georgius-cedrenus.compendium-historiarum 182
ἑιὸ καὶ εὗρον · ἐγγὺς γὰρ Κύριος πᾶσι τοῖς ἐπικαλουμένοις αὐτὸν ἐν ἀληθείᾳ , κατὰ τὸν θεῖον Δαβίδ . φαίνεται γὰρ εἰναι διὰ τῆς νυκτὸς Εὐλαλίω τῷ ἐπισκόπῳ γυνή τις εὐσταλὴς καὶ κοσμία , κρείττων ἦ κατὰ ἄνθρωπον , ὑποτιθεμένη αὐτῷ καὶ λέγουσα , ὅτι Ἐπάνω τῆς πύλης τῆς πόλεως , ἐν τῷδε τῷ τόπῳ , διὰ τόνδε τὸν τρόπον , ἡ τιμία εἰκὼν τοῦ Χριστοῦ ἀποκέκρυπται , ἡν ἀναζητήσας καὶ λαβὼν πάντα ΙΡ . Γ ] αἰσίως πράξεις . Ὁ δ´ ἐπίσκοπος χαρᾶς ἀφάτου πλησθεὶς καὶ τὸν τόπον καταλαβὼν καὶ τοῦτον διαῤῥήξας , ὢ τοῦ θαύματος ! εὖρε τὴν θείαν εἰκόνα ἀδιαλώβητον καὶ κεχαραγμένην καὶ τὴν θρυαλλίδα ἐν τοσούτῳ χρόνῳ μὴ ἀποσβεσθεῖσαν , ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ πρὸς φυλακὴν ἐπιτεθέντι πρὸ τοῦ λύχνου κεράμῳ ἐκτυπωθὲν ἕτερον ὁμοίωμα ἀπαράλλακτον τοῦ πρωτοτύπου . Τοῦτο λαβών ὁ ἐπίσκοπος μετὰ χαρᾶς ἀμέτρου , καὶ λιτανεύσας καὶ εὐχαριστήσας , κατέλαβε τὸν τόπον καθ´ ὃν οἱ Πέρσαι διώρυττον . Ὡς δὲ πλησίον ἀλλήλων ἐγένοντο ἐν τῷ ὀρύγματι , ἀπὸ τῆς λυχνίας ἐκείνης ἐλαίου ἐπιστάξαντες εἰς τὸ γὺτρεπισμένον πῦρ πάντας ἀπώλεσαν ἄρὸην . Ἀλλὰ καὶ τὴν ἔξωθεν ἀναφθεῖσαν πυρὰν ὑπὸ τῶν Περσῶν κατὰ τῶν ἔνδον , ἡν ἄπειρος ὕλη ὑπέτρεφεν , ὡς πλησίον αὐτῆς ἐγένετο ὁ ἐπίσκοπος μετὰ τοῦ θείου ἐκτυπώματος , ἐξαίφνης βίαιος ἄνεμος ἐγερθεὶς κατὰ τῶν ἀναφλεγόντων ταύτην ἀντέστρεψει , οὓς καὶ ἐμπυρίζουσα ἀπέστρεψε . Ταῦτα παθόντες μᾶλλον ἢ δράσαντες οἱ Πέρσαι , οὐχ ἅπαξ , ἀλλὰ δίς καὶ πολλάκις , μετ´ αἰσχύνης ἀπείρου ὑπεχώρησαν ἄπρακτοι . Ἐπεὶ δὲ πρὸς τὴν βασιλεύουσαν τῶν πόλεων πανταχόθεν συνεῤῥύη τὰ ἁγιώτατα καὶ κάλλιστα , ἦν δὲ ἄρα θεῖον βούλημα καὶ τὴν ἱερὰν ταύτην καὶ θείαν εἰκόνα μετὰ τῶν ἄλλων ἀποθησαυρισθῆναι καλῶν , ὁ τῶν Ῥωμαίων κυριαρχῶν Ῥωμανὸς ὁ Λακαπηνὸς σπούδασμα ποιεῖται κατευμοιρῆσαι ταύτης καὶ καταπλουτίσαι τὴν βασιλεύουσαν . Καὶ δὴ κατὰ διαφόρους καιροὺς ἐξαπέστειλε πρὸς τὴν Ἔδεσσαν μηδὲν ἀνύσας . Ὁ μὲν γὰρ ἐπέκειτο αὐτῶν , οἱ δὲ ἀνέδυον καὶ παρεκρούοντο . Καὶ τελευταῖον πεισθέντες