galenus.in-hippocratis-vel-polybi-opus-de-salubri-victus-ratione-privatorum-commentarius 1.7
Καὶ τοῖσι νέοισι τῶν σωμάτων ξυμφέρει μαλακωτέροισί τε καὶ ὑγροτέροισι χρέεσθαι τοῖσι διαιτήμασιν · ἡ γὰρ ἡλικίη ξηρὴ καὶ τὰ σώματα πέπηγε . τοὺς δὲ πρεσβυ-τέρους τῷ ξηροτέρῳ χρὴ τρόπῳ τὸ πλεῖον τοῦ χρόνου διά-γειν . τὰ γὰρ σώματα ἐν ταύτῃ τῇ ἡλικίῃ ὑγρὰ καὶ μαλ-θακὰ καὶ ψυχρά . Ἐπὶ τὰς ἡλικίας μεταβὰς ἐλλιπῆ τὸν διορισμὸν ἐποιή-σατο , μὴ τεμὼν εἰς τέσσαρας διαφορὰς αὐτὰς , ἀλλ᾿ εἰς δύο μόνας . ἐχρῆν δ᾿ εἴπερ ἀπὸ τῶν κατὰ τὰς ἡλικίας κράσεων ἔνδειξιν ἔμελλε λήψεσθαι τοῦ τρόπου τῆς διαίτης , ὥσπερ αἱ κράσεις τέτταρές εἰσιν , οὕτω καὶ τὰς ἡλικίας εἰς τέτταρα τεμεῖν , ὑγρὰν μὲν καὶ θερμὴν τὴν τῶν παίδων εἰπόντα , ξη-ρὰν δὲ καὶ θερμὴν τὴν τῶν ἀκμαζόντων , καὶ ξηρὰν μὲν καὶ ψυχρὰν τὴν τῶν παρακμαζόντων , ὑγρὰν δὲ καὶ ψυχρὰν τὴν τῶν γερόντων . ἀλλὰ τὴν μὲν τῶν παίδων ὑγρὰν εἶναι προσήκει , μὴ δυναμένης γε τῆς αὐξήσεως ἐν ἑτέρᾳ κράσει γενέσθαι . τὴν δὲ τῶν ἀκμαζόντων , ἐπειδὴ παρὰ τὸ προσῆκόν τέ ἐστι θερμοτέρα καὶ ξηροτέρα , συμφέρει χρῆ-σθαι τοῖς ἐναντίοις διαιτήμασι , καθάπερ γε καὶ τὴν τῶν παρακμαζόντων . ἐπὶ δὲ τῆς τῶν γερόντων ἡλικίας οὐ σμι-κρόν ἐστι ζήτημα σχεδὸν ἅπασιν ἠμελημένον , ὑπὲρ οὗ μι-κρὸν ὕστερον ἐρῶ , τὸν περὶ τῶν ἔμπροσθεν ἡλικιῶν συντε-λέσας λόγον . εἰ γὰρ ὡμολόγηται τὰ παιδία πλέον μὲν ἔχειν ὑγρότητος ἢ συμφέρει τοῖς ἀβλαβῶς ὑγιαίνουσι , πλέον δὲ θερμότητος ( οὐ γὰρ ἁπλῶς ἐστι θερμὰ καθάπερ οἱ ἀκμά-ζοντες , ἀλλὰ κατὰ τὴν ἔμφυτον θερμασίαν , ἥτις εὔκρατός ἐστιν , ἐν αἵματι χρηστῷ τὴν ὕπαρξιν ἔχουσα ) τὸ μεταξὺ τῶν παίδων τε καὶ τῶν ἀκμαζόντων , ὅπερ ἐστὶν ἐφήβων τε καὶ μειρακίων , εἴη ἂν ἐν τῇ ἀρίστῃ κράσει . τῆς δ᾿ ἀρίστης μέσης οὔσης καὶ τὰ διαιτήματα μέσα τῇ κράσει προσήκει ποιεῖσθαι , μήθ᾿ ὑγρότερον ἐργαζομένους μήτε ξηρότερον , ἢ θερμότερον , ἢ ψυχρότερον αὐτῶν τὸ σῶμα . τὸ μέντοι τῶν παιδίων , εἰ καὶ πλεῖον , ὡς πρὸς ὑγιεινὴν ἕξιν ἔχοι τὸ ὑγρὸν , ὅμως οὐ χρὴ ξηραίνειν · ἀναυξῆ γὰρ αὐτὰ ποιήσομεν . ἐπὶ δὲ τῶν γερόντων , ἐπειδή τινες μὲν αὐτοὺς ὑγροὺς εἶναι λέγουσι , τινὲς δὲ ξηροὺς , ἀδιορίστως ἑκάτεροι , διοριστέον ἡμῖν ἐστι κατὰ τί μὲν αὐτοὺς ὄντας ξηροὺς , κατὰ τί δὲ ὑγρούς . ἐδείχθη δὲ τοῦτο ἐν τοῖς περὶ κράσεων . αὐτοῖς μὲν γὰρ τοῖς στερεοῖς τοῦ σώματος μορίοις ἐδείχθησαν ὄντες ξηροί . περιττώματα δ᾿ ἔχοντες διὰ τὴν ψυχρότητα τῆς κράσεως πολλὰ καὶ δι᾿ αὐτὰ ὑγροὶ λεγόμενοι . κατὰ λόγον οὖν ἔνδει-ξις ἐναντία τε καὶ διττὴ γίνεται τοῖς ἰατροῖς ἀπὸ τῆς ἡλι-κίας ταύτης , διὰ μὲν τὴν ξηρότητα τῆς τῶν στερεῶν κρά-σεως ὑγραίνεσθαι δεομένων αὐτῶν , διὰ δὲ τὴν περιουσίαν τῶν ὑγρῶν ξηραίνεσθαι . πῶς μὲν οὖν ἀμφοτέρων ἄν τις στοχάζοιτο τελέως εἴρηται κατὰ τὴν ὑγιεινὴν πραγματείαν . ἐν δὲ τῷ παρόντι λόγῳ τὸ κεφάλαιον ὧν ἐν ἐκείνῃ γεγράφα - μεν εἰπεῖν ἀρκέσει . τὰ μὲν σιτία καὶ ποτὰ καὶ τἄλλα πάν-τα σκοπὸν ἐθέτω τό θ᾿ ὑγρὸν καὶ τὸ θερμὸν , ὡς δέον ὑγραίνειν τε καὶ θερμαίνειν τῶν γερόντων τὰ στερεὰ μόρια τοῦ σώματος , ἅπερ καὶ μόνα κυρίως ὀνομαζόντων ἐστὶ μό-ρια . προνοητέον δὲ πάλιν ἐπὶ τῆς τῶν φλεγματωδῶν περιτ-τωμάτων κενώσεως . εἴπερ οὖν ἐκ μὲν τῆς περὶ κράσεων πραγματείας ἀναλέξαις τε καὶ μάθοις ἐπιστημονικῶς ψυχρὰν καὶ ξηρὰν εἶναι τὴν οἰκείαν τῶν γερόντων κρᾶσιν , ἐπίκτη-τον ﻿ δὲ ἴσχειν αὐτοὺς ὑγρότητα , διὰ τὴν τῶν φλεγματωδῶν περιττωμάτων γένεσιν , ἐλθὼν δὲ ἀπ᾿ ἐκείνων ἐπὶ τὰ τῶν ὑγιεινῶν ὑπομνήματα προσεπιμάθοις ὅπως χρὴ διαιτᾷν τοὺς γέροντας , εὔδηλον ἔσται σοι τὸ τῆς νῦν προκειμένης ῥήσεως ἀδιόριστον . οὔτε γὰρ εἰς δύο ἐχρῆν διαιρεῖσθαι τὸν ἀν-θρώπινον βίον οὔτε ἐπὶ τῶν γερόντων ὑγρὰ καὶ μαλακὰ σώματα εἰρῆσθαι , οὔθ᾿ ὅτι ξηροῖς τὴν κρᾶσιν ἐδέσμασι διαι-τητέον αὐτούς . τοὺς μέντοι νέους πεπηγότα φήσας ἔχειν τὰ σώματα καὶ τὴν κρᾶσιν εἶναι ξηροὺς εὔδηλός ἐστιν ἐπὶ τῶν ἀκμαζόντων μόνων τὸν λόγον πεποιημένος καὶ τού-τους ὀνομάσας νέους . παρέλιπεν οὖν τήν τε τῶν παίδων ἡλικίαν καὶ τὴν τῶν παρακμαζόντων , ὡς δὲ ἐγώ φημι καὶ τὴν εὐκρατοτάτην γε , ἥτις ἐστὶν ἐν τῷ μεταξὺ τῶν παιδίων τε καὶ τῶν ἀκμαζόντων . εὔδηλος δ᾿ ἐστὶ καὶ αὐτὸς ὑπο-πτεύων τὸν ἑαυτοῦ λόγον . οὐ γὰρ ἁπλῶς εἶπε τοὺς πρεσβυ-τέρους τῷ ξηροτέρῳ χρὴ τρόπῳ διαιτᾷν , ἀλλὰ προσέθηκε , τὸ πλέον τοῦ χρόνου . τοῦτο δὲ ταὐτόν ἐστι τῷ φά-ναι μὴ διὰ παντὸς , ὅπερ οὔτε τῇ ἕξει τοῦ σώματος οὔτε τῇ ἡλικίᾳ προσέθηκεν ἑτέρᾳ , διὰ παντὸς γὰρ χρὴ τὴν οἰ-κείαν ἑκάστῳ σώματι δίαιταν αἱρεῖσθαι .
Lemmas: καί ὁ νέος ὁ σῶμα συμφέρω μαλακός τε καί ὑγρός χράω ὁ διαίτημα · ὁ γάρ ἡλικία ξηρός καί ὁ σῶμα πήγνυμι . ὁ δέ πρέσβυς ὁ ξηρός χράω τρόπος ὁ πλέως ὁ χρόνος διάγω . ὁ γάρ σῶμα ἐν οὗτος ὁ ἡλικία ὑγρός καί μαλθακός καί ψυχρός . ἐπί ὁ ἡλικία μεταβαίνω ἐλλιπής ὁ διορισμός ποιέω , μή τέμνω εἰς τέσσαρες διαφορά αὐτός , ἀλλά εἰς δύο μόνος . χρή δέ εἴπερ ἀπό ὁ κατά ὁ ἡλικία κρᾶσις ἔνδειξις μέλλω λαμβάνω ὁ τρόπος ὁ δίαιτα , ὥσπερ ὁ κρᾶσις τέσσαρες εἰμί , οὕτως καί ὁ ἡλικία εἰς τέσσαρες τέμνω , ὑγρός μέν καί θερμός ὁ ὁ παῖς λέγω , ξηρός δέ καί θερμός ὁ ὁ ἀκμάζω , καί ξηρός μέν καί ψυχρός ὁ ὁ παρακμάζω , ὑγρός δέ καί ψυχρός ὁ ὁ γέρων . ἀλλά ὁ μέν ὁ παῖς ὑγρός ἔρχομαι προσήκω , μή δύναμαι γε ὁ αὔξησις ἐν ἕτερος κρᾶσις γίγνομαι . ὁ δέ ὁ ἀκμάζω , ἐπεί παρά ὁ προσήκω τε εἰμί θερμός καί ξηρός , συμφέρω χράω ὁ ἐναντίος διαίτημα , καθά γε καί ὁ ὁ παρακμάζω . ἐπί δέ ὁ ὁ γέρων ἡλικία οὐ μικρός εἰμί ζήτημα σχεδόν ἅπας ἀμελέω , ὑπέρ ὅς μικρός ὕστερον λέγω , ὁ περί ὁ ἔμπροσθεν ἡλικία συντελέω λόγος . εἰμί γάρ ὁμολογέω ὁ παιδίον πλείων μέν ἔχω ὑγρότης ἢ συμφέρω ὁ ἀβλαβής ὑγιαίνω , πλείων δέ θερμότης ( οὐ γάρ ἁπλῶς εἰμί θερμός καθά ὁ ἀκμάζω , ἀλλά κατά ὁ ἔμφυτος θερμασία , ὅστις εὔκρατος εἰμί , ἐν αἷμα χρηστός ὁ ὕπαρξις ἔχω ) ὁ μεταξύ ὁ παῖς τε καί ὁ ἀκμάζω , ὅς εἰμί ἔφηβος τε καί μειράκιον , εἰμί ἄν ἐν ὁ ἀγαθός κρᾶσις . ὁ δέ ἀγαθός μέσος σέω καί ὁ διαίτημα μέσος ὁ κρᾶσις προσήκω ποιέω , μήτε ὑγρός ἐργάζομαι μήτε ξηρός , ἢ θερμός , ἢ ψυχρός αὐτός ὁ σῶμα . ὁ μέντοι ὁ παιδίον , εἰμί καί πλέως , ὡς πρός ὑγιεινός ἕξις ἔχω ὁ ὑγρός , ὅμως οὐ χράω ξηραίνω · ἀναυξής γάρ αὐτός ποιέω . ἐπί δέ ὁ γέρων , ἐπειδή τις μέν αὐτός