georgius-cedrenus.compendium-historiarum 279
ἁγίους τόπους φανερώσασα καὶ τὸν τίμιον σταυρὸν εὐροῦσα πάντα ἀνέστησε , καὶ ναοὺς οἰκοδομήσασα ἐν αὐτοῖς περιφανῶς τούτους ἐκαλλώπισεν . Ἐν τούτοις τοῖς καιροῖς τὸν ναὸν τῆς ἁγίας Σοφίας , καὶ τῆς Ἀγίας Εἰρήνης , καὶ τῶν Ἀγίων Ἀποστόλων , καὶ τοῦ Ἀγίου Μωκίου , καὶ τοῦ Ἀγίου Ἀγαθονίκου , καὶ τοῦ ἀρχιστρατήγου ἐν τῷ Ἀνάπλῳ καὶ Σωσθενίῳ , ἔνθα καὶ θείας ὁμφὰς θαυμαστῶς ἤκουσέ τε καὶ ἐθεάσατο ὁ φιλόχριστος βασιλεὺς , ᾠκοδόμησε Τοὺς δὲ τῶν Ἑλλήνων εἰδωλικοὺς ναοὺς προσέταξε καταλύεσθαι καὶ ἐκκλησίας οἰκοδομεῖσθαι , καὶ τὰς τούτων προσόδους αὐταῖς δωρεῖσθαι . Ἐπὶ τούτου τοῦ βασιλέως πολλὰ τῶν ἐθνῶν τὸν Χριστιανισμὸν προσεδέξαντο , ἀπό τε Κελτῶν καὶ Γαλατῶν τῶν Ἀσπερίων · ἀλλὰ καὶ Ἰνδοὶ οἱ ἐνδοτέρω , Ἴβηρες τε καὶ Ἀρμένιοι ἀρχὴν ἐκ Τηριδάτου λαβόντες . Τότε Κγὰρ ὁ μέγας Γρηγόριος ὁ τῆς μεγάλης Ἀρμενίας ἐκ τοῦ φοβεροῦ λάκκου ἐκείνου ἐκβέβληται καὶ κατὰ τὸν βασιλέα Τηριδάτην γίνεται , καὶ ἡ πᾶσα Ἀρμενία εἰς τὴν τοῦ Χριστοῦ πίστιν μετατίθεται . Καὶ Πέρσαι ὁμοίως ἐπὶ Σιμεὼν ἐπισκόπου . Ἀλλὰ καὶ Οὐθαξὰδ εὐνοῦχος παιδαγωγὸς Σαπώρου ἐμαρτύρησεν . Οὗτος ὁ μέγας βασιλεὺς ὑπὸ φιλοσόφων Ἐλλήνων ῥνειδιζόμενος ὡς νεωτερίζων τὴν θρησκείαν , ἕνα τῶν φιλοσόφων αὐτῶν παρέστησε διαλεχθῆναι Ἀλεξάνδρῳ τῷ ἐπισκόπῳ περὶ τῆς πίστεως . Ὁ δὲ Ἀλέξανδρος θεῖος μὲν ἦν ἀνὴρ , λόγων δὲ ἄπειρος . Ὡς οὖν εἶδε τὸν φιλόσοφον γλωσσαλγοῦντα , ἔφη · Ἐπιτάττω σοι ἐν ὁνόματι Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ ἡμῶν σιωπᾶν καὶ μὴ φθέγγεσθαι Καὶ ἄματῷ λόγῳ ἐφιμώθη καὶ γέγονεν ἄλαλος . Τότε ΠΡ . βϋ ] σεισμὸς γέγονε τηλικοῦτος ἐν Καμπανίᾳ ὡς ιγʹ´ πόλεις πεσεῖν , καὶ ἡλίου ἔκλειψις τοιαύτη ὡς ἀστέρας φανῆναι ἐν ἡμέρᾳ . Τότε καὶ ὄφεων παντοῖον γένος ἐπὶ τὴν Μελιτηνὴν φανῆναι · οἶ καὶ μαχεσάμενοι κατέκτειναν ἑαυτοὺς , ὡς καὶ τὴν χώραν ἐποζέσαι . Καὶ Ἰουδαίους περὶ τὴν οἰκοδομὴν τοῦ ναοῦ πάλιν στασιάζοντας Κωνσταντῖνος ὁ Μέγας τιμωρησάμενος διεσκόρπισεν . Ἠ δὲ μακαρία Ἐλένη ἐξ Ἰεροσολύμων ἐπανελθοῦσα , καὶ πολλὰ τῷ υἱῷ αὐτῆς καὶ βασιλεῖ περὶ τῆς εἰς Χριστὸν πίστεως ἐντειλαμένη , ἐτελεύτησεν ἐτῶν πʹ , καὶ ἐτάφη ἐν τῷ ναῷ τῶν Ἀγίων Ἀποστόλων . Πάσαις τοίνυν ἡ μακαρία ἀρεταῖς κεκοσμημένη εἰχε καὶ τὴν χριστομίμητον ταπεινοφροσυνην πρὸς πάντας μὲν , ἐξαιρέτως δὲ πρὸς τοὺς μονάζοντας . Συνάγουσα γὰρ παρθένους καὶ ἐπὶ στιβάδων κατακλίνουσα αὐτὴ δι · ἑαυτῆς καθυπούργει , ὄψα παρατιθεῖσα καὶ κύλικας ὀρέγουσα καὶ ὕδωρ ταῖς χερσὶν αὐτῶν ἐπιχέουσα , θεραπαίνης ἔργον ἐπλήρου . Οὕτω δὲ καὶ τὸν ἀείμνηστον υἱὸν αὐτῆς ἐξεπαίδευσεν ἄτυφον ἔχειν φρόνημα , ἀρετῆς καὶ πολιτείας ἀκριβοῦς ἐπιμελεῖσθαι , δουλεύειν δὲ τῷ Κυρίῳ μετὰ φόβου καὶ τρόμου · ὃς φυλάττων ἀκριβῶς τὰς αὐτῆς ἐντολὰς ἐκαρποφόρει ἑκατονταπλασίως .
Lemmas: ἅγιος τόπος φανερόω καί ὁ τίμιος σταυρός εὑρίσκω πᾶς ἀνίστημι , καί ναός οἰκοδομέω ἐν αὐτός περιφανής οὗτος καλλωπίζω . ἐν οὗτος ὁ καιρός ὁ ναός ὁ ἅγιος Σοφία , καί ὁ Ἀγίας Εἰρήνη , καί ὁ Ἀγίων ἀπόστολος , καί ὁ Ἀγίας Μωκίου , καί ὁ Ἀγίας Αγαθονίκου , καί ὁ ἀρχιστράτηγος ἐν ὁ ἀνάπλοος καί Σωσθενίῳ , ἔνθα καί θεῖος ὀμφή θαυμαστός ἀκούω τε καί θεάομαι ὁ φιλόχριστος βασιλεύς , οἰκοδομέω ὁ δέ ὁ Ἕλλην εἰδωλικός ναός προστάσσω καταλύω καί ἐκκλησία οἰκοδομέω , καί ὁ οὗτος πρόσοδος αὐτός δωρέω . ἐπί οὗτος ὁ βασιλεύς πολύς ὁ ἔθνος ὁ χριστιανισμός προσδέχομαι , ἀπό τε Κελτός καί Γαλάτης ὁ Ἀσπερίων · ἀλλά καί Ἰνδός ὁ ἐνδοτέρω , Ἴβηρ τε καί Ἀρμένιος ἀρχή ἐκ Τηριδάτης λαμβάνω . τότε Κγὰρ ὁ μέγας Γρηγόριος ὁ ὁ μέγας Ἀρμένιος ἐκ ὁ φοβερός λάκκος ἐκεῖνος ἐκβάλλω καί κατά ὁ βασιλεύς Τηριδάτης γίγνομαι , καί ὁ πᾶς Ἀρμένιος εἰς ὁ ὁ Χριστός πίστις μετατίθημι . καί Πέρσης ὁμοίως ἐπί Σιμεών ἐπίσκοπος . ἀλλά καί Οὐθαξὰδ εὐνοῦχος παιδαγωγός Σαπώρης μαρτυρέω . οὗτος ὁ μέγας βασιλεύς ὑπό φιλόσοφος Ἕλλην ρνειδιζω ὡς νεωτερίζω ὁ θρησκεία , εἷς ὁ φιλόσοφος αὐτός παρίστημι διαλέγω Ἀλέξανδρος ὁ ἐπίσκοπος περί ὁ πίστις . ὁ δέ Ἀλέξανδρος θεῖος μέν εἰμί ἀνήρ , λόγος δέ ἤπειρος . ὡς οὖν ὁράω ὁ φιλόσοφος γλωσσαλγέω , φημί · ἐπιτάσσω σύ ἐν ὄνομα Ἰησοῦς Χριστός ὁ ἀληθινός Θεός ἐγώ σιωπάω καί μή φθέγγομαι καί ἀμάω λόγος φιμόω καί γίγνομαι ἄλαλος . τότε ΠΡ . βϋ ] σεισμός γίγνομαι τηλικόσδε ἐν Καμπανία ὡς ιγʹ´ πόλις πίπτω , καί ἥλιος ἔκλειψις τοιοῦτος ὡς ἀστήρ φαίνω ἐν ἡμέρα . τότε καί ὄφις παντοῖος γένος ἐπί ὁ Μελιτηνή φαίνω · οἶς καί μάχομαι κατακτείνω ἑαυτοῦ , ὡς καί ὁ χώρα εποζεω . καί Ἰουδαῖος περί ὁ οἰκοδομή ὁ ναός πάλιν στασιάζω Κωνσταντῖνος ὁ Μέγας τιμωρέω διασκορπίζω . ὁ δέ μακάριος Ἑλένη ἐκ Ἱερουσαλήμ ἐπανέρχομαι , καί πολύς ὁ υἱός αὐτός καί βασιλεύς περί ὁ εἰς Χριστός πίστις ἐντέλλω , τελευτάω ἔτος ἀπό , καί θάπτω ἐν ὁ ναός ὁ Ἀγίων ἀπόστολος . Πᾶς τοίνυν ὁ μακάριος ἀρετή κοσμέω ἔχω καί ὁ χριστομίμητος ταπεινοφροσύνη πρός πᾶς μέν , ἐξαίρετος δέ πρός ὁ μονάζω . συνάγω γάρ παρθένος καί ἐπί στιβάς κατακλίνω αὐτός Ζεύς · ἑαυτοῦ καθυπουργέω , ὄψον παρατίθημι καί κύλιξ ὀρέγω καί ὕδωρ ὁ χείρ αὐτός ἐπιχέω , θεράπαινα ἔργον πληρόω . οὕτως δέ καί ὁ ἀείμνηστος υἱός αὐτός ἐκπαιδεύω ἄτυφος ἔχω φρόνημα , ἀρετή καί πολιτεία ἀκριβής ἐπιμελέομαι , δουλεύω δέ ὁ κύριος μετά φόβος καί τρόμος · ὅς φυλάσσω ἀκριβῶς ὁ αὐτός ἐντολή καρποφορώ ἑκατονταπλάσιος .