galenus.thrasybulus-sive-utrum-medicinae-sit-gymnasticae-hygieine 7
Γνοίης δ’ ἂν ἐναργῶς ἑκάστης αὐτῶν ἐπιμελῶς ἀνασκεψάμενος τὴν φύσιν , ἀνασκέψῃ δὲ τόνδε τὸν τρόπον . ἡκέτω τις εἰς ἔννοιάν σοι νῦν ὧν ἐθεάσω πολλάκις ἀρρώστων ἰσχυρῶς μὲν διανοσησάντων , ἀπηλλαγμένων δ’ ἄρτι τοῦ νοσεῖν , οὕτως ἰσχνός τε καὶ ἀδύνατος εἰς τὰς κινήσεις , ὡς ἑτέρων δεῖσθαι τῶν μετακομιούντων . οὗτος ἰάσεως μὲν οὐκέτι χρήζει μηκέτι γε νοσῶν , ἀναθρέψεως δέ τινος καὶ ῥώμης , ἵν’ ἰσχυρός θ’ ἅμα [ καὶ ] πρὸς τὰς || κατὰ φύσιν ἐνεργείας γένηται καὶ φέρειν ἱκανὸς τὰ προσπίπτοντα . δῆλον γὰρ ὡς ὁ οὕτω διακείμενος , ὡς διάκειται νῦν , ὁπότε πρότερον . ἀπήλλακται τοῦ νοσεῖν , οὔτε θάλπος οὔτε κρύος οὔτ’ ἀγρυπνίαν οὔτ’ ἀπεψίαν οὔτ’ ἄλλο τῶν πάντων οὐδὲν ἐνεγκεῖν ἱκανός ἐστιν , ἀλλ’ ἐκ τοῦ ῥᾴστου νοσήσει πάλιν , ὡς ἂν οὐκ ἀσφαλῆ τε καὶ μήπω πεπηγυῖαν κεκτημένος τὴν ὑγιεινὴν κατάστασιν . ἀλλ’ εἴπερ δύσλυτος γένοιτο καὶ καθ’ ἕξιν , οὔπω μέν ἐστιν εὐεξία — τὸ γὰρ εὗ προσλαβοῦσα τότ’ ἂν εὐεξία γένοιτο — τοῦ μέντοι μεμπτή τις εἶναι καὶ ἄχρηστος διάθεσις ἀπήλλακται . τὸ γὰρ μήτ’ ἐνεργεῖν δύνασθαι κατὰ τὸν βίον ἱκανῶς ἑτοίμως τε βλάπτεσθαι μεμπτὴ καὶ ἄχρηστος διάθεσις . εἰ δὲ μήτ’ εἰς τὰς πράξεις ἐμποδίζοιτο μήθ’ ἑτοίμως βλάπτοιτο , τοιαύτη δ’ ἐστὶν ἡ καθ’ ἕξιν ὑγίεια , τοῦ μὲν μηκέτ’ εἶναι μεμπτὴ καὶ ἄχρηστος εἰς τὰς κατὰ τὸν βίον ἐνεργείας ἀπήλλακται , τὸ δ’ ἐπαινετὸν οὔπω κέκτηται , κτήσαιτο δ’ ἄν , εἰ καὶ πρὸς τῷ μηκέτ’ ἀσθενῶς ἐνεργεῖν || ἔτι καὶ ῥώμην τιν’ ἀξιόλογον προσλάβοιτο . μέση γὰρ ἡ καθ’ ἕξιν ὑγίεια ταῖς ἐνεργείαις ἐστὶ τῆς τε κατὰ σχέσιν ὑγιείας καὶ τῆς εὐεξίας . ἡ μὲν γὰρ κατὰ σχέσιν ἀρρώστους ἔχει τὰς ἐνεργείας , ἡ δ’ εὐεξία ῥωμαλέας , ἡ δ’ αὖ καθ’ ἕξιν οὔπω μὲν εὐρώστους , ἀρρώστους δ’ οὐκέτι . κἀν τῶδε δῆλον , ὡς , εἰ καὶ μέση τέτακται , πλέον τῆς κατὰ σχέσιν ὑγιείας χρήσιμος εἰς πάσας τοῦ βίου τὰς πράξεις ἐστὶν ἡ καθ’ ἕξιν , οὐ μὴν . ἤδη τὸ κατ’ ἀρετὴν ἔχουσα · μόνῃ γὰρ τοῦθ’ ὑπάρχει τῇ εὐεξίᾳ . καί μοι νόει κατὰ στίχον τινὰ τὸ μὲν βλάβην ἐνεργείας , ὅπερ ἐν τῷ νοσεῖν γίγνεται , ἕτερον δ’ ἔξω μὲν τῆς βλάβης , ἄχρηστον δ’ ὑπ’ ἀσθενείας , ὅπερ ἐν τῷ κατὰ σχέσιν ὑγιαίνειν , ἄλλο δὲ τρίτον ἀσθενείας μὲν ἀπηλλαγμένον , εὐρωστίαν δ’ οὔπω κεκτημένον , ὅπερ ἐν τῷ καθ’ ἕξιν , ἐφ’ ᾧ τέταρτον οἷον ἀρετή τίς ἐστι τῶν ἐνεργειῶν ἡ εὐεξία . [ καὶ ἡ ἀκρότης τε καὶ ἡ τελειότης αὐτῶν ἡ ἐπ’ ἄκρον ἐστὶν αὐτῶν εὐεξία . ] ἡ τοίνυν εἰς ἕξιν ὑγιεινὴν ἄγουσα τέχνη τὸν ἄνθρωπον || ἑτέρα δηλονότι τῆς ἰασαμένης αὐτὸν ὑπάρξει , συγκεχωρημένου γ’ ἅπαξ τοῦ τε δεῖν ἐπὶ διαφόροις τέλεσι διαφόρους εἶναι τὰς τέχνας τοῦ τε δύο καθ’ ἕκαστον ἑτέραν μὲν τὴν δημιουργοῦσαν , ἑτέραν δὲ τὴν διαφυλάττουσαν . ᾧ καὶ δῆλον , ὡς ἡ περὶ τέλους ἔννοια περιείληφεν ἅπασαν τὴν νῦν ἡμῖν προκειμένην ζήτησιν , καὶ διὰ τοῦθ’ ὅσοι τῶν ὁρισμῶν ἀπὸ τοῦ τέλους τὴν σύστασιν ἔχουσιν , οὐ σμικρὰς γεννῶσιν ἀπορίας .
Lemmas: γιγνώσκω δέ εἄν ἐναργής ἕκαστος αὐτός ἐπιμελής ἀνασκέπτομαι ὁ φύσις , ἀνασκέπτομαι δέ ὅδε ὁ τρόπος . ἥκω τις εἰς ἔννοια σύ νῦν ὅς θεάομαι πολλάκις ἄρρωστος ἰσχυρῶς μέν διανοσέω , ἀπαλλάσσω δέ ἄρτι ὁ νοσέω , οὕτως ἰσχνός τε καί ἀδύνατος εἰς ὁ κινέω , ὡς ἕτερος δήω ὁ μετακομίζω . οὗτος ἴασις μέν οὐκέτι χρῄζω μηκέτι γε νοσέω , ἀνάθρεψις δέ τις καί ῥώμη , ἵνα ἰσχυρός ὁ ἅμα [ καί ] πρός ὁ || κατά φύσις ἐνέργεια γίγνομαι καί φέρω ἱκανός ὁ προσπίπτω . δῆλος γάρ ὡς ὁ οὗτος διάκειμαι , ὡς διάκειμαι νῦν , ὁπότε πρότερος . ἀπαλλάσσω ὁ νοσέω , οὔτε θάλπος οὔτε κρύος οὔτε ἀγρυπνία οὔτε ἀπεψία οὔτε ἄλλος ὁ πᾶς οὐδείς φέρω ἱκανός εἰμί , ἀλλά ἐκ ὁ ῥᾴδιος νοσέω πάλιν , ὡς εἄν οὐ ἀσφαλής τε καί μήπω πήγνυμι κτάομαι ὁ ὑγιεινός κατάστασις . ἀλλά