galenus.synopsis-librorum-suorum-de-pulsibus 18
Τῶν ἀνωμάλων διαστολῶν τῆς ἀρτηρίας ἔνιαι μὲν ἡσυχίᾳ διακοπτομένην ἔχουσι τὴν κίνησιν , ἔνιαι δὲ συνεχῆ μὲν , οὐχ ὁμοιομερῆ δέ . περὶ πρώτης οὖν ἐρῶ τῆς ἡσυχίᾳ διακοπτομένης . καὶ γὰρ καὶ σαφὴς ἡ διάγνωσις αὐτῆς ἐστι , παντὸς οὑτινοσοῦν , εἴ γε μὴ παντάπασιν ὀνώδης εἴη , δυναμένου γνωρίζειν , ὅταν ἐν τῷ διαστέλλεσθαι στῆναι βραχὺ συμβῇ τὴν ἀρτηρίαν , εἶθ’ οὕτως προσθεῖναι τὸ λοιπὸν τῆς διαστολῆς · ὅπερ ἐν μικροῖς ἢ ταπεινοῖς σφυγμοῖς οὐ δύναται γενέσθαι . δῆλον οὖν ἐστιν ἐξ αὐτοῦ τοῦδε μήτε τὸν χρόνον τῆς διαστολῆς ἐκλελύσθαι μήτε τὴν δύναμιν ἀῤῥωστεῖν , ἐν αὐτῷ γε τούτῳ μόνῳ τῷ νῦν εἰρημένῳ τῆς εἰς τὸ παρὰ φύσιν ἐκτροπῆς γενομένης . ὅπερ οὐχ ἥκιστα κἀπὶ τῶν ἄλλων ἁπάντων μεμνῆσθαί σε χρή . κατὰ γὰρ τὸ διδασκόμενον ἑκάστοτε μόνον ἡ διάγνωσίς τε καὶ πρόγνωσις γίνεται , τῶν ἄλλων ἁπάντων ἐχόντων κατὰ φύσιν ἢ μικρὰν πάνυ μεταβολὴν ἐσχηκότων · αὐτίκα γέ τοι τὸ νῦν ἡμῖν εἰρημένον ἀληθές ἐστιν , ὅταν ὁ χιτὼν τῆς ἀρτηρίας κατὰ φύσιν ἔχῃ . μαλακοῦ γὰρ ἀμέτρως αὐτοῦ γενηθέντος , ὁποῖος ἐν ληθάργοις καί τισιν ἄλλαις φαίνεται καταφοραῖς , οὐκ ἔστιν ἀληθὲς ὑπὸ ῥώμης τε καὶ δυνάμεως ἀποτελεῖσθαι τὸν μέγιστον σφυγμὸν , καὶ τῆς χρείας ἤτοι αὐξανομένης ἢ μειουμένης γε πάντως . εἰ μὲν γὰρ ὑπὸ δυοῖν τοῦτ’ ἐγένετο μέγας σφυγμὸς , αὐξήσεως χρείας καὶ ῥώμης δυνάμεως , οὐδεμιᾶς ἂν ἔδει προσθεῖναι τῷ λόγῳ · νυνὶ δὲ , ἐπειδὴ προσεπισκέπτεσθαι χρὴ τὸν χιτῶνα τῆς ἀρτηρίας , οὐκ ἀληθὴς ὁ λόγος ἔσται λεγόμενος ἁπλῶς . μεμνῆσθαι γάρ σε χρὴ τῶν εἰρημένων ἐν τῷ πρώτῳ τῶν ἐν σφυγμοῖς αἰτίων , ὃ πολλάκις ἀναγινώσκειν προσήκει , τὰ θεμέλια τῆς περὶ σφυγμῶν ἁπάσης θεωρίας ἐχόντων · ὧν χωρὶς οὐδὲν τῶν ἄλλων δύναται συστῆναί τε καὶ γνωσθῆναι . τὰς γὰρ ὡς ἂν εἴποι τις αἰτίας συνεκτικὰς ἢ προσεχεῖς τῶν σφυγμῶν τῆς γενέσεως , ἐν τρισὶ τούτοις γένεσιν οὔσας ἔδειξα , τῇ χρείᾳ δι’ ἣν αἱ ἀρτηρίαι κινοῦνται , τῇ κινούσῃ δυνάμει , τῷ χιτῶνι . τὰ γὰρ ἄλλα πάντα , ὅσα τοὺς σφυγμοὺς ἀλλοιοῖ , διὰ τούτων μέσων ἐργάζονται τὴν μεταβολήν . ὅταν μὲν οὖν ὁ χιτὼν τῆς ἀρτηρίας κατὰ φύσιν ἔχῃ , κατὰ δὲ τὴν διαστολὴν ἡσυχία τις γενομένη τὴν ἀνωμαλίαν ἐργάζηται , ῥώμη τε δυνάμεως ἐστὶ καὶ χρεία διαστολῆς μεγάλης . ἐδείχθη δὴ χρεία τῆς τῶν σφυγμῶν γενέσεως αὐξανομένη διὰ πλῆθος θερμασίας , ἢ κένωσιν πνεύματος ψυχικοῦ . κενοῦται δὲ τοῦτο