galenus.synopsis-librorum-suorum-de-pulsibus 14
Περιττὸν οὖν ἐστι παραβάλλειν τὸν χρόνον τῆς διαστολῆς τῷ χρόνῳ τῆς συστολῆς , ἐάν τε αἰσθάνηταί τις ἐάν τε μὴ τῶν πρώτων τῆς συστολῆς . ἐπιστάμενος γὰρ ἑτέραν μὲν εἶναι τῷ ζώῳ τῆς διαστολῆς χρείαν , ὥσπερ γε καὶ τῆς εἰσπνοῆς , ἑτέραν δὲ τῆς συστολῆς , ὥσπερ γε καὶ τῆς ἐκπνοῆς , ἐκ τῶν ἑκατέρας ἀλλοιώσεων εὑρήσεις τὴν διάθεσιν τοῦ σώματος . οὕτω γοῦν καὶ ἐπὶ τῶν γυμναζομένων , ἢ ὁπωσοῦν ἄλλως κινηθέντων σφοδρῶς , ἡ διαστολὴ μείζων τε γίνεται καὶ θᾶττον . ἐμάθομεν γὰρ αὐξάνεσθαι τὴν χρείαν τῆς διαστολῆς τῶν ἀρτηριῶν ἐν τοῖς σφυγμοῖς , ὥσπερ γε καὶ τὴν τοῦ θώρακος ἐν ταῖς εἰσπνοαῖς , ὅταν ἤτοι δαπάνη γίνηται πλείων τοῦ πνεύματος , ἢ θερμασία δαψιλὴς ἀθροισθῇ καθ’ ὅλον τὸ ζῶον , ἢ κυριώτατα καὶ πλεῖστα μέρη , καὶ μάλιστα δηλονότι κατὰ τὴν καρδίαν . οὕτω δὲ καὶ τῆς συστολῆς ἐν τοῖς σφυγμοῖς ἐπιτείνεσθαι τὴν χρείαν ἔμαθες , ὥσπερ καὶ τοῦ θώρακος ἐν ταῖς ἐκπνοαῖς . ἀποχέαι γὰρ ἡ φύσις ἐν ἀμφοτέραις ταῖς κινήσεσιν ἐπείγεται τὸ τεθολωμένον πνεῦμα , ποτὲ μὲν οἷον καπνώδεσι , ποτὲ δὲ οἷον λιγνυώδεσι περιττώμασι προσεοικός . λιγνυῶδες μὲν οὖν περίττωμα τὸ ἀπὸ τῶν λύχνων ἀναφερόμενον , καπνῶδες δὲ τὸ ἀπὸ τῶν χλωρῶν ξύλων . καὶ γίγνεται μὲν λιγνυῶδες ἐκ τοῦ κεκαῦσθαι τὴν εἰς φλόγα δαπανωμένην ὕλην , ὥσπερ γε καὶ τὸ ἀτμῶδες ἐξ ὑγρᾶς οὐσίας χρηστῆς λεπτυνομένης · τὸ δὲ καπνῶδες ἐξ ἀμφοῖν μιχθεισῶν , ὕλην μὲν ἔχον ἐκ γεώδους τε καὶ ὑδατώδους οὐσίας συμμιγῆ , τὴν μεταβολὴν δ’ οὐκ ἀκριβῆ , καθάπερ ἡ λιγνὺς , ἀλλ’ ἔτι ἀρχομένην . ὅτι δ’ οὐδὲν διήνεγκεν αἰθάλην ἢ λιγνὺν ὀνομάζειν , ἢ αἰθαλῶδες ἢ λιγνυῶδες , οἶμαί σε γινώσκειν , εἴπερ ἐν Ἑλλάδι φωνῇ τέθραψαι . ἐν δὲ τῷ παραβάλλειν τὸν χρόνον τῆς διαστολῆς τῷ χρόνῳ τῆς συστολῆς , ὡς Ἡρόφιλος ἠξίου , τὸ μὲν ὅτι