georgius-cedrenus.compendium-historiarum 313
πρὸς αὐτοὺς ἔχρήσατο λόγοις · Εἶπαιε , ὦ φίλοι ἄνδρες , τῷ βασιλεῖ · Οὐ βασιλεὺς εἶ μόνον ἀλλὰ καὶ ἄνθρωπος · μὴ τοίνυν μόνην ὅρα τὴν βασιλείαν , ἀλλὰ καὶ τὴν φύσιν λογίσου . Ἄνθρωπος γὰρ ὢν ὁμοφυῶν βασιλεύεις . Κατ´ εἰκόνα δὲ θείαν καὶ ὁμοίωσιν ἡ τῶν ἀνθρώπων [ Ρ . ὅΘἱ ] δεδημιούργηται φύσις . Μὴ τοίνυν ὠμῶς οὕτως καὶ ἀπηνῶς τοῦ Θεοῦ τὴν εἰκόνα κατασφαγῆναι κελεύσης · παροξύνῃς γὰρ τὸν Δημιουργὸν , τὴν ἐκείνου κολάζων εἰκόνα . Σκόπησον γὰρ ὡς καὶ σὺ χαλκῆς ἔνεκα δυσχεραίνων εἰκόνος ταῦτα ποιεῖς . Ὅσον δὲ τῆς ἀψύχου διαφέρει ἡ ἔμψυχός τε καὶ ζῶσα καὶ λογικὴ , δῆλον ἅπασι τοῖς νοῦν ἔχουσι . Πρὸς δὲ τούτοις λογίσασθε κἀκεῖνο , ὡς ἡμῖν μὲν ῥᾴδιον ἀντὶ τῆς μιᾶς εἰκόνος πολλὰς δημιουργῆσαι χαλκᾶς , αὐτῷ δὲ πάμπαν ἀδύνατον μίαυ γοῦν τῶν ἀναιρεθέντων δημιουργῆσαι τρίχα . Ταῦτα ἀκούσαντες οἱ θαυμάσιοι ἄνδρες ἐκεῖνοι διεπόρθμευσαν τὰ εἰρημένα τῷ βασιλεῖ καὶ τὴν τοῦ θυμοῦ κατέσβεσαν φλόγα · καὶ ἀντὶ τῶν ἀπειλῶν ἐκείνων ἀπολογίαν ἔγραψε , καὶ τῆς ὁργῆς τὴν αἰτίαν ἐδήλωσεν · Οὐκ ἔδει γὰρ , φησὶν , ἐμοῦ πλημμελήσαντος , γυναῖκα πάσης εὐφημίας ἀξιωτάτην τοσαύτην μετὰ τὴν τελευτὴν δέξασθαι παροινίαν , κατ´ ἐμοῦ δὲ ἐχρῆν τὸν θυμὸν τοὺς ἀγανακτοῦντας ὁπλίσαι . Προστέθεικε δὲ ὡς ἀλύει καὶ ἀνιᾶταί τινας ὑπὸ τῶν ἀρχόντων ἀνῃρῆσθαι μαθών . Ἐγὼ δὲ ταῦτα διεξῆλθον , καὶ τοῦ πανεὺφήμου μονάζοντος τὴν παῤῥησίαν οὐχ ἡγησάμενος δίκαιον παραδοῦναι λήθῃ , καὶ τὸν νόμον ἐκεῖνον ὀνησιφόρον δεικνὺς ὃν ὁ μέγας Ἀμβρόσιος Κγραφῆναι παρῄνεσεν . Ἐτὶ τούτου τοῦ μεγάλου Θεοδοσίου καὶ ἡ τιμία κεφαλὴ τοῦ τιμίου Προῦρόμου καὶ Βαπτιστοῦ Ἰωάννου ἤχθη ἐν Κωνσταντινουπόλει , εὑρεθεῖσα μὲν πρότερον παρά τισι μοναχοῖς τῆς Μακεδονίου αἱρέσεως , ρῖτινε ς ἐκ Ἱεροσολύμων εἰς Κιλικίαν ἐλθόντες διέτριβον . Μαρδονίου δὲ τοῦ εὐνούχου τοῦτο μαθόντος καὶ μηνύσαντος Οὐάλεντι , μετεκομίζετο ἐκ προστά . ξεως αὐτοῦ ἐν Κωνσταντινουπόλει . Ὡς δὲ κατέλαβεν ἐν κώμῃ Κοσιλαοῦ , οὐκέτι μετῆλθε τὸ ὅχημα τὸν τόπον , καίπερ πολλὰς τῶν ἡμιόνων μαστιγουωένων Τότε μὲν οὖν ἀπετέθη ἡ ἁγία κεφαλὴ ἐν τῇ προῤῥηθείσῃ κώμῃ , κρίνοντος τοῦ Θεοῦ μὴ τοιούτου δώρου ἀξιωθῆναι τὸν Οὐάλεντα . Θεοδόσιον δὲ τῆς εὐσεβείας ἀμειβόμενος ὁ Θεὸς μεταγαγεῖν αὐτὴν τῷ βασιλεῖ συνεχώρησεν , ἣν καὶ ἐν τῷ τοῦ [ ροδρόμου ἀπέθετο ναῷ . Μετὰ δὲ τὴν κατάλυσιν τοῦ τυράννου Εὐγενίου ἀῤῥωστήσας ὁ βασιλεὺς τοῖς υἱέσιν αὐτοῦ Ἀρκαδίῳ καὶ Ὁνωρίῳ τὴν βασιλείαν διένειμε , καὶ τῷ μὲν πρεσβυτέρῳ τὴν οἰκείαν ἔδωκεν ἡγεμονίαν , τῷ νεωτέρῳ δὲ τῆς Εὐρώπης τὰ σκῆπτρα . Ἔχειν δὲ τὴν εἰς Θεὸν εὐσέβειαν ἀμφοτέρους παρήνεσε . Διὰ ταύτης γὰρ , ἔφη , καὶ ἡ εἰρήνη φυλάττεται , καὶ πόλεμοι καταλύονται , καὶ πολέμιοι τρέπονται , καὶ τρόπαια ἀνίστανται , καὶ νίκη βραβεύεται . Ταῦτα καὶ τὰ τοιαῦτα τιῖς παισὶν αὐτοῦ καὶ διαδόχοις παραινέσας τὸν βίον ἀπέλιπεν , ἀείμνηστον κλέος καὶ ἀξιάγαστον τοῖς πᾶσι καταλιπὼν .
Lemmas: πρός αὐτός χράω λόγος · παίω , εἰμί φίλος ἀνήρ , ὁ βασιλεύς · οὖον βασιλεύς εἰμί μόνος ἀλλά καί ἄνθρωπος · μή τοίνυν μόνος ὁράω ὁ βασίλειος , ἀλλά καί ὁ φύσις λογίζομαι . Ἄνθρωπος γάρ εἰμί ὁμοφυής βασιλεύω . Κατς εἰκών δέ θεῖος καί ὁμοίωσις ὁ ὁ ἄνθρωπος [ Ρ . ὅθι ] δημιουργέω φύσις . μή τοίνυν ὠμός οὕτως καί ἀπηνής ὁ Θεός ὁ εἰκών κατασφάζω κελεύω · παροξύνω γάρ ὁ Δημιουργός , ὁ ἐκεῖνος κολάζω εἰκών . σκοπέω γάρ ὡς καί σύ χαλκεύς ἕνεκα δυσχεραίνω εἰκών οὗτος ποιέω . ὅσος δέ ὁ ἄψυχος διαφέρω ὁ ἔμψυχος τε καί ζῶ καί λογικός , δῆλος ἅπας ὁ νόος ἔχω . πρός δέ οὗτος λογίζομαι ἐκεῖνος , ὡς ἐγώ μέν ῥᾴδιος ἀντί ὁ εἷς εἰκών πολύς δημιουργέω χάλκεος , αὐτός δέ πάμπαν ἀδύνατος μιαίνω γοῦν ὁ ἀναιρέω δημιουργέω θρίξ . οὗτος ἀκούω ὁ θαυμάσιος ἀνήρ ἐκεῖνος διαπορθμεύω ὁ εἴρω ὁ βασιλεύς καί ὁ ὁ θυμός κατασβέννυμι φλόξ · καί ἀντί ὁ ἀπειλέω ἐκεῖνος ἀπολογία γράφω , καί ὁ ἑοργή ὁ αἴτιος δηλόω · οὐ ἐσθίω γάρ , φημί , ἐγώ πλημμελέω , γυνή πᾶς Εὐφημία ἄξιος τοσοῦτος μετά ὁ τελευτή δέχομαι παροινία , κατ´ ἐγώ δέ χρή ὁ θυμός ὁ ἀγανακτέω ὁπλίζω . προστίθημι δέ ὡς ἀλύω καί ἀνιάω τις ὑπό ὁ ἄρχω ἀναιρέω μανθάνω . ἐγώ δέ οὗτος διεξέρχομαι , καί ὁ πανευφημέω μονάζων ὁ παρρησία οὐ ἡγέομαι Δίκαιος παραδίδωμι λήθη , καί ὁ νόμος ἐκεῖνος Ὀνησιφόρον δείκνυμι ὅς ὁ μέγας Ἀμβρόσιος Κγραφῆναι παραινέω . τίμι οὗτος ὁ μέγας Θεοδόσιος καί ὁ τίμιος κεφαλή ὁ τίμιος προυρομος καί βαπτιστής Ἰωάννης ἄγω ἐν Κωνσταντινούπολις , εὑρίσκω μέν πρότερος παρά τις μοναχός ὁ Μακεδόνιος αἵρεσις , ριτινω Σ ἐκ Ἱερουσαλήμ εἰς Κιλικία ἔρχομαι διατρίβω . Μαρδόνιος δέ ὁ εὐνοῦχος οὗτος μανθάνω καί μηνύω Οὐάλης , μετακομίζω ἐκ πρόσθη . ξις αὐτός ἐν Κωνσταντινούπολις . ὡς δέ καταλαμβάνω ἐν κώμη κοσιλαος , οὐκέτι μετέρχομαι ὁ ὄχημα ὁ τόπος , καίπερ πολύς ὁ ἡμίονος μαστιγόω τότε μέν οὖν ἀποτίθημι ὁ ἅγιος κεφαλή ἐν ὁ προαιρέω κώμη , κρίνω ὁ Θεός μή τοιοῦτος δῶρον ἀξιόω ὁ Οὐάλης . Θεοδόσιος δέ ὁ εὐσέβεια ἀμείβω ὁ θεός μετάγω αὐτός ὁ βασιλεύς συγχωρέω , ὅς καί ἐν ὁ ὁ [ ροδρομος ἀποτίθημι ναός . μετά δέ ὁ κατάλυσις ὁ τύραννος Εὐγένιος ἀῤῥωστήσας ὁ βασιλεύς ὁ υἱός αὐτός Ἀρκάδιος καί Ὁνώριος ὁ βασίλειος διανέμω , καί ὁ μέν πρέσβυς ὁ οἰκεῖος δίδωμι ἡγεμονία , ὁ νέος δέ ὁ Εὐρώπη ὁ σκῆπτρον . ἔχω δέ ὁ εἰς θεός εὐσέβεια ἀμφότερος παραινέω . Ζεύς οὗτος γάρ , φημί , καί ὁ εἰρήνη φυλάσσω , καί πόλεμος καταλύω , καί πολέμιος τρέπω , καί τρόπαιον ἀνίστημι , καί νίκη βραβεύω . οὗτος καί ὁ τοιοῦτος τίς παῖς αὐτός καί διάδοχος παραινέω ὁ βίος ἀπολείπω , ἀείμνηστος κλέος καί ἀξιάγαστος ὁ πᾶς καταλείπω .