georgius-cedrenus.compendium-historiarum 545
τῷ τῆς μονῆς ἡγουμένῳ ὁ μάρτυς ἐφίσταται Διομήδης , κελεύων ἐξελθεῖν εἰς τὸν τῆς μονῆς πυλῶνα καὶ ὀνομαστὶ καλέσαι Βασίλειον , καὶ τὸν ὑπακούσαντα εἰσαγαγεῖν εἰς τὸ μοναστήριον καὶ ἐπιμελείας ἀξιῶσαι · κεχρισμένον γὰρ εἶναι τοῦτον βασιλέα παρὰ Θεοῦ , καὶ αὐτὸν μέλλειν εἰς ἀνοικοδομὴν καὶ αὔξησιν τῆς παρούσης γενέσθαι μονῆς . Ὁ δὲ καθηγούμενος φάντασμα τὸ θεαβὲν εἶναι ὑπολογισάμενος ἐν οὐδενὶ λόγῳ τὰ λαληθέντα ἐποιήσατο , ἀλλὰ πάλιν ἑαυτὸν τῷ ὕσνω ἐπεδεδώκει . Τὰ ὅμοια δὲ πάλιν ἐκ δευτέρου θεασάμενος , ἐπεὶ μὴ ἀνέφερε , νωθής τις ὢν καὶ ὑπνώδης , ἐκ τρίτου βλέπει τὸν μάρτυρα οὐκέθ´ ἡσύχως καὶ πράως παρακελευόμενον , ἀλλὰ καὶ λίαν σφοδρῶς ἀπειλοῦντα καὶ μάστιγας τῷ δοκεῖν ἐπιφέροντα , εἰ μὴ θᾶττον ὑπηρετήσει τοῖς λεγομένοις , Τότε δ´ οὖν ἔμφοβος διυπνισθεὶς καὶ πᾶν ὄκνον ἐκτιναξάμενος τῷ πυλῶνι ἐφίσταται , καὶ κατὰ τὸ θεῖον πρόσταγμα ἐκάλει · Βασίλειε . Καὶ ὃς εὐθύς · Ἰδοὺ ἐγὼ , κύριε · τί προστάσσεις τῷ δούλῳ σου ; Εἴσω δὲ αὐτὸν τῆς μονῆς εἰσαγαγὼν δεούσης τε θεραπείας καὶ ἐπιμελείας ἠξίωσε καὶ πάσης μετέδωκε φιλοφροσύνης , Εἶτ´ ἐχεμυθεῖν ἀσφαλισάμενος καὶ μὴ ἔκπυστον πρός τινα θέσθαι , ἀλλὰ παρ´ ἑαυτῷ φυλάττειν τὸ μυστήριον παρεγγυήσας , τὴν τοῦ μάρτυρος αὐτῷ ἐφανέρωσε πρόῤῥησιν , καὶ μετὰ τὴν ἔκβασιν τῶν πραγμάτων ἑαυτοῦ τε καὶ τῆς μονῆς μεμνῆσθαι ἐδυσώπει . [ Ρ . ὅθΙ ] Τοῦ δὲ ὡς ὑπὲρ ἑαυτὸν τὸ πρᾶγμα ἀποσειομένου , καὶ μᾶλλον ἀξιοῦντος τὸν ἡγούμενον εἰσοικισθῆναι τινι τῶν ἐμφανεστέρων εἰς δουλείαν , ἀσπασίως ἑαυτὸν εἰς τοῦτον ἐκδέδωκεν ὁ ἡγούμενος , καὶ ἐπεὶ συνήδως εἶχε πρὸς τὴν τοιαύτην μονὴν ὁ τοῦ βασιλέως Μιχαὴλ καὶ τοῦ Βάρδα τοῦ Καίσαρος συγγενὴς Θεόφιλος , ὃν ὑποκοριζόμενοι διὰ τὸ μικρὸν τῆς ἡλικίας Θεοφιλίτζην ἐκάλουν , τούτῳ συνέστησε τὸν Βασίλειον ἀεὶ σπουδὴν ἔχοντι γενναίους καὶ εὐειδεῖς καὶ ἐπ´ ἀνδρίᾳ διαβοήτους κεκτῆσθαι περὶ αὐτὸν ὑπηρέτας · τοιούτους γὰρ προσλαμβάνων Σηρικαῖς τε εὐθὺς ἐκόσμει ἐσθῆσι καὶ τῇ ἄλλῃ καταστολῇ διαπρεπῶς κατελάμπρυνε . Τούτοις ἐγκαταλεγέντα τὸν Βασίλειον καὶ κατὰ πολὺ προὔχειν τῶν ἄλλων δοκοῦντα