georgius-cedrenus.compendium-historiarum 497
Τῶν ἐμφυλίων δὲ πολέμων ἀπαλλαγείς ὁ βασιλεὺς Μιχαὴλ οὐ τῷ Θεῷ τὴν νίκην ἐπέγραψεν , ἀλλὰ τῇ ἑαυτοῦ φρονήσει καὶ στρατηγίᾳ · διὸ καὶ ὑπὸ φρονήματος φυσηθεὶς ἀκάθεκτος ἦν τὴν ὁρμήν . Τῆς γαμετῆς οὖν τελευτησάσης αὐτοῦ ὑπεποιεῖτο μὲν τὸν ἄζυγα βίον , λάθρα δὲ πρὸς τοὺς προὔχοντας τῆς συγκλήτου πέμπων ἀνέπεισε παρ´ αὐτῶν παρακαλεῖσθαι ἑτέρᾳ συζευχθῆναι γυναικὶ , εἰ μὴ πεισθείη δὲ , καὶ βίαν ἐπενεγκεῖν ἀπειλούντων , πρόφασιν δῆθεν εὔσχημον προτεινομένων , ὡς οὐ δέον αὐτοὺς Κμὲν ὑπὸ βασιλεῖ τάττεσθαι , τὰς δὲ αὐτῶν γυναῖκας δεσποίνης στερεῖσθαι καὶ βασιλίδος . Ἐπέπειστο οὖν ὀψέ ποτέ διὰ τῶν ἐπιπλόστων λόγων , καὶ πρῶτα μὲν ἀπῄτει χειρόγραφα τοὺς ὑπηκόους εὐνοίας , ὡς αὐτήν τε τὴν ἐσομένην αὐτῷ γυναῖκα καὶ τὰ ἐξ αὐτῆς τεχθησόμενα μετὰ τὸν αὐτοῦ θάνατον ὑπερβαλλόντως τιμήσουσι , καὶ μετ´ ἐκεῖνον βασιλέας ἔχοιεν κἀκείνην δέσποιναν . Οὕτως οὐ τοῦ κατ´ ἐκεῖνον , ἀλλὰ καὶ τοῦ μετ´ αὐτὸν ὤετο κρατήσειν αἰῶνος . Εἶτα καὶ ταῖς μετὰ τέχνης αἰτήσεσι πείθεται τῆς συγκλήτου , [ Ρ ἔτι ] καὶ ἠγάγετο πρὸς γάμον γυναῖκά τινα πάλαι νυμφευθεῖσαν Χριστῷ καὶ τὸν μοναδικὸν ἀσπασαμένην βίον κἀν τῷ ἐν τῇ Πριγκήπῳ μοναστηρίῳ μονάζουσαν ἐκ παιδός · Εὐφροσύνη ταύτης ἡ κλῆσις , πατρὸς δὲ λέγεται εἶναι Κωνσταντίνου τοῦ βασιλέως , ὃν ἡ μήτηρ Εἰρήνη δικαίως διὰ τὰς σφετέρας ἀπετύφλωσεν ἀκολασίας . Καὶ ταῦτα μὲνἐπράττετο τῇδε . Ὁ δὲ Μιχαὴλ ἕτερον στόλον ἐκπέμπει κατὰ τῶν ἐν Κρήτῃ Σαρακηνῶν , στρατηγὸν ἐπιστήσας αὐτοῖς Κρατερὸν τὸν τῶν Κιβυῤῥαιωτῶν διέποντα τὴν ἀρχήν · ὃς ἑβδομήκοντα διήρεις τὰς ὑφ´ ἑαυτὸν λαβὼν καὶ τὰς ἐκ τῶν ἄλλων νήσων ἁπάσας , ἐν τῇ Κρήτῃ γενόμενος μετὰ μεγίστου φρυάγματος οὐδὲ τοὺς Ἀγαρηνοὺς ὑποκλινομένους εὐρεν , ἀλλὰ καὶ αὐτοὺς γενναίως ὑποστάντας τὸν κίνδυνον . συμπλοκῆς δὲ γενομένης , ἤδη τοῦ ἡλίου τὰς ἁκρωρείας αὐγάζοντος ἄχρι μεσούσης ἡμέρας , οὐδέτερον