galenus.institutio-logica 11
Αἱ δὲ ἄλλαι ἅπασαι συμπλοκαὶ τῶν προτάσεων ἐν ἑκάστῳ τῶν σχημάτων εἰσὶν ἀδόκιμοι συλλογισμός 〈 τ’ 〉 οὐδεὶς ἐξ αὐτῶν γίγνεται διὰ τὸ μηδὲν ἐξ ἀνάγκης περαίνεσθαι μήτε διαλεκτικῶς μήτε δι’ ἀποδείξεως · ἔνδειξιν μὲν γὰρ καλοῦσι τὴν ἐκ τῆς τοῦ πράγματος φύσεως εὕρεσιν τοῦ ζητουμένου κατ’ ἀκολουθίαν τῶν ἐναργῶς φαινομένων , ἀπόδειξιν δὲ λόγον 〈 δι’ 〉 ἀληθῶν λημμάτων περαίνοντα . γίγνονται δὲ καθ’ ἕκαστον σχῆμα συζυγίαι τῶν προτάσεων { ις } διὰ τὸ { δ } εἶναι καθ’ ἕκαστον σχῆμα , δύο μὲν τὰς καθόλου , δύο δὲ τὰς ἐν μέρει , καὶ πλείους τῇ λέξει φαίνονται · 〈 δεῖ 〉 δὲ πρὸς ἐκείνας γυμνάζεσθαι καὶ γνωρίζειν αὐτάς , ὡς ἐν τῷ Περὶ τῶν ἰσοδυναμουσῶν προτάσεων εἴρηται γράμματι · 〈 τὸ 〉 νῦν γὰρ ὑπογραφή ἐστι τῆς λογικῆς θεωρίας , οὐ κατὰ διέξοδον διδασκαλία . τοῖς δὲ διῃρημένοις { ιδ } συλλογισμοῖς ἴδιον ἑκάστου συμπέρασμα ἔχοντος καὶ ἄλλαι τινὲς συναληθεύουσι προτάσεις , αἱ μὲν περιεχόμεναι τοῖς συμπεράσμασιν αὐτῶν , αἱ δὲ ἐξ ἀνάγκης συναληθευόμεναι · περιέχεται μὲν ἐν τοῖς καθόλου συμπεράσμασι 〈 τὰ ἐπὶ μέρους , ταῖς δὲ καθόλου καταφατικαῖς προτάσεσι 〉 καὶ ἐπὶ μέρους προτάσεις ἕπονται κατ’ ἀντιστροφὴν συναληθευόμεναι . καὶ διὰ τοῦτο τοῖς ἐν τῷ πρώτῳ σχήματι συλλογισμοῖς τῷ μὲν πρώτῳ καὶ δευτέρῳ καθόλου συμπέρασμα ἔχουσιν αἱ ἐπὶ μέρους περιέχονται προτάσεις , τῷ μὲν γὰρ πρώτῳ ἡ ἐπὶ μέρους καταφατική , τῷ δὲ δευτέρῳ [ τῇ καθόλου στερητικῇ ] ἡ ἐπὶ μέρους ἀποφατική * * * * . καὶ μὴν καί τισι τῶν ἀδοκίμων συζυγιῶν οὐκ ἐξ εὐθείας μὲν ἕπεται συμπέρασμά τι καθάπερ ταῖς εἰρημέναις ιδ ταῖς τοὺς συλλογισμοὺς ἐργαζομέναις , ἀντιστραφεισῶν δὲ τῶν προτάσεων ἕπεται . κατὰ γοῦν τὸ { α } σχῆμα τῆς μὲν πρὸς τῷ μείζονι τῶν ὅρων προτάσεως καταφατικῆς οὔσης εἴτ’ οὖν ἐπὶ μέρους εἴτ’ οὖν καθόλου , 〈 τῆς δὲ πρὸς τῷ ἐλάττονι καθόλου 〉 στερητικῆς ἐξ εὐθείας μὲν οὐ γίγνεται συλλογισμὸς 〈 τοῦ 〉 μείζονος τῶν ὅρων πρὸς 〈 τὸν 〉 ἐλάττονα · τῶν 〈 δὲ 〉 προτάσεων ἀντιστραφεισῶν συμπέρασμα δόκιμον γίγνεται τὸ τὸν ὅρον δηλοῦν τὸν ἐλάττονα πρὸς τῷ μείζονι κατὰ τὸν τέταρτον τῶν ἐν αὐτῷ συλλογισμῶν , ὃς ἐκ καθόλου στερητικῆς προτάσεως καὶ ἐπὶ μέρους καταφατικῆς ἐπὶ μέρους ἀποφατικὸν ἔχει συμπέρασμα . κατὰ δὲ τὸ { β } σχῆμα καὶ { γ } οὐδὲν γίγνεται τοιοῦτον ἐξ ἀντιστροφῆς τῶν προτάσεων , ἐκ μέντοι τῆς τοῦ συμπεράσματος ἀντιστροφῆς ἐν τῷ τρίτῳ σχήματι κατὰ τὸν τρίτον συλλογισμὸν γίγνεται μόνον · οἱ μὲν γὰρ ἐν τῷ { β } σχήματι πρῶτοι δύο πρὸς ἀλλήλους ἀντιστρέφουσι τῷ συμπεράσματι , οἱ δὲ 〈 ἐν 〉 τῷ τρίτῳ δύο τρίτος τε καὶ τέταρτος · ἐμπεριέχονταί γε μὴν 〈 οἱ 〉 ἐπὶ μέρους , ὡς ἐν τοῖς κατὰ τὸ { α } καὶ τὸ { β } σχῆμα πρώτοις δύο συλλογισμοῖς , οὕτως τοῖς κατὰ τοῦτο .
