galenus.synopsis-librorum-suorum-de-pulsibus 23
Νυνὶ δὲ προσθῶμεν τοὺς κατὰ μίαν διαστολὴν σφυγμοὺς , ἐν διαφέρουσι δὲ μορίοις τῆς ἀρτηρίας τὴν ἀνωμαλίαν ἔχοντας . ὧν εἰσι καὶ οἱ μύουροι καλούμενοι , κατὰ μὲν τὸ πλησιέστερον τῆς καρδίας μέρος εἰς ὄγκον ἐξῃρμένην τὴν διαστολὴν ποιούμενοι , κατὰ δὲ τὰ πόῤῥω μεμειωμένην · ὥστε τριῶν ἐπιβεβλημένων αὐτῇ δακτύλων , ὅσῳ τοῦ πρώτου δακτύλου κατὰ τὸν δεύτερον ἡ κίνησις ἐλάττων φαίνεται καὶ πλάτει και βάθει , τοσούτῳ τοῦδε κατὰ τὸν τρίτον , ἐκλυομένου δηλονότι τοῦ τόνου τῆς κινούσης τὴν ἀρτηρίαν δυνάμεως , ἣν ἡ καρδία χορηγεῖ ἁπάσαις αὐταῖς . ἐνίοτε δὲ παραπλησίως μὲν ὑποπίπτει τοῖς ἐπιβεβλημένοις δακτύλοις ὁ σφυγμὸς , ἀλλ’ ἡ δευτέρα κίνησις τῆς πρώτης ἀμυδροτέρα φαίνεται , καὶ μετ’ αὐτὴν ἡ τρίτη πάλιν ἀμυδροτέρα τῆς δευτέρας , εἶθ’ ἑξῆς ἡ τετάρτη καὶ πέμπτη , καὶ πᾶσαι κατὰ τὸ ἑξῆς ἀφαιροῦσι μέχρις ἂν εἰς ἀκινησίαν ἀφίκωνται τελείαν ὡς πρὸς τὴν ἡμετέραν αἴσθησιν . εἶτ’ ἀράντων τοὺς δακτύλους , καὶ βραχὺ διαλειπόντων ἐπιτιθέντων τε πάλιν , αἴσθησις γίνεται κινήσεως . ἐνίοτε δὲ καὶ χωρὶς τῆς ἄρσεως αὐτῶν ἐπανέρχεται πάλιν ἡ κίνησις , ὡς αἰσθητὴν γίγνεσθαι . συμβαίνει δὲ καὶ τὰ τοιαῦτα περὶ τοὺς σφυγμοὺς διὰ τὴν ἀῤῥωστίαν τῆς δυνάμεως , μὴ φερούσης αὐτῆς τὴν ἐπιβολὴν τῶν δακτύλων , ἀλλ’ ὡς ὑπὸ φορτίου νικωμένης τε καὶ καταπιπτούσης . διὸ καὶ μετριώτατα προσήκει ψαύειν τηνικαῦτα , μᾶλλον ἐκ τῶν κάτω μερῶν τῆς ἀρτηρίας ἐπιβάλλων τοὺς δακτύλους , περιστρέφοντος τὴν χεῖρα τοῦ κάμνοντος . εἰ δ’ αὖ πάλιν ἐπιπολῆς ἀκριβῶς ψαύοις , κατὰ θάτερον τρόπον οὐκ αἰσθήσῃ τῆς κινήσεως διὰ τὴν σμικρότητα τῆς διαστολῆς . ἀκριβῶς οὖν σε χρὴ τηνικαῦτα τῷ ποσῷ τῆς διαστολῆς , ὅ κατὰ τὴν ἐπιβολὴν τῶν δακτύλων ἐποιήσω · καὶ οὕτως ἐν μέρει ποτὲ μὲν ἀνιέναι καὶ κουφίζειν βραχὺ , ποτὲ δὲ θλίβειν , τῆς διαγνώσεως τῶν τοιούτων σφυγμῶν κατορθουμένης ἐν ἀκριβεῖ συμμετρίᾳ τῆς τῶν δακτύλων ἐπιβολῆς , διὰ τὸ τὴν μὲν ἐπιπολῆς ψαῦσιν οὐδέπω διαγινώσκειν τὴν διαστολὴν τῆς ἀρτηρίας , ὅταν ἐπὶ βραχὺ γίγνηται , τὴν δὲ ταύτης βιαιοτέραν ἀφανίζειν τε καὶ τελέως ἀπολλύναι τὴν διάγνωσιν τῆς κινήσεως . ἔνιοί γε μὴν τῶν τοιούτων σφυγμῶν , ὅταν ἀπόλλυνται μειωθείσης κατὰ βραχὺ τῆς διαστολῆς , αὖθις ἐπανέρχονται , καὶ καλοῦμεν αὐτοὺς μυούρους παλινδρομοῦντας . ἂν μὲν οὖν εἰς ἐσχάτην βραχύτητα κινήσεως ἀφικόμενοι πάλιν αὐξήσωσιν αὐτὴν , αὐτὸ ﻿ τοῦτο νῦν εἰρημένον ἔχουσιν ὄνομα , μύουροι παλινδρομοῦντες . ἐὰν δὲ εἰς ἀκινησίαν πάντη τελευτήσαντες ἐνταῦθα στῶσι , μηκέτι αἰσθητὴν κίνησιν ποιησάμενοι , τοὺς τοιούτους ἐκλείποντας ὀνομάζομεν · ἐὰν δὲ καὶ μετὰ τὴν ἀκινησίαν αὖθις ἄρξονται κινεῖσθαι πάλιν , καὶ αὐτοὺς ὀνομάζομεν ἐκλείποντας παλινδρομοῦντας . εὔδηλον δ’ ὅτι πάντες οἱ τοιοῦτοι σφυγμοὶ γίνονται δι’ ἀῤῥωστίαν δυνάμεως , ἐνίοτε μὲν αὐτῆς μόνης κατὰ τὸν ἴδιον ἀῤῥωστούσης , ἐνίοτε δὲ καὶ διά τι πλῆθος ἢ θλίψιν ἢ ἔμφραξιν τῶν πλησίον τῆς καρδίας ἀρτηριῶν , ὡς μικτὴν ἀποτελεῖσθαι διάθεσιν . καὶ εἰ μὴ παντάπασιν ὁ σφυγμὸς ἐπ’ αὐτῶν ἀμυδρός τε καὶ μικρὸς ἐγένετο , σαφῶς ἂν ἐφαίνετο κατὰ μίαν διαστολῆς ἀνωμαλίαν · νῦν δὲ οὐ φαίνεται διὰ τὴν ταπεινότητα τῆς κινήσεως , ἣν ποιεῖται κατὰ τὴν διαστολὴν ἡ ἀρτηρία . διὸ καὶ πυκνοὶ τοὐπίπαν εἰσὶν οἱ τοιοῦτοι σφυγμοὶ κατ’ ἐκεῖνο τὸ γένος τῆς πυκνότητος , ὃ τοῖς ἀναίσθητον ἔχουσι τὴν συστολὴν φαίνεται . διττῶς γὰρ ἔφαμεν γίνεσθαί τε καὶ λέγεσθαι πυκνὸν τὸν σφυγμὸν , ἤτοι τῆς συστολῆς τῶν πρώτων μερῶν αἰσθανομένων ἡμῶν ἢ μηδ’ ὅλως αἰσθητῆς οὔσης αὐτῆς . ἐὰν οὖν αἰσθανώμεθα τῶν πρώτων τῆς συστολῆς , ὁ μεταξὺ χρόνος τοῦ τε τῆς διαστολῆς πέρατος καὶ τῆς ἀρχῆς τῆς συστολῆς , ἀραιὸν ἢ πυκνὸν ἐργάζεται τὸν σφυγμόν . ἐπεὶ δὲ καὶ χρόνου τὶ καὶ μεγέθους διαστολῆς ἔχειν χρὴ τὴν ἀρτηρίαν εἰς αἴσθησιν τῶν πρώτων τῆς διαστολῆς , ἀδύνατόν ἐστιν ἐπὶ τῶν ἀμυδρῶν τε καὶ μικρῶν σφυγμῶν ἄγεσθαί ποθ’ ἡμᾶς αὐτούς · ὥστ’ ἐπὶ τούτων ὁ τῆς ἐντὸς ἠρεμίας χρόνος ἀδιάγνωστος ἔσται . καὶ διὰ τοῦθ’ ὅλος ὁ συγκείμενος ἔκ τε τούτου καὶ τοῦ τῆς συστολῆς καὶ τῆς μετ’ αὐτὴν ἡσυχίας καὶ τῶν πρώτων τῆς αἰσθητῆς συστολῆς ἀναίσθητος γινόμενος , ἤτοι πυκνὸν ἢ ἀραιὸν ἐργάζεται τὸν σφυγμόν . ἀλλὰ περὶ μὲν τοῦ διὰ τὴν ποσότητα τῆς ἐκτὸς ἠρεμίας ἀραιοῦ καὶ πυκνοῦ κατὰ τὸ πρὸ τούτου δεδήλωται γράμμα · περὶ δὲ τοῦ νῦν εἰρημένου πυκνοῦ καὶ ἀραιοῦ λέγειν ἤδη καιρὸς , ἀναμνησθέντων ἡμῶν πρότερον τῶν δεδειγμένων ἐν τῇ περὶ τῶν ἐν τοῖς σφυγμοῖς αἰτίων πραγματείᾳ . τὴν γὰρ ὡς ἂν εἴποι τις αἰτίαν συνεκτικὴν πυκνότητος σφυγμῶν ἐδείκνυμεν εἶναι τὸ τῆς διαστολῆς ἐλλιπές · ἐπειδή περ , ὅταν μὲν ᾖ χρεία τῆς ἐνεργείας , ταύτης πληρωθείσης σύμμετρον ἡσυχάζει χρόνον ἡ ἀρτηρία , μὴ πληρωθείσης δὲ τῆς χρείας διὰ τὸ τῆς διαστολῆς ἐλλιπὲς ἀναγκάζεται τῆς δευτέρας κινήσεως πρωϊαίτερον ἄρχεσθαι . ἐπεὶ τοίνυν ἐν τοῖς μικροῖς πάνυ σφυγμοῖς ἀπλήρωτος ἡ χρεία γίνεται τῆς διαστολῆς , ὅσον ἐνδεῖ , τοῦθ’ ἡ φύσις ἐκπληροῦν ἀναγκαζομένη τῆς δευτέρας κινήσεως ἄρχεται πρωϊαίτερον . εἰς ὅσον δὲ ὁ μεταξὺ χρόνος τῶν διαστολῶν γίνεται βραχύτερος , εἰς τοσοῦτο πυκνότερος ὁ σφυγμὸς φαίνεται . ἐλλιπὴς δὲ τῆς διαστολῆς ἡ χρεία γίνεται κατὰ τοὺς μικροὺς σφυγμοὺς διὰ τὴν μικρότητα . καὶ τοῦτ’ ἐξ ἀνάγκης ἕπεται διαπαντός · οὐχ ὥσπερ ἐπὶ τῶν μεγάλων ἔστιν ὅτε . πλῆθος γὰρ ἐπὶ τούτων εἶναι χρὴ θερμασίας ἢ δαπάνην ψυχικοῦ πνεύματος , ἵνα ὁ σφυγμὸς γένηται πυκνός . ᾧ λόγῳ πάλιν , ἐφ’ ὧν αἰσθητὴ τῆς ἀρτηρίας ἐστὶν ἡ συστολὴ , βραχὺς μεταξὺ χρόνος γίνεται τοῦ τε τῆς ἀποχωρήσεως αἰσθητοῦ πέρατος καὶ τῆς ἀρχῆς τῆς διαστολῆς . οὗτος μὲν οὖν ὁ χρόνος συναναιρεῖται σπευδούσης τῆς φύσεως ἐπὶ τὴν διαστολὴν , ἔνθα χρεία τῆς ἀρτηρίας ἐστὶν ἐπισπᾶσθαι πλέονα τὸν ἔξωθεν ἀέρα · καὶ γίνεται τοῦθ’ , ὡς ἔφην , διὰ πλῆθος θερμασίας ἢ δαπάνην πνεύματος . ὁ δ’ ἕτερος χρόνος ὁ τῆς