galenus.thrasybulus-sive-utrum-medicinae-sit-gymnasticae-hygieine 28
Ἐπεὶ τοίνυν πολυειδῶς ἀποδέδεικται τὸ μὴ δεῖν κρίνειν τὰς τέχνας ταῖς κατὰ μέρος ἐνεργείαις ἀλλ’ εἰς τὰς καθόλου τε καὶ πλησίον τοῦ τέλους ἀνάγειν , εἶτ’ αὐτῶν ἐκείνων πειρᾶσθαι διορίζειν τὸ τέλος , ἑξῆς ἴδωμεν , || εἰ καὶ περὶ τὰς ὕλας αὐτῶν ὁμοίως ἔχει . φαίνεται γοῦν ὕλη τε μία πολλαῖς ὑποβεβλημένη τέχναις καὶ τέχνη μία παμπόλλαις ὕλαις χρωμένη . ξύλον μὲν γὰρ ὕλη κοινὴ καὶ ναυπηγῷ καὶ τέκτονι καὶ μηχανοποιῷ καὶ οἰκοδόμῳ καὶ ἄλλοις μυρίοις καὶ πηλὸς δὲ πολλῶν τεχνῶν ἐστιν ὕλη καὶ λίθοι καὶ τἆλλα σύμπαντα . ἰατρικῆς δ’ αὖ τέχνης μιᾶς οὔσης ὗλαι μυρίαι , τό τε σῶμα αὐτὸ τὸ τὴν ὑγίειαν δεχόμενον ἐδέσματά τε καὶ πόματα καὶ φάρμακα σύμπαντα καὶ διαιτήματα . ταυτὶ μὲν οὖν ἰατρῶν ὗλαι , τὸ σῶμα δ’ ὡς ἐξ οὗ τὸ τέλος ἢ ἐν ᾧ . δῆλον οὖν , ὡς οὐδ’ ἐκ τῶν ὑλῶν χρὴ κρίνειν τὰς τέχνας . οὐδὲ γὰρ εἴ τις ἑτέρας μὲν τὰς κοινὰς ὕλας καὶ ὡς ἂν εἴποι τις κατὰ συμβεβηκός , ἑτέρας δὲ τὰς οἰκείας τε καὶ προσεχεῖς ὑποθέμενος ἑκάστῃ τῶν τεχνῶν , ᾗ μέν ἐστι φυσικὸν σῶμα τὸ ἡμέτερον , ὕλην αὐτὸ φαίη τῆς φυσικῆς ἐπιστήμης ὑπάρχειν , ᾗ δ’ ὑγιαστόν ἐστι , τῆς ἰατρικῆς , ᾗ δ’ εὐεκτικὸν ἢ εὐεξίας δεκτικόν , τῆς γυμναστικῆς , οὐδ’ οὕτως ἑτέρῳ τινὶ πλὴν τῷ τέλει || διακρίνει τὰς τέχνας · τὸ γὰρ ὑγιαστὸν τόδε τι λέγειν σῶμα γιγνώσκοντός ἐστιν ἤδη τὸ τέλος . οὐ μὴν οὐδ’ εἰ τοῖς θεωρήμασι διακρίνει τις τὰς τέχνας , ἑτέρωθέν ποθεν ἄρχεται , τῇ δυνάμει τοῦ τέλους · τὰ γὰρ οἰκεῖα τῶν τεχνῶν ἑκάστης θεωρήματα τὸ τέλος ὁρίζει τε καὶ κρίνει . ταῦτα γοῦν οἰκεῖα τῆς τέχνης ἐστίν , ἃ γιγνώσκων τις εἰς τὸ τέλος ὠφελεῖται · καὶ γραμματικῆς δὲ καὶ μουσικῆς καὶ τεκτονικῆς καὶ τῶν ἄλλων ἑκάστης ὅσα μὲν ἂν ἢ αὐτὸ τὸ τέλος ἄντικρυς ἢ αὐτὸ τὸ βέλτιον ἢ τὸ θᾶττον ἐν αὐτῷ δύνηται παρέχειν , οἰκεῖα τῆς τέχνης ἐστίν , ὅσα δ’ οὐδὲν ὠφελεῖ πρὸς τὴν τοῦ τέλους ποίησιν , οὐκ οἰκεῖα .
