galenus.thrasybulus-sive-utrum-medicinae-sit-gymnasticae-hygieine 24
Ἀλλ’ ἤδη κἀκ τούτων ἱκανῶς ἄν τις γνωρίζοι , πηλίκον ἁμαρτάνουσιν , ὅσοι ταῖς κατὰ μέρος ἐνεργείαις ἡγοῦνται χρῆναι διακρίνειν τὰς τέχνας . οὐδεὶς γοῦν οὕτως ἠλίθιος οὐδ’ ἔμπληκτός ἐστιν , ὃς ἀφαιρήσεται μὲν τῆς ἰατρικῆς τὰς εἰρημένας ἐνεργείας , ἄλλην δέ τινα καθ’ ἑκάστην αὐτῶν ἐπιστήσει τέχνην ἤτοι κηλοτομικήν , ὡς νῦν ὀνομάζουσί τινες , ἢ λιθοτομικὴν ἢ παρακεντητικήν . εἰ γὰρ καὶ ὅτι μάλιστα τόνδε μέν τινα κηλοτόμον εἶναί φασι , παρακεντητὴν δὲ τόνδε , λιθοτόμον δὲ τόνδε , πάντας γοῦν ἰατροὺς αὐτοὺς ὀνομάζουσιν , ὥσπερ οἶμαι καὶ τοὺς ἀπὸ μορίων τινῶν ὠνομασμένους , ὧν ἐξαιρέτως προνοοῦνται . καὶ γὰρ οὖν καὶ τούτους ὀφθαλμικούς τε καὶ ὠτικοὺς καὶ ὀδοντικοὺς ἰατροὺς ὀνομάζουσιν , ἑτέρους δ’ ἀπὸ τῆς ὕλης προσηγόρευσαν ἤτοι διαιτητικοὺς καὶ φαρμακευτικοὺς ἢ καὶ νὴ Δία βοτανικούς · εἰσὶ δ’ οἳ καὶ οἰνοδότας καὶ ἑλλεβοροδότας ἰατρούς τινας ἐκάλεσαν ἐκ τοῦ πολλάκις αὐτοὺς θεάσασθαι ταῖς τοιαύταις ὕλαις χρωμένους . ἔχουσι γὰρ οἶμαι || λογικὰς ἀρχὰς ἅπαντες ἄνθρωποι φύσει καὶ γιγνώσκουσιν οἱ μὲν μᾶλλον , οἱ δ’ ἧττον , ὡς ἔστι μέν τι καὶ ταὐτὸν ἐν ταῖς ἐνεργείαις , ἔστι δέ τι καὶ διαφέρον . οὗ μὲν οὖν ἕνεκα γίγνονται , ταὐτόν [ ὑγεία παρὰ πᾶσιν ὁ σκοπός ] , ὁ τρόπος δ’ οὐχ εἷς ἀπασῶν , ἀλλ’ εἰς ἀριθμὸν ἐξήκει πάμπολυν . εἰ μὲν δή τις , ὥσπερ καὶ Πλάτων ἑκάστου τὸν τρόπον τε καὶ καθόλου σκοπὸν μίαν ἐπιστήσας τέχνην , εἶτ’ εἰς εἴδη τε καὶ διαφορὰς τέμνων αὐτὴν αὖθις ἐκείνων τῶν τμημάτων ἕκαστον ὀνομάζει τέχνην , οὕτω καὶ αὐτὸς ἐθελήσειε διαιτητικήν τινα καὶ φαρμακευτικὴν καὶ χειρουργικὴν ὀνομάζειν τέχνην , οὐκ ἂν ἔχοιμι τούτῳ γ’ οὐδὲν ἐγκαλεῖν . οὕτω δὲ κἂν εἰ τῶν εἰρημένων ἕκαστον τέμνων , οἷον τὴν δίαιταν εἴς τε τὰ προσφερόμενα καὶ κενούμενα καὶ ποιούμενα καὶ ἔξωθεν προσπίπτοντα , καθ’ ἕκαστον αὐτῶν ἰδίαν τινὰ τέχνην ἐπιστήσειεν , οὐδ’ ἂν τούτῳ τι μεμψαίμην . οὐδὲ γὰρ οὐδ’ εἰ πάλιν αὐτὰ ταῦτα κατατέμνοι πολυειδῶς ἄχρι τῶν κατὰ μέρος , οὐκ ἂν κωλύσαιμι λέγειν αὐτόν , ὡς ἐν τοῖς || προσφερομένοις ἄλλη μέν ἐστι τέχνη φαρμάκων , ἄλλη δ’ ἐδεσμάτων , ἄλλη δὲ πομάτων , καὶ καθ’ ἕκαστον αὐτῶν ἐδέσματος τοῦδε καὶ τοῦδε καὶ πόματος τοῦδε καὶ τοῦδε καὶ φαρμάκου τοῦδε καὶ τοῦδε συγχωρήσαιμ’ ἂν ἰδίαν εἶναι λέγειν τὴν τέχνην · εἰ δ’ οἴεται ταύτας ἀλλήλων διαφέρειν τὰς τέχνας , ὡς ἀριθμητικήν , εἰ τύχοι , ῥητορικῆς ἢ ταύτην οἰκοδομικῆς τε καὶ τεκτονικῆς , οὐκ ἂν ἔτι συγχωρήσαιμι . ταύταις μὲν γὰρ οὐδείς ἐστι σκοπὸς κοινός , ἐκείναις δὲ ταῖς ὀλίγον ἔμπροσθεν εἰρημέναις εἷς κοινὸς ἁπάσαις πρόκειται σκοπός , ὑγίεια . ὥσπερ οὖν ἐπὶ τῆς ῥητορικῆς , μιᾶς οὔσης τέχνης , ἄλλην μέν τινα προοιμίου , διηγήσεως δ’ ἄλλην καὶ πίστεών γε καὶ τῶν καλουμένων ἐπιλόγων ἄλλην εἶναι συγχωρήσω τέχνην , εἴ μοι μόνον ἕν γε τοῦτο φυλάττοιτο , μιᾶς εἶναι τέχνης αὐτά , εἴτ’ εἴδη βούλει καλεῖν εἴτε μέρη , κατὰ τὸν αὐτὸν οἶμαι τρόπον ἔχει κἀπὶ τῆς ἰατρικῆς · ἄλλην μέν τινα τέχνην ἐρῶ χειρουργικήν , ἄλλην δὲ διαιτητικήν , ἄλλην δὲ φαρμακευτικήν , εἰ τοῦθ’ ἕν μοι φυλάττοιτο μόνον , ὡς εἷς ταύταις ἁπάσαις σκοπός , δι’ ὃν ἀναγκάζονται μιᾶς || εἶναι τέχνης μόρια . τὰ γοῦν ἀνομοιότατα συνάγειν οὗτος φαίνεται καὶ συνδεῖν καὶ ἀναγκάζειν εἰς μίαν ἅπαντα τέχνην συντελεῖν . ἐκκόπτει τις ἢ ἀποκόπτει τὸ σεσηπός , ἄλλος δ’ ἀνατρέφει τε καὶ σαρκοῖ τὸ κοῖλον . ἐναντία μὲν οὕτως καὶ πάντη διαφέροντα δόξει τὰ πράγμαθ’ ὑπάρχειν . αἵ τε γὰρ ἐνέργειαι διαφέρουσι πολὺ καὶ τὸ γιγνόμενον ὑπ’ αὐτῶν ἐναντίον . ὁ μὲν γὰρ [ καὶ ] τῶν ὄντων ἀφαιρεῖ τι , τῷ δ’ ἔργον γεννῆσαί τιν’ οὐσίαν οὐκ οὖσαν . ἀλλ’ οὐδετέρῳ γε τοῦτ’ αὐτὸ πρόκειται καθ’ αὐτό , τῷ μὲν ἐκκόψαι τι , τῷ δὲ γεννῆσαι , ὥσπερ οὐδὲ καῦσαί τι καὶ τεμεῖν οὐδ’ ἄλλο τῶν πάντων οὐδὲν αὐτὸ δι’ ἑαυτὸ μεταχειρίζεταί τις , ἀλλ’ ὡς ἄνευ τούτου τυχεῖν ὑγιείας οὐ δυνάμενος , ἐφ’ ἣν ἐπείγονται μὲν ἅπαντες , οὐ μὴν ταῖς αὐταῖς ὁδοῖς χρώμενοι . διὰ μὲν δὴ τὸ κοινὸν τοῦ σκοποῦ πάντες ἰατροὶ καλοῦνται , διὰ δὲ τὸ τῆς ἐνεργείας ἢ τῆς ὕλης ἢ τοῦ μορίου διάφορον ἤτοι χειρουργὸς ἢ φαρμακευτὴς ἢ ὀφθαλμικός , χειρουργὸς μὲν ἀπὸ τῆς ἐνεργείας , φαρμακευτὴς δ’ ἀπὸ τῆς ὕλης , ὀφθαλμικὸς δ’ ἀπὸ τοῦ μορίου . τῷ γὰρ καὶ τὰ || μόρια θεραπευόμενα διαφέρειν ἀλλήλων οὐκ ὀλίγον αὐτούς τε τοὺς θεραπεύοντας ἐνεργείαις τε καὶ ὕλαις χρῆσθαι διαφόροις οἱ μὲν ἀπὸ τῶν ἐνεργειῶν , οἱ δ’ ἀπὸ τῶν μορίων , οἱ δ’ ἀπὸ τῶν ὑλῶν ὠνομάσθησαν ὀφθαλμικοί τε καὶ χειρουργικοὶ καὶ φαρμακευταί , κοινῇ δ’ ἅπαντες ἀπὸ τοῦ τέλους ἰατροί . δέδεικται γὰρ ἔμπροσθεν , ὡς ἅπασα τέχνη περὶ τὸ τῆς ὑποβεβλημένης οὐσίας ἀγαθὸν ἔσπευκεν , ἔνθ’ ἕν τι καθ’ ἑκάστην αὐτῶν ἐστι τὸ πρῶτον ἀγαθόν . εἰ δ’ , ὅτι καλῶς ἀναρράπτων ὅδε τις τὰ βλέφαρα κακῶς , εἰ τύχοι , φαρμακεύει καί τις ἄριστος ὢν ἐν φαρμακείᾳ διαιτᾶν ὀρθῶς οὐκ ἐπίσταται καὶ τοῦτ’ ἄλλος ἠσκηκὼς οὐκ ἐγυμνάσατο τὰς χεῖρας , ἑτέρας ἀλλήλων πάντη τὰς τέχνας ὑποληψόμεθα , πρῶτον μὲν οὐ τρεῖς μόνον ἀλλὰ καὶ τριακοσίας οὕτω γε ποιήσομεν · ὁ μὲν γάρ τις καθετῆρι χρῆται καλῶς , ὁ δὲ κλυστῆρι , φλεβοτομεῖ δ’ ἄλλος , ἀρτηριοτομεῖ δ’ ἕτερος · εἶθ’ ὅταν εὑρεθῇ τις ἅπαντα καλῶς ποιῶν , οὕτως αὗ πάλιν ἅπασαι μία γενήσονται . καὶ μὴν ἑκατέρως || μοχθηρόν , ἢ διὰ τὴν ἀφυΐαν τῶν τεχνιτῶν εἰς πολλὰς κατακερματίζειν τὴν μίαν ἢ διὰ τὴν εὐφυΐαν εἰς μίαν ἀνάγειν τὰς πολλάς . ὁ μὲν γὰρ πρότερος λόγος οὔτε τὴν ῥητορικὴν ἐάσει μίαν εἶναι τέχνην οὔτε τὴν ἀριθμητικὴν ἢ γεωμετρίαν ἢ μουσικὴν οὐδ’ ἄλλην τινὰ τῶν ἀξιολόγων , ἃς διὰ τὸ μέγεθος οἱ πολλοὶ τῶν μεταχειριζομένων ἀδυνατοῦσιν ὅλας ἐκμανθάνειν · ὁ δὲ δεύτερος εἰς μίαν ἀνάξει τέχνην ἐνίοτε τὰς μηδαμῶς κοινωνούσας · εἰ γὰρ ὁ αὐτὸς ἄνθρωπος ἀριθμητικός θ’ ἅμα καὶ γραμματικὸς εἴη καὶ φιλόσοφος , ἐξέσται τινὶ μιᾶς εἶναι νομίζειν ἁπάσας μόρια .
Lemmas: ἀλλά ἤδη ἐκ οὗτος ἱκανῶς ἄν τις γνωρίζω , πηλίκος ἁμαρτάνω , ὅσος ὁ κατά μέρος ἐνέργεια ἡγέομαι χρή διακρίνω ὁ τέχνη . οὐδείς γοῦν οὕτως ἠλίθιος οὐδέ ἔμπληκτος εἰμί , ὅς ἀφαιρέω μέν ὁ ἰατρικός ὁ εἴρω ἐνέργεια , ἄλλος δέ τις κατά ἕκαστος αὐτός ἐφίστημι τέχνη ἤτοι κηλοτομικός , ὡς νῦν ὀνομάζω τις , ἢ λιθοτομικός ἢ παρακεντητικός . εἰμί γάρ καί ὅτι μάλιστα ὅδε μέν τις κηλότομος εἰμί φημί , παρακεντητής δέ ὅδε , λιθοτόμος δέ ὅδε , πᾶς γοῦν ἰατρός αὐτός ὀνομάζω , ὥσπερ οἴομαι καί ὁ ἀπό μόριον τις ὀνομάζω , ὅς ἐξαίρετος προνοέω . καί γάρ οὖν καί οὗτος ὀφθαλμικός τε καί ὠτικός καί οδοντικός ἰατρός ὀνομάζω , ἕτερος δέ ἀπό ὁ ὕλη προσαγορεύω ἤτοι διαιτητικός καί φαρμακευτικός ἢ καί νή Ζεύς βοτανικός · εἰμί δέ ἕ καί οἰνοδότης καί ἑλλεβοροδότης ἰατρός τις καλέω ἐκ ὁ πολλάκις αὐτός θεάομαι ὁ τοιοῦτος ὕλη χράω . ἔχω γάρ οἴομαι || λογικός ἀρχή ἅπας ἄνθρωπος φύσις καί γιγνώσκω ὁ μέν μᾶλλον , ὁ δέ κακός , ὡς εἰμί μέν τίς καί αὐτός ἐν ὁ ἐνέργεια , εἰμί δέ τίς καί διαφέρω . ὅς μέν οὖν ἕνεκα γίγνομαι , αὐτός [ ὑγεία παρά πᾶς ὁ σκοπός ] , ὁ τρόπος δέ οὐ εἷς ἀπασάω , ἀλλά εἰς ἀριθμός ἐξήκω παμπολύς . εἰμί μέν δή τις , ὥσπερ καί Πλάτων ἕκαστος ὁ τρόπος τε καί καθόλου σκοπός εἷς ἐφίστημι τέχνη , εἶτα εἰς εἶδος τε καί διαφορά τέμνω αὐτός αὖθις ἐκεῖνος ὁ τμῆμα ἕκαστος ὀνομάζω τέχνη , οὗτος καί αὐτός ἐθέλω διαιτητικός τις καί φαρμακευτικός καί χειρουργικός ὀνομάζω τέχνη , οὐ εἄν ἔχω οὗτος γε οὐδείς ἐγκαλέω . οὗτος δέ κἀν εἰμί ὁ εἴρω ἕκαστος