georgius-cedrenus.compendium-historiarum 529
πον ἐπιόντα ἰδὼν ὑπέχυ σκάμνον τινὰ τὴν πληγὴν βουλόμενος ἐκφυγεῖν · ἀλλὰ καιρίαν κατὰ γαστέρα πληγεὶς τῶν ἐγκάτων ἐκχυθέντων αὐτῷ παρεδόθη θανάτῳ . Καὶ ὁ μὲν Θεόκτιστος ἀνῃρέθη τοῦτον τὸ σρόπον , τὴν δὲ ἀναίρεσιν αὐτοῦ πυθόμενος ὁ Μανουήλ εὐθὺς ἧκε πρὸς τὰ βασίλεια , καὶ ὥσπερ ἐνθουσιάσας εἰπεῖν λέγεται πρὸς τὸν Βάρδαν · ὥίφος γυμνώσας εἰς Θεοκτίστου φόνον , Ὅπλιζε σαυὸν εἰς σφαγὰς καθ´ ἡμέραν . Μετὰ δὲ τὴν τοῦ Θεοκτίστου σφαγὴν ὁ Βάρδας τὴν τοῦ κανικλείου τιμὴν εἰς ἑαυτὸν ἀνελάμβανεν . Ἡ βασιλὶς δὲ Θεοδώρα ὡς ᾔσθετο τῶν πεπραγμένων , λυσίκομός τις ἔθει καὶ ὀδυρμῶν ἐπλήρου τὰ βασίλεια , ἀμφοτέρους τε τόν τε υἱὸν καὶ τὸν ἀδελφὸν λόγοις ὀνειδιστικοῖς καὶ ἀραῖς ὑπέβαλλε καὶ τοιοῦτον θάνατον ὑποσχεῖν κατηρᾶτο . Οἱ δὲ τοὺς ὀνειδισμοὺς ταύτης μὴ φέροντες , ἅμα δὲ καὶ ὁ Βάρδας τῶν κατὰ σκοπὸν ἐχόμενος , ἔγνωσαν καὶ ταύτην ποιήσασθαι ἐκποδὼν καὶ λοιπὸν ἀδεῶς καὶ ἀνεμποδίστως τὸ δοκοῦν διαπράττεσθαι . Ὅπερ ἐκείνη καταφωράσασααὶ γὰρ ἦν ἰδεῖν καὶ στοχάσασθαι δυνατὴ ) ἀντιπράττειν μὲν οὐκ ᾤετο δεῖν , [ Ρ . ὄέε ] φόνους καὶ χύσεις αἱμάτων ἐκφεύγουσα , τὸν δ´ ἐναποκείμενον τοῖς ἀνακτόροις πλοῦτον ἔκρινε τῇ συγκλήτῳ ποιήσασθαι φανερὸν , τοῦ τε υἱοῦ τὴν ἀκρατῆ δαπάνην κωλύουσα καὶ τὴν ἰδίαν οἰκονομίαν κηρύττουσα . Τὴν σύγκλητον οὗν ἐκκλησιάσασα καὶ εἰς ἐπήκοον στᾶσα τοιούτους ἀπέδοτο λόγους · « Χίλια μὲν . ὧ πατέρες , πρὸς τοῖς ἐννενήκοντα τῷ βασιλικῷ ταμιείῳ χρυσοῦ ἐναπόκεινται κεντηνάρια , ἀργύρου δὲ ὡσεὶ τριῶν χιλιάδων , ὧν τὰ μὲν ὁ ἐμὸς ἀνὴρ ἐπορίσατο , τὰ δ´ αὐτὴ μετὰ τὸν ἐκείνου συνέλεξα θάνατον , ἄλλος τε πλοῦτος πολὺς καὶ ποικίλος . Διὰ τοῦτο δὲ τοῦτον ἐκπομπεύω ὑμῖν , ἵν εἰ μετὰ τὴν ἐμὴν ἀπὸ τῶν ἀνακτόρων κάθοδον ὁ ἐμὸς ἔχῃ λέγειν υἱὸς καὶ ὑμέτερος . βασιλεὺς ὡς ἐνδεῆ καταλέλοιπα τὰ βασίλεια πλούτου , μὴ εὐχερῶς