παρὰ φύσιν ὁ κάμνων ἔχει δυνατόν ἐστι γνωσθῆναι , καὶ πρὸς τούτῳ γε ὅτι μεγάλως παρὰ φύσιν ἢ μικρῶς . αἱ μὲν γὰρ μεγάλαι τῶν κατὰ φύσιν ῥυθμῶν εἰς τὸ παρὰ φύσιν ἐκτροπαὶ μεγάλην σημαίνουσι τὴν βλάβην , αἱ δ’ ἥττους μικροτέραν . ﻿ βραχεῖαν μὲν οὖν ἐκτροπὴν οἱ παραρύθμοι δηλοῦσι σφυγμοὶ , μείζονα δὲ οἱ ἑτερόῤῥυθμοι , μεγίστην δὲ οἱ ἔκρυθμοι . μέμνησθε γὰρ ἐν τῷ πρώτῳ περὶ τῆς διαφορᾶς τῶν σφυγμῶν εἰρημένων , ἐκρύθμους μὲν ὀνομάζεσθαι σφυγμοὺς τοὺς μηδεμιᾶς ἡλικίας ἔχοντας ῥυθμὸν , παραρύθμους τοὺς πλησίον , ἑτεροῤῥύθμους δὲ τοὺς ἑτέρας τινὸς , οὐ πλησίον . ἐκ τούτων μὲν οὖν τέως ἔστι διαγνῶναι τὸ μέγεθος τῆς βλάβης , οὐ μὴν τίς γ’ ἐστιν ἡ διάθεσις ἐφ’ ἧς ἡ τροπὴ γέγονε τῶν σφυγμῶν , ἐκ ταύτης οὖν τῆς θεωρίας ἔνεστι γνωρίσαι , μετὰ καὶ τοῦ χαλεπὴν εἶναι τὴν ἐξαρίθμησιν τῶν κατὰ τὸν ῥυθμὸν χρόνων . ἣν δ’ ἐγὼ νῦν ὁδὸν ὑφήγημαι , καὶ ῥᾳδία γνωσθῆναι καὶ διδάσκει τὴν φύσιν τῆς διαθέσεως τίς ἐστιν , οὐ μόνον τὸ μέγεθος τῆς βλάβης , ἀλλὰ καὶ εὕρεσις γίνεται τῶν βοηθημάτων , ἐν τῇ τῆς θεραπευτικῆς μεθόδου πραγματείᾳ δέδεικται .
Lemmas: περισσός οὖν εἰμί παραβάλλω ὁ χρόνος ὁ διαστολεύς ὁ χρόνος ὁ συστολή , ἐάν τε αἰσθάνομαι τις ἐάν τε μή ὁ πρῶτος ὁ συστολή . ἐπίσταμαι γάρ ἕτερος μέν εἰμί ὁ ζῷον ὁ διαστολεύς χρεία , ὥσπερ γε καί ὁ εἰσπνοή , ἕτερος δέ ὁ συστολή , ὥσπερ γε καί ὁ ἐκπνοή , ἐκ ὁ ἑκάτερος ἀλλοίωσις εὑρίσκω ὁ διάθεσις ὁ σῶμα . οὕτως γοῦν καί ἐπί ὁ γυμνάζω , ἤ ὁπωσοῦν ἄλλος κινέω σφοδρός , ὁ διαστολή μέγας τε γίγνομαι καί ταχύς . μανθάνω γάρ αὐξάνω ὁ χρεία ὁ διαστολεύς ὁ ἀρτηρία ἐν ὁ σφυγμός , ὥσπερ γε καί ὁ ὁ θώραξ ἐν ὁ εἰσπνοή , ὅταν ἤτοι δαπάνη γίγνομαι πολύς ὁ πνεῦμα , ἤ θερμασία δαψιλής ἀθροίζω κατά ὅλος ὁ ζῷον , ἤ κύριος καί πολύς μέρος , καί μάλα δηλονότι κατά ὁ καρδία . οὕτως δέ καί ὁ συστολή ἐν ὁ σφυγμός ἐπιτείνω ὁ χρεία μανθάνω , ὥσπερ καί ὁ θώραξ ἐν ὁ ἐκπνοή . ἀποχέω γάρ ὁ φύσις ἐν ἀμφότερος ὁ κίνησις ἐπείγω ὁ θολόω πνεῦμα , ποτέ μέν οἷος καπνώδης , ποτέ δέ οἷος λιγνυώδης περίσσωμα προσέοικα . λιγνυώδης μέν οὖν περίσσωμα ὁ ἀπό ὁ λύχνος ἀναφέρω , καπνώδης δέ ὁ ἀπό ὁ χλωρός ξύλον . καί γίγνομαι μέν λιγνυώδης ἐκ ὁ καίω ὁ εἰς φλόξ δαπανάω ὕλη , ὥσπερ γε καί ὁ ἀτμώδης ἐκ ὑγρός οὐσία χρηστός λεπτύνω · ὁ δέ καπνώδης ἐκ ἄμφω μείγνυμι , ὕλη μέν ἔχω ἐκ γεώδης τε καί ὑδατώδης οὐσία συμμιγής , ὁ μεταβολή δέ οὐ ἀκριβής , καθά ὁ λιγνύς , ἀλλά ἔτι ἄρχω . ὅτι δέ οὐδείς διαφέρω αἰθάλη ἤ λιγνύς ὀνομάζω , ἤ αἰθαλώδης ἤ λιγνυώδης , οἴομαι σύ γιγνώσκω , εἴπερ ἐν Ἑλλάς φωνή τρέφω . ἐν δέ ὁ παραβάλλω ὁ χρόνος ὁ διαστολεύς ὁ χρόνος ὁ συστολή , ὡς Ἡρόφιλος ἀξιόω , ὁ μέν ὅτι παρά φύσις ὁ κάμνω ἔχω δυνατός εἰμί γιγνώσκω , καί πρός οὗτος γε ὅτι μέγας παρά φύσις ἤ μικρός . ὁ μέν γάρ μέγας ὁ κατά φύσις ῥυθμός εἰς ὁ παρά φύσις ἐκτροπή μέγας σημαίνω ὁ βλάβη , ὁ δέ ἥσσων μικρός . ﻿ βραχύς μέν οὖν ἐκτροπή ὁ παραρύθμος δηλόω σφυγμός , μέγας δέ ὁ ἑτερόρρυθμος , μέγας δέ ὁ ἔκρυθμος . μιμνῄσκω γάρ ἐν ὁ πρῶτος περί ὁ διαφορά ὁ σφυγμός λέγω , ἔκρυθμος μέν ὀνομάζω σφυγμός ὁ μηδείς ἡλικία ἔχω ῥυθμός , παραρρυθμόω ὁ πλησίον , ἑτερόρρυθμος δέ ὁ ἕτερος τις , οὐ πλησίον . ἐκ οὗτος μέν οὖν τέως εἰμί διαγιγνώσκω ὁ μέγεθος ὁ βλάβη , οὐ μήν τίς γε εἰμί ὁ διάθεσις ἐπί ὅς ὁ τροπή γίγνομαι ὁ σφυγμός , ἐκ οὗτος οὖν ὁ θεωρία ἔνειμι γνωρίζω , μετά καί ὁ χαλεπός εἰμί ὁ ἐξαρίθμησις ὁ κατά ὁ ῥυθμός χρόνος . ὅς δέ ἐγώ νῦν ὁδός ὑφηγέομαι , καί ῥᾴδιος γιγνώσκω καί διδάσκω ὁ φύσις ὁ διάθεσις τίς εἰμί , οὐ μόνος ὁ μέγεθος ὁ βλάβη , ἀλλά καί εὕρεσις γίγνομαι ὁ βοήθημα , ἐν ὁ ὁ θεραπευτικός μέθοδος πραγματεία δείκνυμι .