georgius-cedrenus.compendium-historiarum 549
Περάσαντος δέ ποτε τοῦ βασιλέως κυνηγεσίου χάριν εἰς τὸ Ἀρμαμέντον , καὶ μετὰ τὴν κυνηγεσίαν εὐωχουμένου συνάμα τῇ μητρὶ Θεοδώρᾳ καί τισι τῶν συγγενῶν καὶ οἰκειοτάτων , εἰσεκλήθη ὁ πρωτοστράτωρ τοῦ βασιλέως κελεύσαντος . Πρὸς ὃν ἡ βασιλὶς πυκνότερον ἐνητένιζε , κατανοοῦσα καὶ παρεπισκοποῦσα τὰ κατ´ αὐτόν . Ἐπιγνοῦσα δέ τι γνώρισμα καὶ σημεῖον ἐν αὐτῷ , εὐθέως ἰλίγγῳ κατασχεθεῖσα καὶ λειποθυμίᾳ βληθεῖσα ς γῆν κατέπεσε . Θορυβηθέντος δὲ τοῦ βασιλέως ἐπὶ τούτῳ καὶ τῶν περὶ τὸν βασιλέα , ὕδωρ τε εὐθὺς ἐκομίζετο καὶ μύρα τῶν εὐωδῶν , οἷς ἐπιῤῥαίνοντες τὴν δέσποιναν ἀντκαλοῦντο τοῦ πτώματος . Μόλις δ´ οὗν εἰς ἑαυτὴν ἐλθοῦσα καὶ τοῦ σκότους ἀνενεγκοῦσα , [ Ρ . ἔθ ] ὡς ἠρωτᾶτο παρὰ τοῦ υἱοῦ καὶ βασιλέως ἐκ ποίας αἰτίας ἐπενεχθείη αὐτῇ τουτὶ τὸ πάθος , μόλις ἐφ´ ἑαυτῆς γενομένη τάδε πρὸς τὸν υἱὸν ἀπεκρίνατο · « Ὃν , ὧ τέκνον , τοῦτον λέγεις Βασίλειον , ὁ τῆς ἡμετέρας ἐστὶν ἀφανισμὸς γενεᾶς · εἰδον γὰρ ἐν αὐτῷ σημεῖον πάλαι μοι παρὰ τοῦ σοῦ ἐξηγηθὲν πατρὸς , πρὸς ὅπερ ἱλιγγιάσασα εἰς γῆν κατώλισθον . » Ὁ δὲ βασιλεὺς τοῦτο μὲν λόγοις ἀποτρεπτικοῖς , τοῦτο δὲ καὶ πληροφορίαις ἐνωμότοις ἀπῆγε τὴν μητέρα τοῦ δέους , εἰς τὸ καθεστὼς ἐπανάγων καὶ παραμυθούμενος , « Τὸν ἄνθρωπον τοῦτον , λέγων , ἴσθι , ὡ δέσποινα καὶ μῆτερ ἐμὴ , ἄνδρα μὲν εἶναι γενναῖον , ῥώμη τε ἀνυπόστατον καὶ ψυχῆς εὐγενείᾳ ἀσύγκριτον , πιστὸν δὲ τὰ εἰς ἡμᾶς καὶ εὔνουν καὶ κατ´ οὐδὲν ἡμῖν κακονούστατον . » Καὶ τότε μὲν τῆς τοιαύτης τύχης ἐπήρειαν οὕτω παρέδραμεν ὁ Βασίλειος · Δαμιανοῦ δὲ τοῦ παρακοιμωμένου , ὃς εὐνοῦχός τε ἦν καὶ Σκύθης καὶ τῇ τῶν πατρικίων ἀξίᾳ τετίμητο , τὰ πραττόμενα παρὰ τοῦ βασιλέως κακίζοντος ὡς οὐ κατὰ τὸ δέον τελούμενα , ἐξαιρέτως δὲ τὰ παρὰ τοῦ θείου αὐτοῦ Βάρδα τοῦ Καίσαρος , ἀνηρεθίσθη ποτὲ πρὸς ἐπιστροφὴν ὁ βασιλεὺς , λίαν ἀμβλὺς καὶ νωχελὴς πρὸς ἀντίληψιν πραγμάτων ὑπάρχων , καὶ ἐνίας τῶν τοῦ Καίσαρος πράξεων ἀνέτρεπε τάχα καὶ διωρθοῦτο . Ὅπερ μὴ φέρων ὁ Καῖσαρ λαθρηδὸν κατὰ τοῦ Δαμιανοῦ συσκευάζεται · καὶ πολλαῖς διαβολαῖς κατ´ αὐτοῦ πρὸς τὸν βασιλέα χρησάμενος , καὶ πιθανῶς σοφισάμενος τὰς κατηγορίας , ἴσχυσε μεταστῆσαι τὸν βασιλέα τῆς περὶ τὸν Δαμιανὸν εὐνοίας , ὡς καὶ διαδέξασθαι δυνηθῆναι τῆς οἰκείας ἀξίας αὐτόν . Ἐξωσθέντος οὗν ἐκείνου ἐχήρευε λοιπὸν ἐπὶ χρόνον τινὰ τὸ τοῦ παρακοιμωμένου λειτούργημα · τοῦ Καίσαρος δὲ καὶ τῆς περὶ αὐτὸν φατρίας ἄλλον καὶ ἄλλον εἰς τοῦτο προβιβαζόντων , ἡ τοῦ Θεοῦ πρόνοια , ἀοράτως ὡς αὐτῇ βουλητὸν τὰ πράγματα διεξάγουσα , πᾶσαν φρόνησιν καὶ πανουργίαν ἀπέδειξεν ἄπρακτον . Μετὰ χρόνον γάρ τινα προβάλλεται παρακοιμώμενον ὁ βασιλεὺς τὸν Βασίλειον , τιμήσας αὐτὸν καὶ πατρικιότητι , καὶ γυναικὶ συζεύξας εὐπρεπείᾳ τε σώματος καὶ κάλλει καὶ σωφροσύνῃ πασῶν πρωτευούσῃ τῶν κατ´ αὐτήν · αὕτη δὲ ἦν θυγάτηρ τοῦ παρὰ πάντων ἐπὶ φρονήσει καὶ εὐγενείᾳ διαβοήτου Ἵγγερος , τοῦ γένους καταγομένου τῶν Μαρτινακίων . Τούτου δὲ γενομένου , καὶ προσθήκην τῆς πρὸς τὸν βασίλειον τοῦ βασιλέως ἀγάπης ἐπιδιδοὔσης ἀεί , ὁρῶν ὁ Καῖσαρ , καὶ τῷ φθόνῳ δακνόμενος καὶ περὶ τοῦ μέλλοντος ὀῤῥωδῶν , ἔλεγε πολλάκις πρὸς τοὺς αὐτὸν ἀναπείσαντας ἀποσκευάσασθαι τὸν Δαμιανὸν , ὅτι Ταῖς κακοβουλίαις ὑμῶν πιθήσας ἐγὼ , ἐξώσας ἀλώπεκα , λέοντα ἀντεισήγαγον , ἵνα πάντας ἡμᾶς ἀθρόως λαφύξηται .
Lemmas: Περάσαντος δέ ποτός ὁ βασιλεύς κυνηγέσιον χάρις εἰς ὁ ἀρμαμέντον , καί μετά ὁ κυνηγεσία εὐωχέω συνάμα ὁ μήτηρ Θεοδώρα καί τις ὁ συγγενής καί οἰκεῖος , εἰσκαλέω ὁ πρωτοστράτωρ ὁ βασιλεύς κελεύω . πρός ὅς ὁ βασιλίς πυκνός ἐνατενίζω , κατανοέω καί παρεπισκοπέω ὁ κατ´ αὐτός . ἐπιγιγνώσκω δέ τίς γνώρισμα καί σημεῖον ἐν αὐτός , εὐθύς ἴλιγγος κατέχω καί λειποθυμία βάλλω Σ γῆ καταπίπτω . θορυβέω δέ ὁ βασιλεύς ἐπί οὗτος καί ὁ περί ὁ βασιλεύς , ὕδωρ τε εὐθύς κομίζω καί Μύρα ὁ εὐώδης , ὅς ἐπιλέγω ὁ δέσποινα ἀντικαλέω ὁ πτῶμα . Μόλις δδʹ ἐν εἰς ἑαυτοῦ ἔρχομαι καί ὁ σκότος ἀναφέρω , [ Ρ . ἔτι ] ὡς ἐρωτάω παρά ὁ υἱός καί βασιλεύς ἐκ Ποίας αἴτιος ἐπιφέρω αὐτός οὗτος ὁ πάθος , μόλις ἐφίημι ἑαυτοῦ γίγνομαι ὅδε πρός ὁ υἱός ἀποκρίνω · « ὅς , ἵημι τέκνον , οὗτος λέγω Βασίλειος , ὁ ὁ ἡμέτερος εἰμί ἀφανισμός γενεά · εἶδον