galenus.in-hippocratis-prorrheticum-i-commentaria-iii 2.92
Αἱ ἐν πυρετοῖσι πρὸς ὑποχόνδριον ὀδύναι ἀναύδως , ἱδρῶτι λυόμεναι , κακοήθεες , τούτοισιν ἐς ἰσχία ἀλγήματα ἅμα καυσώδει πυρετῷ . καὶ ἢν κοιλίη καταῤῥαγῇ , ὀλέθριον . Ἀπορίαν τοῖς ἀναγινώσκουσιν αἱ ἀσαφεῖς τῶν ῥήσεων ἐργάζονται καὶ τῶν σαφῶν ὅσαι τοῖς ἐναργῶς φαινομένοις ἐναντίως ἀποφαίνονται . τινὲς δὲ καὶ κατ’ ἀμφοτέρους τοὺς τρόπους τὴν ἀπορίαν ἐπιφέρουσιν , ὥσπερ καὶ ἡ νῦν προκειμένη . πλέον δὲ ἐν αὐτῇ τὸ μὴ συμφωνεῖν τοῖς φαινομένοις ἐπὶ τῶν νοσούντων , τὰ κατ’ αὐτὴν λελεγμένα . προχείρως μὲν οὖν δοκεῖ τοιόνδε τὸν λόγον τινὰ δηλοῦν ἡ προκειμένη ῥῆσις . αἱ ἐν πυρετοῖς πρὸς ὑποχόνδρια ὀδύναι ἅμα ἀφωνίῃ , ἱδρῶτι λυόμεναι , κακοήθεες . ψευδοῦς δ’ εἶναι φαινομένου τοῦ τὰς μεθ’ ἱδρῶτος λύσεις κακοήθεις εἰρῆσθαι , κατ’ αὐτὸ τοῦτο πρῶτον ἀπορία τις ἡμᾶς καταλαμβάνει . τὰ μὲν γὰρ ἄνευ τινὸς ἤτοι τεχνικοῦ βοηθήματος ἢ φυσικοῦ παυσάμενα παθήματα προσηκόντως ὡμολόγηται τὴν λύσιν ἄπιστον ἔχειν . τὰ δὲ μετὰ τοιούτου τινὸς , ὁποῖον καὶ νῦν ὁ ἱδρὼς εἴρηται , βεβαίως λελύσθαι φαίνεται . τοὐναντίον γὰρ ἅπαν , ὅταν ἱδρῶτος ἤ τινος ἄλλου φυσικοῦ βοηθήματος γενομένου μὴ λύηται , τὸ νόσημα κακόηθες νομίζεται . διὸ καὶ πιθανῶς τις ἐπ’ αὐτῆς τῆς ῥήσεως ἔλεγε λείπειν ἀπόφασιν τὴν μή παραλελειμμένην ὑπὸ τοῦ πρῶτον τὸ βιβλίον μεταγραψαμένου , καθάπερ καὶ ἄλλα πολλὰ πολλάκις ἐν πολλοῖς βιβλίοις ὡμολόγηται τὰ μὲν παραλελεῖφθαι , τὰ δὲ ὑπηλλάχθαι , μηδενὸς ὕστερον ἐπανορθῶσαι τὰ ἡμαρτημένα τολμήσαντος . ἀληθὴς γὰρ ὁ λόγος , ἐὰν οὕτω γράψωμεν , ἔσται αἱ ἐν πυρετῷ πρὸς ὑποχόνδρια ὀδύναι ἀναύδως , ἱδρῶτι μὴ λυόμεναι , κακοήθεες . ἀλλὰ τὰ σαφῆ καὶ γνώριμα καταλιπόντες οἱ πολλοὶ τῶν ἀνθρώπων χαίρουσι τοῖς αἰνιγματωδῶς εἰρημένοις . ἔνιοι δὲ καὶ τοῖς προφανῶς ἡμαρτημένοις συναγορεύειν ἐπίδειγμα σοφίας ἡγοῦνται , παραπλησίως τοὶς κατὰ τὰ δικαστήρια ῥήτορσιν , οἳ τοὺς φανερῶς ἤτοι φόνον ἐργασαμένους ἤ τι τοιοῦτον κακὸν , εἰρύσαντο τῆς προσηκούσης κολάσεως ἐξαπατήσαντές τε καὶ παρακρουσάμενοι τοὺς δικαστὰς , ὅταν ἰδιῶται λόγων ὦσι καὶ τὰς ἐν αὐτοῖς πανουργίας ἀγνοῶσιν . οὕτως οὖν κἀπὶ τῆς προκειμένης ῥήσεως ἐπενόησάν τινες ἀναύδως εἰρῆσθαι τὸ ἀλόγως , ἐπειδήπερ ὁ λόγος μὲν ἐν τῷ γένει τῆς φωνῆς ἐστι . λέγεται δὲ η φωνὴ παρὰ τοῖς παλαιοῖς οὐχ οὕτω μόνον , ἀλλὰ καὶ αὐδή . κατὰ δὲ τὴν μετάβασιν ταύτην τὸ ἀλόγως φαμὲν ἐκ τοῦ ἀναύδως σημαίνεσθαι . τὰ δ’ ἀλόγως παυσάμενα πάντα ἐστὶν ἄπιστα . μαχομένων δὲ καὶ τούτῳ τῷ λόγῳ τοῦ τε κακοήθεις εἰρῆσθαι τὰς τοιαύτας ἐκκρίσεις , οὐκ ἀπίστους καὶ τοῦ μηδ’ ἀλόγως λύεσθαι σὺν ἱδρῶσιν , ὡς αὐτὸς εἶπεν , ἕτεροί τινες ὑπερβαλλόμενοι τῇ σοφίᾳ τούτους ἀλόγως λύεσθαί φασιν , οὐ μόνον ὅσα χωρὶς τοῦ γενέσθαι τι βοήθημα τεχνικὸν ἢ φυσικὸν ἐῤῥᾳστώνησαν , ἀλλὰ καὶ ταῦτα τὰ γενόμενα μὲν , οὐ μὴν κατ’ ἀξίαν τοῦ νοσήματος , ὥσπερ εἰρηκότος τοῦ συγγράψαντος ὀλίγον γενέσθαι τὸν ἱδρῶτα καὶ μὴ χωρὶς ἁπάσης προσθήκης γράψαντα ἱδρῶτι λυόμενα , ἀλλὰ προσυπακοῦσαί φησι τὸ ὀλίγῳ . τάχα δέ τις καὶ ἄλλος ἀναφανείς ποτε τούτων τολμηρότερος ἀξιώσει τὸ πολλῷ καὶ ἀμέτρῳ προσυπακούειν , εἶτα περὶ συμμετρίας ἀμαθέσι παισὶ καὶ ἀγυμνάστοις πάσης παιδείας , ληρήσας μακρὰ δόξει τις εἶναι σοφός . εἰ δ’ ὅλως οἷς περ ἔξεστι τῷ ἱδρῶτι λυόμεναι προστίθεται τοιοῦτον , πολλῷ βέλτιον ἦν προστιθέντας μίαν συλλαβὴν τὴν μή γράψαντας μὴ λυόμεναι , πραγμάτων ἀπηλλάχθαι . αἱ γὰρ σὺν πυρετῷ τῶν ὑποχονδρίων ὀδύναι , ἃς ἱδρὼς μὴ λύει , κακοήθεις εἰσίν . ἔργῳ τοίνυν ἐδείχθη μοι καὶ νῦν , ὥσπερ ἤδη πολλάκις , τῶν ἐπὶ πολλῶν ἀσαφῶν ῥήσεων οὐδὲν μὲν ὧν οὐκ ἴσμεν ὑπ’ αὐτῶν διδασκόμενον , ἀνηλωμένον δὲ χρόνον , ὥσπερ ἐπὶ τῶν αἰνιγμάτων , εἰ ἐφαρμόσωμεν ἃ γινώσκομεν τῇ λέξει . καὶ γὰρ οὖν καὶ τὸ κατὰ τὴν τελευτὴν τῆς ῥήσεως εἰρημένον οὐ μικρὰν ἔσχε ζήτησιν αὐτῶν , διὰ τί , ἐὰν ἡ κοιλία καταῤῥαγῇ , τουτέστιν ἀθρόως ἐκκριθῇ πολλὰ , θανατῶδες εἶναι τὸ νόσημα δηλώσει . τὰ γὰρ χωρέοντα μὴ τῷ πλήθει τεκμαίρεσθαί φησιν ὁ Ἱπποκράτης , ἀλλ’ ὡς ἂν χωρέῃ οἷα δεῖ καὶ φέρει εὐφόρως . οὗτος μὲν ὁ λόγος , ὅτι καὶ σαφής ἐστι καὶ καθόλου τι διδάσκει καταφρονεῖται . τὰ δ’ αἰνιγματωδῶς εἰρημένα σπουδάζεται τοῖς μὲν σοφισταῖς εἰκότως , ἵνα τι θαυμαστὸν διδάσκειν δόξωσι τοὺς μαθητὰς , αὐτοῖς δὲ τοῖς μαθηταῖς , διὰ τὴν ἀπαιδευσίαν τῶν