κατὰ τὴν σωματικὴν ῥώμην καὶ ψυχικὴν ἀνδρίαν πρωτοστράτωρα τοῦτον προβάλλεται . Ἀεὶ δὲ τοῖς ἔμπροσθεν ἐπεκτεινόμενος ἡμέραν ἐξ ἡμέρας ἐπὶ πλέον ἠγαπᾶτο παρὰ τοῦ Θεοφίλου , καὶ ἐπὶ τοῖς οἰκείοις προτερήμασιν ἐθαυμάζετο · ἦν γὰρ κατά τε χεῖρα γενναῖος καὶ κατὰ ψυχὴν θαῤῥαλέος καὶ πρὸς πᾶν τὸ κελευόμενον ὀξὺς πε καὶ ἐπιτήδειος , Καὶ ὁ μὲν Βασίλειος ἦν ἐν τούτοις , ἡ δὲ μήτηρ αὐτοῦ ἐγλίχετο μαθεῖν πῶς αὐτῷ τὰ κατὰ τὴν ὀδόν ἔσχε καὶ ποία τις αὐτὸν παῦλα τῶν πόνων ἐδέξατο . Δυσθυμοῦσα δὲ καὶ ἀσχάλλουσα ὁρᾷ καθ´ ὕπνους μέγα φυτὸν κυπαρίσσῳ προσεοικὸς , ἔνδον τῆς αὐλῆς αὐτῆς ἑστηκὸς , χρυσοῖς πυκαζόμενον φύλλοις καὶ χρυσοῦς τοὺς κλάδους καὶ τὸ στέλεχος ἔχον , οὗ ἐφὑπερθεν ὁ ταύτης υἱὸς Βασίλειος ἐκαθέζετο . Διυπνισθεῖσα δὲ διηγεῖται τὸ ὅραμά τινι τῶν εὐλαβῶν γυναικῶν · ἡ δὲ εὐθυμεῖν τε ἐπέτρεπεν ἐπὶ τῷ υἱῷ , καὶ τὸ ὁραθὲν ἐπικρίνουσα βασιλέα Ῥωμαίων γενέσθαι τὸν υἱὸν αὐτῆς ἀπεφαίνετο . Τοῖς προτέροις οὖν καὶ τοῦτο προσλαβοῦσα λοιπὸν ἡ μήτηρ οὐκέτι´ τὸ ἀπὸ τοῦδε περὶ αὐτοῦ ἐδυσφόρει , ἀλλ´ ἔχαιρε καὶ χρηστὰς ἐπὶ τῷ υἱῷ ἔτρεφε τὰς ἐλπίδας . Συνέβη δὲ κατ´ ἐκεῖνο καιροῦ Θεόφιλον τὸν τοῦ Ὡασιλείου κύριον δημοσίων χάριν πραγμάτων ἀποσταλῆναι εἰς Πελοπόννησον . Εἴπετο τούτῳ καὶ ὁ Βασίλειος ,
Lemmas: ὁ ὁ μονή ἡγέομαι ὁ μάρτυς ἐφίστημι Διομήδης , κελεύω ἐξέρχομαι εἰς ὁ ὁ μονή πύλη καί ὀνομαστί καλέω Βασίλειος , καί ὁ ὑπακούω εἰσάγω εἰς ὁ μοναστήριον καί ἐπιμέλεια ἀξιόω · χρίω γάρ εἰμί οὗτος βασιλεύς παρά Θεός , καί αὐτός μέλλω εἰς ἀνοικοδομή καί αὔξησις ὁ πάρειμι γίγνομαι μονή . ὁ δέ καθηγούμενος φάντασμα ὁ θεαβὲν εἰμί ὑπολογίζομαι ἐν οὐδείς λόγος ὁ λαλέω ποιέω , ἀλλά πάλιν ἑαυτοῦ ὁ ὕω ἐπιδίδωμι . ὁ ὅμοιος δέ πάλιν ἐκ δύο θεάομαι , ἐπεί μή ἀναφέρω , νωθής τις εἰμί καί ὑπνώδης , ἐκ τρίτος βλέπω ὁ μάρτυς οὐκέθ´ ἥσυχος καί πρᾶος παρακελεύομαι , ἀλλά καί λίαν σφοδρός ἀπειλέω καί μάστιξ ὁ δοκέω ἐπιφέρω , εἰμί μή ταχύς ὑπηρετέω ὁ λέγω , τότε δδʹ οὖν ἔμφοβος διυπνίζω καί πᾶς ὄκνος ἐκτινάσσω ὁ πύλη ἐφίστημι , καί κατά ὁ θέω πρόσταγμα καλέω · Βασίλειος . καί ὅς εὐθύς · ἰδέ ἐγώ , κύριος · τίς προστάσσω ὁ δοῦλος