galenus.in-hippocratis-prorrheticum-i-commentaria-iii 3.101
Κοιλίης περίτασις πρὸς ἀνάγκην ὑγρὰ χαλῶσα , ταχὺ ὀγκουμένη , ἔχει τι σπασμῶδες , οἷον καὶ τῷ Ἀσπασίου υἱῷ , τὸ ἐπιῤῥιγοῦν τούτοις ὀλέθριον . ἐκ τουτέων σπασμώδης γενηθεὶς καὶ ἐμφυσηθεὶς , μακρότερον διανοσήσας , στόματι σῆψις χλωρὴ ἐπεγένετο . Εἴρηταί μοι καὶ πρόσθεν ὡς ἡ διδασκαλία τῆς ἰατρικῆς θεωρίας ὑφ’ Ἱπποκράτους διὰ τῶν καθόλου γέγονεν ἐν ἅπασι τοῖς γνησίοις βιβλίοις , προχειριζομένου ποτὲ καὶ τῶν κατὰ μέρος ἔνια παραδείγματος ἕνεκα πρὸς σαφήνειαν τῶν μανθανόντων . ἐπεὶ δ’ οὐκ ἀπόχρη τὰ καθόλου θεωρήματα μαθεῖν εἰς τὸ διαγινώσκειν ἑτοίμως ἐπὶ τῶν ἔργων αὐτὰ χωρὶς τοῦ γυμνάζεσθαι , διὰ τοῦτο γυμνασίας ἕνεκα ἔγραψε τοὺς ἐν τοῖς τῶν ἐπιδημιῶν ἀῤῥώστους , ἐφ’ ὧν οὐδὲν παρέλιπε τῶν συμβάντων αὐτοῖς . ἡ δ’ ὑπὸ τοῦ τὸ προῤῥητικὸν γράψαντος ἀνδρὸς γινομένη διδασκαλία δέδεικται μὲν ἤδη πολλάκις οὐκ ἔχουσα τὸ καθόλου , πλὴν εἴ που σπανίως . ἀπολειπομένη δὲ καὶ τῆς κατὰ μέρος ἀκριβοῦς διηγήσεως , ὁποῖα γέγραπται κατὰ τοὺς ἐν τοῖς ἐπιδημιῶν ἀῤῥώστους , ἔνθα πρῶτον μὲν ἐὰν ἐπίσημόν ἐστί τι τῶν προκαταρξάντων αἰτίων , δεδήλωκε λέγων οἷον εἴ τις ἐκ κόπων ἢ γυμνασίων ἀκαίρων ἢ μέθης ἤρξατο νοσεῖν , εἶθ’ ὅτι τὴν μὲν πρώτην τῶν ἡμερῶν ἐγένετο ταυτὶ περὶ αὐτὸν , ἐν δὲ τῇ δευτέρᾳ ταυτὶ , καὶ οὕτως κατὰ τὴν τρίτην καὶ τὴν τετάρτην καὶ τὰ ἐφεξῆς ἅπαντα διηγεῖται τὰ γενόμενα τοῖς παρ’ αὐτοῦ μεμαθηκόσι τὴν καθόλου θεωρίαν , ἐφαρμόττειν προτρέπων τοῖς πεφηνόσι κατὰ τοὺς ἀῤῥώστους , μετὰ τοῦ καὶ αὐτὸν ποδηγεῖν ἐνίοτε πρὸς τὴν γυμνασίαν , ὡς ἐπιδέδεικταί μοι κατὰ τὰς ἐξηγήσεις αὐτῶν . ὁ δὲ τοὺς ἐν τούτῳ τῷ βιβλίῳ γράφων ἀῤῥώστους ἀπὸ τῆς τοιαύτης διηγήσεως ἐπί τισι τῶν ὀφθέντων ἅπαξ ἤδη βούλεται καθόλου θεωρήματα συνίστασθαι , σφαλλόμενος ἐν πολλοῖς οὐ σμικρὰ , καθάπερ ἐν τῷ ἑτέρῳ γενόμενον , ἑτέρῳ προσνέμειν , ὥσπερ καὶ νῦν . τῷ γοῦν Ἀσπασίου υἱῷ τὰ περὶ τὴν γαστέρα συμπτώματα γράψας μόνον , σπασμώδη τί φησιν ἔχειν αὐτά . τρία δ’ ἐστὶν ἃ ἔγραψε συμπτώματα , πρῶτον μὲν κοιλίης