georgius-acropolites.annales akropolitis.55
ταῦτα δὴ λελάληνται παρ' αὐτῶν μηδὲν εἰδότος τοῦ Κομνηνοῦ Μιχαήλ . Θάτερος οὖν τοῖν δυοῖν ἀπελθὼν πρὸς τὸν εἰρημένον Μαγκλαβίτην ἀνήγγειλεν αὐτῷ τὰ τοιαῦτα , ὁ δὲ ἀνήνεγκε τῷ βασιλεῖ . κατασχεθέντες οὖν καὶ ἄμφω ἠρώτηνται περὶ τῶν λελεγμένων . ὁ μὲν οὖν κατηγόρει , θάτερος δὲ ὑπεραπελογεῖτο . ἔφησεν οὖν ὡς « ἀληθῶς μὲν οὑτοσὶ εἰρήκει , παρ' ἐμοῦ γὰρ ἀκήκοεν · ἀλλ' οὐκ εἰδήσει μοι εἴρηται τοῦ Κομνηνοῦ , ἀλλ' ἐξ ἑαυτοῦ τοὺς λόγους τούτους προήνεγκα . » ἠναγκάζετο γοῦν περὶ τούτου , ὁ δὲ ἠρνεῖτο καθάπαξ μὴ εἰδέναι τι περὶ τούτου τὸ σύνολον τὸν Κομνηνὸν Μιχαήλ · ὁ δὲ κατηγορῶν ἔφασκε συνειδέναι ταῦτα τὸν Κομνηνὸν Μιχαήλ . ἐντεῦθεν ηὐτρέπιστο τούτοις στρατιωτική τις ἀπόδειξις , ἐπεὶ μὴ ὑπῆρχον οἱ μαρτυροῦντες , ἡ διὰ μάχης διάπειρα . ὡπλίσθησαν οὖν καὶ ἄμφω , εἰσῆλθον εἰς τὸ στάδιον , ξυνέβαλον ἀλλήλοις , καὶ νενίκηται ὁ κατηγορούμενος ἀπερρίφη τε τοῦ ἵππου , καὶ τὴν νικῶσαν ὁ κατήγορος ἔσχηκε . συλληφθεὶς οὖν ζωός–οὐδὲ γὰρ καιρίαν τέτρωται–καὶ αὖθις ἠρώτηται , ὡς ἂν καθομολογήσειε τὴν ἀλήθειαν . ὁ δὲ τοῦ προτέρου λόγου ἀντείχετο καὶ μηδ' ὅλως εἰδέναι τι τὸν Κομνηνὸν διεμαρτύρετο Μιχαήλ . ἐπεὶ δὲ διὰ πλείονος βασάνου ἔδοξεν ἐπιγνῶναι τὸν βασιλέα τὸ ἀληθές , οἷος ἐκεῖνος τὰς ἐξετάσεις ἀκριβεστέρας ποιούμενος , τὸν διὰ θανάτου ἐπήγαγε τῷ ἀνδρὶ ἔλεγχον . ἐδέδεντο γοῦν αἱ χεῖρες ὄπισθεν τοῦ καταδικασθέντος ξίφους ἔργον γενέσθαι , οἱ δ' ὀφθαλμοὶ λινῷ ὑφάσματι ἐκαλύφθησαν · οὕτω γὰρ εἴωθε τοὺς κατακρίτους διασκευάζεσθαι καὶ τὴν πληγὴν λαμβάνειν τῆς ἀναιρέσεως . ὡς γοῦν καὶ ταῦτα οὑτωσὶ γέ νοιτο καὶ ὁ δεσμώτης κλῖναι τὸν αὐχένα προστέτακται , ἵνα δέξηται τῆς κάρας τὴν ἐκτομήν , καὶ πάλιν περὶ τῶν ζητουμένων ἠρώτηται . ὁ δὲ μεθ' ὅρκων φρικωδεστάτων διεβεβαιώσατο μηδέν τι ὅλως συνειδέναι ἐπὶ τούτοις τὸν Κομνηνὸν Μι χαήλ . ἐκεῖνος μὲν οὖν τὴν πρὸς θάνατον εἰάθη ὁδεῦσαι , τὴν δὲ πρὸς εἱρκτὴν ἐβάδισε , καὶ εἶχον αὐτὸν κλοιοὶ καὶ κάθειρξις · ἡ ἐξέτασις δὲ πᾶσα πρὸς τὸν Κομνηνὸν κατήντηκε Μιχαήλ . Καὶ δὴ ἔφασκον αὐτῷ οἱ τάχα