galenus.in-hippocratis-vel-polybi-opus-de-salubri-victus-ratione-privatorum-commentarius 1.2
Τοῦ μὲν χειμῶνος ἐσθίειν ὡς πλεῖστα , πίνειν δὲ ὡς ἐλά-χιστα . εἶναι δὲ χρὴ τὸ πόμα οἶνον ὡς ἀκρητέστα-τον · τὰ δὲ σιτία ἄρτον καὶ τὰ ὄψα ὀπτὰ πάντα . λαχάνοισι δὲ ὡς ἐλαχίστοισι χρέεσθαι ταύτην τὴν ὥρην . οὕτω γὰρ ἂν μάλιστα τὸ σῶμα θερμόν τε εἴη καὶ ξηρόν . Τὸ κεφάλαιον εἰπὼν τῆς ὅλης διαίτης ὀρθῶς ἐποίησε προσγράψας ἐπὶ τῇ τελευτῇ τῆς ῥήσεως , διὰ τί τῶν εἰρη - μένων ἕκαστον αἱρεῖται . θερμαίνειν μὲν γὰρ ἀξιοῖ τὸ σῶμα καὶ ξηραίνειν διὰ τὴν ἀμετρίαν τῆς κατὰ τὴν ὥραν κρά-σεως . ὡς εἴ γε ἦν σύμμετρον , ὡς κατὰ τὸ ἔαρ ἐστὶ , σύμ-μετρον ἂν ἐκέλευσε καὶ τὴν δίαιταν ποιεῖσθαι . φυλάττειν μὲν γὰρ προσήκει τὰ συμμέτρως διακείμενα , μετα-βάλλειν δὲ τὰ ἀμέτρως . μεταβολὴ δὲ οὐκ ἄλλως ἂν ἢ ἐκ τῶν ἐναντίων ἀμετρίων γίνοιτο . τὸ μὲν γὰρ ἀμετρό-τερον , ἢ τεθερμασμένον , ἢ θερμαινόμενον σῶμα ψύχειν προσήκει , τὸ δὲ ἐψυγμένον , ἢ ψυχόμενον θερμαίνειν . ὡσαύ-τως δὲ κᾀπὶ καὶ κατὰ τὸ ὑγρόν τε καὶ ξηρὸν ἀμετρίας διὰ τῆς τῶν ἐναντίων προσφορᾶς τὰς νοσαζούσας ὑπερβολὰς καθαιρεῖν χρὴ , τὴν ἐναντίαν ἀμετρίαν προσφέροντας , το-σοῦτον ἀπέχουσαν τοῦ μέσου τε καὶ συμμέτρου , ὅσον ἀφέ-στηκεν ἡ νοσάζουσα . κατὰ τοῦτο γοῦν ἐν τῷ χειμῶνι ψυ-χρῷ καὶ ὑγρῷ τὴν κρᾶσιν ὄντι συμφέρει ἐσθίειν μὲν ὡς πλεῖστα , πίνειν δὲ ὡς ἐλάχιστα . πλεῖστα δ᾿ ἀκουστέον οὐχ ὡς πρὸς τὴν δύναμιν , ἀλλ᾿ ὡς πρὸς τὰς ἄλλας ὥρας . ὡσαύ-τως ﻿ δὲ καὶ πίνειν ὡς ἐλάχιστα πρὸς τὰς ἄλλας ὥρας ἀνα - φέροντα τὴν παραβολήν . ὁμοίως δὲ εἴρηται καὶ τὸ τὸν οἶνον ἀκρατέστατον εἶναι δεῖν ὡς πρὸς τὴν ἐν ταῖς ἄλλαις ὥραις κρᾶσιν αὐτοῦ . τῷ μέντοι πρὸς τὴν δύναμιν μέτρῳ καὶ τῷ πρὸς τὴν ἐνεστῶσαν ὠφέλειαν προσέχων τὸν νοῦν ἀεὶ τὸ σύμμετρον οἴνου τε καὶ σιτίου δώσεις , ὥσπερ γε καὶ ὕπνου καὶ γυμνασίων καὶ πάντων ἁπλῶς τῶν καλουμένων ὑπὸ τῶν ἰατρῶν ἐπιτηδευμάτων . ὅτι δ᾿ οἶνος ὁ ἀκρατέστε-ρος καὶ ὅτι τὰ ὀπτὰ κρέα θερμαίνει καὶ ξηραίνει , παρα - βαλλόμενα μάζῃ τε καὶ λαχάνοις , οὐδεὶς ἀγνοεῖ . παραπλη-σίως δὲ καὶ ὁ ἄρτος , εἰ παραβάλλοιτο μάζῃ , θερμαίνειν τε καὶ ξηραίνειν λεχθήσεται . ταῦτα οὖν ὡς παραδείγματα