galenus.in-hippocratis-prorrheticum-i-commentaria-iii 1.33
Αἱ τρομώδεες ἀσαφέες καὶ ψηλαφώδεες παρακρούσιες πάνυ φρενιτικαὶ , ὡς καὶ τῷ Διδυμάρχῳ ἐν Κῷ . Γίνεται καί τι τοιοῦτον παραφροσύνης εἶδος οὐκ ὀλίγακις , ὡς ἡσυχάζοντα κατακεῖσθαι τὸν νοσοῦντα , μὴ ὅτι θυρυβωδῶς κεκραγότα καὶ ἀναπηδῶντα , καθάπερ ἔμπροσθεν , ἀλλὰ μηδὲ φθεγγόμενον ὅλως , μηδὲ τὸ τῆς κατακλίσεως σχῆμα μεταβάλλοντα καὶ πολλάκις γε τοῖς οἰκείοις οὗτοι παρέσχον δόξαν , ὡς εἰ γένοιτό τις σιγὴ κοιμηθησομένοις . συγκλείσαντες οὖν τὰς θυρίδας ἡσυχάζουσιν ἐπιτηροῦντες · ἐν τούτοις τε τρίβεται χρόνος ἐνίοτε μακρὸς , τῶν μὲν οἰκείων τῶν καμνόντων ἐκ τοῦ μὴ φθέγγεσθαί τι μηδὲ κινεῖσθαι τὸν νοσοῦντα τεκμαιρομένων κοιμᾶσθαι τὸν ἄνθρωπον , αὐτοῦ δὲ τοῦ νοσοῦντος μήτε κοιμωμένου καὶ τὰς χεῖρας κινοῦντος ἀτρέμα , ὁμοίως τοῖς διὰ ψηλαφίας ἠρεμαίας ἅψασθαί τινος ἢ εὑρεῖν τι βουλομένοις . ἔπειτα τούτων οὕτως ἐχόντων ἔνιοι μὲν κεκλεισμένων τῶν βλεφάρων ταῦτα πράττουσι , καὶ εἰ προσελθών τις αὐτοῖς διαλέγοιτο , τινὲς μὲν οὐδ’ ὅλως ἀνοίγουσι τοὺς ὀφθαλμοὺς , ἔνιοι δὲ ἀνοίξαντες ἤτοι μικρὸν ὕστερον ἔκλεισαν ἢ ἀκινήτους φυλάττουσιν , ἔνιοι δ’ οὐδ’ ἂν ἐμβοήσῃ τις αὐτοῖς ἢ νύξῃ , τὰ βλέφαρα διανοίγουσι . περὶ τοιούτων οὖν φρενιτικῶν ὁ Ἱπποκράτης κατὰ τὸ γʹ τῶν ἐπιδημιῶν οὕτως ἔγραψεν , οὐδ’ ἐξεμάνη τῶν φρενιτικῶν οὐδεὶς , ὥσπερ ἐπ’ ἄλλοις , ἀλλ’ ἄλλῃ τινὶ καταφορῇ νωθρῇ καρηβαρέες ἀπώλοντο . τοὺς δ’ αὐτοὺς τούτους φρενιτικοὺς κατὰ τὴν προκειμένην ῥῆσιν ὠνόμασεν ἀσαφεῖς , ὡς εἰ καὶ δυσγνώστους εἶπε τοῖς πολλοῖς οὐ μόνον τῶν ἰδιωτῶν , ἀλλὰ καὶ τῶν ἰατρῶν . οἴονται γὰρ ἐκείνους μόνους εἶναι φρενιτικοὺς , ὅσοι κεκράγασιν ἢ ἀναπηδῶσιν , Ἱπποκράτους τοὺς βεβλαμμένους τὰς φρένας οὕτως ὀνομάζοντος , κἂν διὰ παντὸς ἐν καταφορᾷ τινι τύχοιεν ὄντες . συνεισβάλλει μὲν οὖν ἐξ ἀρχῆς παραφροσύνη κώματι . δέδεικται γὰρ ἐν τῷ περὶ τοῦ παρ’ Ἱπποκράτει κώματος , ἐπὶ ταὐτὸν ἀναφέρων ἀμφοτέρας τὰς προσηγορίας , τήν τε τῆς καταφορᾶς καὶ τὴν τοῦ κώματος . ἀλλὰ τὸ μὲν τῆς ἡσυχίας ἀσαφὲς