galenus.thrasybulus-sive-utrum-medicinae-sit-gymnasticae-hygieine 30
Ἀλλ’ ὅτι μὲν ἡ περὶ τὸ τοῦ σώματος ἀγαθὸν τέχνη μία πάντως ἐστίν , ἔκ τε τῶν εἰρημένων ἔμπροσθεν αὐταρκῶς οἶμαι δεδεῖχθαι κἀκ τῶν ἑξῆς ῥηθησομένων οὐδὲν ἧττον δειχθήσεται . οὐ μὴν ὅ τί γε προσῆκεν ὀνομάζειν αὐτήν , ἤδη πω πέφανται · τάχα γὰρ οὔτ’ ἰατρικὴν οὔτε γυμναστικὴν ἀλλ’ ἕτερόν τι . τάχα δ’ οὐκ ἔστιν ὅλως ὄνομα τῆς τέχνης ἐκείνης ὥσπερ οὐδ’ ἄλλων πολλῶν . ἀλλὰ τοῦτο μὲν ὀλίγον ὕστερον ἐπισκεψόμεθα . τὸ δ’ οὖν ἓν μὲν εἶναι τὸ τοῦ σώματος ἡμῶν ἀγαθόν , ὅ τί περ ἂν ᾖ , καθάπερ καὶ τῶν ἄλλων ἀπασῶν οὐσιῶν , εἶναι δὲ καὶ τέχνην αὐτοῦ μίαν , εἴπερ τι καὶ ἄλλο τῶν πάντων , ἀληθὲς εἶναί φημι καὶ τὴν αὐτήν γε μέθοδον ἀμφοῖν ὑπάρχειν . μιᾶς οὖν οὔσης περὶ τὸ τοῦ σώματος ἀγαθὸν τέχνης ἤδη σκοπώμεθα σύμπαντ’ αὐτῆς τὰ μόρια · πάντως γάρ που || κατοψόμεθα καὶ τὸ καλούμενον ὑγιεινὸν ἥντιν’ ἔχει τὴν δύναμιν . ἵνα δὲ κἀνταῦθα μεθόδῳ τινὶ ποιώμεθα τὴν τομήν , ἐπισκεψώμεθα τὸ γένος τῆς περὶ τὸ σῶμα τέχνης . ὅτι μὲν οὖν οὐκ ἐν αὐτῷ μόνῳ τῷ θεωρῆσαι τὸ τέλος αὐτῆς ἐστιν ὥσπερ τῆς ἀριθμητικῆς τε καὶ ἀστρονομικῆς καὶ φυσικῆς , ἀλλά τι καὶ πράττει περὶ τὸ σῶμα , παντὶ δῆλον · ὅτι δ’ οὐδ’ ἐν αὐτῷ τῷ πράττειν τελευτᾷ καθάπερ ἡ ὀρχηστική , μηδέν , ὅταν ἐνεργοῦσα παύσηται , δεῖξαι δυναμένη , καὶ τοῦτ’ εὔδηλον εἶναι νομίζω . δῆλον οὖν , ὡς ἤτοι τῶν ποιητικῶν ἢ τῶν κτητικῶν ἐστι τεχνῶν , ἐπειδὴ μήτε τῶν θεωρητικῶν εὑρέθη μήτε τῶν πρακτικῶν . ἀλλ’ οὐκ ἔστι τῶν κτητικῶν ὥσπερ ἡ ἀσπαλιευτική τε καὶ ἡ ἀγκιστρευτικὴ καὶ τὸ σύμπαν εἰπεῖν ἡ θηρευτική · χειροῦνται γὰρ αὗται τῶν ὄντων τι καὶ κτῶνται , ποιοῦσι δ’ οὐδὲν [ αὗται ] πρότερον οὐκ ὄν . ἐκ λοιπῶν οὖν τῶν ποιητικῶν ἐστιν ἡ περὶ τὸ σῶμα τἀνθρώπου τέχνη . διττὸν δὲ καὶ τούτων ἐστὶ τὸ ἔργον · ἢ γὰρ ὅλον τι ποιοῦσι πρότερον || οὐκ ὂν ἢ κατὰ μέρος ἐπανορθοῦνται πεπονηκός . ἀλλ’ ἡ ζητουμένη νῦν τέχνη ποιεῖν μὲν ἀδύνατος ὅλον ἀνθρώπου σῶμα , κατὰ μέρη δ’ ἐπανορθοῦσθαι δύναται παραπλησίως τῇ τῶν ἱματίων ἀκεστικῇ καὶ οὐδ’ ἐνταῦθα πάντα τὸν