georgius-cedrenus.compendium-historiarum 284
οίνυν τὸ μὲν εὐρεῖν τὸ δίκαιον ἔργον , τὸ δὲ μὴ διασθειρειν ἐργωδέστερον ἐπειδὰν εὑρεθῇ , οὐ δεῖ ἐπιῤΚριπτειν ἑαυτόν τινα τῷ κρίνειν . Τότε γοῦν ὀρθῶς ὅρος ιῆς δικαιοσύνης σώζεται , ὅταν τῇ μὲν αἰτίᾳ ἡ κρίσις , τῇ δὲ κρίσει ὁ ἔλεγχος , τῷ δὲ ἐλέγχῳ ἡ ψῆφος ἡ πρὸς ποιότητα τοῦ ἁμαρτήματος τὴν τιμωρίαν ὁρίζουσα . [ Ρ . Δθθ ] Ἰστέον τοίνυν ὡς ἐν τῇ παλαιὰ Διαθήκη περὶ τῆς ἁγίας καὶ ὁμοουσίου καὶ ζωοποιοῦ Τριάδος μυστικῶς ἡ διδασκαλία ἐγκατέσπαρται , ὡς καὶ Φίλωνα καίτοι γε Ἰουδαῖον ἄνδρα ὑπάρχοντα καὶ ζηλωτὴν , δι´ ὧν καταλέλοιπε συγγραμμάτων , ἀπομάχεσθαι τῇ οἰκείᾳ θρησκείᾳ . Βασανίζων γὰρ τὸ εἰρημένον , Ἑν εἰκόνι Θεοῦ ἐποίησα τὸν ἄνθρωπον , ἠναγκάσθη ὑπὸ τῆς ἀληθείας καὶ ἐξεβιάσθη καὶ τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον θεολογῆσαι . Τί γὰρ εἰ καὶ δεύτερον τὸν συναῖδιον Λόγον τῷ Πατρὶ καὶ ἀριθμοῦ καὶ χρόνων ἀνώτερον ὄντα καλεῖ , τής ἀληθείας μὴ ἐφικνούμενος ; Ὅμως ἔννοιαν ἔσχε καὶ ἑτέρου προσὡπου . Οὐκ ἐνταῦθα δὴ μόνον ἔπαθε τοῦτο , ἀλλὰ καὶ τὸ Θεὸς καὶ τὸ Κύριος ἑρμηνεῦσαι πειρώμενος τῆς βασιλικωτάτης Τριάδος ἔννοιαν ἔσχε . Φάσκων γὰρ ἕτι εἶς ἐστιν ὁ Θεὸς , οὐ πρὸς τὸν ἀριθμὸν κατέδραμε τῆς μονάδος , ἀλλὰ πρὸς τὸ μυστήριον τῆς ἁγίας Τριάδος τὸ τῶν μὲν πάντη διαιρετῶν ἑνικώτερον , τῶν δὲ ὄντως μοναδικῶν ἀφθονώτερον . Καὶ οὑτω κατὰ κράτος εἶλεν αὐτοῦ τὴν ψυχήν ὡς ἀναγκασθῆναι διαῤῥήδην τοῦτο φάναι καὶ ἐν γράμμασι καταλεῖψαι . Δύο μὲν γὰρ εἶπε τὰς τοῦ ὄντος δυνάμεις , ὧν ἡ μὲν ποιητικὴ καὶ εὐεργετικὴ φύσει καλεῖται Θεὸς , ἡ δὲ βασιλικὴ καὶ τιμωρητικὴ Κύριος · οὐ πόῤῥω βαίνων τοῦ φήσαντος · Χριστὸς Θεοῦ δύναμις καὶ Θεοῦ σοφία · δύναμις οὐκ ἀνυπόστατος , ἀλλ´ ἐνυπόστατος , καὶ παντοδύναμος , καὶ ὑποστάσεως δημιουργὸς , καὶ ἰσοσθενὴς ἐκείνου οὗ δύναμίς ἐστι . Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς Φίλων περὶ Θεοῦ θεάματος , οὗ εἶδε Μωϋσῆς ἐν τῇ βάτῳ , ἐκφράζων ἔφη · Θέαμα ἐκπληκτικώτατον . Εἶτα ὁρᾷ μετ´ ὀλίγον κατὰ μέσον τῆς φλογὸς μορφήν τινα περικαλλεστάτην , ἐμφερῆ οὐδενὶ τῶν ὁρατῶν , θεοειδέστατον ἄγαλμα , φῶς αὐγοειδέστερον τοῦ πυρὸς ἀπαστράπτουσαν · ἣν ἐάν τις ὑπετόπησεν εἰκόνα τοῦ ὄντος εἶναι , καλῶς ὑπείληφεν . Εἰ δέ τις περὶ τῆς εἰκόνος ἀκριβῶς μαθεῖν βούλεται , ἀκουέτω Παύλου λέγοντος περὶ τοῦ Υἱοῦ · « Ὅς ἐστιν εἰκὼν τοῦ Θεοῦ τοῦ ἀοράτου . » Οὐκοῦν κἀκεῖνος θεολογίας ὀρθοδόξου ἅπτεται . Μὴ γὰρ τὴν ἀκρίβειαν ζήτει παρὰ τοῦ δυνηθέντος ὅλως διὰ σύνεσιν εἰλικρινῆ κατοπτεῦσαι τὴν ἀλήθειαν καὶ τῇ ἰδίᾳ θρησκείᾳ ἀπομάχεσθαι . Ἀλλ´ ἐκεῖνο ἐννόει , ὅτι εἰς ἓν πρόσωπον οὐ συνέκλεισε τὴν θεολογίαν , ὡς οἱ ἀπαίδευτοι καὶ κακόσχολοι τῶν Ἰουδαίων καθηγηταὶ προλήψει τινὶ κατεχόμενοι δογματίζουσιν . Οὐκ ἐκ πούτων δὲ μόνων πληκτικωτάτων ὄντων εἰς ταύτην προήχθη , ὥς γε ἡγοῦμαι , τὴν ἔννοιαν , ἀλλὰ καὶ ἐκ τοῦ · « Ποιήσωμεν ἄνθρωπον κατ´ εἰκόνα ἡμετέραν καὶ καθ’´ ὁμοίωσιν · » καὶ ἐκ τοῦ , « Ἔβρεξε Κύριος πῦρ παρὰ Κυρίου · » καὶ ἐκ τοῦ , « Εἶπεν ὁ Κύριος τῷ Κυρίῳ μου , Κάθου ἐκ δεξιῶν μου , » καὶ ἐκ [ Ρ.θ ] τοῦ « ὅτι ἐν σοὶ ὁ Θεὸς , καὶ σὺ εἶ ὁ Θεός . » Τοὺς γὰρ λέγοντας
Lemmas: οίνυν ὁ μέν εὑρίσκω ὁ Δίκαιος ἔργον , ὁ δέ μή διασθειρεω ἐργώδης ἐπειδάν εὑρίσκω , οὖον δεῖ ἐπιρρίπτω ἑαυτοῦ τις ὁ κρίνω . τότε γοῦν ὀρθῶς ὅρος εἷς δικαιοσύνη σῴζω , ὅταν ὁ μέν αἴτιος ὁ κρίσις , ὁ δέ κρίσις ὁ ἔλεγχος , ὁ δέ ἔλεγχος ὁ ψῆφος ὁ πρός ποιότης ὁ ἁμάρτημα ὁ τιμωρία ὁρίζω . [ Ρ . Δθθ ] ἰστέον τοίνυν ὡς ἐν ὁ παλαιός διαθήκη περί ὁ ἅγιος καί ὁμοούσιος καί ζωοποιός Τριάς μυστικός ὁ διδασκαλία ἐγκατασπείρω , ὡς καί Φίλων καίτοι γε Ἰουδαῖος ἀνήρ ὑπάρχω καί ζηλωτός , δις ὅς καταλείπω σύγγραμμα , ἀπομάχομαι ὁ οἰκεῖος θρησκεία . βασανίζω γάρ ὁ εἴρω , ἑν εἰκών Θεός ποιέω ὁ ἄνθρωπος , ἀναγκάζω ὑπό ὁ ἀλήθεια καί ἐκβιάζω καί ὁ ὁ Θεός Λόγος θεολογέω . τις γάρ εἰμί καί δύο ὁ συναδικέω Λόγος ὁ πατήρ καί ἀριθμός καί χρόνος ἀνώτερος εἰμί