georgius-cedrenus.compendium-historiarum 321
καὶ φωστῆρος τῆς οἰκουμένης Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου · ἴσως γὰρ τοῖς φιλοκάλοις οὐ δόξειε τοῦτο πάρεργον . Ὁκτωκαιδέκατον ἄγων τῆς ἡλικίας ἔτος , καταλι ὸυ τὴν διδάσκαλον αὐτοῦ Λιβάνιον τὸν σοφιστὴν , ὑπὸ τοῦ ἁγιωτάτου ἐπισκόπου Ἀντιοχείας Μελετίου βαπτισθεὶς χειροτονεῖται ἀναγνώστης . Καὶ παραμείνας τῇ ἐκκλησίᾳ ἔτη τρία ἀνεχώρησε , καὶ ἀπῆλθε πρός τινα μοναχὸν καὶ ἡγούμενον Καρτέριον τοὔνομα , καὶ αὐτῷ προσμείνας ἔτη τέσσαρα γίνεται ὑπ´ αὐτοῦ μοναχός . Καὶ τὰς θείας Γραφὰς ὑπ´ αὐτοῦ παιδευθεὶς καὶ τῆς μοναχικῆς πολιτείας τὴν ἀκρίβειαν , χρόνον τινὰ ἀνεχώρησεν ἐν σπηλαίῳ μόνος ἔτη δύο , ποθῶν τὴν ἡσυχίαν . Μὴ ἀναπεσὼν δὲ τὸν διετῆ χρόνον , μὴ νύκτωρ , μὴ μεθ´ ἡμέραν , νεκροῦται τὰ ὑπογάστρια , πληγεὶς ἀπὸ τοῦ κρύους τὰς περὶ τοὺς νεφροὺς δυνάμεις . Μὴ ἐπαρκῶν δὲ ἑαυτῷ χρησιμεύειν πάλιν καταλαμβάνει τὴν ἐκκλησίαν ἐκ θείας προμηθείας εἰς πολλῶν σωτηρίαν . Ἐντεῦθεν χειροτονεῖται διάκονος ὑπὸ τοῦ θείου Μελετίου , ὑπηρετήσας τῷ θυσιαστηρίῳ τρία ἔτη . Ἡδη δὲ τῆς διδασκαλικῆς αὐτοῦ ἀρετῆς διαλαμπούσης πρεσβότερος χειροτονεῖται διὰ Φλαβιανοῦ τοῦ ἐπισκόπου , καὶ τέσσαρα ἔτη διαπρέψας ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ Ἀντιοχείας ἀποσεμνύνει τὸ ἐκεῖσε ἱερατεῖον τῇ τοῦ βίου ἀρετῆ . Ἡν γὰρ ἀσκητὴς ἄκρως καὶ πολυάγρυπνος καὶ φιλήσυχος λίαν καὶ διὰ ζῆλον σωφροσύνης εὐπαῤῥησίαστος καὶ ἀκρόχολος , καὶ θυμῷ μᾶλλον ἢ αἰδοῖ ἐχαρίζετο , ἐλευθεροστομία τε πρὸς τοὺς ἐντυγχάνοντας ἀμέτρως ἐκέχρητο . Καὶ ἐν μὲν τῷ διδάσκειν πολὺς ἦν πρὸς ὡφέλειαν , ἐν δὲ ταῖς συντυχίαις ἀλαζονικός τις καὶ ὑπερόπτης ἐνομίζετο τοῖς αὐτὸν ἀγνοοῦσι . Διὸ καὶ ἐπὶ τὴν ἐπισκοπὴν προβληθεὶς μείζονι δφρύ ? κατὰ τῶν ὑπηκόων ἐκέχρητο , πρὸς διόρυωσιν ἑκάστου καὶ σωτηρίαν καὶ τοὺς τρόπους καὶ τοὺς λόγους μεταλλάττων . Οὐ τοίνυν , εἰ μή τις εἴη κόλαξ , τοῦτον ἀλαζόνα εἶναι νομίζει · οὐδ´ αὖ πάλιν , εἰ κόλαξ εἴη καὶ ἀγεννὴς , τοῦτον μετριόφρονα καλέσει , ἀλλὰ τὸν ἐν προσηκούσῃ τάξει τοῖς ἐλευθέροις πρεπούσῃ ἑαυτὸν φυλάττοντα . Μεγαλόψυχον γὰρ εἰναι προσήκει , οὐχ ὑπερήφανον , ἀνδρεῖον , οὐ θρασὺν , [ Ρ . ὅθ ] ἐπιεικῆ , οὐ δουλοπρεπῆ , μετριόφρονα , οὐ ταπεινοφροσύνην ὑποκρινόμενον , ἐλευθέριον , οὐκ ἀνδραποδώδη , ὥσπερ δὴ καὶ αὐτὸς οὕτος ὁ Χρυσόστομος λέγει . Διὰ τοῦτο ποικίλον εἶναι δεῖ τὸν ποιμένα καὶ διδάσκαλον . ποικίλον δὲ λέγω , οὐχ ὕπουλον οὐδὲ κόλακα καὶ ὑβριστὴν , ἀλλὰ πολλῆς ἐλευθερίας καὶ παῤῥησίας ἀνάμεστον , εἰδότα καὶ συγκατιέναι χρησίμως , ὅταν ἡ τῶν πραγμάτων ὑπόθεσις ἀπαιτῇ τοῦτο , καὶ χρηστὸν εἶναι ὁμοῦ καὶ αὐστηρόν . Οὐ γὰρ ἑνὶ τρόπῳ χρῆσθαι τοῖς ἀρχομένοις ἅπασι δέον , ἐπεὶ μηδὲ ἰατρῶν παισὶν ἑνὶ φαρμάκῳ πᾶσι τοῖς κάμνουσι προσφέρεσθαι καλὸν , μηδὲ κυβερνήταις μίαν ὁδὸν εἰλέναι τῆς πρὸς τὰ πνεύματα μάχης . Ἐννόησον οὖν ὁποῖόν τινα εἶναι χρὴ τὸν μέλλοντα πρὸς χειμῶνα τοσοῦτον ἀνθέξειν καὶ τοιαύτην ζάλην καὶ
