georgius-cedrenus.compendium-historiarum 588
τοῦτο ἐῤῥιμμένον ἰδόντος , εἰληφότος τε καὶ ἀναγνόντος , πολλὴ κατέσχεν ἀπορία τοὺς συμπαρόντας , διστάζοντος ἑκάστου καὶ ἀγνοοῦντος τὸν ῥίψαντα . Κατέσχε δὲ καὶ τὸν βασιλέα ἀθυμία πολλὴ , καὶ τὸν πεποιηκότα ἐζήτει . Γέγονε δὲ κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον καὶ ἔκλειψις σελήνης μεγίστη , δι´ ἣν ὁ βασιλεὺς τὸν μητροπολίτην Συνάδων μετεκαλέσατο ΙΙανταλέοντα , τῆς ἀστρονομικῆς παιδείας ἐν μνήσει τυγχάνοντα [ Ρ . ΟΟ ] , τὸ τῆς ἐκλείψεως ἀποτέλεσμα μαθεῖν ὀριγνώμενος . Ὃν εἰσερχόμενον πρὸς τὸν βασιλέα ὁ Σαμωνᾶς ἰδίᾳ παραλαβὼν ἠρώτησεν εἰς τίνα τὴν κάκωσιν ἔσεσθαι , καὶ τόνδε φάναι ὅτι Εἰς σέ · τὴν ιγʹ δὲ τοῦ Ἰουνίου διερχόμενος ἡμέραν οὐδὲν ἔκτοτε πείσῃ κακόν . Ἐρωτηθεὶς δὲ καὶ παρὰ τοῦ βασιλέως περὶ τούτου εἶπεν ὅτι εἰς τὸ δεύτερον πρόσωπον ἡ κάκωσις ἐπισκήψει . Ὑπώπτευεν οὖν Α βασιλεὺς δεύτερον πρόσωπον εἶναι τὸν ἑαυτοῦ ἀδελφὸν Ἀλέξανδρον . Καὶ τὰ μὲν τῆς προῤῥήσεως ἢν ἔσχεν ἀπόβασιν , προϊὼν ὁ λόγος δηλώσει · Μιχαὴλ δὲ τοῦ Τζιρίθωνος κατ´ ἰδίαν τῷ βασιλεῖ προσελθόντος καὶ καταμηνύσαντος ὡς ὁ Σαμωνᾶς εἴη τὸ πιτ . τάκιον πεποιηκὼς , παρευθὺς καταβιβάζεται εἰς τὸν οἶκον αὐτοῦ καὶ ἀποκείρεται μοναχὸς , εἶτα ἐν τῇ μόνη τοῦ πατριάρχου Εὐθυμίου ἀπάγεται , κἀκεῖθε διαλοιδορηθεὶς εἰς τὴν τοῦ Μαρτινακίου μετατίθεται . Ταῦτα δὲ ἐπράχθη μήπω τῆς ὡρισμένης προθεσμίας πάρὰ τοῦ μητροπολίτου διαδραμούσης . Ἐποίησε δὲ ἀντ´ αὐτοῦ τὸν Κωνσταντῖνον παρακοιμώμενον . Ἔκτισε δὲ αὐτῷ καὶ μοναστήριον ἐν ταῖς Νοσσιαῖς , ἐπ´ ὀνόματι τοῦ Σωτῆρος , ὃ καὶ ἐνεκαίνισεν ἅμα Εὐθυμίῳ τοῦ πατριάρχη . Ἀγαρηνῶν δὲ ἐξελθόντων μετὰ πλοίων τριακοσίων , ὧν ἡγεῖτο Δαμιανός τε ὁ τῆς Τύρου ἀμηρᾶς καὶ Λέων ὁ Τριπολίτης , Ἱμέριος ὁ λογοθέτης ναύαρχος ὤν τῶν Ῥωμαίων κατὰ τὸν Οκτώβριον μῆνα συνήντησε τούτοις εἰς Σάμον , ἦς ἐστρατήγει Ῥωμανὸς ὁ Λακαπηνός . Καὶ συλπλακεὶς τοῖς μετ´ αὐτοῦ ἡττήθη , καὶ τῶν ὑπ´ αὐτὸν νεῶν διασκεδασθεισῶν , μόλις αὐτὸς διεσώθη εἰς Μιτυλήνην . Κοιλιαχῷ δὲ νοσήματι ληφθεὶς ὁ βασιλεὺς , καὶ ἐπὶ χρόνον τῷ τοιούτῳ πάθει κατεργασθεὶς καὶ εἰς ἐσχάτην ἀδυναμίαν ἐληλακὼς , μόλις ἠδυνήθη ἐν τῷ τῆς ἐγκρατείας καιρῷ τὴν συνήθη ποιήσασθαι δημηγορίαν . Συνηθροισμένης γὰρ τῆς συγκλήτου τοιούτων ἤρξατο πρὸς αὐτοὺς λόγων · « Τὸ μὲν ἐμὸν σαρκίον , ὦ φίλοι , νόσω ἐκτρυχωἐν ἀπέῤῥευσε , καὶ ἠ ἰσχὺς ἐπιλέλοιπε , καὶ τάχα οὐκέτι μεθ´ ὑμῶν βιοτεύω , οὐδὲ καταλήψομαι τὴν τοῦ Δεσπότου Χριστοῦ Ἀνάστασιν . Μίαν τοίνυν καὶ τελευταίαν ὑμᾶς αἰτῶ τήνδε τὴν χάριν , ἀπομνημονεῦσαι ἣν εἶχον πρὸς ὑμᾶς χρηστὴν διάθεσιν , καὶ ἀντὶ ταύτης εὔνοιαν τῇ ἐμῇ συζύγῳ διατηρῆσαι καὶ τῷ υἱῷ . » Καὶ ἡ μὲν τοῦ βασιλέως δημηγορία τοιαύτη , ἡ δὲ σύγκλητος βουλὴ ὑπέσχετο δακρυῤῥοοῦσα καὶ μετ´ ὀλοφυρμῶν λύπῃ μὲν συνέχεσθαι ἀπαραμυθήτῳ τοιούτου στερισκομένη δεσπότου καὶ βασιλέως , εὔνοιαν δὲ διατηρήσειν εἴς τε τὴν δέσποιναν καὶ τὸν ἡμέτερον δεσπότην καὶ βασιλέα καὶ σὸν υἱὸν , ὥστε , εἰ δεήσει , μυριάκις ἔμπροσθεν αὐτῶν ἀποθανεῖν . Ταῦτα εἰποῦσα ἡ σύγκλητος καὶ τελευταῖον ἀσπασμὸν ἀποδοῦσα τῷ βασιλεῖ ἀπηλλάγη . Οὐ μήν γε καὶ εὐθὺς ὁ βασιλεὺς ἐτελεύτησεν , ἀλλὰ διετέλεσε νοσηλευόμενος καὶ σφακελιζόμενος
Lemmas: οὗτος ῥίπτω ὁράω , λαμβάνω τε καί ἀναγιγνώσκω , πολύς κατέχω ἀπορία ὁ συμπάρειμι1 , διστάζω ἕκαστος καί ἀγνοέω ὁ ῥίπτω . κατέχω δέ καί ὁ βασιλεύς ἀθυμία πολύς , καί ὁ ποιέω ζητέω . γίγνομαι δέ κατά ὁ αὐτός χρόνος καί ἔκλειψις σελήνη μέγας , δις ὅς ὁ βασιλεύς ὁ μητροπολίτης συνᾴδω μετακαλέω ιιανταλεοειντα , ὁ αστρονομικός παιδεία ἐν μιμνήσκω τυγχάνω [ Ρ . ὅς ] , ὁ ὁ ἔκλειψις ἀποτέλεσμα μανθάνω ὀριγνάομαι . ὅς εἰσέρχομαι πρός ὁ βασιλεύς ὁ Σαμωνάς ἴδιος παραλαμβάνω ἐρωτάω εἰς τίς ὁ κάκωσις εἰμί , καί ὅδε φαίνω ὅτι εἰς σός · ὁ πνίξ δέ ὁ Ἰούνιος διέρχομαι ἡμέρα οὐδείς ἔκτοτε πείθω κακός . ἐρωτάω δέ καί παρά ὁ βασιλεύς περί οὗτος εἶπον ὅτι εἰς ὁ δύο πρόσωπον ὁ κάκωσις ἐπίσκηψις . ὑποπτεύω οὖν Α βασιλεύς δύο πρόσωπον εἰμί ὁ ἑαυτοῦ ἀδελφός Ἀλέξανδρος . καί ὁ μέν ὁ πρόρρησις εἄν ἔχω ἀπόβασις , προέρχομαι