καλέω , ὅς ἀλήθεια μή ἐφικνέομαι ; ὅμως ἔννοια ἔχω καί ἕτερος πρόσωπον . οὐ ἐνταῦθα δή μόνος πάσχω οὗτος , ἀλλά καί ὁ θεός καί ὁ Κύριος ἑρμηνεύω πειράω ὁ βασιλικός Τριάς ἔννοια ἔχω . φάσκω γάρ ἔτι εἰμί εἰμί ὁ θεός , οὖον πρός ὁ ἀριθμός κατατρέχω ὁ μόνος , ἀλλά πρός ὁ μυστήριον ὁ ἅγιος Τριάς ὁ ὁ μέν πάντῃ διαιρετός ἑνικός , ὁ δέ εἰμί μοναδικός ἄφθονος . καί οὗτος κατά κράτος αἱρέω αὐτός ὁ Ψυχή ὡς ἀναγκάζω διαρρήδην οὗτος φαίνω καί ἐν γράμμα καταλείβω . δύο μέν γάρ εἶπον ὁ ὁ εἰμί δύναμις , ὅς ὁ μέν ποιητικός καί εὐεργετικός φύσις καλέω θεός , ὁ δέ βασιλικός καί τιμωρητικός Κύριος · οὖον πόρρω βαίνω ὁ φημί · Χριστός Θεός δύναμις καί Θεός σοφία · δύναμις οὐ ἀνυπόστατος , ἀλ ἐνυπόστατος , καί παντοδύναμος , καί ὑπόστασις δημιουργός , καί ἰσοσθενής ἐκεῖνος ὅς δύναμις εἰμί . καί πάλιν ὁ αὐτός Φίλων περί Θεός θέαμα , ὅς ὁράω Μωϋσῆς ἐν ὁ βάτος , ἐκφράζω φημί · θέαμα ἐκπληκτικός . εἶτα ὁράω μετέ ὀλίγος κατά μέσος ὁ φλόξ μορφή τις περικαλλής , ἐμφερής οὐδείς ὁ ὁρατής , θεοειδής ἄγαλμα , φάος αὐγοειδής ὁ πυρός ἀπαστράπτω · ὅς ἐάν τις ὑποτοπέω εἰκών ὁ εἰμί εἰμί , καλῶς ὑπολαμβάνω . εἰμί δέ τις περί ὁ εἰκών ἀκριβῶς μανθάνω βούλομαι , ἀκούω Παῦλος λέγω περί ὁ υἱός · « ὅς εἰμί εἰκών ὁ Θεός ὁ ἀόρατος . » οὐκοῦν ἐκεῖνος θεολογία ὀρθόδοξος ἅπτω . μή γάρ ὁ ἀκρίβεια ζητέω παρά ὁ δύναμαι ὅλως διά σύνεσις εἰλικρινής κατοπτεύω ὁ ἀλήθεια καί ὁ ἴδιος θρησκεία ἀπομάχομαι . Ἀλ ἐκεῖνος ἐννοέω , ὅτι εἰς εἷς πρόσωπον οὖον συγκλείω ὁ θεολογία , ὡς ὁ ἀπαίδευτος καί κακόσχολος ὁ Ἰουδαῖος καθηγητής προλαμβάνω τις κατέχω δογματίζω . οὐ ἐκ ποῶ δέ μόνος πληκτικός εἰμί εἰς οὗτος προάγω , ὅς γε ἡγέομαι , ὁ ἔννοια , ἀλλά καί ἐκ ὁ · « ποιέω ἄνθρωπος κατ´ εἰκών ἡμέτερος καί καθίημι ὁμοίωσις · » καί ἐκ ὁ , « βρέχω Κύριος πῦρ παρά κύριος · » καί ἐκ ὁ , « εἶπον ὁ Κύριος ὁ κύριος ἐγώ , κάθημαι ἐκ δεξιός ἐγώ , » καί ἐκ [ Ρ.θ ] ὁ « ὅτι ἐν σύ ὁ θεός , καί σύ εἰμί ὁ Θεός . » ὁ γάρ λέγω