πρώτων μαθημάτων , ἐν οἷς οἱ παλαιοὶ τοὺς παῖδας ἔτρεφον . ἀγύμναστος δὲ ὢν ὁ λογισμὸς αὐτῶν οὔθ’ ἕπεται τοῖς λεγομένοις οὔτε κρῖναι τὴν ἐν αὐτοῖς ἀλήθειαν δύναται · ἐπεί τις ἀκούσας ἄνευ διοροσμοῦ ἐπικαταῤῥηγνυμένης κοιλίας ἀπόφασιν ἡντιναοῦν , οὐκ εὐθέως μέμφεται τὸν λόγον , ὡς μηδὲν διδάσκοντα . κοιλία μὲν γὰρ , ἐν ᾡτινιοῦν νοσήματι καταῤῥαγεῖσα χωρὶς μὲν τῶν τῆς πέψεως σημείων , ἃ πολλάκις ἀκήκοας , οὐδὲν ὀνίνησιν · ἐὰν δὲ δυσφορώτερον ἐργάσηται , πρὸς τῷ μηδὲν ὠφελεῖν ἔτι καὶ βλάβην ἤνεγκεν . ἅμα δὲ τούτοις ὠφελεῖ καὶ μᾶλλον , ἐὰν ὁ λυπῶν ἐκκενῷτο χυμός . ἔτι δὲ μᾶλλον , ἐὰν εὐφορώτερος ὁ κάμνων ἐπὶ τῇ κενώσει γίγνηται , καὶ βεβαιότερον , ὅταν ἐν ἡμέρᾳ κρισίμῳ φανῇ τι προδεδηλωμένον διὰ τῆς ἐπιδήλου . ταῦτ’ οὖν ὁ ἐπιγινώσκων καὶ τῆς εἰρημένης ῥήσεως καταφρονεῖ καὶ τῶν ἄλλων ἁπασῶν ὅσαι τῶν συμπτωμάτων τῶν κατὰ μέρος ἢ νοσημάτων μνημονεύουσιν . ἐφ’ οἶς γὰρ ἂν ἡ κοιλία καταῤῥαγῇ νοσήμασιν ἢ συμπτώμασιν , ἐν οἷς μηδ’ ὧν εἶπον ἄρτι γένηται διορισμῶν , ἀσφαλῆ τὴν γνῶσιν ἐργάζεται . χωρὶς δὲ τούτων τῶν διορισμῶν οὐδέποτε ἀληθὴς ὁ λόγος ἔσται , κοιλίαν λέγων καταῤῥηγνυμένην ὠφελεῖν ἢ βλάπτειν . ἐπὶ πάντων γὰρ ἑκάτερον γίνεται . κατὰ δὲ τοὺς ὡρισμένους διορισμοὺς οὐδέν ἐστιν εἰπεῖν , ἐπὶ μὲν ἥπατος φλεγμονῇ φαῦλον εἶναι σύμπτωμα καταῤῥαγεῖσαν κοιλίαν , ἐπὶ δ’ ἄλλου τινὸς ἀγαθόν . ἀλλ’ ἐπὶ πάντων , ὡς εἴρηται , καὶ ἀγαθὸν καὶ κακὸν γίνεται μετὰ τῶν οἰκείων διορισμῶν .
Lemmas: ὁ ἐν πυρετός πρός ὑποχόνδριος ὀδύνη ἄναυδος , ἱδρώς λύω , κακοήθης , οὗτος εἰς ἰσχίον ἄλγημα ἅμα καυσώδης πυρετός . καί εἄν κοιλία καταρραγή , ὀλέθριος . Ἀπορίας ὁ ἀναγιγνώσκω ὁ ἀσαφής ὁ ῥῆσις ἐργάζομαι καί ὁ σαφής ὅσος ὁ ἐναργής φαίνω ἐναντίος ἀποφαίνω . τις δέ καί κατά ἀμφότερος ὁ τρόπος ὁ ἀπορία ἐπιφέρω , ὥσπερ καί ὁ νῦν πρόκειμαι . πλέω δέ ἐν αὐτός ὁ μή συμφωνέω ὁ φαίνω ἐπί ὁ νοσέω , ὁ κατά αὐτός λέγω . προχείρως μέν οὖν δοκέω τοιόσδε ὁ λόγος τις δηλόω ὁ πρόκειμαι ῥῆσις . ὁ ἐν πυρετός πρός ὑποχόνδριος ὀδύνη ἅμα ἀφωνία , ἱδρώς λύω , κακοήθης . ψευδής δέ εἰμί φαίνω ὁ ὁ μετά ἱδρώς λύω κακοήθης εἴρω , κατά αὐτός οὗτος πρῶτος ἀπορία τις ἐγώ καταλαμβάνω . ὁ μέν γάρ ἄνευ τις ἤτοι τεχνικός βοήθημα ἢ φυσικός παύω πάθημα προσήκω ὁμολογέω ὁ λύσις ἄπιστος ἔχω . ὁ δέ μετά τοιοῦτος τις , ὁποῖος καί νῦν ὁ ἱδρώς εἴρω , βεβαίως λύω φαίνω . ἐναντίος γάρ ἅπας , ὅταν ἱδρώς ἤ τις ἄλλος φυσικός βοήθημα γίγνομαι μή λύω , ὁ νόσημα κακοήθης νομίζω . διό καί πιθανός τις ἐπί αὐτός ὁ ῥῆσις λέγω λείπω ἀπόφασις ὁ μή παραλείπω ὑπό ὁ πρῶτος ὁ βιβλίον μεταγράφω , καθάπερ καί ἄλλος πολύς πολλάκις ἐν πολύς βιβλίον ὁμολογέω ὁ μέν παραλείπω , ὁ δέ ὑπαλλάσσω , μηδείς ὕστερος ἐπανορθόω ὁ ἁμαρτάνω τολμάω . ἀληθής γάρ ὁ λόγος , ἐάν οὗτος γράφω , εἰμί ὁ ἐν πυρετός πρός ὑποχόνδριος ὀδύνη ἄναυδος , ἱδρώς μή λύω , κακοήθης . ἀλλά ὁ σαφής καί γνώριμος καταλείπω ὁ πολύς ὁ ἄνθρωπος χαίρω ὁ αἰνιγματωδῶς εἴρω . ἔνιοι δέ καί ὁ προφανῶς ἁμαρτάνω συναγορεύω ἐπίδειγμα σοφία ἡγέομαι , παραπλήσιος ὅς κατά ὁ δικαστήριον ῥήτωρ , ἕ ὁ φανερῶς ἤτοι φόνος ἐργάζομαι ἤ τίς τοιοῦτος κακός , ῥύομαι ὁ προσήκω κόλασις ἐξαπατάω τε καί παρακρούω ὁ δικαστής , ὅταν ἰδιώτης λόγος εἰμί καί ὁ ἐν αὐτός πανουργία ἀγνοέω . οὕτως οὖν ἐπί ὁ πρόκειμαι ῥῆσις ἐπινοέω τις ἄναυδος εἴρω ὁ ἄλογος , ἐπεί ὁ λόγος μέν ἐν ὁ γένος ὁ φωνή εἰμί . λέγω δέ ὁ φωνή παρά ὁ παλαιός οὐ οὗτος μόνος , ἀλλά καί αὐδή . κατά δέ ὁ μετάβασις οὗτος ὁ ἄλογος φημί ἐκ ὁ ἄναυδος σημαίνω . ὁ δέ ἄλογος παύω πᾶς εἰμί ἄπιστος . μάχομαι δέ καί οὗτος ὁ λόγος ὁ τε κακοήθης εἴρω ὁ τοιοῦτος ἔκκρισις , οὐ ἄπιστος καί ὁ μηδέ ἄλογος λύω σύν ἱδρόω , ὡς αὐτός εἶπον , ἕτερος τις ὑπερβάλλω ὁ σοφία οὗτος ἄλογος λύω φημί , οὖον μόνος ὅσος Χωρὶς ὁ γίγνομαι τίς βοήθημα τεχνικός ἢ φυσικός ῥᾳστωνέω , ἀλλά καί οὗτος ὁ γίγνομαι μέν , οὖον μήv κατά ἄξιος ὁ νόσημα , ὥσπερ ἐρῶ ὁ συγγράφω ὀλίγος γίγνομαι ὁ ἱδρώς καί μή Χωρὶς ἅπας προσθήκη γράφω ἱδρώς λύω , ἀλλά προσυπακούω φημί ὁ ὀλίγος . τάχα δέ τις καί ἄλλος ἀναφαίνω ποτός οὗτος τολμηρός ἀξιόω ὁ πολύς καί ἄμετρος προσυπακούω , εἶτα περί συμμετρία ἀμαθής παῖς καί ἀγύμναστος πᾶς παιδεία , ληρέω μακρός δοκέω τις εἰμί σοφός . εἰμί δέ ὅλως ὅς περ ἔξεστι ὁ ἱδρώς λύω προστίθημι τοιοῦτος , πολύς ἀγαθός εἰμί προστίθημι εἷς συλλαβή ὁ μή