αἱ τοιαῦται φρενίτιδες οὐκ ἔχουσι . τὸ δ’ , ὡς εἴρηται , νῦν ἀσαφὲς εἶδος φρενίτιδος ἐπὶ προήκοντι τῷ χρόνῳ γίνεται καὶ πάντας οὓς εἶδον οὕτω παθόντας , ἄῤῥωστον καὶ σκληρὸν καὶ στενὸν καὶ βραχὺν εἶχον τὸν σφυγμὸν , ὡς τεκμαίρεσθαι κεκμηκυίας τῆς δυνάμεως αὐτοῖς γίνεσθαι τὴν ἡσυχίαν , οὐ δυναμένοις ἰσχυρότατα κινεῖσθαι . τινὲς δ’ αὐτῶν ὥσπερ τὰς χεῖρας ἠρέμα κινοῦσιν , οὕτω καὶ φθέγγονται βραχύτατα · καὶ τοῦτο λανθάνει τοὺς πολλοὺς καὶ μόνοις γίνεται κατάδηλον ὅσοι περ ἂν ἐγγυτέρω γενόμενοι κατακύψωσιν εἰς αὐτούς . ἔστι δ’ ὅτε πειρᾶταί τις πρὸς τὸ κατακούειν σαφῶς πλησίον αὐτῶν τοῦ προσώπου καταθεῖναι τὸ οὖς , ἀλλὰ καὶ ἡ τῶν χειρῶν κίνησις αὐτοῖς βραχεῖα τρομώδης οὖσα , λανθάνει τοὺς πολλοὺς , μόνοις τοῖς ἀκριβῶς κατασκεψαμένοις φαινομένη . τεκμήριον μὲν οὖν τοῦτ’ ἔστι τοῦ τὴν δύναμιν αὐτῶν ἀῤῥωστεῖν . ἑκτικὴν δέ τινα διάθεσιν εἶναι φρενίτιδος , ὥσπερ πυρετῶν ἐκείνων , οὓς δι’ αὐτὸ τοῦτο προσαγορεύομεν ἑκτικούς . εἴρηται δὲ περὶ αὐτῶν ἔν τε τοῖς περὶ τῆς διαφορᾶς τῶν πυρετῶν ὑπομνήμασι καὶ τοῖς τῆς θεραπευτικῆς μεθόδου γράμμασι καὶ μέντοι κἀν τῷ περὶ μαρασμοῦ , τὰ στερεὰ τοῦ ζώου μόρια κατειληφέναι τοὺς τοιούτους πυρετοὺς ἐνδεικνυμένους , οὐκ ἐπὶ χυμῷ σηπεδονώδει γίνεσθαι . καὶ τῆς φρενίτιδος οὖν ἐπὶ χολώδει χυμῷ τὴν γένεσιν ἐχούσης ὅταν ἐπὶ τὸν ἐγκέφαλον οὗτος κατασκήψει , κατ’ ἀρχὰς μὲν οὐδέπω τῆς ποιότητος αὐτοῦ κεκραμένης ὅλῳ τῷ σώματι τοῦ ἐγκεφάλου , θορυβώδεις παραφροσύναι γίνονται . προήκοντος δὲ τοῦ χρόνου παραπλήσιόν τι πάσχει τοῖς ὑπὸ τῶν καλουμένων βαφέων ἐρίοις βαπτομένοις . καὶ γὰρ καὶ ταῦτα δευσοποιὰ γίνεται , τοῖς κατ’ ἀρχὰς ἴδιον ἔχουσι τὸ χρῶμα παραπλησίως . καὶ ἡ τοιαύτη τοίνυν οἷον βαφὴ τοῦ ἐγκεφάλου τὴν παραφροσύνην ἑκτικὴν ἴσχει καὶ διὰ τοῦτ’ ἔστιν ἡ διάθεσις αὐτῶν μοχθηρὰ τοῖς ἑκτικοῖς πυρετοῖς ὡσαύτως , οὓς ἐδείκνυμεν ἀρχομένους μὲν συνίστασθαι μόγις λυομένους , συστάντας δὲ ἀκριβῶς καὶ ἐκπληρωθέντας οὐκέτι δύνασθαι λυθῆναι . ὀρθῶς οὖν εἴρηται τὰς τοιαύτας παρακρούσεις πάνυ φρενιτικὰς