georgius-cedrenus.compendium-historiarum 496
αὖτε κατὰ τὴν καταγωγὴν ἐφάνη πολέμιον , παρεμἔολὴν πηξάμενος ὀχυρὰν , τοὺς μὲν ἐπιτηδείους εἰς προνομὴν ἐξαπέστειλεν , αὐτὸς δὲ τοὺς λοιποὺς ἔχων ἄρτι δὴ τοῦ πνεύματος ἐπακμάζοντος , κἀκείνων ποῤῥωτέρω σταδίων δέκα ἢ καὶ ιεʹ γενομένων , πῦρ ἐμβαλὼν ταῖς ναυσὶ τὰς πάσας κατέφλεξε , φεισάμενος τὸ παράπαν οὐδεμιᾶς . Ὁ δὲ στρατὸς(καὶ γὰρ ἐπαλινόστουν εὐθέως ἐκδειματωθέντες , τῳ παραδόξῳ τοῦ θεαθέντος πράγματος καταπλαγέντες τὴν αἰτίαν ἐπυνθάνοντο καὶ εἰς λόγους ἦλθον νεωτερικούς . Ἐπεὶ δὲ ἤκουον ἃ πάλαι ὥδινον , ὡς « Αὐτοί τε τούτων ὑμεῖς αἴτιοι , ἀποικίαν ζητοῦντες καὶ γῆν ἀγαθὴν , ἐμοὶ δὲ ταύτης οὐδετέρα νενόμισται κρείττων , εἰς ταύτην ἦλθον τὴν ὁδὸν , τὰ ὑμῖν τε θυμήρη πράττων καὶ ἐμαυτὸν τῆς ἐξ ὑμῶν ἀπαλλάττων ὀχλήσεως . » Ὡς δὲ καὶ γυναικῶν καὶ παίδων ἐμέμνηντο , « Καὶ γυναῖκες , ἔφη ὁ Ἀπόχαψ , ὧδε , ἡμέτεραι αἰχμάλωτοι , καὶ παῖδες μετὰ μικρὸν ἐξ αὐτῶν . » Τούτοις , τοῖς λδγοις κατασιγασθέντες , καὶ ἀποδοχῆς ἄξια κρίναντες τὰ λεγόμενα , τάφρον μὲν ἤγειραν πρῶτον βαθεῖαν , καὶ χάρακας ἐν ταύτη καταπήξαντες , ἔνθα καὶ νῦν λαβὼν τὴν ἐπωνυμίαν ὁ τόπος ὅώζει τὴν προσηγορίαν , Χάνδαξ ὀνομαζόμενος , ἐκεῖσε διενυκτέρευον . Χρόνος οὐκ ἐῤῥύη πολὺς , καὶ τὰ πραττόμενα ἡ φήμη τὸν βασιλέα ἐδίδασκε . Καὶ ὃς τῷ πρωτοσπαθαρίῳ Φωτεινῷ τῶν Ἀνατολικῶν στρατηγοῦντι τὰ τῆς Κρήτης ἅπαντα ἀνατίθησιν . [ Ρ ὃΙθ ] Οὗτος ἐκεῖσε παραγενόμενος καὶ τὰ πάντα καταμαθὼν τὸν βασιλέα ἀνεδίδασκε τὰ πραττόμενα , καὶ δύναμιν ἠξίου πέμπειν τὴν ἐκεῖθεν ἀποσοβήσουσαν τοὺς ἐχθρούς . Δαμιανὸν γοῦν τινα ὄντα κόμητα τοῦ βασιλικοῦ ἱπποστασίου καὶ πρωτοσπαθάριον μετὰ πολλῆς δυνάμεως καὶ παρασκευῆς ὁ βασιλεὺς ἀπέστειλεν εἰς βοήθειαν τοῦ στρατηγοῦ Φωτεινοῦ , οἶ καὶ ἑνωθέντες κατὰ τῶν Ἀγαρηνῶν ὡπλίζοντο . Εἰς οὐδὲν δὲ χρήσιμον αὐτοῖς τὸ τέλος ἐνεπεράνθη · αὐτός τε γὰρ ὁ Δαμιανὸς κατὰ τὴν πρώτην προσβολὴν καιρίαν πληγείς καὶ θανὼν καὶ τοῖς λοιποῖς τροπῆς γέγονεν αἴτιος , καὶ ὁ Φωτεινὸς μόλις ἐν δρόμωνι διασώζεται καὶ τῷ βασιλεῖ τῶν πραχθέντων αὐτάγγελος γίνεται . Ἀλλ´ οὕτος μὲν , ἐπεὶ διὰ τιμῆς ἤγετο τῷ βασιλεῖ πάντως , τὴν τῆς Σικελίας στρατηγίαν αὖθις τῆς Κρήτης ἀλλάσσεται · τοῖς δὲ Σαρακηνοῖς ἐν ταραχῇ καὶ μερίμνῃ διέπειν Ιδουθέντες ἐν τῷδε τῷ τόπῳ , καὶ ἅμα λέγων τὸν Χάνδακα τούτοις ὑπέδειξε . δεξιὸν τόπον καὶ εὐφυῆ πρὸς πᾶσαν εὐετηρίαν . Ἐν τούτῳ πόλιν ἰδρύσαντες καὶ οἷόν τινα πάσης ἀκρόπολιν τῆς νήσου καὶ ἐκ ταύτης ὁρμώμενοι τὴν ὅλην κατέτρεχον νῆσον καὶ τὰς λοιπάς . Ἐδουλώσαντο δὲ τοὺς αὐτόχθονας καὶ τὰς ἐν τῇ Κρήτῃ πόλεις πλὴν μιᾶς . Τότε δὴ καὶ ὁ Κύριλλος ὁ Γορτύνης πρόεδρος στέφει τελειοῦται Κμαρτυρικῷ , μὴ θελήσας ἀρνήσασθαι τὸν Χριστόν . Καὶ Κρήτη μὲν ἑάλω τοῦτον τὸν τρόπον ,
