galenus.institutio-logica 4
Ἡ μὲν οὖν τοιαύτη φύσις τῶν πραγμάτων τελείαν ἐνδείκνυται τὴν μάχην , ἡ δὲ ἑτέρα τὴν ἐλλιπῆ , καθ’ ἣν ὧδέ πως λέγομεν ‘εἰ Ἀθήνησίν ἐστιν Δίων , οὐκ ἔστιν Ἰσθμοῖ Δίων’ . ἡ γάρ τοι μάχη κοινὸν μὲν ἔχει τὸ μὴ συνυπάρχειν τὰ [ μὴ συμ]μαχόμενα , διαφέρει ( δὲ ) τῷ τινὰ μὲν πρὸς τῷ μὴ συνυπάρχειν μηδὲ συναπόλλυσθαι δύνασθαι , τισὶ δὲ καὶ τοῦθ’ ὑπάρχειν · ὅταν οὖν ἓν μόνον αὐτοῖς τὸ μὴ συνυπάρχειν , ἐλλιπής ἐστιν ἡ μάχη , ὅταν δὲ ( καὶ ) τοῦτο τὸ 〈 μὴ 〉 συναπόλλυσθαι , τελεία · τῶν γὰρ τοιούτων πραγμάτων ἀνάγκη δυοῖν θάτερον οὐκ εἶναι . διὸ καὶ συλλογισμὸς αὐτοῖς διττός , εἰ μὲν προσληφθείη τὸ ἡμέραν εἶναι περαινομένου τοῦ μὴ εἶναι νύκτα , προσληφθέντος δὲ τοῦ μὴ εἶναι ἡμέραν , τοῦ νύκτα εἶναι · κατὰ δὲ τὴν ἐλλιπῆ μάχην ἓν μόνον 〈 ἔστ〉ι προσλαβόν〈τα 〉 τῶν κατὰ τὴν μάχην ἀναιρεῖν θάτερον · ὃ δ’ ἂν οὕτως προσλαμβάνῃς ἀξίωμα , πρόληψις εἰκότως ὀνομάζεται . ἐπὶ μὲν 〈 οὖν 〉 τῆς ἐλλειπούσης μάχης ἐν ἔθει τοῖς Ἕλλησίν ἐστιν οὕτω λέγειν ‘〈οὐκ ἔστιν 〉 Ἀθήνησί τε καὶ Ἰσθμοῖ Δίων’ ἐνδεικτικήν τε ἕξει τὴν τοιαύτην φωνήν , ὅσοις τῆς ἐλλιποῦς 〈 μέτεστι 〉 μάχης · εἰ δὲ ἐφ’ ἑτέρων λέγοιτο φωνῶν 〈 ἃ 〉 μήτε ἀκολουθίαν ἔχει πρὸς ἄλληλα μήτε μάχην [ ἀποφατικήν ] , συμπεπλεγμένον καλέσομεν τὸ τοιοῦτον ἀξίωμα , καθάπερ ἐπὶ τοῦ ‘Δίων περιπατεῖ καὶ Θέων διαλέγεται’ · ταυτὶ γὰρ οὔτε μάχην οὔτε ἀκολουθίαν ἔχοντα κατὰ συμπλοκὴν ἑρμηνεύε〈τα〉ι . διὸ κἀπειδὰν ἀποφάσκωμεν αὐτά , τὸν λόγον ἐκεῖνον ἤτοι γε ἀποφατικὴν συμπλοκὴν ἢ ἀποφατικὸν εἶναι συμπεπλεγμένον φήσομεν · οὐδὲν γὰρ πρὸς τὸ παρὸν διαφέρει συμπεπλεγμένον λέγειν ἀποφατικὸν ἢ συμπλοκὴν 〈 ἀποφατικήν 〉 , ἔχοντός γέ σου σκοπὸν ἐν ἁπάσῃ λέξει τὸ δηλῶσαι σαφῶς τοῖς πέλας ὅτιπερ ἂν αὐτὸς ἐννοῇς . ἀλλ’ οἱ περὶ Χρύσιππον κἀνταῦθα τῇ λέξει μᾶλλον ἢ τοῖς πράγμασι προσέχοντες τὸν νοῦν ἅπαντα τὰ διὰ τῶν συμπλεκτικῶν καλουμένων συνδέσμων συνιστάμενα κἂν ἐκ μαχομένων ἢ ἀκολούθων συμπεπλεγμένα καλοῦσιν , ἐν οἷς μὲν σύγκειταί τις ἀκρίβεια διδασκαλίας ἀμελῶς χρώμενοι τοῖς ὀνόμασιν , ἐν οἷς δὲ οὐδὲν διαφέρον αἱ φωναὶ σημαίνουσιν αὐτοὶ νομοθετοῦντες ἴδια σημαινόμενα · οἱ δὲ οὐχ οὕτως χρή〈σαιντ’ ἂν 〉 τοῖς ὀνόμασιν , εἴπερ Ἑλληνίζειν τε καὶ σαφεῖς εἶναι τοῖς ἀκούουσι βούλοιντο . αὐτίκα γε τὸ ἀκόλουθον ἐάν τε οὕτως ὡς εἴρηται νῦν λέγῃς ἐάν τε ἑπόμενον ἢ συνηρτημένον , οὐ διοίσει · ἅπαντα γὰρ τὰ τοιαῦτα λέγεται τῶν ὀνομάτων ἐκ μεταφορᾶς ἀπὸ τῶν κυρίως κατὰ τὸν βίον ὠνομασμένων συνῆφθαί τε καὶ συνηρτῆσθαι · κατὰ πολλοὺς δὲ τρόπους γίγνεται τοῦτο , περὶ ὧν ἐπισκέψασθαι τῆς ἀποδεικτικῆς ἐστιν , [ καὶ ] ὥσπερ γε καὶ τὸ μάχεσθαι κατὰ πολλοὺς γίγνεται τρόπους .