Lemmas: καί φωστήρ ὁ οἰκέω Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος · ἴσως γάρ ὁ φιλόκαλος οὖον δοκέω οὗτος πάρεργον . Ὀκτωκαιδέκατος ἄγω ὁ ἡλικία ἔτος , καταλέω οὐ ὁ διδάσκαλος αὐτός Λιβάνιος ὁ σοφιστής , ὑπό ὁ ἅγιος ἐπίσκοπος Ἀντιόχεια Μελέτιος βαπτίζω χειροτονέω Ἀναγνώστης . καί παραμένω ὁ ἐκκλησία ἔτος τρεῖς ἀναχωρέω , καί ἀπέρχομαι πρός τις μοναχός καί ἡγέομαι Καρτέριος ὄνομα , καί αὐτός προσμένω ἔτος τέσσαρες γίγνομαι ὑπό αὐτός μοναχός . καί ὁ θεῖος γραφή ὑπό αὐτός παιδεύω καί ὁ μοναχικός πολιτεία ὁ ἀκρίβεια , χρόνος τις ἀναχωρέω ἐν σπήλαιον μόνος ἔτος δύο , ποθή ὁ ἡσυχία . μή ἀναπίπτω δέ ὁ διετής χρόνος , μή νύκτωρ , μή μεθ´ ἡμέρα , νεκρόω ὁ ὑπογάστριον , πλήσσω ἀπό ὁ κρύος ὁ περί ὁ νεφρός δύναμις . μή ἐπαρκέω δέ ἑαυτοῦ χρησιμεύω πάλιν καταλαμβάνω ὁ ἐκκλησία ἐκ θεῖος προμήθεια εἰς πολύς σωτηρία . ἐντεῦθεν χειροτονέω διάκονος ὑπό ὁ θεῖον Μελέτιος , ὑπηρετέω ὁ θυσιαστήριον τρεῖς ἔτος . ἤδη δέ ὁ διδασκαλικός αὐτός ἀρετή διαλάμπω πρέσβος χειροτονέω διά Φλαβιανός ὁ ἐπίσκοπος , καί τέσσαρες ἔτος διαπρέπω ἐν ὁ ἐκκλησία Ἀντιόχεια ἀποσεμνύνω ὁ ἐκεῖσε ἱερατεῖον ὁ ὁ βίος ἀρετή . ἐάν γάρ ἀσκητής ἄκρως καί πολυάγρυπνος καί φιλήσυχος λίαν καί διά ζῆλος σωφροσύνη εὐπαῤῥησίαστος καί ἀκράχολος , καί θυμός μᾶλλον ἢ αἰδώς χαρίζομαι , ἐλευθεροστομία τε πρός ὁ ἐντυγχάνω ἄμετρος χράομαι . καί ἐν μέν ὁ διδάσκω πολύς εἰμί πρός ὠφέλεια , ἐν δέ ὁ συντυχία ἀλαζονικός τις καί ὑπερόπτης νομίζω ὁ αὐτός ἀγνοέω . Διὸ καί ἐπί ὁ ἐπισκοπή προβάλλω μείζων δφρύ ? κατά ὁ ὑπήκοος χράομαι , πρός διορεω ἕκαστος καί σωτηρία καί ὁ τρόπος καί ὁ λόγος μεταλλάσσω . οὖον τοίνυν , εἰμί μή τις εἰμί κόλαξ , οὗτος ἀλαζών εἰμί νομίζω · οὐδός αὖος πάλιν , εἰμί κόλαξ εἰμί καί ἀγεννής , οὗτος μετριόφρων καλέω , ἀλλά ὁ ἐν προσήκω τάξις ὁ ἐλεύθερος πρέπω ἑαυτοῦ φυλάσσω . μεγαλόψυχος γάρ εἰναι προσήκω , οὐ ὑπερήφανος , ἀνδρεῖος , οὖον θρασύς , [ Ρ . ὅθι ] ἐπιεικής , οὖον δουλοπρεπής , μετριόφρων , οὖον ταπεινοφροσύνη ὑποκρίνομαι , Ἐλευθέριον , οὐ ἀνδραποδώδης , ὥσπερ δή καί αὐτός οὗτος ὁ Χρυσόστομος λέγω . Ζεύς οὗτος ποικίλος εἰμί δεῖ ὁ ποιμήν καί διδάσκαλος . ποικίλος δέ λέγω , οὐ ὕπουλος οὐδέ κόλαξ καί ὑβριστής , ἀλλά πολύς ἐλευθερία καί παρρησία ἀνάμεστος , οἶδα καί συγκάτειμι χρήσιμος , ὅταν ὁ ὁ πρᾶγμα ὑπόθεσις ἀπαιτέω οὗτος , καί χρηστός εἰμί ὁμοῦ καί αὐστηρός . οὖον γάρ εἷς τρόπος χράω ὁ ἄρχω ἅπας δήω , ἐπεί μηδέ ἰατρός παῖς εἷς φάρμακον πᾶς ὁ κάμνω προσφέρω καλός , μηδέ κυβερνήτης εἷς ὁδός ἵλημι ὁ πρός ὁ πνεῦμα μάχη . ἐννοέω οὖν ὁποῖος τις εἰμί χρή ὁ μέλλω πρός χειμών τοσοῦτος ἀντέχω καί τοιοῦτος ζάλη καί