galenus.quos-quibus-catharticis-medicamentis-et-quando-purgare-oporteat-ap 1
Τοὺς ὑγιεινὰ τὰ σώματα ἔχοντας ἐργῶδες καθαίρειν · καὶ γὰρ ἰλιγγιῶσι καὶ στροφοῦνται καὶ δυσχερῶς αὐτοῖς ἡ κάθαρσις προχωρεῖ , καὶ πρὸς τούτοις ἔτι ταχέως ἐκλύονται . γίνεται δὲ ταῦτα πάντα τοῦ καθαρτικοῦ φαρμάκου τὸν οἰκεῖον ἕλκειν ἐφιεμένου χυμὸν , τῷ δ’ ἀπορεῖν αὐτοῦ τὸ αἷμα καὶ τὰς σάρκας συντήκοντος , ἵν’ ἐξ ἐκείνων ἕλξῃ τὸ οἰκεῖον . τοὺς δ’ ὑγιαίνοντας μὲν ἔτι , νοσήσοντας δ’ ἂν , εἰ μὴ κενωθεῖεν , φθάνειν δεῖ κενοῦν εἰσβάλλοντος ἦρος ἤτοι διὰ φλεβοτομίας , εἰ τοῖς πληθωρικοῖς ἁλίσκονται νοσήμασιν , ἢ διὰ καθάρσεως , εἰ τοῖς κατὰ διαφθοράν . ἡμεῖς γοῦν καὶ ποδάγραν καὶ ἀρθρῖτιν ἀρχομένην καὶ μήπω περὶ τοῖς ἄρθροις εἰργασμένην πώρους ἐκ τῆς τοιαύτης κενώσεως ἐτῶν δὴ πολλῶν ἐκωλύσαμεν γίνεσθαι . κατὰ δὲ τὸν αὐτὸν τρόπον ἀποπληξίαν , ἐπιληψίαν , μελαγχολίαν , ἄλλα τε τοιαῦτα χρόνια πάθη διὰ τῆς εἰρημένης κενώσεως ἐπὶ πολλῶν ἀνθρώπων ἐπαύσαμεν . ἐνίοις μὲν οὖν συμφέρει τοὺς φλεγματώδεις κενοῦσθαι χυμοὺς , ἐνίοις δὲ τοὺς πικροχόλους , ἐνίοις δὲ τοὺς μελαγχολικοὺς , ἐνίοις δὲ τὸ ὀῤῥῶδες περίττωμα κατὰ τὴν τῶν εἰθισμένων αὐτοῖς γίνεσθαι παθῶν οὐσίαν . αὐτίκα καὶ μελαγχολίᾳ τις ἁλίσκεται καθ’ ἕκαστον ἔτος , εἰ μὴ καθαρθείη , καὶ καθαίρω γε αὐτὸν οὐκ ἦρος μόνον , ἀλλὰ καὶ φθινοπώρου . οὕτω δὲ καὶ γυναῖκα τινὰ καθ’ ἕκαστον ἔτος εἰσβάλλοντος ἦρος ὁμοίως κενῶ , καρκινώδη διάθεσιν ἐν τῷ μασθῷ ἔχουσαν , ἣν ἰασάμην ἰσχυρῶς κενώσας διὰ φαρμάκου καθαίροντος μέλαιναν χολήν . καὶ εἰ μὴ παραληφθείη ποτὲ ἡ κάθαρσις , ὀδύνη διὰ βάθους αὐτῇ ἐγγίνεται . ἐλέφαντα δὲ ἀρχόμενον ἑτέρῳ τὰ μὲν πρῶτα διὰ φλεβοτομίας καὶ καθάρσεως ἰασάμην , ἑκάστου δ’ αὐτῷ ἔτους αὖθις ἀρκεῖ μία καὶ τούτῳ κάθαρσις , ἐκλειφθείσης δὲ αὐτῆς , αὐτίκα τὸ πάθος ἐπισημαίνει . τὰ μὲν οὖν τοιαῦτα νοσήματα καθάρσεως χρῄζει μελάνων χυμῶν · ἐπιληπτικὰ δὲ καὶ ἀποπληκτικὰ καὶ ἀσθματικὰ τῶν φλεγματωδῶν · ἀρθριτικὰ δὲ τὰ μὲν ἅμα θερμασίᾳ πολλῇ τῶν πικροχόλων , τὰ δὲ σὺν ὄγκοις ψυχροῖς τῶν φλεγματικῶν . ἄλλος δέ τις ὥρᾳ θέρους ἀεὶ τριταίοις ἁλισκόμενος πυρετοῖς , ἤδη πολλῶν ἐτῶν οὐκ ἐπύρεξε , χολὴν ὠχρὰν φθάνων ὑφ’ ἡμᾶς καθαίρεσθαι κατὰ τήν τελευτὴν τοῦ ἦρος . οὕτως γὰρ ἄμεινόν ἐστι τοὺς τοιούτους κενοῦν , ὡς τούς γε ἐπιληπτικοὺς , ἀρθριτικοὺς καὶ μελαγχολικοὺς καὶ ὅσοι τ’ ἄλλοι διὰ παχεῖς χυμοὺς νοσοῦσιν , εἰσβάλλοντος ἦρος ἄμεινον κενοῦσθαι . χρὴ δὲ προλεπτύνειν καὶ τέμνειν τοὺς παχεῖς χυμοὺς καὶ γλίσχρους καὶ τοὺς πόρους δι’ ὧν οὗτοι μεταλαμβάνονταί τε καὶ ἕλκονται πρὸ τῶν καθαρτικῶν φαρμάκων ἀναστομοῦν , εἰ ἡ κάθαρσις ἀρίστη μέλλει γίνεσθαι κατὰ πάντα καὶ μάλιστα ἐπὶ τῶν ἑλλέβορον λαμβανόντων . ἡ γὰρ συντονία τῶν σπαραγμῶν ἐκβάλλουσα τοὺς ἐσφηνωμένους δυσλύτως τοῖς πεπονθόσι μέρεσι χυμοὺς καὶ κατὰ τοῦτο τὰ χρόνια τῶν παθῶν ὠφελοῦσα , ῥᾷον ἀπεργάσεται τοῦτο προλελεπτυσμένων αὐτῶν . εἰ δὲ ἀμελήσουσι τούτων , δυσχερεῖς ἀπαντῶσιν αἱ καθάρσεις , μετὰ στρόφων ἐνίοτε καί τινων ἰλίγγων , ἄσης τε πολλῆς καὶ κακοσφυξίας , ἐκλύσεώς τε καὶ δυσκολίας . τοὺς μέλλοντας δὲ ἑλλέβορον λήψεσθαι προπειρᾶσθαι χρὴ τῆς φύσεως , ὅπως ἔχῃ πρὸς τὰς ἄνω καθάρσεις , τουτέστι τὰς δι’ ἐμέτων . γενέσθω δὲ ἡ πεῖρα διὰ τῶν