ἐπένευσαν · ὁ γὰρ ἄναξ Ῥωμαίων τῇ ἐφέσει τοῦ τοιούτου καλοῦ πρὸς πάντα ὑπείξας τὰ παρ´ αὐτῶν προβαλλόμενα , καὶ δοὺς αὐτοῖς διακοσίους Σαρακηνοὺς καὶ ἀργύρου ἐπισήμου χιλιάδας δώδεκα , καὶ ἀσφαλισάμενος διὰ σφραγῖδος χρυσῆς τοῦ μὴ πολεμίως ἐπέρχεσθαι τὰ τῶν Ῥωμαίων στρατεύματα κατὰ τῶν τεσσάρων πόλεων ἐκείνων , μηδὲ ληΐζεσθαι ταύτας , ἐπέτυχε τῆς αἰτήσεως . Ἐπεὶ γὰρ συνεχωρεῖτο γενέσθαι καὶ παρεχώρησεν ὁ ἀμηρᾶς , λαβόντες οἱ ἐπίσκοποι , ὅ τε Σαμοσάτων καὶ ὁ τῆς Ἐδέσσης , καὶ ἕτεροί τινες τῶν εὐλαβῶν τὸ ἅγιον ἐκεῖνο ἀπεικόνισμα καὶ τὸ χριστόγραφον ἐπιστολίδιον ἔχοντο τῆς ὀδοῦ · καὶ πάλιν ἄπειρα ἐτελεῖτο θαύματα . Ὡς δὲ κατήντησαν ἐν τῷ τῶν Ὁπτιμάτων θέματι , ἐν τῷ τῆς Θεοτόκου ναῷ τῷ Εὐσεβίου λεγομένῳ , Πολλοὶ προσελθόντες μετὰ πίστεως ἀπὸ ποικίλων νόσων ἰάθησαν . Ἔνθα καί τις προσῆλθεν ὑπὸ δαίμονος ἐνοχλούμενος , καὶ τάδεοίονεὶ ἀπεφοίβασεν · Ἀπόλαβε , Κωνσταντινούπολις , δόξαν καὶ χαρὰν , καὶ σὺ , πορφυρογέννηττ , τὴν βασιλείαν σου . Καὶ παραυτὰ ἰάθη ὁ ἄνθρωπος . Τῇ δὲ ιε´ τοῦ Αὐγούστου μηνὸς , κατὰ τὸ ουνβʹ ἕτος τῆς τοῦ [ . κόσμου γενέσεως , κατέλαβον τὸν ἐν Βλαχέρναις ναὸν τῆς ὑπεραγίας Θεοτόκου οἱ τὸ ἅγιον διακομιζόμενοι , ὃ καὶ σεβασμίως
Lemmas: ἵημι καί εὑρίσκω · ἐγγύς γάρ Κύριος πᾶς ὁ ἐπικαλέω αὐτός ἐν ἀλήθεια , κατά ὁ θέω Δαβίδ . φαίνω γάρ εἰναι διά ὁ νύξ Εὐλάλιος ὁ ἐπίσκοπος γυνή τις εὐσταλής καί κόσμιος , ἀγαθός εἰμί κατά ἄνθρωπος , ὑποτίθημι αὐτός καί λέγω , ὅτι ἐπάνω ὁ πύλη ὁ πόλις , ἐν ὅδε ὁ τόπος , διά ὅδε ὁ τρόπος , ὁ τίμιος εἰκών ὁ Χριστός ἀποκρύπτω , ἐάν ἀναζητέω καί λαμβάνω πᾶς ΙΡ . Γ ] αἴσιος πρᾶξις . ὁ δδʹ ἐπίσκοπος χαρά ἄφατος πίμπλημι καί ὁ τόπος καταλαμβάνω καί οὗτος διαρρήγνυμι , ὦ ὁ θαῦμα ! εὖρος ὁ θεῖος εἰκών ἀδιαλώβητον καί χαράσσω καί ὁ θρυαλλίς ἐν τοσοῦτος χρόνος μή ἀποσβέννυμι , ἀλλά καί ἐν ὁ πρός φυλακή ἐπιτίθημι πρό ὁ λύχνος κέραμος ἐκτυπόω ἕτερος ὁμοίωμα ἀπαράλλακτος ὁ πρωτότυπος . οὗτος λαμβάνω ὁ ἐπίσκοπος μετά χαρά ἄμετρος , καί λιτανεύω καί εὐχαριστέω , καταλαμβάνω ὁ τόπος καθ´ ὅς ὁ Πέρσης διορύσσω . ὡς δέ πλησίος ἀλλήλων γίγνομαι ἐν ὁ ὄρυγμα , ἀπό ὁ λυχνίας ἐκεῖνος ἔλαιον ἐπίσταμαι εἰς ὁ γὺτρεπισμένον πῦρ πᾶς ἀπόλλυμι ἄρος . ἀλλά καί ὁ ἔξωθεν ἀνάπτω πυρή ὑπό ὁ Πέρσης κατά ὁ ἔνδον , ἐάν ἤπειρος ὕλη ὑποτρέφω , ὡς πλησίος αὐτός γίγνομαι ὁ ἐπίσκοπος μετά ὁ θεῖον ἐκτύπωμα , ἐξαπίνης βίαιος ἄνεμος ἐγείρω κατά ὁ ἀναφλέγω οὗτος ἀντιστρέφω , ὅς καί ἐμπυρίζω ἀποστρέφω . οὗτος πάθος μᾶλλον ἢ δράω ὁ Πέρσης , οὐ ἅπαξ , ἀλλά δίς καί πολλάκις , μετέ αἰσχύνη ἤπειρος ὑποχωρέω ἄπρακτος . ἐπεί δέ πρός ὁ βασιλεύω ὁ πόλις πανταχόθεν συρρέω ὁ ἅγιος καί καλῶς , εἰμί δέ ἄρα θέω βούλημα καί ὁ ἱερά οὗτος καί θεῖος εἰκών μετά ὁ ἄλλος ἀποθησαυρίζω καλός , ὁ ὁ Ῥωμαῖος κυρίαρχος Ῥωμανός ὁ Λακαπηνός σπούδασμα ποιέω κατευμοιρέω οὗτος καί καταπλουτίζω ὁ βασιλεύω . καί δή κατά διάφορος καιρός ἐξαποστέλλω πρός ὁ Ἔδεσσα μηδείς ἀνύω . ὁ μέν γάρ ἐπίκειμαι αὐτός , ὁ δέ ἀναδύνω καί παρακρούω . καί τελευταῖος πείθω ἐπινεύω · ὁ γάρ ἄναξ Ῥωμαῖος ὁ ἔφεσις ὁ τοιοῦτος καλός πρός πᾶς ὑπείκω ὁ παρ´ αὐτός προβάλλω , καί δίδωμι αὐτός διακόσιοι Σαρακηνός καί ἄργυρος ἐπίσημος χιλιάς δώδεκα , καί ἀσφαλίζω διά σφραγίς χρύσεος ὁ μή πολέμιος ἐπέρχομαι ὁ ὁ Ῥωμαῖος στράτευμα κατά ὁ τέσσαρες πόλις ἐκεῖνος , μηδέ ληΐζομαι οὗτος , ἐπιτυγχάνω ὁ αἴτησις . ἐπεί γάρ συγχωρέω γίγνομαι καί παραχωρέω ὁ ἀμηρᾶς , λαμβάνω ὁ ἐπίσκοπος , ὅς τε Σαμόσατα καί ὁ ὁ Ἔδεσσα , καί ἕτερος τις ὁ εὐλαβής ὁ ἅγιος ἐκεῖνος ἀπεικόνισμα καί ὁ χριστόγραφος ἐπιστολίδιον ἔχω ὁ οὐδός · καί πάλιν ἤπειρος τελέω θαῦμα . ὡς δέ κατά-ἀντάω ἐν ὁ ὁ ὀπτιμάτος θέμα , ἐν ὁ ὁ Θεοτόκος ναός ὁ Εὐσέβιος λέγω , πολλός προσέρχομαι μετά πίστις ἀπό ποικίλος νόσος ἰάομαι . ἔνθα καί τις πρόσειμι ὑπό δαίμων ἐνοχλέω , καί ταδεοιονεω ἀποφοιβάζω · ἀπολαμβάνω , Κωνσταντινούπολις , δόξα καί χαρά , καί σύ , πορφυρογέννηττ , ὁ βασίλειος σύ . καί παραυτά ἰάομαι ὁ ἄνθρωπος . ὁ δέ ιε´ ὁ Αὔγουστος μείς , κατά ὁ ουνβʹ ἔτος ὁ ὁ [ . κόσμος γένεσις , καταλαμβάνω ὁ ἐν Βλαχέρναις ναός ὁ ὑπεράγιος Θεοτόκος ὁ ὁ ἅγιος διακομίζω , ὅς καί σεβάσμιος