εἴπερ δύσλυτος γίγνομαι καί κατά ἕξις , οὔπω μέν εἰμί εὐεξία — ὁ γάρ ὅς προσλαμβάνω τότε εἄν εὐεξία γίγνομαι — ὁ μέντοι μεμπτός τις εἰμί καί ἄχρηστος διάθεσις ἀπαλλάσσω . ὁ γάρ μήτε ἐνεργέω δύναμαι κατά ὁ βίος ἱκανῶς ἑτοίμως τε βλάπτω μεμπτός καί ἄχρηστος διάθεσις . εἰμί δέ μήτε εἰς ὁ πρᾶξις ἐμποδίζω μήτε ἑτοίμως βλάπτω , τοιοῦτος δέ εἰμί ὁ κατά ἕξις ὑγίεια , ὁ μέν μηκέτι εἰμί μεμπτός καί ἄχρηστος εἰς ὁ κατά ὁ βίος ἐνέργεια ἀπαλλάσσω , ὁ δέ ἐπαινετός οὔπω κτάομαι , κτάομαι δέ ἄν , εἰμί καί πρός ὁ μηκέτι ἀσθενής ἐνεργέω || ἔτι καί ῥώμη τις ἀξιόλογος προσλαμβάνω . μέσος γάρ ὁ κατά ἕξις ὑγίεια ὁ ἐνέργεια εἰμί ὁ τε κατά σχέσις ὑγίεια καί ὁ εὐεξία . ὁ μέν γάρ κατά σχέσις ἄρρωστος ἔχω ὁ ἐνέργεια , ὁ δέ εὐεξία ῥωμαλέος , ὁ δέ αὖος κατά ἕξις οὔπω μέν εὔρωστος , ἄρρωστος δέ οὐκέτι . ἐν ὅδε δῆλος , ὡς , εἰμί καί μέσος τάσσω , πλέω ὁ κατά σχέσις ὑγίεια χρήσιμος εἰς πᾶς ὁ βίος ὁ πρᾶξις εἰμί ὁ κατά ἕξις , οὖον μήv . ἤδη ὁ κατά ἀρετή ἔχω · μόνος γάρ οὗτος ὑπάρχω ὁ εὐεξία . καί ἐγώ νοέω κατά στίχος τις ὁ μέν βλάβη ἐνέργεια , ὅσπερ ἐν ὁ νοσέω γίγνομαι , ἕτερος δέ ἔξω μέν ὁ βλάβη , ἄχρηστος δέ ὑπό ἀσθένεια , ὅσπερ ἐν ὁ κατά σχέσις ὑγιαίνω , ἄλλος δέ τρίτος ἀσθένεια μέν ἀπαλλάσσω , εὐρωστία δέ οὔπω κτάομαι , ὅσπερ ἐν ὁ κατά ἕξις , ἐπί ὅς τέταρτος οἷος ἀρετή τίς εἰμί ὁ ἐνέργεια ὁ εὐεξία . [ καί ὁ ἀκρότης τε καί ὁ τελειότης αὐτός ὁ ἐπί ἄκρος εἰμί αὐτός εὐεξία . ] ὁ τοίνυν εἰς ἕξις ὑγιεινός ἄγω τέχνη ὁ ἄνθρωπος || ἕτερος δηλονότι ὁ ἰάομαι αὐτός ὑπάρχω , συγχωρέω γε ἅπαξ ὁ τε δήω ἐπί διάφορος τέλος διάφορος εἰμί ὁ τέχνη ὁ τε δύο κατά ἕκαστος ἕτερος μέν ὁ δημιουργέω , ἕτερος δέ ὁ διαφυλάσσω . ὅς καί δῆλος , ὡς ὁ περί τέλος ἔννοια περιλαμβάνω ἅπας ὁ νῦν ἐγώ πρόκειμαι ζήτησις , καί διά οὗτος ὅσος ὁ ὁρισμός ἀπό ὁ τέλος ὁ σύστασις ἔχω , οὖον μικρός γεννάω ἀπορία .