Lemmas: αὖτε κατά ὁ καταγωγή φαίνω πολέμιος , παρεμἔολὴν πήγνυμι ὀχυρός , ὁ μέν ἐπιτήδειος εἰς προνομή ἐξαποστέλλω , αὐτός δέ ὁ λοιπός ἔχω ἄρτι δή ὁ πνεῦμα ἐπακμάζω , ἐκεῖνος πρόσω στάδιος δέκα ἢ καί ἵημι γίγνομαι , πῦρ ἐμβάλλω ὁ ναῦς ὁ πᾶς καταφλέγω , φείδομαι ὁ παράπαν οὐδείς . ὁ δέ στρατός γάρ παλινοστέω εὐθύς ἐκδειματόω , ὁ παράδοξος ὁ θεάομαι πρᾶγμα καταπλάσσω ὁ αἴτιος πυνθάνομαι καί εἰς λόγος ἔρχομαι νεωτερικός . ἐπεί δέ ἀκούω ὁ πάλαι ὠδίνω , ὡς « αὐτός τε οὗτος σύ αἴτιος , ἀποικία ζητέω καί γῆ ἀγαθός , ἐγώ δέ οὗτος οὐδέτερος νομίζω ἀγαθός , εἰς οὗτος ἔρχομαι ὁ ὁδός , ὁ σύ τε θυμαρής πράσσω καί ἐμαυτοῦ ὁ ἐκ σύ ἀπαλλάσσω ὄχλησις . » ὡς δέ καί γυνή καί παῖς μιμνήσκω , « καί γυνή , φημί ὁ Ἀπόχα , ὧδε , ἡμέτερος αἰχμάλωτος , καί παῖς μετά μικρός ἐκ αὐτός . » οὗτος , ὁ λδγοις κατασιγάζω , καί ἀποδοχή ἄξιος κρίνω ὁ λέγω , τάφρος μέν ἐγείρω πρῶτος βαθύς , καί χάραξ ἐν οὗτος καταπήγνυμι , ἔνθα καί νῦν λαμβάνω ὁ ἐπωνυμία ὁ τόπος ὅσος ὁ προσηγορία , Χάνδαξ ὀνομάζω , ἐκεῖσε διανυκτερεύω . Χρόνος οὐ ῥέω πολύς , καί ὁ πράσσω ὁ φήμη ὁ βασιλεύς διδάσκω . καί ὅς ὁ πρωτοσπαθάριος Φωτεινός ὁ ἀνατολικός στρατηγός ὁ ὁ Κρήτη ἅπας ἀνατίθημι . [ Ρ Ἰθʹ ] οὗτος ἐκεῖσε παραγίγνομαι καί ὁ πᾶς καταμανθάνω ὁ βασιλεύς ἀναδιδάσκω ὁ πράσσω , καί δύναμις ἀξιόω πέμπω ὁ ἐκεῖθεν ἀποσοβέω ὁ ἐχθρός . Δαμιανός γοῦν τις εἰμί κόμης ὁ βασιλικός ιπποστάσιο καί πρωτοσπαθάριος μετά πολύς δύναμις καί παρασκευή ὁ βασιλεύς ἀποστέλλω εἰς βοήθεια ὁ στρατηγός Φωτεινός , οἶς καί ἑνόω κατά ὁ Ἀγαρηνός ὁπλίζω . εἰς οὐδείς δέ χρήσιμος αὐτός ὁ τέλος ἐμπίμπρημι · αὐτός τε γάρ ὁ Δαμιανός κατά ὁ πρῶτος προσβολή καίριος πλήσσω καί θνήσκω καί ὁ λοιπός τροπή γίγνομαι αἴτιος , καί ὁ Φωτεινός μόλις ἐν δρόμων διασῴζω καί ὁ βασιλεύς ὁ πράσσω αὐτάγγελος γίγνομαι . Ἀλ οὗτος μέν , ἐπεί διά τιμή ἄγω ὁ βασιλεύς πάντως , ὁ ὁ Σικελία στρατηγία αὖθις ὁ Κρήτη ἀλλάσσω · ὁ δέ Σαρακηνός ἐν ταραχή καί μέριμνα διέπω ιδουθεω ἐν ὅδε ὁ τόπος , καί ἅμα λέγω ὁ Χάνδακας οὗτος ὑποδείκνυμι . δεξιός τόπος καί εὐφυής πρός πᾶς εὐετηρία . ἐν οὗτος πόλις ἰδρύω καί οἷος τις πᾶς ἀκρόπολις ὁ νῆσος καί ἐκ οὗτος ὁρμάω ὁ ὅλος κατατρέχω νῆσος καί ὁ λοιπός . δουλόω δέ ὁ αὐτόχθων καί ὁ ἐν ὁ Κρήτη πόλις πλήν εἷς . τότε δή καί ὁ Κύριλλος ὁ Γόρτυς πρόεδρος στέφω τελειόω Κμαρτυρικῷ , μή ἐθέλω ἀρνέομαι ὁ Χριστός . καί Κρήτη μέν ἁλίσκομαι οὗτος ὁ τρόπος ,