galenus.institutio-logica 6
Ἀντικεῖσθαι δὲ ἀλλήλοις συμπέρασμα καὶ πρότασιν ὀνομάζομεν ὧν ἐστι τελεία μάχη , καὶ χρὴ πάντως αὐτῶν εἶναι μὲν τὸ ἕτερον , οὐκ εἶναι δὲ θάτερον . ἐπὶ μὲν οὖν τῶν ὑποθετικῶν προτάσεων ἀποφάσει πλεονεκτεῖ τὸ ἕτερον αὐτῶν , ἐπὶ δὲ τῶν κατηγορικῶν ἔνθα μὲν πρόσκειται τὸ πᾶς , 〈 προτάξομεν 〉 ἀπόφασιν τούτου · κατ(ὰ δὲ ) τὴν ‘Σωκράτης περιπατεῖ’ τοῦ κατηγορουμένου προτάξομεν τὴν ἀπόφασιν , ὡς γενέσθαι τὸν λόγον τοιόνδε ‘Σωκράτης οὐ περιπατεῖ’ · τῆς δὲ καθόλου στερητικῆς οὐ δεησόμεθα προτάττειν ἀπόφασιν , ἀντικειμένην ἔχοντες αὐ〈τῇ 〉 τὴν ἐν μέρει καταφατικήν , ὥσπερ γε καὶ τῇ τοιαύτῃ καταφατικῇ τὴν καθόλου στερητικήν , ὥστε 〈 οὐδὲ 〉 ταύτης ἀπόφασιν προτάξομεν . ὀνομάζονται δὲ αἱ τοιαῦται προτάσεις ἅπασαι σύνοροι , διότι κοινωνοῦσι τοῖς ὅροις † ἀτοκίας · 〈 ἀνα〉στρέφουσαι μὲν αὐτῶν πρὸς ἀλλήλας κατὰ τὴν ἐνάλλαξιν τῆς λέξεως τῶν ὅρων , τουτέστιν ὅταν ὁ μὲν ὑποκείμενος γένηται κατηγορούμενος , ὁ κατηγορούμενος δὲ ὑποκείμενος · ἀντιστρέφουσι δὲ μετὰ τῆς τοιαύτης ἐναλλάξεως συναληθευόμεναι , ἡ μὲν καθόλου στερητικὴ πρὸς ἑαυτήν , ὥσπερ γε καὶ ἡ κατὰ μέρος καταφατικὴ πρὸς τὴν ἐν μέρει , λοιπὴ δὲ ἡ κατὰ μέρος ἀποφατικὴ πρὸς οὐδεμίαν ἀντιστρέφει . κατὰ μέντοι τὰς ὑποθετικὰς προτάσεις ἡ μὲν ἀναστροφὴ γίγνεται τῆς λέξεως τῶν ὅρων ὑπαλλαττομένης , ἡ δὲ ἀντιστροφὴ μετὰ ἀντιθέσεως αὐτῶν · τὸ γὰρ ‘εἰ ἡμέρα ἐστί , φῶς ἐστιν’ ἀναστρέφει 〈 μὲν πρὸς τὸ 〉 ‘εἰ φῶς ἐστιν , ἡμέρα ἐστίν’ , 〈 ἀντιστρέφει δὲ πρὸς τὸ ‘εἰ μὴ φῶς ἐστιν , οὐδὲ ἡμέρα ἐστί’ . 〉 τοιαύτη μὲν ἐν ταῖς προτάσεσιν ἡ ἀντιστροφή · συλλογισμοὶ δὲ ἀλλήλοις ἀντιστρέφουσιν οἱ διλήμματοι ὧν ἓν λῆμμα κοινόν , τὸ δὲ λοιπὸν καθ’ ἕτερον ἀντίκειται τῷ τοῦ λοιποῦ συμπεράσματι · κατὰ δὲ τοὺς πολυλημμάτους οὐχ ἁπλῶς ἐροῦμεν [ ἀλλὰ ] ‘ἓν λῆμμα’ , ἀλλὰ προσθήσομέν οἱ ‘ἢ πλείω’ , τὸν ὅλον λόγον ποιοῦντες τοιοῦτον ‘ἀντιστρέφει [ δὲ ] λόγος λόγῳ , ὧν ἓν 〈 ἢ 〉 πλείω λήμματα κοινά , τὸ δὲ λοιπὸ(ν καθ’ ἕτερο)ν ἀντίκειται τῷ τοῦ λοιποῦ συμπεράσματι’ . καὶ μὴν κἀπὶ τῶν τρόπων ὁμοίως ἔ(χει ) · ὀνομάζουσι δὲ τρόπον οἱ διαλεκτικοὶ τὰ τῶν λόγων σχήματα , οἷον ἐπὶ μὲν τοῦ ( ἐκ συνημ)μένου καὶ τοῦ ἡγουμένου τὸ λῆγον περαίνοντος , ὃν ὁ Χρύσιππος ὀνομάζει πρῶτον ἀναπόδεικτον , ὁ τοιοῦτος τρόπος ἐστίν ‘εἰ τὸ { α } , τὸ { β } · τὸ δὲ { α } · τὸ ἄρα { β}’ · ἐπὶ δὲ τοῦ ἐκ συνημμένου 〈 καὶ τοῦ 〉 ἀντικειμένου τῷ εἰς ὃ λήγει τὸ τοῦ ἡγουμένου ἀντικείμενον ἐπιφέροντος , ὃν καὶ αὐτὸν ὁ Χρύσιππος δεύτερον ἀναπόδεικτον ὀνομάζει , τοιοῦτός [ δ’ ] ἐστιν ‘εἰ τὸ { α } , τὸ { β } · οὐχὶ δὲ τὸ δεύτερον · οὐκ ἄρα τὸ πρῶτον’ , ὥσπερ γε κἀπὶ τοῦ τρίτου κατὰ τοῦτον , ὃς ἐξ ἀποφατικοῦ συμπεπλεγμένου καὶ ἑνὸς τῶν ἐν αὐτῷ τὸ ἀντικείμενον τοῦ λοιποῦ παρέχει , τοιοῦτος ὁ τρόπος ἐστίν ‘οὐχ ἅμα τὸ { α } καὶ τὸ { β } · 〈 τὸ δὲ { α } · οὐκ ἄρα τὸ { β}〉’ · ὁμοίως δὲ κἀπὶ τοῦ τετάρτου κατὰ τὸν αὐτόν , ὃς ἐκ διεζευγμένου καὶ ἑνὸς τῶν ἐν αὐτῷ τοῦ λοιποῦ τὸ ἀντικείμενον ἐπιφέρει , τοιοῦτός τις ὁ τρόπος ἐστίν ‘ἤτοι τὸ { α } ἢ τὸ { β } · τὸ δὲ [ { ε } ] { α } · οὐκ ἄρα τὸ { β}’ · καὶ τοίνυν κἀπὶ τοῦ πέμπτου , ὃς 〈 ἐκ 〉 διεζευγμένου καὶ τοῦ ἀντικειμένου ἑνὸς τῶν ἐν αὐτῷ τὸ λοιπὸν ἐπιφέρει , τοιοῦτός [ δέ ] ἐστιν ὁ τρόπος ‘ἤτοι τὸ { α } ἢ τὸ { β } · 〈 οὐχὶ δὲ τὸ { α } · τὸ ἄρα { β}〉’ · καὶ τοίνυν ὥσπερ τὰ λήμματα συναληθεύεται κατὰ τὴν ἀντιστροφήν , οὕτω καὶ τοῖς ἀληθέσι λόγοις καὶ τρόποις ὑπάρχει συλλογιστικοῖς εἶναι , ὥστε τὸν ἀντιστρέφοντα τῷ συλλογιστικῷ τρόπῳ συλλογιστικὸν εἶναι καὶ αὐτόν . ὑπὸ μὲν οὖν τῶν ὑποθετικῶν προτάσεων ὅνπερ τρόπον οἱ συλλογισμοὶ γίγνονται , δέδεικται πλὴν ἑνὸς τρόπου τοῦ κατὰ τὸ παραδιεζευγμένον , ἐφ’ οὗ διττὴ τῶν προσλήψεών ἐστιν ἡ διαφορά · ἤτοι γὰρ οὐχ ὑπάρχειν ἅπαντα πλὴν ἑνὸς προσλαβόντες ὑπάρχειν ἐροῦμεν ἐκεῖνο τὸ ἓν 〈 ἢ εἰ προσλάβοι τις οὐχ ὑπάρχειν τὸ ἕν , 〉 πλείω καταλίποιτ’ ἄρα , διεζευγμένον ἐξ αὐτῶν ἔσται συμπέρασμα .