ἐμετικῶν φαρμάκων , ὅσα μέτρια . ἐὰν γὰρ μὴ ῥᾳδίως φαίνηται καθαιρόμενος , οὐ χρὴ τὸν τοιοῦτον ἄνθρωπον ἐπὶ τὸν ἑλλέβορον ἄγειν , ἄνευ τοῦ προπαρασκευάσαι . γένοιτο δ’ ἂν τοῦτο καὶ δι’ αὐτῶν καὶ συνεχῶν ἐμέτων , ἐθισθέντος ἑτοίμως ἐμεῖν τοῦ ληψομένου τὸν ἑλλέβορον . γένοιτο δ’ ἂν ἄμεινον καὶ διὰ τοῦ προϋγρᾶναι τὰ σώματα . προϋγραίνεται δὲ πλείονι τροφῇ καὶ ἀναπαύσει . τὸ μὲν οὖν τῆς ἀναπαύσεως δῆλον . ὡς γὰρ τὰ γυμνάσια ξηραίνειν πέφυκεν , οὕτως ἡ ἀνάπαυσις , ὅπερ ἐστὶν ἡσυχία τε καὶ ἀγυμνασία , φυλάττειν τὰς ὑγρότητας . τροφὴ δ’ οὐχ ἁπλῶς ἡ πλείων ὑγραίνειν πέφυκεν , ἀλλ’ ἥτις ἄνευ ποιότητος ἰσχυρᾶς ᾖ , τουτέστι μήτε στρυφνὴ μήτε δριμεῖα μήθ’ ἁλυκὴ μήτε πικρά . δεδώκαμεν δὲ ἐνίοτε ῥαφανῖδας δι’ ὀξυμέλιτος πήξαντες αὐτὰς δι’ ὅλης ἡμέρας καὶ νυκτὸς ἑλλεβόρου κλῶνας λευκοῦ , καὶ εἴη ἂν ἀσθενὴς ἀφ’ ἑλλεβόρου κάθαρσις ἡ τοιαύτη . οἱ δὲ στέρνον ἔχοντε τὸν θώρακα καὶ διὰ τοῦτο καὶ συντεθλιμμένον , ἀνεπιτηδειότατοι τυγχάνουσιν εἰς τὰς διὰ τῶν ἐμετικῶν φαρμάκων καθάρσεις , τάς τε ἄλλας καὶ μάλιστα τὰς δι’ ἑλλεβόρου τοῦ λευκοῦ . ῥήγνυται γὰρ αὐτοῖς ἀγγεῖόν τι τῶν ἐν τοῖς ἀναπνευστικοῖς ὀργάνοις . χρὴ δὲ καὶ τὸν πικρόχολον χυμὸν ἄνω , τὸ δὲ φλέγμα κάτω κενοῦν · ἔστιν ὅτε μὴν ἔμπαλιν , εἰ κατὰ μὲν τὴν γαστέρα φλεγματικὸς , ἐν δὲ τοῖς ἐντέροις πικρόχολος ἀθροισθείη , τὸν μέντοι μελαγχολικὸν ἀεὶ κάτω . γέγραπται δὲ κατὰ τοὺς Ἱπποκράτους ἀφορισμοὺς περὶ τῶν ὡρῶν · θέρεος φαρμακεύειν ﻿ τὰς ἄνω κοιλίας , χειμῶνος δὲ τὰς κάτω . τὸ δὲ ἀνάλογον ταῖς ὥραις ἐπὶ τῶν χωρῶν σκοπεῖσθαι χρὴ , θερμότητί τε καὶ ψυχρότητι διαιρουμένους · οὕτω δὲ κᾀπὶ τῶν ἡλικιῶν . καὶ μὴν καὶ τὸ ἔθος οὐ σμικρὰ μοῖρα πρὸς ἔνδειξιν κενώσεως . οἱ μὲν γὰρ ἐμεῖν εἰθισμένοι φέρουσιν ἀλυπότερον τὰς διὰ τῆς ἄνω κοιλίας καθάρσεις , οἱ δὲ ἀήθεις οὐκ ἄνευ κινδύνου , καὶ μᾶλλον ἐπὶ ἑλλεβόρου . καὶ τὸ τοῦ νοσήματος δὲ εἶδος σκοπεῖσθαι προσήκει . ἐπὶ μὲν γὰρ τοῦ φλεγματίου ὑδέρου φλέγματος ἀγωγῷ δεῖσθαι τῷ φαρμάκῳ πρότερον μὲν διὰ τῆς κάτω γαστρὸς , εἶτα δι’ ἐμέτων , εἶτα δι’ ἀποφλεγματισμῶν . δι’ ὅλου γὰρ τοῦ σώματος ἐκτεταμένου τοῦ πλεονάζοντος ἁπάσας κενώσεις παραληψόμεθα . ἐπὶ δὲ τοῦ ἀσκίτου ὑδέρου τῶν ὑδραγωγῶν τι δώσομεν φαρμάκων , ὥσπερ γε κᾀπὶ τῶν ἰκτερικῶν τῶν χολαγωγῶν . ἐκκαθαίρειν δὲ χρὴ καὶ τούτων πολυειδῶς τὴν χολὴν ἄνω τε καὶ κάτω καὶ διὰ οὔρων καὶ ὑπερώας καὶ διὰ ῥινῶν . οὕτω δὲ κᾂν ὁ μελαγχολικὸς πλεονάσῃ χυμὸς , ὡς ἐν μελαγχολίᾳ καὶ καρκίνῳ καὶ ἐλέφαντι , τὸ τῆς μελαίνης χολῆς κενωτικὸν φάρμακον διδόαμεν , ἐπιληψίας δὲ φλεγμαγωγοῖς καθαίρομεν . ἐξ ὧν δῆλον ὅτι ἡ κατάστασις τῆς νόσου καὶ τὸν κενωθησόμενον δηλοῖ χυμὸν καὶ τὸν τόπον δι’ οὗ χρὴ κενοῦν αὐτόν . ἀμέλει καὶ τῶν κατὰ τὸ ἧπαρ φλεγμαινόντων , ὅταν πεφθῶσι , τὴν ἀποκάθαρσιν ποιούμεθα · διὰ μὲν τῆς κάτω γαστρὸς , ὅταν ἐν τοῖς σιμοῖς αὐτοῦ γίνηται τὸ πάθημα , δι’ οὔρων δὲ ὅταν ἐν τοῖς κυρτοῖς . οὕτω δὲ κᾀπὶ τῶν ἄλλων ἐπισκέψῃ , τόν τε πλεονάζοντα χυμὸν καὶ τὸν πεπονθότα τόπον , ἐξ οὗ καθάπερ αἰτίας ὁρμᾶται τὸ νόσημα . ταῦτα γάρ σοι καὶ τὸν κενωθησόμενον ἐνδείξεται χυμὸν καὶ τὸν τρόπον τῆς κενώσεως καὶ τὸν τόπον δι’ οὗ χρὴ κενοῦσθαι , καὶ πρὸς τούτοις ἅπασι τὸν καιρόν . ἐν ἀρχῇ μὲν γὰρ τοὺς ὀῤῥώδεις