τοῖς γυμναζομένοις εἰς ὑπηρεσίαν τῶν κατὰ τοὺς μῦς κινήσεων . ὅταν οὖν , ὡς ἔφην , ἥ τε χρεία τῆς τῶν σφυγμῶν γενέσεως αὐξηθῇ δι’ ἥντινα αἰτίαν , ἥ τε κατὰ τὴν καρδίαν δύναμις ἡ τὰς ἀρτηρίας κινοῦσα κατὰ τὸν ἑαυτῆς λόγον ἐῤῥωμένη ( διαμένῃ e margine ) , βαρύνηται δ’ ὑπὸ πλήθους χυμῶν ἢ πάχους ἐμφράττοντος ἢ θλίβοντος τὰς ἀρτηρίας μεγάλως , αἱ καθ’ ἕνα σφυγμὸν ἀνωμαλίαι γίνονται , διακοπτούσης ἡσυχίας τὸ συνεχὲς τῆς διαστολῆς . ἔνθα δή σε προσέχειν ἀκριβῶς ἀξιῶ τοῖς δύο μέρεσι τῆς κινήσεως , ἐπισκοπούμενον ἑαυτῷ ἀμυδρότητά τε καὶ σφοδρότητα καὶ τάχος καὶ βραδυτῆτα . γίνονται μὲν γὰρ θ΄ διαφοραὶ καθ’ ἑκάτερον τούτων , ὡς κἀν τῷ πρώτῳ τῆς περὶ τῶν σφυγμῶν διαφορᾶς ἔμαθες . ἐνδείκνυται δὲ πρὸς τοῖς κατὰ τὰς διαθέσεις εἰρημένοις , ὅπως ἡ ζωτικὴ δύναμις ἔχει . ἀῤῥώστων μὲν γὰρ ἀμφοτέρων τῶν κινήσεων οὐσῶν ἐν τοῖς σφυγμοῖς , ἔσχατος κίνδυνος · εὐῤῥώστων δὲ , σωτηρίας ἐλπίς . ﻿ εἰ δ’ ἀμφότεραι μέσως πως ἔχοιεν εὐῤῥωστίας τε καὶ ἀῤῥωστίας , ἐν τῷ μέσῳ δηλοῦσι καθεστάναι τὸν ἄνθρωπον ὀλέθρου τε καὶ σωτηρίας · ἐὰν δὲ , τῆς προτέρας κινήσεως ἀμυδρᾶς οὔσης , ἡ μετὰ τὴν ἡσυχίαν εὔῤῥωστος φαίνηται , χεῖρον μὲν τοῦτο τοῦ τὰς δύο κινήσεις ἰσχυρὰς ὑπάρχειν , ἧττον δὲ χεῖρον ἀμυδρῶν οὐσῶν . εἰ δ’ ἔμπαλιν τοῦδε φαίνοιτο , τῆς προτέρας οὔσης ἰσχυρᾶς , ἡ μετὰ ταύτην ἄτονος , οὐκ ἀγαθόν · βέλτιον γάρ ἐστι τὴν δευτέραν κίνησιν ἀμείνονα φαίνεσθαι τῆς προτέρας .
Lemmas: ὁ ἀνώμαλος διαστολή ὁ ἀρτηρία ἔνιοι μέν ἡσυχία διακόπτω ἔχω ὁ κίνησις , ἔνιοι δέ συνεχής μέν , οὐ ὁμοιομερής δέ . περί πρῶτος οὖν λέγω ὁ ἡσυχία διακόπτω . καί γάρ καί σαφής ὁ διάγνωσις αὐτός εἰμί , πᾶς ὅστις , εἰ γε μή παντάπασι ὀνώδης εἰμί , δύναμαι γνωρίζω , ὅταν ἐν ὁ διαστέλλω ἵστημι βραχύς συμβαίνω ὁ ἀρτηρία , εἶτα οὕτως προστίθημι ὁ λοιπός ὁ διαστολεύς · ὅς ἐν μικρός ἤ ταπεινός σφυγμός οὐ δύναμαι γίγνομαι . δῆλος οὖν εἰμί ἐκ αὐτός ὅδε μήτε ὁ χρόνος ὁ διαστολεύς ἐκλύω μήτε ὁ δύναμις ἀρρωστέω , ἐν αὐτός γε οὗτος μόνος ὁ νῦν λέγω ὁ εἰς ὁ παρά φύσις ἐκτροπή γίγνομαι . ὅς οὐ ἦκα ἐπί ὁ ἄλλος ἅπας μιμνῄσκω σύ χρή . κατά γάρ ὁ διδάσκω ἑκάστοτε μόνος ὁ διάγνωσις τε καί πρόγνωσις γίγνομαι , ὁ ἄλλος ἅπας ἔχω κατά φύσις ἤ μικρός πάνυ μεταβολή ἔχω · αὐτίκα γε τοι ὁ νῦν ἐγώ λέγω ἀληθής εἰμί , ὅταν ὁ χιτών ὁ ἀρτηρία κατά φύσις ἔχω . μαλακός γάρ ἄμετρος αὐτός γίγνομαι , ὁποῖος ἐν λήθαργος καί τις