galenus.thrasybulus-sive-utrum-medicinae-sit-gymnasticae-hygieine 19
Ταῦτ’ οὖν , ὅσα καθ’ αὑτὰ δύναμιν ἔχει βλάβης τινὸς ἢ ὠφελείας , ὁ τῆς ὑγιείας προνοούμενος ἐπισκοπεῖται . πῶς καὶ τίνα τρόπον ; ἐπειδὰν μὲν ἱκανῶς ἤδη τὸ σῶμα κενώσεως ἔχῃ καὶ κίνδυνος ἥκῃ βλάβης αἰσθητῆς , τρέφεσθαι κελεύων , ἐπειδὰν δὲ ξηραίνηται μᾶλλον || τοῦ μετρίου καὶ κίνδυνος ᾖ κἀντεῦθεν ἤδη βλαβῆναι , πίνειν ἀξιῶν · οὕτω δὲ καὶ γυμνάζων μέν , ἐπειδὰν ῥῶσαι μὲν βούληται τὴν διοικοῦσαν ἡμᾶς δύναμιν , ἐκκαθῆραι δὲ τοὺς κατὰ λεπτὸν πόρους , ἡσυχάζειν δὲ προστάττων , ἐπειδὰν ἤτοι κάμνειν πρὸς τῶν γυμνασίων αἴσθηται ἢ διαφορεῖσθαι τὸ σῶμα πέρα τοῦ προσήκοντος , ἀλλὰ καὶ τὴν γαστέρα λαπάττων μέν , ἢν ἴσχηται , κατέχων δέ , ἢν ἐκταράττηται , καὶ τἆλλα δὴ πάντα κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον ἕκαστα πραγματευόμενος , ἐν κεφαλαίῳ τῷδε προσέχων τὸν νοῦν , ἐπειδὰν μὲν ἀκριβῶς ὑγιεινῶς ἔχῃ τὸ σῶμα , μηδὲν νεωτερίζειν , ἐπειδὰν δὲ κατά τι τῆς ἀκριβοῦς ἐξιστῆται συμμετρίας , εὐθὺς ἀντεισάγειν τὸ λεῖπον , πρὶν μεγάλην γενέσθαι τὴν εἰς τὸ παρὰ φύσιν ἐκτροπήν , ὥσπερ ἂν εἰ τὰς κρόκας ἐκρεούσας ἱματίου τινὸς οὐχ ἅμα πάσας οὐδ’ ἀθρόας ἀλλὰ καθ’ ἑκάστην ἡμέραν μίαν ὁ τοῦτ’ ἔργον πεποιημένος ἰῷτο παρεδρεύων , ὡς λανθάνειν τοὺς πολλοὺς τὴν ἐπανόρθωσιν ὑπὸ σμικρότητος . τοιοῦτον γάρ τινα χρὴ καὶ τὸν τοῖς ὑγιαίνουσιν ἐφεστῶτα τεχνίτην εἶναι σμικρᾶς || διαφθορᾶς καὶ βλάβης αἰσθητικόν θ’ ἅμα καὶ ἐπανορθωτικόν . εἰ δέ γ’ ἀπαθὲς ἔμενε πάντη τὸ σῶμα καὶ τοιοῦτον , οἷόνπερ ὁ ποιήσας αὐτὸ τεχνίτης ἀπέλιπεν , οὐκ ἂν ἐδεῖτο τοῦ διὰ παντὸς ἐπανορθουμένου . νυνὶ δ’ ἐπειδὴ διαρρεῖ τε καὶ φθείρεται , δεῖταί τινος ἐπιστάτου παρεδρεύοντος , ὃς καὶ γνωριεῖ τὸ κενούμενον ὁποῖόν τ’ ἐστὶ καὶ ὁπόσον ἰάσεταί τε παραχρῆμα τοιοῦτόν τε καὶ τοσοῦτον ἕτερον ἀντεισάγων . ἀπορρεῖ τὸ κατὰ φύσιν ὑγρόν · ἐπάρδειν χρὴ τὴν ἴσην ὑγρότητα πόμα παρέχοντα . διαφορεῖται τὸ θερμόν · ἀντεισάγειν χρὴ τοσοῦτον ἕτερον . ἐκκενοῦται τὸ ξηρόν · ἤδη καιρὸς τρέφειν · ἑνὶ λόγῳ τὸ διαφορούμενον καὶ ἀπολλύμενον ἐπανορθοῦσθαι κατὰ βραχὺ πρὸ τοῦ τοῖς πολλοῖς γενέσθαι κατάφωρον .
