galenus.synopsis-librorum-suorum-de-pulsibus 13
Νυνὶ δ’ ὅσον εἰς τὰ τῆς τέχνης ἔργα χρήσιμον ἐκ μακρᾶς πείρας μνήμης ἕνεκα λαβεῖν , εἰρήσεται . παιδίων γὰρ ἁψάμενος πάνυ ἀρτιγενῶν ; ἐπ’ ὀλίγων ἠδυνήθην ἐναργῶς διαγνῶναι τὴν ἀρχὴν τῆς συστολῆς , ὅπερ ἀποχώρησίν τε καὶ ἀπόστασιν τῆς ἀρτηρίας ὀνομάζω . τηνικαῦτα γὰρ ἀφισταμένη τῆς ἡμετέρας ἁφῆς , εἰς τὸ βάθος ἀποχωρεῖ τοῦ σώματος . ἐφ’ ὧν δ’ οὐκ ἠδυνήθην ἐναργῶς διαγνῶναι τὴν ἀποχώρησιν , ἐπὶ τούτων ὁ χρόνος τῆς αἰσθητῆς κινήσεως , ἣν ἐν τῷ ﻿ προσπίπτειν ἡμῖν ἡ ἀρτηρία ποιεῖται προστιθεμένου καὶ τοῦ τῆς ἐκτὸς ἡσυχίας , ποτὲ μὲν ἴσος ὑπάρχειν ἔδοξέ μοι τῷ λοιπῷ παντὶ , ποτὲ δὲ ἐλάττων . ἐφ’ ὧν δὲ οὐδ’ ὅλως ἦν ἡ συστολὴ διαγνωστὴ , σαφέστατα μείζων ἦν τοῦ κατὰ τὴν αἰσθητὴν διαστολὴν χρόνου ( μόνου ) σύμπας ὁ λοιπὸς , ὃν ὀνομάζουσι διάλειμμα . ἐφεξῆς δ’ ἀεὶ κατὰ τὸν μεταξὺ χρόνον ἅπαντα τῆς τε πρώτης ἡμέρας , ἐν ᾗ τὸ παιδίον ἐγεννήθη , καὶ τῆς ἐσχάτης , ἐν ᾗ διεξελθὸν ἁπάσας τὰς ἡλικίας ἀπέθανεν , οἱ χρόνοι πάντες ηὐξάνοντο , τέτταρες μὲν ὄντες , οὐ μὴν οἱ αὐτοί γε καθ’ ὕπαρξίν τε καὶ πρὸς τὴν ἡμετέραν αἴσθησιν . οἱ μὲν οὖν κατ’ αὐτὴν τῶν πραγμάτων τὴν φύσιν ὑπάρχοντες χρόνοι τέτταρες ἐκ δυοῖν κινήσεων καὶ δυοῖν ἠρεμιῶν σύγκεινται · κινήσεων μὲν διαστολῆς τε καὶ συστολῆς καὶ τῆς ἐντὸς ἐπὶ τῇ συστολῇ πρὸ τῆς διαστολῆς . οἱ κατ’ αἴσθησιν δὲ τέτταρες καὶ οἵδε εἰσὶ , πρῶτος μὲν ὁ τοῦ πλείστου τῆς διαστολῆς , ἐπειδὴ τῆς ἀρχῆς αὐτῆς ἔδειξα κατὰ τὰ περὶ τῶν διαγνώσεων ὑπομνήματα μὴ δυναμένην αἰσθέσθαι τὴν ἁφήν · ἐφεξῆς δ’ ὁ τῆς ἐκτὸς ἡσυχίας ὅλος αἰσθητὸς , ἐάν γέ τις αἰσθάνηται ἀποχωρήσεως · εἶτ’ ἐπ’ αὐτῶν τρίτος ὁ τοῦ τῆς συστολῆς αἰσθητός · τὰ γὰρ μετὰ τὴν ἀποχώρησιν αὐτῆς ἐδείχθη πάντα ἀναίσθητα · τέταρτος δ’ ἐστὶν ἐπὶ τούτοις χρόνος συγκείμενος ἔκ τε τῶν ὑστέρων τῆς συστολῆς καὶ τῆς ἐντὸς ἡσυχίας καὶ τῶν πρώτων τῆς διαστολῆς . πάντες οὖν , ὡς ἔφην , οἱ χρόνοι μηκύνονται προβαινούσης τῆς ἡλικίας · οὓς διὰ μακρᾶς μὲν τριβῆς ἔνεστι τῇ μνήμῃ παραθέσθαι , λόγῳ δ’ ἑρμηνεύειν ἀδύνατον . οὐ γὰρ ὁπηλίκος ἐστὶν ὁ πρῶτος χρόνος , ὃν ἐπὶ τῶν ἀρτιγενῶν ἔφην εὑρεῖν ἡμᾶς , οὔθ’ ὁπόσον αὐξάνεται προϊούσης γε τῆς ἡλικίας , οἷόν τε λόγῳ διδάσκειν · ἀλλὰ τῆς ἑκάστου φιλοπονίας ἐστὶ τοῦτ’ ἔργον , ἵνα πολλῶν μὲν παίδων ἅψηται , πολλῶν δὲ μειρακίων , πολλῶν δὲ ἀκμαζόντων , καὶ παρακμαζόντων , καὶ δὴ καὶ γερόντων . οὕτω γὰρ μόνος δυνήσεται τὸ κοινὸν πλάτος τῶν μέτρων τῇ μνήμῃ παραθέσθαι · μεθ’ ὃ μέτρον , εἰ καὶ μήπω πρότερον ἡμμένος εἴη τοῦ κάμνοντος , εἰπεῖν δυνήσεται παρὰ φύσιν ἔχειν αὐτόν . συναιρεῖται γὰρ ἥ τ’ ἐκτὸς ἡσυχία καὶ τὰ τῆς ἐπισημασίας ὅ τε τῆς ἀποχωρήσεως χρόνος . ἥ γε μὴν διαστολὴ κατὰ ταύτας εἰσβολὰς τῷ χρόνῳ φαίνεται βραδεῖα...καὶ ὅταν ταῦθ’ εὕρῃς , πλῆθος νόει μοι θερμασίας κατὰ τὴν καρδίαν εἶναι , τὰ δ’ οἷον καπνώδη περιττώματα πολλὰ , δι’ ἃ βραχύνει τὴν ἐκτὸς ἡσυχίαν ἡ φύσις , ἐπειγομένη πρὸς τὴν ἀπόκρισιν αὐτῶν αὐτήν τε τὴν συστολὴν , καθ’ ἣν ἡ ἀπόστασις . τῶν δὲ πικροχόλων πυρετῶν , ὁποῖός ἐστι καὶ ὁ ἀκριβὴς τριταῖος , εἰς μέγεθός τε καὶ τάχος ἡ διαστολὴ πολὺ τοῦ κατὰ φύσιν ἐξίσταται · τὴν δ’ ἐκτὸς ἠρεμίαν καὶ τὸ τάχος τῆς ἀποχωρήσεως οὐκ ἀνάλογον ἴσχει τῷ μεγέθει καὶ τάχει τῆς διαστολῆς , ἀλλ’ ἀπολείπεται πάμπολυ . ὥστε σοὶ τὴν ἀρχὴν τῆς συστολῆς ἐθισθέντι διαγινώσκειν οὐ μόνον ὑπάρξει γνωρίζειν εἰσβολὰς παροξυσμῶν πυρετικῶν , ἀλλὰ καὶ τὸ τῶν σηπομένων χυμῶν εἶδος , ἐφ’ οἷς τοὐπίπαν αἱ πυρετώδεις νόσοι συνίστανται . σπάνιοι γὰρ οἱ ἑκτικοὶ , μεταξὺ δ’ ἀμφοτέρων κατὰ τὸν ἀριθμόν εἰσιν οἱ ἐφήμεροι καλούμενοι ὑφ’ Ἱπποκράτους · ἐφ’ ὧν , ὡς ἔφην , μάλιστα τὴν ἀρχὴν τῆς συστολῆς γνωρίζων , ἐπὶ λουτρὸν ἄξεις αὐτίκα τὸν κάμνοντα .
Lemmas: νυνί δέ ὅσος εἰς ὁ ὁ τέχνη ἔργον χρήσιμος ἐκ μακρός πεῖρα μνήμη ἕνεκα λαμβάνω , λέγω . παιδίον γάρ ἅπτω πάνυ ἀρτιγενής ; ἐπί ὀλίγος δύναμαι ἐναργής διαγιγνώσκω ὁ ἀρχή ὁ συστολή , ὅς ἀποχώρησις τε καί ἀπόστασις ὁ ἀρτηρία ὀνομάζω . τηνικαῦτα γάρ ἀφίστημι ὁ ἡμέτερος ἁφή , εἰς ὁ βάθος ἀποχωρέω ὁ σῶμα . ἐπί ὅς δέ οὐ δύναμαι ἐναργής διαγιγνώσκω ὁ ἀποχώρησις , ἐπί οὗτος ὁ χρόνος ὁ αἰσθητός κίνησις , ὅς ἐν ὁ ﻿ προσπίπτω ἐγώ ὁ ἀρτηρία ποιέω προστίθημι καί ὁ ὁ ἐκτός ἡσυχία , ποτέ μέν ἴσος ὑπάρχω δοκέω ἐγώ ὁ λοιπός πᾶς , ποτέ δέ ἐλαχύς . ἐπί ὅς δέ οὐδέ ὅλος εἰμί ὁ συστολή διαγνωστός , σαφής μέγας εἰμί ὁ κατά ὁ αἰσθητός διαστολή χρόνος ( μόνος ) σύμπας ὁ λοιπός , ὅς ὀνομάζω διάλειμμα . ἐφεξῆς δέ ἀεί κατά ὁ μεταξύ χρόνος ἅπας ὁ τε πρῶτος ἡμέρα , ἐν ὅς ὁ παιδίον γεννάω , καί ὁ ἔσχατος , ἐν ὅς διεξέρχομαι ἅπας ὁ ἡλικία ἀποθνῄσκω , ὁ χρόνος πᾶς αὐξάνω , τέσσαρες μέν εἰμί , οὐ μήν ὁ αὐτός γε κατά ὕπαρξις τε καί πρός ὁ ἡμέτερος αἴσθησις . ὁ μέν οὖν κατά αὐτός ὁ πρᾶγμα ὁ φύσις ὑπάρχω χρόνος τέσσαρες ἐκ δύο κίνησις καί δύο ἠρεμία σύγκειμαι · κίνησις μέν διαστολεύς τε καί συστολή καί ὁ ἐντός ἐπί ὁ συστολή πρό ὁ διαστολεύς . ὁ κατά αἴσθησις δέ τέσσαρες καί ὅδε εἰμί , πρῶτος μέν ὁ ὁ πολύς ὁ διαστολεύς , ἐπειδή ὁ ἀρχή αὐτός δείκνυμι κατά ὁ περί ὁ διάγνωσις ὑπόμνημα μή δύναμαι αἰσθάνομαι ὁ ἁφή · ἐφεξῆς δέ ὁ ὁ ἐκτός ἡσυχία ὅλος αἰσθητός , ἐάν γε τις αἰσθάνομαι ἀποχώρησις · εἶτα ἐπί αὐτός τρίτος ὁ ὁ ὁ συστολή αἰσθητός · ὁ γάρ μετά ὁ ἀποχώρησις αὐτός δείκνυμι πᾶς ἀναίσθητος · τέταρτος δέ εἰμί ἐπί οὗτος χρόνος σύγκειμαι ἐκ τε ὁ ὕστερος ὁ συστολή καί ὁ ἐντός ἡσυχία καί ὁ πρῶτος ὁ διαστολεύς . πᾶς οὖν , ὡς φημί , ὁ χρόνος μηκύνω προβαίνω ὁ ἡλικία · ὅς διά μακρός μέν τριβή ἔνειμι ὁ μνήμη παρατίθημι , λόγος δέ ἑρμηνεύω ἀδύνατος . οὐ γάρ ὁπηλίκος εἰμί ὁ πρῶτος χρόνος , ὅς ἐπί ὁ ἀρτιγενής φημί εὑρίσκω ἐγώ , οὔτε ὁπόσος αὐξάνω προέρχομαι γε ὁ ἡλικία , οἷος τε λόγος διδάσκω · ἀλλά ὁ ἕκαστος φιλοπονία εἰμί οὗτος ἔργον , ἵνα πολύς μέν παῖς ἅπτω , πολύς δέ μειράκιον , πολύς δέ ἀκμάζω , καί παρακμάζω , καί δή καί γέρων . οὕτως γάρ μόνος δύναμαι ὁ κοινός πλάτος ὁ μέτρον ὁ μνήμη παρατίθημι · μετά ὅς μέτρον , εἰ καί μήπω πρότερος ἅπτω εἰμί ὁ κάμνω , λέγω δύναμαι παρά φύσις ἔχω αὐτός . συναιρέω γάρ ὁ τε ἐκτός ἡσυχία καί ὁ ὁ ἐπισημασία ὁ τε ὁ ἀποχώρησις χρόνος . ὁ γε μήν διαστολή κατά οὗτος εἰσβολή ὁ χρόνος φαίνω βραδεῖα...καὶ ὅταν οὗτος εὑρίσκω , πλῆθος νοέω ἐγώ θερμασία κατά ὁ καρδία εἰμί , ὁ δέ οἷος καπνώδης περίσσωμα πολύς , διά ὅς βραχύνω ὁ ἐκτός ἡσυχία ὁ φύσις , ἐπείγω πρός ὁ ἀπόκρισις αὐτός αὐτός τε ὁ συστολή , κατά ὅς ὁ ἀπόστασις . ὁ δέ πικρόχολος πυρετός , ὁποῖος εἰμί καί ὁ ἀκριβής τριταῖος , εἰς μέγεθος τε καί τάχος ὁ διαστολή πολύς ὁ κατά φύσις ἐξίστημι · ὁ δέ ἐκτός ἠρεμία καί ὁ τάχος ὁ ἀποχώρησις οὐ ἀνάλογος ἴσχω ὁ μέγεθος καί τάχος ὁ διαστολεύς , ἀλλά ἀπολείπω πάμπολυς . ὥστε σύ ὁ ἀρχή ὁ συστολή ἐθίζω διαγιγνώσκω οὐ μόνος ὑπάρχω γνωρίζω εἰσβολή παροξυσμός πυρετικός , ἀλλά καί ὁ ὁ σήπω χυμός εἶδος , ἐπί ὅς ἐπίπαν ὁ πυρετώδης νόσος συνίστημι . σπάνιος γάρ ὁ ἑκτικός , μεταξύ δέ ἀμφότερος κατά ὁ ἀριθμός εἰμί ὁ ἐφήμερος καλέω ὑπό Ἱπποκράτης · ἐπί ὅς , ὡς φημί , μάλα ὁ ἀρχή ὁ συστολή γνωρίζω , ἐπί λουτρόν ἄγω αὐτίκα ὁ κάμνω .