galenus.in-hippocratis-prorrheticum-i-commentaria-iii 2.42
Ἄκρεα ἐπ’ ἀμφότερα ταχὺ μεταπίπτοντα κακόν . καὶ δίψα τοιαύτη πονηρόν . Ἔνιοι τῇ προγεγραμμένῃ ῥήσει συνάπτουσι τὴν νῦν εἰρημένην καὶ διὰ τοῦτο μετὰ τοῦ δέ συνδέσμου γράφουσιν αὐτὴν κατὰ τόνδε τὸν τρόπον · ἄκρεα δὲ ἐπ’ ἀμφότερα ταχὺ μεταπίπτοντα κακόν . ἔστι δὲ τὰ κατ’ αὐτὴν λεγόμενα τῆς προειρημένης συνδρομῆς ἀφωρισμένα . διὸ καὶ ὁ συγγραφεὺς ἅμα ἐκείνοις αὐτὰ γεγραφὼς , καθάπερ καὶ ἄλλα πολλὰ συνῆψεν ἀλλήλοις οὐκ ἀναγκαίαν ἔχοντα κοινωνίαν . ἡμᾶς οὖν αὐτῶν τὴν ἐξήγησιν ἰδίᾳ χρὴ ποιεῖσθαι . μεταπίπτοντα γὰρ ἐπ’ ἀμφότερα ῥᾳδίως τὰ τοῦ σώματος ἄκρεα πονηρόν ἐστι σημεῖον . ἄκρεα δὲ δηλονότι πόδες καὶ χεῖρές εἰσι καὶ ὦτα καὶ ῥὶς , ἃ δὴ κἀν ταῖς μετὰ καταψύξεως εἰσβολαῖς τῶν παροξυσμῶν ἁπάντων πρῶτα ψύχεται . τὸ δ’ ἐπ’ ἀμφότερα δῆλον ὅτι θερμασίαν τε καὶ ψύξιν λέγει . κατὰ φύσιν μὲν οὖν ἐχόντων ἡμῶν εὐκράτως διάκειται τὰ τοῦ σώματος ἄκρεα , μηδεμιᾶς ἑξαιφνιδίου γενομένης μεταβολῆς ἐν αὐτοῖς . εἰ γὰρ καὶ ὅτι μάλιστα χειμῶνος μὲν εἴη ψυχρὰ , θέρους δὲ θερμὰ , κατὰ βραχὺ τὴν τοιαύτην ἴσχει μεταβολὴν , οὐ διὰ ταχέων , οὐδ’ ἰσχυρὰν , ὡς ἤτοι κρυστάλλῳ παραπλησίως ἐψῦχθαι χειμῶνος ἢ τοῖς παρὰ πυρὶ πολλῷ θαλφθεῖσιν ἐοικέναι τοῦ θέρους . ἐν δέ γε ταῖς κακοηθεστάταις νόσοις ἡ μετάπτωσις αὐτῶν ἐν ὥρᾳ μιᾷ γίνεται πρὸς τἀναντία , ποτὲ μὲν , ὡς ἐν χειμῶνι , ψυχρῶν γινομένων , ποτὲ δὲ , ὡς ἐν θέρει , θερμῶν . καὶ συμβαίνει τὸ τοιοῦτον τὴν μὲν οἰκείαν θερμασίαν οὐκ ἐχόντων αὐτῶν , ὑπὸ δὲ τῆς πυρεκτικῆς θερμαινομένων , ἥτις ἀπὸ τῶν μέσων τοῦ σώματος ἀρξαμένη παραπλησίως φλογὶ πᾶν ἐπινεμομένη τὸ σῶμα συνεκθερμαίνει τὰ πέρατα . διαπνευσάσης δ’ αὐτῆς εὐθέως ψυχρὰ γίνεται , τῆς ἐμφύτου θερμασίας ἐσβεσμένης . καὶ δίψα δὲ , φησὶν , ἡ τοιαύτη κακόν . εὔδηλον δ’ ὅτι τοιαύτην λέγει τὴν ἐπὶ τἀναντία μεταπίπτουσαν ἐν τάχει , παραπλησίως τοῖς ἄκροις . ἐπὶ δὲ τἀναντία μετάπτωσις γίνεται δίψης , ὅταν διψῶν ὀλίγον ἔμπροσθεν , ἄδιψος ἐν τῷ παραυτίκα γενήσεται , καὶ μετ’ ὀλίγον αὖθις διψῶν ἔσται , μὴ παυομένης δηλονότι τῆς διψώδους διαθέσεως . ἀδύνατον γὰρ ὀλίγον ἔμπροσθεν ἰσχυρῶς ἐξηραμμένον τὸν ἄνθρωπον ὑγρανθῆναι τελέως , ὡς ἄδιψον γενήσεσθαι . τί ποτ’ οὖν ἐστι τὸ συμβαῖνον ἐπὶ τῶν οὕτως ἐχόντων ; ὅπερ κἀπὶ τῶν δι’ ὅλης ἡμέρας τε καὶ νυκτὸς ἐνίοτε οὐδ’ ὅλως οὐρησάντων . πρότερον μὲν γὰρ οὔτε παρηκολούθησε τοῖς κατὰ τὸ σῶμα παθήμασιν ἡ γνώμη τοῦ ἀνθρώπου , τό τ’ ἀθροιζόμενον οὖρον οὔπω διέτεινεν ἰσχυρῶς τὴν κύστιν . ἐπεὶ δὲ ἥ τε διάνοια παρηκολούθησεν ἥ τε κύστις ἐπληρώθη , δι’ ἄμφω ταῦτα τοῦ παθήματος ὁ κάμνων ᾔσθετο . καθάπερ οὖν τοῦτο παραφροσύνης ἐστὶ σημεῖον , οὕτω καὶ τὸ κατὰ τὴν δίψαν · ἐχόντων μὲν αὐτῶν ἀεὶ τὴν τοῦ διψῇν διάθεσιν , οὐκ αἰσθανομένων δὲ πρινὴ τήν τε ψυχικὴν αὐτῶν αἰσθητικωτέραν γενέσθαι , τήν τε τοῦ διψῇν διάθεσιν εἰς ἄκρον αὐξηθῆναι . τὴν μὲν οὖν τῶν ἄκρων μετάπτωσιν ἐπὶ τἀναντία κακὸν εἶναι νομιστέον , ἐνδεικνυμένην ἀῤῥωστίαν μὲν τῆς ἐμφύτου θερμασίας , εὐρωστίαν δὲ τῆς παρὰ φύσιν . τὴν δὲ τῆς δίψης μετάπτωσιν ἀμαύρωσιν μὲν τῆς αἰσθητικῆς δυνάμεως , ἰσχὺν δὲ τῆς διψώδους διαθέσεως .
Lemmas: ἄκρεα ἐπί ἀμφότερος ταχύς μεταπίπτω κακός . καί δίψα τοιοῦτος πονηρός . ἔνιοι ὁ προγράφω ῥῆσις συνάπτω ὁ νῦν εἴρω καί διά οὗτος μετά ὁ δέ σύνδεσμος γράφω αὐτός κατά ὅδε ὁ τρόπος · ἄκρεα δέ ἐπί ἀμφότερος ταχύς μεταπίπτω κακός . εἰμί δέ ὁ κατά αὐτός λέγω ὁ προερέω συνδρομή ἀφορίζω . διό καί ὁ συγγραφεύς ἅμα ἐκεῖνος αὐτός γράφω , καθάπερ καί ἄλλος πολύς συνάπτω ἀλλήλων οὐ ἀναγκαῖος ἔχω κοινωνία . ἐγώ οὖν αὐτός ὁ ἐξήγησις ἴδιος χρή ποιέω . μεταπίπτω γάρ ἐπί ἀμφότερος ῥᾳδίως ὁ ὁ σῶμα ἄκρεα πονηρός εἰμί σημεῖον . ἄκρεα δέ δηλονότι πούς καί χείρ εἰμί καί οὖς καί ῥίς , ὁ δή ἐν ὁ μετά κατάψυξις εἰσβολή ὁ παροξυσμός ἅπας πρῶτος ψύχω . ὁ δέ ἐπί ἀμφότερος δῆλος ὅτι θερμασία τε καί ψῦξις λέγω . κατά φύσις μέν οὖν ἔχω ἐγώ εὔκρατος διάκειμαι ὁ ὁ σῶμα ἄκρεα , μηδείς εξαιφνιδιος γίγνομαι μεταβολεύς ἐν αὐτός . εἰμί γάρ καί ὅτι μάλιστα χειμών μέν εἰμί ψυχρός , θέρος δέ θερμός , κατά βραχύς ὁ τοιοῦτος ἴσχω μεταβολή , οὖον διά ταχύς , οὐδέ ἰσχυρός , ὡς ἤτοι κρύσταλλος παραπλήσιος ψύχω χειμών ἢ ὁ παρά πῦρ πολύς θάλπω ἔοικα ὁ θέρος . ἐν δέ γε ὁ κακοήθης νόσος ὁ μετάπτωσις αὐτός ἐν ὥρα εἷς γίγνομαι πρός τἀναντία , ποτέ μέν , ὡς ἐν χειμών , ψυχρός γίγνομαι , ποτέ δέ , ὡς ἐν θέρος , θερμός . καί συμβαίνω ὁ τοιοῦτος ὁ μέν οἰκεῖος θερμασία οὐ ἔχω αὐτός , ὑπό δέ ὁ πυρεκτικός θερμαίνω , ὅστις ἀπό ὁ μέσος ὁ σῶμα ἄρχω παραπλήσιος φλόξ πᾶς ἐπινέμω ὁ σῶμα συνεκθερμαίνω ὁ πέρας . διαπονέω δέ αὐτός εὐθύς ψυχρός γίγνομαι , ὁ ἔμφυτος θερμασία σβέννυμι . καί δίψα δέ , φημί , ὁ τοιοῦτος κακός . εὔδηλος δέ ὅτι τοιοῦτος λέγω ὁ ἐπί τἀναντία μεταπίπτω ἐν τάχος , παραπλήσιος ὁ ἄκρος . ἐπί δέ τἀναντία μετάπτωσις γίγνομαι δίψα , ὅταν διψάω ὀλίγος ἔμπροσθεν , ἄδιψος ἐν ὁ παραυτίκα γίγνομαι , καί μετά ὀλίγος αὖθις διψάω εἰμί , μή παύω δηλονότι ὁ διψώδης διάθεσις . ἀδύνατος γάρ ὀλίγος ἔμπροσθεν ἰσχυρῶς ἐξεράω ὁ ἄνθρωπος ὑγραίνω τέλειος , ὡς ἄδιψος γίγνομαι . τίς πρός οὖν εἰμί ὁ συμβαίνω ἐπί ὁ οὕτως ἔχω ; ὅσπερ ἐπί ὁ διά ὅλος ἡμέρα τε καί νύξ ἐνίοτε οὐδέ ὅλως οὐρέω . πρότερος μέν γάρ οὔτε παρακολουθέω ὁ κατά ὁ σῶμα πάθημα ὁ γνώμη ὁ ἄνθρωπος , ὁ τε ἀθροίζω ὅρος οὔπω διατείνω ἰσχυρῶς ὁ κύστις . ἐπεί δέ ὅς τε διάνοια παρακολουθέω ὅς τε κύστις πληρόω , διά ἄμφω οὗτος ὁ πάθημα ὁ κάμνω αἰσθάνομαι . καθάπερ οὖν οὗτος παραφροσύνη εἰμί σημεῖον , οὗτος καί ὁ κατά ὁ δίψα · ἔχω μέν αὐτός ἀεί ὁ ὁ διψάω διάθεσις , οὐ αἰσθάνομαι δέ πρίνη ὁ τε ψυχικός αὐτός αἰσθητικός γίγνομαι , ὁ τε ὁ διψάω διάθεσις εἰς ἄκρος αὐξάνω . ὁ μέν οὖν ὁ ἄκρος μετάπτωσις ἐπί τἀναντία κακός εἰμί νομιστέος , ἐνδείκνυμι ἀρρωστία μέν ὁ ἔμφυτος θερμασία , εὐρωστία δέ ὁ παρά φύσις . ὁ δέ ὁ δίψα μετάπτωσις ἀμαύρωσις μέν ὁ αἰσθητικός δύναμις , ἰσχύς δέ ὁ διψώδης διάθεσις .