georgius-pachymeres.suggrafikai-i-stori-ai-libri-vi-de-michaele-palaeologo pachymeris.147
ιαʹ . Ὅπως , σταθέντος πάπα τοῦ Γρηγορίου , ὁ βασιλεὺς πρὸς τὴν μετ' ἐκείνου εἰρήνην ᾠκονομεῖτο . Τέλος τοῦ κατὰ Συρίαν Γρηγορίου , ἀνδρὸς διαβεβοημένου εἰς ἀρετὴν καὶ ζηλωτοῦ τῆς ἀρχαίας τῶν ἐκκλησιῶν εἰρήνης καὶ ὁμονοίας , εἰς τὸ παπικὸν προσκληθέντος ἀξίωμα καὶ ἤδη τὴν ἐπὶ Ρώμης ἐκ Συρίας ἀνύοντος , γίνεταί οἱ ἐνθύμιονἤκουστο γὰρ ἐκείνῳ καὶ τὰ τῶν τοῦ βασιλέως μηνυμάτων πρὸς πάπαν , ὡς τὴν εἰρήνην τῶν ἐκκλησιῶν αἱροῖτοπέμψαι πρὸς τὸν βασιλέα καὶ φιλικῶς μὲν τὰ πρῶτα ἐκεῖνον ἀσπάσασθαι , ἅμα δὲ καὶ δηλῶσαι τὴν κλῆσιν , καὶ ὡς τῆς εἰρήνης ἐκτόπως τῶν ἐκκλησιῶν ὀρέγοιτο , κἂν βούλοιτο τοῦτο καὶ βασιλεύς , οὐκ ἂν ἐν ἄλλῳ γενέσθαι κάλλιον ἢ αὐτοῦ γε τὴν παπικὴν ἀξίαν κατέχοντος . Ταῦτα τοῦ Γρηγορίου διὰ φρερίων διαμηνυσαμένου , δῆλον ἦν ὡς ὁ μὲν κρατῶν κατὰ δειλίαν τὴν πρὸς τὸν Κάρουλον τὴν εἰρήνην ἐζήτει , ὡς , αὐτῆς γε μὴ οὔσης , μηδ' εἰς νοῦν φέρειν ἐκείνην πώποτε , οἱ δὲ περὶ τὸν Γρηγόριον δι' αὐτὸ τοῦτο τὸ τῆς εἰρήνης καλὸν καὶ τὴν τῶν ἐκκλησιῶν ἕνωσιν · μηδὲ γὰρ δίκαιον μηδ' ὅλως εὔλογον ἔθνη τοιαῦτα ἐπὶ μικροῖς τισι διαφέρεσθαι , ἀλλ' ἤ , ἀποδυόμενον τὰς αἰτίας , τὸν αἰτιώμενον εἰρηνεύειν παρέχειν τοῖς ἀδελφοῖς , ἢ μήν , ἐν τοῖς ἰδίοις ὀφφικίοις εἴτ' οὖν προνομίοις ὄνθ' ἑκάτερον , μὴ οὕτως διαφόρως ἔχειν καὶ ἀκηρύκτως ἀλλήλοις διαπεχθάνεσθαι · ἀρκεῖν γὰρ ἀμφοτέροις τοὺς ἐχθροὺς τοῦ σταυροῦ , ὧν τὸ τέλος ἀπώλεια , καὶ ἀγαπητὸν ἀποχρώντως , φέροντας ὄνομα τοῦ Χριστοῦ , πρὸς ἐκείνους μάχεσθαι , ὅπου καὶ τὸ νικᾶν ἐπαινετὸν καὶ τὸ ἀποτυγχάνειν σωτήριον ἔργῳ τὴν προθυμίαν δείξασιν . Οὕτω μὲν οὖν πρὸς ἀλλήλους ἔχοντες βασιλεὺς καὶ Γρηγόριος , ὁ μὲν ἤιεν εἰς τὸ πρόσω , τὴν χειροτονίαν δεξόμενος , βασιλεὺς δὲ πολὺς ἦν ἐντεῦθεν τῇ συνόδῳ ἐπέχων καὶ τὸν πατριάρχην θωπευτικῶς ὑπερχόμενος ὑποκλίνειν καὶ ἀνύειν τὸ σπουδαζόμενον · εἶναι γὰρ καὶ ἄνδρα τῆς εἰρήνης τὸν πάπαν καὶ ἐπιθυμίας τῆς κρείττονος . Μετ' οὐ πολὺ δέ , καταστάντος τοῦ Γρηγορίου , πρέσβεις ἐκεῖθεν καταλαμβάνουσι τὸ Βυζάντιον , καὶ οἱ πρέσβεις φρέριοι , ὧν