galenus.quod-animi-mores-corporis-temperamenta-sequantur 5
Νῦν δ’ οἷς ἐξ ἀρχῆς προὐθέμην , προσθήσω τὰ λείποντα , τοσοῦτον ἔτι πάλιν ἐπειπὼν , ὡς οὐχ οἷόν τ’ ἐστὶ πάντα δεικνύειν ἐν ἅπασι , καὶ ὡς δυοῖν οὐσῶν αἱρέσεων ἐν φιλοσοφίᾳ κατὰ τὴν πρώτην τομὴν , ( ἔνιοι μὲν γὰρ ἡνῶσθαι τὴν κατὰ τὸν κόσμον οὐσίαν ἅπασαν , ἔνιοι δὲ διῃρῆσθαί φασι κενοῦ παραπλοκῇ , ) τὴν δευτέραν αἵρεσιν ἐφωράσαμεν οὐκ ἀληθῆ δι’ ἐκείνων τῶν ἐλέγχων , οὓς ἐν τῷ περὶ τῶν καθ’ Ἱπποκράτην στοιχείων ἐγράψαμεν . πρὸς δὲ τὸν παρόντα λόγον ὑπόθεσιν λαβόντες ἀλλοιοῦσθαι τὴν οὐσίαν ἡμῶν , καὶ τὴν κρᾶσιν αὐτῆς ἐν ὁμοιομερεῖ ἐργάζεσθαι τὸ φυσικὸν σῶμα , τὴν τῆς ψυχῆς οὐσίαν ἐδείξαμεν κατὰ τὴν κρᾶσιν συνισταμένην , ἐάν γε μή τις αὐτὴν ὑπόθηται , καθάπερ ὁ Πλάτων , ἀσώματον ὑπάρχειν , ἄνευ τοῦ σώματος εἶναι δυναμένην . ὑποθεμένοις δὲ τοῦτο τὸ ὑπὸ τῆς τοῦ σώματος κράσεως ἐνεργεῖν κωλύεσθαι τὰς οἰκείας ἐνεργείας ἱκανῶς μὲν ἤδη δέδεικται , προστεθήσονται δὲ καὶ ἄλλαι τινὲς ἀποδείξεις . ἀλλὰ νῦν γε καὶ τούτου τοῦ τρόπου εἰρημένου , τὸν περὶ τῶν κράσεων λόγον προσθεῖναι δοκεῖ μοι βέλτιον εἶναι . δυνήσονται γὰρ λέγειν οἱ τὴν ψυχὴν εἶδος εἶναι τοῦ σώματος ἡγούμενοι , τὴν συμμετρίαν τῆς κράσεως , οὐ τὴν ξηρότητα , συνετωτέραν αὐτὴν ἐργάζεσθαι , καὶ ταύτῃ διαφωνήσουσι τοῖς ἡγουμένοις , ὅσῳ περ ἂν ἡ κρᾶσις γίνηται ξηροτέρα , τοσούτῳ καὶ τὴν ψυχὴν ἀποτελεῖσθαι ξυνετωτέραν , ἀλλ’ εἰ καὶ ξηρότητα μὴ ξυγχωρῆσαι ἐναντίαν εἶναι συνέσεως , εἴ γε μὴν ὑφ’ Ἡρακλείτου . καὶ γὰρ οὗτος οὕτως εἶπεν , αὐγὴ ξηρὴ , ψυχὴ σοφωτάτη , τὴν ξηρότητα πάλιν ἀξιῶν εἶναι συνέσεως αἰτίαν . τὸ γὰρ τῆς αὐγῆς ὄνομα τοῦτ’ ἐνδείκνυται , καὶ βελτίονά γε δόξαν ταύτην εἶναι νομιστέον , ἐννοήσαντας καὶ τοὺς ἀστέρας αὐγοειδεῖς τε ἅμα καὶ ξηροὺς ὄντας ἄκραν σύνεσιν ἔχειν . εἰ γὰρ μή τις αὐτοῖς ὑπάρχειν τοῦτο φαίη , δόξει τῆς τῶν θεῶν ὑπεροχῆς ἀναίσθητος εἶναι . διὰ τί τοίνυν εἰς ἔσχατον ἀφικνούμενοι γῆρας