Lemmas: ἀντίκειμαι δέ ἀλλήλων συμπέρασμα καί πρότασις ὀνομάζω ὅς εἰμί τέλειος μάχη , καί χρή πάντως αὐτός εἰμί μέν ὁ ἕτερος , οὐ εἰμί δέ ἕτερος . ἐπί μέν οὖν ὁ ὑποθετικός πρότασις ἀπόφασις πλεονεκτέω ὁ ἕτερος αὐτός , ἐπί δέ ὁ κατηγορικός ἔνθα μέν πρόσκειμαι ὁ πᾶς , 〈 προσάγω 〉 ἀπόφασις οὗτος · κατά δέ ) ὁ Σωκράτης περιπατέω ὁ κατηγορέω προσάγω ὁ ἀπόφασις , ὡς γίγνομαι ὁ λόγος τοιόσδε Σωκράτης οὐ περιπατέω · ὁ δέ καθόλου στερητικός οὐ δέω προτάσσω ἀπόφασις , ἀντίκειμαι ἔχω αὐτός 〉 ὁ ἐν μέρος καταφατικός , ὥσπερ γε καί ὁ τοιοῦτος καταφατικός ὁ καθόλου στερητικός , ὥστε 〈 οὐδέ 〉 οὗτος ἀπόφασις προσάγω . ὀνομάζω δέ ὁ τοιοῦτος πρότασις ἅπας σύνορος , διότι κοινωνέω ὁ ὅρος † ἀτοκία · 〈 ἀναστρέφω μέν αὐτός πρός ἀλλήλων κατά ὁ ἐνάλλαξις ὁ λέξις ὁ ὅρος , τουτέστι ὅταν ὁ μέν ὑπόκειμαι γίγνομαι κατηγορέω , ὁ κατηγορέω δέ ὑπόκειμαι · ἀντιστρέφω δέ μετά ὁ τοιοῦτος ἐνάλλαξις συναληθεύω , ὁ μέν καθόλου στερητικός πρός ἑαυτοῦ , ὥσπερ γε καί ὁ κατά μέρος καταφατικός πρός ὁ ἐν μέρος , λοιπός δέ ὁ κατά μέρος ἀποφατικός πρός οὐδείς ἀντιστρέφω . κατά μέντοι ὁ ὑποθετικός πρότασις ὁ μέν ἀναστροφή γίγνομαι ὁ λέξις ὁ ὅρος ὑπαλλάσσω , ὁ δέ ἀντιστροφή μετά ἀντίθεσις αὐτός · ὁ γάρ ἰάομαι ἡμέρα εἰμί , φάος ἐστιν’ ἀναστρέφω 〈 μέν πρός ὁ 〉 ἰάομαι φάος εἰμί , ἡμέρα εἰμί , 〈 ἀντιστρέφω δέ πρός ὁ ἰάομαι μή φάος εἰμί , οὐδέ ἡμέρα ἑστία . 〉 τοιοῦτος μέν ἐν ὁ πρότασις ὁ ἀντιστροφή · συλλογισμός δέ ἀλλήλων ἀντιστρέφω ὁ διλήμματος ὅς εἷς λῆμμα κοινός , ὁ δέ λοιπός κατά ἕτερος ἀντίκειμαι ὁ ὁ λοιπός συμπέρασμα · κατά δέ ὁ πολυλήμματος οὐ ἁπλῶς λέγω [ ἀλλά ] ἔρχομαι λῆμμα , ἀλλά προστίθημι ὁ ἤ πλεῖος , ὁ ὅλος λόγος ποιέω τοιοῦτος ἀντιστρέφω [ δέ ] λόγος λόγος , ὅς εἷς 〈 ἤ 〉 πολύς λῆμμα κοινός , ὁ δέ λοιπός κατά ἕτερος ἀντίκειμαι ὁ ὁ λοιπός συμπέρασμα . καί μήν ἐπί ὁ τρόπος ὅμοιος ἔχω ) · ὀνομάζω δέ τρόπος ὁ διαλεκτικός ὁ ὁ λόγος σχῆμα , οἷος ἐπί μέν ὁ ( ἐκ συνάπτω καί ὁ ἡγέομαι ὁ λήγω περαίνω , ὅς ὁ Χρύσιππος ὀνομάζω πρῶτος ἀναπόδεικτος , ὁ τοιοῦτος τρόπος εἰμί ἰάομαι ὁ { α } , ὁ { β } · ὁ δέ { α } · ὁ ἄρα { βαίνω · ἐπί δέ ὁ ἐκ συνάπτω 〈 καί ὁ 〉 ἀντίκειμαι ὁ εἰς ὅς λήγω ὁ ὁ ἡγέομαι ἀντίκειμαι ἐπιφέρω , ὅς καί αὐτός ὁ Χρύσιππος δεύτερος ἀναπόδεικτος ὀνομάζω , τοιοῦτος [ δέ ] εἰμί ἰάομαι ὁ { α } , ὁ { β } · οὐ δέ ὁ δεύτερος · οὐ ἄρα ὁ πρῶτος , ὥσπερ γε ἐπί ὁ τρίτος κατά οὗτος , ὅς ἐκ ἀποφατικός συμπλέκω καί εἷς ὁ ἐν αὐτός ὁ ἀντίκειμαι ὁ λοιπός παρέχω , τοιοῦτος ὁ τρόπος εἰμί οὐ ἅμα ὁ { α } καί ὁ { β } · 〈 ὁ δέ { α } · οὐ ἄρα ὁ { βαίνω · ὅμοιος δέ ἐπί ὁ τέταρτος κατά ὁ αὐτός , ὅς ἐκ διαζεύγνυμαι καί εἷς ὁ ἐν αὐτός ὁ λοιπός ὁ ἀντίκειμαι ἐπιφέρω , τοιοῦτος τις ὁ τρόπος εἰμί ἄτος ὁ { α } ἤ ὁ { β } · ὁ δέ [ { ε } ] { α } · οὐ ἄρα ὁ { βαίνω · καί τοίνυν ἐπί ὁ πέμπτος , ὅς 〈 ἐκ 〉 διαζεύγνυμαι καί ὁ ἀντίκειμαι εἷς ὁ ἐν αὐτός ὁ λοιπός ἐπιφέρω , τοιοῦτος [ δέ ] εἰμί ὁ τρόπος ἄτος ὁ { α } ἤ ὁ { β } · 〈 οὐ δέ ὁ { α } · ὁ ἄρα { βαίνω · καί τοίνυν ὥσπερ ὁ λῆμμα συναληθεύω κατά ὁ ἀντιστροφή , οὕτως καί ὁ ἀληθής λόγος καί τρόπος ὑπάρχω συλλογιστικός εἰμί , ὥστε ὁ ἀντιστρέφω ὁ συλλογιστικός τρόπος συλλογιστικός εἰμί καί αὐτός . ὑπό μέν οὖν ὁ ὑποθετικός πρότασις ὅς τρόπος ὁ συλλογισμός γίγνομαι , δείκνυμι πλήν εἷς τρόπος ὁ κατά ὁ παραδιαζεύγνυμαι , ἐπί ὅς δισσός ὁ πρόσληψις εἰμί ὁ διαφορά · ἤτοι γάρ οὐ ὑπάρχω ἅπας πλήν εἷς προσλαμβάνω ὑπάρχω λέγω ἐκεῖνος ὁ εἷς 〈 ἤ εἰ προσλαμβάνω τις οὐ ὑπάρχω ὁ εἷς , 〉 πολύς καταλείπω ἄρα , διαζεύγνυμαι ἐκ αὐτός εἰμί συμπέρασμα .