺς πολλοὺς θεραπεύετε ; Ἦ τοῖς βασιλεῦσι διαφερόντως πρὸς τοὺς πολλοὺς οἱ τῆς ἐκκλησίας πρόκεινται νόμοι ; Εἰ δ' οὖν , ἀλλ' εἰ μὴ παρ' ὑμῖν μετανοίας θεσμοί , ἀλλαχοῦ τῶν ἐκκλησιῶν εἰσι , καὶ προσδραμοῦμαι ταύταις καὶ παρ' ἐκείνων θεραπευθήσομαι . Ἡμῖν μὲν οὖν τὰ κατὰ γνώμην εἴρηται , ὑμῖν δὲ σκεπτέον τὸ ποιητέον βουλευομένοις συνάμ' ἐκείνῳ · οὐδὲ γὰρ καὶ εἰσέτι ἀνέξομαι πάσχειν ἀνίατα . Καλὸν γὰρ ἢ παρ' ὑμῖν ἰᾶσθαι , ἢ ζητεῖν τὸν τρόπον τῆς θεραπείας ἑτέρωθεν . » Ταῦτα τοῦ βασιλέως τοῖς ἀρχιερεῦσι διαλαλήσαντος καὶ οἷον πρὸς τὰ τῆς μάχης ἀκροβολισαμένου , ἐκεῖνοι , ἐφ' ἑκάστῳ τῶν λεγομένων τοῖς ἀχθομένοις προσεοικότες , δῆλοι ἦσαν τὰ πρὸς βασιλέα τοῦ πατριάρχου συνόλως οὐκ ἀποδεχόμενοι · καὶ διὰ τοῦτο πολλὰ καὶ αὐτοὶ προτιθέντες καὶ ἅμα συνεί ροντες , θεραπεύειν ἤθελον τὸν κρατοῦντα . Οὐ μὴν δὲ ἀλλὰ καὶ καθυπισχνοῦντο , μόνον καὶ αὐτοῦ βασιλέως προσπέμψαντος , αὐτοὶ τὰ μεγάλα συλλήψεσθαι .
Lemmas: δημηγορία βασιλεύς πρός ὁ ἀρχιερεύς περί ὁ κατά ἑαυτοῦ . ἄρχω δέ ἐνθένδε ὁ κατά ὁ πατριάρχης Ἀρσένιος . ὁ γάρ βασιλεύς , πᾶς γίγνομαι πρός ὁ πείθω αὐτός τε ἤπιος προσφέρω καί ὁ δεσμός λύω , ἐπεί ἀπογιγνώσκω ὁ ὁ ὁ σκοπός , πολύς εἰμί ὀριγνάομαι ἐκ πᾶς τρόπος ἐκεῖνος ἀποσκευάζω . ὅθεν καί πολλάκις ὁ ἀρχιερεύς συγκαλέω , μαρτύρομαι ὁ ἀνάγκη , ὡς δήω εἰμί , ἀνέδην ἄγω ὁ ἄλλος σχολή , ὁ ὁ ἀρχή , πολύς εἰμί καί δυσεξάνυστος , προσκοπέω . ὁ δέ ἐκεῖνος ἐνειλέω ἐκ ἀνάγκη ἀπαραίτητος , ὡς μέγας τίς καί ὁ ἀπό ὁ πατριάρχης δεσμός ἐφόλκιον ἐπισύρω . Ἐχρεύς δέ οὐ οὕτως , ἀλλά καί αὐτός ὁ πρᾶγμα νεμεσάω , εἰμί , πλημμέλημα μή οἷος τε εἰμί ὁ εἰς ὁ ἀρχαῖος ὁ πρᾶγμα ἐπανάκαμψις ἐξαλείφω , ὁ πρός ὁ θεραπεύω τάσσω δύο ἕτερος πράσσω , ἢ ὁ πρότερος ὡς ἔχω ἀνταπαιτέω , ἢ ὁ θεραπεία ἀναβάλλω · ὁ μέν γάρ ἀδύνατος , ὁ δέ πάντως ἀνοικονόμητος . καί δήω εἰμί παραινέω καί ὁ ὁ μεταγιγνώσκω