πιστεύηται . » Καὶ ἅμα λέγουσα τοὺς τῶν βασιλικῶν χρημάτων ταμίας παρίστη καὶ συγκατανεύοντας εἶχε πρὸς τὰ λεγόμενα . Καὶ ἡ μὲν βασιλὶς ἀσπασμὸν δοῦσα τῇ συγκλήτῳ , καὶ πάσῃ ἐνεργείᾳ καὶ διοικήσει ἀποταξαμένη , ἔξεισι τοῦ παλατίου . Ὁ δὲ τῶν Βασιλείων πλοῦτος τοσοῦτος ὢν καὶ τηλικοῦτος εἰς οὐδεμίαν ἐχώρησεν ὄνησιν τῇ ἀπονοίᾳ τοῦ Μιχαήλ . Ταῖς γὰρ τῶν ἴππων ἀμίλλαις , εἴ πέρ τις ἕτερος , ἀγαλλόμενος καὶ ἡνιοχεῖν ἐκεῖσε αὐτὸς οὐ παραιτούμενος , τῶν συμπαιζόντων αὐτῷ καὶ συνηνιοχούντων καὶ συναμιλλωμένων ἐκ τοῦ θείου υἱοθετούμενος τὰ τέκνα βαπτίσματος τὸν βασιλικὸν κατεκένου πλοῦτον , ἑκατὸν ὀγδοήκοντα καὶ τοὐλάχιστον πεντήκοντα τῷ καθεκάστῳ παρεχόμενος λίτρας . Καί ποτέ τινι ἀνδρὶ ὃν πατρίκιον ἐτιμήσατο έριος οὺτος ἐκαλεῖτο , διὰ τὴν τοῦ προσώπου αὐτοῦ οὕτω καλούμενος κατὰ ἀντίφρασιν ἀγριότητα , κολακείᾳ μὲν ὑπερβάλλοντι τὸν ἐπὶ Τιβερίου Ἱμέριον , βωμολοχοῦντι δὲ κατὰ τὴν τράπεζαν καὶ αἰσχρολογοῦντι καὶ ἀναιδῶς ἀποπέρδοντι , ἀκούοντος δὲ τοῦ βασιλέως καὶ τῶν συνδείπνων , ὡς καὶ κηρὸν ἀποσβεννύει τῳ ψόφῳ , χρυσίου δέδωκε λίτρας ρʹ .
Lemmas: πως ἔπειμι εἶδον ὑπέχω σκαμνίον τις ὁ πληγή βούλομαι ἐκφεύγω · ἀλλά καίριος κατά γαστήρ πλήσσω ὁ ἔγκατα ἐκχέω αὐτός παραδίδωμι θάνατος . καί ὁ μέν Θεόκτιστος ἀναιρέω οὗτος ὁ σροπως , ὁ δέ ἀναίρεσις αὐτός πυνθάνομαι ὁ Μανουήλ εὐθύς ἵημι πρός ὁ βασίλεια , καί ὥσπερ ἐνθουσιάζω εἶπον λέγω πρός ὁ Βάρδα · ὁράω γυμνόω εἰς θεόκτιστος φόνος , ὁπλίζω σαυὸν εἰς σφαγή καθ´ ἡμέρα . μετά δέ ὁ ὁ θεόκτιστος σφαγή ὁ Βάρδας ὁ ὁ κανίκλειον τιμή εἰς ἑαυτοῦ ἀναλαμβάνω . ὁ βασιλίς δέ Θεοδώρα ὡς αἰσθάνομαι ὁ πράσσω , λυσίκομος τις ἔθος καί ὀδυρμός πληρόω ὁ βασίλεια , ἀμφότερος τε ὁ τε υἱός καί ὁ ἀδελφός λόγος ὀνειδιστικός καί ἀρή ὑποβάλλω καί τοιοῦτος θάνατος ὑπέχω καταράομαι . ὁ δέ ὁ ὀνειδισμός οὗτος μή φέρω , ἅμα δέ καί ὁ Βάρδας ὁ κατά σκοπός