ἐκτὸς ἠρεμίας βραχύνεται κατ’ ἐκείνας τὰς διαθέσεις , ἐν αἷς ἡ φύσις ἐπείγεται λιγνυώδη τε καὶ καπνώδη περιττώματα κατὰ τὰς ἀρτηρίας ἠθροισμένα κενῶσαι . καὶ διὰ τοῦτ’ ἐν τῷ πρὸ τούτου γράμματι βεβαιότατον ἔφην εἶναι σημεῖον εἰσβολῆς παροξυσμῶν πυρεκτικῶν ἐπὶ σήψει χυμῶν γιγνομένων ὀλιγοχρόνιον μὲν εἶναι τὴν ἐκτὸς ἡσυχίαν , ταχυτέραν δὲ τὴν κίνησιν τῆς συστολῆς .
Lemmas: νυνί δέ προστίθημι ὁ κατά εἷς διαστολή σφυγμός , ἐν διαφέρω δέ μόριον ὁ ἀρτηρία ὁ ἀνωμαλία ἔχω . ὅς εἰμί καί ὁ μύουρος καλέω , κατά μέν ὁ πλήσιος ὁ καρδία μέρος εἰς ὄγκος ἐξαίρω ὁ διαστολή ποιέω , κατά δέ ὁ πρόσω μειόω · ὥστε τρεῖς ἐπιβάλλω αὐτός δάκτυλος , ὅσος ὁ πρῶτος δάκτυλος κατά ὁ δεύτερος ὁ κίνησις ἐλαχύς φαίνω καί πλάτος και βάθος , τοσοῦτος ὅδε κατά ὁ τρίτος , ἐκλύω δηλονότι ὁ τόνος ὁ κινέω ὁ ἀρτηρία δύναμις , ὅς ὁ καρδία χορηγέω ἅπας αὐτός . ἐνίοτε δέ παραπλήσιος μέν ὑποπίπτω ὁ ἐπιβάλλω δάκτυλος ὁ σφυγμός , ἀλλά ὁ δεύτερος κίνησις ὁ πρῶτος ἀμυδρός φαίνω , καί μετά αὐτός ὁ τρίτος πάλιν ἀμυδρός ὁ δεύτερος , εἶτα ἑξῆς ὁ τέταρτος καί πέμπτος , καί πᾶς κατά ὁ ἑξῆς ἀφαιρέω μέχρι ἄν εἰς ἀκινησία ἀφικνέομαι τέλειος ὡς πρός ὁ ἡμέτερος αἴσθησις . εἶτα ἀείρω ὁ δάκτυλος , καί βραχύς διαλείπω ἐπιτίθημι τε πάλιν , αἴσθησις γίγνομαι κίνησις . ἐνίοτε δέ καί χωρίς ὁ ἄρσις αὐτός ἐπανέρχομαι πάλιν ὁ κίνησις , ὡς αἰσθητός γίγνομαι . συμβαίνω δέ καί ὁ τοιοῦτος περί ὁ σφυγμός διά ὁ ἀρρωστία ὁ δύναμις , μή φέρω αὐτός ὁ ἐπιβολή ὁ δάκτυλος , ἀλλά ὡς ὑπό φορτίον νικάω τε καί καταπίπτω . διό καί μέτριος προσήκω ψαύω τηνικαῦτα , μάλα ἐκ ὁ κάτω μέρος ὁ ἀρτηρία ἐπιβάλλω ὁ δάκτυλος , περιστρέφω ὁ χείρ ὁ κάμνω . εἰ δέ αὖ πάλιν ἐπιπολή ἀκριβής ψαύω , κατά ἕτερος τρόπος οὐ αἰσθάνομαι ὁ κίνησις διά ὁ μικρότης ὁ διαστολεύς . ἀκριβής οὖν σύ χρή τηνικαῦτα ὁ πός ὁ διαστολεύς , ὅς κατά ὁ ἐπιβολή ὁ δάκτυλος ποιέω · καί οὕτως ἐν μέρος ποτέ μέν ἀνίημι καί κουφίζω βραχύς , ποτέ δέ θλίβω , ὁ διάγνωσις ὁ τοιοῦτος σφυγμός κατορθόω ἐν ἀκριβής συμμετρία ὁ ὁ δάκτυλος ἐπιβολή , διά ὁ ὁ μέν ἐπιπολή ψαῦσις οὐδέπω διαγιγνώσκω ὁ διαστολή ὁ ἀρτηρία , ὅταν ἐπί βραχύς γίγνομαι , ὁ δέ οὗτος βίαιος ἀφανίζω τε καί τέλειος ἀπόλλυμι ὁ διάγνωσις ὁ κίνησις . ἔνιοι γε μήν ὁ τοιοῦτος σφυγμός , ὅταν ἀπόλλυμι μειόω κατά βραχύς ὁ διαστολεύς , αὖθις ἐπανέρχομαι , καί καλέω αὐτός μύουρος παλινδρομέω . ἐάν μέν οὖν εἰς ἔσχατος βραχύτης κίνησις ἀφικνέομαι πάλιν αὐξάνω αὐτός , αὐτός ﻿ οὗτος νῦν λέγω ἔχω ὄνομα , μύουρος παλινδρομέω . ἐάν δέ εἰς ἀκινησία πάντῃ τελευτάω ἐνταῦθα ἵστημι , μηκέτι αἰσθητός κίνησις ποιέω , ὁ τοιοῦτος ἐκλείπω ὀνομάζω · ἐάν δέ καί μετά ὁ ἀκινησία αὖθις ἄρχω κινέω πάλιν , καί αὐτός ὀνομάζω ἐκλείπω παλινδρομέω . εὔδηλος δέ ὅτι πᾶς ὁ τοιοῦτος σφυγμός γίγνομαι διά ἀρρωστία δύναμις , ἐνίοτε μέν αὐτός μόνος κατά ὁ ἴδιος ἀρρωστέω , ἐνίοτε δέ καί διά τις πλῆθος ἤ θλίψις ἤ ἔμφραξις ὁ πλησίον ὁ καρδία ἀρτηρία , ὡς μικτός ἀποτελέω διάθεσις . καί εἰ μή παντάπασι ὁ σφυγμός ἐπί αὐτός ἀμυδρός τε καί μικρός γίγνομαι , σαφής ἄν φαίνω κατά εἷς διαστολεύς ἀνωμαλία · νῦν δέ οὐ φαίνω διά ὁ ταπεινότης ὁ κίνησις , ὅς ποιέω κατά ὁ διαστολή ὁ ἀρτηρία . διό καί πυκνός ἐπίπαν εἰμί ὁ τοιοῦτος σφυγμός κατά ἐκεῖνος ὁ γένος ὁ πυκνότης , ὅς ὁ ἀναίσθητος ἔχω ὁ συστολή φαίνω . δισσός γάρ φημί γίγνομαι τε καί λέγω πυκνός ὁ σφυγμός , ἤτοι ὁ συστολή ὁ πρῶτος μέρος αἰσθάνομαι ἐγώ ἤ μηδέ ὅλος αἰσθητός εἰμί αὐτός . ἐάν οὖν αἰσθάνομαι ὁ πρῶτος ὁ συστολή , ὁ μεταξύ χρόνος ὁ τε ὁ διαστολεύς πέρας καί ὁ ἀρχή ὁ συστολή , ἀραιός ἤ πυκνός ἐργάζομαι ὁ σφυγμός . ἐπεί δέ καί χρόνος τίς καί μέγεθος διαστολεύς ἔχω χρή ὁ ἀρτηρία εἰς αἴσθησις ὁ πρῶτος ὁ διαστολεύς , ἀδύνατος εἰμί ἐπί ὁ ἀμυδρός τε καί μικρός σφυγμός ἄγω ποτέ ἐγώ αὐτός · ὥστε ἐπί οὗτος ὁ ὁ ἐντός ἠρεμία χρόνος ἀδιάγνωστος εἰμί . καί διά οὗτος ὅλος ὁ σύγκειμαι ἐκ τε