galenus.institutio-logica 14
Ὃ δ’ ἐστὶ μέγιστόν τε καὶ πρῶτον ἐφ’ ἑκάστου τῶν μὴ φαινομένων αἰσθήσει , τὸ κατὰ τὴν ὕπαρξιν ἤτοι οὐσίαν † γίγνεται μὴ εἶναι ζήτημ’ ἐστίν , ἐν ᾧ γε τὰ τοιαῦτα προβάλλεται · ἆρά γ’ εἱμαρμένη ἔστιν ; ἆρά γε πρόνοια ἔστιν ; ἆρά γε θεοὶ εἰσίν ; ἆρά γε κενὸν ἔστιν ; ἐν οἷς προβλήμασι μάλιστα χρώμεθα ταῖς ὑποθετικαῖς προτάσεσιν , ἃς 〈 εἰς τὰς 〉 κατὰ συνέχειαν καὶ κατὰ διαίρεσιν ἔτεμον οἱ παλαιοί · καλοῦσι δὲ τὰς μὲν κατὰ συνέχειαν οἱ Στωικοὶ συνημμένα ἀξιώματα , τὰς δὲ κατὰ διαίρεσιν διεζευγμένα , καὶ συμφωνεῖταί γε αὐτοῖς δύο μὲν γίγνεσθαι συλλογισμοὺς κατὰ τὸ συνημμένον ἀξίωμα , δύο δὲ κατὰ τὸ διεζευγμένον . ὅτι δὲ δι’ ἀποφατικοῦ συμπεπλεγμένου συλλογισμὸς εἰς ἀπόδειξιν χρήσιμος οὐδὲ εἷς ἐστι , καθάπερ γε καὶ ὅτι μηδ’ ἕκτος τίς ἐστιν ἢ { ζ } ἢ { η } ἢ { θ } ἤ τις ἄλλος ὡς ἐκεῖνοι λέγουσι συλλογισμός , ἀποδέδεικται δι’ ἑτέρων , ἀλλὰ νῦν πρόκειται τὰ χρήσιμα μόνον αὐτὰ διέρχεσθαι παραλιπόντας τοὺς ἐλέγχους τῶν περιττῶς προστιθεμένων . τρίτον οὖν ἀναπόδεικτον τῶν περὶ τὸν Χρύσιππον ἡγουμένων ἐξ ἀποφατικοῦ συμπεπλεγμένου καὶ θατέρου τῶν ἐν αὐτῷ τὸ ἀντικείμενον τοῦ λοιποῦ περαίνοντα , ὡς ἐπὶ τῶν τοιούτων ἔχει ‘〈οὐχὶ 〉 καὶ Ἀθήνησίν ἐστι καὶ Ἰσθμοῖ Δίων · † καὶ τοῦδε παιδίον μὲν εἰς πολλὰς τῶν καθ’ ὅλον τὸν βίον ἀποδείξ(εις ε)ἶν(α)ι χρήσιμον ἄχρι καὶ τῶν δικαστηρίων . ἐπεὶ δὲ τῶν μαχομένων ἀλλήλοις πραγμάτων τε καὶ λόγων ἕνια μὲν ὁλόκληρόν τε καὶ τελείαν ἔχει τὴν μάχην μήθ’ ὑπάρχειν ἅμα μήτ’ οὐχ ὑπάρχειν δυνάμενα , τινὰ δὲ ἐξ ἡμίσεος ὑπάρχειν μὲν ἅμα μὴ δυνάμενα , μὴ ὑπάρχειν δὲ ἅμα δυνάμενα , διὰ τοῦτο τὰ μὲν κατὰ τὴν τελείαν μάχην τὴν τοῦ διεζευγμένου προσηγορίαν καλεῖν ἠξίωκα , τὰ δὲ 〈 κατὰ 〉 τὴν ἐλλιπῆ τὴν τῆς μάχης ἁπλῶς ἢ καὶ μετὰ προσθήκης ἐλλιποῦς μάχης . ἐν τούτοις οὖν τοῖς πράγμασιν ὁ εἰρημένος συλλογισμὸς