δείκνυμι ὁδός καί ὁ μηδείς ὁ πλημμέλημα αἰσθάνομαι ἢ καί καταρρᾳθυμέω ἐκ προαίρεσις , ὁ δέ καί ὁ ἐκ αὐτός νύσσω ὁ γνήσιος μεταγιγνώσκω καί ὁ θερα πεῖα ἔκτοπος ἐθέλω δέχομαι , κἀν τομή κἀν καυστήρ οἰκονομέω , ἐκεῖνος ἀπωθέω καί ὁ μεταγιγνώσκω ὁ ἀπογιγνώσκω συνείρω , ὡς ἀγαθός εἰμί μή μεταγιγνώσκω ἢ ἀπογιγνώσκω μεταγιγνώσκω · ὁ μέν γάρ ἀναλγησία κατηγορέω , ὁ δέ ἀπώλεια αἰωνίζω · αὐτός μέν οὖν καί πολλάκις προς ἔρχομαι ἀποπέμπω καί , ζητέω ὁ τρόπος ὁ ἰατρεία , οὐ ὅπως λαμβάνω , ἀλλά καί προσονειδίζω , καί τέλος οὐδείς ἄλλος πυνθάνομαι πλήν ὁ ἀνάγκη εἰμί ὁ τραῦμα ἰάομαι , ὅπως δέ ἰάομαι μή μανθάνω , ἀλλά πρός ὁ πράσσω προτρέπω , μηδείς οἶδα ὁ πράσσω ὀφείλω , εἰμί δέ ὑποπτεύω ὁ πᾶς χλεύη . « Ὥρα γοῦν δείδω μή τίς καί πράσσω ἐκεῖνος ἀναλαμβάνω ὁ ἔγκλημα , ὡς μηδείς αὐτάρκης γίγνομαι , μή καταδέχομαι καί οὗτος πονέω ἀνήνυτος γιγνώσκω . ὅς δέ οὖν καί ἐμφαίνω πλάγιος , ἀκούω εἄν διαγιγνώσκω εἄν ὅλως συμφέρω · ἀπόθεσις γάρ βασίλεια καί ἰδιωτισμός μέτειμι ὁ ἔγκλημα βούλομαι . ὁ δέ ὅς εἄν καί συμφέρω σκοπός , οὐδέ ὅλως εὑρίσκω . ἐπί μέν οὖν ὁ κοινός , αὐτόθεν δῆλος , καί οὐδείς δεῖ ἐρωτάω μανθάνω · ὁ γάρ μήτε ἐκεῖνος οἷος τε εἰμί ὁ πρᾶγμα διοικέω καί μηδέ συμβαίνω ἐξίστημι , ὡς μέγας τίς ὁ ἐρημία λογίζομαι , οὐδείς ἀλλά ἢ ζητέω οἴομαι κοινός ὄλεθρος καί Τελχίν τρόπος ἐνδείκνυμι . ὅς δέ καί μᾶλλον διά φέρω ὁ ἄλλος ἅπτω ὁ ἐμέω , μακράν εἄν ὁ δημηγορία κατέ τείνω ἄν , εἄν μή γε καί ἀπό εἷς μόνος οἷος τε εἰμί παρίστημι ὁ βλάβη . τις γάρ ἐγώ καί ἐχέγγυος ὅδε αὖθις ἀπράγμων βιόω , κατατίθημι ὁ ἐξουσία ; τις δέ γυνή καί παῖς μᾶλλον , ὅς εἄν παρευθύς μοῖρα ἐφεδρεύω ἀνάγκη ὅς ὁ τυγχάνω οὖον γηθέω ; ἐμός μέν οὖν οὐ εἰμί ἀμφισβητέω ἐκεῖνος ὁ πνευματικός ἰδμοσύνη , κἀν ὅς τίς κελεύω · τέως δέ ἐν οὗτος πολύς γε δήω προσεπαινέω . πός γάρ καί τίς πρός ἔθνος ὁ τοιοῦτος