ἄλλος φαίνω καταφορά , οὐ εἰμί ἀληθής ὑπό ῥώμη τε καί δύναμις ἀποτελέω ὁ μέγας σφυγμός , καί ὁ χρεία ἤτοι αὐξάνω ἤ μειόω γε πάντως . εἰ μέν γάρ ὑπό δύο οὗτος γίγνομαι μέγας σφυγμός , αὔξησις χρεία καί ῥώμη δύναμις , οὐδείς ἄν δέω προστίθημι ὁ λόγος · νυνί δέ , ἐπειδή προσεπισκέπτομαι χρή ὁ χιτών ὁ ἀρτηρία , οὐ ἀληθής ὁ λόγος εἰμί λέγω ἁπλῶς . μιμνῄσκω γάρ σύ χρή ὁ λέγω ἐν ὁ πρῶτος ὁ ἐν σφυγμός αἴτιος , ὅς πολλάκις ἀναγιγνώσκω προσήκω , ὁ θεμέλιος ὁ περί σφυγμός ἅπας θεωρία ἔχω · ὅς χωρίς οὐδείς ὁ ἄλλος δύναμαι συνίστημι τε καί γιγνώσκω . ὁ γάρ ὡς ἄν λέγω τις αἰτία συνεκτικός ἤ προσεχής ὁ σφυγμός ὁ γένεσις , ἐν τρεῖς οὗτος γένεσις εἰμί δείκνυμι , ὁ χρεία διά ὅς ὁ ἀρτηρία κινέω , ὁ κινέω δύναμις , ὁ χιτών . ὁ γάρ ἄλλος πᾶς , ὅσος ὁ σφυγμός ἀλλοιόω , διά οὗτος μέσος ἐργάζομαι ὁ μεταβολή . ὅταν μέν οὖν ὁ χιτών ὁ ἀρτηρία κατά φύσις ἔχω , κατά δέ ὁ διαστολή ἡσυχία τις γίγνομαι ὁ ἀνωμαλία ἐργάζομαι , ῥώμη τε δύναμις εἰμί καί χρεία διαστολεύς μέγας . δείκνυμι δή χρεία ὁ ὁ σφυγμός γένεσις αὐξάνω διά πλῆθος θερμασία , ἤ κένωσις πνεῦμα ψυχικός . κενόω δέ οὗτος ὁ γυμνάζω εἰς ὑπηρεσία ὁ κατά ὁ μῦς κίνησις . ὅταν οὖν , ὡς φημί , ὁ τε χρεία ὁ ὁ σφυγμός γένεσις αὐξάνω διά ὅστις αἰτία , ὁ τε κατά ὁ καρδία δύναμις ὁ ὁ ἀρτηρία κινέω κατά ὁ ἑαυτοῦ λόγος ῥώννυμι ( διαμένω e margine ) , βαρύνω δέ ὑπό πλῆθος χυμός ἤ πάχος ἐμφράσσω ἤ θλίβω ὁ ἀρτηρία μέγας , ὁ κατά εἷς σφυγμός ἀνωμαλία γίγνομαι , διακόπτω ἡσυχία ὁ συνεχής ὁ διαστολεύς . ἔνθα δή σύ προσέχω ἀκριβής ἀξιόω ὁ δύο μέρος ὁ κίνησις , ἐπισκοπέω ἑαυτοῦ ἀμυδρότης τε καί σφοδρότης καί τάχος καί βραδυτής . γίγνομαι μέν γάρ θʹ διαφορά κατά ἑκάτερος οὗτος , ὡς ἐν ὁ πρῶτος ὁ περί ὁ σφυγμός διαφορά μανθάνω . ἐνδείκνυμι δέ πρός ὁ κατά ὁ διάθεσις λέγω , ὅπως ὁ ζωτικός δύναμις ἔχω . ἄρρωστος μέν γάρ ἀμφότερος ὁ κίνησις εἰμί ἐν ὁ σφυγμός , ἔσχατος κίνδυνος · εὔρρωστος δέ , σωτηρία ἐλπίς . ﻿ εἰ δέ ἀμφότερος μέσος πως ἔχω εὐρρωστία τε καί ἀρρωστία , ἐν ὁ μέσος δηλόω καθίστημι ὁ ἄνθρωπος ὄλεθρος τε καί σωτηρία · ἐάν δέ , ὁ πρότερος κίνησις ἀμυδρός εἰμί , ὁ μετά ὁ ἡσυχία εὔρρωστος φαίνω , κακός μέν οὗτος ὁ ὁ δύο κίνησις ἰσχυρός ὑπάρχω , ἥσσων δέ κακός ἀμυδρός εἰμί . εἰ δέ ἔμπαλιν ὅδε φαίνω , ὁ πρότερος εἰμί ἰσχυρός , ὁ μετά οὗτος ἄτονος , οὐ ἀγαθός · ἀγαθός γάρ εἰμί ὁ δεύτερος κίνησις ἀγαθός φαίνω ὁ πρότερος .