παρεληρήθησαν οὐκ ὀλίγοι , τῆς τοῦ γήρως ἡλικίας ἐπιδεδειγμένης εἶναι ξηρᾶς ; οὐ διὰ τὴν ξηρότητα φήσομεν , ἀλλὰ διὰ τὴν ψυχρότητα · φανερῶς γὰρ ﻿ αὕτη πᾶσι τοῖς ἔργοις τῆς ψυχῆς λυμαίνεται . ἀλλὰ ταῦτα μὲν , εἰ καὶ πάρεργά ἐστιν , ἀλλ’ ἐναργῶς τῆς προκειμένης νῦν ἡμῖν πραγματείας ἐνδείκνυται τὰ τῆς ψυχῆς ἔργα καὶ πάθη ταῖς τοῦ σώματος ἑπόμενα κράσεσιν . εἰ μὲν εἴδους ἐστὶν ὁμοιομεροῦς σώματος ἡ ψυχὴ , τὴν ἀπόδειξιν ἐξ αὐτῆς τῆς οὐσίας ἕξομεν ἐπιστημονικωτάτην · εἰ δ’ ὑποθώμεθα ταύτην ἀθάνατον εἶναι , φύσιν ἰδίαν ἔχουσαν , ὃ Πλάτων ἔλεγεν , ἀλλὰ τό γε δεσπόζεσθαι καὶ δουλεύειν τῷ σώματι , καὶ κατ’ αὐτὸν ἐκεῖνον ὁμολογεῖται , διά τε τὴν τῶν βρεφῶν ἄνοιαν καὶ τὴν τῶν ἐν γήρᾳ ληρούντων , ἔτι τε τῶν εἰς παραφροσύνην , ἢ μανίαν , ἢ ἐπιλησμοσύνην , ἢ ἄνοιαν ἀφικνουμένων ἐπὶ φαρμάκων δόσεσιν , ἤ τισιν ἐν τῷ σώματι γεννηθεῖσι μοχθηροῖς χυμοῖς . ἄχρι μὲν γὰρ τοῦ λήθην , ἢ ἄνοιαν , ἢ ἀκινησίαν , ἢ ἀναισθησίαν ἕπεσθαι τοῖς εἰρημένοις , ἐμποδίζεσθαι φαίη τις ἂν αὐτὴν ἐνεργεῖν αἷς ἔχει φύσει δυνάμεσιν · ὅταν δὲ οἴηται βλέπειν τὰ μὴ βλεπόμενα , καὶ ἀκούειν ἃ μηδεὶς ἐφθέγξατο , καὶ φθέγγηταί τι τῶν αἰσχρῶν , ἢ ἀποῤῥήτων , ἢ ὅλως ἀνοήτων , οὐ μόνον ἀπωλείας ἐστὶ τεκμήριον ὧν εἶχε δυνάμεων ἡ ψυχὴ συμφύτων , ἀλλὰ τῆς τῶν ἐναντίων ἐπεισόδου . τοῦτο μὲν οὖν ἤδη καὶ ὑποψίαν τινὰ ἀφαιρεῖ μεγάλην ὅλῃ τῇ τῆς ψυχῆς οὐσίᾳ , μὴ οὐκ ἀσώματος ᾖ . πῶς γὰρ ἂν ὑπὸ τῆς τοῦ σώματος κοινωνίας εἰς τὴν ἐναντίαν ἑαυτῆς φύσιν ἀχθείη μήτε ποιότης τις οὖσα τοῦ σώματος , μήτ’ εἶδος , μήτε πάθος , μήτε δύναμις ; ἀλλὰ τοῦτο μὲν ἐάσωμεν , ἵνα μὴ τὸ πάρεργον ἡμῖν γένηται αὖ πολὺ μεῖζον ἔργου οὗ προὐθέμεθα . οὐδ’ ὑπὸ τῶν τοῦ σώματος κακῶν δυναστεύεσθαι τὴν ψυχὴν ἐναργῶς ἐν μελαγχολίαις , καὶ φρενίτισιν , καὶ μανίαις φαίνεται . τὸ μὲν γὰρ ἀγνοῆσαι διὰ νόσημα σφᾶς τε αὐτοὺς καὶ τοὺς ἐπιτηδείους , ὅπερ ὅ τε Θουκυδίδης ἐκβῆναι πολλοῖς φησιν , ἔν τε τῇ λοιμώδει νόσῳ τῇ νῦν γενομένῃ ἔτεσιν οὐ πολλοῖς , ἣν καὶ ἡμεῖς ἐθεασάμεθα , παραπλήσιον εἶναι δόξει τῷ μὴ βλέπειν διὰ λήμην , ἢ ὑπόχυσιν , οὐδὲν αὐτῆς τῆς ὀπτικῆς δυνάμεως πεπονθυίας . τὸ δ’ ἀνθ’ ἑνὸς τρία βλέπειν αὐτῆς τῆς ὀπτικῆς δυνάμεώς ἐστι μέγιστον πάθος , ὃ τῷ φρενιτίζειν ἔοικεν .