Lemmas: ὁ μέν οὖν τοιοῦτος φύσις ὁ πρᾶγμα τέλειος ἐνδείκνυμι ὁ μάχη , ὁ δέ ἕτερος ὁ ἐλλιπής , κατά ὅς ὧδε πως λέγω ἰάομαι Ἀθήνησι εἰμί Δίων , οὐ εἰμί Ἰσθμοῖ Δίων . ὁ γάρ τοι μάχη κοινός μέν ἔχω ὁ μή συνυπάρχω ὁ [ μή συμμαχέω , διαφέρω ( δέ ) ὁ τις μέν πρός ὁ μή συνυπάρχω μηδέ συναπόλλυμι δύναμαι , τις δέ καί οὗτος ὑπάρχω · ὅταν οὖν εἷς μόνος αὐτός ὁ μή συνυπάρχω , ἐλλιπής εἰμί ὁ μάχη , ὅταν δέ ( καί ) οὗτος ὁ 〈 μή 〉 συναπόλλυμι , τέλειος · ὁ γάρ τοιοῦτος πρᾶγμα ἀνάγκη δύο ἕτερος οὐ εἰμί . διό καί συλλογισμός αὐτός δισσός , εἰ μέν προσλαμβάνω ὁ ἡμέρα εἰμί περαίνω ὁ μή εἰμί νύξ , προσλαμβάνω δέ ὁ μή εἰμί ἡμέρα , ὁ νύξ εἰμί · κατά δέ ὁ ἐλλιπής μάχη εἷς μόνος 〈 ἵστημι προσλαμβάνω 〉 ὁ κατά ὁ μάχη ἀναιρέω ἕτερος · ὅς δέ ἄν οὕτως προσλαμβάνω ἀξίωμα , πρόληψις ἔοικα ὀνομάζω . ἐπί μέν 〈 οὖν 〉 ὁ ἐλλείπω μάχη ἐν ἔθος ὁ Ἕλλην εἰμί οὕτως λέγω ‘〈οὐκ εἰμί 〉 Ἀθήνησι τε καί Ἰσθμοῖ Δίων ἐνδεικτικός τε ἔχω ὁ τοιοῦτος φωνή , ὅσος ὁ ἐλλιπής 〈 μέτειμι 〉 μάχη · εἰ δέ ἐπί ἕτερος λέγω φωνή 〈 ὅς 〉 μήτε ἀκολουθία ἔχω πρός ἀλλήλων μήτε μάχη [ ἀποφατικός ] , συμπλέκω καλέω ὁ τοιοῦτος ἀξίωμα , καθά ἐπί ὁ Δίων περιπατέω καί Θέων διαλέγω · οὗτος γάρ οὔτε μάχη οὔτε ἀκολουθία ἔχω κατά συμπλοκή ἑρμηνεύω . διό ἐπειδάν ἀποφάσκω αὐτός , ὁ λόγος ἐκεῖνος ἤτοι γε ἀποφατικός συμπλοκή ἤ ἀποφατικός εἰμί συμπλέκω φημί · οὐδείς γάρ πρός ὁ πάρειμι διαφέρω συμπλέκω λέγω ἀποφατικός ἤ συμπλοκή 〈 ἀποφατικός 〉 , ἔχω γε σύ σκοπός ἐν ἅπας λέξις ὁ δηλόω σαφής ὁ πέλας ὅστις ἄν αὐτός ἐννοέω . ἀλλά ὁ περί Χρύσιππος ἐνταῦθα ὁ λέξις μάλα ἤ ὁ πρᾶγμα προσέχω ὁ νόος ἅπας ὁ διά ὁ συμπλεκτικός καλέω σύνδεσμος συνιστάω ἐάν ἐκ μάχομαι ἤ ἀκόλουθος συμπλέκω καλέω , ἐν ὅς μέν σύγκειμαι τις ἀκρίβεια διδασκαλία ἀμελής χράω ὁ ὄνομα , ἐν ὅς δέ οὐδείς διαφέρω ὁ φωνή σημαίνω αὐτός νομοθετέω ἴδιος σημαίνω · ὁ δέ οὐ οὕτως χράω ἄν 〉 ὁ ὄνομα , εἴπερ Ἑλληνίζω τε καί σαφής εἰμί ὁ ἀκούω βούλομαι . αὐτίκα γε ὁ ἀκόλουθος ἐάν τε οὕτως ὡς λέγω νῦν λέγω ἐάν τε ἕπομαι ἤ συναρτάω , οὐ διαφέρω · ἅπας γάρ ὁ τοιοῦτος λέγω ὁ ὄνομα ἐκ μεταφορά ἀπό ὁ κύριος κατά ὁ βίος ὀνομάζω συνάπτω τε καί συναρτάω · κατά πολύς δέ τρόπος γίγνομαι οὗτος , περί ὅς ἐπισκοπέω ὁ ἀποδεικτικός εἰμί , [ καί ] ὥσπερ γε καί ὁ μάχομαι κατά πολύς γίγνομαι τρόπος .