georgius-cedrenus.compendium-historiarum 281
ἐν ᾗ καὶ τὰ πάντα καὶ αὐτὸν πεποίηκεν ὁ Θεός , Αιὸ καὶ τρεπτός ἐστι καὶ ἀλλοιωτὸς τὴν φύσιν , ὡς καὶ πάντα τὰ λογικά . Ξένος τε καὶ ἀλλότριος καὶ ἀπεσχοινισμένος ἐστὶν ὁ Λόγος τῆς Θεοῦ οὐσίας , καὶ ἀόρατος ὁ Πατὴρ τῷ Υἱῷ . Οὔτε γὰρ τελέως καὶ ἀκριβῶς γινώσκει ὁ Λόγος τὸν Πατέρα , οὕτε τελείως αὐτὸν ὀρᾷν δύναται . Καὶ γὰρ ἑαυτοῦ τὴν οὐσίαν οὐκ οἶδεν ὡς Υἱός ἐστι · διὰ ἡμᾶς γὰρ πεποίηται , ἵνα ἡμᾶς διὰ´ αὐτοῦ ὡς διὰ´ ὀργάνου κτίσῃ ὁ Θεός · καὶ οὐκ ἂν ὑπέστη , εἰ μὴ ἡμᾶς ἠθέλησεν ὁ Θεὸς ποιῆσαι . ἠρώτησεν οὖν τις αὐτοὺς εἰ δύναται ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος τραπῆναι , ὡς ἐτράπη ὁ διάβολος · καὶ οὐκ ἐφοβήθησαν εἰπεῖν , ὅτι Ναὶ , δύναται τραπῆναι · τρεπτῆς γάρ ἐστι φύσεως , γεννητὸς καὶ κτιστὸς ὑπάρχων . Ἀλλὰ τὸ κατὰ τὴν σύνοδον γεγονὸς θαῦμα οὐ δίκαιον σιωπῇ παραπέμψαι . Πρὸς γὰρ τὸ παράδοξον τοῦ βασιλικοῦ διατάγματος καὶ φιλόσοφοι καὶ ῥήτορες ἐν τῇ συνόδῳ παρῆσαν , διαλεκτικῆς ἐμπειρότατοι · ἐν οἷς ὑπῆρχέ τις Ἔλλην παρὰ πάντων αὐτὸς θαυμαζόμενος , ὥστε μεγάλην ἀκρόασιν ἐκ τῆς συμβολῆς γενέσθαι πλήθους ἐπισυντρέχοντος . Οὐδὲ γὰρ οἷοί τε ἦσαν οἱ ἐπίσκοποι τὸν φιλόσοφόν τε καὶ ῥήτορα περιτρέψαι τέως διαλεγόμενον , [ Ρ . ἂβγ ] ὅτι πᾶσι τοῖς ἐπαγομένοις ῥᾷστα προσεφέρετο , ἐπιλύων εὐφυῶς τὰ προτεινόμενα καὶ δίκην ἐγχέλυος ἀκατάσχετος εὐρισκόμενος . Ἐν οἷς γὰρ ἐδόκει συνέχεσθαι , διολισθαίνων ἐπικρατεστέρως ἀντεφέρετο τῇ τῶν νοημάτων δεινότητι καὶ ῥημάτων εὐγλωττίᾳ τε καὶ στωμυλίᾳ . Ἀλλὰ´ ἵνα δείξῃ ὁ Θεὸς ὅτι οὐκ ἐν λόγῳ ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ , ἀλλ´ ἐν δυνάμει , ἄνθρωπός τις ἐκ τῶν ἁγίων ὀνόματι Σπυρίδων , ἐπίσκοπος Τριμιβούντων , ἁπλούστατος δὲ τὴν φύσιν καὶ ἰδιώτος τὸν λόγον , αἰτεῖται χώραν αὐτῷ δοθῆναι διαλέξεως πρὸς τὸν φιλόσοφον . Οἱ δὲ Πατέρες τὸ ἁπλοῦν τε καὶ ἰδιωτικὸν τοῦ ἀνδρὸς εἰδότες ἐκώλυον αὐτόν . Τοῦ δὲ μὴ ἀνεχομένου , πρόσεισι τῷ ἀνδρὶ καί φησιν · Ἐν ὀνόματι τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ , ἄκουσον , ὦ φιλόσοφε , τὰ τῆς ἀληθείας δόγματα . Θεὸς εἷς ἐστιν , ὁ τὸν οὐρανόν καὶ τὴν γῆν ποιήσας , ὁ καὶ ἄνθρωπον ἐκ γῆς διαπλάσας , καὶ τὰ ὁρατὰ · πάντα καὶ ἀόρατα τῷ Λόγῳ αὐτοῦ καὶ τῷ Πνεύματι συστησάμενος . Τοῦτον τὸν Λόγον ἡμεῖς Υἱὸν Θεοῦ εἰδότες προσκυνοῦμεν , πιστεύοντες διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν ἐπὶ´ ἐσχάτων ἐκ τῆς Παρθένου τεχθῆναι , καὶ διὰ σταυροῦ καὶ θανάτου καὶ ἀναστάσεως ἠλευθερωκέναι τὸ γένος τῶν ἀνθρώπων · ὃν καὶ ἐλπίζομεν ἐλθόντα πάλιν κρῖναι πάντας ἐν δικαιοσύνῃ . Πιστεύεις τούτοις , φιλόσοφε · Ὁ δὲ , ὡς ἄν τις μηδέποτε πεῖραν λόγων ἔχων εἰς ἀντίθεσιν , ἀπηνεώθη , καὶ ὡς κωφὸς καὶ ἄλαλος ἀποσιωπήσας τοῦτο μόνον ἐφθέγξατο , ὅτι Κἀμοὶ ταῦτα οὔτως ἔχειν δοκεῖ . Καὶ ὁ γέρων φησίν · Οὐκοῦν ἀναστὰς ἀκολούθει μοι πρὸς τὴν ἐκκλησίαν , καὶ λήψῃ τὸ σημεῖον τῆς πίστεως ταύτης . Ὁ δὲ φιλόσοφος , ἐπιστραφεὶς λέγει τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ , Ἀκούσατε , ὦ ἄνδρες · Ἕως ὅτε λόγων ἐποιούμην σπουδὴν , λόγους λόγοις ἀντετίθουν καὶ τὰ προτεινόμενα τέχνῃ τοῦ λέγειν ἀνέτρεπον . Ὅτε δὲ ἀντὶ λόγων δύναμίς τις ἐξῆλθεν ἐκ τοῦ στόματος τοῦδε
Lemmas: ἐν ὅς καί ὁ πᾶς καί αὐτός ποιέω ὁ Θεός , οἰδάνω καί τρεπτός εἰμί καί ἀλλοιωτός ὁ φύσις , ὡς καί πᾶς ὁ λογικός . Ξένος τε καί ἀλλότριος καί ἀποσχοινίζω εἰμί ὁ Λόγος ὁ Θεός οὐσία , καί ἀόρατος ὁ πατήρ ὁ υἱός . οὔτε γάρ τέλειος καί ἀκριβῶς γιγνώσκω ὁ Λόγος ὁ πατήρ , ἵημι τέλειος αὐτός ὁράω δύναμαι . καί γάρ ἑαυτοῦ ὁ οὐσία οὐ οἶδα ὡς υἱός εἰμί · διά ἐγώ γάρ ποιέω , ἵνα ἐγώ διά αὐτός ὡς διά ὄργανον κτίζω ὁ Θεός · καί οὐ εἄν ὑφίστημι , εἰμί μή ἐγώ ἐθέλω ὁ θεός ποιέω . ἐρωτάω οὖν τις αὐτός εἰμί δύναμαι ὁ ὁ Θεός Λόγος τρέπω , ὡς τρέπω ὁ διάβολος · καί οὐ φοβέω εἶπον , ὅτι Ναίς , δύναμαι τρέπω · τρεπτός γάρ εἰμί φύσις , γεννητός καί Κτιστὸς ὑπάρχω . ἀλλά ὁ κατά ὁ σύνοδος γίγνομαι