γάρ ἐν αὐτός σημεῖον πάλαι ἐγώ παρά ὁ σύ ἐξηγέομαι πατήρ , πρός ὅσπερ ιλιγγιαειδω εἰς γῆ κατολισθάνω . » ὁ δέ βασιλεύς οὗτος μέν λόγος ἀποτρεπτικός , οὗτος δέ καί πληροφορία ἔνωμος ἀπάγω ὁ μήτηρ ὁ δέος , εἰς ὁ καθίστημι ἐπανάγω καί παραμυθέομαι , « ὁ ἄνθρωπος οὗτος , λέγω , εἰμί , εἰμί δέσποινα καί μήτηρ ἐμός , ἀνήρ μέν εἰμί γενναῖος , ῥώμη τε ἀνυπόστατος καί Ψυχή εὐγένεια ἀσύγκριτος , πιστόν δέ ὁ εἰς ἐγώ καί εὔνους καί κατ´ οὐδείς ἐγώ κακόνους . » καί τότε μέν ὁ τοιοῦτος τυγχάνω ἐπήρεια οὗτος παρατρέχω ὁ Βασίλειος · Δαμιανός δέ ὁ παρακοιμώμενος , ὅς εὐνοῦχος τε εἰμί καί Σκύθης καί ὁ ὁ πατρίκιος ἄξιος τιμάω , ὁ πράσσω παρά ὁ βασιλεύς κακίζω ὡς οὖον κατά ὁ δήω τελέω , ἐξαίρετος δέ ὁ παρά ὁ θεῖον αὐτός Βάρδα ὁ Καῖσαρ , ἀναιρέω ποτέ πρός ἐπιστροφή ὁ βασιλεύς , λίαν ἀμβλύς καί νωχελής πρός ἀντίληψις πρᾶγμα ὑπάρχω , καί ἔνιοι ὁ ὁ Καῖσαρ πρᾶξις ἀνατρέπω τάχα καί διορθόω . ὅπερ μή φέρω ὁ Καῖσαρ λαθρηδόν κατά ὁ Δαμιανός συσκευάζω · καί πολύς διαβολή κατ´ αὐτός πρός ὁ βασιλεύς χράω , καί πιθανός σοφίζω ὁ κατηγορία , ἰσχύω μεθίστημι ὁ βασιλεύς ὁ περί ὁ Δαμιανός εὔνοια , ὡς καί διαδέχομαι δύναμαι ὁ οἰκεῖος ἄξιος αὐτός . ἐξωθέω ἐν ἐκεῖνος χηρεύω λοιπός ἐπί χρόνος τις ὁ ὁ παρακοιμώμενος λειτούργημα · ὁ Καῖσαρ δέ καί ὁ περί αὐτός φράτρα ἄλλος καί ἄλλος εἰς οὗτος προβιβάζω , ὁ ὁ Θεός πρόνοια , ἀόρατος ὡς αὐτός βουλητός ὁ πρᾶγμα διεξάγω , πᾶς φρόνησις καί πανουργία ἀποδείκνυμι ἄπρακτος . μετά χρόνος γάρ τις προβάλλω παρακοιμώμενος ὁ βασιλεύς ὁ Βασίλειος , τιμάω αὐτός καί πατρικιότης , καί γυνή συζεύγνυμι εὐπρέπεια τε σῶμα καί κάλλος καί σωφροσύνη πᾶς πρωτεύω ὁ κατ´ αὐτός · οὗτος δέ εἰμί θυγάτηρ ὁ παρά πᾶς ἐπί φρόνησις καί εὐγένεια διαβόητος Ἵγγερος , ὁ γένος κατάγω ὁ μαρτινακιον . οὗτος δέ γίγνομαι , καί προσθήκη ὁ πρός ὁ βασίλειος ὁ βασιλεύς ἀγάπη επιδιδωμι ἀεί , ὁράω ὁ Καῖσαρ , καί ὁ φθόνος δάκνω καί περί ὁ μέλλω ὀρρωδέω , λέγω πολλάκις πρός ὁ αὐτός ἀναπείθω ἀποσκευάζω ὁ Δαμιανός , ὅτι ὁ κακοβουλία σύ πείθω ἐγώ , ἐξωθέω ἀλώπηξ , λέων ἀντεισάγω , ἵνα πᾶς ἐγώ ἀθρόος λαφύσσω .