galenus.quod-animi-mores-corporis-temperamenta-sequantur 2
Ἀρχὴ δὲ παντὸς τοῦ μέλλοντος εἰρῆσθαι λόγου γνῶσις τῆς διαφορᾶς τῶν ἐν τοῖς μικροῖς παιδίοις φαινομένων ἔργων τε καὶ παθῶν τῆς ψυχῆς , ἐξ ὧν αἱ δυνάμεις αὐτῆς κατάδηλοι γίνονται . τινὰ μὲν γὰρ αὐτῶν φαίνονται δειλότατα , τινὰ δὲ καταπληκτικώτατα · καί τινα μὲν ἄπληστα καὶ λίχνα , τινὰ δὲ ἐναντίως διακείμενα · καί τινα μὲν ἀναίσχυντα , τινὰ δὲ αἰσχυντηλὰ , καὶ πολλὰς ἑτέρας ἔχοντα τοιαύτας διαφορὰς , ἃς ἁπάσας ἐν ἑτέροις διῆλθον . ἐνταυθοῖ δ’ ἀρκεῖ παραδείγματος ἕνεκα τῶν τριῶν αὐτῆς εἰδῶν τε καὶ μερῶν ἐνδεδεῖχθαι τὰς δυνάμεις , ἐναντίας ὑπαρχούσας φύσει τοῖς βρέφεσιν . ἐκ τούτου γὰρ ἐνέσται συλλογίζεσθαι , μὴ τὴν αὐτὴν ἅπασι φύσιν εἶναι ψυχῆς . εὔδηλον δὲ , ὅτι τὸ τῆς φύσεως ὄνομα κατὰ τοὺς τοιούτους λόγους ταὐτὸν σημαίνει τῷ τῆς οὐσίας . εἴπερ γὰρ ἦν ἀπαράλλακτος αὐτῶν ἡ οὐσία τῆς ψυχῆς , ἐνήργουν τε τὰς αὐτὰς ἐνεργείας , ἔπασχόν τ’ ἂν ἀπὸ τῶν αὐτῶν αἰτιῶ . τὰ αὐτὰ πάθη . δῆλον οὖν , ὅτι διαφέρουσιν ἀλλήλων οἱ παῖδες εἰς τοσοῦτον ταῖς τῶν ψυχῶν οὐσίαις , εἰς ὅσον καὶ ταῖς ἐνεργείαις τε καὶ τοῖς παθήμασιν αὐτῶν · εἰ δὲ τοῦτο , καὶ ταῖς δυνάμεσι . συγκεχυμένοι δέ εἰσιν εὐθὺς ἐν τούτῳ πολλοὶ τῶν σοφῶν , ἀδιόρθωτον ἔννοιαν ἔχοντες περὶ δυνάμεως . ὥσπερ γὰρ ἐνοικοῦντός τινος πράγματος ταῖς οὐσίαις , ὡς ἡμεῖς ταῖς οἰκίαις , οὔπω μοι δοκοῦσι περὶ τῶν δυνάμεων φαντάζεσθαι , μὴ γινώσκοντες , ὅτι τῶν γινομένων ἑκάστου ποιητική τίς ἐστιν αἰτία νοουμένη κατὰ τὸ πρός τι , καὶ ταύτης τῆς αἰτίας , ὡς μὲν πράγματος τοιοῦδέ τινος , ἰδίᾳ καὶ καθ’ ἑαυτὸ προσηγορία τίς ἐστιν . ἐν δὲ τῇ πρὸς τὸ γινόμενον ἀφ’ ἑαυτῆς σχέσει δύναμίς ἐστι τοῦ γιγνομένου , καὶ διὰ τοῦτο τοσαύτας δυνάμεις ἔχειν τὴν οὐσίαν φαμὲν , ὅσας ἐνεργείας , οἷον τὴν ἀλόην καθαρτικήν τε δύναμιν ἔχειν καὶ τονωτικὴν στομάχου , καὶ τραυμάτων ἐναίμων κολλητικὴν , ἰσοπέδων ἑλκῶν ἀπουλωτικὴν , ὑγρότητος βλεφάρων ξηραντικὴν , οὐ δήπου τῶν εἰρημένων ἔργων ἕκαστον ἄλλου τινὸς ποιοῦντος παρὰ τὴν ἀλόην . αὕτη γάρ ἐστιν ἡ ταῦτα δρῶσα , καὶ διὰ τὸ δύνασθαι ποιεῖν αὐτὰ τοσαύτας ἐλέχθη δυνάμεις ἔχειν , ὅσα τὰ ἔργα . λέγομεν γοῦν , τὴν ἀλόην καθαίρειν δύνασθαι καὶ ῥωννύναι στόμαχον , καὶ κολλᾷν τραύματα , καὶ ἕλκη συνουλοῦν , καὶ ὀφθαλμοὺς ὑγροὺς ξηραίνειν , ὡς οὐδὲν διαφέρον ἢ καθαίρειν δύνασθαι φάναι τὴν ἀλόην , ἢ δύναμιν ἔχειν καθαρτικήν . οὕτω δὲ καὶ τὸ ξηραίνειν ὑγροὺς ὀφθαλμοὺς δύνασθαι ταὐτὸν σημαίνει τῷ δύναμιν ἔχειν ὀφθαλμῶν ξηραντικήν . κατὰ δὲ τὸν αὐτὸν τρόπον , ὅταν εἴπωμεν , ἡ ἐν ἐγκεφάλῳ καθιδρυμένη λογιστικὴ ψυχὴ δύναται μὲν αἰσθάνεσθαι διὰ τῶν αἰσθητηρίων , δύναται δὲ καὶ μεμνῆσθαι διὰ τῶν αἰσθητῶν αὐτὴ καθ’ αὑτὴν , ἀκολουθίαν τε καὶ μάχην ἐν τοῖς πράγμασιν ὁρᾷν , ἀνάλυσίν τε καὶ σύνθεσιν , οὐκ ἄλλο τι δηλοῦμεν ἢ εἰ περιλαβόντες εἴποιμεν , ἡ λογιστικὴ ψυχὴ δυνάμεις ἔχει τὰς πλείους , αἴσθησιν , καὶ μνήμην , καὶ σύνεσιν , ἑκάστην τε τῶν ἄλλων . ἐπεὶ δὲ οὐ μόνον αἰσθάνεσθαι δύνασθαί φαμεν αὐτὴν , ἀλλὰ καὶ κατ’ εἶδος ὁρᾷν , ἀκούειν , ὀσμᾶσθαι , γεύεσθαι , ἅπτεσθαι , πάλιν αὖ δυνάμεις αὐτὴν ἔχειν λέγομεν , ὀπτικὴν , ὀσφραντικὴν , ἀκουστικὴν , γευστικὴν , ἁπτικήν . οὕτω δὲ καὶ τὴν ἐπιθυμητικὴν αὐτῇ δύναμιν ὁ Πλάτων ὑπάρχειν ἔλεγεν , ἣν δὴ κοινῶς ἐπιθυμητικὴν , οὐκ ἰδίως ὀνομάζειν ἔθος αὐτῷ . πλείους μὲν γὰρ εἶναι καὶ ταύτης τῆς ψυχῆς ἐπιθυμίας φησὶ , πλείους δὲ καὶ τῆς θυμοειδοῦς , πολλῷ δὲ πλείους καὶ ποικιλωτέρας τῆς τρίτης , ἣν δι’ αὐτὸ τοῦτο κατ’ ἐξοχὴν ὠνόμασεν ἐπιθυμητικὴν , εἰωθότων οὕτω τῶν ἀνθρώπων ἐνίοτε τὰ πρωτεύοντα τῶν ἐν τῷ γένει τῷ τοῦ γένους προσαγορεύειν ὀνόματι , καθάπερ ὅταν εἴπωσιν , ὑπὸ μὲν τοῦ ποιητοῦ λελέχθαι τόδε τὸ ἔπος , ὑπὸ δὲ τῆς ποιητρίας τόδε · πάντες γὰρ ἀκούομεν , Ὅμηρον μὲν λέγεσθαι ποιητὴν , Σαπφὼ δὲ ποιήτριαν . οὕτω δὲ καὶ θῆρα λέγουσιν ἐξαιρέτως τὸν λέοντα , καὶ ἄλλα τοιαῦτα κατ’ ἐξοχὴν ὀνομάζουσιν . ﻿ ἐπιθυμητικὸν οὖν ἐστι κατὰ τὸ κοινὸν τῆς ἐπιθυμίας σημαινόμενον ἀληθείας μὲν καὶ ἐπιστήμης , καὶ μαθημάτων , καὶ συνέσεως , καὶ μνήμης , καὶ συλλήβδην εἰπεῖν ἁπάντων τῶν καλῶν ἐκεῖνο τὸ μέρος τῆς ψυχῆς , ὃ καλεῖν εἰθίσμεθα λογιστικόν · ἐλευθερίας δὲ καὶ νίκης , καὶ τοῦ κρατεῖν , καὶ ἄρχειν , καὶ δοξάζεσθαι , καὶ τοῦ τιμᾶσθαι τὸ θυμοειδές · ἀφροδισίων δὲ καὶ τῆς ἐξ ἑκάστου τῶν ἐσθιομένων τε καὶ πινομένων ἀπολαύσεως τὸ κατ’ ἐξοχὴν ὀνομαζόμενον ὑπὸ Πλάτωνος ἐπιθυμητικὸν , οὔτε τῆς αὐτῆς ψυχῆς ὄρεξιν τοῦ καλοῦ ἔχειν δυναμένης , οὔτε τῆς λογιστικῆς ἀφροδισίων , ἢ πομάτων , ἢ βρωμάτων , ὥσπερ οὐδὲ εἰκὸς , ἢ ἀρχῆς , ἢ δόξης , ἢ τιμῆς . κατὰ δὲ τὸν αὐτὸν λόγον οὐδὲ τῆς θυμοειδοῦς ὀρέξεις εἶχεν ἥ τε λογιστικὴ καὶ ἡ ἐπιθυμητική .
Lemmas: ἀρχή δέ πᾶς ὁ μέλλω λέγω λόγος γνῶσις ὁ διαφορά ὁ ἐν ὁ μικρός παιδίον φαίνω ἔργον τε καί πάθος ὁ ψυχή , ἐκ ὅς ὁ δύναμις αὐτός κατάδηλος γίγνομαι . τις μέν γάρ αὐτός φαίνω δειλός , τις δέ καταπληκτικός · καί τις μέν ἄπληστος καί λίχνος , τις δέ ἐναντίος διάκειμαι · καί τις μέν ἀναίσχυντος , τις δέ αἰσχυντηλός , καί πολύς ἕτερος ἔχω τοιοῦτος διαφορά , ὅς ἅπας ἐν ἕτερος διέρχομαι . ἐνταυθοῖ δέ ἀρκέω παράδειγμα ἕνεκα ὁ τρεῖς αὐτός εἶδος τε καί μέρος ἐνδείκνυμι ὁ δύναμις , ἐναντίος ὑπάρχω φύσις ὁ βρέφος . ἐκ οὗτος γάρ ἔνειμι συλλογίζομαι , μή ὁ αὐτός ἅπας φύσις εἰμί ψυχή . εὔδηλος δέ , ὅτι ὁ ὁ φύσις ὄνομα κατά ὁ τοιοῦτος λόγος αὐτός σημαίνω ὁ ὁ οὐσία . εἴπερ γάρ εἰμί ἀπαράλλακτος αὐτός ὁ οὐσία ὁ ψυχή , ἐνεργέω τε ὁ αὐτός ἐνέργεια , πάσχω τε ἄν ἀπό ὁ αὐτός αἰτιάομαι . ὁ αὐτός πάθος . δῆλος οὖν , ὅτι διαφέρω ἀλλήλων ὁ παῖς εἰς τοσοῦτος ὁ ὁ ψυχή οὐσία , εἰς ὅσος καί ὁ ἐνέργεια τε καί ὁ πάθημα αὐτός · εἰ δέ οὗτος , καί ὁ δύναμις . συγχέω δέ εἰμί εὐθύς ἐν οὗτος πολύς ὁ σοφός , ἀδιόρθωτος ἔννοια ἔχω περί δύναμις . ὥσπερ γάρ ἐνοικέω τις πρᾶγμα ὁ οὐσία , ὡς ἐγώ ὁ οἰκία , οὔπω ἐγώ δοκέω περί ὁ δύναμις φαντάζω , μή γιγνώσκω , ὅτι ὁ γίγνομαι ἕκαστος ποιητικός τις εἰμί αἰτία νοέω κατά ὁ πρός τις , καί οὗτος ὁ αἰτία , ὡς μέν πρᾶγμα τοιόσδε τις , ἴδιος καί κατά ἑαυτοῦ προσηγορία τις εἰμί . ἐν δέ ὁ πρός ὁ γίγνομαι ἀπό ἑαυτοῦ σχέσις δύναμις εἰμί ὁ γίγνομαι , καί διά οὗτος τοσοῦτος δύναμις ἔχω ὁ οὐσία φημί , ὅσος ἐνέργεια , οἷος ὁ ἀλόη καθαρτικός τε δύναμις ἔχω καί τονωτικός στόμαχος , καί τραῦμα ἔναιμος κολλητικός , ἰσόπεδος ἕλκος ἀπουλωτικός , ὑγρότης βλέφαρον ξηραντικός , οὐ δήπου ὁ λέγω ἔργον ἕκαστος ἄλλος τις ποιέω παρά ὁ ἀλόη . οὗτος γάρ εἰμί ὁ οὗτος δράω , καί διά ὁ δύναμαι ποιέω αὐτός τοσοῦτος λέγω δύναμις ἔχω , ὅσος ὁ ἔργον . λέγω γοῦν , ὁ ἀλόη καθαίρω δύναμαι καί ῥώννυμι στόμαχος , καί κολλάω τραῦμα , καί ἕλκος συνουλόω , καί ὀφθαλμός ὑγρός ξηραίνω , ὡς οὐδείς διαφέρω ἤ καθαίρω δύναμαι φημί ὁ ἀλόη , ἤ δύναμις ἔχω καθαρτικός . οὕτως δέ καί ὁ ξηραίνω ὑγρός ὀφθαλμός δύναμαι αὐτός σημαίνω ὁ δύναμις ἔχω ὀφθαλμός ξηραντικός . κατά δέ ὁ αὐτός τρόπος , ὅταν λέγω , ὁ ἐν ἐγκέφαλος καθιδρύω λογιστικός ψυχή δύναμαι μέν αἰσθάνομαι διά ὁ αἰσθητήριον , δύναμαι δέ καί μιμνῄσκω διά ὁ αἰσθητός αὐτός κατά ἑαυτοῦ , ἀκολουθία τε καί μάχη ἐν ὁ πρᾶγμα ὁράω , ἀνάλυσις τε καί σύνθεσις , οὐ ἄλλος τις δηλόω ἤ εἰ περιλαμβάνω λέγω , ὁ λογιστικός ψυχή δύναμις ἔχω ὁ πολύς , αἴσθησις , καί μνήμη , καί σύνεσις , ἕκαστος τε ὁ ἄλλος . ἐπεί δέ οὐ μόνος αἰσθάνομαι δύναμαι φημί αὐτός , ἀλλά καί κατά εἶδος ὁράω , ἀκούω , ὀσμάομαι , γεύω , ἅπτω , πάλιν αὖ δύναμις αὐτός ἔχω λέγω , ὀπτικός , ὀσφραντικός , ἀκουστικός , γευστικός , ἁπτικός . οὕτως δέ καί ὁ ἐπιθυμητικός αὐτός δύναμις ὁ Πλάτων ὑπάρχω λέγω , ὅς δή κοινός ἐπιθυμητικός , οὐ ἴδιος ὀνομάζω ἔθος αὐτός . πολύς μέν γάρ εἰμί καί οὗτος ὁ ψυχή ἐπιθυμία φημί , πολύς δέ καί ὁ θυμοειδής , πολύς δέ πολύς καί ποικίλος ὁ τρίτος , ὅς διά αὐτός οὗτος κατά ἐξοχή ὀνομάζω ἐπιθυμητικός , εἴωθα οὕτως ὁ ἄνθρωπος ἐνίοτε ὁ πρωτεύω ὁ ἐν ὁ γένος ὁ ὁ γένος προσαγορεύω ὄνομα , καθά ὅταν λέγω , ὑπό μέν ὁ ποιητής λέγω ὅδε ὁ ἔπος , ὑπό δέ ὁ ποιήτρια ὅδε · πᾶς γάρ ἀκούω , Ὅμηρος μέν λέγω ποιητής , Σαπφώ δέ ποιήτρια . οὕτως δέ καί θήρ λέγω ἐξαιρετός ὁ λέων , καί ἄλλος τοιοῦτος κατά ἐξοχή ὀνομάζω . ﻿ ἐπιθυμητικός οὖν εἰμί κατά ὁ κοινός ὁ ἐπιθυμία σημαίνω ἀλήθεια μέν καί ἐπιστήμη , καί μάθημα , καί σύνεσις , καί μνήμη , καί συλλήβδην λέγω ἅπας ὁ καλός ἐκεῖνος ὁ μέρος ὁ ψυχή , ὅς καλέω ἐθίζω λογιστικός · ἐλευθερία δέ καί νίκη , καί ὁ κρατέω , καί ἄρχω , καί δοξάζω , καί ὁ τιμάω ὁ θυμοειδής · ἀφροδίσιος δέ καί ὁ ἐκ ἕκαστος ὁ ἐσθίω τε καί πίνω ἀπόλαυσις ὁ κατά ἐξοχή ὀνομάζω ὑπό Πλάτων ἐπιθυμητικός , οὔτε ὁ αὐτός ψυχή ὄρεξις ὁ καλός ἔχω δύναμαι , οὔτε ὁ λογιστικός ἀφροδίσιος , ἤ πόμα , ἤ βρῶμα , ὥσπερ οὐδέ ἔοικα , ἤ ἀρχή , ἤ δόξα , ἤ τιμή . κατά δέ ὁ αὐτός λόγος οὐδέ ὁ θυμοειδής ὄρεξις ἔχω ὁ τε λογιστικός καί ὁ ἐπιθυμητικός .