σύ ; εἴδομαι δέ αὐτός ὁ μονή εἰσάγω δήω τε θεραπεία καί ἐπιμέλεια ἀξιόω καί πᾶς μεταδίδωμι φιλοφροσύνη , Εἶτε ἐχεμυθέω ἀσφαλίζω καί μή ἔκπυστος πρός τις τίθημι , ἀλλά παρ´ ἑαυτοῦ φυλάσσω ὁ μυστήριον παρεγγυάω , ὁ ὁ μάρτυς αὐτός φανερόω πρόρρησις , καί μετά ὁ ἔκβασις ὁ πρᾶγμα ἑαυτοῦ τε καί ὁ μονή μιμνήσκω δυσωπέω . [ Ρ . ὅθι ] ὁ δέ ὡς ὑπέρ ἑαυτοῦ ὁ πρᾶγμα ἀποσείω , καί μᾶλλον ἄξιος ὁ ἡγέομαι εἰσοικίζω τις ὁ ἐμφανής εἰς δουλεία , ἀσπασίως ἑαυτοῦ εἰς οὗτος ἐκδίδωμι ὁ ἡγέομαι , καί ἐπεί συνήδως ἔχω πρός ὁ τοιοῦτος μονή ὁ ὁ βασιλεύς Μιχαήλ καί ὁ Βάρδα ὁ Καῖσαρ συγγενής Θεόφιλος , ὅς ὑποκορίζομαι διά ὁ μικρός ὁ ἡλικία Θεοφιλίτζης καλέω , οὗτος συνίστημι ὁ Βασίλειος ἀεί σπουδή ἔχω γενναῖος καί εὐειδής καί ἐπι ἀνδρεία διαβόητος κτάομαι περί αὐτός ὑπηρέτης · τοιοῦτος γάρ προσλαμβάνω σηρικός τε εὐθύς κοσμέω ἐσθής καί ὁ ἄλλος καταστολή διαπρεπής καταλαμπρύνω . οὗτος ἐγκαταλέγω ὁ Βασίλειος καί κατά πολύς προέχω ὁ ἄλλος δοκέω κατά ὁ σωματικός ῥώμη καί ψυχικός ἀνδρεία πρωτοστράτορας οὗτος προβάλλω . ἀείς δέ ὁ ἔμπροσθεν ἐπεκτείνω ἡμέρα ἐκ ἡμέρα ἐπί πλέω ἀγαπάω παρά ὁ Θεόφιλος , καί ἐπί ὁ οἰκέω προτέρημα θαυμάζω · εἰμί γάρ κατά τε χείρ γενναῖος καί κατά ψυχή θαρραλέος καί πρός πᾶς ὁ κελεύω ὀξύς2 μετά καί ἐπιτήδειος , καί ὁ μέν Βασίλειος εἰμί ἐν οὗτος , ὁ δέ μήτηρ αὐτός γλίχομαι μανθάνω πῶς αὐτός ὁ κατά ὁ ὀδούς ἔχω καί ποῖος τις αὐτός παῦλα ὁ πόνος δέχομαι . δυσθυμέω δέ καί ασχαλλουω ὁράω καθ´ ὕπνος μέγας φυτόν κυπάρισσος προσέοικα , ἔνδον ὁ αὐλή αὐτός ἵστημι , χρυσός πυκάζω φύλλον καί χρύσεος ὁ κλάδος καί ὁ στέλεχος ἔχω , ὅς ἐφύπερθεν ὁ οὗτος υἱός Βασίλειος καθέζομαι . διυπνίζω δέ διηγέομαι ὁ ὅραμα τις ὁ εὐλαβής γυνή · ὁ δέ εὐθυμέω τε ἐπιτρέπω ἐπί ὁ υἱός , καί ὁ ὁράω ἐπικρίνω βασιλεύς Ῥωμαῖος γίγνομαι ὁ υἱός αὐτός ἀποφαίνω . ὁ πρότερος οὖν καί οὗτος προσλαμβάνω λοιπός ὁ μήτηρ οὐκέτι ὁ ἀπό ὅδε περί αὐτός δυσφορέω , ἀλ χαίρω καί χρηστός ἐπί ὁ υἱός τρέφω ὁ ἐλπίς . συμβαίνω δέ κατ´ ἐκεῖνος καιρός Θεόφιλος ὁ ὁ ωασιλειος κύριος δημόσιος χάρις πρᾶγμα ἀποστέλλω εἰς Πελοπόννησος . εἶπον οὗτος καί ὁ Βασίλειος ,