ἔχω , γιγνώσκω καί οὗτος ποιέω ἐκποδών καί λοιπός ἀδεῶς καί ἀνεμπόδιστος ὁ δοκέω διαπράσσω . ὅπερ ἐκεῖνος καταφωράω γάρ εἰμί ὁράω καί στοχάζομαι δυνατός ) ἀντιπράσσω μέν οὐ οἴομαι δήω , [ Ρ . ΟΕΕ ] φόνος καί χύσις αἷμα ἐκφεύγω , ὁ δδʹ ἐναπόκειμαι ὁ ἀνάκτορον πλοῦτος κρίνω ὁ σύγκλητος ποιέω φανερός , ὁ τε υἱός ὁ ἀκρατής δαπάνη κωλύω καί ὁ ἴδιος οἰκονομία κηρύσσω . ὁ σύγκλητος ἐν ἐκκλησιάζω καί εἰς ἐπήκοος ἵστημι τοιοῦτος πωλέω λόγος · « Χίλια μέν . ἵημι πατήρ , πρός ὁ ἐννενήκοντα ὁ βασιλικός ταμιεῖον χρυσός ἐναπόκειμαι κεντηνάριον , ἄργυρος δέ ὡσεί τρεῖς χιλιάς , ὅς ὁ μέν ὁ ἐμός ἀνήρ πορίζω , ὁ δδʹ αὐτός μετά ὁ ἐκεῖνος συλλέγω θάνατος , ἄλλος τε πλοῦτος πολύς καί ποικίλος . Ζεύς οὗτος δέ οὗτος ἐκπομπεύω σύ , ἵνα εἰμί μετά ὁ ἐμός ἀπό ὁ ἄναξ κάθοδος ὁ ἐμός ἔχω λέγω υἱός καί ὑμέτερος . βασιλεύς ὡς ἐνδεής καταλείπω ὁ βασίλεια πλοῦτος , μή εὐχερής πιστεύω . » καί ἅμα λέγω ὁ ὁ βασιλικός χρῆμα τάμιας παρίστημι καί συγκατανεύω ἔχω πρός ὁ λέγω . καί ὁ μέν βασιλίς ἀσπασμός δήω ὁ σύγκλητος , καί πᾶς ἐνέργεια καί διοίκησις ἀποτάσσω , ἔξειμι ὁ Παλάτιον . ὁ δέ ὁ βασίλειος πλοῦτος τοσοῦτος εἰμί καί τηλικόσδε εἰς οὐδείς χωρέω ὄνησις ὁ ἀπόνοια ὁ Μιχαήλ . ὁ γάρ ὁ ἵππος ἅμιλλα , εἰμί περ τις ἕτερος , ἀγάλλομαι καί ἡνιοχέω ἐκεῖσε αὐτός οὖον παραιτέομαι , ὁ συμπαίζω αὐτός καί συνηνιοχέω καί συναμιλλωμένων ἐκ ὁ θεῖον υιοθετώ ὁ τέκνον βάπτισμα ὁ βασιλικός κατεκένου πλοῦτος , ἑκατόν ὀγδοήκοντα καί τοὐλάχιστον πεντήκοντα ὁ καθέκαστος παρέχω λίτρα . καί ποτός τις ἀνήρ ὅς πατρίκιος τιμάω Ἔριος οὗτος καλέω , διά ὁ ὁ πρόσωπον αὐτός οὗτος καλέω κατά ἀντίφρασις ἀγριότης , κολακεία μέν ὑπερβάλλω ὁ ἐπί Τιβέριος Ἱμέριος , βωμολοχέω δέ κατά ὁ τράπεζα καί αἰσχρολογέω καί ἀναιδής ἀποπέρδομαι , ἀκούω δέ ὁ βασιλεύς καί ὁ σύνδειπνον , ὡς καί κηρός ἀποσβέννυμι ὁ ψόφος , χρυσίον δίδωμι λίτρα ῥεῖα .