εἶναι . ταύτην τὴν ῥῆσιν , ὥσπερ καὶ ἄλλας τινὰς τῶν ἰατρῶν παρατρέχοντες οἱ ἐξηγηταὶ , χρονίζουσιν ἐν τοῖς σοφιστικοῖς ζητήμασιν . ὀνομάζω δὲ , ὡς ἴστε , σοφιστικὰ τὰ μηδὲν εἰς τὸ βέλτιον ἰατρεύειν συντελοῦντα . τοιαῦτα δὲ οὐκ ὀλίγα καὶ κατὰ τὰς ἐξηγήσεις εὑρίσκεται , τινὰ μὲν μᾶλλον ἀποκεχωρηκότα τοῦ πρὸς τὰς θεραπείας χρησίμου , τινὰ δὲ ἦττον , ὥσπερ ἀμέλει καὶ τὸ ζητῆσαι τὴν αἰτίαν , δι’ ἣν προσέθηκεν ἐπὶ τῷ τέλει τῆς προκειμένης ῥήσεως , οἷον τῷ Διδυμάρχῳ ἐν Κῷ . δέδεικται γὰρ ἐν τῷ πρὸ τούτου λόγῳ , προσγράφειν ὀνομαστὶ τοὺς νοσήσαντας ἐπ’ ἐκείνων τῶν ῥήσεων ἐν αἷς οὐ τολμᾷ καθόλου τοῦ πράγματος , ὑπὲρ οὗ ποιεῖται τὸν λόγον , ἕν τι κοινὸν ἀποφήνασθαι . νυνὶ δὲ ἀληθές γε φαίνεται λέγων , καθόλου κατὰ πάντων τῶν οὕτως ἐχόντων ἀποφαινόμενος , οὐχ ὡς ἀμφιβάλλων , ἀλλ’ ὡς πάνυ πεπεισμένος . προσέθηκε γοῦν τῷ λόγῳ καὶ πάνυ φρενιτικαὶ , καίτοι δυνάμενος ἁπλῶς φρενιτικαὶ εἰπεῖν . δοκεῖ δέ μοι μαρτύριον τῷ λόγῳ προσγράψαι τὸν ἄῤῥωστον ὀνομαστὶ , διὰ τὸ πολλοὺς οὐ μόνον τῶν ἰδιωτῶν , ἀλλὰ καὶ τῶν ἰατρῶν ἐπὶ τῶν τοιούτων ἐξαπατᾶσθαι . καί μοι γοῦν ποτέ τις ἠμφισβήτησε περί τινος οὕτω φρενιτίζοντος , οὔτ’ ὀλεθρίως ἔχειν αὐτὸν οὔθ’ ὅλως φρενιτικὸν εἶναι νομίζων . ἴσως δὲ καὶ αὐτῷ τὸ προῤῥητικὸν τοῦτο γράψαντι τοιαύτη τις ἀμφισβήτησις ἐγένετο πρός τινα , διὸ τοῦ παθόντος ἐμνημόνευσεν ὀνομαστί .
Lemmas: ὁ τρομώδης ἀσαφής καί ψηλαφώδης παράκρουσις πάνυ φρενιτικός , ὡς καί ὁ Διδύμαρχος ἐν Κῶς . γίγνομαι καί τίς τοιοῦτος παραφροσύνη εἶδος οὐ ολιγάκις , ὡς ἡσυχάζω κατάκειμαι ὁ νοσέω , μή ὅτι θυρυβωδῶς κράζω καί ἀναπηδάω , καθάπερ ἔμπροσθεν , ἀλλά μηδέ φθέγγομαι ὅλως , μηδέ ὁ ὁ κατάκλισις σχῆμα μεταβάλλω καί πολλάκις γε ὁ οἰκέω οὗτος παρέχω δόξα , ὡς εἰμί γίγνομαι τις σιγή κοιμάω . συγκλείω οὖν ὁ θυρίς ἡσυχάζω ἐπιτηρέω · ἐν οὗτος τε τρίβω χρόνος ἐνίοτε μακρός , ὁ μέν οἰκέω ὁ κάμνω ἐκ ὁ μή φθέγγομαι τίς μηδέ κινέω ὁ νοσέω τεκμαίρομαι κοιμάω ὁ ἄνθρωπος , αὐτός δέ ὁ νοσέω μήτε κοιμάω καί ὁ χείρ κινέω ἀτρέμας , ὁμοίως ὁ διά ψηλαφία ἠρεμαῖος ἅπτω τις ἢ εὑρίσκω τίς βούλομαι . ἔπειτα οὗτος οὕτως ἔχω ἔνιοι μέν καλέω ὁ βλέφαρον οὗτος πράσσω , καί εἰμί προσέρχομαι τις αὐτός διαλέγω , τις μέν οὐδέ ὅλως ἀνοίγω ὁ ὀφθαλμός , ἔνιοι δέ ἀνοίγνυμι ἤτοι μικρός ὕστερος καλέω ἢ ἀκίνητος φυλάσσω , ἔνιοι δέ οὐδέ εἄν ἐμβοάω τις αὐτός ἢ νύσσω , ὁ βλέφαρον διανοίγω . περί τοιοῦτος οὖν φρενιτικός ὁ Ἱπποκράτης κατά ὁ γε ὁ ἐπιδημία οὕτως γράφω , οὐδέ ἐκμαίνω ὁ φρενιτικός οὐδείς , ὥσπερ ἐπί ἄλλος , ἀλλά ἄλλος τις καταφορά νωθρός καρηβαρής ἀπόλλυμι . ὁ δέ αὐτός οὗτος φρενιτικός κατά ὁ πρόκειμαι ῥῆσις ὀνομάζω ἀσαφής , ὡς εἰμί καί δύσγνωστος εἶπον ὁ πολύς οὖον μόνος ὁ ἰδιώτης , ἀλλά καί ὁ ἰατρός . οἴομαι γάρ ἐκεῖνος μόνος εἰμί φρενιτικός , ὅσος κράζω ἢ ἀναπηδάω , Ἱπποκράτης ὁ βλάπτω ὁ φρήν οὕτως ὀνομάζω , κἀν διά πᾶς ἐν καταφορά τις τυγχάνω εἰμί . συνεισβάλλω μέν οὖν ἐκ ἀρχή παραφροσύνη κῶμα . δείκνυμι γάρ ἐν ὁ περί ὁ παρά Ἱπποκράτης κῶμα , ἐπί αὐτός ἀναφέρω ἀμφότερος ὁ προσηγορία , ὁ τε ὁ καταφορά καί ὁ ὁ κῶμα . ἀλλά ὁ μέν ὁ ἡσυχία ἀσαφής ὁ τοιοῦτος φρένιτις οὐ ἔχω . ὁ δέ , ὡς εἴρω , νῦν ἀσαφής εἶδος φρένιτις ἐπί προήκω ὁ χρόνος γίγνομαι καί πᾶς ὅς εἶδον οὗτος πάθος , ἄρρωστος καί σκληρός καί στενός καί βραχύς ἔχω ὁ σφυγμός , ὡς τεκμαίρομαι κάμνω ὁ δύναμις αὐτός γίγνομαι ὁ ἡσυχία , οὖον δύναμαι ἰσχυρός κινέω . τις δέ αὐτός ὥσπερ ὁ χείρ ἠρέμα κινέω , οὗτος καί φθέγγομαι βραχύς · καί οὗτος λανθάνω ὁ πολύς καί μόνος γίγνομαι κατάδηλος ὅσος περ εἄν ἐγγυτέρω γίγνομαι κατακύπτω εἰς αὐτός . εἰμί δέ ὅτε πειράω τις πρός ὁ κατακούω σαφῶς πλησίος αὐτός ὁ πρόσωπον κατατίθημι ὁ οὖς , ἀλλά καί ὁ ὁ χείρ κίνησις αὐτός βραχύς τρομώδης εἰμί , λανθάνω ὁ πολύς , μόνος ὁ ἀκριβῶς κατασκέπτομαι φαίνω . τεκμήριον μέν οὖν οὗτος εἰμί ὁ ὁ δύναμις αὐτός ἀρρωστέω . ἑκτικός δέ τις διάθεσις εἰμί φρένιτις , ὥσπερ πυρετός ἐκεῖνος , ὅς διά αὐτός οὗτος προσαγορεύω ἑκτικός . εἴρω δέ περί αὐτός ἐν τε ὁ περί ὁ διαφορά ὁ πυρετός ὑπόμνημα καί ὁ ὁ θεραπευτικός μέθοδος γράμμα καί μέντοι ἐν ὁ περί μαρασμός , ὁ στερεός ὁ ζῷον μόριον καταλαμβάνω ὁ τοιοῦτος πυρετός ἐνδείκνυμι , οὐ ἐπί χυμός σηπεδονώδης γίγνομαι . καί ὁ φρένιτις οὖν ἐπί χολώδης χυμός ὁ γένεσις ἔχω ὅταν ἐπί ὁ ἐγκέφαλος οὗτος κατάσκηψις , κατά ἀρχή μέν οὐδέπω ὁ ποιότης αὐτός κεράννυμι ὅλος ὁ σῶμα ὁ ἐγκέφαλος , θορυβώδης παραφροσύνη γίγνομαι . προήκω δέ ὁ χρόνος παραπλήσιος τίς πάσχω ὁ ὑπό ὁ καλέω βαφεύς ἔριον βάπτω . καί γάρ καί οὗτος δευσοποιός γίγνομαι , ὁ κατά ἀρχή ἴδιος ἔχω ὁ χρῶμα παραπλήσιος . καί ὁ τοιοῦτος τοίνυν οἷος βαφή ὁ ἐγκέφαλος ὁ παραφροσύνη ἑκτικός ἴσχω καί διά οὗτος εἰμί ὁ διάθεσις αὐτός μοχθηρός ὁ ἑκτικός πυρετός ὡσαύτως , ὅς δείκνυμι ἄρχω μέν συνίστημι μόγις λύω , συνίστημι δέ ἀκριβῶς καί ἐκπληρόω οὐκέτι δύναμαι λύω . ὀρθῶς οὖν εἴρω ὁ τοιοῦτος παράκρουσις πάνυ φρενιτικός εἰμί . οὗτος ὁ ῥῆσις , ὥσπερ καί ἄλλος τις ὁ ἰατρός παρατρέχω ὁ ἐξηγητής , χρονίζω ἐν ὁ σοφιστικός ζήτημα . ὀνομάζω δέ , ὡς οἶδα , σοφιστικός ὁ μηδείς εἰς ὁ ἀγαθός ἰατρεύω συντελέω . τοιοῦτος δέ οὐ ὀλίγος καί κατά ὁ ἐξήγησις εὑρίσκω , τις μέν μᾶλλον ἀποχωρέω ὁ πρός ὁ θεραπεία χρήσιμος , τις δέ ἀίσσω , ὥσπερ ἀμελέω καί ὁ ζητέω ὁ αἴτιος , διά ὅς προστίθημι ἐπί ὁ τέλος ὁ πρόκειμαι ῥῆσις , οἷος ὁ Διδύμαρχος ἐν Κῶς . δείκνυμι γάρ ἐν ὁ πρό οὗτος λόγος , προσγράφω ὀνομαστί ὁ νοσέω ἐπί ἐκεῖνος ὁ ῥῆσις ἐν ὅς οὖον τολμάω καθόλου ὁ πρᾶγμα , ὑπέρ ὅς ποιέω ὁ λόγος , εἷς τίς κοινός ἀποφαίνω . νυνί δέ ἀληθής γε φαίνω λέγω , καθόλου κατά πᾶς ὁ οὕτως ἔχω ἀποφαίνω , οὐ ὡς ἀμφιβάλλω , ἀλλά ὡς πάνυ πείθω . προστίθημι γοῦν ὁ λόγος καί πάνυ φρενιτικός , καίτοι δύναμαι ἁπλόος φρενιτικός εἶπον . δοκέω δέ ἐγώ μαρτύριον ὁ λόγος προσγράφω ὁ ἄρρωστος ὀνομαστί , διά ὁ πολύς οὖον μόνος ὁ ἰδιώτης , ἀλλά καί ὁ ἰατρός ἐπί ὁ τοιοῦτος ἐξαπατάω . καί ἐγώ γοῦν ποτός τις ἀμφισβητέω περί τις οὗτος φρενιτίζω , οὔτε ὀλέθριος ἔχω αὐτός οὔτε ὅλως φρενιτικός εἰμί νομίζω . ἴσως δέ καί αὐτός ὁ προρρητικός οὗτος γράφω τοιοῦτος τις ἀμφισβήτησις γίγνομαι πρός τις , διό ὁ πάθος μνημονεύω ὀνομαστί .