galenus.synopsis-librorum-suorum-de-pulsibus 7
Ἄρξαι δὴ πρῶτον ἀπὸ τοῦ διαγινώσκειν τὴν ποσότητα τῆς διαστολῆς . ὑπάρξει δέ σοι τοῦτο τὴν ἐπιβολὴν τῶν δακτύλων ἐπιπολῆς ποιουμένῳ , καὶ μᾶλλον ἐκ τῶν κατὰ μερῶν τῆς ἀρτηρίας . ἄνωθεν μὲν γὰρ ἐπιβάλλων τὴν ἁφὴν , ἴσως που βαρυνεῖς ἐνίοτε καὶ θλίψεις αὐτὴν , εἰ μὴ πάνυ σφόδρα προσέχεις τὸν νοῦν , ὡς ἀκριβῶς θεωρεῖν τοὺς δακτύλους ἄνευ θλίψεως πάσης . ἡ δ’ ἐκ τῶν κάτω μερῶν ἐπιβολὴ μᾶλλον δύναται στοχάσασθαι , τῷ μηδ’ ὅλως θλίβεσθαι τὴν ἀρτηρίαν . εἰς ὅσον δ’ ἂν αὐτὴν θλίψῃς , εἰς τοσοῦτον κωλύσεις τὸν ὄγκον τῆς διαστολῆς · καὶ μάλισθ’ ὅταν ἄτονος ὁ σφυγμὸς ᾖ , καθάπερ ἐπὶ τῶν ληθαργικῶν · ὧν ἂν ἐπιθλίψῃς τὴν ἀρτηρίαν τοῖς δακτύλοις , ἀντὶ μεγίστου μικρότατος φανεῖται . ἐὰν δὲ , ὡς εἴρηται , τελέως ἀσθενὴς ἡ ζωτικὴ δύναμις ᾖ , τὸ δ’ ἐναντίον ἐπὶ τῶν εὐτόνων γίνεται σφυγμῶν , οὓς καὶ σφοδροὺς ὀνομάζομεν , ἀντιβαίνει γὰρ ἡ ἀρτηρία θλιβόντων μᾶλλον ἢ μετρίως ἐπιβαλλόντων τοὺς δακτύλους , ἐνδεικνυμένη τῆς κινούσης τὴν ῥώμην αὐτὴν δυνάμεως . ὥσθ’ ὅταν τό τε δέρμα τοῦ κάμνοντος ᾖ σκληρὸν ὅ τε τῆς ἀρτηρίας χιτὼν ὁμοίως διακείμενος , οἱ εὔτονοι σφυγμοὶ τὴν τῶν ἐπιβαλλομένων δακτύλων ἀνατρέπουσι σάρκα μετὰ τοῦ δέρματος , ὥσπερ εἰ καὶ τῶν ἐκτός τι προσενέγκαις σκληρὸν σῶμα μαλακῷ χρωτί · κατ’ αὐτὸ γάρ τοι τοῦτο διακρίνεται τοῦ μαλακοῦ τὸ σκληρὸν , ἐγκαταβαίνοντος τῷ μαλακωτέρῳ τοῦ σκληροτέρου . τὸ δ’ εὔτονον ἁπλῶς ἄνευ τοῦ σκληρὸν εἶναι τὸ μὲν ἀνατρέπειν ἔχει , τὸ δ’ οἷον πιλεῖν καὶ θλᾷν οὐκ ἔχει . νοήσεις δ’ ὀλίγῳ σαφέστερον ἐπ’ ἀνέμου τε βιαίας προσβολῆς καὶ λιθιδίου μετρίας ἐπιθέσεως . ὁ μὲν γὰρ ἄνετος ἀνατρέπει ἡμᾶς καὶ δένδρα πολλάκις οὐ σμικρά · λιθίδιον δὲ ἐπιτεθὲν τῷ δέρματι πιλεῖν μὲν αὐτὸ καὶ θλίβειν πέφυκεν , ἀνατρέπειν δὲ τὸ κῶλον ὅλον οὐ δύναται . τὸ μὲν ἀνατρεπόμενον ἄνευ τοῦ θλίβεσθαι τὴν χώραν ἐν ᾗ πρόσθεν ἦν καταλείπει , τὸ δ’ ὑπὸ σκληροτέρου πιλούμενον εἶκον εἰς ἑαυτὸ δέχεται τὸ σκληρὸν ἄνευ τοῦ καταλείπειν ἣν εἶχεν ἔμπροσθεν ἕδραν . οὕτως οὖν κἀπὶ τῆς ἀρτηρίας διάκρινε τὸν σκληρὸν σφυγμὸν τοῦ σφοδροῦ . τὸν μὲν γὰρ σκληρὸν ὡς λίθον ἢ ξύλον αἰσθήσῃ προσπίπτοντα , νικώμενον ὑπὸ τῆς ἐπερείσεως , ἐὰν μὴ καὶ σφοδρὸς ᾖ · τὸν σφοδρὸν δ’ ἔμπαλιν ἐπερείσεως , ἐὰν μὴ καὶ σφοδρὸς ᾖ · τὸν σφοδρὸν δ’ ἔμπαλιν εὐτονώτερον , ἐὰν ἐπερείσῃς , φαινόμενον . ὅταν οὖν τούτους διακρῖναι ἀσκηθῇς , ἐπὶ τὴν τῆς συστολῆς διάγνωσιν ἧκε , προασκήσας ἑαυτὸν πρῶτον ἐπὶ σφυγμῶν ὅσοι μεγάλοι τέ εἰσι καὶ σφοδροὶ καὶ σκληροί . τούτους γὰρ ἔξεστί σοι μετρίως θλίβοντι τὴν αἴσθησιν ἴσχειν τὸ πρῶτον τῆς συστολῆς . ὅσον οὖν εἴκοντος τοῦ σοῦ δέρματος ἀνετρέπετο , καὶ οἷον ἐκοιλαίνετο προσπιπτούσης τῆς ἀρτηρίας , τοῦτ’ ἀποχωρούσης ἕπεται μέχρι τῆς κατὰ φύσιν ἕδρας τε καὶ καταστάσεως . ὥστε αἰσθήσῃ τοσούτῳ χρόνῳ τῆς συστολῆς ἐν ὅσῳ τοῦτο γίνεται · τὸ δ’ ἄλλο πᾶν ἀδιάγνωστον αὐτῆς ἔσται σοι . μετὰ δὲ τὸ προγυμνάσασθαι κατὰ τοὺς τοιούτους σφυγμοὺς ἐπὶ τοὺς μεγάλους ἅμα καὶ σφοδροὺς μετάβαινε , κἂν ὦσι μὴ σκληροί · κἄπειτα ἐπὶ τοὺς σφοδροὺς , κἂν ὦσι μὴ μεγάλοι . μαλακὴν δ’ ἔχειν σε χρὴ τὴν ἁφὴν εὐαίσθητόν τε φύσει . καὶ γὰρ ἀνατρέπεται θᾶττον ὑπὸ τῆς ἀρτηρίας ἐμπιπτούσης βιαίως ἡ τοιαύτη , καὶ τῶν ἐν αὐτῇ παθημάτων αἰσθάνεται μᾶλλον . εἴρηται δ’ ἐπὶ πλεῖστον ἐν τῷ πρώτῳ περὶ τῆς τῶν σφυγμῶν διαγνώσεως , ὅπως ἂν μάλιστα περὶ τὴν τῆς συστολῆς διάγνωσιν ἀσκηθείης . ἐὰν δὲ μηδέποτε πείσῃς σεαυτὸν ἀκριβῶς αἰσθέσθαι τῶν πρώτων τῆς συστολῆς , ἀλλ’ ἀδιάγνωστος τελείως σοι φαίνηται , σκληρὸν ἢ δυσαισθήτων ἔχοντι τὸ δέρμα , γίγνωσκε μὲν ὡς εἰς πολλὰς προγνώσεις ἐκ τούτου βλαβησόμενος , ἃς ἀκούσῃ τοῦ λόγου προϊόντος . ὅμως οὖν ἐγώ σοί τινα ποριοῦμαι παραμυθίαν εἰς τὴν ἐπὶ τῶν ἔργων χρείαν . ὅλον γάρ σε δεήσει τὸν χρόνον ἐκεῖνον , ἐν ᾧ μηδεμιᾶς αἰσθάνῃ κινήσεως , ἐπὶ τῇ μνήμῃ παραθέσθαι , πηλίκος τίς ἐστι καθ’ ἑκάστην ἡλικίαν . ﻿ οὔσης δ’ οὖ σμικρᾶς διαφορᾶς τοῖς ἀνθρώποις πρὸς ἀλλήλους