galenus.institutio-logica 17
Καὶ σχεδὸν ἅπαντες οἱ συλλογισμοὶ διὰ τὴν τῶν ἐπιτεταγμένων αὐτοῖς καθολικῶν ἀξιωμάτων πίστιν ἔχουσι τὴν σύστασιν , 〈 ὃ 〉 ὕστερόν ποτέ μοι νοηθὲν οὔτε [ δ’ ] ἐν τοῖς Περὶ ἀποδείξεως ὑπομνήμασιν οὔτε 〈 ἐν τῷ 〉 Περὶ τοῦ τῶν συλλογισμῶν ἀριθμοῦ γέγραπται . καίτοι τοὺς εἰς τὸ πρός τι συλλογισμοὺς ᾔδειμεν οὖν καὶ κατ’ ἐκείνας τὰς πραγματείας , εὑρηκότες τὸν τῆς συστάσεως τρόπον αὐτῶν καὶ τῆς πίστεως · ὅτι δὲ πάντες οἱ ἀποδεικτικοὶ συλλογισμοὶ διὰ τὴν τῶν καθόλου πίστιν ἀξιωμάτων εἰσὶ τοιοῦτοι , μαθεῖν ἔνεστιν ἐναργέστερον ἅπασι τοῖς ὁπωσοῦν ἠσκημένοις λόγοις τοιούτοις ἐπιβλέψασι καθάπερ ἔχει καὶ ὁ τοιόσδε ‘λέγεις “ ἡμέρα ἐστίν ” · ἀλλὰ καὶ ἀληθεύεις · ἡμέρα 〈 ἄρα 〉 ἐστίν’ . ἀποδεικτικός ἐστι καὶ ὁ τοιοῦτος συλλογισμός , διότι καὶ τὸ καθόλου ἀξίωμα 〈 ᾧ 〉 ὑποπέπτωκεν ἀληθές ἐστι τοιοῦτον ὑπάρχον ‘〈ἔστιν ὃ 〉 ἀληθεύων τις λέγει · ὁ δέ τις οἷον Θέων εἰ τύχοι λέγει “ ἡμέρα ἐστίν ” · † οἷον ἄρα ἐστὶν ἡμέρα’ · τοῦτο δὲ διὰ σαφεστέρας λέξεως καὶ οὕτως λέγεται ‘ * * * · ἡμέρα ἄρα ἐστίν’ . ὁ γὰρ λέγων τόδε τι εἶναι , ταὐτὸν λέγει τῷ φάσκοντι τῶν ὄντων τι καὶ τοῦτ’ εἶναι , καθάπερ καὶ ὁ λέγων ‘ὑπάρχει τόδε τι’ ταὐτὸν λέγει τῷ εἶναι τόδε φάσκοντι · καὶ μέντοι καὶ ὁ λέγων ‘ἀληθές ἐστι τὸ ἡμέρα ἐστί’ * * * . καὶ γεγυμνάσθαι σε χρὴ διὰ τοῦτο κατὰ τὴν τῶν ἰσοδυναμο(υσῶ)ν προτάσεων γυμνασίαν · ἔσθ’ ὅτε γοῦν ἰδεῖν ἔστι διαφερομένους τινὰς ἀλλήλοις καίτοι δυν(ά)μ(ει ) λέγοντας ταὐτόν , ἐνίοτε δὲ οὐ δυνάμει ταὐτὸν ἀλλ’ ἄντικρυς ἀποφαινομένους σαφῶς , ὥσπερ ἐὰν ὁ μέν τις καρπὸν ἔχῃ , ὁ δὲ † μακρὰ ἔχων · λείπει δὲ ὅδε . παρεμπίπτει δὲ πολλάκις τοῖς τοιούτοις λόγοις ἡ περὶ τῶν σημαινομένων ζήτησις , ἐνίων μὲν εἰς πλείω σημαινόμενα † τὴν τῶν ἰδίων δεομένην αὐτὴν σημαίνειν φασκόντων , οὐκ ὀλίγων δὲ καὶ τελείως ἀποπιπτόντων τοῦ κατ’ αὐτὴν σημαινομένου πολλάκις [ τὲ ] σαφεστάτου τε ὄντος καὶ πᾶσιν Ἕλλησι γιγνωσκομένου καθάπερ ἐπεδείξαμεν ἐπὶ τῆς ἀληθεύειν φωνῆς · τὸν γὰρ ὄντα ἢ καὶ γεγονότα ὡς ἔχει καὶ γέγονεν ἑρμηνεύοντα πάντες Ἕλληνες ἀληθεύειν φάσκουσιν , ὥσπερ γε καὶ ψεύδεσθαι τὸν τὰ μὴ ὄντα εἶναι λέγοντα ἢ τὰ ὄντα μὴ εἶναι . προσέχειν οὖν χρὴ τὸν ὁτιοῦν συλλογιζόμενον ἢ ἀποδεικνύντα