κρίνειν τοῦτον λαχόντες ὡς « ἐπεὶ περὶ σοῦ ἀπειρημένοι τινὲς λελάληνται λόγοι , δεῖ σὲ διά τινος θαυματοποιίας τούτους ἀποσκευάσθαι . » τὸ δὲ ἦν ἡ διὰ μύδρου ἀπόδειξις . ὁ δὲ – καὶ γὰρ εἶχε βοηθοῦσαν αὐτῷ τὴν ἀλήθειαν–«εἰ μέν τις ἦν » ἔλεγεν « ὁ κατ' ἐμοῦ τι κατηγορῶν , πρὸς ἐκεῖνον ἂν ἐμαχεσάμην καὶ ἀπέδειξα ψεύδεσθαι · κατηγόρου δὲ μὴ παρόντος ὑπὲρ τίνος κρίνομαι ; εἰ δὲ θαυματουργῆσαί με θέλετε , ἀλλ' ἐγὼ οὐκ εἰμὶ τοιοῦτος ὥστε καὶ τερατοποιίας ἐργάζεσθαι . σίδηρος δὲ πεπυρακτωμένος , εἰ ἐν χειρὶ ἀνθρώπου ζωοῦ ὄντος ἐμπέσοι , οὐκ οἶδα πῶς ἂν οὐ καύσειεν αὐτήν , εἰ μή πού τις ἔξεσται τῷ Φειδίᾳ ἐκ λίθου ἢ τῷ Πραξιτέλει ἢ καὶ ἀπὸ χαλκοῦ εἴργασται . » ταῦτ' ἔλεγε καὶ μάλα νὴ τὴν Θέμιν δικαίως . ἐπεὶ δὲ καὶ ὁ τῆς Φιλαδελφέων μητροπολίτης Φωκᾶς συμπαρῆν τοῖς γινομένοις , φιλούμενος πρὸς τοῦ βασιλέως καὶ πάνυ φιλοφρονούμενος – πέπονθε δὲ τοῦτο οὐκ ἐξ ἀρετῆς ἀλλ' ἐξ ἀναιδείας · καὶ γάρ ποτε τοῦ βασιλέως πυθομένου περί τινος τῶν κοινῶν πραγμάτων ἐπαρρη σιάσατο καὶ « ὦ βασιλεῦ , » ἔφη , « τίνος χάριν ἀρτίως ἡμᾶς ἐρωτᾷς , αὐτὸς ἀεὶ ἐξ ἑαυτοῦ τὰ δοκοῦντά σοι διαπραττόμενος ; » ταῦτ' εἶπε , καὶ τότε μὲν ὁ βασιλεὺς ἐσχετλίασε καί γε εἰρήκει πρὸς τοὺς συμπαρισταμένους · « τί οὕτω θρασύτε ρον ὁ μητροπολίτης εἴρηκεν , ὑμεῖς δὲ ἠνέσχεσθε ; » μετὰ βραχὺ δὲ φιλοφρόνως τοῦτον ἐδεξιώσατο καὶ ἐτίμα καὶ σύμβουλον εἶχεν ἐν ταῖς κοσμικαῖς ὑποθέσεσιν . ὑποδρηστῆρι οὖν καὶ τότε ἐχρήσατο τούτῳ ὁ βασιλεύς . καί γε καταμόνας τὸν Κομνηνὸν παραλαβὼν Μιχαήλ , κἀμοῦ τῶν λόγων ἀκροωμένου , ταῦτ' εἶπεν ὡς « εὐγενὴς μὲν ἀνὴρ σὺ καὶ ἐξ εὐγενῶν γεγέννησαι . δεῖ οὖν σε τὸ δέον ὑπὲρ τῆς σῆς ὑπολήψεώς τε καὶ πίστεως καὶ παντός σοι τοῦ γένους καὶ νοῆσαι καὶ διαπράξασθαι . ἐπεὶ δὲ οὐκ ἔλεγχος παρὰ μαρτύρων ἐν σοί , δεῖ σε τῷ μύδρῳ τὴν ἀλήθειαν παραστήσασθαι . » καὶ ὃς μάλα γενναίως καὶ ἀνδρικῶς , καὶ ὡς ἄν τινα οἱ γραφεῖς ἐν μάχῃ ἄτρεστον διαγράψαιεν , « οὐκ οἶδ' ὅπως τὸ τοιοῦτον κέκληται ἅγιον , ὦ δέσποτα » ἔφη · « ἀλλ' ἐγὼ μὲν ἁμαρτωλός εἰμι ἄνθρωπος καὶ τερατουργεῖν τοι αῦτα οὐ δύναμαι . εἰ δέ μοι συμβουλεύῃ μητροπολίτης ὢν καὶ θεοῦ ἄνθρωπος τουτὶ διαπράξασθαι , ἔνδυσαι μὲν αὐτὸς τὴν ἱεράν σου πᾶσαν στολήν , καθὼς εἴωθας ἐν τῷ θείῳ εἰσέρχεσθαι βήματι καὶ ἐντυγχάνειν θεῷ · εἶτα δὴ ταῖς σαῖς χερσὶν ἐκπύρωσόν μοι τὸν σίδηρον , αἷς τοῦ θείου ἐφάπτῃ θύματος , τοῦ σώματος τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ ὑπὲρ παντὸς τοῦ κόσμου τεθυμένου καὶ ἀεὶ θυομένου παρ' ὑμῶν τῶν ἱερέων τε καὶ ἱεραρχῶν , καὶ ταύταις δὴ ταῖς ἱεραῖς σου χερσὶν ἐπίθες τῇ χειρί μου τὸν σίδηρον , καὶ τεθάρρηκα εἰς τὸν δεσπότην Χριστόν , ὡς πᾶσαν μὲν οὗτος ἁμαρτίαν μου παροράσεται , θαυματουργήσειε δὲ τὴν ἀλήθειαν . » καὶ ὁ μὲν Κομνηνὸς Μιχαὴλ οὕτως εἴρηκεν , ὁ δὲ μητροπολίτης « ὦ καλὲ νεανία , » ἔφη , « τοῦτο οὐκ ἔστι τῆς ἡμετέρας καὶ Ρωμαϊκῆς καταστάσεως , ἀλλ' οὔτε τῆς ἐκκλησιαστικῆς παραδόσεως , οὔτε μὴν ἐκ τῶν νόμων οὔτε δὴ πρότερον ἐκ τῶν ἱερῶν καὶ θείων κανόνων παρείληπται . βαρβαρικὸς δὲ ὁ τρόπος καὶ ἀγνὼς ἐν ἡμῖν , προσταγῇ δὲ μόνον ἐνεργεῖται βασιλικῇ . » καὶ ὃς « ὦ μέγιστε ἱεράρχα θεοῦ , εἰ μὲν καὶ αὐτὸς ἐκ βαρβάρων γεγέννημαι καὶ βαρβαρικοῖς τοῖς ἤθεσιν ἀνατέθραμμαι ἢ καὶ νόμοις του τοισὶν ἐκπεπαίδευμαι , καὶ βαρβαρικῶς ἐκτισαίμην τὴν δίκην μου · εἰ δὲ Ρωμαῖος καὶ ἐκ Ρωμαίων , κατὰ νόμους Ρωμαϊκοὺς καὶ παραδόσεις ἐγγράφους ἡ κρίσις τερματωθήτω μοι . »
Lemmas: οὗτος δή λαλέω παρά αὐτός μηδείς οἶδα ὁ Κομνηνός Μιχαήλ . θατέρως οὖν ὁ δύο ἀπέρχομαι πρός ὁ εἴρω μαγκλαβιος ἀναγγέλλω αὐτός ὁ τοιοῦτος , ὁ δέ ἀναφέρω ὁ βασιλεύς . κατέχω οὖν καί ἄμφω ἐρωτάω περί ὁ λέγω3 . ὁ μέν οὖν κατηγορέω , θατέρως δέ ὑπεραπολογέομαι . φημί οὖν ὡς « ἀληθής μέν οὗτος εἴρω , παρά ἐγώ γάρ ἀκούω · ἀλλά οὐ εἴδησις ἐγώ εἴρω ὁ Κομνηνός , ἀλλά ἐκ ἑαυτοῦ ὁ λόγος οὗτος προφέρω . » ἀναγκάζω γοῦν περί οὗτος , ὁ δέ ἀρνέομαι καθάπαξ μή οἶδα τίς περί οὗτος ὁ σύνολον ὁ Κομνηνός Μιχαήλ · ὁ δέ κατηγορέω φάσκω σύνοιδα οὗτος ὁ Κομνηνός Μιχαήλ . ἐντεῦθεν εὐτρεπίζω οὗτος στρατιωτικός τις ἀπόδειξις , ἐπεί μή ὑπάρχω ὁ μαρτυρέω , ὁ διά μάχη διάπειρα . ὁπλίζω οὖν καί ἄμφω , εἰσέρχομαι εἰς ὁ στάδιον , συμβάλλω ἀλλήλων , καί νικάω ὁ κατηγορέω ἀπορρίπτω τε ὁ ἵππος , καί ὁ Νίκη ὁ κατήγορος ἔχω . συλλαμβάνω οὖν ζωός–οὐδὲ γάρ καίριος τέτρωται–καὶ αὖθις ἐρωτάω , ὡς εἄν καθομολογέω ὁ ἀλήθεια . ὁ δέ ὁ πρότερος λόγος ἀντέχω καί μηδέ ὅλως οἶδα τίς ὁ Κομνηνός διαμαρτύρομαι Μιχαήλ . ἐπεί δέ διά πλείων βάσανος δοκέω ἐπιγιγνώσκω ὁ βασιλεύς ὁ ἀληθής , οἷος ἐκεῖνος ὁ ἐξέτασις ἀκριβής ποιέω , ὁ διά θάνατος ἐπάγω ὁ ἀνήρ ἔλεγχος . δήω γοῦν ὁ χείρ ὄπισθεν ὁ καταδικάζω ξίφος ἔργον γίγνομαι , ὁ δέ ὀφθαλμός λίνεος ὕφασμα καλύπτω · οὗτος γάρ εἴωθα ὁ κατάκριτος διασκευάζω καί ὁ πληγή λαμβάνω ὁ ἀναίρεσις . ὡς γοῦν καί οὗτος οὑτωσί γε νέομαι καί ὁ δεσμώτης κλίνη ὁ αὐχήν προστάσσω , ἵνα δέχομαι ὁ Κάρ ὁ ἐκτομή , καί πάλιν περί ὁ ζητέω ἐρωτάω . ὁ δέ μετά Ὅρκος φρικώδης διαβεβαιόομαι μηδείς τίς ὅλως σύνοιδα ἐπί οὗτος ὁ Κομνηνός Μι Χαήλ . ἐκεῖνος μέν οὖν ὁ πρός θάνατος ἐάω ὁδεύω , ὁ δέ πρός εἱρκτή βαδίζω , καί ἔχω αὐτός κλοιός καί κάθειρξις · ὁ ἐξέτασις δέ πᾶς πρός ὁ Κομνηνός καταντάω Μιχαήλ . καί δή φάσκω αὐτός ὁ τάχα κρίνω οὗτος λαγχάνω ὡς « ἐπεί περί σύ ἀπεῖπον τις λαλέω λόγος , δεῖ σύ διά τις θαυματοποιία οὗτος ἀποσκευάζω . » ὁ δέ εἰμί ὁ διά μύδρος ἀπόδειξις . ὁ δέ – καί γάρ ἔχω βοηθός αὐτός ὁ ἀλήθειαν–«εἰ μέν τις εἰμί » λέγω « ὁ κατά ἐγώ τίς κατηγορέω , πρός ἐκεῖνος εἄν μάχομαι καί ἀποδείκνυμι ψεύδω · κατήγορος δέ μή πάρειμι ὑπέρ τίς κρίνω ; εἰμί δέ θαυματουργέω ἐγώ ἐθέλω , ἀλλά ἐγώ οὐ εἰμί τοιοῦτος ὥστε καί τερατοποιία ἐργάζομαι . σίδηρος δέ πυρακτόω , εἰμί ἐν χείρ ἄνθρωπος ζωός εἰμί ἐμπίπτω , οὐ οἶδα πῶς εἄν οὖον καίω αὐτός , εἰμί μή πού τις ξέω ὁ Φειδίας ἐκ λίθος ἢ ὁ Πραξιτέλης ἢ καί ἀπό χαλκός ἐργάζομαι . » αὐτός λέγω καί μάλα νή ὁ Θέμις δικαίως . ἐπεί δέ καί ὁ ὁ Φιλαδελφεύς μητροπολίτης Φωκᾶς συμπάρειμι ὁ γίγνομαι , φιλέω πρός ὁ βασιλεύς καί πάνυ φιλοφρονέομαι – πάσχω δέ οὗτος οὐ ἐκ ἀρετή ἀλλά ἐκ ἀναίδεια · καί γάρ ποτός ὁ βασιλεύς πυνθάνομαι περί τις ὁ κοινός πρᾶγμα ἐπαίρω σιάζω καί « εἰμί βασιλεύς , » φημί , « τίς χάρις ἄρτιος ἐγώ ἐρωτάω , αὐτός ἀεί ἐκ ἑαυτοῦ ὁ δοκέω σύ διαπράσσω ; » αὐτός εἶπον , καί τότε μέν ὁ βασιλεύς σχετλιάζω καί γε εἴρω πρός ὁ συμπαρίστημι · « τίς οὗτος θρασύτης ἀντίμοιρος ὁ μητροπολίτης εἴρω , σύ δέ ἀνέχω ; » μετά βραχύς δέ φιλόφρων οὗτος δεξιόομαι καί τιμάω καί σύμβουλος ἔχω ἐν ὁ κοσμικός ὑπόθεσις . ὑποδρηστήρ οὖν καί τότε χράω οὗτος ὁ βασιλεύς . καί γε καταμόνας ὁ Κομνηνός παραλαμβάνω Μιχαήλ , ἐγώ ὁ λόγος ἀκροάομαι , αὐτός εἶπον ὡς « εὐγενής μέν ἀνήρ σύ καί ἐκ εὐγενής γεννάω . δεῖ οὖν σύ ὁ δήω ὑπέρ ὁ σός ὑπόληψις τε καί πίστις καί πᾶς σύ ὁ γένος καί νοέω καί διαπράσσω . ἐπεί δέ οὐ ἔλεγχος παρά μάρτυς ἐν σύ , δεῖ σύ ὁ μύδρος ὁ ἀλήθεια παρίστημι . » καί ὅς μάλα γενναῖος καί ἀνδρικός , καί ὡς ἄν τις ὁ γραφεύς ἐν μάχομαι ἄτρεστος διαγράφω , « οὐ οἶδα ὅπως ὁ τοιοῦτος καλέω ἅγιος , εἰμί δεσπότης » φημί · « ἀλλά ἐγώ μέν ἁμαρτωλός εἰμί ἄνθρωπος καί τερατουργέω ὅς αὐτός οὖον δύναμαι . εἰμί δέ ἐγώ συμβουλεύω μητροπολίτης εἰμί καί θεός ἄνθρωπος οὗτος διαπράσσω , ἐνδύω μέν αὐτός ὁ ἱερός σύ πᾶς στολή , καθώς εἴωθα ἐν ὁ θεῖον εἰσέρχομαι βῆμα καί ἐντυγχάνω θεός · εἶτα δή ὁ σός χείρ ἐκπυρόω ἐγώ ὁ σίδηρος , ὅς ὁ θεῖον ἐφάπτω θῦμα , ὁ σῶμα ὁ κύριος ἐγώ Ἰησοῦς Χριστός ὁ ὑπέρ πᾶς ὁ κόσμος θύω καί ἀεί θύω παρά σύ ὁ ἱερός τε καί ἱεράρχης , καί οὗτος δή ὁ ἱερός σύ χείρ ἐπιτίθημι ὁ χείρ ἐγώ ὁ σίδηρος , καί θαρσέω εἰς ὁ δεσπότης Χριστός , ὡς πᾶς μέν οὗτος ἁμαρτία ἐγώ παροράω , θαυματουργέω δέ ὁ ἀλήθεια . » καί ὁ μέν Κομνηνός Μιχαήλ οὕτως εἴρω , ὁ δέ μητροπολίτης « εἰμί καλός νεανίας , » φημί , « οὗτος οὐ εἰμί ὁ ἡμέτερος καί ρωμαϊκός κατάστασις , ἀλλά οὔτε ὁ ἐκκλησιαστικός παράδοσις , οὔτε μήv ἐκ ὁ νόμος οὔτε δή πρότερος ἐκ ὁ ἱερός καί θεῖον κανών παραλαμβάνω . βαρβαρικός δέ ὁ τρόπος καί ἀγνώς ἐν ἐγώ , προσταγή δέ μόνος ἐνεργέω βασιλικός . » καί ὅς « εἰμί μέγας ἱεράρχης θεός , εἰμί μέν καί αὐτός ἐκ βάρβαρος γεννάω καί βαρβαρικός ὁ ἦθος ἀνατρέφω ἢ καί νόμος ὁ ὅς ἐκπαιδεύω , καί βαρβαρικός κτίζω ὁ δίκη ἐγώ · εἰμί δέ Ῥωμαῖος καί ἐκ Ῥωμαῖος , κατά νόμος ρωμαϊκός καί παράδοσις ἔγγραφος ὁ κρίσις τερματόω ἐγώ . »