θαῦμα οὖον Δίκαιος σιωπή παραπέμπω . πρός γάρ ὁ παράδοξος ὁ βασιλικός διάταγμα καί φιλόσοφος καί ῥήτωρ ἐν ὁ σύνοδος πάρειμι , διαλεκτική ἔμπειρος · ἐν ὅς ὑπάρχω τις Ἕλλην παρά πᾶς αὐτός θαυμάζω , ὥστε μέγας ἀκρόασις ἐκ ὁ συμβολή γίγνομαι πλῆθος ἐπισυντρέχω . οὐδέ γάρ οἷος τε εἰμί ὁ ἐπίσκοπος ὁ φιλόσοφος τε καί ῥήτωρ περιτρέπω τέως διαλέγω , [ Ρ . αβγʹ ] ὅτι πᾶς ὁ ἐπάγω ῥᾳδίως προσφέρω , ἐπιλύω εὐφυής ὁ προτείνω καί δίκη ἔγχελυς ἀκατάσχετος εὑρίσκω . ἐν ὅς γάρ δοκέω συνέρχομαι , διολισθαίνων ἐπικρατής ἀντιφέρω ὁ ὁ νόημα δεινότης καί ῥῆμα εὐγλωσσία τε καί στωμυλία . Ἀλλά ἵνα δείκνυμι ὁ θεός ὅτι οὐ ἐν λόγος ὁ βασίλειος ὁ Θεός , ἀλ ἐν δύναμις , ἄνθρωπος τις ἐκ ὁ ἅγιος ὄνομα Σπυρίδων , ἐπίσκοπος Τριμιβούντων , ἁπλόος δέ ὁ φύσις καί ἴδιος ὁ λόγος , αἰτέω χώρα αὐτός δίδωμι διάλεξις πρός ὁ φιλόσοφος . ὁ δέ πατήρ ὁ ἁπλόος τε καί ἰδιωτικός ὁ ἀνήρ οἶδα κωλύω αὐτός . ὁ δέ μή ἀνέχω , πρόσειμι ὁ ἀνήρ καί φημί · ἐν ὄνομα ὁ Ἰησοῦς Χριστός , ἀκούω , εἰμί φιλόσοφος , ὁ ὁ ἀλήθεια δόγμα . θεός εἷς εἰμί , ὁ ὁ οὐρανός καί ὁ γῆ ποιέω , ὁ καί ἄνθρωπος ἐκ γῆ διαπλάσσω , καί ὁ ὁρατός · πᾶς καί ἀόρατος ὁ Λόγος αὐτός καί ὁ πνεῦμα συνίστημι . οὗτος ὁ Λόγος ἐγώ υἱός Θεός οἶδα προσκυνέω , πιστεύω διά ὁ ἡμέτερος σωτηρία ἐπί ἔσχατος ἐκ ὁ παρθένος τίκτω , καί διά σταυρός καί θάνατος καί ἀνάστασις ἐλευθερόω ὁ γένος ὁ ἄνθρωπος · ὅς καί ἐλπίζω ἔρχομαι πάλιν κρίνω πᾶς ἐν δικαιοσύνη . πιστεύω οὗτος , φιλόσοφος · ὁ δέ , ὡς ἄν τις μηδέποτε πείρω λόγος ἔχω εἰς ἀντίθεσις , ἀπανωθέω , καί ὡς κωφός καί ἄλαλος ἀποσιωπάω οὗτος μόνος φθέγγομαι , ὅτι ἁμός οὗτος οὔτως ἔχω δοκέω . καί ὁ γέρων φημί · οὐκοῦν ἀνίστημι ἀκολουθέω ἐγώ πρός ὁ ἐκκλησία , καί λαμβάνω ὁ σημεῖον ὁ πίστις οὗτος . ὁ δέ φιλόσοφος , ἐπιστρέφω λέγω ὁ μαθητής αὐτός , ἀκούω , εἰμί ἀνήρ · Ἕως ὅτε λόγος ποιέω σπουδή , λόγος λόγος ἀντιτίθημι καί ὁ προτείνω τέχνη ὁ λέγω ἀνατρέπω . ὅτε δέ ἀντί λόγος δύναμις τις ἐξέρχομαι ἐκ ὁ στόμα ὅδε