περίτασις , ἐφεξῆς δ’ αὐτῆς τὸ πρὸς ἀνάγκην ὑγρὰ χαλᾶν , ὅπερ ἔν τισι διαχωρεῖν εἴωθε λέγειν , καὶ τρίτον ἐπ’ αὐτοῖς τὸ ταχέως ὀγκοῦσθαι . συνεκφαίνει δὲ τούτῳ καὶ τὸ μειοῦσθαι τὴν αὐτὴν ἴσως ἐπὶ τοῖς ὑγροῖς διαχωρήμασι . καὶ γὰρ ἐφεξῆς αὐτῶν εἴρηται τὸ ταχὺ ὀγκουμένη . τούτοις δὲ τοῖς συμπτώμασι μόνοις ἐζεῦχθαι σπασμῶδές τι ἐάν τις ἐπὶ νοσοῦντος οὕτως ἀνθρώπου προείποι , σφαλήσεται μὲν πάνυ πολλάκις , ἐπιτύχῃ δ’ ἄν ποτε κἂν ἅπαξ ἐν τῷ σπανίῳ . καὶ αὐτὸς δὲ ὁ ταῦτα γράψας , ὅμοια τοῖς νῦν εἰρημένοις συμπτώμασι κατὰ τὴν γαστέρα προειρηκὼς ἐν τῇ πρὸ ταύτης ῥήσει , περὶ σπασμοῦ λόγον πεποίηται οὐδένα , καίτοι τραχήλου πόνον εἰρηκὼς γεγονέναι μετὰ κώματος . ἔχει δ’ ἡ ῥῆσις ὧδε · ἐπὶ τραχήλου ἀλγήματι κωματώδει ἱδρώδει κοιλίη φυσηθεῖσα · εἰ δέ τι πρὸς ἀνάγκην ὑγρὰ χαλῶσα , ὑποπεριπλυθεῖσα . δῆλον οὖν ὅτι τὰ μὲν κατὰ τὴν κοιλίαν συμπτώματα παραπλήσια τοῖς νῦν εἰρημένοις εἰσὶν , ἔξωθεν δ’ αὐτῶν ἄλγημα τραχήλου πρόσκειται , νευρώδους μορίου καὶ πλησίον ἐγκεφάλου κειμένου καὶ τὸν νωτιαῖον περιέχοντος , μετὰ τοῦ καὶ τὸν ἐγκέφαλον ἤδη πεπονθέναι . τὸ γὰρ κωματῶδες ἐκείνου σύμπτωμα πιθανώτερον ἦν ἐπὶ τοῦ κάμνοντος οὕτως γεγράφθαι τὸ ἔχειν τι σπασμῶδες , οὐκ ἐπὶ τοῦ νῦν . ἐφ’ οὖ δυνατόν ἐστιν ἕτερόν τι σύμπτωμα γεγονέναι τοῦ σπασμοῦ δηλωτικὸν , ὃ παρέλιπεν ἐν τῇ διηγήσει , εἰ μὴ ἄρα τὸ ἐπιῤῥιγοῦν αὐτὸ εἰρημένον ἐν αὐτῇ νομίζει τις σπασμοῦ σημεῖον . εἴρηται γὰρ καὶ τοῦτο τῶν ἐξηγητῶν ἐνίοις . οὐδὲ τὰς ὁσημέραι τριταίας τε καὶ τεταρταίας περιόδους ὁρῶσι , μετὰ σφοδροτάτου ῥίγους ἐνίοις γινομένας , οὐδὲν ἐχούσας σπασμῶδες . ἀλλ’ οὕτως εἰσὶ σοφώτατοι τὰ τῆς ἰατρικῆς οἱ τὰ τοιαῦτα γράφοντες , ὡς ἡγεῖσθαι νεύρων εἶναί τι πάθος ῥῖγος , ὡς σπασμὸν καὶ τρόμον . οὔτε δὲ διὰ τί σπασμώδης ὁ τοῦ Ἀσπασίου υἱὸς ἐγένετο δύναιτ’ ἄν τις εἰπεῖν , ἁπάντων μὴ γεγραμμένων τῶν συμβάντων αὐτῷ , οὔτε διὰ τί χλωρὰ σηπεδὼν ἐν τοῖς κατὰ τὸ στόμα τόποις ἐγένετο . κακοχυμίας μὲν γὰρ ἔκγονα τὰ τοιαῦτα παθήματα . πόθεν δ’ ἤθροισέ ποτ’ αὐτὴν ἄδηλον , οὐκ εἰδότων ἡμῶν ὅπως διῃτήθη . οὐ μὴν οὐδὲ τὰ κατὰ τὴν κοιλίαν αὐτοῦ γενόμενα σηπεδονώδους καὶ κακοχυμίας σημεῖον , πρὸς τῷ μηδὲ τίνα λέγει τὴν χλωρὰν σηπεδόνα γινώσκεσθαι σαφῶς , ἐπειδὴ χλωρὰ καὶ τὰ τὴν ἰώδη χροιὰν ἔχοντα καλοῦσι καὶ τὰ τὴν ὠχράν .