εἷς ἦν Ἰωάννης Παράστρων ὠνομασμένος , πολίτης ἀρχῆθεν καὶ ξυνετὸς τὰ ἐς γλῶσσαν Ἕλληνα , ᾧ δὴ καὶ ζῆλος ἦν ὑπὲρ τῆς τῶν ἐκκλησιῶν ἑνώσεως , ὡς ἐκεῖνος λέγων παρίστα , ὥστε καὶ πολλάκις κατεύχεσθαι ἑαυτοῦ αὐτίκα θάνατον , ἢν μόνον προβαίη τὰ τῆς εἰρήνης · ὃ δὴ καὶ γίνεται ὕστερον . Ταῦτ' ἔλεγε καὶ ταῖς ἀληθείαις σπουδαστὴς ἦν τῆς εἰρήνης θερμότατος , ὥστε πολλάκις καὶ παραβάλλων πατριάρχῃ τε καὶ τῇ συνόδῳ κατελιπάρει καὶ ταύτην ἐπέσπευδε , τὰ μὲν καθ' ἡμᾶς ἐκθειάζων , ὥστ' ἐνίοτε καὶ ὅτε ὁ πατριάρχης λειτουργοίη , αὐτὸν ἀποτιθέμενον τὴν καλύπτραν , οὐ μὴν δὲ ἀλλὰ καὶ τοὺς μετ' αὐτοῦ συλλαμβάνοντα , εἰσέρχεσθαι τὰ ἄδυτα καί , παρὰ τὸν τυχόντα ἀρχιερέα ἱστάμενον , τὰς μυστικὰς συναναγινώσκειν εὐχὰς μετὰ πάσης ἐνθουσιότητος . Τοῖς μὲν οὖν ἡμετέροις οὕτω κοσμίως καὶ εὐλαβῶς προσεφέρετο , πρὸς δ' Ἰταλοὺς ἀφορῶν , καλὸν εἶναι καὶ ἀσφαλὲς ἔλεγεν , ἀφεμένους τῆς προσθήκης , εἰς σκάνδαλον προκειμένης τοῖς ἀδελφοῖς , οὕτως εἰρηνεύειν · εἰ δ' οὖν , καὶ αὐτοὺς ἀπολογουμένους ἐπὶ τῇ προσθήκῃ δίκαιον δέχεσθαι , ὥστε καὶ τοὺς μὲν λέγοντας ἐκ Πατρὸς Υἱοῦ τε , ὑμᾶς δὲ ἐκ Πατρὸς δι' Υἱοῦ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐκπορεύεσθαι , παραπληκτίζειν καὶ ἄμφω , εἰς Θεοῦ μυστήρια παρακύπτοντας . Ἐκεῖνος μὲν οὖν ταῦτ' ἔλεγε , συσκιάζων τὸ ἐπὶ τῷ συμβόλῳ τόλμημα , πρέσβις ὢν καὶ προὔργου μᾶλλον παντὸς τὸ πρεσβευόμενον θέλων ἀνύτειν . Οἱ δὲ τῆς ἐκκλησίας καλὸν μὲν ἔλεγον τὴν εἰρήνην εἶναι καὶ πῶς γὰρ οὔ ; , καὶ μᾶλλον ἐκκλησίαις τοιαύταις , κεφαλῆς λόγον ἐχούσαις τοῖς ὁπουδήποτε τοῦ εἰρηνάρχου Χριστοῦ μαθηταῖς , πλὴν μετ' ἀσφαλείας καὶ οὐχ ὡς ἔτυχεν · εἶναι γὰρ τὸν κίνδυνον μέγαν τοῖς τοῦ ὀρθοῦ ὁπωσοῦν ἁμαρτάνουσι . « Καὶ τοῦτο οὐχ ἡμῖν ἄρτι ξυνέβη πεπρᾶχθαι , ὡς καὶ αἰτίαν ἔχειν τοῦ τε καινοτομεῖν ἃ οὐδεὶς πρότερον καὶ τοῦ μὴ θέλειν μεταβάλλειν πάλιν εἰς ὃ καὶ πρὶν ἦμεν · ἀλλ' ἄνδρες μεγάλοι τὴν ἀρετὴν καὶ σοφοὶ τὴν γνῶσιν , περὶ τούτων λαλήσαντες , διηνέχθησαν καὶ δόξαν ἐκείνοις διέστησαν . Τὸ δὲ καὶ εἰς πλέον τὴν ἔριν ἐκτείνεσθαι οὔτ' ἐκείνοις ἦν θελητόν , καὶ τοῖς πλεονάζουσιν ἀμαθὲς ἄλλως καὶ τολμηρὸν ὁ πλεονασμός . Πλὴν τὸ καὶ ἡμᾶς τὴν προσθήκην προφέρειν ὑμῖν τότ' ἂν χώραν εἶχε καὶ δικαίως ὀνειδι ζοίμεθα , εἰ δυσσεβείας ὑμᾶς ἢ ἀσεβείας , τὸ χείριστον , διὰ τὴν πρόσθεσιν ἐγραφόμεθα , ὡς ὁμοίως καὶ ἡμῶν ἀσεβούντων διὰ τὴν προσθήκην τὰ ὅμοια . Ἐπεὶ δὲ τὴν ἐπὶ τῷ συμβόλῳ προσθήκην ἀποτρεπόμεθα , ὡς μὴ καλὸν ἄλλως ὂν μηδ' ἀσφαλὲς τὸ σύνολον κατησφαλισμένοις ἐπεγχειρεῖν , κἂν ἐντὸς λέγοιεν τοῦ ὀρθοῦ , ποῦ δίκαιον ἡμῖν προτείνειν τὰ ὅμοια ; Τίς γὰρ ἡμῶν ἐτόλμησε πώποτε οὕτως ὡς λέγεις μετὰ προσθήκης ὁμολογεῖν ; Καλὸν οὖν καὶ συμφέρον τὴν εἰρήνην σε σπεύδοντα τῶν ἐκκλησιῶν οὕτω πειρᾶσθαι συνιστᾶν ταύτην , σοφῶς οἰκονομοῦντα παρ' Ἰταλοῖς τὴν τοῦ σκανδάλου ἀφαίρεσιν , κἂν ἡμεῖς ὦμεν οἱ αἰτιώμενοι τοῦ σκανδάλου , δικαίως ἡμῖν ἐπιπλήττοντα , ὡς ἑτοίμοις οὖσι δέχεσθαι τὴν ἐπίπληξιν . Εἰ δὲ παρ' ἐκείνοις τὸ σκάνδαλον ἔβλαστεν , ἀνάγκη , πνευματικὸν ὄντα καὶ πρεσβευτὴν τῆς εἰρήνης , ἐκείνοις ὠθεῖν πειρᾶσθαι τὸ ἐπὶ τῇ καινοτομίᾳ τοῦ συμβόλου ἁμάρτημα . » Οὕτως ἔλεγον οἱ τῆς ἐκκλησίας καὶ οὕτως εἶχον ὡς οὐδὲν ἀκουσόμενοι βασιλέως , εἰ προστάσσοι ἐν τούτοις καί γε τὰ μέγιστα ἀπειλοῖ . Ἀλλ' ὁ βασιλεύς , ἅπαξ τοῦ τοιοῦδε σκοποῦ γενόμενος , οὐκ οἶδα ἢ θέλων ἢ καὶ προσβιαζόμενος , ὃ δὴ κἀκείνοις μὲν ὑπεκρύπτετο , ἡμῖν δ' ἐνεφάνιζε , φόβους παραπλέκων καὶ πολέμους καὶ χεθησόμενα αἵματα , ἀμεταθέτως εἶχε , κἂν ὅ τί τις ἔλεγε .
Lemmas: ἰά . ὅπως , ἵστημι πάππας ὁ Γρηγόριος , ὁ βασιλεύς πρός ὁ μετά ἐκεῖνος εἰρήνη οἰκονομέω . Τέλος ὁ κατά Συρία Γρηγόριος , ἀνήρ διαβοάω εἰς ἀρετή καί ζηλωτής ὁ ἀρχαῖος ὁ ἐκκλησία εἰρήνη καί ὁμόνοια , εἰς ὁ παπικός προσκαλέω ἀξίωμα καί ἤδη ὁ ἐπί Ῥώμη ἐκ Συρία ἀνύω , γίγνομαι ὁ ἐνθύμιονἤκουστο γάρ ἐκεῖνος καί ὁ ὁ ὁ βασιλεύς μήνυμα πρός πάππας , ὡς ὁ εἰρήνη ὁ ἐκκλησία αιροιτοπεμπω πρός ὁ βασιλεύς καί φιλικῶς μέν ὁ πρῶτος ἐκεῖνος ἀσπάζομαι , ἅμα δέ καί δηλόω ὁ κλῆσις , καί ὡς ὁ εἰρήνη ἔκτοπος ὁ ἐκκλησία ὀρέγω , κἀν βούλομαι οὗτος καί βασιλεύς , οὐ εἄν ἐν ἄλλος γίγνομαι καλός ἢ αὐτός γε ὁ παπικός ἄξιος κατέχω . οὗτος ὁ Γρηγόριος διά φρέριος διαμηνύω , δῆλος εἰμί ὡς ὁ μέν κράτος κατά δειλία ὁ πρός ὁ καροιαλλω ὁ εἰρήνη ζητέω , ὡς , αὐτός γε μή εἰμί , μηδέ εἰς νόος φέρω ἐκεῖνος πώποτε , ὁ δέ περί ὁ Γρηγόριος διά αὐτός οὗτος ὁ ὁ εἰρήνη καλός καί ὁ ὁ ἐκκλησία ἕνωσις · μηδέ γάρ Δίκαιος μηδέ ὅλως εὔλογος ἔθνος τοιοῦτος ἐπί μικρός τις διαφέρω , ἀλλά ἤ , ἀποδύω ὁ αἴτιος , ὁ αἰτιάομαι εἰρηνεύω παρέχω ὁ ἀδελφός , ἢ μείς , ἐν ὁ ἴδιος οφφικιω ἔτι οὖν προνόμιον εἰμί ἑκάτερος , μή οὕτως διάφορος ἔχω καί ἀκήρυκτος ἀλλήλων διαπεχθανομαι · ἀρκέω γάρ ἀμφότερος ὁ ἐχθρός ὁ σταυρός , ὅς ὁ τέλος ἀπώλεια , καί ἀγαπητός ἀποχρώντως , φέρω ὄνομα ὁ Χριστός , πρός ἐκεῖνος μάχομαι , ὅπου καί ὁ νικάω ἐπαινετός καί ὁ ἀποτυγχάνω σωτήριος ἔργον ὁ προθυμία δείκνυμι . οὕτως μέν οὖν πρός ἀλλήλων ἔχω βασιλεύς καί Γρηγόριος , ὁ μέν εἶμι εἰς ὁ πρόσω , ὁ χειροτονία δέχομαι , βασιλεύς δέ πολύς εἰμί ἐντεῦθεν ὁ σύνοδος ἐπέχω καί ὁ πατριάρχης θωπευτικός ὑπέρχομαι ὑποκλίνομαι καί ἀνύω ὁ σπουδάζω · εἰμί γάρ καί ἀνήρ ὁ εἰρήνη ὁ πάππας καί ἐπιθυμία ὁ ἀγαθός . μετά οὖον πολύς δέ , καθίστημι ὁ Γρηγόριος , πρέσβυς ἐκεῖθεν καταλαμβάνω ὁ Βυζάντιον , καί ὁ πρέσβυς φρέριος , ὅς εἷς εἰμί Ἰωάννης Παράστρων ὀνομάζω , πολίτης ἀρχῆθεν καί συνετός ὁ εἰς γλῶσσα Ἕλλην , ὅς δή καί ζῆλος εἰμί ὑπέρ ὁ ὁ ἐκκλησία ἕνωσις , ὡς ἐκεῖνος λέγω παρίστημι , ὥστε καί πολλάκις κατεύχομαι ἑαυτοῦ αὐτίκα θάνατος , εἄν μόνος προβαίνω ὁ ὁ εἰρήνη · ὅς δή καί γίγνομαι ὕστερος . ταῦτα λέγω καί ὁ ἀλήθεια σπουδαστής εἰμί ὁ εἰρήνη θερμός , ὥστε πολλάκις καί παραβάλλω πατριάρχης τε καί ὁ σύνοδος καταλιπαρέω καί οὗτος ἐπισπεύδω , ὁ μέν κατά ἐγώ ἐκθειάζω , ὥστε ἐνίοτε καί ὅτε ὁ πατριάρχης λειτουργέω , αὐτός ἀποτίθημι ὁ καλύπτρα , οὖον μήv δέ ἀλλά καί ὁ μετά αὐτός συλλαμβάνω , εἰσέρχομαι ὁ ἄδυτος καί , παρά ὁ τυγχάνω ἀρχιερεύς ἵστημι , ὁ μυστικός συναναγιγνώσκω εὐχή μετά πᾶς ἐνθουσιότης . ὁ μέν οὖν ἡμέτερος οὗτος κόσμιος καί εὐλαβής προσφέρω , πρός δέ ἰταλός ἀφοράω , καλός εἰμί καί ἀσφαλής λέγω , ἀφίημι ὁ προσθήκη , εἰς σκάνδαλον πρόκειμαι ὁ ἀδελφός , οὕτως εἰρηνεύω · εἰμί δέ οὖν , καί αὐτός ἀπολογέομαι ἐπί ὁ προσθήκη Δίκαιος δέχομαι , ὥστε καί ὁ μέν λέγω ἐκ πατήρ υἱός τε , σύ δέ ἐκ πατήρ διά υἱός ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος ἐκπορεύω , παραπληκτίζω καί ἄμφω , εἰς Θεός μυστήριον παρακύπτω . ἐκεῖνος μέν οὖν αὐτός λέγω , συσκιάζω ὁ ἐπί ὁ σύμβολον τόλμημα , πρέσβυς εἰμί καί προὔργου μᾶλλον πᾶς ὁ πρεσβεύω ἐθέλω ἀνύω . ὁ δέ ὁ ἐκκλησία καλός μέν λέγω ὁ εἰρήνη εἰμί καί πῶς γάρ οὖον ; , καί μᾶλλον ἐκκλησία τοιοῦτος , κεφαλή λόγος ἔχω ὁ ὁπουδήποτε ὁ εἰρηνάρχης Χριστός μαθητής , πλήν μετά ἀσφάλεια καί οὐ ὡς τυγχάνω · εἰμί γάρ ὁ κίνδυνος μέγας ὁ ὁ ὀρθός ὁπωσοῦν ἁμαρτάνω . « καί οὗτος οὐ ἐγώ ἄρτι συμβαίνω πράσσω , ὡς καί αἴτιος ἔχω ὁ τε καινοτομέω ὁ οὐδείς πρότερος καί ὁ μή ἐθέλω μεταβάλλω πάλιν εἰς ὅς καί πρίν εἰμί · ἀλλά ἀνήρ μέγας ὁ ἀρετή καί σοφός ὁ γνῶσις , περί οὗτος λαλέω , διαφέρω καί δόξα ἐκεῖνος διΐστημι . ὁ δέ καί εἰς πλέω ὁ Ἔρις ἐκτείνω οὔτε ἐκεῖνος εἰμί ἐθέλω , καί ὁ πλεονάζω ἀμαθής ἄλλως καί τολμηρός ὁ πλεονασμός . πλήν ὁ καί ἐγώ ὁ προσθήκη προφέρω σύ τότε εἄν χώρα ἔχω καί δικαίως ὄνειδος ζέω , εἰμί δυσσέβεια σύ ἢ ἀσέβεια , ὁ κακός , διά ὁ πρόσθεσις γράφω , ὡς ὁμοίως καί ἐγώ ἀσεβέω διά ὁ προσθήκη ὁ ὅμοιος . ἐπεί δέ ὁ ἐπί ὁ σύμβολον προσθήκη ἀποτρέπω , ὡς μή καλός ἄλλως εἰμί μηδέ ἀσφαλής ὁ σύνολον κατασφαλίζω ἐπεγχειρέω , κἀν ἐντός λέγω ὁ ὀρθός , ποῦ Δίκαιος ἐγώ προτείνω ὁ ὅμοιος ; Τῖς γάρ ἐγώ τολμάω πώποτε οὕτως ὡς λέγω μετά προσθήκη ὁμολογέω ; κηλόν οὖν καί συμφέρω ὁ εἰρήνη σύ σπεύδω ὁ ἐκκλησία οὗτος πειράω συνίστημι οὗτος , σοφός οἰκονομέω παρά Ἰταλός ὁ ὁ σκάνδαλον ἀφαίρεσις , κἀν ἐγώ εἰμί ὁ αἰτιάομαι ὁ σκάνδαλον , δικαίως ἐγώ ἐπιπλήσσω , ὡς ἑτοῖμος εἰμί δέχομαι ὁ ἐπίπληξις . εἰμί δέ παρά ἐκεῖνος ὁ σκάνδαλον βλαστάνω , ἀνάγκη , πνευματικός εἰμί καί πρεσβευτής ὁ εἰρήνη , ἐκεῖνος ὠθέω πειράω ὁ ἐπί ὁ καινοτομία ὁ σύμβολον ἁμάρτημα . » οὕτως λέγω ὁ ὁ ἐκκλησία καί οὕτως ἔχω ὡς οὐδείς ἀκούω βασιλεύς , εἰμί προστάσσω ἐν οὗτος καί γε ὁ μέγας ἀπειλέω . ἀλλά ὁ βασιλεύς , ἅπαξ ὁ τοιόσδε σκοπός γίγνομαι , οὐ οἶδα ἢ ἐθέλω ἢ καί προσβιάζομαι , ὅς δή ἐκεῖνος μέν ὑποκρύπτω , ἐγώ δέ ἐμφανίζω , φόβος παραπλέκω καί πόλεμος καί χέω αἷμα , ἀμετάθετος ἔχω , κἀν ὅς τίς τις λέγω .