georgius-cedrenus.compendium-historiarum 478
χης προσκυνήσεσιν ἐσχάταις ἐδεξιοῦτο καὶ ἐκτάσει χειρῶν καὶ εὐλογίαις αὐτὸν κατησπάζετο , μὴ θεώμενος μὴ θεώμενον , ἀλλὰ τοῖς πνευματικοῖς ὀφθαλμοῖς ἀλλήλους ἰδόντες , καὶ τὸ προσῆκον ἔκαστος ἑκάστῳ ἀπονέμοντες σέβας . Τῶν συμπλεόντων δέ τινος εἰρηκότος τῷ πατριάρχῃ , « Πρὸς τίνα , ὡ δέσποτα , τὰς χεῖρας αἴρων εἰς ὕψος τὸν ἀσπασμὸν ἐποίου;»π«Πρὸς τὸν ὁσιώτατον , ἔφη , καὶ ὀμολογητὴν Θεοφάνην , τὸν καθηγητὴν τοῦ Ἀγροῦ , λαμπάσι καὶ θυμιάμασιν ἡμᾶς δεξιούμενον . » Μετ´ οὐ πολὺ δὲ καὶ ἡ τοῦ πατριάρχου ἐξέβη εἰς ἔργον πρόῤῥησις · μετὰ πολλῶν γὰρ καὶ ἄλλων ἐν οὐ μακρῷ τῆς Ἐκκλησίας ἀφορισθεὶς καὶ πολλαῖς καὶ ἀπείροις κακώσεσιν ὑποβληθεὶς τὸν τῆς ὁμολογίας ἀνεδήσατο στέφανον , μηκέτι θεάσασθαι τοῦ λοιποῦ τὸν πατοιἀρχην ἀξιωθεὶς , ἰνα μηδ´ ἐν τούτῳ διαπέσῃ ἡ τοῦ πατριάρχου πρόῤῥησις . περορίᾳ δὲ τοῦ πατριάρχου παραπεμφθέντος , ὡς εἴπομεν , ἄνεισιν ἀναξίως εἰς τὸν τῆς ἀρχιερωσύνης θρόνον , κατ´ αὐτὴν τὴν τῆς Ἀναστάσεως τοῦ Κυρίου ἡμέραν , Θεόδοτος ὁ Μελισσηνὸς , ὃν καὶ Κασσιτηρᾶν προσαγορεύεσθαι ὁ λόγος φθάσας παρέστησε . Ρ.θθ ] Καὶ τοῦ θρόνου ἐπιβὰς , ἔχων δὲ συνεπαρήγουσαν καὶ τὴν βασιλικὴν ἐξουσίαν , οὐκ ἐν σκότει καὶ γωνίαις ἔτι , ἀλλ´ ἐν ὑπαίθρῳ καὶ παῤῥησίᾳ τὴν αἵρεσιν τῶν Εἰκονομάχων ἐδημοσίευε . Λέων δὲ ὁ βασιλεὺς τῇ τε προηγησαμένῃ κατὰ Πουλγάρων νίκῃ ἐξωγκωμένος , καὶ κατὰ τῶν Ἀράβων δὲ μικρῷ πρότερον εὐτυχήσας , ἀκατάσχετος ἦν τὸ φρόνημα καὶ πρὸς τὸ σκληρὸν ἀπένευε καὶ ὡμότερον · ἀπαραίτητός τε γὰρ τὴν ὁργὴν ἐγεγόνει , καὶ τῶν ἁμαρτημάτων κολαστὴς αὐστηρότατος , τοῖς τε ἐντυγχάνειν ἐθέλουσιν ἀνέντευκτος καὶ δυσξύμβουλος , ἐπί τε μικροῖς ἁμαρτήμασι μεγάλας ἐπιφέρων τὰς καταδίκας , ὧν μὲν χεῖρας ἀφαιρούμενος ὧν δὲ πόδας ὧν δέ τινα ἕτερα τῶν καιριωτάτων μελῶν , ἅπερ ἀποτέμνεσθαι ἀποφαινόμενος ἀνὰ τὴν λεωφόρον ἀνακρεμαννύειν ἐκέλευσεν εἰς κατάπληξιν τάχα τῶν ὁρώντων καὶ δέος . Ἐκ τούτου μισητὸς κατέστη τῷ ὑπὸ χεῖρα παντί . Πλέον δ´ ἐπέτεινε τὸ μῖσος τὰ μετὰ ταῦτα · οὐ μόνον γὰρ κατὰ τῶν ὁμοτίμων τὴν φύσιν ἀνθρώπων ἐπῆρτο καὶ ἠγριαίνετο , ἀλλὰ καὶ κατ´ αὐτῆς ἐκορυβαντία τῆς εὐσεβοῦς πίστεως καὶ τοῦ Θεοῦ . Ὅργανον δ´ ἐπιτήδειον πρὸς τοῦτο ἔσχεν ἄνδρα τινὰ διαβόητον ἐπὶ πανουργίᾳ , τοῦ τάγματος τῶν ἐν τῷ παλατίῳ ψαλλόντων τὴν ἀρχὴν ἔχοντα , ἔξωθεν μὲν ἱεροπρεπῆ φαινόμενον καὶ θεοσεβῆ , ἔνδοθεν δὲ ὡς ἐν βαθεῖ κωδίῳ τὸν λύκον ἐπικαλύπτοντα . Οὗτος ὁ βέβηλος καιρὸν ἐπιτήδειον εὐρηκὼς , καθ´ ὃν εἰς ἐπήκοον ἐν τῇ Ἐκκλησία εἴωθεν ἡ τοῦ μεγαλοφωνοτάτου Ἡσαΐου ἀναγινώσκεσθαι προφητεία ἡ λέγουσα , « Τίνι ὀμοιώσατε Κύριον ; καὶ τίνι ὡμοιώσατε αὐτόν ; Ἤ εἰκόνα ἐποίησε τέκτων , ἢ χρυσοχόος χωνεύσας χρυσίον περιεχρύσωσεν αὐτὴν , ἢ ὁμοιώματι κατεσκεύασεν αὐτήν ; » καὶ τὰ λοιπὰ τῆς προφητείας · παραστὰς οὖν πρὸς οὖς λέγει τῷ βασιλεῖ · « Σύνες τοῖς λεγομένοις , ὡ βασιλεῦ , καὶ μὴ λάθῃ σε τὸ ἀληθὲς , καὶ τοιαύτης ἔχου λατρείας ῤποίαν σοι ὑποτίθησιν ὁ προφήτης . » Τοιαῦτα εἰπών ἐνέσταξε τῇ διανοίᾳ τοῦ βασιλέως πλείονα ἰὸν τῆς αἰρέσεως , ὡς ἣν πρότερον μετὰ φειδοῦς καὶ ἐνδοιασμοῦ κηρύττειν ἠπείγετο λατρείαν , ταύτην ἀνακεκαλυμμένῳ προσώπῳ καὶ ἀναιδῶς , εἰπεῖν πλέον μετὰ ἀπειλῶν καὶ κινδύνων αἱρεῖσθαι ἠνάγκαζεν . Ὅσοι μὲν οὖν μαλακιζόμενοι προύδίδοσαν τὴν ἀλήθειαν , ἐν ἀδείαις ἦσαν · οἱ μὴ πειθαρχοῦντες δὲ τῷ αὐτοῦ δυσσεβεστάτῳ προστάνματι ἀνηκέστοις αἰκίαις καὶ συμφοραῖς παρεδίδοντο Καίπερ δὲ οὕτως ἔχων δυσσεβείας καὶ παρανομίας ,
Lemmas: χέω προσκύνησις ἔσχατος δεξιόομαι καί ἔκτασις χείρ καί εὐλογία αὐτός κατασπάζομαι , μή θεάομαι μή θεάομαι , ἀλλά ὁ πνευματικός ὀφθαλμός ἀλλήλων ὁράω , καί ὁ προσήκω ἔκαστος ἕκαστος ἀπονέμω σέβας . ὁ συμπλέω δέ τις ἐρῶ ὁ πατριάρχης , « πρός τίς , εἰμί δεσπότης , ὁ χείρ ἀείρω εἰς ὕψος ὁ ἀσπασμός ἐποίου;»π«Πρὸς ὁ ὅσιος , φημί , καί ὀμολογητής Θεοφάνης , ὁ καθηγητής ὁ ἀγρός , λαμπάς καί θυμίαμα ἐγώ δεξιόομαι . » Μετς οὖον πολύς δέ καί ὁ ὁ πατριάρχης ἐκβαίνω εἰς ἔργον πρόρρησις · μετά πολύς γάρ καί ἄλλος ἐν οὖον μακρός ὁ ἐκκλησία ἀφορίζω καί πολύς καί ἤπειρος κάκωσις ὑποβάλλω ὁ ὁ ὁμολογία ἀναδέω στέφανος , μηκέτι θεάομαι ὁ λοιπός ὁ πατοιαρχη ἀξιόω , ἵνα μηδ´ ἐν οὗτος διαπίπτω ὁ ὁ πατριάρχης πρόρρησις . περοριον δέ ὁ πατριάρχης παραπέμπω , ὡς εἶπον , ἀνέρχομαι ἀνάξιος εἰς ὁ ὁ ἀρχιερωσύνη θρόνος , κατ´ αὐτός ὁ ὁ Ἀνάστασις ὁ κύριος ἡμέρα , Θεόδοτος ὁ Μελισσηνός , ὅς καί Κασσιτηρᾶν προσαγορεύω ὁ λόγος φθάνω παρίστημι . Ρ.