Lemmas: ἐπεί τοίνυν πολυειδῶς ἀποδείκνυμι ὁ μή δήω κρίνω ὁ τέχνη ὁ κατά μέρος ἐνέργεια ἀλλά εἰς ὁ καθόλου τε καί πλησίος ὁ τέλος ἀνάγω , εἶτα αὐτός ἐκεῖνος πειράω διορίζω ὁ τέλος , ἑξῆς ὁράω , || εἰμί καί περί ὁ Ὕλας αὐτός ὁμοίως ἔχω . φαίνω γοῦν ὕλη τε εἷς πολύς ὑποβάλλω τέχνη καί τέχνη εἷς πάμπολυς ὕλη χράω . ξύλον μέν γάρ ὕλη κοινός καί ναυπηγός καί τέκτων καί μηχανοποιός καί οἰκοδόμος καί ἄλλος μυρίος καί πηλός δέ πολύς τέχνη εἰμί ὕλη καί λίθος καί ἄλλος σύμπας . ἰατρικός δέ αὖος τέχνη εἷς εἰμί ὕλη μυρίος , ὁ τε σῶμα αὐτός ὁ ὁ ὑγίεια δέχομαι ἔδεσμα τε καί πόμα καί φάρμακον σύμπας καί διαίτημα . οὗτος μέν οὖν ἰατρός ὕλη , ὁ σῶμα δέ ὡς ἐκ ὅς ὁ τέλος ἢ ἐν ὅς . δῆλος οὖν , ὡς οὐδέ ἐκ ὁ ὕλη χρή κρίνω ὁ τέχνη . οὐδέ γάρ εἰμί τις ἕτερος μέν ὁ κοινός Ὕλας καί ὡς εἄν εἶπον τις κατά συμβεβηκός , ἕτερος δέ ὁ οἰκεῖος τε καί προσεχής ὑποτίθημι ἕκαστος ὁ τέχνη , ὅς μέν εἰμί φυσικός σῶμα ὁ ἡμέτερος , ὕλη αὐτός φημί ὁ φυσικός ἐπιστήμη ὑπάρχω , ὅς δέ ὑγιαστός εἰμί , ὁ ἰατρικός , ὅς δέ εὐεκτικός ἢ εὐεξία δεκτικός , ὁ γυμναστικός , οὐδέ οὕτως ἕτερος τις πλήν ὁ τέλος || διακρίνω ὁ τέχνη · ὁ γάρ ὑγιαστός ὅδε τίς λέγω σῶμα γιγνώσκω εἰμί ἤδη ὁ τέλος . οὖον μήv οὐδέ εἰμί ὁ θεώρημα διακρίνω τις ὁ τέχνη , ἑτέρωθεν πόθεν ἄρχω , ὁ δύναμις ὁ τέλος · ὁ γάρ οἰκεῖος ὁ τέχνη ἕκαστος θεώρημα ὁ τέλος ὁρίζω τε καί κρίνω . οὗτος γοῦν οἰκεῖος ὁ τέχνη εἰμί , ὁ γιγνώσκω τις εἰς ὁ τέλος ὠφελέω · καί γραμματικός δέ καί μουσικός καί τεκτονικός καί ὁ ἄλλος ἕκαστος ὅσος μέν εἄν ἢ αὐτός ὁ τέλος ἄντικρυς ἢ αὐτός ὁ ἀγαθός ἢ ὁ ταχύς ἐν αὐτός δύναμαι παρέχω , οἰκεῖος ὁ τέχνη εἰμί , ὅσος δέ οὐδείς ὠφελέω πρός ὁ ὁ τέλος ποίησις , οὐ οἰκεῖος .