galenus.institutio-logica 3
Γένος ἄλλο προτάσεών ἐστιν ἐν αἷς τὴν ἀπόφανσιν οὐ περὶ τῆς ὑπάρξεως ποιούμεθα τῶν πραγμάτων , ἀλλὰ περὶ τοῦ τίνος ὄντος τί ἐστι καὶ τίνος οὐκ ὄντος τί ἐστιν · ὑποθετικαὶ δὲ ὀνομαζέσθωσαν αἱ τοιαῦται προτάσεις , αἱ μέν , ὅταν τινὸς ἑτέρου ὄντος ἐξ ἀνάγκης εἶναι λέγωσι τόδε τι , κατὰ συνέχειαν , αἱ δέ , ὅταν ἤτοι μὴ ὄντος εἶναι ἢ [ μὴ ] ὄντος μὴ εἶναι , διαιρετικαί . λέγειν δὲ 〈 εἶναι 〉 ἢ ὑπάρχειν οὐ διαφέρει παρὰ τοῖς Ἕλλησιν ἅπασι τοῖς τε νῦν καὶ τοῖς παλαιοῖς , ὥσπερ οὐδὲ τὸ ὑφεστηκέναι · παρὰ τοῖς νῦν γὰρ καὶ τοῦτο κατὰ τῆς αὐτῆς ἐννοίας λέγεται · ἐπεὶ δὲ τῶν αἰσθητῶν πραγμάτων ἔχομεν μνήμας , ὅταν μὲν 〈 κατὰ 〉 κινήσεις ταύτας ποιησώμεθα καθάπερ εἰ τύχοι Ἀθηναίων , ὀνομαζέσθω τοῦτο ἡμῖν νόησις , ὅταν δὲ ἡσυχάζουσαι τύχωσιν , ἔννοιαι · τοιαῦται δ’ εἰσὶ καὶ ἄλλαι οὐκ ἐκ μνήμης τῶν αἰσθήσεων , ἀλλ’ ἔμφυτοι πᾶσιν ὑπάρχουσαι , καλοῦσι δὲ αὐτὰς οἱ παλαιοὶ τῶν φιλοσόφων , ὅταν ἑρμηνεύωνται διὰ φωνῆς , ἀξίωμα · πολλάκις μέντοι καὶ τὴν ἔννοιαν νόησιν ὀνομάζουσιν οἱ Ἕλληνες . μάλιστα μὲν οὖν ἐπειδὰν ὑπάρχον τι πιστεύηται δι’ ἕτερον ὑπάρχειν ἢ κατὰ συνέχειαν , ὑποθετικὴ πρὸς τῶν παλαιῶν φιλοσόφων ὀνομάζεται 〈 ἡ 〉 πρότασις , ἤδη δὲ καὶ ἐπειδὰν [ μέντοι ] διότι μὴ ἔστι τόδε , εἶναι τόδε νοῶμεν , οἷον 〈 ὅτι 〉 νὺξ οὐκ ἔστιν , ἡμέραν εἶναι · μάλιστα μὲν οὖν ὀνομάζουσι τὴν τοιαύτην πρότασιν διαιρετικήν , οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ διεζευγμένον ἀξίωμά τισι τῶν νεωτέρων φιλοσόφων ὀνομάζεται , καθάπερ γε καὶ συνημμένον τὸ ἕτερον εἶδος τῶν προτάσεων τῶν ὑποθετικῶν ἃς κατὰ συνέχειαν ἐλέγομεν γίγνεσθαι · οἰκειοτέρα δέ ἐστι λέξις τὸ [ τὰ ] διεζευγμένον τοῖς ἀξιώμασιν , ἃς δηλονότι διαιρετικὰς προτάσεις ἔφαμεν ὀνομάζεσθαι , διὰ τοῦ ἤτοι συνδέσμου — διαφέρει δὲ οὐδὲν ‘ἤ’ διὰ μιᾶς συλλαβῆς λέγειν ἢ διὰ δυοῖν — ( ἢ ) τοῖς συνημμένοις διὰ τοῦ εἰ 〈 ἢ ἐπεί , 〉 εἴπερ ἓν καὶ οὗτοι σημαίνουσιν . ὡς ὀνομάζεσθαι τὸν μὲν τοιοῦτον λόγον ‘ει’ ἡμέρα ἐστίν , ὁ ἥλιος ὑπὲρ γῆς ἐστιν’ συνημμένον ἀξίωμα κατά γε τοὺς νεωτέρους φιλοσόφους , κατὰ μέντοι τοὺς παλαιοὺς πρότασιν ὑποθετικὴν κατὰ συνέχειαν · τοὺς δέ γε τοιούτους ‘ἤτοι γ’ ἡμέρα ἐστὶν ἢ νύξ ἐστι’ διεζευγμένον μὲν ἀξίωμα παρὰ τοῖς νεωτέροις φιλοσόφοις , πρότασιν δὲ ὑποθετικὴν κατὰ διαίρεσιν παρὰ τοῖς παλαιοῖς . ἴσον δὲ ἡ διαιρετικὴ πρότασις δύναται τῷ τοιούτῳ λόγῳ ‘εἰ μὴ ἡμέρα ἐστί , νύξ ἐστιν’ , ὃν ἐν σχήματι λέξεως συνημμένῳ λεγόμενον , ὅσοι μὲν ταῖς φωναῖς μόνον προσέχουσι , συνημμένον ὀνομάζουσιν , ὅσοι δὲ τῇ φύσει τῶν πραγμάτων , διεζευγμένον · ὡσαύτως δὲ καὶ τὸ τοιοῦτον εἶδος τῆς λέξεως ‘εἰ μὴ νύξ ἐστιν , ἡμέρα ἐστίν’ διεζευγμένον ἐστὶν ἀξίωμα τῇ φύσει τῶν πραγμάτων αὐτῇ , συνημμένου δὲ ἰδέαν ἔχει τῇ λέξει .