Lemmas: νῦν δέ ὅς ἐκ ἀρχή προτίθημι , προστίθημι ὁ λείπω , τοσοῦτος ἔτι πάλιν ἐπιλέγω , ὡς οὐ οἷος τε εἰμί πᾶς δείκνυμι ἐν ἅπας , καί ὡς δύο εἰμί αἵρεσις ἐν φιλοσοφία κατά ὁ πρῶτος τομή , ( ἔνιοι μέν γάρ ἑνόω ὁ κατά ὁ κόσμος οὐσία ἅπας , ἔνιοι δέ διαιρέω φημί κενός παραπλοκή , ) ὁ δεύτερος αἵρεσις φωράω οὐ ἀληθής διά ἐκεῖνος ὁ ἔλεγχος , ὅς ἐν ὁ περί ὁ κατά Ἱπποκράτης στοιχεῖον γράφω . πρός δέ ὁ πάρειμι λόγος ὑπόθεσις λαμβάνω ἀλλοιόω ὁ οὐσία ἐγώ , καί ὁ κρᾶσις αὐτός ἐν ὁμοιομερής ἐργάζομαι ὁ φυσικός σῶμα , ὁ ὁ ψυχή οὐσία δείκνυμι κατά ὁ κρᾶσις συνίστημι , ἐάν γε μή τις αὐτός ὑποτίθημι , καθά ὁ Πλάτων , ἀσώματος ὑπάρχω , ἄνευ ὁ σῶμα εἰμί δύναμαι . ὑποτίθημι δέ οὗτος ὁ ὑπό ὁ ὁ σῶμα κρᾶσις ἐνεργέω κωλύω ὁ οἰκεῖος ἐνέργεια ἱκανός μέν ἤδη δείκνυμι , προστίθημι δέ καί ἄλλος τις ἀπόδειξις . ἀλλά νῦν γε καί οὗτος ὁ τρόπος λέγω , ὁ περί ὁ κρᾶσις λόγος προστίθημι δοκέω ἐγώ ἀγαθός εἰμί . δύναμαι γάρ λέγω ὁ ὁ ψυχή εἶδος εἰμί ὁ σῶμα ἡγέομαι , ὁ συμμετρία ὁ κρᾶσις , οὐ ὁ ξηρότης , συνετός αὐτός ἐργάζομαι , καί οὗτος διαφωνέω ὁ ἡγέομαι , ὅσος περ ἄν ὁ κρᾶσις γίγνομαι ξηρός , τοσοῦτος καί ὁ ψυχή ἀποτελέω συνετός , ἀλλά εἰ καί ξηρότης μή συγχωρέω ἐναντίος εἰμί σύνεσις , εἰ γε μήν ὑπό Ἡράκλειτος . καί γάρ οὗτος οὕτως λέγω , αὐγή ξηρός , ψυχή σοφός , ὁ ξηρότης πάλιν ἀξιόω εἰμί σύνεσις αἰτία . ὁ γάρ ὁ αὐγή ὄνομα οὗτος ἐνδείκνυμι , καί ἀγαθός γε δόξα οὗτος εἰμί νομίζω , ἐννοέω καί ὁ ἀστήρ αὐγοειδής τε ἅμα καί ξηρός εἰμί ἄκρος σύνεσις ἔχω . εἰ γάρ μή τις αὐτός ὑπάρχω οὗτος φημί , δοκέω ὁ ὁ θεός ὑπεροχή ἀναίσθητος εἰμί . διά τίς τοίνυν εἰς ἔσχατος ἀφικνέομαι γῆρας παραληρέω οὐ ὀλίγος , ὁ ὁ γῆρας ἡλικία ἐπιδείκνυμι εἰμί ξηρός ; οὐ διά ὁ ξηρότης φημί , ἀλλά διά ὁ ψυχρότης · φανερός γάρ ﻿ οὗτος πᾶς ὁ ἔργον ὁ ψυχή λυμαίνομαι . ἀλλά οὗτος μέν , εἰ καί πάρεργος εἰμί , ἀλλά ἐναργής ὁ πρόκειμαι νῦν ἐγώ πραγματεία ἐνδείκνυμι ὁ ὁ ψυχή ἔργον καί πάθος ὁ ὁ σῶμα ἕπομαι κρᾶσις . εἰ μέν εἶδος εἰμί ὁμοιομερής σῶμα ὁ ψυχή , ὁ ἀπόδειξις ἐκ αὐτός ὁ οὐσία ἔχω ἐπιστημονικός · εἰ δέ ὑποτίθημι οὗτος ἀθάνατος εἰμί , φύσις ἴδιος ἔχω , ὅς Πλάτων λέγω , ἀλλά ὁ γε δεσπόζω καί δουλεύω ὁ σῶμα , καί κατά αὐτός ἐκεῖνος ὁμολογέω , διά τε ὁ ὁ βρέφος ἄνοια καί ὁ ὁ ἐν γῆρας ληρέω , ἔτι τε ὁ εἰς παραφροσύνη , ἤ μανία , ἤ ἐπιλησμοσύνη , ἤ ἄνοια ἀφικνέομαι ἐπί φάρμακον δόσις , ἤ τις ἐν ὁ σῶμα γεννάω μοχθηρός χυμός . ἄχρι μέν γάρ ὁ λήθη , ἤ ἄνοια , ἤ ἀκινησία , ἤ ἀναισθησία ἕπομαι ὁ λέγω , ἐμποδίζω φημί τις ἄν αὐτός ἐνεργέω ὅς ἔχω φύσις δύναμις · ὅταν δέ οἴομαι βλέπω ὁ μή βλέπω , καί ἀκούω ὅς μηδείς φθέγγομαι , καί φθέγγομαι τις ὁ αἰσχρός , ἤ ἀπόρρητος , ἤ ὅλος ἀνόητος , οὐ μόνος ἀπώλεια εἰμί τεκμήριον ὅς ἔχω δύναμις ὁ ψυχή σύμφυτος , ἀλλά ὁ ὁ ἐναντίος ἐπείσοδος . οὗτος μέν οὖν ἤδη καί ὑποψία τις ἀφαιρέω μέγας ὅλος ὁ ὁ ψυχή οὐσία , μή οὐ ἀσώματος εἰμί . πῶς γάρ ἄν ὑπό ὁ ὁ σῶμα κοινωνία εἰς ὁ ἐναντίος ἑαυτοῦ φύσις ἄγω μήτε ποιότης τις εἰμί ὁ σῶμα , μῆτις εἶδος , μήτε πάθος , μήτε δύναμις ; ἀλλά οὗτος μέν ἐάω , ἵνα μή ὁ πάρεργον ἐγώ γίγνομαι αὖ πολύς μέγας ἔργον ὅς προτίθημι . οὐδέ ὑπό ὁ ὁ σῶμα κακός δυναστεύω ὁ ψυχή ἐναργής ἐν μελαγχολία , καί φρένιτις , καί μανία φαίνω . ὁ μέν γάρ ἀγνοέω διά νόσημα σφεῖς τε αὐτός καί ὁ ἐπιτήδειος , ὅς ὁ τε Θουκυδίδης ἐκβαίνω πολύς φημί , ἐν τε ὁ λοιμώδης νόσος ὁ νῦν γίγνομαι ἔτος οὐ πολύς , ὅς καί ἐγώ θεάομαι , παραπλήσιος εἰμί δοκέω ὁ μή βλέπω διά λήμη , ἤ ὑπόχυσις , οὐδείς αὐτός ὁ ὀπτικός δύναμις πάσχω . ὁ δέ ἀντί εἷς τρεῖς βλέπω αὐτός ὁ ὀπτικός δύναμις εἰμί μέγας πάθος , ὅς ὁ φρενιτίζω ἔοικα .