χρήσιμός ἐστι τῇ μὲν αὐτῇ λέξει χρώμενος ᾗ Χρύσιππος , οὐ μὴν ἐπὶ συμπεπλεγμένῳ συνιστάμενος ἀλλ’ ἐπὶ τοῖς μαχομένοις · ᾧ καὶ διαφοραὶ πάμπολλαι κατὰ τὸ συμπεπλεγμένον ἀξίωμα ( συν)ίστανται . τριῶν γὰρ οὐσῶν διαφορῶν ἐν τοῖς πράγμασι , μιᾶς μὲν τῆς κατὰ τὴν μάχην ἐπὶ τῶν μηδέποτε συνυπαρχόντων , ἑτέρας δὲ τῆς κατὰ τὴν ἀκολουθίαν ἐπὶ τῶν ἀεὶ 〈 συνυπαρχόντων , τρίτης δὲ τῆς τῶν ποτὲ μὲν συνυπαρχόντων ποτὲ δὲ 〉 μὴ συνυπαρχόντων , ὅσα μήτε τὴν ἀκολουθίαν ἀναγκαί(αν ) ἔχει μήτε τὴν μάχην , τὸ συμπεπλεγμένον ἀξίωμα συνίστησιν , ὁποῖα τὰ τοιαῦτά ἐστι ‘Δίων περιπατεῖ καὶ Θέων διαλέγεται’ · δῆλον δὲ καὶ τὸ ἀποφατικὸν αὐτοῦ τοιοῦτον ἐσόμενον ‘οὐχὶ καὶ Δίων περιπατεῖ 〈 καὶ Θέων διαλέγεται’ . ἡ δὲ πρόσληψις ‘ἀλλὰ μὴν Δίων περιπατεῖ’ , 〉 ἔτι δὲ ‘ἀλλὰ μὴν Θέων διαλέγεται’ · συμπέρασμα δὲ κατὰ μὲν τὴν ἑτέραν πρόσληψιν ‘οὐκ ἄρα Θέων διαλέγεται’ , κατὰ δὲ τὴν ἑτέραν ‘οὐκ ἄρα Δίων περιπατεῖ’ · πρὸς ἀπόδειξιν δὲ ἡ τοιαύτη τῶν ὑλ(ῶν ) δέδεικται καὶ παντάπασιν ἄχρηστος οὖσα . ταῦτα μὲν οὖν ἴσως καὶ πλείω τοῦ δέοντος ὡς προκειμένης ἡμῖν βραχυλογίας εἴρηται σαφηνείας ἕνεκεν , ἔλθωμεν δὲ αὖθις ἐπὶ τὸ προκείμενον , ὡς εἰ καὶ μηδὲν εἴρητο τῶν παραφθεγμάτων . οἱ γὰρ ἐξ ὑποθετικῶν προτάσεων γιγνόμενοι συλλογισμοὶ κατὰ μετάβασιν ἀφ’ ἑτέρου πράγματος ἐφ’ ἕτερον ἐπιτελοῦν〈ται 〉 δι’ ἀκολουθίας ἢ μάχης ἤτοι γ’ ἐλλιποῦς ἑκατέρας ἢ τελείας , καὶ τρίτον παρὰ ταύτας γένος οὐδέν ἐστι τῆς ἀφ’ ἑτέρου μεταβάσεως ἐφ’ ἕτερον εἰς ἀπόδειξιν χρήσιμον . ἔσονται δὴ δύο μὲν ἐκ τῆς τελείας ἀκολουθίας συλλογισμοί , καθάπερ γε κἀκ τῆς τελείας μάχης ἕτεροι δύο , καὶ καλείσθωσαν οἱ μὲν ἐκ τῆς ἀκολουθίας πρῶτός τε καὶ δεύτερος , οἱ δ’ ἐκ τῆς μάχης τέταρτος καὶ πέμπτος , ἐπειδὴ Χρύσιππος οὕτως ἔθετο , { γ } δὲ κατὰ τὴν λέξιν ὁ αὐτὸς τῷ Χρυσίππῳ , κατὰ δὲ τὴν τῶν αἰτητῶν φύσιν οὐχ ὁ αὐτός · οὐχ 〈 ὡς 〉 ᾤετο γὰρ ἐξ ἀποφατικοῦ 〈 συμπεπλεγμένου , ἀλλ’ ἐκ 〉 μάχης ἐλλιποῦς ἡ γένεσις αὐτῷ καταφατικὴν ἔχοντι μίαν πρόσληψιν , οὐχ ὥσπερ οἱ ἐξ ἀκολουθίας τελείας 〈 καὶ μάχης τελείας 〉 ἑκάτερος δύο .