Lemmas: κοιλία περίτασις πρός ἀνάγκη ὑγρός χαλάω , ταχύς ὀγκόω , ἔχω τίς σπασμώδης , οἷος καί ὁ Ἀσπάσιος υἱός , ὁ ἐπιρριγέω οὗτος ὀλέθριος . ἐκ οὗτος σπασμώδης γίγνομαι καί ἐμφυσάω , μακρός διανοσέω , στόμα σῆψις χλωρός ἐπιγίγνομαι . εἴρω2 ἐγώ καί πρόσθεν ὡς ὁ διδασκαλία ὁ ἰατρικός θεωρία ὑπό Ἱπποκράτης διά ὁ καθόλου γίγνομαι ἐν ἅπας ὁ γνήσιος βιβλίον , προχειρίζω ποτέ καί ὁ κατά μέρος ἔνιοι παράδειγμα ἕνεκα πρός σαφήνεια ὁ μανθάνω . ἐπεί δέ οὐ ἀποχράω ὁ καθόλου θεώρημα μανθάνω εἰς ὁ διαγιγνώσκω ἑτοίμως ἐπί ὁ ἔργον αὐτός Χωρὶς ὁ γυμνάζω , διά οὗτος γυμνασία ἕνεκα γράφω ὁ ἐν ὁ ὁ ἐπιδημία ἄρρωστος , ἐπί ὅς οὐδείς παραλείπω ὁ συμβαίνω αὐτός . ὁ δέ ὑπό ὁ ὁ προρρητικός γράφω ἀνήρ γίγνομαι διδασκαλία δείκνυμι μέν ἤδη πολλάκις οὐ ἔχω ὁ καθόλου , πλήν εἰμί ποῦ σπανίως . ἀπολείπω δέ καί ὁ κατά μέρος ἀκριβής διήγησις , ὁποῖος γράφω κατά ὁ ἐν ὁ ἐπιδημία ἄρρωστος , ἔνθα πρῶτος μέν ἐάν ἐπίσημος εἰμί τίς ὁ προκατάρχω αἴτιος , δηλόω λέγω οἷος εἰμί τις ἐκ κόπος ἢ γυμνάσιον ἄκαιρος ἢ μέθη ἄρχω νοσέω , εἶτα ὅτι ὁ μέν πρῶτος ὁ ἡμέρα γίγνομαι οὗτος περί αὐτός , ἐν δέ ὁ δύο οὗτος , καί οὕτως κατά ὁ τρίτος καί ὁ τέταρτος καί ὁ ἐφεξῆς ἅπας διηγέομαι ὁ γίγνομαι ὁ παρά αὐτός μανθάνω ὁ καθόλου θεωρία , ἐφαρμόζω προτρέπω ὁ φαίνω κατά ὁ ἄρρωστος , μετά ὁ καί αὐτός ποδηγέω ἐνίοτε πρός ὁ γυμνασία , ὡς ἐπιδείκνυμι ἐγώ κατά ὁ ἐξήγησις αὐτός . ὁ δέ ὁ ἐν οὗτος ὁ βιβλίον γράφω ἄρρωστος ἀπό ὁ τοιοῦτος διήγησις ἐπί τις ὁ ὁράω ἅπαξ ἤδη βούλομαι καθόλου θεώρημα συνίστημι , σφάλλω ἐν πολύς οὖον μικρός , καθάπερ ἐν ὁ ἕτερος γίγνομαι , ἕτερος προσνέμω , ὥσπερ καί νῦν . ὁ γοῦν Ἀσπάσιος υἱός ὁ περί ὁ γαστήρ σύμπτωμα γράφω μόνος , σπασμώδης τίς φημί ἔχω αὐτός . τρεῖς δέ εἰμί ὁ γράφω σύμπτωμα , πρῶτος μέν κοιλία περίτασις , ἐφεξῆς