ἐν τῇ ποσότητι τοῦ χρόνου τῆς ἡσυχίας , ἀξιῶ σε τῶν συνήθων , οὓς προσδοκᾷς ποτε νοσοῦντας ἐπισκέπτεσθαι , πολλάκις ὑγιαινόντων ἧφθαι κατ’ ἐκεῖνον τὸν χρόνον ἐν ᾧ μηδεμίαν ἔξωθεν ἔχει τὸ σῶμα κίνησιν ἐκ περιπάτων ἤ δρόμων ἢ λουτροῦ ἢ πάλης ἢ ἐδωδῆς ἢ πόσεως ἢ ἀγωνίας ἢ θυμοῦ τινος ἤ φόβου , παραθέμενόν τε τῇ μνήμῃ τὴν ποσότητα τοῦ τῆς ἠρεμίας χρόνου , παραβάλλειν αὐτῷ τὸν ἑκάστοτε φαινόμενον · εἶτ’ εἰ μὲν πλείων εἴη , καλεῖν ἀραιὸν τὸν σφυγμόν · εἰ δ’ ἐλάττων , πυκνόν · εἰ δ’ ἴσος τῷ κατὰ φύσιν , σύμμετρον . ὥσπερ δὲ τοῦ χρόνου τῆς συστολῆς οὐκ ἐνὸν αἰσθέσθαι παντὸς , οὕτως οὐδὲ τῆς διαστολῆς · ἐπιδέδεικται δὲ καὶ τοῦτο κατὰ τὸ πρῶτον τῆς διαγνώσεως τῶν σφυγμῶν . ἀλλὰ τόν γε ταχὺν καὶ βραδὺν σφυγμὸν ἔνεστι διαγνῶναι κἀκ τοῦ φαινομένου τῆς διαστολῆς . εἴρηται δὲ καὶ περὶ τοῦδε καὶ διὰ τοῦ δευτέρου μὲν ἐν ἀρχῇ τῆς διαγνώσεως τῶν σφυγμῶν , καὶ διὰ τοῦ τρίτου δ’ ἐπιπλεῖστον , ἐν ᾧ καὶ τὴν τῶν ῥυθμῶν διδασκαλίαν ἐδείκνυον ἄχρηστον · ἀρκεῖν γὰρ ἡμῖν εἰς τὰς προγνώσεις τὸ τάχος μόνον ἢ τὴν βραδυτῆτα διαγνῶναι τῶν κινήσεων τῆς ἀρτηρίας · ὥσπερ γε καὶ τῶν ἡσυχιῶν τὸν χρόνον ὁπηλίκος τίς ἐστι καθ’ ὃν ἀραιὸς καὶ πυκνὸς ὁ σφυγμὸς γίνεται · μαθήσῃ δὲ τοῦτον διὰ τῶν ἑξῆς , ἔνθα περὶ τῆς τῶν σφυγμῶν προγνώσεως ὁ λόγος ἔσται μοι .
Lemmas: ἄρχω δή πρῶτος ἀπό ὁ διαγιγνώσκω ὁ ποσότης ὁ διαστολεύς . ὑπάρχω δέ σύ οὗτος ὁ ἐπιβολή ὁ δάκτυλος ἐπιπολή ποιέω , καί μάλα ἐκ ὁ κατά μέρος ὁ ἀρτηρία . ἄνωθεν μέν γάρ ἐπιβάλλω ὁ ἁφή , ἴσως που βαρύνω ἐνίοτε καί θλίβω αὐτός , εἰ μή πάνυ σφόδρα προσέχω ὁ νόος , ὡς ἀκριβής θεωρέω ὁ δάκτυλος ἄνευ θλῖψις πᾶς . ὁ δέ ἐκ ὁ κάτω μέρος ἐπιβολή μάλα δύναμαι στοχάζομαι , ὁ μηδέ ὅλος θλίβω ὁ ἀρτηρία . εἰς ὅσος δέ ἄν αὐτός θλίβω , εἰς τοσοῦτος κωλύω ὁ ὄγκος ὁ διαστολεύς · καί μάλα ὅταν ἄτονος ὁ σφυγμός εἰμί , καθά ἐπί ὁ ληθαργικός · ὅς ἄν ἐπιθλίβω ὁ ἀρτηρία ὁ δάκτυλος , ἀντί μέγας μικρός φαίνω . ἐάν δέ , ὡς λέγω , τέλειος ἀσθενής ὁ ζωτικός