Lemmas: ὁ δέ ἄλλος ἅπας συμπλοκή ὁ πρότασις ἐν ἕκαστος ὁ σχῆμα εἰμί ἀδόκιμος συλλογισμός 〈 τε 〉 οὐδείς ἐκ αὐτός γίγνομαι διά ὁ μηδείς ἐκ ἀνάγκη περαίνω μήτε διαλεκτικός μήτε διά ἀπόδειξις · ἔνδειξις μέν γάρ καλέω ὁ ἐκ ὁ ὁ πρᾶγμα φύσις εὕρεσις ὁ ζητέω κατά ἀκολουθία ὁ ἐναργής φαίνω , ἀπόδειξις δέ λόγος 〈 διά 〉 ἀληθής λῆμμα περαίνω . γίγνομαι δέ κατά ἕκαστος σχῆμα συζυγία ὁ πρότασις { ἴς } διά ὁ { δ } εἰμί κατά ἕκαστος σχῆμα , δύο μέν ὁ καθόλου , δύο δέ ὁ ἐν μέρος , καί πολύς ὁ λέξις φαίνω · 〈 δέω 〉 δέ πρός ἐκεῖνος γυμνάζω καί γνωρίζω αὐτός , ὡς ἐν ὁ Περι ὁ ἰσοδυναμέω πρότασις λέγω γράμμα · 〈 ὁ 〉 νῦν γάρ ὑπογραφή εἰμί ὁ λογικός θεωρία , οὐ κατά διέξοδος διδασκαλία . ὁ δέ διαλέγω { ὁράω } συλλογισμός ἴδιος ἕκαστος συμπέρασμα ἔχω καί ἄλλος τις συναληθεύω πρότασις , ὁ μέν περιέχω ὁ συμπέρασμα αὐτός , ὁ δέ ἐκ ἀνάγκη συναληθεύω · περιέχω μέν ἐν ὁ καθόλου συμπέρασμα 〈 ὁ ἐπί μέρος , ὁ δέ καθόλου καταφατικός πρότασις 〉 καί ἐπί μέρος πρότασις ἕπομαι κατά ἀντιστροφή συναληθεύω . καί διά οὗτος ὁ ἐν ὁ πρῶτος σχῆμα συλλογισμός ὁ μέν πρῶτος καί δεύτερος καθόλου συμπέρασμα ἔχω ὁ ἐπί μέρος περιέχω πρότασις , ὁ μέν γάρ πρῶτος ὁ ἐπί μέρος καταφατικός , ὁ δέ δεύτερος [ ὁ καθόλου στερητικός ] ὁ ἐπί μέρος ἀποφατικός * * * * . καί μήν καί τις ὁ ἀδόκιμος συζυγία οὐ ἐκ εὐθεῖα μέν ἕπομαι συμπέρασμα τις καθά ὁ λέγω ιδʹ ὁ ὁ συλλογισμός ἐργάζομαι , ἀντιστρέφω δέ ὁ πρότασις ἕπομαι . κατά γοῦν ὁ { α } σχῆμα ὁ μέν πρός ὁ μέγας ὁ ὅρος πρότασις καταφατικός εἰμί εἶτα οὖν ἐπί μέρος εἴτε οὖν καθόλου , 〈 ὁ δέ πρός ὁ ἐλαχύς καθόλου 〉 στερητικός ἐκ εὐθύς μέν οὐ γίγνομαι συλλογισμός 〈 ὁ 〉 μέγας ὁ ὅρος πρός 〈 ὁ 〉 ἐλαχύς · ὁ 〈 δέ 〉 πρότασις ἀντιστρέφω συμπέρασμα δόκιμος γίγνομαι ὁ ὁ ὅρος δηλόω ὁ ἐλαχύς πρός ὁ μέγας κατά ὁ τέταρτος ὁ ἐν αὐτός συλλογισμός , ὅς ἐκ καθόλου στερητικός πρότασις καί ἐπί μέρος καταφατικός ἐπί μέρος ἀποφατικός ἔχω συμπέρασμα . κατά δέ ὁ { β } σχῆμα καί { γ } οὐδείς γίγνομαι τοιοῦτος ἐκ ἀντιστροφή ὁ πρότασις , ἐκ μέντοι ὁ ὁ συμπέρασμα ἀντιστροφή ἐν ὁ τρίτος σχῆμα κατά ὁ τρίτος συλλογισμός γίγνομαι μόνος · ὁ μέν γάρ ἐν ὁ { β } σχῆμα πρῶτος δύο πρός ἀλλήλων ἀντιστρέφω ὁ συμπέρασμα , ὁ δέ 〈 ἐν 〉 ὁ τρίτος δύο τρίτος τε καί τέταρτος · ἐμπεριέχω γε μήν 〈 ὁ 〉 ἐπί μέρος , ὡς ἐν ὁ κατά ὁ { α } καί ὁ { β } σχῆμα πρῶτος δύο συλλογισμός , οὕτως ὁ κατά οὗτος .