Lemmas: ὅς δέ εἰμί μέγας τε καί πρῶτος ἐπί ἕκαστος ὁ μή φαίνω αἴσθησις , ὁ κατά ὁ ὕπαρξις ἤτοι οὐσία † γίγνομαι μή εἰμί ζήτημα εἰμί , ἐν ὅς γε ὁ τοιοῦτος προβάλλω · ἆρα γε μείρομαι εἰμί ; ἆρα γε πρόνοια εἰμί ; ἆρα γε θεός εἰμί ; ἆρα γε κενός εἰμί ; ἐν ὅς πρόβλημα μάλα χράω ὁ ὑποθετικός πρότασις , ὅς 〈 εἰς ὁ 〉 κατά συνέχεια καί κατά διαίρεσις τέμνω ὁ παλαιός · καλέω δέ ὁ μέν κατά συνέχεια ὁ Στωϊκός συνάπτω ἀξίωμα , ὁ δέ κατά διαίρεσις διαζεύγνυμαι , καί συμφωνέω γε αὐτός δύο μέν γίγνομαι συλλογισμός κατά ὁ συνάπτω ἀξίωμα , δύο δέ κατά ὁ διαζεύγνυμαι . ὅτι δέ διά ἀποφατικός συμπλέκω συλλογισμός εἰς ἀπόδειξις χρήσιμος οὐδέ εἷς εἰμί , καθά γε καί ὅτι μηδέ ἕκτος τις εἰμί ἤ { ζ̅ } ἤ { η̅ } ἤ { θ̅ } ἤ τις ἄλλος ὡς ἐκεῖνος λέγω συλλογισμός , ἀποδείκνυμι διά ἕτερος , ἀλλά νῦν πρόκειμαι ὁ χρήσιμος μόνος αὐτός διέρχομαι παραλείπω ὁ ἔλεγχος ὁ περισσός προστίθημι . τρίτος οὖν ἀναπόδεικτος ὁ περί ὁ Χρύσιππος ἡγέομαι ἐκ ἀποφατικός συμπλέκω καί ἕτερος ὁ ἐν αὐτός ὁ ἀντίκειμαι ὁ λοιπός περαίνω , ὡς ἐπί ὁ τοιοῦτος ἔχω ‘〈οὐχὶ 〉 καί Ἀθήνησι εἰμί καί Ἰσθμοῖ Δίων · † καί ὅδε παιδίον μέν εἰς πολύς ὁ κατά ὅλος ὁ βίος ἀποδείκνυμι εἰμί χρήσιμος ἄχρι καί ὁ δικαστήριον . ἐπεί δέ ὁ μάχομαι ἀλλήλων πρᾶγμα τε καί λόγος ἕνος μέν ὁλόκληρος τε καί τέλειος ἔχω ὁ μάχη μήτε ὑπάρχω ἅμα μήτε οὐ ὑπάρχω δύναμαι , τις δέ ἐκ ἥμισυς ὑπάρχω μέν ἅμα μή δύναμαι , μή ὑπάρχω δέ ἅμα δύναμαι , διά οὗτος ὁ μέν κατά ὁ τέλειος μάχη ὁ ὁ διαζεύγνυμαι προσηγορία καλέω ἀξιόω , ὁ δέ 〈 κατά 〉 ὁ ἐλλιπής ὁ ὁ μάχη ἁπλῶς ἤ καί μετά προσθήκη ἐλλιπής μάχη . ἐν οὗτος οὖν ὁ πρᾶγμα ὁ λέγω