δύο τοῖσδε πρώτοις καὶ μάλιστα , τό τε σημαινόμενον ἐκ τῆς φωνῆς ἀκούειν κατὰ τὸ 〈 τῶν 〉 Ἑλλήνων ἔθος τό τε λαμβανόμενον λῆμμα πότερον ὡς ὑποπεπτωκὸς ἀξιώματι καθόλου δι’ ἐκεῖνο αὐτὸ πιστόν ἐστιν ἢ δι’ ἄλλο τι — τὰ πλεῖστα γὰρ ὧν οἱ ἄνθρωποι συλλογίζονται καὶ ἀποδεικνύουσι , κατὰ δύναμιν ἀξιώματος λέγεται — μεμνημένων ἡμῶν καὶ αὐτοῦ τοῦ κατὰ τὴν ἀξίωμα φωνὴν σημαινομένου · τὸν γὰρ ἐξ αὑ(τοῦ ) πιστὸν λόγον οὕτως ὀνομάζειν ὑπεθέμεθα κατὰ τὴν προκειμένην διδασκαλίαν . κοινωνεῖ δὲ πολλάκι(ς ) ὁ τοιοῦτος λόγος τῷ σημαινομένῳ , καθάπερ ( ἀμ)έλει καὶ κατ’ αὐτὸν τοῦτον τὸν προειρημένον ἄρτι λόγον , ὃν ἐπωνόμασα 〈 δι’ 〉 ὡρισμένου , σαφέστερον ἐρωτήσειεν ( ἄν ) τις 〈 οὕτως ‘ἀλήθειά ἐστι λόγος ἑρμηνευτικὸς τῶν ὄντων · 〉 Δίων ἀληθεύει πάντα , ἀλλὰ καὶ μαντικ(ὴν ) εἶναι λέ(γει ) · ἄρα ἔστι μαντική · εἰ γὰρ πάντ’ ἀληθεύει Δίων , εὔδηλον ὅτι καὶ αὐτὸ τοῦτο τὸ τὴν μαντικὴν εἶναι · εἰ δὲ ἀληθές ἐστι τὸ εἶναι μαντικήν , ἔστι μαντική’ . ἐν γὰρ τούτῳ τῷ λόγῳ τὸ μὲν ἐκ τῆς 〈 ἀλήθεια 〉 φωνῆς σημαίνεσθαι λόγον ἑρμηνευτικὸν τῶν ὄντων ἐξήγησίς ἐστι τοῦ σημαινομένου πρὸς τῆς ἀλήθεια φωνῆς , τὸ δὲ πάντῃ ἀληθεύειν Δίωνα ἐν χώρᾳ τοῦ καθόλου ἀξιώματος εἴληπται , τὸ δὲ 〈 συμπέρασμα τόδε 〉 ‘εἰ πάντα ἀληθεύει Δίων , ἓν δέ τι 〈 ὧν φησι 〉 καὶ τοῦτ’ ἔστι τὸ μαντικὴν εἶναι , ἀλη(θές ) ἐστι καὶ τοῦτο’ .
Lemmas: καί σχεδόν ἅπας ὁ συλλογισμός διά ὁ ὁ ἐπιτάσσω αὐτός καθολικός ἀξίωμα πίστις ἔχω ὁ σύστασις , 〈 ὅς 〉 ὕστερον ποτέ ἐγώ νοέω οὔτε [ δέ ] ἐν ὁ Περι ἀπόδειξις ὑπόμνημα οὔτε 〈 ἐν ὁ 〉 Περι ὁ ὁ συλλογισμός ἀριθμός γράφω . καίτοι ὁ εἰς ὁ πρός τις συλλογισμός οἶδα οὖν καί κατά ἐκεῖνος ὁ πραγματεία , εὑρίσκω ὁ ὁ σύστασις τρόπος αὐτός καί ὁ πίστις · ὅτι δέ πᾶς ὁ ἀποδεικτικός συλλογισμός διά ὁ ὁ καθόλου πίστις ἀξίωμα εἰμί τοιοῦτος , μανθάνω ἔνειμι ἐναργής ἅπας ὁ ὁπωσοῦν ἀσκέω λόγος τοιοῦτος ἐπιβλέπω καθά ἔχω καί ὁ τοιόσδε λέγω “ ἡμέρα εἰμί ” · ἀλλά καί ἀληθεύω · ἡμέρα 〈 ἄρα 〉 εἰμί . ἀποδεικτικός εἰμί καί ὁ τοιοῦτος συλλογισμός , διότι καί ὁ καθόλου ἀξίωμα 〈 ὅς 〉 ὑποπίπτω ἀληθής εἰμί τοιοῦτος ὑπάρχω ‘〈ἔστιν ὅς 〉 ἀληθεύω τις λέγω · ὁ δέ τις οἷος Θέων εἰ τυγχάνω λέγω “ ἡμέρα εἰμί ” · † οἷος ἄρα εἰμί ἡμέρα · οὗτος δέ διά σαφής