μέρος ἀπέκλινεν , ἀλλὰ γενναίως ἀντέχοντες ἐκαρτέρουν . Ἄρτι δὲ τῆς ἡμέρας κλινούσης πονήσαντες οἱ Κρῆτες ἐνέδωκαν εἰς φυγὴν , καὶ πολλοὶ μὲν αὐτῶν ἐν τῷ πολέμῳ ἀπέθανον , πλείονες δὲ τὰ ὅπλα ῥίψαντες ᾐχμαλωτίσθησαν . Τάχα δ´ ἅν ἑάλω καὶ ἡ πόλις αὐθημερὸν , εἰ μὴ νὺξ ἐπιγενομένη ἀνέτρεψε τέλεον τὰ πράγματα . Ῥωμαῖοι μὲν γὰρ ὡς ἤδη τάχα νενικηκότες , καὶ πάντας αὔριον ἐν βραχεῖ βραχεῖς ὄντας ἐλπίσαντες συλλαβεῖν , ὡς ἐν οἰκείᾳ , ἀλλ´ οὐκ ἐν ἀλλοτρίᾳ διάγοντες , πρὸς πότους καὶ τρυφὰς ἐξεβάκχευον , μήτε τινὸς φυλακῆς , μήτ ἄλλης σωτηρίας φροντίσαντες , ὕπνου δὲ μόνου καὶ τῆς πάντα ῥαδίως ἀνατρεπούσης ἀναπαύλης τε καὶ ῥαστώνης . Ὅθεν περὶ μέσας νύκτας οἱ Κρῆτες , ἐπειδὴ τῶν ἑαυτῶν φυλάκων ὡς ἐν ἀπορία ἀγρυπνοῦντες οἵνῳ καὶ ὕπνῳ τοὺς τῆς Ῥωμαῖκῆς παρεμβολῆς ἐμάνθανον κατεχομένους , αὐθωρὸν ἐπιπεσόντες μετ´ ἀλαλαγμοῦ καὶ μέθῃκατεσχημένους εὐρόντες ἅπαντας ἄρδην ἀπώλεσαν , ὡς μηδ´ ἄγγελον , τοῦτο δὴ τὸ τοῦλόγου , περιλειφθῆναι . Μόνος δ´ ὁ στρατηγὸς ἐμπορικοῦ τινος πλοίου ἐπιβὰς τὴν σωτηρίαν ἐαυτῷ ἐμνηστεύετο . Ὡς δὲ πολλὰ ζητήσας ὁ τῶν Σαρακηνῶν ἀρχηγὸς τοῦτον οὐχ εὕρισκεν
Lemmas: ὁ ἐμφύλιος δέ Πολέμων ἀπαλλάσσω ὁ βασιλεύς Μιχαήλ οὖον ὁ Θεός ὁ Νίκη ἐπιγράφω , ἀλλά ὁ ἑαυτοῦ φρόνησις καί στρατηγία · διό καί ὑπό φρόνημα φυσάω ἀκάθεκτος εἰμί ὁ ὁρμή . ὁ γαμετή οὖν τελευτάω αὐτός ὑποποιέω μέν ὁ ἄζυγος βίος , λάθρῃ δέ πρός ὁ προέχω ὁ σύγκλητος πέμπω ἀναπείθω παρ´ αὐτός παρακαλέω ἕτερος συζεύγνυμι γυνή , εἰμί μή πείθω δέ , καί βία ἐπιφέρω ἀπειλέω , πρόφασις δῆθεν εὔσχημος προτείνω , ὡς οὖον δήω αὐτός ΚΜΕ ὑπό βασιλεύς τάσσω , ὁ δέ αὐτός γυνή δέσποινα στερέω καί βασιλίς . πείθω οὖν ὀψέ ποτός διά ὁ ἐπιπλόστων λόγος , καί πρῶτος μέν ἀπαιτέω χειρόγραφος ὁ ὑπήκοος εὔνοια , ὡς αὐτός τε ὁ εἰμί αὐτός γυνή καί ὁ ἐκ αὐτός τίκτω μετά ὁ αὐτός θάνατος ὑπερβαλλόντως τιμάω , καί μετέ ἐκεῖνος βασιλεύς ἔχω ἐκεῖνος δέσποινα . οὕτως οὖον ὁ κατ´ ἐκεῖνος , ἀλλά καί ὁ μετέ αὐτός οἴομαι κρατέω αἰών . εἶτα καί ὁ μετά τέχνη αἴτησις πείθω ὁ σύγκλητος , [ Ρ ἔτι ] καί ἄγω πρός γάμος γυνή τις πάλαι νυμφεύω Χριστός καί ὁ μοναδικός ἀσπάζομαι βίος ἐν ὁ ἐν ὁ Πρίγκηπος μοναστήριον μονάζω ἐκ παῖς · Εὐφροσύνη οὗτος ὁ κλῆσις , πατήρ δέ λέγω εἰμί Κωνσταντῖνος ὁ βασιλεύς , ὅς ὁ μήτηρ Εἰρήνη δικαίως διά ὁ σφέτερος ἀποτυφλόω ἀκολασία . καί οὗτος ἐμπράσσω ὅδε . ὁ δέ Μιχαήλ ἕτερος στόλος ἐκπέμπω κατά ὁ ἐν Κρήτη Σαρακηνός , στρατηγός ἐφίστημι αὐτός Κρατερός ὁ ὁ κιβυρραιους διέπω ὁ ἀρχή · ὅς ἑβδομήκοντα διαιρέω ὁ ὑφ´ ἑαυτοῦ λαμβάνω καί ὁ ἐκ ὁ ἄλλος νῆσος ἅπας , ἐν ὁ Κρήτη γίγνομαι μετά μέγας φρύαγμα οὐδέ ὁ αγαρηνός ὑποκλίνομαι εεὐρνυμι , ἀλλά καί αὐτός γενναῖος ὑφίστημι ὁ κίνδυνος . συμπλοκή δέ γίγνομαι , ἤδη ὁ ἥλιος ὁ ἀκρώρεια αὐγάζω ἄχρι μέσος ἡμέρα , οὐδέτερος μέρος ἀποκλίνω , ἀλλά γενναῖος ἀντέχω καρτερέω . ἄρτι δέ ὁ ἡμέρα κλίνω πονέω ὁ Κρής ἐνδίδωμι εἰς φυγή , καί πολύς μέν αὐτός ἐν ὁ πόλεμος ἀποθνῄσκω , πλείων δέ ὁ ὅπλον ῥίπτω αἰχμαλωτίζω . Τάχα δδʹ ὅς ἁλίσκομαι καί ὁ πόλις αὐθήμερος , εἰμί μή νύξ ἐπιγίγνομαι ἀνατρέπω τελέω ὁ πρᾶγμα . Ῥωμαῖος μέν γάρ ὡς ἤδη τάχα νικάω , καί πᾶς αὔριον ἐν βραχύς βραχύς εἰμί ἐλπίζω συλλαμβάνω , ὡς ἐν οἰκεῖος , ἀλ οὐ ἐν ἀλλότριος διάγω , πρός πότος καί τρυφή ἐκβακχεύω , μήτε τις φυλακή , μήτʼ ἄλλος σωτηρία φροντίζω , ὕπνος δέ μόνος καί ὁ πᾶς ῥᾳδίως ἀνατρέπω ἀνάπαυλα τε καί ῥαστώνη . ὅθεν περί μέσος νύξ ὁ Κρής , ἐπεί ὁ ἑαυτοῦ φύλαξ ὡς ἐν ἀπορία ἀγρυπνέω οἶνος καί ὕπνος ὁ ὁ Ῥωμαῖκός παρεμβολή μανθάνω κατέχω , αὐθωρός ἐπιπίπτω μετέ ἀλαλαγμός καί μέθῃκατεσχημένους εὑρίσκω ἅπας ἄρδην ἀπόλλυμι , ὡς μηδ´ ἄγγελος , οὗτος δή ὁ τουλογος , περιλείπομαι . Μόνος δδʹ ὁ στρατηγός ἐμπορικός τις πλοῖον ἐπιβαίνω ὁ σωτηρία αὐτός μνηστεύω . ὡς δέ πολύς ζητέω ὁ ὁ Σαρακηνός ἀρχηγός οὗτος οὐ εὑρίσκω