galenus.quod-optimus-medicus-sit-quoque-philosophus 3
καὶ μὴν εἴ τίς γ’ ἐστὶ τοιοῦτος , ὑπερόψεται μὲν Ἀρταξέρξου τε καὶ Περδίκκου . καὶ τοῦ μὲν οὐδ’ ἄν εἰς ὄψιν ἀφίκοιτό ποτε · τὸν δ’ ἰάσεται μὲν , νοσοῦντα νόσημα τῆς Ἱπποκράτους τέχνης δεόμενον , οὐ μὴν ἀξιώσει γε διὰ παντὸς συνεῖναι , θεραπεύσει δὲ τοὺς ἐν Κρανῶνι καὶ Θάσῳ καὶ ταῖς ἄλλαις πολίχναις πένητας . ἀπολείψει δὲ Κώοις μὲν καὶ πολίταις Πόλυβόν τε , καὶ τοὺς ἄλλους μαθητὰς , αὐτὸς δὲ πᾶσαν ἀλώμενος ἐφέξει τὴν Ἑλλάδα . χρὴ γὰρ αὐτὸν γράψαι τι καὶ περὶ φύσεως χωρίων . ἵν’ οὖν κρίνῃ τῇ πείρᾳ τὰ ἐκ λόγου διδαχθέντα , χρὴ πάντως αὐτὸν πόλεως γενέσθαι αὐτόπτην τῆς πρὸς μεσημβρίαν τετραμμένης καὶ τῆς πρὸς ἄρκτον , καὶ τῆς πρὸς ἥλιον ἀνίσχοντα καὶ τῆς πρὸς δυσμάς · ἰδεῖν δὲ καὶ τὴν ἐν κοίλῳ κειμένην , καὶ τὴν ἐφ’ ὑψηλῷ , καὶ τὴν ἐπακτοῖς ὕδασι χρωμένην , καὶ τὴν πηγαίοις , καὶ τὴν ὀμβρίοις , καὶ τὴν ἐκ λιμνῶν καὶ ποταμῶν · ἀμελῆσαι δὲ καὶ μήδ’ εἴ τις ψυχροῖς ἄγαν ὕδασι , μήδ’ εἴ τις θερμοῖς χρῆται , μήτε νιτρώδεσι , μήτε στυπτηριώδεσιν , ἤ τισιν ἑτέροις τοιούτοις · ἰδεῖν δὲ καὶ ποταμῷ μεγάλῳ πρόσοικον πόλιν , καὶ λίμνῃ , καὶ ὄρει , καὶ θαλάττῃ , καὶ τἄλλα πάντα νοῆσαι , καὶ περὶ ὧν αὐτὸς ἡμᾶς ἐδίδαξεν · ὥστε οὐ μόνον ἀνάγκη χρημάτων καταφρονεῖν τὸν τοιοῦτον ἐσόμενον , ἀλλὰ καὶ φιλόπονον ἐσχάτως ὑπάρχειν . καὶ μὴν οὐκ ἐνδέχεται φιλόπονον εἶναί τινα μεθυσκόμενον , ἐμπιπλάμενον , ἢ ἀφροδισίοις προσκείμενον , ἢ , συλλήβδην εἰπεῖν , αἰδοίοις καὶ γαστρὶ δουλεύοντα . σωφροσύνης γοῦν φίλος , ὥσπερ γε καὶ ἀληθείας ἑταῖρος , ὅ γ’ ἀληθὴς ἰατρὸς ἐξεύρηται . καὶ μὲν δὴ καὶ λογικὴν μέθοδον ἀσκεῖν χάριν τοῦ γνῶναι , πόσα τὰ πάντα κατ’ εἴδη τε καὶ γένη νοσήματα ὑπάρχει , καὶ πῶς ἐφ’ ἑκάστου ληπτέον ἔνδειξίν τινα ἰαμάτων . ἡ δ’ αὐτὴ μέθοδος ἥδε καὶ τὴν τοῦ σώματος αὐτὴν διδάσκει φύσιν , τήν τ’ ἐκ τῶν πρώτων στοιχείων , ἃ δι’ ἀλλήλων ὅλα κέκραται , καὶ τὴν ἐκ τῶν δευτέρων τῶν αἰσθητῶν , ἃ δὴ καὶ ὁμοιομερῆ προσαγορεύεται , καὶ τρίτην ἐπὶ ταύταις , τὴν ἐκ τῶν ὀργανικῶν μορίων . ἀλλὰ καὶ τίς ἡ χρεία τῷ ζώῳ τῶν εἰρημένων ἑκάστου , καὶ τίς ἡ ἐνέργεια , δέον μὲν ἄγειν καὶ ταῦτα μὴ ἀβασανίστως , ἀλλὰ μετ’ ἀποδείξεως πεπιστεῦσθαι , πρὸς τῆς λογικῆς δήπου διδάσκεται μεθόδου . τί δὴ οὖν ἔτι λείπεται πρὸς τὸ μὴ εἶναι φιλόσοφον τὸν ἰατρὸν , ὃς ἂν Ἱπποκράτους ἀξίως ἀσκήσῃ τὴν τέχνην , εἰ γὰρ , ἵνα μὲν ἐξεύρῃ φύσιν σώματος , καὶ νοσημάτων διαφορὰς , καὶ ἰαμάτων ἐνδείξεις , ἐν τῇ λογικῇ θεωρίᾳ γεγυμνάσθαι προσήκει , ἵνα δὲ φιλοπόνως τῇ τούτων ἀσκήσει παραμένῃ , χρημάτων τε καταφρονεῖν καὶ σωφροσύνην ἀσκεῖν , πάντα ἤδη τῆς φιλοσοφίας ἔχοι τὰ μέρη , τό τε λογικὸν , καὶ τὸ φυσικὸν , καὶ τὸ ἠθικόν . οὐ γὰρ δὴ δέος γε , μὴ χρημάτων καταφρονῶν , καὶ τὴν σωφροσύνην ἀσκῶν , ἄτοπόν τι πράξῃ . πάντα γὰρ , ἃ τολμῶσιν ἀδίκως ἄνθρωποι , φιλοχρηματίας ἀναπειθούσης , ἢ γοητευούσης ἡδονῆς , πράττουσιν . οὕτω δὲ καὶ τὰς ἄλλας ἀρετὰς ἀναγκαῖον ἔχειν αὐτόν . σύμπασαι γὰρ ἀλλήλαις ἕπονται , καὶ οὐχ οἶόν τε μίαν ἡντιναοῦν λαβόντι μὴ οὐχὶ καὶ τὰς ἄλλας ἁπάσας εὐθὺς ἀκολουθούσας ἔχειν , ὥσπερ ἐκ μιᾶς μηρίνθου δεδεμένας . καὶ μὴν εἴ γε πρὸς τὴν ἐξ ἀρχῆς μάθησιν , καὶ πρὸς τὴν ἐφεξῆς ἄσκησιν , ἀναγκαία τοῖς ἰατροῖς ἐστιν ἡ φιλοσοφία , δῆλον ὡς , ὅστις ἂν ἰατρὸς ᾖ , πάντως οὗτός ἐστι καὶ φιλόσοφος . οὐδὲ γὰρ οὐδ’ ὅτι πρὸς τὸ χρῆσθαι καλῶς τῇ τέχνῃ φιλοσοφίας δεῖ τοῖς ἰατροῖς , ἀποδείξεως ἡγοῦμαί τινος χρῄζειν , ἑωρακότας γε πολλάκις , ὡς φαρμακεῖς εἰσιν , οὐκ ἰατροί · καὶ χρῶνται τῇ τέχνῃ πρὸς τοὐναντίον , ἢ πέφυκεν , οἱ φιλοχρήματοι .
Lemmas: καί μήν εἰ τις γε εἰμί τοιοῦτος , ὑπεροράω μέν Ἀρταξέρξης τε καί Περδίκκας . καί ὁ μέν οὐδέ ἄν εἰς ὄψις ἀφικνέομαι ποτέ · ὁ δέ ἰάζω μέν , νοσέω νόσημα ὁ Ἱπποκράτης τέχνη δέω , οὐ μήν ἀξιόω γε διά πᾶς σύνειμι , θεραπεύω δέ ὁ ἐν Κρανών καί Θάσος καί ὁ ἄλλος πολίχνη πένης . ἀπολείπω δέ Κῶος μέν καί πολίτης Πόλυβος τε , καί ὁ ἄλλος μαθητής , αὐτός δέ πᾶς ἀλάομαι ἐπέχω ὁ Ἑλλάς . χρή γάρ αὐτός γράφω τις καί περί φύσις χωρίον . ἵνα οὖν κρίνω ὁ πεῖρα ὁ ἐκ λόγος διδάσκω , χρή πάντως αὐτός πόλις γίγνομαι αὐτόπτης ὁ πρός μεσημβρία τρέπω καί ὁ πρός ἄρκτος , καί ὁ πρός ἥλιος ἀνίσχω καί ὁ πρός δυσμή · ὁράω δέ καί ὁ ἐν κοῖλος κεῖμαι , καί ὁ ἐπί ὑψηλός , καί ὁ ἐπακτός ὕδωρ χράω , καί ὁ πηγαῖος , καί ὁ ὄμβριος , καί ὁ ἐκ λίμνη καί ποταμός · ἀμελέω δέ καί μηδέ εἰ τις ψυχρός ἄγαν ὕδωρ , μηδέ εἰ τις θερμός χράω , μήτε νιτρώδης , μήτε στυπτηριώδης , ἤ τις ἕτερος τοιοῦτος · ὁράω δέ καί ποταμός μέγας πρόσοικος πόλις , καί λίμνη , καί ὄρος , καί θάλασσα , καί ἄλλος πᾶς νοέω , καί περί ὅς αὐτός ἐγώ διδάσκω · ὥστε οὐ μόνος ἀνάγκη χρῆμα καταφρονέω ὁ τοιοῦτος εἰμί , ἀλλά καί φιλόπονος ἔσχατος ὑπάρχω . καί μήν οὐ ἐνδέχομαι φιλόπονος εἰμί τις μεθύσκω , ἐμπίμπλημι , ἤ ἀφροδίσιος πρόσκειμαι , ἤ , συλλήβδην λέγω , αἰδοῖον καί γαστήρ δουλεύω . σωφροσύνη γοῦν φίλος , ὥσπερ γε καί ἀλήθεια ἑταῖρος , ὁ γε ἀληθής ἰατρός ἐξευρίσκω . καί μέν δή καί λογικός μέθοδος ἀσκέω χάριν ὁ γιγνώσκω , πόσος ὁ πᾶς κατά εἶδος τε καί γένος νόσημα ὑπάρχω , καί πῶς ἐπί ἕκαστος λαμβάνω ἔνδειξις τις ἴαμα . ὁ δέ αὐτός μέθοδος ὅδε καί ὁ ὁ σῶμα αὐτός διδάσκω φύσις , ὁ τε ἐκ ὁ πρῶτος στοιχεῖον , ὅς διά ἀλλήλων ὅλος κεράννυμι , καί ὁ ἐκ ὁ δεύτερος ὁ αἰσθητός , ὅς δή καί ὁμοιομερής προσαγορεύω , καί τρίτος ἐπί οὗτος , ὁ ἐκ ὁ ὀργανικός μόριον . ἀλλά καί τίς ὁ χρεία ὁ ζῷον ὁ λέγω ἕκαστος , καί τίς ὁ ἐνέργεια , δέω μέν ἄγω καί οὗτος μή ἀβασάνιστος , ἀλλά μετά ἀπόδειξις πιστεύω , πρός ὁ λογικός δήπου διδάσκω μέθοδος . τίς δή οὖν ἔτι λείπω πρός ὁ μή εἰμί φιλόσοφος ὁ ἰατρός , ὅς ἄν Ἱπποκράτης ἄξιος ἀσκέω ὁ τέχνη , εἰ γάρ , ἵνα μέν ἐξευρίσκω φύσις σῶμα , καί νόσημα διαφορά , καί ἴαμα ἔνδειξις , ἐν ὁ λογικός θεωρία γυμνάζω προσήκω , ἵνα δέ φιλόπονος ὁ οὗτος ἄσκησις παραμένω , χρῆμα τε καταφρονέω καί σωφροσύνη ἀσκέω , πᾶς ἤδη ὁ φιλοσοφία ἔχω ὁ μέρος , ὁ τε λογικός , καί ὁ φυσικός , καί ὁ ἠθικός . οὐ γάρ δή δέος γε , μή χρῆμα καταφρονέω , καί ὁ σωφροσύνη ἀσκέω , ἄτοπος τις πράσσω . πᾶς γάρ , ὅς τολμάω ἄδικος ἄνθρωπος , φιλοχρηματία ἀναπείθω , ἤ γοητεύω ἡδονή , πράσσω . οὕτως δέ καί ὁ ἄλλος ἀρετή ἀναγκαῖος ἔχω αὐτός . σύμπας γάρ ἀλλήλων ἕπομαι , καί οὐ οἷος τε εἷς ὁστισοῦν λαμβάνω μή οὐ καί ὁ ἄλλος ἅπας εὐθύς ἀκολουθέω ἔχω , ὥσπερ ἐκ εἷς μήρινθος δέω . καί μήν εἰ γε πρός ὁ ἐκ ἀρχή μάθησις , καί πρός ὁ ἐφεξῆς ἄσκησις , ἀναγκαῖος ὁ ἰατρός εἰμί ὁ φιλοσοφία , δῆλος ὡς , ὅστις ἄν ἰατρός εἰμί , πάντως οὗτος εἰμί καί φιλόσοφος . οὐδέ γάρ οὐδέ ὅτι πρός ὁ χράω καλός ὁ τέχνη φιλοσοφία δέω ὁ ἰατρός , ἀπόδειξις ἡγέομαι τις χρῄζω , ὁράω γε πολλάκις , ὡς φαρμακεύς εἰμί , οὐ ἰατρός · καί χράω ὁ τέχνη πρός ἐναντίος , ἤ φύω , ὁ φιλοχρήματος .