θθ ] καί ὁ θρόνος ἐπιβαίνω , ἔχω δέ συνεπαρήγω καί ὁ βασιλικός ἐξουσία , οὐ ἐν σκότος καί γωνία ἔτι , ἀλ ἐν ὕπαιθρος καί παρρησία ὁ αἵρεσις ὁ εικονομάχος δημοσιεύω . Λέων δέ ὁ βασιλεύς ὁ τε προηγέομαι κατά Πουλγάρων Νίκη ἐξογκόω , καί κατά ὁ Ἄραψ δέ μικρός πρότερος εὐτυχέω , ἀκατάσχετος εἰμί ὁ φρόνημα καί πρός ὁ σκληρός ἀπονεύω καί ὁμός · ἀπαραίτητος τε γάρ ὁ ὀργή γίγνομαι , καί ὁ ἁμάρτημα κολαστής αὐστηρός , ὁ τε ἐντυγχάνω ἐθέλω ἀνέντευκτος καί δυσξύμβουλος , ἐπί τε μικρός ἁμάρτημα μέγας ἐπιφέρω ὁ καταδίκη , ὅς μέν χείρ ἀφαιρέω ὅς δέ πούς ὅς δέ τις ἕτερος ὁ καίριος μέλος , ὅσπερ ἀποτέμνω ἀποφαίνω ἀνά ὁ λεωφόρος ἀνακρεμάννυμι κελεύω εἰς κατάπληξις τάχα ὁ ὁράω καί δέος . ἐκ οὗτος μισητός καθίστημι ὁ ὑπό χείρ πᾶς . πλέος δδʹ ἐπιτείνω ὁ μῖσος ὁ μετά οὗτος · οὖον μόνος γάρ κατά ὁ ὁμότιμος ὁ φύσις ἄνθρωπος ἐπαίρω καί ἀγριαίνω , ἀλλά καί κατ´ αὐτός κορυβαντία ὁ εὐσεβής πίστις καί ὁ Θεός . ὄργανον δδʹ ἐπιτήδειος πρός οὗτος ἔχω ἀνήρ τις διαβόητος ἐπί πανουργία , ὁ τάγμα ὁ ἐν ὁ Παλάτιον ψάλλω ὁ ἀρχή ἔχω , ἔξωθεν μέν ἱεροπρεπής φαίνω καί θεοσεβής , ἔνδοθεν δέ ὡς ἐν βαθύς κώδιον ὁ λύκος ἐπικαλύπτω . οὗτος ὁ βέβηλος καιρός ἐπιτήδειος εὑρίσκω , καθ´ ὅς εἰς ἐπήκοος ἐν ὁ ἐκκλησία εἴωθα ὁ ὁ μεγαλόφωνος Ἠσαΐας ἀναγιγνώσκω προφητεία ὁ λέγω , « τίς ὁμοιόω κύριος ; καί τίς ὁμοιόω αὐτός ; ἤ εἰκών ποιέω τέκτων , ἢ χρυσοχόος χωνεύω χρυσίον περιχρυσόω αὐτός , ἢ ὁμοίωμα κατασκευάζω αὐτός ; » καί ὁ λοιπάς ὁ προφητεία · παραστὰς οὖν πρός οὖς λέγω ὁ βασιλεύς · « συνίημι ὁ λέγω , εἰμί βασιλεύς , καί μή λανθάνω σύ ὁ ἀληθής , καί τοιοῦτος ἔχω λατρεία ποῖος σύ ὑποτίθημι ὁ προφήτης . » τοιοῦτος εἶπον ἐνστάζω ὁ διάνοια ὁ βασιλεύς πλείων ἰός ὁ αἵρεσις , ὡς ὅς πρότερος μετά φειδώ καί ἐνδοιασμός κηρύσσω ἐπείγω λατρεία , οὗτος ἀνακαλύπτω πρόσωπον καί ἀναιδής , εἶπον πλέω μετά ἀπειλέω καί κίνδυνος αἱρέω ἀναγκάζω . ὅσος μέν οὖν μαλακίζω προδίδωμι ὁ ἀλήθεια , ἐν ἄδεια εἰμί · ὁ μή πειθαρχέω δέ ὁ αὐτός δυσσεβής πρόσταμα ἀνήκεστος αἰκία καί συμφορά παραδίδωμι καίπερ δέ οὕτως ἔχω δυσσέβεια καί παρανομία ,