galenus.in-hippocratis-prorrheticum-i-commentaria-iii 2.48
Προσώπου εὔχροια καὶ τὸ λίην σκυθρωπὸν πονηρόν . Ἐπειδὴ πολλάκις ἐξαπατᾶσθαι συμβαίνει διὰ τὴν εὔχροιαν τοῦ προσώπου καὶ νομίζουσιν ἤτοι γε αἱμοῤῥαγίας κρισίμου τῆς ἐκ τῶν ῥινῶν ἢ παρωτίδων αὐτὴν εἶναι δηλωτικὴν , εἰκότως ἔγραψεν , ὅταν ἅμα σκυθρωπότητι πολλῇ γίνηται , μοχθηρὸν εἶναι σημεῖον αὐτήν . εὐχροεῖν γὰρ ἐν νοσήμασιν ὁμοίως τοῖς ὑγιαίνουσιν ἄριστα κατὰ μὲν τὴν αὐτὴν ἐκείνοις διάθεσιν οὐκ ἐνδέχεται , καταλείπεται δ’ ὑπὸ θερμασίας πολλῆς ἐξερύθρους αὐτοὺς γεγονότας ὁμοίους τοῖς εὐχροοῦσι φαίνεσθαι . τὸ δ’ ἐξέρυθρον ἐν τῷ δευτέρῳ τῶν ἐπιδημιῶν ἐπιτήδειον εἰς μελαγχολίαν εἶναί φησιν , ἧς σημεῖον ἡ σκυθρωπότης ἐστίν . ὅταν δὲ καὶ τὸ λίαν αὐτῇ παρῇ πολὺ δή που μᾶλλον , ὥσθ’ ὅταν εὐανθὲς μὲν φαίνηται τὸ πρόσωπον , ὁ δ’ ἄνθρωπος ᾖ λίαν σκυθρωπὸς , ἐμφαίνεταί τις εἷναι κατὰ τὸν ἐγκέφαλον ἱκανῶς θερμὴ διάθεσις ἐκκαίουσα τὸ αἷμα καὶ διὰ τοῦτο γεννῶσα τὴν μέλαιναν χολὴν , ὡς ἐπιδέδεικται . εὔδηλον δ’ ἴσως ἐστὶν , ὥσπερ τινῶν εἰς ὅλον τὸ βιβλίον ἀδιανοήτων ἁπλῶς ἐμνημόνευσα , καὶ νῦν οὕτω ποιήσω καὶ γράψω τινὰ τῶν ἀδιανοήτων ἐξηγήσεων ἕνεκα παραδείγματος , ὑπὲρ ὧν οὐχὶ τὸν εἰπόντα πρῶτον ἐθαύμασα . κοινὸν γὰρ ἁμάρτημα τοῦτο πάντων , ὥσπερ τοὺς υἱεῖς , οὕτω καὶ τὰ πρὸς ἑαυτῶν ἐπινοούμενα στέργειν , πλὴν εἴ τις ἀσφαλὴς ἱκανῶς ὑπάρχων ἐν μνήμῃ διὰ παντὸς ἔχει τὸν Αἰσώπειον μῦθον , ἐξῆφθαι δύο πήρας ἡμᾶς εἰπόντα , ἔμπροσθεν μὲν τὴν τῶν ἀλλοτρίων κακῶν μεστὴν , ὄπισθεν δὲ τὴν τῶν ἰδίων , καὶ διὰ τοῦτο τὰ μὲν τῶν ἄλλων ἁμαρτήματα θεᾶσθαι , τὰ δὲ ἑαυτῶν μὴ βλέπειν . οὗτος γὰρ μόνος ἑαυτὸν ἀσκήσει πρὸς τὴν τῶν ἀληθῶν γνῶσιν . οὔκουν , ὡς ἔφην , θαυμάζω τοῦ πρώτου γράψαντος τὴν ἐξήγησιν , ἀλλὰ τῶν ἀδιανοήτως τὰ ἐκείνου ἐπαινούντων , ὥσπερ καὶ νῦν τις ἐπαινεῖ τὴν ἐξήγησιν τῶν εἰπόντων ἀκούειν χρῆναι προσώπου μὲν εὔχροιαν πρὸς τὴν τοῦ νοσοῦντος αὐτοῦ , τὸ δὲ λίαν σκυθρωπὸν ἐπὶ τοῦ ἰατροῦ θεωμένου τὴν παρὰ φύσιν εὔχροιαν , ὡς κακὸν σημεῖον . εἰ γὰρ τοῦτ’ ἐβούλετο διδάσκειν ὁ γράψας τὸ προῤῥητικὸν , οὕτως ἂν εἰρήκει , προσώπου εὔχροια λίαν σκυθρωπὸν ἐργάζεται τὸν ἰατρόν . ἐπὶ τούτῳ δὲ πονηρὸν οὐκ ἄν ἔτι προσεγέγραπτο κατὰ τὸ τέλος . ἀδιανόητον γὰρ ἱκανῶς προσώπου λέγειν εὔχροιαν , λίαν σκυθρωπὸν σημεῖον ἰατρῷ πονηρόν . ἢ πάλιν οὕτω , προσώπου εὔχροια , λίαν σκυθρωπὸν ἐργάζεται τὸν ἰατρὸν καὶ πονηρόν ἐστι σημεῖον . ἤτοι γὰρ τὸ σκυθρωπὸν ἐργάζεται τὸν ἰατρὸν καὶ πονηρόν ἐστι σημεῖον ἢ πονηρὸν εἶναι τὴν εὔχροιαν ἤρκει λελέχθαι μόνον . ἀμφότερα δ’ ἅμα λέγειν οὐκ ἐγχωρεῖ , μετὰ τοῦ καὶ τὸν σύνδεσμον προσκείμενον ἐνδείκνυσθαι σαφῶς , ἐν τῷ κάμνοντι ταῦτ’ ἄμφω συμβεβηκέναι , τήν τ’ εὔχροιαν τοῦ προσώπου καὶ τὸ λίαν σκυθρωπόν . ἵνα δέ τις ἐάσας τὴν ἀπὸ τῆς λέξεως ἔνδειξιν ἐπὶ τὸ λεγόμενον ἔλθοι , ψευδής ἐστιν ὁ λόγος τῶν οὕτως ἐξηγησαμένων . οὐ γὰρ ἔξ ἀνάγκης ἡ εὔχροια τοῦ προσώπου λίαν ἐργάζεται σκυθρωπὸν τὸν ἰατρὸν , ἀλλ’ ἔστιν ὅτε καὶ φαιδρότερον ἢ πρόσθεν , ὅταν αἱμοῤῥαγίας ἢ παρωτίδων κρισίμων ἐλπίσῃ σημεῖον εἶναι τὴν εὔχροιαν . εἰ μὲν οὖν ἀπόρου καὶ ἀσαφοῦς ἐσχάτως τῆς ῥήσεως οὔσης ἐπενόουν τοιαῦτά τινα , ἴσως ἂν αὐτοῖς συνέγνωμεν · ἐπεὶ δὲ χρησιμώτατον πρᾶγμα διδάσκει σαφῶς διοριζόμενον , πότε μὲν ἀγαθόν ἐστι σημεῖον ἡ εὔχροια τοῦ προσώπου , πηνίκα δὲ οὐκ ἀγαθὸν , τίς αὐτοῖς συγγνώμη ; καθάπερ τοῖς λέγουσι περὶ τῆς εἰς ἄλληλα μεταπτώσεως , τῆς τ’ εὐχροίας τοῦ προσώπου καὶ τῆς σκυθρωπότητος εἶναι τὸν ἐνεστῶτα λόγον . ἡγοῦνται μὲν γὰρ , ὅταν ἄλληλα διαδέχεται ταῦτα , καὶ τῆς μὲν εὐχροίας παυσαμένης ὁ κάμνων γένηται λίαν σκυθρωπὸς , αὖθις δὲ τὴν σκυθρωπότητα γενομένην εὔχροια διαδέχηται , χαλεπὸν εἶναι σημεῖον ὡς οὐ δυναμένων ἀμφοτέρων ἅμα γίγνεσθαι , ἢ οὐ περὶ τῶν ἐναντίων ἔμπροσθεν εἰρηκότος αὐτοῦ , τὴν εἰς ἄλληλα μετάπτωσιν οὐκ ἀγαθὸν εἶναι σημεῖον , ἐκεῖ μὲν γὰρ ἡ θατέρου γένεσις ἀναιρεῖ τὴν ὕπαρξιν θατέρου καὶ διὰ τοῦτο ἀδύνατον αὐτοῖς ὑπάρχειν ἅμα . τῇ δ’ εὐχροίᾳ τοῦ προσώπου σκυθρωπότητα συνυπάρχειν ἅμα , οὐκ ἀδύνατον . ἐὰν μὲν οὖν ἐφ’ ἑκάστῃ τῶν ῥήσεων , ὅσα κακῶς εἴρηταί τισιν ἐξελέγχωμεν , μέμψονται πολλοὶ τῷ μήκει τῶν ὑπομνημάτων . ἐὰν δ’ ἀνέλεγκτα παραλίπωμεν , συμβήσεταί τινας ἐφεξῆς ἀκούσαντας ἐξηγήσεως ξένης , ὡς παραλελειμμένης ὑπ’ ἐμοῦ μέμφεσθαι καὶ μάλισθ’ ὅταν διακρίνειν οὐδέπω δύνωνται κακίαν καὶ ἀρετὴν ἐξηγήσεως . ἐπεὶ τοίνυν ἀδύνατόν ἐστιν ἐκφυγεῖν τὴν μέμψιν ἢ ὡς μηκύναντα περιττῶς ἢ ὡς παραλιπόντα τι τῶν χρησίμων , εἱλόμην θάτερον , ὃ τοῖς ἀναγνωσομένοις τὰς ὑπ’ ἐμοῦ γεγραμμένας ἐξηγήσεις ὠφελιμώτερον ἔσεσθαι πέπεισμαι .
Lemmas: πρόσωπον εὔχροια καί ὁ λίαν σκυθρωπός πονηρός . ἐπεί πολλάκις ἐξαπατάω συμβαίνω διά ὁ εὔχροια ὁ πρόσωπον καί νομίζω ἤτοι γε αἱμορραγία κρίσιμος ὁ ἐκ ὁ ῥίς ἢ παρωτίς αὐτός εἰμί δηλωτικός , εἰκότως γράφω , ὅταν ἅμα σκυθρωπότης πολύς γίγνομαι , μοχθηρός εἰμί σημεῖον αὐτός . εὐχροέω γάρ ἐν νόσημα ὁμοίως ὁ ὑγιαίνω ἀγαθός κατά μέν ὁ αὐτός ἐκεῖνος διάθεσις οὐ ἐνδέχομαι , καταλείπω δέ ὑπό θερμασία πολύς ἐξέρυθρος αὐτός γίγνομαι ὅμοιος ὁ εὐχροέω φαίνω . ὁ δέ ἐξέρυθρος ἐν ὁ δύο ὁ ἐπιδημία ἐπιτήδειος εἰς μελαγχολία εἰμί φημί , ὅς σημεῖον ὁ σκυθρωπότης εἰμί . ὅταν δέ καί ὁ λίαν αὐτός πείρω πολύς δή ποῦ μᾶλλον , ὥστε ὅταν εὐανθής μέν φαίνω ὁ πρόσωπον , ὁ δέ ἄνθρωπος εἰμί λίαν σκυθρωπός , ἐμφαίνω τις ἵημι κατά ὁ ἐγκέφαλος ἱκανῶς θερμός διάθεσις ἐκκαίω ὁ αἷμα καί διά οὗτος γεννάω ὁ μέλας χολή , ὡς ἐπιδείκνυμι . εὔδηλος δέ ἴσως εἰμί , ὥσπερ τις εἰς ὅλος ὁ βιβλίον ἀδιανόητος ἁπλόος μνημονεύω , καί νῦν οὗτος ποιέω καί γράφω τις ὁ ἀδιανόητος ἐξήγησις ἕνεκα παράδειγμα , ὑπέρ ὅς οὐ ὁ εἶπον πρῶτος θαυμάζω . κοινός γάρ ἁμάρτημα οὗτος πᾶς , ὥσπερ ὁ υἱός , οὗτος καί ὁ πρός ἑαυτοῦ ἐπινοέω στέργω , πλήν εἰμί τις ἀσφαλής ἱκανῶς ὑπάρχω ἐν μνήμη διά πᾶς ἔχω ὁ Αἰσώπειος μῦθος , ἐξάπτω δύο πήρα ἐγώ εἶπον , ἔμπροσθεν μέν ὁ ὁ ἀλλότριος κακός μεστός , ὄπισθεν δέ ὁ ὁ ἴδιος , καί διά οὗτος ὁ μέν ὁ ἄλλος ἁμάρτημα θεάομαι , ὁ δέ ἑαυτοῦ μή βλέπω . οὗτος γάρ μόνος ἑαυτοῦ ἀσκέω πρός ὁ ὁ ἀληθής γνῶσις . οὔκουν , ὡς φημί , θαυμάζω ὁ πρῶτος γράφω ὁ ἐξήγησις , ἀλλά ὁ ἀδιανοήτως ὁ ἐκεῖνος ἐπαινέω , ὥσπερ καί νῦν τις ἐπαινέω ὁ ἐξήγησις ὁ εἶπον ἀκούω χρή πρόσωπον μέν εὔχροια πρός ὁ ὁ νοσέω αὐτός , ὁ δέ λίαν σκυθρωπός ἐπί ὁ ἰατρός θεάομαι ὁ παρά φύσις εὔχροια , ὡς κακός σημεῖον . εἰμί γάρ οὗτος βούλομαι διδάσκω ὁ γράφω ὁ προρρητικός , οὕτως εἄν εἴρω , πρόσωπον εὔχροια λίαν σκυθρωπός ἐργάζομαι ὁ ἰατρός . ἐπί οὗτος δέ πονηρός οὐ ἄν