βλαστάνω ; καί εἰς τίς παράδειγμα βλέπω ὁ ἱεράρχης ἀνεμέσητος ἀξιόω ἔχω οὗτος καί ἐν ἐγώ ; ἦς οὐ οἶδα ὁ τοιοῦτος γεύω καθάπαξ μεταβολεύς μή τρόπος εἰμί μετεγκλίνω πρός ἄλλος ἢ μετεγκλίνω τελευτάω ; πόσος γάρ ἐφεδρεύω βασίλειος ; ὁπόσος δέ καί ὁ πίστις ψύχω ἐπί ὁ σχῆμα , σώζω καί ἔτι ὁ βασιλεύς , ὅς καί καθυφίημι ὁρμάω πάλαι θαρσέω ἀνάγκη . κἀν αὐτός μή δράω ἰάπτω ἄλλως , ἀλλά ὁ γε ἐπί ὁ ἀρχή καθίστημι , ὥσπερ ἀντιζηλόω εἰκός , οὗτος καί δράω ὁ κακός ῥᾴδιος . τις δέ καί ἀνάγω ὁ ἀρχή ἐσθίω , ὅς μετά οὖον πολύς κατάγω βούλομαι , ὡς γεύω μόνος ἀποστερέω ; Χωρὶς δέ οὗτος καί Θεός , εἴπερ τις ἄλλος μέγας , καί κατάστασις βασίλεια συνίημι πιστεύω . Θεός δέ βουλή διασκεδάννυμι ἐθέλω , ὡς μέν τολμηρός , ὡς δέ αὔθαδες , ὡς δέ καί μέγας ἔχω ὁ τολμάω ὁ κίνδυνος . οὗτος τοίνυν ἐνθυμέομαι , δεῖ καί σύ ὁ Δίκαιος ὁ βασίλεια συμπράσσω καί μή οὗτος καταμελέω ἐγώ , ἐπί τοσοῦτος ἀπάγχω ὁ λογισμός . τις δή , οὖον ὁ ἐκκλησία μετάνοια ὁρίζω , οὖον νόμος οὗτος θεῖος προβάλλω , οὐ σύ κατά ἐκεῖνος ὁ πολύς θεραπεύω ; ἦς ὁ βασιλεύς διαφερόντως πρός ὁ πολύς ὁ ὁ ἐκκλησία πρόκειμαι νόμος ; εἰμί δέ οὖν , ἀλλά εἰμί μή παρά σύ μετάνοια θεσμός , ἀλλαχοῦ ὁ ἐκκλησία εἰμί , καί προστρέχω οὗτος καί παρά ἐκεῖνος θεραπεύω . ἡμῖν μέν οὖν ὁ κατά γνώμη εἴρω , σύ δέ σκεπτέος ὁ ποιητέος βουλεύω συνάμα ἐκεῖνος · οὐδέ γάρ καί εἰσέτι ἀνέχω πάσχω ἀνίατος . κηλόν γάρ ἢ παρά σύ ἰάομαι , ἢ ζητέω ὁ τρόπος ὁ θεραπεία ἑτέρωθεν . » οὗτος ὁ βασιλεύς ὁ ἀρχιερεύς διαλαλέω καί οἷος πρός ὁ ὁ μάχη ἀκροβολίζω , ἐκεῖνος , ἐπί ἕκαστος ὁ λέγω ὁ ἄχθομαι προσέοικα , δῆλος εἰμί ὁ πρός βασιλεύς ὁ πατριάρχης σύνολος οὐ ἀποδέχομαι · καί διά οὗτος πολύς καί αὐτός προστίθημι καί ἅμα συνέρχομαι ροντες , θεραπεύω ἐθέλω ὁ κράτος . οὖον μήv δέ ἀλλά καί καθυπισχνοῦντο , μόνος καί αὐτός βασιλεύς προσπέμπω , αὐτός ὁ μέγας συλλαμβάνω .