gaudentius.harmonica-introductio 20
20 . Ἐχρήσαντο δὲ οἱ παλαιοὶ πρὸς τὴν σημασίαν τῶν ὀκτωκαίδεκα φθόγγων καὶ γράμμασι , τοῖς καλουμένοις σημείοις μουσικοῖς , περὶ ὧν νῦν ῥητέον . ἡ τῶν μουσικῶν σημείων ἔκθεσις γέγονε μὲν ἐπὶ σημειώσει τῶν φθόγγων , ὅπως μὴ τὰ ὀνόματα καθʼ ἕκαστον γράφοιτο , καὶ ἑνὶ δὲ σημείῳ δύναιτό τις ἐπιγινώσκειν καὶ ἀποσημειοῦσθαι φθόγγον . ἐπεὶ δὲ οἱ φθόγγοι διαφόρῳ τάσει κινοῦνται καὶ οὐκ ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ τόπου πάντως μένουσιν , οὐχ ἑνὸς δήπουθεν σημείου καθʼ ἕκαστον τῶν φθόγγων , ἀλλὰ διαφόρων ( p . 21 ) ἐδέησεν , ὥστε καὶ τὴν διάφορον τάσιν αὐτοῦ σημαίνειν . καθʼ ἕκαστον γὰρ τρόπον ἢ τόνον διαφέροντες τῇ τάσει πάντες πάντων οἱ φθόγγοι γίνονται . οἷον ποτὲ μὲν τὸν φύσει βαρύτατον φθόγγον προσλαμβανόμενον , ὡς ἐν τῷ ὑποδωρίῳ τρόπῳ , τιθέμεθα καὶ μέσην τὸν πρὸς τοῦτον ἀντίφωνον , καὶ τοὺς ἄλλους κατὰ τὴν πρὸς αὐτοὺς σχέσιν ὀνομάζομεν · ποτὲ δὲ αὖ τὴν μέσην τὴν νῦν ἀντίφωνον τῷ προσλαμβανομένῳ ἐν τάξει προσλαμβανομένου θέμενοι καὶ τὴν ταύτης ἀντίφωνον μέσην ὑποθέμενοι καὶ τοὺς ἄλλους τούτοις ἀνάλογον , οὕτω χρώμεθα τῷ παντὶ συστήματι . πολλάκις δὲ καὶ τῶν μεταξὺ προσλαμβανομένου καὶ μέσης ἕνα τινὰ παραλαβόντες εἰς ἀρχὴν τοῦ συστήματος προσλαμβανομένῳ τε αὐτῷ χρώμεθα καὶ τὴν τάσιν τοῦ παντὸς συστήματος πρὸς τοῦτον ἁρμόζομεν . ἀνάγκη δέ ἐφʼ ἑκάστου συστήματος πλειόνων προτεθέντων συστημάτων ὡς ἡ μέση πρὸς τὴν μέσην ἔχει , ἢ ὡς ὁ προσλαμβανόμενος πρὸς τὸν προσλαμβανόμενον , οὕτως ὁντιναοῦν τῶν ὁμωνύμων ἔχειν πρὸς τὸν ὁμώνυμον καὶ ἅπαν τὸ σύστημα πρὸς ἅπαν τὸ σύστημα . Οὐχ ἑνὸς δὴ οὗν σημείου καθʼ ἕκαστον τῶν φθόγγων ἐδέησεν , ἀλλὰ πλειόνων καὶ τοσούτων , ὅσοισπερ ἡμιτονίοις παραυξάνεσθαι τῶν φθόγγων ἕκαστος δύναται . τὸ μὲν οὖν ὅσοις παραυξάνεσθαι δύναται τῶν φθόγγων ἕκαστος ἡμιτονίοις , οὐ ῥᾴδιον ἀφορίσαι . πρὸς γὰρ τὰς κατασκευὰς τῶν ὀργάνων καὶ τὴν δύναμιν τῆς ἀνθρωπίνης φωνῆς τὰ τοιαῦτα ὁρίζεται . ( p . 22 ) τὸ δὲ ὅπως παραυξανόμενος διαφόροις σημείοις ἀποσημαίνεται , ἐκ τῶν διαγραμμάτων ἐν ταῖς μουσικαῖς εἰσαγωγαῖς ῥᾳδίως ἄν τις καταμάθοι .
Lemmas: 20 . χράω δέ ὁ παλαιός πρός ὁ σημασία ὁ ὀκτωκαίδεκα φθόγγος καί γράμμα , ὁ καλέω σημεῖον μουσικός , περί ὅς νῦν λέγω . ὁ ὁ μουσικός σημεῖον ἔκθεσις γίγνομαι μέν ἐπί σημείωσις ὁ φθόγγος , ὅπως μή ὁ ὄνομα κατά ἕκαστος γράφω , καί εἷς δέ σημεῖον δύναμαι τις ἐπιγιγνώσκω καί ἀποσημειόομαι φθόγγος . ἐπεί δέ ὁ φθόγγος διάφορος τάσις κινέω καί οὐ ἐπί ὁ αὐτός τόπος πάντως μένω , οὐ εἷς δήπουθεν σημεῖον κατά ἕκαστος ὁ φθόγγος , ἀλλά διάφορος ( p . 21 ) δέω , ὥστε καί ὁ διάφορος τάσις αὐτός σημαίνω . κατά ἕκαστος γάρ τρόπος ἢ τόνος διαφέρω Τά τάσις πᾶς πᾶς ὁ φθόγγος γίγνομαι . οἷος ποτέ μέν ὁ φύσις βαρύς φθόγγος προσλαμβάνω , ὡς ἐν ὁ ὑποδώριος τρόπος , τίθημι καί μέσος ὁ πρός οὗτος ἀντίφωνος , καί ὁ ἄλλος κατά ὁ πρός αὐτός σχέσις ὀνομάζω · ποτέ δέ αὖ ὁ μέσος ὁ νῦν ἀντίφωνος ὁ προσλαμβάνω ἐν τάξις προσλαμβάνω τίθημι καί ὁ οὗτος ἀντίφωνος μέσος ὑποτίθημι καί ὁ ἄλλος οὗτος ἀνάλογος , οὕτως χράω ὁ πᾶς σύστημα . πολλάκις δέ καί ὁ μεταξύ προσλαμβάνω καί μέσος εἷς τις παραλαμβάνω εἰς ἀρχή ὁ σύστημα προσλαμβάνω τε αὐτός χράω καί ὁ τάσις ὁ πᾶς σύστημα πρός οὗτος ἁρμόζω . ἀνάγκη δέ ἐπί ἕκαστος σύστημα πολύς προτίθημι σύστημα ὡς ὁ μέσος πρός ὁ μέσος ἔχω , ἢ ὡς ὁ προσλαμβάνω πρός ὁ προσλαμβάνω , οὕτως ὅστις ὁ ὁμώνυμος ἔχω πρός ὁ ὁμώνυμος καί ἅπας ὁ σύστημα πρός ἅπας ὁ σύστημα . οὐχ εἷς δή ἐν σημεῖον κατά ἕκαστος ὁ φθόγγος δέω , ἀλλά πολύς καί τοσοῦτος , ὅσοσπερ ἡμιτόνιον παραυξάνω ὁ φθόγγος ἕκαστος δύναμαι . ὁ μέν οὖν ὅσος παραυξάνω δύναμαι ὁ φθόγγος ἕκαστος ἡμιτόνιον , οὐ ῥᾴδιος ἀφορίζω . πρός γάρ ὁ κατασκευή ὁ ὄργανον καί ὁ δύναμις ὁ ἀνθρώπινος φωνή ὁ τοιοῦτος ὁρίζω . ( p . 22 ) ὁ δέ ὅπως παραυξάνω διάφορος σημεῖον ἀποσημαίνω , ἐκ ὁ διάγραμμα ἐν ὁ μουσικός εἰσαγωγή ῥᾴδιος ἄν τις καταμανθάνω .