ὁ λόγος δήλωσις · Μιχαήλ δέ ὁ Τζιρίθωνος κατ´ ἴδιος ὁ βασιλεύς προσέρχομαι καί καταμηνύω ὡς ὁ Σαμωνάς εἰμί ὁ Πιτ . τάκιος ποιέω , παρευθύς καταβιβάζω εἰς ὁ οἶκος αὐτός καί ἀποκείρω μοναχός , εἶτα ἐν ὁ μόνος ὁ πατριάρχης Ευθυμίου ἀπάγω , ἀκέω διαλοιδορέομαι εἰς ὁ ὁ Μαρτινακίου μετατίθημι . οὗτος δέ πράσσω μήπω ὁ ὁρίζω προθεσμία παρά ὁ μητροπολίτης διατρέχω . ποιέω δέ ἀντ´ αὐτός ὁ Κωνσταντῖνος παρακοιμώμενος . κτίζω δέ αὐτός καί μοναστήριον ἐν ὁ νοσσιος , ἐπι ὄνομα ὁ Σωτήρ , ὅς καί ἐγκαινίζω ἅμα Εὐθύμιος ὁ πατριάρχης . Ἀγαρηνός δέ ἐξέρχομαι μετά πλοῖον τριακόσιοι , ὅς ἡγέομαι Δαμιανός τε ὁ ὁ Τύρος ἀμηρᾶς καί Λέων ὁ Τριπολίτης , Ἱμέριος ὁ λογοθέτης ναύαρχος εἰμί ὁ Ῥωμαῖος κατά ὁ Οκτώβριος μείς συναντάω οὗτος εἰς Σάμος , εἰμί στρατηγέω Ῥωμανός ὁ Λακαπηνός . καί συλπλακεὶς ὁ μετέ αὐτός ἡσσάομαι , καί ὁ ὑπό αὐτός νέος διασκεδάννυμι , μόλις αὐτός διασῴζω εἰς Μιτυλήνη . κοιλιηχω δέ νόσημα λαμβάνω ὁ βασιλεύς , καί ἐπί χρόνος ὁ τοιοῦτος πάθος κατεργάζομαι καί εἰς ἔσχατος ἀδυναμία ἐλαύνω , μόλις δύναμαι ἐν ὁ ὁ ἐγκράτεια καιρός ὁ συνήθης ποιέω δημηγορία . συναθροίζω γάρ ὁ σύγκλητος τοιοῦτος ἄρχω πρός αὐτός λόγος · « ὁ μέν ἐμός σαρκίον , εἰμί φίλος , νόσος ἐκτρυχόω απορρέω , καί ὁ ἰσχύς ἐπιλείπω , καί τάχα οὐκέτι μεθ´ σύ βιοτεύω , οὐδέ καταλαμβάνω ὁ ὁ δεσπότης Χριστός Ἀνάστασις . μία τοίνυν καί τελευταῖος σύ αἰτέω ὅδε ὁ χάρις , ἀπομνημονεύω ὅς ἔχω πρός σύ χρηστός διάθεσις , καί ἀντί οὗτος εὔνοια ὁ ἐμέω σύζυγος διατηρέω καί ὁ υἱός . » καί ὁ μέν ὁ βασιλεύς δημηγορία τοιοῦτος , ὁ δέ σύγκλητος βουλή ὑπισχνέομαι δακρυρροέω καί μετέ ὀλοφυρμός λύπη μέν συνέρχομαι ἀπαραμύθητος τοιοῦτος στερίσκω δεσπότης καί βασιλεύς , εὔνοια δέ διατήρησις εἰς τε ὁ δέσποινα καί ὁ ἡμέτερος δεσπότης καί βασιλεύς καί σός υἱός , ὥστε , εἰμί δήω , μυριάκις ἔμπροσθεν αὐτός ἀποθνῄσκω . οὗτος εἶπον ὁ σύγκλητος καί τελευταῖος ἀσπασμός ἀποδίδωμι ὁ βασιλεύς ἀπαλλάσσω . οὖον μείς γε καί εὐθύς ὁ βασιλεύς τελευτάω , ἀλλά διατελέω νοσηλεύω καί σφακελίζω