ἔτι προσγράφω κατά ὁ τέλος . ἀδιανόητος γάρ ἱκανῶς πρόσωπον λέγω εὔχροια , λίαν σκυθρωπός σημεῖον ἰατρός πονηρός . ἢ πάλιν οὗτος , πρόσωπον εὔχροια , λίαν σκυθρωπός ἐργάζομαι ὁ ἰατρός καί πονηρός εἰμί σημεῖον . ἤτοι γάρ ὁ σκυθρωπός ἐργάζομαι ὁ ἰατρός καί πονηρός εἰμί σημεῖον ἢ πονηρός εἰμί ὁ εὔχροια ἀρκέω λέγω μόνος . ἀμφότερος δέ ἅμα λέγω οὐ ἐγχωρέω , μετά ὁ καί ὁ σύνδεσμος πρόσκειμαι ἐνδείκνυμι σαφῶς , ἐν ὁ κάμνω αὐτός ἄμφω συμβαίνω , ὁ τε εὔχροια ὁ πρόσωπον καί ὁ λίαν σκυθρωπός . ἵνα δέ τις ἐάω ὁ ἀπό ὁ λέξις ἔνδειξις ἐπί ὁ λέγω ἔρχομαι , ψευδής εἰμί ὁ λόγος ὁ οὕτως ἐξηγέομαι . οὖον γάρ ἐκ ἀνάγκη ὁ εὔχροια ὁ πρόσωπον λίαν ἐργάζομαι σκυθρωπός ὁ ἰατρός , ἀλλά εἰμί ὅτε καί φαιδρός ἢ πρόσθεν , ὅταν αἱμορραγία ἢ παρωτίς κρίσιμος ἐλπίζω σημεῖον εἰμί ὁ εὔχροια . εἰμί μέν οὖν ἄπορος καί ἀσαφής ἔσχατος ὁ ῥῆσις εἰμί ἐπινοέω τοιοῦτος τις , ἴσως εἄν αὐτός συγγιγνώσκω · ἐπεί δέ χρήσιμος πρᾶγμα διδάσκω σαφῶς διορίζω , πότε μέν ἀγαθός εἰμί σημεῖον ὁ εὔχροια ὁ πρόσωπον , πηνίκα δέ οὐ ἀγαθός , τίς αὐτός συγγνώμη ; καθάπερ ὁ λέγω περί ὁ εἰς ἀλλήλων μετάπτωσις , ὁ τε εὔχροια ὁ πρόσωπον καί ὁ σκυθρωπότητα εἰμί ὁ ἐνίστημι λόγος . ἡγέομαι μέν γάρ , ὅταν ἀλλήλων διαδέχομαι οὗτος , καί ὁ μέν εὔχροια παύω ὁ κάμνω γίγνομαι λίαν σκυθρωπός , αὖθις δέ ὁ σκυθρωπότητα γίγνομαι εὔχροια διαδέχομαι , χαλεπός εἰμί σημεῖον ὡς οὖον δύναμαι ἀμφότερος ἅμα γίγνομαι , ἢ οὖον περί ὁ ἐναντίος ἔμπροσθεν ἐρῶ αὐτός , ὁ εἰς ἀλλήλων μετάπτωσις οὐ ἀγαθός εἰμί σημεῖον , ἐκεῖ μέν γάρ ὁ θατέρου γένεσις ἀναιρέω ὁ ὕπαρξις θατέρου καί διά οὗτος ἀδύνατος αὐτός ὑπάρχω ἅμα . ὁ δέ εὔχροια ὁ πρόσωπον σκυθρωπότητα συνυπάρχω ἅμα , οὐ ἀδύνατος . ἐάν μέν οὖν ἐπί ἕκαστος ὁ ῥῆσις , ὅσος κακῶς εἴρω2 τις ἐξελέγχω , μέμφομαι πολύς ὁ μῆκος ὁ ὑπόμνημα . ἐάν δέ ἀνέλεγκτος παραλείπω , συμβαίνω τις ἐφεξῆς ἀκούω ἐξήγησις ξένος , ὡς παραλείπω ὑπό ἐγώ μέμφομαι καί μάλιστα ὅταν διακρίνω οὐδέπω δύναμαι κακία καί ἀρετή ἐξήγησις . ἐπεί τοίνυν ἀδύνατος εἰμί ἐκφεύγω ὁ μέμψις ἢ ὡς μηκύνω περισσός ἢ ὡς παραλείπω τίς ὁ χρήσιμος , αἱρέω ἕτερος , ὅς ὁ ἀναγιγνώσκω ὁ ὑπό ἐγώ γράφω ἐξήγησις ὠφέλιμος εἰμί πείθω .