γράφω μή λύω , πρᾶγμα ἀπαλλάσσω . ὁ γάρ σύν πυρετός ὁ ὑποχόνδριος ὀδύνη , ὅς ἱδρώς μή λύω , κακοήθης εἰμί . ἔργον τοίνυν δείκνυμι ἐγώ καί νῦν , ὥσπερ ἤδη πολλάκις , ὁ ἐπί πολύς ἀσαφής ῥῆσις οὐδείς μέν ὅς οὐ οἶδα ὑπό αὐτός διδάσκω , ἀναλίσκω δέ χρόνος , ὥσπερ ἐπί ὁ αἴνιγμα , εἰμί ἐφαρμόζω ὁ γιγνώσκω ὁ λέγω . καί γάρ οὖν καί ὁ κατά ὁ τελευτή ὁ ῥῆσις εἴρω οὖον μικρός ἔχω ζήτησις αὐτός , διά τίς , ἐάν ὁ κοιλία καταρραγή , τουτέστιν ἀθρόος ἐκκρίνω πολύς , θανατώδης εἰμί ὁ νόσημα δήλωσις . ὁ γάρ χωρέω μή ὁ πλῆθος τεκμαίρομαι φημί ὁ Ἱπποκράτης , ἀλλά ὡς εἄν χωρέω οἷος δεῖ καί φέρω εὔφορος . οὗτος μέν ὁ λόγος , ὅτι καί σαφής εἰμί καί καθόλου τίς διδάσκω καταφρονέω . ὁ δέ αἰνιγματωδῶς εἴρω σπουδάζω ὁ μέν σοφιστής εἰκότως , ἵνα τίς θαυμαστός διδάσκω δοκέω ὁ μαθητής , αὐτός δέ ὁ μαθητής , διά ὁ ἀπαιδευσία ὁ πρῶτος μάθημα , ἐν ὅς ὁ παλαιός ὁ παῖς τρέφω . ἀγύμναστος δέ εἰμί ὁ λογισμός αὐτός οὔτε ἕπω ὁ λέγω οὔτε κρίνω ὁ ἐν αὐτός ἀλήθεια δύναμαι · ἐπεί τις ἀκούω ἄνευ διοροσμοω επικαταρρηγνυμενω κοιλία ἀπόφασις ὁστισοῦν , οὐ εὐθύς μέμφομαι ὁ λόγος , ὡς μηδείς διδάσκω . κοιλία μέν γάρ , ἐν ὅστις νόσημα καταρρήγνυμι Χωρὶς μέν ὁ ὁ πέψις σημεῖον , ὁ πολλάκις ἀκούω , οὐδείς ὀνίνημι · ἐάν δέ δύσφορος ἐργάζομαι , πρός ὁ μηδείς ὠφελέω ἔτι καί βλάβη φέρω . ἅμα δέ οὗτος ὠφελέω καί μᾶλλον , ἐάν ὁ λύπη ἐκκενόω χυμός . ἔτι δέ μᾶλλον , ἐάν εὔφορος ὁ κάμνω ἐπί ὁ κένωσις γίγνομαι , καί βέβαιος , ὅταν ἐν ἡμέρα κρίσιμος φαίνω τίς προδηλόω διά ὁ ἐπίδηλος . αὐτός οὖν ὁ ἐπιγιγνώσκω καί ὁ εἴρω ῥῆσις καταφρονέω καί ὁ ἄλλος ἅπας ὅσος ὁ σύμπτωμα ὁ κατά μέρος ἢ νόσημα μνημονεύω . ἐπί οἶς γάρ εἄν ὁ κοιλία καταρραγή νόσημα ἢ σύμπτωμα , ἐν ὅς μηδέ ὅς εἶπον ἄρτι γίγνομαι διορισμός , ἀσφαλής ὁ γνῶσις ἐργάζομαι . Χωρὶς δέ οὗτος ὁ διορισμός οὐδέποτε ἀληθής ὁ λόγος εἰμί , κοιλία λέγω καταρρήγνυμι ὠφελέω ἢ βλάπτω . ἐπί πᾶς γάρ ἑκάτερος γίγνομαι . κατά δέ ὁ ὁρίζω διορισμός οὐδείς εἰμί εἶπον , ἐπί μέν ἧπαρ φλεγμονή φαῦλος εἰμί σύμπτωμα καταρρήγνυμι κοιλία , ἐπί δέ ἄλλος τις ἀγαθός . ἀλλά ἐπί πᾶς , ὡς εἴρω , καί ἀγαθός καί κακός γίγνομαι μετά ὁ οἰκέω διορισμός .