τε καὶ λεπτοὺς κενώσεις χυμούς . ἀναμενεῖς δὲ πέψιν ἐπὶ τῶν παχέων καὶ γλίσχρων , οἷοι τὴν φύσιν εἰσὶν ὅ τε τοῦ φλέγματος καὶ ὁ τῆς μελαίνης χολῆς . καὶ ἀπὸ τῶν παροξυσμῶν δὲ σκοπὸν εἰς ἔνδειξιν τοῦ τρόπου τῆς κενώσεως ἕξεις , ἐκ μὲν τῶν ἄνω ποιούμενος τὰς κενώσεις ἐν τοῖς παροξυσμοῖς , ἐκ δὲ τῶν κάτω κατὰ τὰς καλουμένας ἀνέσεις . καὶ γὰρ αὐτόματα οὕτως ὠφελεῖ , ἐν μὲν τοῖς παροξυσμοῖς ἐμούντων τε πολλῶν καὶ διὰ ῥινῶν αἱμοῤῥαγούντων , ἐν δὲ ταῖς ἀνέσεσιν οὔρων τε καὶ διαχωρημάτων ἀποκρινομένων . φυλάττεσθαι δὲ χρὴ μάλιστα τὸν χρόνον τῶν παροξυντικῶν καὶ κριτικῶν ἡμερῶν , ὁπόταν ἐπιχειρῇς κάτω καθαίρειν πολλά . τῆς γὰρ ῥοπῆς τῶν χυμῶν ἄνω γενομένης ἡ τοῦ καθαίροντος φαρμάκου δύναμις ἐμποδιασθήσεται . ἐπὶ δὲ τῶν ἤδη νοσούντων ἐν μὲν τοῖς χρονίοις ἀεὶ δεῖ τὸν πεπασμὸν ἀναμένειν , ἐν δὲ τοῖς ὀξέσιν , ὅταν ὀργᾷ , κατ’ ἀρχὰς οἷόν τε φαρμακεύειν · καὶ αὐτὸ τοῦτο μετὰ πολλῆς εὐλαβείας καὶ περισκέψεως ποιεῖν . κίνδυνος γὰρ οὐ μικρὸς ἐν ὀξεῖ νοσήματι κακῶς φαρμακεῦσαι τῷ πάντα μὲν τὰ καθαίροντα φάρμακα θερμὰ ταῖς δυνάμεσιν εἶναι , δεῖσθαι δὲ τὸν πυρετὸν ᾗ πυρετός ἐστι κατὰ τὸν αὐτοῦ λόγον οὐχ ὅπως τῶν ξηραινόντων καὶ θερμαινόντων , ἀλλὰ καὶ τῶν ἐναντιωτάτων αὐτοῖς , τῶν ὑγραινόντων τε καὶ ψυχόντων . οὔκουν οὐδ’ αὐτῆς ἕνεκα πυῤῥώδους θερμότητος ἡ κάθαρσις ἡμῖν παραλαμβάνεται . ταύτην γὰρ ἴσμεν ὅσον ἐφ’ ἑαυτῇ βλαπτομένην , ἀλλὰ τῶν ἐργαζομένων αὐτὴν ἕνεκα χυμῶν . χρὴ τοίνυν μείζονα τὴν ὠφέλειαν ἐκ τῆς τῶν λυπούντων χυμῶν κενώσεως γίνεσθαι τῆς βλάβης , ἣν ἐξ ἀνάγκης βλάπτεσθαι τὸ σῶμα πρὸς τῶν καθαρτικῶν φαρμάκων . ἔστι δὲ ἡ ὠφέλεια μείζων , ἐὰν ἀλύπως τε καὶ πᾶς ὁ βλάπτων κενωθῇ χυμός . ἵνα δὲ τοῦτο γένηται , πρῶτον μὲν δεῖ περισκέψασθαι εἰ ἐπιτηδείως ὁ κάμνων ἔχει πρὸς τὴν τοιαύτην κάθαρσιν . οἵ τε γὰρ ἐξ ἀπεψιῶν πολλῶν ἢ γλίσχρων ἢ παχέων ἐδεσμάτων ὄντες , ὡσαύτως δὲ οἷς ὑποχόνδρια τέταται καὶ πεφύσηται , ἢ ὑπερβαλλόντως ἐστὶ θερμὰ καὶ πυῤῥώδη , ἢ καί τις αὐτόθι σπλάγχνων φλεγμονὴ , πάντες οὗτοι πρὸς τὰς καθάρσεις ἀνεπιτήδειοι . χρὴ τοίνυν ἀπεῖναί τε ταῦτα καὶ τοὺς χυμοὺς ὡς ἔνι μάλιστα τοῦ κάμνοντος εὐρουστάτους εἶναι , τουτέστι λεπτούς τε καὶ ἧττον μετέχοντας γλισχρότητός τινος , ἀναπεπταμένους τε τοὺς πόρους δι’ ὧν ἡ κάθαρσις μέλλει γενήσεσθαι . ταῦτα γὰρ καὶ ἡμεῖς προπαρασκευάζομεν , ἐπειδὰν μέλλομεν τινὰ καθαίρειν . ἀλλ’ ἔν γε τοῖς ὀξέσι νοσήμασι κατ’ ἀρχὰς εὐθὺς , ἤτοι κατὰ τὴν πρώτην ἡμέραν , ἢ οὐκ ἐξωτέρω τῆς δευτέρας , μέλλοντων ἡμῶν χρῆσθαι ταῖς καθάρσεσιν ὅταν ὀργᾷ , τὴν τοιαύτην παρασκευὴν οὐκ ἐγχωρεῖ γενέσθαι , πλὴν εἰ ἄρα σχοίη τις καιρὸν μελίκρατον ἄκρατον δοῦναι ποιεῖν , ἐναφεψήσας ὑσσώπου τι ἢ θύμου , ἢ ὀριγάνου , ἢ τραγοριγάνου , ἢ γλήχωνος , ἤ τινος τῶν οὕτω λεπτυνόντων , ὥστ’ εὐλόγως ὀλιγάκις ἐν τοῖς ὀξέσιν νοσήμασι κατ’ ἀρχὰς γενήσεται ἡμῖν χρεία φαρμάκων , τῷ μήτε πολλάκις ὀργᾷν ἐν ἀρχῇ τοὺς λυποῦντας , μήτε εἰ καὶ τοῦτο ὑπάρχει , τοῦ νοσοῦντος ἂν ἐπιτηδείου πρὸς τὴν κάθαρσιν ὄντος , ἀλλὰ μηδὲ καιρὸν ἡμῖν παρέχοντος ἐπιτήδειον παρασκευάσαι . ὀργᾷν δ’ οἱ χυμοὶ λέγονται , ὅταν ἐν κινήσει σφοδροτέρᾳ γενόμενοι καὶ μεταῤῥέοντες ἀπὸ μορίων εἰς μόρια , κατὰ τὴν ἀρχὴν τοῦ νοσήματος ὀχλῶσι τὸν ἄνθρωπον , ἀλγοῦντες καὶ ἀσῶντες καὶ γαργαρίζοντες καὶ ἡσυχάζειν οὐκ ἐπιτρέποντες . τοὺς οὖν τοιούτους ἐκκενοῦν προσήκει , τουτέστι τοὺς ἐν κινήσει καὶ φορᾷ καὶ ῥύσει . τοὺς δὲ ἤδη καθ’ ἕν τι μόριον ἐστηριγμένους , οὔτ’ ἄλλῳ τινὶ βοηθήματι χρὴ κινεῖν , οὔτε φαρμακεύειν πρὶν πεφθῆναι . τηνικαῦτα γὰρ καὶ τὴν φύσιν ἕξομεν βοηθοῦσαν τῇ κενώσει . φαίνεται γὰρ αὕτη μετὰ τὰς πέψεις , διακρίνουσά τε τοὺς ﻿ χυμοὺς , ἀποθεμένη τε τὸ περιττὸν , ἐν ᾧ δὴ καιρῷ καὶ κρίσεις γίνονται . ἀλλὰ τελέως μὲν αὐτῆς κινουμένης , οὐδὲν δεῖ φαρμακείας · μετριώτερον δὲ καὶ ἀσθενέστερον ἐνεργούσης , τὸ λεῖπον αὐτοὺς χρὴ προστιθέναι φαρμακεύοντας , ἵν’ ἐξ ἀμφοῖν ἡ τοῦ λυποῦντος χυμοῦ γένηται κένωσις , ἀπωθουμένης μὲν τῆς φύσεως , ἕλκοντος δὲ τοῦ φαρμάκου . χρὴ δ’ εἰδέναι ὡς αἱ μεταῤῥύσεις ἄλλοτε εἰς ἄλλο μόριον τῶν χυμῶν ὀλιγάκις γίνονται , τὰ δὲ πλείω ἡσυχάζει καὶ μένει καθ’ ἕν τι μόριον , ἐν ᾧ καὶ πέττεται καθ’ ὅλον τοῦ νοσήματος τὸν χρόνον ἄχρι λύσεως . ὅταν οὖν μὴ μόνον ὀξὺ πάθος ᾖ , ἀλλὰ καὶ μετὰ σφοδροτάτου πυρετοῦ , εὐλαβητέον εἰς τὴν δόσιν τοῦ καθαρτικοῦ φαρμάκου , καὶ μάλισθ’ ὅταν ἀπείρως ἔχῃ τις τῆς τοῦ κάμνοντος φύσεως . ἔνιοι μέν εἰσι φύσει δυσκάθαρτοι , τινὲς δ’ ἐπὶ βραχείᾳ πόσει φαρμάκου καθαίρονται δαψιλῶς . ὅταν οὖν ὁ πυρετὸς ᾖ μὴ σφοδρὸς , ἔμπειρός τε ἦς τῆς τοῦ κάμνοντος φύσεως , ἐπὶ τὴν τοῦ φαρμάκου δόσιν ἀφίξῃ χρώμενος ἑλλεβόρῳ μέλανι ἤ τινι τῶν ὁμοιοτρόπων , ὧν ἐστι καὶ τὸ διὰ τῆς κολοκυνθίδος , ἱερὰν δ’ αὐτὴν συνήθως ὀνομάζουσιν . ποικίλως δ’ αὐτῆς σκευαζομένης , ἡ τὸν ἑλλέβορον εἰληφυῖα , τὴν σκαμμωνίαν δ’ οὐκ ἔχουσα , κάλλιστόν ἐστι φάρμακον ὑπήλατον . μετὰ δὲ τὸ ληφθῆναι τὸ καθαρτήριον συμφέρει τῆς πτισάνης ἐπιῤῥοφεῖν , ὥς φησιν Ἱπποκράτης . αὐτὸ μὲν γὰρ τὸ καθαρτικὸν φάρμακον , ὡς ἂν ὀλίγον ὂν , εἰς τὸν πυθμένα τῆς κοιλίας ἀφικνεῖται , κατὰ δὲ τὴν δίοδον ὅ τε στόμαχος ὅσον περὶ τῆς γαστρὸς ὑψηλὸν , οὐ μόνον τῆς ποιότητος τοῦ καθαίροντος , ἀλλὰ καὶ τῆς οὐσίας προσιζούσης ἐν τῇ διόδῳ μεταλαμβάνων μεγάλως βλάπτεται . χρήσιμος οὖν ὁ χυλὸς τῆς πτισάνης ἐπιῤῥοφούμενος , ὡς ἂν ἀποῤῥῦψαι μὲν καὶ κατασῦραι κάτω τὸ προσπεπλασμένον ἐν τῇ διόδῳ δυνάμενος , ἐπικεράσαι δὲ καὶ ὑπαλλάξαι τὴν ἐνιζηκυῖαν τοῖς μορίοις ποιότητα τοῦ φαρμάκου . διὰ ταῦτα μὲν οὖν ἐπὶ τῇ τοῦ καθαρτικοῦ φαρμάκου πόσει κελεύει τῆς πτισάνης ἐπιῤῥοφεῖν . ἀρξαμένης δὲ τῆς καθάρσεως γίνεσθαι οὐκέτι βούλεται δίδοσθαι πτισάνης , εὐλαβούμενος ἐκλυθῆναι τὴν ἐνέργειαν τοῦ καθαίροντος φαρμάκου . οὐκ ἐκκρίνει δ’ ἡ γαστὴρ ἐνίοτε καθαρτηρίου δοθέντος , ἤτοι διὰ τὴν ἰδιότητα τῆς τοῦ κάμνοντος φύσεως ἢ διὰ τὴν βραχύτητα τοῦ δοθέντος φαρμάκου . πολλάκις δὲ καὶ κόπρος ἐσφηνωμένη σκληρὰ κατά τινα τῶν ἐντέρων , ἐκκενωθῆναι δυναμένη διὰ κλυστῆρος , πρὶν δίδοσθαι τὸ καθαῖρον φάρμακον κωλύει τὴν κένωσιν . δύναται δὲ καὶ τῆς φύσεως ἐπὶ οὖρα τὴν ὁρμὴν πεποιημένης τὸ καθαρτικὺν μηδὲν ἀνύειν . ἐνίοτε μὲν ὅταν ἀποτύχῃ καθαίροντα , πρὸς τὸ βλάπτειν μηδὲν τὸ σῶμα καὶ τροφὴ γίνεται τοῦ ζώου , τὰ δὲ ἐπὶ τὸ φθαρτικὸν καὶ δηλητήριον ἐκτρέπεται . πάντων δὲ τῶν καθαιρόντων φαρμάκων κακούντων τὴν γαστέρα καὶ μάλιστα αὐτῆς τὸ στόμα , διὰ τὸ νευρωδέστατον εἶναι καὶ αἰσθητικώτατον ἡ μίξις ἐπενοήθη τῶν εὐωδῶν , ὅπως μὴ μόνη μηδὲ ἀκραιφνὴς ἡ δύναμις αὐτῶν ἅπτεται τοῦ σώματος τῆς γαστρός . χρὴ δὲ εἶναι τὰ μιγνύμενα σπέρματα τοιαῦτα , ἃ καὶ τὴν κακίαν πέφυκεν ἀμβλύνειν καὶ τὴν ἐνέργειαν αὐτῶν μὴ κωλύειν , λεπτυντικῆς τε καὶ τμητικῆς ὄντα δυνάμεως , ὥστε καὶ τοὺς παχεῖς χυμοὺς τέμνειν καὶ τὰς ὁδοὺς αὐτῶν , δι’ ὧν ἐκκενοῦνται , διανοίγειν τε καὶ ἀναστομοῦν . δεῖ δὲ ὁμοειδῆ ἀλλήλοις τὰ μιγνύμενα καθαρτικὰ καὶ κατὰ μηδὲν στασιάζειν . ἡ δὲ στάσις αὐτῶν γίνεται , οὐχ ὅταν τὸ μὲν χολῆς , εἰ τύχοι , τὸ δὲ φλέγματος κενωτικὸν , ἀμφότερα γὰρ ἐκκενοῦσθαι δύναται κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον , ἀλλ’ ὅταν τὸ μὲν εὐθέως , τὸ δὲ μετὰ πολὺ τῆς προσφορᾶς πεφύκῃ κινεῖν τὴν κάθαρσιν . ἀνώμαλος γὰρ ἡ κένωσις οὕτω γίνεται , προσενεχθέντων ἅμα . λέγω δὲ ἀνώμαλον , ὅταν ἤδη παύεσθαι δοκούσης αὐτῆς ἀρχὴ πάλιν ἑτέρας κενώσεως γίνηται .
Lemmas: ὁ ὑγιεινός ὁ σῶμα ἔχω ἐργώδης καθαίρω · καί γάρ ἰλιγγιάω καί στροφόομαι καί δυσχερής αὐτός ὁ κάθαρσις προχωρέω , καί πρός οὗτος ἔτι ταχύς ἐκλύω . γίγνομαι δέ οὗτος πᾶς ὁ καθαρτικός φάρμακον ὁ οἰκεῖος ἕλκω ἐφίημι χυμός , ὁ δέ ἀπορέω αὐτός ὁ αἷμα καί ὁ σάρξ συντήκω , ἵνα ἐκ ἐκεῖνος ἕλκω ὁ οἰκεῖος . ὁ δέ ὑγιαίνω μέν ἔτι , νοσέω δέ ἄν , εἰ μή κενόω , φθάνω δέω κενόω εἰσβάλλω ἔαρ ἤτοι διά φλεβοτομία , εἰ ὁ πληθωρικός ἁλίσκομαι νόσημα , ἤ διά κάθαρσις , εἰ ὁ κατά διαφθορά . ἐγώ γοῦν καί ποδάγρα καί ἀρθρῖτις ἄρχω καί μήπω περί ὁ ἄρθρον ἐργάζομαι πῶρος ἐκ ὁ τοιοῦτος κένωσις ἔτος δή πολύς κωλύω γίγνομαι . κατά δέ ὁ αὐτός τρόπος ἀποπληξία , ἐπιληψία , μελαγχολία , ἄλλος τε τοιοῦτος χρόνιος πάθος διά ὁ λέγω κένωσις ἐπί πολύς ἄνθρωπος παύω . ἔνιοι μέν οὖν συμφέρω ὁ φλεγματώδης κενόω χυμός , ἔνιοι δέ ὁ πικρόχολος , ἔνιοι δέ ὁ μελαγχολικός , ἔνιοι δέ ὁ ὀρώδης περίσσωμα κατά ὁ ὁ ἐθίζω αὐτός γίγνομαι πάθος οὐσία . αὐτίκα καί μελαγχολία τις ἁλίσκομαι κατά ἕκαστος ἔτος , εἰ μή καθαίρω , καί καθαίρω γε αὐτός οὐ ἔαρ μόνος , ἀλλά καί φθινόπωρον . οὕτως δέ καί γυνή τις κατά ἕκαστος ἔτος εἰσβάλλω ἔαρ ὅμοιος κενόω , καρκινώδης διάθεσις ἐν ὁ μαστός ἔχω , ὅς ἰάομαι ἰσχυρός κενόω διά φάρμακον καθαίρω μέλας χολή . καί εἰ μή παραλαμβάνω ποτέ ὁ κάθαρσις , ὀδύνη διά βάθος αὐτός ἐγγίγνομαι . ἐλέφας δέ ἄρχω ἕτερος ὁ μέν πρῶτος διά φλεβοτομία καί κάθαρσις ἰάομαι , ἕκαστος δέ αὐτός ἔτος αὖθις ἀρκέω εἷς καί οὗτος κάθαρσις , ἐκλείπω δέ αὐτός , αὐτίκα ὁ πάθος ἐπισημαίνω . ὁ μέν οὖν τοιοῦτος νόσημα κάθαρσις χρῄζω μέλας χυμός · ἐπιληπτικός δέ καί ἀποπληκτικός καί ἀσθματικός ὁ φλεγματώδης · ἀρθριτικός δέ ὁ μέν ἅμα θερμασία πολύς ὁ πικρόχολος , ὁ δέ σύν ὄγκος ψυχρός ὁ φλεγματικός . ἄλλος δέ τις ὥρα θέρος ἀεί τριταῖος ἁλίσκομαι πυρετός , ἤδη πολύς ἔτος οὐ πυρέσσω , χολή ὠχρός φθάνω ὑπό ἐγώ καθαίρω κατά ὁ τελευτή ὁ ἔαρ . οὕτως γάρ ἀγαθός εἰμί ὁ τοιοῦτος κενόω , ὡς ὁ γε ἐπιληπτικός , ἀρθριτικός καί μελαγχολικός καί ὅσος τε ἄλλος διά παχύς χυμός νοσέω , εἰσβάλλω ἔαρ ἀγαθός κενόω . χρή δέ προλεπτύνω καί τέμνω ὁ παχύς χυμός καί γλίσχρος καί ὁ πόρος διά ὅς οὗτος μεταλαμβάνω τε καί ἕλκω πρό ὁ καθαρτικός φάρμακον ἀναστομόω , εἰ ὁ κάθαρσις ἀγαθός μέλλω γίγνομαι κατά πᾶς καί μάλα ἐπί ὁ ἑλλέβορος λαμβάνω . ὁ γάρ συντονία ὁ σπαραγμός ἐκβάλλω ὁ σφηνόω δύσλυτος ὁ πάσχω μέρος χυμός καί κατά οὗτος ὁ χρόνιος ὁ πάθος ὠφελέω , ῥᾴδιος ἀπεργάζομαι οὗτος προλεπτύνω αὐτός . εἰ δέ ἀμελέω οὗτος , δυσχερής ἀπαντάω ὁ κάθαρσις , μετά στρόφος ἐνίοτε καί τις ἴλιγγος , ἄση τε πολύς καί κακοσφυξία , ἔκλυσις τε καί δυσκολία . ὁ μέλλω δέ ἑλλέβορος λαμβάνω προπειράομαι χρή ὁ φύσις , ὅπως ἔχω πρός ὁ ἄνω κάθαρσις , τουτέστι ὁ διά ἔμετος . γίγνομαι δέ ὁ πεῖρα διά ὁ ἐμετικός φάρμακον , ὅσος μέτριος . ἐάν γάρ μή ῥᾴδιος φαίνω καθαίρω , οὐ χρή ὁ τοιοῦτος ἄνθρωπος ἐπί ὁ ἑλλέβορος ἄγω , ἄνευ ὁ προπαρασκευάζω . γίγνομαι δέ ἄν οὗτος καί διά αὐτός καί συνεχής ἔμετος , ἐθίζω ἑτοῖμος ἐμέω ὁ λαμβάνω ὁ ἑλλέβορος . γίγνομαι δέ ἄν ἀγαθός καί διά ὁ προϋγραίνω ὁ σῶμα . προυγραίνω δέ πολύς τροφή καί ἀνάπαυσις . ὁ μέν οὖν ὁ ἀνάπαυσις δῆλος . ὡς γάρ ὁ γυμνάσιον ξηραίνω φύω , οὕτως ὁ ἀνάπαυσις , ὅς εἰμί ἡσυχία τε καί ἀγυμνασία , φυλάσσω ὁ ὑγρότης . τροφή δέ οὐ ἁπλῶς ὁ πολύς ὑγραίνω φύω , ἀλλά ὅστις ἄνευ ποιότης ἰσχυρός εἰμί , τουτέστι μήτε στρυφνός μήτε δριμύς μήτε ἁλυκός μήτε πικρός . δίδωμι δέ ἐνίοτε ῥαφανίς διά ὀξύμελι πήγνυμι αὐτός διά ὅλος ἡμέρα καί νύξ ἑλλέβορος κλών λευκός , καί εἰμί ἄν ἀσθενής ἀπό ἑλλέβορος κάθαρσις ὁ τοιοῦτος . ὁ δέ στέρνον ἔχω ὁ θώραξ καί διά οὗτος καί συνθλίβω , ἀνεπιτήδειος τυγχάνω εἰς ὁ διά ὁ ἐμετικός φάρμακον κάθαρσις , ὁ τε ἄλλος καί μάλα ὁ διά ἑλλέβορος ὁ λευκός . ῥήγνυμι γάρ αὐτός ἀγγεῖον τις ὁ ἐν ὁ ἀναπνευστικός ὄργανον . χρή δέ καί ὁ πικρόχολος χυμός ἄνω , ὁ δέ φλέγμα κάτω κενόω · εἰμί ὅτε μήν ἔμπαλιν , εἰ κατά μέν ὁ γαστήρ φλεγματικός , ἐν δέ ὁ ἔντερον πικρόχολος ἀθροίζω , ὁ μέντοι μελαγχολικός ἀεί κάτω . γράφω δέ κατά ὁ Ἱπποκράτης Ἀφορισμός περί ὁ ὥρα · θέρος φαρμακεύω ﻿ ὁ ἄνω κοιλία , χειμών δέ ὁ κάτω . ὁ δέ ἀνάλογος ὁ ὥρα ἐπί ὁ χώρα σκοπέω χρή , θερμότης τε καί ψυχρότης διαιρέω · οὕτως δέ εἰͅπί ὁ ἡλικία . καί μήν καί ὁ ἔθος οὐ μικρός μοῖρα πρός ἔνδειξις κένωσις . ὁ μέν γάρ ἐμέω ἐθίζω φέρω ἄλυπος ὁ διά ὁ ἄνω κοιλία κάθαρσις , ὁ δέ ἀήθης οὐ ἄνευ κίνδυνος , καί μάλα ἐπί ἑλλέβορος . καί ὁ ὁ νόσημα δέ εἶδος σκοπέω προσήκω . ἐπί μέν γάρ ὁ φλεγματίας ὕδερος φλέγμα ἀγωγός δέω ὁ φάρμακον πρότερος μέν διά ὁ κάτω γαστήρ , εἶτα διά ἔμετος , εἶτα διά ἀποφλεγματισμός . διά ὅλος γάρ ὁ σῶμα ἐκτείνω ὁ πλεονάζω ἅπας κένωσις παραλαμβάνω . ἐπί δέ ὁ ἀσκίτης ὕδερος ὁ ὑδραγωγός τις δίδωμι φάρμακον , ὥσπερ γε εἰͅπί ὁ ἰκτερικός ὁ χολαγωγός . ἐκκαθαίρω δέ χρή καί οὗτος πολυειδής ὁ χολή ἄνω τε καί κάτω καί διά ὅρος καί ὑπερώα καί διά ῥίς . οὕτως δέ ἔͅν ὁ μελαγχολικός πλεονάζω χυμός , ὡς ἐν μελαγχολία καί καρκίνος καί ἐλέφας , ὁ ὁ μέλας χολή κενωτικός φάρμακον διδόω , ἐπιληψία δέ φλεγμαγωγός καθαίρω . ἐκ ὅς δῆλος ὅτι ὁ κατάστασις ὁ νόσος καί ὁ κενόω δηλόω χυμός καί ὁ τόπος διά ὅς χρή κενόω αὐτός . ἀμέλει καί ὁ κατά ὁ ἧπαρ φλεγμαίνω , ὅταν πέσσω , ὁ ἀποκάθαρσις ποιέω · διά μέν ὁ κάτω γαστήρ , ὅταν ἐν ὁ σιμός αὐτός γίγνομαι ὁ πάθημα , διά ὅρος δέ ὅταν ἐν ὁ κυρτός . οὕτως δέ εἰͅπί ὁ ἄλλος ἐπισκοπέω , ὁ τε πλεονάζω χυμός καί ὁ πάσχω τόπος , ἐκ ὅς καθά αἰτία ὁρμάω ὁ νόσημα . οὗτος γάρ σύ καί ὁ κενόω ἐνδείκνυμι χυμός καί ὁ τρόπος ὁ κένωσις καί ὁ τόπος διά ὅς χρή κενόω , καί