νο-μιστέον εἰρῆσθαι τἀνδρὶ . σὺ δὲ καὶ τῶν ὀσπρίων ἐπιλέξῃ τὰ θερμαίνοντα καὶ ξηραίνοντα , καθάπερ τὴν φακήν . ἀλλὰ καὶ τῶν λαχάνων , ὅσα ταύτην ἔχει τὴν δύναμιν , ὥσπερ ἡ κράμβη . καὶ τῶν κρεῶν ὡσαύτως , οἷα τὰ τῶν ἀγρίων ζώων ἐστὶ καὶ τὰ ταριχευθέντα . ταῦτα δὲ λέλεκται κᾀμοὶ πάντα παραδείγματος ἕνεκεν . ἡ δὲ σύμπασα κατὰ μέρος ὕλη τῶν τροφῶν ἐν τρισὶν ὑπομνήμασι σύγκειται , τήνδε ἐπιγραφὴν ἔχουσα , περὶ τῶν ἐν ταῖς τροφαῖς δυνάμεων . ὥσπερ οὖν ταῦτα καλῶς εἴρηται περὶ τῆς κατὰ τὰς ποιό - τητας αἱρέσεως τε καὶ φυγῆς σιτίων , οὕτω καὶ τὰ περὶ τῆς τῶν σιτίων ποσότητος . ἐσθίειν γὰρ ὡς πρὸς τὰς ἄλλας ὥρας πλεῖστα συγχωρητέον ἐν χειμῶνι , μεμαθηκότας ἐν ἀφορισμοῖς ὀρθῶς εἰρῆσθαι . θέρεος καὶ φθινοπώρου σιτία δυσφορώτατα φέρουσι , χειμῶνος ῥήϊστα , ἦρος δεύτερον . εἰ δὲ καὶ διὰ τί γίνεται ταῦτα μαθεῖν ἐθέλοι τις , ἐδίδαξε καὶ τοῦτο κατὰ τοὺς ἀφορισμοὺς εἰπών . αἱ κοιλίαι χειμῶνος καὶ ἦρος θερ-μόταται φύσει , διότι τὸ περιέχον ψυχρὸν ὂν , ἐναποστέγει στεγανοῦν καὶ κατακλείει τὸ ἔμφυτον θερμὸν ἐν τῷ βάθει τοῦ σώματος . ἐν δὲ τῷ θέρει διαφορεῖται μὲν τοῦτο διὰ τῆς διαπνοῆς . διὰ τῆς ἀναπνοῆς δὲ ἕλκεται τὸ περιέχον θερμόν . ὀνομάζω δὲ ἀναπνοὴν μὲν τὴν διὰ τοῦ στόματος ἔξω τε καὶ εἴσω φορὰν τοῦ πνεύματος , διαπνοὴν δὲ τὴν δι᾿ ὅλου τοῦ σώματος ὁμοίως γιγνομένην .
Lemmas: Τοῦ μέν χειμών ἐσθίω ὡς πλεῖστος , πίνω δέ ὡς ἐλαχύς . ἔρχομαι δέ χράω ὁ πόμα οἶνος ὡς ἄκρατος · ὁ δέ σιτίον ἄρτος καί ὁ ὄψον ὀπτός πᾶς . λάχανον δέ ὡς ἐλαχύς χράω οὗτος ὁ ὥρα . οὕτως γάρ ἄν μάλιστα ὁ σῶμα θερμός τε εἰμί καί ξηρός . Τέ κεφάλαιος λέγω ὁ ὅλος δίαιτα ὀρθός ποιέω προσγράφω ἐπί ὁ τελευτή ὁ ῥῆσις , διά τίς ὁ εἴρω - μένω ἕκαστος αἱρέω . θερμαίνω μέν γάρ ἀξιόω ὁ σῶμα καί ξηραίνω διά ὁ ἀμετρία ὁ κατά ὁ ὥρα κρᾶσις . ὡς εἰμί γε εἰμί σύμμετρος , ὡς κατά ὁ ἔαρ εἰμί , σύμμετρος ἄν κελεύω καί ὁ δίαιτα ποιέω . φυλάσσω μέν γάρ προσήκω ὁ σύμμετρος διάκειμαι , μεταβάλλω δέ ὁ ἄμετρος . μεταβολή δέ οὐ ἄλλως ἄν ἢ ἐκ ὁ ἐναντίος ἀμετρία γίγνομαι . ὁ μέν γάρ ἄμετρος , ἢ θερμαίνω , ἢ θερμαίνω σῶμα ψύχω προσήκω , ὁ δέ ψύχω , ἢ ψύχω θερμαίνω . ὡσαύτως δέ εἰͅπί καί κατά ὁ ὑγρός τε καί ξηρός ἀμετρία διά ὁ ὁ ἐναντίος προσφορά ὁ νοσάζω ὑπερβολή καθαιρέω χράω , ὁ ἐναντίος ἀμετρία προσφέρω , το-σοῦτο ἀπέχω ὁ μέσος τε καί σύμμετρος , ὅσον ἀφίστημι ὁ νοσάζω . κατά οὗτος γοῦν ἐν ὁ χειμών ψυχρός καί ὑγρός ὁ κρᾶσις εἰμί συμφέρω ἐσθίω μέν ὡς πλεῖστος , πίνω δέ ὡς μικρός . πλεῖστος δέ ἀκούω οὐ ὡς πρός ὁ δύναμις , ἀλλά ὡς πρός ὁ ἄλλος ὥρα . ὡσαύτως ﻿ δέ καί πίνω ὡς μικρός πρός ὁ ἄλλος ὥρα ἀνα - φέρω ὁ παραβολή . ὅμοιος δέ λέγω καί ὁ ὁ οἶνος ἄκρατος ἔρχομαι δεῖ ὡς πρός ὁ ἐν ὁ ἄλλος ὥρα κρᾶσις αὐτός . ὁ μέντοι πρός ὁ δύναμις μέτρον καί ὁ πρός ὁ ἐνίστημι ὠφέλεια προσέχω ὁ νόος ἀεί ὁ σύμμετρος οἶνος τε καί σιτίον δίδωμι , ὥσπερ γε καί ὕπνος καί γυμνάσιον καί πᾶς ἁπλῶς ὁ καλέω ὑπό ὁ ἰατρός ἐπιτήδευμα . ὅτι δέ οἶνος ὁ ἄκρατος καί ὅτι ὁ ὀπτός κρέας θερμαίνω καί ξηραίνω , παρά - βάλλω μᾶζα τε καί λάχανον , οὐδείς ἀγνοέω . παραπλήσιος δέ καί ὁ ἄρτος , εἰμί παραβάλλω μᾶζα , θερμαίνω τε καί ξηραίνω λέγω . οὗτος οὖν ὡς παράδειγμα νομιστέος λέγω ἀνήρ . σύ δέ καί ὁ ὄσπριον ἐπιλέγω ὁ θερμαίνω καί ξηραίνω , καθά ὁ φακή . ἀλλά καί ὁ λάχανον , ὅσος οὗτος ἔχω ὁ δύναμις , ὥσπερ ὁ κράμβη . καί ὁ κρέας ὡσαύτως , οἷος ὁ ὁ ἄγριος ζῷον εἰμί καί ὁ ταριχεύω . οὗτος δέ λέγω ἐͅγώ πᾶς παράδειγμα ἕνεκα . ὁ δέ σύμπας κατά μέρος ὕλη ὁ τροφή ἐν τρεῖς ὑπόμνημα σύγκειμαι , ὅδε ἐπιγραφή ἔχω , περί ὁ ἐν ὁ τροφή δύναμις . ὥσπερ οὖν οὗτος καλός λέγω περί ὁ κατά ὁ ποιός - τήτη αἵρεσις τε καί φυγή σιτίον , οὕτως καί ὁ περί ὁ ὁ σιτίον ποσότης . ἐσθίω γάρ ὡς πρός ὁ ἄλλος ὥρα πλεῖστος συγχωρέω ἐν χειμών , μανθάνω ἐν ἀφορισμός ὀρθός λέγω . θέρος καί φθινόπωρον σιτίον δύσφορος φέρω , χειμών ῥᾴδιος , ἔαρ δεύτερος . εἰμί δέ καί διά τίς γίγνομαι οὗτος μανθάνω ἐθέλω τις , διδάσκω καί οὗτος κατά ὁ ἀφορισμός λέγω . ὁ κοιλία χειμών καί ἔαρ θερμός φύσις , διότι ὁ περιέχω ψυχρός εἰμί , ἐναποστέγω στεγανόω καί κατακλείω ὁ ἔμφυτος θερμός ἐν ὁ βάθος ὁ σῶμα . ἐν δέ ὁ θέρος διαφορέω μέν οὗτος διά ὁ διαπνοή . διά ὁ ἀναπνοή δέ ἕλκω ὁ περιέχω θερμός . ὀνομάζω δέ ἀναπνοή μέν ὁ διά ὁ στόμα ἔξω τε καί εἴσω φορά ὁ πνεῦμα , διαπνοή δέ ὁ διά ὅλος ὁ σῶμα ὅμοιος γίγνομαι .