galenus.in-hippocratis-prorrheticum-i-commentaria-iii 3.129
Μεθ’ αἱμοῤῥαγίαν μελάνων δίοδος κακὸν , πονηρὰ δὲ καὶ τὰ ἐξέρυθρα . εἰ δὲ ἆρά γε τεταρταίοισι ταῦτα αἱμοῤῥαγέει , κωματώδεες , ἐκ τοιούτων σπασμῶν τελευτῶσιν ; ἆρα μελάνων προδιελθόντων καὶ κοιλίης ἐπαρθείσης . Συνέχεε πάλιν κἀνταῦθα καθάπερ ἐν ἄλλοις πολλοῖς λόγον σαφῆ καὶ χρήσιμον ὑφ’ Ἱπποκράτους εἰρημένον . ἔστι δ’ αὐτοῦ τὸ μὲν πρῶτον καθόλου τοιόνδε . τὰ κρίσιμα μὴ κρίνοντα τὰ μὲν θανατώδεα , τὰ δὲ δύσκριτα . πολλῶν δὲ ὄντων κρισίμων , καθ’ ἕκαστον αὐτῶν πάλιν ἴδιος γίνεται λόγος , ἐπὶ μέρους μὲν ὡς πρὸς τὸν εἰρημένον , ἐν τῷ καθόλου δὲ ὡς πρὸς τοὺς ὑποτεταγμένους , οἷός περ καὶ ὁ τοιόσδε · αἱμοῤῥαγία μὴ κρίνουσα θανατώδης ἢ δύσκριτος . οὕτω δὲ καὶ ἱδρὼς ἢ πλῆθος οὔρων ἢ διαχωρημάτων ἢ ἐμέτων ἢ τὰ καθ’ αἱμοῤῥοΐδας καὶ μήτρας ἐκκενούμενα καὶ παρωτίδες ἅμα τοῖς ἄλλοις ἀποσκήμμασιν . ἅπαντα γὰρ ταῦτα μὴ κρίνοντα ποτὲ μὲν θανατώδη , ποτὲ δὲ δύσκριτα γίνονται , τουτέστιν ἄκριτα ποιεῖ τὰ νοσήματα . κοινότατος δὲ ἐπ’ αὐτοῖς ἐστι λόγος καὶ καθολικώτατος καὶ γενικώτατος . ὀνομαζέτω γὰρ ἕκαστος ὡς ἂν ἐθέλῃ τὰ κρίσιμα μὴ κρίνοντα , τὰ μὲν θανατώδη , τὰ δὲ δύσκριτα . χρήσιμα δ’ ἐνταῦθα διορίσασθαι πότε θανατώδη καὶ πότε δύσκριτα . δέδεικται δὲ καὶ τοῦθ’ ὑφ’ Ἱπποκράτους αὐτοῦ . τὰ μὲν γὰρ ἐπὶ τοῖς κρισίμοις οὐδὲν ὠφελούμενα δύσκριτα , τὰ δὲ καὶ πρὸς τοὐναντίον ῥέποντα θανατώδεα . μαρτυρεῖται δὲ τὰ πρὸς τοὐναντίον ῥέποντα ἐκ τῶν ἄλλων σημείων , ὥσπερ καὶ νῦν ἔγραψε τὰ κακοήθη διαχωρήματα . γένοιτο δ’ ἄλλως τινὶ τοιοῦτον ἕτερον πάθος κακόηθες , οἶον ἔμετος ἢ οὖρα μοχθηρὰ , καθάπερ γε καὶ περίψυξις δυσεκθέρμαντος ἢ ὅλου τοῦ σώματος ἢ τῶν ἀκρωτηρίων μόνων . οὕτω δὲ καὶ δίψος διὰ βάθους καὶ καῦμα καὶ ἀχλὺς καὶ δυσφορία καὶ ἀγρυπνία καὶ τῶν ἄλλων τι τῶν μοχθηρῶν . ἔμαθες δὲ ταῦτα αὐτὰ πάντα κατὰ τὰ περὶ κρίσεων ὑπομνήματα καὶ τὰ τοῦ προγνωστικοῦ , τινὰ δὲ κἀν τοῖς τῶν ἐπιδημιῶν . ἔγραψε γοῦν κἀνταῦθα τὸν καθόλου λόγον ἑνὸς εἴδους τῶν κατὰ μέρος μνημονεύσας . ὁ γὰρ ἄρτι μανθάνων τὴν τέχνην οἴεται ταῦτα μόνα κακοήθη εἶναι , περὶ ὦν ἤκουσεν . εἰ δὲ καὶ φύσει δριμύς ἐστιν , ὑπονοῆσαι ἐνδέχεταί τινα καὶ ἄλλα τοιαῦτα εἶναι καὶ περιμένειν χρόνον ἄλλον ἐν ᾧ κἀκεῖνα μαθήσεται , κἂν οὕτω τύχῃ μαθὼν , ἀλλὰ τὰ κατὰ μέρος αὖθις περιμενεῖ , μὴ γινώσκων ὁπόσον ἔτι λείπει τῆς διδασκαλίας αὐτῷ . ὁ δὲ τὸ καθόλου μαθὼν ἅπαντα γινώσκει τὰ κατὰ μέρος . ἀλλ’ ὁ τὸ προῤῥητικὸν τοῦτο γεγραφὼς ἐν τῷ μετὰ μέρος φέρεται καὶ διὰ τοῦτο ποτὲ μὲν ἐξ ἀνομοιογενῶν συμπτωμάτων ἀθροίζει συνδρομὴν , ποτὲ δ’ ἐξ ἑνὸς ἢ δυοῖν ἀῤῥώστοιν ἀπόφασιν ποιεῖται καθόλου , ποτὲ δ’ ἀπορεῖ καὶ ἀμφιβάλλει , καθάπερ καὶ νῦν εἰπὼν , ἆρά γε τεταρταίοισι ταῦτα αἱμοῤῥαγέει ; ὡς γὰρ ἑωρακώς τινα τεταρταῖον αἱμοῤῥαγήσαντα , παραλιπὼν δὲ τοὔνομα γράψαι , τὸν λόγον ἐποιήσατο , καίτοι τὰ περὶ τῶν ἡμερῶν καθόλου διδασκαλίαν ἔσχεν ἐν τῷ προγνωστικῷ . πάλιν δὲ τὰ κατὰ μέρος ἀποφαινόμενος οὗτος ὁ τὸ προῤῥητικὸν γράψας , οὐχ ὡς κατὰ μέρος , ἀλλ’ ὡς καθόλου τὸν λόγον ἐποιήσατο γράψας ὧδε , κωματώδεες , ἐκ τούτων σπασμῷ τελευτῶσιν , οὐκ ἀναγκαίως γιγνόμενον εἰπὼν , ἀλλ’ ἔσθ’ ὅτε συμβαῖνον , ὥσπερ καὶ ἄλλο τι τῶν ἀχρήστων ἐχόντων γένεσιν . ἀλλὰ τοῦτο μὲν ἁπλῶς ἀπεφήνατο , περὶ δὲ τῶν μελάνων προδιελθόντων καὶ κοιλίης ἐπαρθείσης · ἀποκρινόμεθα τοιγαροῦν αὐτῷ κἀνταῦθα δύνασθαι μὲν καὶ ταῦτα γενέσθαι , ἀλλ’ οὔτε διὰ παντὸς οὔθ’ ὡς τὸ πολύ .
Lemmas: μετά αἱμορραγία μέλας δίοδος κακός , πονηρός δέ καί ὁ ἐξέρυθρος . εἰμί δέ ἆρα γε τεταρταῖος οὗτος αἱμορραγέω , κωματώδης , ἐκ τοιοῦτος σπασμός τελευτάω ; ἆρα μέλας προδιέρχομαι καί κοιλία ἐπαίρω . συγχέω πάλιν ἐνταῦθα καθάπερ ἐν ἄλλος πολύς λόγος σαφής καί χρήσιμος ὑπό Ἱπποκράτης εἴρω . εἰμί δέ αὐτός ὁ μέν πρῶτος καθόλου τοιόσδε . ὁ κρίσιμος μή κρίνω ὁ μέν θανατώδης , ὁ δέ δύσκριτος . πολύς δέ εἰμί κρίσιμος , κατά ἕκαστος αὐτός πάλιν ἴδιος γίγνομαι λόγος , ἐπί μέρος μέν ὡς πρός ὁ εἴρω , ἐν ὁ καθόλου δέ ὡς πρός ὁ ὑποτάσσω , οἷος περ καί ὁ τοιόσδε · αἱμορραγία μή κρίνω θανατώδης ἢ δύσκριτος . οὗτος δέ καί ἱδρώς ἢ πλῆθος ὅρος ἢ διαχώρημα ἢ ἔμετος ἢ ὁ κατά αἱμορροΐς καί μήτρα ἐκκενόω καί παρωτίς ἅμα ὁ ἄλλος ἀπόσκημμα . ἅπας γάρ οὗτος μή κρίνω ποτέ μέν θανατώδης , ποτέ δέ δύσκριτος γίγνομαι , τουτέστιν ἄκριτος ποιέω ὁ νόσημα . κοινός δέ ἐπί αὐτός εἰμί λόγος καί καθολικός καί γενικός . ὀνομάζω γάρ ἕκαστος ὡς εἄν ἐθέλω ὁ κρίσιμος μή κρίνω , ὁ μέν θανατώδης , ὁ δέ δύσκριτος . χρήσιμος δέ ἐνταῦθα διορίζω πότε θανατώδης καί πότε δύσκριτος . δείκνυμι δέ καί οὗτος ὑπό Ἱπποκράτης αὐτός . ὁ μέν γάρ ἐπί ὁ κρίσιμος οὐδείς ὠφελέω δύσκριτος , ὁ δέ καί πρός ἐναντίος ῥέπω θανατώδης . μαρτυρέω δέ ὁ πρός ἐναντίος ῥέπω ἐκ ὁ ἄλλος σημεῖον , ὥσπερ καί νῦν γράφω ὁ κακοήθης διαχώρημα . γίγνομαι δέ ἄλλως τις τοιοῦτος ἕτερος πάθος κακοήθης , οἶος ἔμετος ἢ ὅρος μοχθηρός , καθάπερ γε καί περίψυξις δυσεκθέρμαντος ἢ ὅλος ὁ σῶμα ἢ ὁ ἀκρωτήριον μόνος . οὗτος δέ καί δίψα διά βάθος καί καῦμα καί ἀχλύς καί δυσφορία καί ἀγρυπνία καί ὁ ἄλλος τίς ὁ μοχθηρός . μανθάνω δέ οὗτος αὐτός πᾶς κατά ὁ περί κρίσις ὑπόμνημα καί ὁ ὁ προγνωστικός , τις δέ ἐν ὁ ὁ ἐπιδημία . γράφω γοῦν ἐνταῦθα ὁ καθόλου λόγος εἷς εἶδος ὁ κατά μέρος μνημονεύω . ὁ γάρ ἄρτι μανθάνω ὁ τέχνη οἴομαι οὗτος μόνος κακοήθης εἰμί , περί οὖν ἀκούω . εἰμί δέ καί φύσις δριμύς εἰμί , ὑπονοέω ἐνδέχομαι τις καί ἄλλος τοιοῦτος εἰμί καί περιμένω χρόνος ἄλλος ἐν ὅς ἐκεῖνος μανθάνω , κἀν οὗτος τυγχάνω μανθάνω , ἀλλά ὁ κατά μέρος αὖθις περιμένω , μή γιγνώσκω ὁπόσος ἔτι λείπω ὁ διδασκαλία αὐτός . ὁ δέ ὁ καθόλου μανθάνω ἅπας γιγνώσκω ὁ κατά μέρος . ἀλλά ὁ ὁ προρρητικός οὗτος γράφω ἐν ὁ μετά μέρος φέρω καί διά οὗτος ποτέ μέν ἐκ ἀνομοιογενής σύμπτωμα ἀθροίζω συνδρομή , ποτέ δέ ἐκ εἷς ἢ δύο ἄρρωστος ἀπόφασις ποιέω καθόλου , ποτέ δέ ἀπορέω καί ἀμφιβάλλω , καθάπερ καί νῦν εἶπον , ἆρα γε τεταρταῖος οὗτος αἱμορραγέω ; ὡς γάρ ὁράω τις τεταρταῖος αἱμοῤῥαγήσαντα , παραλείπω δέ ὄνομα γράφω , ὁ λόγος ποιέω , καίτοι ὁ περί ὁ ἡμέρα καθόλου διδασκαλία ἔχω ἐν ὁ προγνωστικός . πάλιν δέ ὁ κατά μέρος ἀποφαίνω οὗτος ὁ ὁ προρρητικός γράφω , οὐ ὡς κατά μέρος , ἀλλά ὡς καθόλου ὁ λόγος ποιέω γράφω ὧδε , κωματώδης , ἐκ οὗτος σπασμός τελευτάω , οὐ ἀναγκαῖος γίγνομαι εἶπον , ἀλλά ἔστω ὅτε συμβαίνω , ὥσπερ καί ἄλλος τίς ὁ ἄχρηστος ἔχω γένεσις . ἀλλά οὗτος μέν ἁπλόος ἀποφαίνω , περί δέ ὁ μέλας προδιέρχομαι καί κοιλία ἐπαίρω · ἀποκρίνω τοιγάρ αὐτός ἐνταῦθα δύναμαι μέν καί οὗτος γίγνομαι , ἀλλά οὔτε διά πᾶς οὔτε ὡς ὁ πολύς .