πρός οὗτος ἅπας ὁ καιρός . ἐν ἀρχή μέν γάρ ὁ ὀρρωδέω τε καί λεπτός κενόω χυμός . ἀναμένω δέ πέψις ἐπί ὁ παχύς καί γλίσχρος , οἷος ὁ φύσις εἰμί ὁ τε ὁ φλέγμα καί ὁ ὁ μέλας χολή . καί ἀπό ὁ παροξυσμός δέ σκοπός εἰς ἔνδειξις ὁ τρόπος ὁ κένωσις ἔχω , ἐκ μέν ὁ ἄνω ποιέω ὁ κένωσις ἐν ὁ παροξυσμός , ἐκ δέ ὁ κάτω κατά ὁ καλέω ἄνεσις . καί γάρ αὐτόματος οὕτως ὠφελέω , ἐν μέν ὁ παροξυσμός ἐμέω τε πολύς καί διά ῥίς αἱμορραγέω , ἐν δέ ὁ ἄνεσις ὅρος τε καί διαχώρημα ἀποκρίνω . φυλάσσω δέ χρή μάλα ὁ χρόνος ὁ παροξυντικός καί κριτικός ἡμέρα , ὁπόταν ἐπιχειρέω κάτω καθαίρω πολύς . ὁ γάρ ῥοπή ὁ χυμός ἄνω γίνομαι ὁ ὁ καθαίρω φάρμακον δύναμις ἐμποδίζω . ἐπί δέ ὁ ἤδη νοσέω ἐν μέν ὁ χρόνιος ἀεί δέω ὁ πεπασμός ἀναμένω , ἐν δέ ὁ ὀξύς , ὅταν ὀργάω , κατά ἀρχή οἷος τε φαρμακεύω · καί αὐτός οὗτος μετά πολύς εὐλάβεια καί περίσκεψις ποιέω . κίνδυνος γάρ οὐ μικρός ἐν ὀξύς νόσημα κακός φαρμακεύω ὁ πᾶς μέν ὁ καθαίρω φάρμακον θερμός ὁ δύναμις εἰμί , δέω δέ ὁ πυρετός ᾗ πυρετός εἰμί κατά ὁ ἑαυτοῦ λόγος οὐ ὅπως ὁ ξηραίνω καί θερμαίνω , ἀλλά καί ὁ ἐναντίος αὐτός , ὁ ὑγραίνω τε καί ψύχω . οὔκουν οὐδέ αὐτός ἕνεκα πυρώδης θερμότης ὁ κάθαρσις ἐγώ παραλαμβάνω . οὗτος γάρ οἶδα ὅσος ἐπί ἑαυτοῦ βλάπτω , ἀλλά ὁ ἐργάζομαι αὐτός ἕνεκα χυμός . χρή τοίνυν μέγας ὁ ὠφέλεια ἐκ ὁ ὁ λυπέω χυμός κένωσις γίγνομαι ὁ βλάβη , ὅς ἐκ ἀνάγκη βλάπτω ὁ σῶμα πρός ὁ καθαρτικός φάρμακον . εἰμί δέ ὁ ὠφέλεια μέγας , ἐάν ἄλυπος τε καί πᾶς ὁ βλάπτω κενόω χυμός . ἵνα δέ οὗτος γίγνομαι , πρῶτος μέν δέω περισκέπτομαι εἰ ἐπιτήδειος ὁ κάμνω ἔχω πρός ὁ τοιοῦτος κάθαρσις . ὁ τε γάρ ἐκ ἀπεψία πολύς ἤ γλίσχρος ἤ παχύς ἔδεσμα εἰμί , ὡσαύτως δέ ὅς ὑποχόνδριος τείνω καί φυσάω , ἤ ὑπερβαλλόντως εἰμί θερμός καί πυρρώδης , ἤ καί τις αὐτόθι σπλάγχνον φλεγμονή , πᾶς οὗτος πρός ὁ κάθαρσις ἀνεπιτήδειος . χρή τοίνυν ἄπειμι τε οὗτος καί ὁ χυμός ὡς ἔνειμι μάλα ὁ κάμνω εὔρουσς εἰμί , τουτέστι λεπτός τε καί κακός μετέχω γλισχρότης τις , ἀναπετάννυμι τε ὁ πόρος διά ὅς ὁ κάθαρσις μέλλω γίγνομαι . οὗτος γάρ καί ἐγώ προπαρασκευάζω , ἐπειδάν μέλλω τις καθαίρω . ἀλλά ἐν γε ὁ ὀξύς νόσημα κατά ἀρχή εὐθύς , ἤτοι κατά ὁ πρῶτος ἡμέρα , ἤ οὐ ἐξωτέρω ὁ δεύτερος , μέλλω ἐγώ χράω ὁ κάθαρσις ὅταν ὀργάω , ὁ τοιοῦτος παρασκευή οὐ ἐγχωρέω γίγνομαι , πλήν εἰ ἄρα ἔχω τις καιρός μελίκρατον ἄκρατος δίδωμι ποιέω , ἐναφέψω ὕσσωπος τις ἤ θύμος , ἤ ὀρίγανος , ἤ τραγορίγανος , ἤ βλήχων , ἤ τις ὁ οὕτως λεπτύνω , ὥστε εὔλογος ὀλιγάκις ἐν ὁ ὀξύς νόσημα κατά ἀρχή γίγνομαι ἐγώ χρεία Φάρμακος , ὁ μήτε πολλάκις ὀργάω ἐν ἀρχή ὁ λυπέω , μήτε εἰ καί οὗτος ὑπάρχω , ὁ νοσέω ἄν ἐπιτήδειος πρός ὁ κάθαρσις εἰμί , ἀλλά μηδέ καιρός ἐγώ παρέχω ἐπιτήδειος παρασκευάζω . ὀργάω δέ ὁ χυμός λέγω , ὅταν ἐν κίνησις σφοδρός γίγνομαι καί μεταρρέω ἀπό μόριον εἰς μόριον , κατά ὁ ἀρχή ὁ νόσημα ὀχλέω ὁ ἄνθρωπος , ἀλγέω καί ἀσάω καί γαργαρίζω καί ἡσυχάζω οὐ ἐπιτρέπω . ὁ οὖν τοιοῦτος ἐκκενόω προσήκω , τουτέστι ὁ ἐν κίνησις καί φορά καί ῥύσις . ὁ δέ ἤδη κατά εἷς τις μόριον στηρίζω , οὔτε ἄλλος τις βοήθημα χρή κινέω , οὔτε φαρμακεύω πρίν πέσσω . τηνικαῦτα γάρ καί ὁ φύσις ἔχω βοηθέω ὁ κένωσις . φαίνω γάρ οὗτος μετά ὁ πέψις , διακρίνω τε ὁ ﻿ χυμός , ἀποτίθημι τε ὁ περισσός , ἐν ὅς δή καιρός καί κρίσις γίγνομαι . ἀλλά τέλειος μέν αὐτός κινέω , οὐδείς δέω φαρμακεία · μέτριος δέ καί ἀσθενής ἐνεργέω , ὁ λείπω αὐτός χρή προστίθημι φαρμακεύω , ἵνα ἐκ ἄμφω ὁ ὁ λυπέω χυμός γίγνομαι κένωσις , ἀπωθέω μέν ὁ φύσις , ἕλκω δέ ὁ φάρμακον . χρή δέ οἶδα ὡς ὁ μετάρρυσις ἄλλοτε εἰς ἄλλος μόριον ὁ χυμός ὀλιγάκις γίγνομαι , ὁ δέ πολύς ἡσυχάζω καί μένω κατά εἷς τις μόριον , ἐν ὅς καί πέσσω κατά ὅλος ὁ νόσημα ὁ χρόνος ἄχρι λύσις . ὅταν οὖν μή μόνος ὀξύς πάθος εἰμί , ἀλλά καί μετά σφοδρός πυρετός , εὐλαβέομαι εἰς ὁ δόσις ὁ καθαρτικός φάρμακον , καί μάλα ὅταν ἄπειρος ἔχω τις ὁ ὁ κάμνω φύσις . ἔνιοι μέν εἰμί φύσις δυσκάθαρτος , τις δέ ἐπί βραχύς πόσις φάρμακον καθαίρω δαψιλός . ὅταν οὖν ὁ πυρετός εἰμί μή σφοδρός , ἔμπειρος τε εἰμί ὁ ὁ κάμνω φύσις , ἐπί ὁ ὁ φάρμακον δόσις ἀφικνέομαι χράω ἑλλέβορος μέλαν ἤ τις ὁ ὁμοιότροπος , ὅς εἰμί καί ὁ διά ὁ κολοκυνθίς , ἱερός δέ αὐτός συνήθης ὀνομάζω . ποικίλος δέ αὐτός σκευάζω , ὁ ὁ ἑλλέβορος λαμβάνω , ὁ σκαμμωνία δέ οὐ ἔχω , καλός εἰμί φάρμακον ὑπήλατος . μετά δέ ὁ λαμβάνω ὁ καθαρτήριος συμφέρω ὁ πτισάνη ἐπιρροφέω , ὡς φημί Ἱπποκράτης . αὐτός μέν γάρ ὁ καθαρτικός Φάρμακος , ὡς ἄν ὀλίγος εἰμί , εἰς ὁ πυθμήν ὁ κοιλία ἀφικνέομαι , κατά δέ ὁ δίοδος ὁ τε στόμαχος ὅσος περί ὁ γαστήρ ὑψηλός , οὐ μόνος ὁ ποιότης ὁ καθαίρω , ἀλλά καί ὁ οὐσία προσίζω ἐν ὁ δίοδος μεταλαμβάνω μέγας βλάπτω . χρήσιμος οὖν ὁ χυλός ὁ πτισάνη ἐπιρροφέω , ὡς ἄν ἀπορρύπτω μέν καί κατασύρω κάτω ὁ προσπλάσσω ἐν ὁ δίοδος δύναμαι , ἐπικεράννυμι δέ καί ὑπαλλάσσω ὁ ἐνιζακίσκω ὁ μόριον ποιότης ὁ φάρμακον . διά οὗτος μέν οὖν ἐπί ὁ ὁ καθαρτικός φάρμακον πόσις κελεύω ὁ πτισάνη ἐπιρροφέω . ἄρχω δέ ὁ κάθαρσις γίγνομαι οὐκέτι βούλομαι δίδωμι πτισάνη , εὐλαβέομαι ἐκλύω ὁ ἐνέργεια ὁ καθαίρω φάρμακον . οὐ ἐκκρίνω δέ ὁ γαστήρ ἐνίοτε καθαρτήριος δίδωμι , ἤτοι διά ὁ ἰδιότης ὁ ὁ κάμνω φύσις ἤ διά ὁ βραχύτης ὁ δίδωμι φάρμακον . πολλάκις δέ καί κόπρος σφηνόω σκληρός κατά τις ὁ ἔντερον , ἐκκενόω δυνάμενος διά κλυστήρ , πρίν δίδωμι ὁ καθαίρω φάρμακον κωλύω ὁ κένωσις . δύναμαι δέ καί ὁ φύσις ἐπί οὖρον ὁ ὁρμή ποιέω ὁ καθαρτικός μηδείς ἀνύω . ἐνίοτε μέν ὅταν ἀποτυγχάνω καθαίρω , πρός ὁ βλάπτω μηδείς ὁ σῶμα καί τροφή γίγνομαι ὁ ζῷον , ὁ δέ ἐπί ὁ φθαρτικός καί δηλητήριος ἐκτρέπω . πᾶς δέ ὁ καθαίρω φάρμακον κακόω ὁ γαστήρ καί μάλα αὐτός ὁ στόμα , διά ὁ νευρώδης ἔρχομαι καί αἰσθητικός ὁ μῖξις ἐπινοέω ὁ εὐώδης , ὅπως μή μόνος μηδέ ἀκραιφνής ὁ δύναμις αὐτός ἅπτω ὁ σῶμα ὁ γαστήρ . χρή δέ εἰμί ὁ μείγνυμι σπέρμα τοιοῦτος , ὅς καί ὁ κακία φύω ἀμβλύνω καί ὁ ἐνέργεια αὐτός μή κωλύω , λεπτυντικός τε καί τμητικός εἰμί δύναμις , ὥστε καί ὁ παχύς χυμός τέμνω καί ὁ ὁδός αὐτός , διά ὅς ἐκκενόω , διανοίγω τε καί ἀναστομόω . δέω δέ ὁμοειδής ἀλλήλων ὁ μείγνυμι καθαρτικός καί κατά μηδείς στασιάζω . ὁ δέ στάσις αὐτός γίγνομαι , οὐ ὅταν ὁ μέν χολή , εἰ τυγχάνω , ὁ δέ φλέγμα κενωτικός , ἀμφότερος γάρ ἐκκενόω δύναμαι κατά ὁ αὐτός τρόπος , ἀλλά ὅταν ὁ μέν εὐθύς , ὁ δέ μετά πολύς ὁ προσφορά φύζω κινέω ὁ κάθαρσις . ἀνώμαλος γάρ ὁ κένωσις οὕτως γίγνομαι , προσφέρω ἅμα . λέγω δέ ἀνώμαλος , ὅταν ἤδη παύω δοκέω αὐτός ἀρχή πάλιν ἕτερος κένωσις γίγνομαι .