Lemmas: γένος ἄλλος πρότασις εἰμί ἐν ὅς ὁ ἀπόφανσις οὐ περί ὁ ὕπαρξις ποιέω ὁ πρᾶγμα , ἀλλά περί ὁ τίς εἰμί τίς εἰμί καί τίς οὐ εἰμί τίς εἰμί · ὑποθετικός δέ ὀνομάζω ὁ τοιοῦτος πρότασις , ὁ μέν , ὅταν τις ἕτερος εἰμί ἐκ ἀνάγκη εἰμί λέγω ὅδε τις , κατά συνέχεια , ὁ δέ , ὅταν ἤτοι μή εἰμί εἰμί ἤ [ μή ] εἰμί μή εἰμί , διαιρετικός . λέγω δέ 〈 εἰμί 〉 ἤ ὑπάρχω οὐ διαφέρω παρά ὁ Ἕλλην ἅπας ὁ τε νῦν καί ὁ παλαιός , ὥσπερ οὐδέ ὁ ὑφίστημι · παρά ὁ νῦν γάρ καί οὗτος κατά ὁ αὐτός ἔννοια λέγω · ἐπεί δέ ὁ αἰσθητός πρᾶγμα ἔχω μνήμη , ὅταν μέν 〈 κατά 〉 κίνησις οὗτος ποιέω καθά εἰ τυγχάνω Ἀθηναῖος , ὀνομάζω οὗτος ἐγώ νόησις , ὅταν δέ ἡσυχάζω τυγχάνω , ἔννοια · τοιοῦτος δέ εἰμί καί ἄλλος οὐ ἐκ μνήμη ὁ αἴσθησις , ἀλλά ἔμφυτος πᾶς ὑπάρχω , καλέω δέ αὐτός ὁ παλαιός ὁ φιλόσοφος , ὅταν ἑρμηνεύω διά φωνή , ἀξίωμα · πολλάκις μέντοι καί ὁ ἔννοια νόησις ὀνομάζω ὁ Ἕλλην . μάλα μέν οὖν ἐπειδάν ὑπάρχω τις πιστεύω διά ἕτερος ὑπάρχω ἤ κατά συνέχεια , ὑποθετικός πρός ὁ παλαιός φιλόσοφος ὀνομάζω 〈 ὁ 〉 πρότασις , ἤδη δέ καί ἐπειδάν [ μέντοι ] διότι μή εἰμί ὅδε , εἰμί ὅδε νοέω , οἷος 〈 ὅτι 〉 νύξ οὐ εἰμί , ἡμέρα εἰμί · μάλα μέν οὖν ὀνομάζω ὁ τοιοῦτος πρότασις διαιρετικός , οὐ μήν ἀλλά καί διαζεύγνυμαι ἀξίωμα τις ὁ νέος φιλόσοφος ὀνομάζω , καθά γε καί συνάπτω ὁ ἕτερος εἶδος ὁ πρότασις ὁ ὑποθετικός ὅς κατά συνέχεια λέγω γίγνομαι · οἰκεῖος δέ εἰμί λέξις ὁ [ ὁ ] διαζεύγνυμαι ὁ ἀξίωμα , ὅς δηλονότι διαιρετικός πρότασις φημί ὀνομάζω , διά ὁ ἤτοι σύνδεσμος — διαφέρω δέ οὐδείς ἐάω διά εἷς συλλαβή λέγω ἤ διά δύο — ( ἤ ) ὁ συνάπτω διά ὁ εἰ 〈 ἤ ἐπεί , 〉 εἴπερ εἷς καί οὗτος σημαίνω . ὡς ὀνομάζω ὁ μέν τοιοῦτος λόγος εἰμί ἡμέρα εἰμί , ὁ ἥλιος ὑπέρ γῆ ἐστιν’ συνάπτω ἀξίωμα κατά γε ὁ νέος φιλόσοφος , κατά μέντοι ὁ παλαιός πρότασις ὑποθετικός κατά συνέχεια · ὁ δέ γε τοιοῦτος ἄτος γε ἡμέρα εἰμί ἤ νύξ ἑστία διαζεύγνυμαι μέν ἀξίωμα παρά ὁ νεώτερος φιλόσοφος , πρότασις δέ ὑποθετικός κατά διαίρεσις παρά ὁ παλαιός . ἴσος δέ ὁ διαιρετικός πρότασις δύναμαι ὁ τοιοῦτος λόγος ἰάομαι μή ἡμέρα εἰμί , νύξ ἐστιν’ , ὅς ἐν σχῆμα λέξις συνάπτω λέγω , ὅσος μέν ὁ φωνή μόνος προσέχω , συνάπτω ὀνομάζω , ὅσος δέ ὁ φύσις ὁ πρᾶγμα , διαζεύγνυμαι · ὡσαύτως δέ καί ὁ τοιοῦτος εἶδος ὁ λέξις ἰάομαι μή νύξ εἰμί , ἡμέρα εἰμί διαζεύγνυμαι εἰμί ἀξίωμα ὁ φύσις ὁ πρᾶγμα αὐτός , συνάπτω δέ ἰδέα ἔχω ὁ λέξις .