Lemmas: ταῦτα οὖν , ὅσος κατά ἑαυτοῦ δύναμις ἔχω βλάβη τις ἢ ὠφέλεια , ὁ ὁ ὑγίεια προνοέω ἐπισκοπέω . πῶς καί τίς τρόπος ; ἐπειδάν μέν ἱκανῶς ἤδη ὁ σῶμα κένωσις ἔχω καί κίνδυνος ἥκω βλάβη αἰσθητός , τρέφω κελεύω , ἐπειδάν δέ ξηραίνω μᾶλλον || ὁ μέτριος καί κίνδυνος εἰμί ἐντεῦθεν ἤδη βλάπτω , πίνω ἄξιος · οὗτος δέ καί γυμνάζω μέν , ἐπειδάν ῥώννυμι μέν βούλομαι ὁ διοικέω ἐγώ δύναμις , ἐκκαθαίρω δέ ὁ κατά λεπτόν πόρος , ἡσυχάζω δέ προστάσσω , ἐπειδάν ἤτοι κάμνω πρός ὁ γυμνάσιον αἰσθάνομαι ἢ διαφορέω ὁ σῶμα πέρα ὁ προσήκω , ἀλλά καί ὁ γαστήρ λαπάσσω μέν , εἄν ἴσχω , κατέχω δέ , εἄν ἐκταράσσω , καί ἄλλος δή πᾶς κατά ὁ αὐτός τρόπος ἕκαστος πραγματεύομαι , ἐν κεφάλαιος ὅδε προσέχω ὁ νόος , ἐπειδάν μέν ἀκριβῶς ὑγιεινός ἔχω ὁ σῶμα , μηδείς νεωτερίζω , ἐπειδάν δέ κατά τίς ὁ ἀκριβής ἐξίστημι συμμετρία , εὐθύς ἀντεισάγω ὁ λείπω , πρίν μέγας γίγνομαι ὁ εἰς ὁ παρά φύσις ἐκτροπή , ὥσπερ εἄν εἰμί ὁ κρόκη ἐκρέω ἱμάτιον τις οὐ ἅμα πᾶς οὐδέ ἀθρόος ἀλλά κατά ἕκαστος ἡμέρα εἷς ὁ οὗτος ἔργον ποιέω ἰάομαι παρεδρεύω , ὡς λανθάνω ὁ πολύς ὁ ἐπανόρθωσις ὑπό μικρότης . τοιοῦτος γάρ τις χρή καί ὁ ὁ ὑγιαίνω ἐφίστημι τεχνίτης εἰμί μικρός || διαφθορά καί βλάβη αἰσθητικός ὁ ἅμα καί ἐπανορθωτικός . εἰμί δέ γε ἀπαθής μένω πάντῃ ὁ σῶμα καί τοιοῦτος , οἷόνπερ ὁ ποιέω αὐτός τεχνίτης ἀπολείπω , οὐ εἄν δήω ὁ διά πᾶς ἐπανορθόω . νυνί δέ ἐπεί διαρρέω τε καί φθείρω , δέω τις ἐπιστάτης παρεδρεύω , ὅς καί γνωρίζω ὁ κενόω ὁποῖος τε εἰμί καί ὁπόσος ἰάζω τε παραχρῆμα τοιοῦτος τε καί τοσοῦτος ἕτερος ἀντεισάγω . ἀπορρέω ὁ κατά φύσις ὑγρός · ἐπάρδω χρή ὁ ἴσος ὑγρότης πόμα παρέχω . διαφορέω ὁ θερμός · ἀντεισάγω χρή τοσοῦτος ἕτερος . ἐκκενόω ὁ ξηρός · ἤδη καιρός τρέφω · εἷς λόγος ὁ διαφορέω καί ἀπόλλυμι ἐπανορθόω κατά βραχύς πρό ὁ ὁ πολύς γίγνομαι κατάφωρος .