δύναμις εἰμί , ὁ δέ ἐναντίος ἐπί ὁ εὔτονος γίγνομαι σφυγμός , ὅς καί σφοδρός ὀνομάζω , ἀντιβαίνω γάρ ὁ ἀρτηρία θλίβω μάλα ἤ μέτριος ἐπιβάλλω ὁ δάκτυλος , ἐνδείκνυμι ὁ κινέω ὁ ῥώμη αὐτός δύναμις . ὥστε ὅταν ὁ τε δέρμα ὁ κάμνω εἰμί σκληρός ὁ τε ὁ ἀρτηρία χιτών ὅμοιος διάκειμαι , ὁ εὔτονος σφυγμός ὁ ὁ ἐπιβάλλω δάκτυλος ἀνατρέπω σάρξ μετά ὁ δέρμα , ὥσπερ εἰ καί ὁ ἐκτός τις προσφέρω σκληρός σῶμα μαλακός χρώς · κατά αὐτός γάρ τοι οὗτος διακρίνω ὁ μαλακός ὁ σκληρός , ἐγκαταβαίνω ὁ μαλακός ὁ σκληρός . ὁ δέ εὔτονος ἁπλῶς ἄνευ ὁ σκληρός εἰμί ὁ μέν ἀνατρέπω ἔχω , ὁ δέ οἷος πιλέω καί θλάω οὐ ἔχω . νοέω δέ ὀλίγος σαφής ἐπί ἄνεμος τε βίαιος προσβολή καί λιθίδιον μέτριος ἐπίθεσις . ὁ μέν γάρ ἄνετος ἀνατρέπω ἐγώ καί δένδρον πολλάκις οὐ μικρός · λιθίδιον δέ ἐπιτίθημι ὁ δέρμα πιλέω μέν αὐτός καί θλίβω φύω , ἀνατρέπω δέ ὁ κῶλον ὅλος οὐ δύναμαι . ὁ μέν ἀνατρέπω ἄνευ ὁ θλίβω ὁ χώρα ἐν ὅς πρόσθεν εἰμί καταλείπω , ὁ δέ ὑπό σκληρός πιλέω εἴκω εἰς ἑαυτοῦ δέχομαι ὁ σκληρός ἄνευ ὁ καταλείπω ὅς ἔχω ἔμπροσθεν ἕδρα . οὕτως οὖν ἐπί ὁ ἀρτηρία διακρίνω ὁ σκληρός σφυγμός ὁ σφοδρός . ὁ μέν γάρ σκληρός ὡς λίθος ἤ ξύλον αἰσθάνομαι προσπίπτω , νικάω ὑπό ὁ ἐπέρεισις , ἐάν μή καί σφοδρός εἰμί · ὁ σφοδρός δέ ἔμπαλιν ἐπέρεισις , ἐάν μή καί σφοδρός εἰμί · ὁ σφοδρός δέ ἔμπαλιν εὔτονος , ἐάν ἐπερείδω , φαίνω . ὅταν οὖν οὗτος διακρίνω ἀσκέω , ἐπί ὁ ὁ συστολή διάγνωσις ἵημι , προασκέω ἑαυτοῦ πρῶτος ἐπί σφυγμός ὅσος μέγας τε εἰμί καί σφοδρός καί σκληρός . οὗτος γάρ ἔξεστι σύ μέτριος θλίβω ὁ αἴσθησις ἴσχω ὁ πρῶτος ὁ συστολή . ὅσος οὖν εἴκω ὁ σός δέρμα ἀνατρέπω , καί οἷος κοιλαίνω προσπίπτω ὁ ἀρτηρία , οὗτος ἀποχωρέω ἕπομαι μέχρι ὁ κατά φύσις ἕδρα τε καί κατάστασις . ὥστε αἰσθάνομαι τοσοῦτος χρόνος ὁ συστολή ἐν ὅσος οὗτος γίγνομαι · ὁ δέ ἄλλος πᾶς ἀδιάγνωστος αὐτός εἰμί σύ . μετά δέ ὁ προγυμνάζω κατά ὁ τοιοῦτος σφυγμός ἐπί ὁ μέγας ἅμα καί σφοδρός μεταβαίνω , ἐάν εἰμί μή σκληρός · ἔπειτα ἐπί ὁ σφοδρός , ἐάν εἰμί μή μέγας . μαλακός δέ ἔχω σύ χρή ὁ ἁφή εὐαίσθητος τε φύσις . καί γάρ ἀνατρέπω ταχύς ὑπό ὁ ἀρτηρία ἐμπίπτω βίαιος ὁ τοιοῦτος , καί ὁ ἐν αὐτός πάθημα αἰσθάνομαι μάλα . λέγω δέ ἐπί πολύς ἐν ὁ πρῶτος περί ὁ ὁ σφυγμός διάγνωσις , ὅπως ἄν μάλα περί ὁ ὁ συστολή διάγνωσις ἀσκέω . ἐάν δέ μηδέποτε πείθω σεαυτοῦ ἀκριβής αἰσθάνομαι ὁ πρῶτος ὁ συστολή , ἀλλά ἀδιάγνωστος τέλειος σύ φαίνω , σκληρός ἤ δυσαίσθητος ἔχω ὁ δέρμα , γιγνώσκω μέν ὡς εἰς πολύς πρόγνωσις ἐκ οὗτος βλάπτω , ὅς ἀκούω ὁ λόγος προέρχομαι . ὅμως οὖν ἐγώ σύ τις πορίζω παραμυθία εἰς ὁ ἐπί ὁ ἔργον χρεία . ὅλος γάρ σύ δέω ὁ χρόνος ἐκεῖνος , ἐν ὅς μηδείς αἰσθάνομαι κίνησις , ἐπί ὁ μνήμη παρατίθημι , πηλίκος τίς εἰμί κατά ἕκαστος ἡλικία . ﻿ εἰμί δέ ὅς μικρός διαφορά ὁ ἄνθρωπος πρός ἀλλήλων ἐν ὁ ποσότης ὁ χρόνος ὁ ἡσυχία , ἀξιόω σύ ὁ συνήθης , ὅς προσδοκάω ποτέ νοσέω ἐπισκοπέω , πολλάκις ὑγιαίνω ἅπτω κατά ἐκεῖνος ὁ χρόνος ἐν ὅς μηδείς ἔξωθεν ἔχω ὁ σῶμα κίνησις ἐκ περίπατος ἤ δρόμος ἤ λουτρόν ἤ πάλα ἤ ἐδωδή ἤ πόσις ἤ ἀγωνία ἤ θυμός τις ἤ φόβος , παρατίθημι τε ὁ μνήμη ὁ ποσότης ὁ ὁ ἠρεμία χρόνος , παραβάλλω αὐτός ὁ ἑκάστοτε φαίνω · εἶτα εἰ μέν πολύς εἰμί , καλέω ἀραιός ὁ σφυγμός · εἰ δέ ἐλαχύς , πυκνός · εἰ δέ ἴσος ὁ κατά φύσις , σύμμετρος . ὥσπερ δέ ὁ χρόνος ὁ συστολή οὐ ἔνειμι αἰσθάνομαι πᾶς , οὕτως οὐδέ ὁ διαστολεύς · ἐπιδείκνυμι δέ καί οὗτος κατά ὁ πρῶτος ὁ διάγνωσις ὁ σφυγμός . ἀλλά ὁ γε ταχύς καί βραδύς σφυγμός ἔνειμι διαγιγνώσκω ἐκ ὁ φαίνω ὁ διαστολεύς . λέγω δέ καί περί ὅδε καί διά ὁ δεύτερος μέν ἐν ἀρχή ὁ διάγνωσις ὁ σφυγμός , καί διά ὁ τρίτος δέ ἐπιπλεῖστον , ἐν ὅς καί ὁ ὁ ῥυθμός διδασκαλία δείκνυμι ἄχρηστος · ἀρκέω γάρ ἐγώ εἰς ὁ πρόγνωσις ὁ τάχος μόνος ἤ ὁ βραδυτής διαγιγνώσκω ὁ κίνησις ὁ ἀρτηρία · ὥσπερ γε καί ὁ ἡσυχία ὁ χρόνος ὁπηλίκος τις εἰμί κατά ὅς ἀραιός καί πυκνός ὁ σφυγμός γίγνομαι · μανθάνω δέ οὗτος διά ὁ ἑξῆς , ἔνθα περί ὁ ὁ σφυγμός πρόγνωσις ὁ λόγος εἰμί ἐγώ .