τέμνω , οἷος ὁ δίαιτα εἰς τε ὁ προσφέρω καί κενόω καί ποιέω καί ἔξωθεν προσπίπτω , κατά ἕκαστος αὐτός ἴδιος τις τέχνη ἐφίστημι , οὐδέ εἄν οὗτος τίς μέμφομαι . οὐδέ γάρ οὐδέ εἰμί πάλιν αὐτός οὗτος κατατέμνω πολυειδῶς ἄχρι ὁ κατά μέρος , οὐ εἄν κωλύω λέγω αὐτός , ὡς ἐν ὁ || προσφέρω ἄλλος μέν εἰμί τέχνη φάρμακον , ἄλλος δέ ἔδεσμα , ἄλλος δέ πόμα , καί κατά ἕκαστος αὐτός ἔδεσμα ὅδε καί ὅδε καί πόμα ὅδε καί ὅδε καί φάρμακον ὅδε καί ὅδε συγχωρέω εἄν ἴδιος εἰμί λέγω ὁ τέχνη · εἰμί δέ οἴομαι οὗτος ἀλλήλων διαφέρω ὁ τέχνη , ὡς ἀριθμητικός , εἰμί τυγχάνω , ῥητορικός ἢ οὗτος οἰκοδομικός τε καί τεκτονικός , οὐ εἄν ἔτι συγχωρέω . οὗτος μέν γάρ οὐδείς εἰμί σκοπός κοινός , ἐκεῖνος δέ ὁ ὀλίγος ἔμπροσθεν εἴρω εἷς κοινός ἅπας πρόκειμαι σκοπός , ὑγίεια . ὥσπερ οὖν ἐπί ὁ ῥητορικός , εἷς εἰμί τέχνη , ἄλλος μέν τις προοίμιον , διήγησις δέ ἄλλος καί πίστις γε καί ὁ καλέω ἐπίλογος ἄλλος εἰμί συγχωρέω τέχνη , εἰμί ἐγώ μόνος εἷς γε οὗτος φυλάσσω , εἷς εἰμί τέχνη αὐτός , ἔτι εἶδος βούλομαι καλέω εἴτε μέρος , κατά ὁ αὐτός οἴομαι τρόπος ἔχω ἐπί ὁ ἰατρικός · ἄλλος μέν τις τέχνη εἴρω χειρουργικός , ἄλλος δέ διαιτητικός , ἄλλος δέ φαρμακευτικός , εἰμί οὗτος εἷς ἐγώ φυλάσσω μόνος , ὡς εἷς οὗτος ἅπας σκοπός , διά ὅς ἀναγκάζω εἷς || εἰμί τέχνη μόριον . ὁ γοῦν ἀνόμοιος συνάγω οὗτος φαίνω καί συνδέω καί ἀναγκάζω εἰς εἷς ἅπας τέχνη συντελέω . ἐκκόπτω τις ἢ ἀποκόπτω ὁ σήπω , ἄλλος δέ ἀνατρέφω τε καί σαρκόω ὁ κοῖλος . ἐναντίος μέν οὕτως καί πάντῃ διαφέρω δοκέω ὁ πρᾶγμα ὑπάρχω . ὁ τε γάρ ἐνέργεια διαφέρω πολύς καί ὁ γίγνομαι ὑπό αὐτός ἐναντίος . ὁ μέν γάρ [ καί ] ὁ εἰμί ἀφαιρέω τίς , ὁ δέ ἔργον γεννάω τις οὐσία οὐ εἰμί . ἀλλά οὐδέτερος γε οὗτος αὐτός πρόκειμαι κατά αὐτός , ὁ μέν ἐκκόπτω τίς , ὁ δέ γεννάω , ὥσπερ οὐδέ καίω τίς καί τέμνω οὐδέ ἄλλος