αὐτὸν ἐκείνῃ τρόπον . ἡ γὰρ φύσις οὕτω γε καὶ ποιεῖ τὸ σῶμα καὶ αὖθις ἐπανορθοῦται κάμνον ὡς ἡ περὶ τὴν ἐσθῆτα τέχνη . ταύτης δ’ ὑπηρετική τίς ἐστιν ἡ νῦν ζητουμένη . συγχωρείσθω οὖν , ἵν’ ὁ λόγος προΐῃ , καλεῖν ἡμᾶς αὐτὴν ἐπανορθωτικήν . ἀλλ’ ἤτοι κατὰ μεγάλα τὴν ἐπανόρθωσιν ἢ κατὰ σμικρὰ ποιεῖται . τὸ μὲν δὴ κατὰ μεγάλα μόρια αὐτῆς ἰατρικόν τε καὶ θεραπευτικὸν ὀνομαζέσθω , τὸ δὲ κατὰ σμικρὰ φυλακτικόν . ἔστι μὲν οὖν καὶ αὐτοῦ τοῦ κατὰ μεγάλα παμπόλλη τις ἡ διαφορά · πᾶν γὰρ ποσὸν εἰς ἀνάριθμόν τι πλῆθος ἐγχωρεῖ τέμνειν . ἀλλ’ ἐπειδὴ μὴ πρόκειται νῦν ὑπὲρ αὐτῶν λέγειν , ἀφείσθω μὲν τοῦτο , τεμνέσθω δὲ τὸ κατὰ σμικρά . δοκεῖ δὲ καὶ τοῦτο τέμνεσθαι διαφοραῖς ἐπισήμοις τριχῶς . ἢ γὰρ τὸν ἄκρως τε καὶ τελέως ὑγιαίνοντα παραλαβὸν ἐν τούτῳ φυλάττει καὶ || τουτὶ μὲν αὐτὸ τὸ τμῆμα προσαγορεύουσιν εὐεκτικόν · ἕτερον δ’ ἀναθρεπτικὸν τῶν νενοσηκότων , ὃ δὴ καὶ καλοῦσιν ἔνιοι τῶν νεωτέρων ἰατρῶν ἀναληπτικόν · ἐν τῷ μέσῳ δ’ ἀμφοῖν ἐστι τὸ καλούμενον ὑπ’ αὐτῶν ἰδίως ὑγιεινόν · κοινῶς γὰρ καὶ τοῦτο φυλακτικὸν ἅμα καὶ ὑγιεινὸν ὀνομάζεται . ταῦτ’ οὖν τὰ τρία μόρια τοῦ φυλακτικοῦ τὰ νῦν εἰρημένα τὸ ἀναληπτικόν , τὸ ὑγιεινόν , τὸ εὐεκτικόν ἐστι μὲν τοῦ κατὰ σμικρὰ ἐπανορθωτικοῦ μέρους τῆς τέχνης , ἀλλήλων δὲ διαφέρει τῷ μᾶλλόν τε καὶ ἧττον · μᾶλλον μὲν γὰρ κατὰ σμικρὰ τὸ εὐεκτικόν , ἧττον δ’ αὐτοῦ τὸ ὑγιεινόν , ἐκείνου δ’ ἧττον κατὰ σμικρὰ τὴν ἐπανόρθωσιν ποιεῖται τὸ ἀναληπτικόν . ἔνιοι δὲ καὶ τέταρτον ἐν τούτῳ τῷ φυλακτικῷ τμῆμα προστιθέασι , τὸ καλούμενον ὑπ’ αὐτῶν ἰδίως προφυλακτικόν , ἀντίστροφον ἔχον δύναμιν τῷ τοὺς ἐκ νοσημάτων ἄρτι πεπαυμένους ἀνακομίζοντι . δῆλον δ’ , ὡς ἄμφω ταῦτ’ ἐπαμφοτερίζει πως τοῖς ἐναντίοις μορίοις ὅλης τῆς τέχνης , λέγω δὲ τὸ κατὰ μεγάλα καὶ τὸ κατὰ σμικρά . τὸ μὲν γὰρ θεραπευτικὸν ὅτι κατὰ μεγάλα , πρόδηλον παντί , || τὸ δ’ εὐεκτικόν τε καὶ ὑγιεινὸν ὅτι κατὰ σμικρά , καὶ τοῦτ’ εὔδηλον . ἐν τῷ μέσῳ δ’ ἀμφοῖν ἐστι τὸ ἀναληπτικὸν ὀνομαζόμενον καὶ τὸ προφυλακτικόν , ὡς μὲν πρὸς τὸ ὑγιεινὸν οὐ κατὰ σμικρὰ τὴν ἐπανόρθωσιν ποιούμενον , ὡς δὲ πρὸς τὸ θεραπευτικὸν οὐ κατὰ μεγάλα . καί μοι δοκοῦσιν οὐδ’ ὅσοι ταῦτ’ ἄμφω τὰ μόρια προσαγορεύουσιν οὐδέτερα , κακῶς δοξάζειν . ἀλλὰ περὶ μὲν τούτων ἕτερος λόγος .
Lemmas: ἀλλά ὅτι μέν ὁ περί ὁ ὁ σῶμα ἀγαθός τέχνη εἷς πάντως εἰμί , ἐκ τε ὁ εἴρω ἔμπροσθεν αὐτάρκης οἴομαι δείκνυμι ἐκ ὁ ἑξῆς ἐρῶ οὐδείς κακός δείκνυμι . οὖον μήv ὅς τίς γε προσήκω ὀνομάζω αὐτός , ἤδη πω φαίνω · τάχα γάρ οὔτε ἰατρικός οὔτε γυμναστικός ἀλλά ἕτερος τίς . τάχα δέ οὐ εἰμί ὅλως ὄνομα ὁ τέχνη ἐκεῖνος ὥσπερ οὐδέ ἄλλος πολύς . ἀλλά οὗτος μέν ὀλίγος ὕστερος ἐπισκοπέω . ὁ δέ οὖν εἷς μέν εἰμί ὁ ὁ σῶμα ἐγώ ἀγαθός , ὅς τίς περ εἄν εἰμί , καθάπερ καί ὁ ἄλλος ἀπασάω οὐσία , εἰμί δέ καί τέχνη αὐτός εἷς , εἴπερ τίς καί ἄλλος ὁ πᾶς , ἀληθής εἰμί φημί καί ὁ αὐτός γε μέθοδος ἄμφω ὑπάρχω . εἷς οὖν εἰμί περί ὁ ὁ σῶμα ἀγαθός τέχνη ἤδη σκοπέω σύμπαν αὐτός ὁ μόριον · πάντως γάρ ποῦ || καθοράω καί ὁ καλέω ὑγιεινός ὅστις ἔχω ὁ δύναμις . ἵνα δέ ἐνταῦθα μέθοδος τις ποιέω ὁ τομή , ἐπισκοπέω ὁ γένος ὁ περί ὁ σῶμα τέχνη . ὅτι μέν οὖν οὐ ἐν αὐτός μόνος ὁ θεωρέω ὁ τέλος αὐτός εἰμί ὥσπερ ὁ ἀριθμητικός τε καί αστρονομικός καί φυσικός , ἀλλά τίς καί πράσσω περί ὁ σῶμα , πᾶς δῆλος · ὅτι δέ οὐδέ ἐν αὐτός ὁ πράσσω τελευτάω καθάπερ ὁ ὀρχηστικός , μηδείς , ὅταν ἐνεργέω παύω , δείκνυμι δύναμαι , καί οὗτος εὔδηλος εἰμί νομίζω . δῆλος οὖν , ὡς ἤτοι ὁ ποιητικός ἢ ὁ κτητικός εἰμί τέχνη , ἐπεί μήτε ὁ θεωρητικός εὑρίσκω μήτε ὁ πρακτικός . ἀλλά οὐ εἰμί ὁ κτητικός ὥσπερ ὁ ἀσπαλιευτικός τε καί ὁ ἀγκιστρευτικός καί ὁ σύμπας εἶπον ὁ θηρευτικός · χειρόομαι γάρ οὗτος ὁ εἰμί τίς καί κτείνω , ποιέω δέ οὐδείς [ οὗτος ] πρότερος οὐ εἰμί . ἐκ λοιπός οὖν ὁ ποιητικός εἰμί ὁ περί ὁ σῶμα ἄνθρωπος τέχνη . δισσός δέ καί οὗτος εἰμί ὁ ἔργον · ἢ γάρ ὅλος τίς ποιέω πρότερος || οὐ εἰμί ἢ κατά μέρος ἐπανορθόω πονέω . ἀλλά ὁ ζητέω νῦν τέχνη ποιέω μέν ἀδύνατος ὅλος ἄνθρωπος σῶμα , κατά μέρος δέ ἐπανορθόω δύναμαι παραπλήσιος ὁ ὁ ἱμάτιον ἀκεστικός καί οὐδέ ἐνταῦθα πᾶς ὁ αὐτός ἐκεῖνος τρόπος . ὁ γάρ φύσις οὗτος γε καί ποιέω ὁ σῶμα καί αὖθις ἐπανορθόω κάμνω ὡς ὁ περί ὁ ἐσθής τέχνη . οὗτος δέ ὑπηρετικός τίς εἰμί ὁ νῦν ζητέω . συγχωρέω οὖν , ἵνα ὁ λόγος πρόειμι , καλέω ἐγώ αὐτός ἐπανορθωτικός . ἀλλά ἤτοι κατά μέγας ὁ ἐπανόρθωσις ἢ κατά μικρός ποιέω . ὁ μέν δή κατά μέγας μόριον αὐτός ἰατρικός τε καί θεραπευτικός ὀνομάζω , ὁ δέ κατά μικρός φυλακτικός . εἰμί μέν οὖν καί αὐτός ὁ κατά μέγας πάμπολυς τις ὁ διαφορά · πᾶς γάρ ποσός εἰς ἀνάριθμος τίς πλῆθος ἐγχωρέω τέμνω . ἀλλά ἐπεί μή πρόκειμαι νῦν ὑπέρ αὐτός λέγω , ἀφίημι μέν οὗτος , τέμνω δέ ὁ κατά μικρός . δοκέω δέ καί οὗτος τέμνω διαφορά ἐπίσημος τριχῶς . ἢ γάρ ὁ ἄκρως τε καί τέλειος ὑγιαίνω παραλαμβάνω ἐν οὗτος φυλάσσω καί || οὗτος μέν αὐτός ὁ τμῆμα προσαγορεύω εὐεκτικός · ἕτερος δέ ἀναθρεπτικός ὁ νοσέω , ὅς δή καί καλέω ἔνιοι ὁ νέος ἰατρός ἀναληπτικός · ἐν ὁ μέσος δέ ἄμφω εἰμί ὁ καλέω ὑπό αὐτός ἰδίως ὑγιεινός · κοινῶς γάρ καί οὗτος φυλακτικός ἅμα καί ὑγιεινός ὀνομάζω . αὐτός οὖν ὁ τρεῖς μόριον ὁ φυλακτικός ὁ νῦν εἴρω ὁ ἀναληπτικός , ὁ ὑγιεινός , ὁ εὐεκτικός εἰμί μέν ὁ κατά μικρός επανορθωτικός μέρος ὁ τέχνη , ἀλλήλων δέ διαφέρω ὁ μάλα τε καί κακός · μᾶλλον μέν γάρ κατά μικρός ὁ εὐεκτικός , κακός δέ αὐτός ὁ ὑγιεινός , ἐκεῖνος δέ κακός κατά μικρός ὁ ἐπανόρθωσις ποιέω ὁ ἀναληπτικός . ἔνιοι δέ καί τέταρτος ἐν οὗτος ὁ φυλακτικόν τμῆμα προστίθημι , ὁ καλέω ὑπό αὐτός ἰδίως προφυλακτικός , ἀντίστροφος ἔχω δύναμις ὁ ὁ ἐκ νόσημα ἄρτι παύω ἀνακομίζω . δῆλος δέ , ὡς ἄμφω αὐτός ἐπαμφοτερίζω πως ὁ ἐναντίος μόριον ὅλος ὁ τέχνη , λέγω δέ ὁ κατά μέγας καί ὁ κατά μικρός . ὁ μέν γάρ θεραπευτικός ὅτι κατά μέγας , πρόδηλος πᾶς , || ὁ δέ εὐεκτικός τε καί ὑγιεινός ὅτι κατά μικρός , καί οὗτος εὔδηλος . ἐν ὁ μέσος δέ ἄμφω εἰμί ὁ ἀναληπτικός ὀνομάζω καί ὁ προφυλακτικός , ὡς μέν πρός ὁ ὑγιεινός οὖον κατά μικρός ὁ ἐπανόρθωσις ποιέω , ὡς δέ πρός ὁ θεραπευτικός οὖον κατά μέγας . καί ἐγώ δοκέω οὐδέ ὅσος αὐτός ἄμφω ὁ μόριον προσαγορεύω οὐδέτερος , κακῶς δοξάζω . ἀλλά περί μέν οὗτος ἕτερος λόγος .