συλλογισμός χρήσιμος εἰμί ὁ μέν αὐτός λέξις χράω ὅς Χρύσιππος , οὐ μήν ἐπί συμπλέκω συνίστημι ἀλλά ἐπί ὁ μάχομαι · ὅς καί διαφορά πάμπολυς κατά ὁ συμπλέκω ἀξίωμα ( συνίστημι . τρεῖς γάρ εἰμί διαφορά ἐν ὁ πρᾶγμα , εἷς μέν ὁ κατά ὁ μάχη ἐπί ὁ μηδέποτε συνυπάρχω , ἕτερος δέ ὁ κατά ὁ ἀκολουθία ἐπί ὁ ἀεί 〈 συνυπάρχω , τρίτος δέ ὁ ὁ ποτέ μέν συνυπάρχω ποτέ δέ 〉 μή συνυπάρχω , ὅσος μήτε ὁ ἀκολουθία ἀναγκαῖος ) ἔχω μήτε ὁ μάχη , ὁ συμπλέκω ἀξίωμα συνίστημι , ὁποῖος ὁ τοιοῦτος εἰμί Δίων περιπατέω καί Θέων διαλέγω · δῆλος δέ καί ὁ ἀποφατικός αὐτός τοιοῦτος εἰμί οὐχί καί Δίων περιπατέω 〈 καί Θέων διαλέγω . ὁ δέ πρόσληψις ἀλλά μήν Δίων περιπατέω , 〉 ἔτι δέ ἀλλά μήν Θέων διαλέγω · συμπέρασμα δέ κατά μέν ὁ ἕτερος πρόσληψις οὐ ἄρα Θέων διαλέγω , κατά δέ ὁ ἕτερος οὐ ἄρα Δίων περιπατέω · πρός ἀπόδειξις δέ ὁ τοιοῦτος ὁ ὑλ(ῶν ) δείκνυμι καί παντάπασι ἄχρηστος εἰμί . οὗτος μέν οὖν ἴσως καί πολύς ὁ δέω ὡς πρόκειμαι ἐγώ βραχυλογία λέγω σαφήνεια ἕνεκα , ἔρχομαι δέ αὖθις ἐπί ὁ πρόκειμαι , ὡς εἰ καί μηδείς λέγω ὁ παράφθεγμα . ὁ γάρ ἐκ ὑποθετικός πρότασις γίγνομαι συλλογισμός κατά μετάβασις ἀπό ἕτερος πρᾶγμα ἐπί ἕτερος ἐπιτελέω 〉 διά ἀκολουθία ἤ μάχη ἤτοι γε ἐλλιπής ἑκάτερος ἤ τέλειος , καί τρίτος παρά οὗτος γένος οὐδείς εἰμί ὁ ἀπό ἕτερος μετάβασις ἐπί ἕτερος εἰς ἀπόδειξις χρήσιμος . εἰμί δή δύο μέν ἐκ ὁ τέλειος ἀκολουθία συλλογισμός , καθά γε ἐκ ὁ τέλειος μάχη ἕτερος δύο , καί καλέω ὁ μέν ἐκ ὁ ἀκολουθία πρῶτος τε καί δεύτερος , ὁ δέ ἐκ ὁ μάχη τέταρτος καί πέμπτος , ἐπειδή Χρύσιππος οὕτως τίθημι , { γ } δέ κατά ὁ λέξις ὁ αὐτός ὁ Χρύσιππος , κατά δέ ὁ ὁ αἰτητής φύσις οὐ ὁ αὐτός · οὐ 〈 ὡς 〉 οἴομαι γάρ ἐκ ἀποφατικός 〈 συμπλέκω , ἀλλά ἐκ 〉 μάχη ἐλλιπής ὁ γένεσις αὐτός καταφατικός ἔχω εἷς πρόσληψις , οὐ ὥσπερ ὁ ἐκ ἀκολουθία τέλειος 〈 καί μάχη τέλειος 〉 ἑκάτερος δύο .