ὁ πᾶς οὐδείς αὐτός διά ἑαυτοῦ μεταχειρίζω τις , ἀλλά ὡς ἄνευ οὗτος τυγχάνω ὑγίεια οὖον δύναμαι , ἐπί ὅς ἐπείγω μέν ἅπας , οὖον μήv ὁ αὐτός ὁδός χράω . διά μέν δή ὁ κοινός ὁ σκοπός πᾶς ἰατρός καλέω , διά δέ ὁ ὁ ἐνέργεια ἢ ὁ ὕλη ἢ ὁ μόριον διάφορος ἤτοι χειρουργός ἢ φαρμακευτής ἢ ὀφθαλμικός , χειρουργός μέν ἀπό ὁ ἐνέργεια , φαρμακευτής δέ ἀπό ὁ ὕλη , ὀφθαλμικός δέ ἀπό ὁ μόριον . ὁ γάρ καί ὁ || μόριον θεραπεύω διαφέρω ἀλλήλων οὐ ὀλίγος αὐτός τε ὁ θεραπεύω ἐνέργεια τε καί ὕλη χράω διάφορος ὁ μέν ἀπό ὁ ἐνέργεια , ὁ δέ ἀπό ὁ μόριον , ὁ δέ ἀπό ὁ ὕλη ὀνομάζω ὀφθαλμικός τε καί χειρουργικός καί φαρμακευτής , κοινός δέ ἅπας ἀπό ὁ τέλος ἰατρός . δείκνυμι γάρ ἔμπροσθεν , ὡς ἅπας τέχνη περί ὁ ὁ ὑποβάλλω οὐσία ἀγαθός σπεύδω , ἔνθα εἷς τίς κατά ἕκαστος αὐτός εἰμί ὁ πρῶτος ἀγαθός . εἰμί δέ , ὅτι καλῶς ἀναρράπτω ὅδε τις ὁ βλέφαρον κακῶς , εἰμί τυγχάνω , φαρμακεύω καί τις ἀγαθός εἰμί ἐν φαρμακεία διαιτάω ὀρθῶς οὐ ἐπίσταμαι καί οὗτος ἄλλος ἀσκέω οὐ γυμνάζω ὁ χείρ , ἕτερος ἀλλήλων πάντῃ ὁ τέχνη ὑπολαμβάνω , πρῶτος μέν οὖον τρεῖς μόνος ἀλλά καί τριακόσιοι οὗτος γε ποιέω · ὁ μέν γάρ τις καθετήρ χράω καλῶς , ὁ δέ κλυστήρ , φλεβοτομέω δέ ἄλλος , ἀρτηριοτομέω δέ ἕτερος · εἶτα ὅταν εὑρίσκω τις ἅπας καλῶς ποιέω , οὕτως αὗ πάλιν ἅπας εἷς γίγνομαι . καί μήv ἑκατέρως || μοχθηρός , ἢ διά ὁ ἀφυία ὁ τεχνίτης εἰς πολύς κατακερματίζω ὁ εἷς ἢ διά ὁ εὐφυΐα εἰς εἷς ἀνάγω ὁ πολύς . ὁ μέν γάρ πρότερος λόγος οὔτε ὁ ῥητορική ἐάω εἷς εἰμί τέχνη οὔτε ὁ ἀριθμητικός ἢ γεωμετρία ἢ μουσική οὐδέ ἄλλος τις ὁ ἀξιόλογος , ὅς διά ὁ μέγεθος ὁ πολύς ὁ μεταχειρίζω ἀδυνατέω ὅλος ἐκμανθάνω · ὁ δέ δύο εἰς εἷς ἀνάγω τέχνη ἐνίοτε ὁ μηδαμῶς κοινωνέω · εἰμί γάρ ὁ αὐτός ἄνθρωπος ἀριθμητικός ὁ ἅμα καί γραμματικός εἰμί καί φιλόσοφος , ἔξεστι τις εἷς εἰμί νομίζω ἅπας μόριον .