ὑγρός ἔρχομαι λέγω , τις δέ ξηρός , ἀδιόριστος ἑκάτερος , διοριστέον ἐγώ εἰμί κατά τίς μέν αὐτός είμαι ξηρός , κατά τίς δέ ὑγρός . δείκνυμι δέ οὗτος ἐν ὁ περί κρᾶσις . αὐτός μέν γάρ ὁ στερεός ὁ σῶμα μόριον δείκνυμι ο ξηρός . περίσσωμα δέ ἔχω διά ὁ ψυχρότης ὁ κρᾶσις πολύς καί διά αὐτός ὑγρός λέγω . κατά λόγος οὖν ἔνδειξις ἐναντίος τε καί δισσός γίγνομαι ὁ ἰατρός ἀπό ὁ ἡλικία οὗτος , διά μέν ὁ ξηρότης ὁ ὁ στερεός κρᾶσις ὑγραίνω δέω αὐτός , διά δέ ὁ περιουσία ὁ ὑγρός ξηραίνω . πῶς μέν οὖν ἀμφότερος ἄν τις στοχάζομαι τέλειος λέγω κατά ὁ ὑγιεινός πραγματεία . ἐν δέ ὁ πάρειμι λόγος ὁ κεφάλαιος ὅς ἐν ἐκεῖνος γράφω - μέν λέγω ἀρκέω . ὁ μέν σιτίον καί ποτός καί ἄλλος πήν-τος σκοπός εἴωθα ὁ ὁ ὑγρός καί ὁ θερμός , ὡς δέω ὑγραίνω τε καί θερμαίνω ὁ γέρων ὁ στερεός μόριον ὁ σῶμα , ὅς καί μόνος κυρίως ὀνομάζω εἰμί μόριον . προνοητέον δέ πάλιν ἐπί ὁ ὁ φλεγματώδης περίσσωμα κένωσις . εἴπερ οὖν ἐκ μέν ὁ περί κρᾶσις πραγματεία ἀναλέγω τε καί μανθάνω ἐπιστημονικός ψυχρός καί ξηρός ἔρχομαι ὁ οἰκεῖος ὁ γέρων κρᾶσις , ἐπίκτητος ﻿ δέ ἴσχω αὐτός ὑγρότης , διά ὁ ὁ φλεγματώδης περίσσωμα γένεσις , ἔρχομαι δέ ἀπό ἐκεῖνος ἐπί ὁ ὁ ὑγιεινός ὑπόμνημα προσεπιμανθάνω ὅπως χράω διαιτάω ὁ γέρων , εὔδηλος εἰμί σύ ὁ ὁ νῦν πρόκειμαι ῥῆσις ἀδιόριστος . οὔτε γάρ εἰς δύο χρή διαιρέω ὁ ἀνθρώπινος βίος οὔτε ἐπί ὁ γέρων ὑγρός καί μαλακός σῶμα λέγω , οὔτε ὅτι ξηρός ὁ κρᾶσις ἔδεσμα διαιτητέον αὐτός . ὁ μέντοι νέος πήγνυμι φημί ἔχω ὁ σῶμα καί ὁ κρᾶσις ἔρχομαι ξηρός εὔδηλος εἰμί ἐπί ὁ ἀκμάζω μόνος ὁ λόγος ποιέω καί τό-τος ὀνομάζω νέος . παραλείπω οὖν ὁ τε ὁ παῖς ἡλικία καί ὁ ὁ παρακμάζω , ὡς δέ ἐγώ φημί καί ὁ εὔκρατος γε , ὅστις εἰμί ἐν ὁ μεταξύ ὁ παιδίον τε καί ὁ ἀκμάζω . εὔδηλος δέ εἰμί καί αὐτός ὑποπτεύω ὁ ἑαυτοῦ λόγος . οὐ γάρ ἁπλῶς λέγω ὁ πρέσβυς ὁ ξηρός χράω τρόπος διαιτάω , ἀλλά προστίθημι , ὁ πλείων ὁ χρόνος . οὗτος δέ αὐτός εἰμί ὁ φημί μή διά πᾶς , ὅς οὔτε ὁ ἕξις ὁ σῶμα οὔτε ὁ ἡλικία προστίθημι ἕτερος , διά πᾶς γάρ χράω ὁ οἰκεῖος ἕκαστος σῶμα δίαιτα αἱρέω .