οὗτος καί ὁ ὁ συστολή καί ὁ μετά αὐτός ἡσυχία καί ὁ πρῶτος ὁ αἰσθητός συστολή ἀναίσθητος γίγνομαι , ἤτοι πυκνός ἤ ἀραιός ἐργάζομαι ὁ σφυγμός . ἀλλά περί μέν ὁ διά ὁ ποσότης ὁ ἐκτός ἠρεμία ἀραιός καί πυκνός κατά ὁ πρό οὗτος δηλόω γράμμα · περί δέ ὁ νῦν λέγω πυκνός καί ἀραιός λέγω ἤδη καιρός , ἀναμιμνῄσκω ἐγώ πρότερος ὁ δείκνυμι ἐν ὁ περί ὁ ἐν ὁ σφυγμός αἴτιος πραγματεία . ὁ γάρ ὡς ἄν λέγω τις αἰτία συνεκτικός πυκνότης σφυγμός δείκνυμι εἰμί ὁ ὁ διαστολεύς ἐλλιπής · ἐπειδή περ , ὅταν μέν εἰμί χρεία ὁ ἐνέργεια , οὗτος πληρόω σύμμετρος ἡσυχάζω χρόνος ὁ ἀρτηρία , μή πληρόω δέ ὁ χρεία διά ὁ ὁ διαστολεύς ἐλλιπής ἀναγκάζω ὁ δεύτερος κίνησις πρωΐ ἄρχω . ἐπεί τοίνυν ἐν ὁ μικρός πάνυ σφυγμός ἀπλήρωτος ὁ χρεία γίγνομαι ὁ διαστολεύς , ὅσος ἐνδέω , οὗτος ὁ φύσις ἐκπληρόω ἀναγκάζω ὁ δεύτερος κίνησις ἄρχω πρωΐ . εἰς ὅσος δέ ὁ μεταξύ χρόνος ὁ διαστολή γίγνομαι βραχύς , εἰς τοσοῦτος πυκνός ὁ σφυγμός φαίνω . ἐλλιπής δέ ὁ διαστολεύς ὁ χρεία γίγνομαι κατά ὁ μικρός σφυγμός διά ὁ μικρότης . καί οὗτος ἐκ ἀνάγκη ἕπομαι διαπαντός · οὐ ὥσπερ ἐπί ὁ μέγας εἰμί ὅτε . πλῆθος γάρ ἐπί οὗτος εἰμί χρή θερμασία ἤ δαπάνη ψυχικός πνεῦμα , ἵνα ὁ σφυγμός γίγνομαι πυκνός . ὅς λόγος πάλιν , ἐπί ὅς αἰσθητός ὁ ἀρτηρία εἰμί ὁ συστολή , βραχύς μεταξύ χρόνος γίγνομαι ὁ τε ὁ ἀποχώρησις αἰσθητός πέρας καί ὁ ἀρχή ὁ διαστολεύς . οὗτος μέν οὖν ὁ χρόνος συναναιρέω σπεύδω ὁ φύσις ἐπί ὁ διαστολή , ἔνθα χρεία ὁ ἀρτηρία εἰμί ἐπισπάω πολύς ὁ ἔξωθεν ἀήρ · καί γίγνομαι οὗτος , ὡς φημί , διά πλῆθος θερμασία ἤ δαπάνη πνεῦμα . ὁ δέ ἕτερος χρόνος ὁ ὁ ἐκτός ἠρεμία βραχύνω κατά ἐκεῖνος ὁ διάθεσις , ἐν ὅς ὁ φύσις ἐπείγω λιγνυώδης τε καί καπνώδης περίσσωμα κατά ὁ ἀρτηρία ἀθροίζω κενόω . καί διά οὗτος ἐν ὁ πρό οὗτος γράμμα βέβαιος φημί εἰμί σημεῖον εἰσβολή παροξυσμός πυρεκτικός ἐπί σῆψις χυμός γίγνομαι ὀλιγοχρόνιος μέν εἰμί ὁ ἐκτός ἡσυχία , ταχύς δέ ὁ κίνησις ὁ συστολή .