λέξις καί οὕτως λέγω ‘ * * * · ἡμέρα ἄρα εἰμί . ὁ γάρ λέγω ὅδε τις εἰμί , αὐτός λέγω ὁ φάσκω ὁ εἰμί τις καί οὗτος εἰμί , καθά καί ὁ λέγω ὑπάρχω ὅδε τι’ αὐτός λέγω ὁ εἰμί ὅδε φάσκω · καί μέντοι καί ὁ λέγω ἀληθής εἰμί ὁ ἡμέρα ἑστία * * * . καί γυμνάζω σύ χρή διά οὗτος κατά ὁ ὁ ἰσοδυναμέω πρότασις γυμνασία · εἰμί ὅτε γοῦν ὁράω εἰμί διαφέρω τις ἀλλήλων καίτοι δυν(ά)μ(ει ) λέγω αὐτός , ἐνίοτε δέ οὐ δύναμις αὐτός ἀλλά ἄντικρυς ἀποφαίνω σαφής , ὥσπερ ἐάν ὁ μέν τις καρπός ἔχω , ὁ δέ † μακρός ἔχω · λείπω δέ ὅδε . παρεμπίπτω δέ πολλάκις ὁ τοιοῦτος λόγος ὁ περί ὁ σημαίνω ζήτησις , ἔνιοι μέν εἰς πολύς σημαίνω † ὁ ὁ ἴδιος δέω αὐτός σημαίνω φάσκω , οὐ ὀλίγος δέ καί τέλειος ἀποπίπτω ὁ κατά αὐτός σημαίνω πολλάκις [ τε ] σαφής τε εἰμί καί πᾶς Ἕλλην γιγνώσκω καθά ἐπιδείκνυμι ἐπί ὁ ἀληθεύω φωνή · ὁ γάρ εἰμί ἤ καί γίγνομαι ὡς ἔχω καί γίγνομαι ἑρμηνεύω πᾶς Ἕλλην ἀληθεύω φάσκω , ὥσπερ γε καί ψεύδω ὁ ὁ μή εἰμί εἰμί λέγω ἤ ὁ εἰμί μή εἰμί . προσέχω οὖν χρή ὁ ὁστισοῦν συλλογίζομαι ἤ ἀποδείκνυμι δύο ὅδε πρῶτος καί μάλα , ὁ τε σημαίνω ἐκ ὁ φωνή ἀκούω κατά ὁ 〈 ὁ 〉 Ἕλλην ἔθος ὁ τε λαμβάνω λῆμμα πότερος ὡς ὑποπίπτω ἀξίωμα καθόλου διά ἐκεῖνος αὐτός πιστός εἰμί ἤ διά ἄλλος τις — ὁ πολύς γάρ ὅς ὁ ἄνθρωπος συλλογίζομαι καί ἀποδείκνυμι , κατά δύναμις ἀξίωμα λέγω — μιμνῄσκω ἐγώ καί αὐτός ὁ κατά ὁ ἀξίωμα φωνή σημαίνω · ὁ γάρ ἐκ αὐτός ) πιστός λόγος οὕτως ὀνομάζω ὑποτίθημι κατά ὁ πρόκειμαι διδασκαλία . κοινωνέω δέ πολλάκις ) ὁ τοιοῦτος λόγος ὁ σημαίνω , καθά ( ἀμέλεια καί κατά αὐτός οὗτος ὁ προλέγω ἄρτι λόγος , ὅς ἐπονομάζω 〈 διά 〉 ὁρίζω , σαφής ἐρωτάω ( ἄν ) τις 〈 οὕτως ἀλήθεια εἰμί λόγος ἑρμηνευτικός ὁ εἰμί · 〉 δέω ἀληθεύω πᾶς , ἀλλά καί μαντικός ) εἰμί λέγω ) · ἄρα εἰμί μαντικός · εἰ γάρ πᾶς ἀληθεύω Δίων , εὔδηλος ὅτι καί αὐτός οὗτος ὁ ὁ μαντικός εἰμί · εἰ δέ ἀληθής εἰμί ὁ εἰμί μαντικός , εἰμί μαντικός . ἐν γάρ οὗτος ὁ λόγος ὁ μέν ἐκ ὁ 〈 ἀλήθεια 〉 φωνή σημαίνω λόγος ἑρμηνευτικός ὁ εἰμί ἐξήγησις εἰμί ὁ σημαίνω πρός ὁ ἀλήθεια φωνή , ὁ δέ πάντῃ ἀληθεύω Δίων ἐν χώρα ὁ καθόλου ἀξίωμα λαμβάνω , ὁ δέ 〈 συμπέρασμα ὅδε 〉 ἰάομαι πᾶς ἀληθεύω Δίων , εἷς δέ τις 〈 ὅς φημί 〉 καί οὗτος εἰμί ὁ μαντικός εἰμί , ἀληθής ) εἰμί καί οὗτος .