δέ αὐτός ὁ πρός ἀνάγκη ὑγρός χαλάω , ὅσπερ ἐν τις διαχωρέω εἴωθα λέγω , καί τρίτος ἐπί αὐτός ὁ ταχέως ὀγκόω . συνεκφαίνω δέ οὗτος καί ὁ μειόω ὁ αὐτός ἴσως ἐπί ὁ ὑγρός διαχώρημα . καί γάρ ἐφεξῆς αὐτός εἴρω ὁ ταχύς ὀγκόω . οὗτος δέ ὁ σύμπτωμα μόνος ζεύγνυμι σπασμώδης τίς ἐάν τις ἐπί νοσέω οὕτως ἄνθρωπος προεῖπον , σφάλλω μέν πάνυ πολλάκις , ἐπιτυγχάνω δέ ἄν ποτός κἀν ἅπαξ ἐν ὁ σπάνις . καί αὐτός δέ ὁ οὗτος γράφω , ὅμοιος ὁ νῦν εἴρω σύμπτωμα κατά ὁ γαστήρ προερέω ἐν ὁ πρό οὗτος ῥῆσις , περί σπασμός λόγος ποιέω οὐδείς , καίτοι τράχηλος πόνος ἐρῶ γίγνομαι μετά κῶμα . ἔχω δέ ὁ ῥῆσις ὧδε · ἐπί τράχηλος ἄλγημα κωματώδης ἱδρώδης κοιλία φυσάω · εἰμί δέ τίς πρός ἀνάγκη ὑγρός χαλάω , ὑποπεριπλύνω . δῆλος οὖν ὅτι ὁ μέν κατά ὁ κοιλία σύμπτωμα παραπλήσιος ὁ νῦν εἴρω εἰμί , ἔξωθεν δέ αὐτός ἄλγημα τράχηλος πρόσκειμαι , νευρώδης μόριον καί πλησίος ἐγκέφαλος κεῖμαι καί ὁ νωτιαῖος περιέχω , μετά ὁ καί ὁ ἐγκέφαλος ἤδη πάσχω . ὁ γάρ κωματώδης ἐκεῖνος σύμπτωμα πιθανός εἰμί ἐπί ὁ κάμνω οὕτως γράφω ὁ ἔχω τίς σπασμώδης , οὐ ἐπί ὁ νῦν . ἐπί οὖον δυνατός εἰμί ἕτερος τίς σύμπτωμα γίγνομαι ὁ σπασμός δηλωτικός , ὅς παραλείπω ἐν ὁ διήγησις , εἰμί μή ἄρα ὁ ἐπιρριγέω αὐτός εἴρω ἐν αὐτός νομίζω τις σπασμός σημεῖον . εἴρω γάρ καί οὗτος ὁ ἐξηγητής ἔνιοι . οὐδέ ὁ ὁσημέραι τριταῖος τε καί τεταρταῖος περίοδος ὁράω , μετά σφοδρός ῥῖγος ἔνιοι γίγνομαι , οὐδείς ἔχω σπασμώδης . ἀλλά οὕτως εἰμί σοφός ὁ ὁ ἰατρικός ὁ ὁ τοιοῦτος γράφω , ὡς ἡγέομαι νεῦρον εἰμί τίς πάθος ῥῖγος , ὡς σπασμός καί τρόμος . οὔτε δέ διά τίς σπασμώδης ὁ ὁ Ἀσπάσιος υἱός γίγνομαι δύο ἄν τις εἶπον , ἅπας μή γράφω ὁ συμβαίνω αὐτός , οὔτε διά τίς χλωρός σηπεδών ἐν ὁ κατά ὁ στόμα τόπος γίγνομαι . κακοχυμία μέν γάρ ἔκγονος ὁ τοιοῦτος πάθημα . πόθεν δέ ἀθροίζω πρός αὐτός ἄδηλος , οὐ οἶδα ἐγώ ὅπως διαιτάω . οὖον μήv οὐδέ ὁ κατά ὁ κοιλία αὐτός γίγνομαι σηπεδονώδης καί κακοχυμία σημεῖον , πρός ὁ μηδέ τίς λέγω ὁ χλωρός σηπεδών γιγνώσκω σαφῶς , ἐπεί χλωρός καί ὁ ὁ ἰώδης χροιά ἔχω καλέω καί ὁ ὁ ὠχρός .