galenus.in-hippocratis-prorrheticum-i-commentaria-iii 1.13
Ἐν φρενιτικοῖσι λευκὴ διαχώρησις κακόν · ὡς καὶ Ἀρχεκράτει . ἆρά γε ἐπὶ τούτοισι καὶ νωθρότης γίνεται ; ῥῖγος ἐπὶ τούτοισι κάκιστον . Αἱ λευκαὶ διαχωρήσεις ὅτι καὶ δι’ ἐδεσμάτων χρόαν γίνονται πρόδηλον . ὁρῶμεν γὰρ ὅσοι γάλα προσηνέγκαντο μόνον ἢ ἄρτον καθαρὸν ἢ χόνδρον ἢ θέρμους ἤ τι τοιοῦτον , τὴν διαχώρησιν αὐτῶν λευκὴν γινομένην , εἰ παραβάλλοιτο τοῖς φακῆν ἐδηδοκόσιν ἢ κράμβας ἢ ἑφθὸν αἷμα λαγωῶν ἢ ζωμὸν μέλανα τῶν διὰ σιραίου πολλοῦ σκευαζομένων . ἀλλ’ ὅμως καὶ τοῖς ἐδέσματα λευκὰ προσενεγκαμένοις προσαπερχόμενόν τι τῆς ξανθῆς χολῆς χρώννυσι τὴν διαχώρησιν , ὡς ὠχροτέραν φαίνεσθαι τῶν ἐδηδεσμένων . ὅταν οὖν ἀκούσῃς τινὸς τῶν ἰατρῶν ἐπὶ τῶν ἰκτεριώντων λέγοντος λευκὰ γίνεσθαι τὰ διαχωρήματα , δεῖ πρὸς τὰ κατὰ φύσιν ἔχοντα αὐτὰ παραβάλλειν καὶ πρὸς παραβολὴν τούτων γεγονέναι τὸν λόγον αὐτῷ καὶ καθάπερ ἄλλοι πολλοὶ τῶν ἰατρῶν ἔγραψαν , λευκὰ διαχωρήματα γίγνεσθαι τοῖς ἰκτεριῶσιν . οὕτω καὶ νῦν οὗτος ἐπὶ τῶν φρενιτικῶν εἶπεν , ὡς εἰ καὶ μηδ’ ὅλως ἔχοντα τὴν ξανθὴν χολὴν εἴρηκε . γίνεται δὲ τοῦτο μηκέτ’ αὐτῆς εἰς τὴν γαστέρα συῤῥεούσης , ἀλλὰ τῷ πρὸς ὅλον τὸ σῶμα φερομένῳ κατὰ τὴν ἀνάδοσιν αἵματι συναναφερομένης , διὰ στέγνωσίν τινα τοῦ καταφέροντος αὐτὴν εἰς τὴν γαστέρα πόρου , καθάπερ ἐπὶ τῶν ἰκτεριώντων ἢ διὰ σφοδρὰν πύρωσιν ἐν τοῖς ἄνω τοῦ ἥπατος μορίοις ἀναρπάζουσαν τὸ αἷμα σὺν τῇ χολῇ . κατὰ μὲν οὖν τὸν πρῶτον τρόπον ἀναφερομένης εἰς ὅλον τὸ σῶμα τῆς χολῆς ἡ βλάβη γίνοιτ’ ἂν ἐξ αὐτῆς τοῖς κατὰ τὸν ἐγκέφαλον , ἤδη καὶ πρόσθεν ἐκκεχολωμένοις . κατὰ δὲ τὸν δεύτερον τρόπον οὐ μόνον αἴτιον βλαβερὸν ἡ τῆς χολῆς ἀνάδοσις , ἀλλὰ καὶ σημεῖον ἔσται θερμασίας παμπόλλης , ἐνδεικνυμένης ὑπάρχειν ἐν αὐτῷ . τὸ δ’ , ὡς καὶ Ἀρχεκράτει πρόσκειται , συγγράμματι μὲν οὐ πάνυ προστιθέμενον , ὡς ἔφην , ὑπομνήματι δὲ πρέπον καὶ μάλισθ’ ὅταν ἑαυτὸν ὁ γράφων ἀναμιμνήσκειν ἐθέλει . τῶν δ’ ἑξῆς εἰρημένων τὸ μὲν , ἆρά γε ἐπὶ τούτοις καὶ νωθρότης γίνεται ; δοκεῖ μοι προσγεγράφθαι , ὡς τοῦ Ἀρχεκράτους οὕτως διατεθέντος . ἀλλ’ ἐπειδὴ μὴ διὰ παντὸς ἥ τε πεῖρα δείκνυσιν ὅ τε λόγος ἐνδείκνυται , λέγεσθαι δεῖ ἐπὶ τοῖς εἰρημένοις νωθρότητα οὐ προσηκόντως . νωθρότης γὰρ ἐπὶ ψυχροῖς καὶ παχέσι καὶ γλίσχροις καὶ ὅλως δυσκινήτοις χυμοῖς , οὐκ ἐπὶ θερμοῖς καὶ λεπτοῖς καὶ δριμέσιν , οἷος ὁ τῆς ξανθῆς χολῆς εἴωθε γίγνεσθαι , πλὴν εἰ θανάτῳ πλησίον ἥκοιεν , ὡς διὰ νέκρωσιν ἤδη τῆς δυνάμεως ἡσυχάζειν . καὶ γὰρ διὰ νέκρωσιν τῆς δυνάμεως , οὐ διὰ τὸν χυμὸν γέγονεν . ἀδύνατον δὲ τοὺς οὕτω γενομένους νωθροὺς σωθῆναι , καὶ κοινὸν τοῦτό ἐστι σύμπτωμα τῶν κατὰ δυσκρασίαν ἄμετρον ἀποθνησκόντων ἁπάντων , οὐκ ἴδιον τῶν φρενιτικῶν . εἴπερ οὖν ἐγένετο νωθρότης τῷ Ἀρχεκράτει , κατὰ τοῦτον ἂν ἐγένετο τὸν λόγον καὶ πάντως ἀπέθανεν , οὐχ ὅτι λευκὰ διεχώρησεν ἢ τῆς νωθρότητος ἢ τοῦ θανάτου συμβάν τι , ἀλλὰ διὰ τὸ μέγεθος τοῦ νοσήματος , οὖ σημεῖον ἡ λευκὴ διαχώρησις ἦν . τὸ μέντοι ῥῖγος αὐτοῖς εἶναι κάκιστον οὐχ ἁπλῶς ἀκουστέον . ἐπιφαίνεται γὰρ ἐνίοτε καὶ κρίσιμον ῥῖγος τοῖς φρενιτικοῖς , ἱδρῶσι λύων τὴν νόσον . ἀλλὰ καὶ τὸ κατ’ ἐκεῖνον τὸν χρόνον ῥῖγος εἰρῆσθαι χρὴ νομίζειν ὀλέθριον , ἐν ᾧ διαχωροῦσι λευκά . δέδεικται γὰρ ἐν τοῖς περὶ κρίσεων ἐν ἀπέπτῳ νοσήματι μὴ δύνασθαι γενέσθαι κρίσιν ἀγαθήν . ἄπεπτον δέ ἐστιν ἐν ᾧ συναναφέρεται τῷ αἵματι χολὴ , καθ’ ὃν ἂν χρόνον τοῦτο γίνηται , καὶ μᾶλλόν γε ὅταν ἀμετρίᾳ πυρώδους θερμασίας ἠθροισμένης ἐν ἐγκεφάλῳ , συμβαίνει τι τοιοῦτον .
Lemmas: ἐν φρενιτικός λευκός διαχώρησις κακός · ὡς καί Ἀρχεκράτης . ἆρα γε ἐπί οὗτος καί νωθρότης γίγνομαι ; ῥῖγος ἐπί οὗτος κακός . ὁ λευκός διαχώρησις ὅτι καί διά ἔδεσμα χροιά γίγνομαι πρόδηλος . ὁράω γάρ ὅσος γάλα προσφέρω μόνος ἢ ἄρτος καθαρός ἢ χόνδρος ἢ Θέρμος ἤ τίς τοιοῦτος , ὁ διαχώρησις αὐτός λευκός γίγνομαι , εἰμί παραβάλλω ὁ φακῆ ἐσθίω ἢ κράμβος ἢ ἑφθός αἷμα λαγῶς ἢ ζωμός μέλας ὁ διά σίραιον πολύς σκευάζω . ἀλλά ὅμως καί ὁ ἔδεσμα λευκόν προσφέρω προσαπέρχομαι τίς ὁ ξανθός χολή χρώννυσι ὁ διαχώρησις , ὡς ὠχρός φαίνω ὁ ἐσθίω . ὅταν οὖν ἀκούω τις ὁ ἰατρός ἐπί ὁ ἰκτεριάω λέγω λευκόν γίγνομαι ὁ διαχώρημα , δεῖ πρός ὁ κατά φύσις ἔχω αὐτός παραβάλλω καί πρός παραβολή οὗτος γίγνομαι ὁ λόγος αὐτός καί καθάπερ ἄλλος πολύς ὁ ἰατρός γράφω , λευκόν διαχώρημα γίγνομαι ὁ ἰκτεριάω . οὗτος καί νῦν οὗτος ἐπί ὁ φρενιτικός εἶπον , ὡς εἰμί καί μηδέ ὅλως ἔχω ὁ ξανθός χολή εἴρω . γίγνομαι δέ οὗτος μηκέτι αὐτός εἰς ὁ γαστήρ συρρέω , ἀλλά ὁ πρός ὅλος ὁ σῶμα φέρω κατά ὁ ἀνάδοσις αἷμα συναναφέρω , διά στέγνωσις τις ὁ καταφέρω αὐτός εἰς ὁ γαστήρ πόρος , καθάπερ ἐπί ὁ ἰκτεριάω ἢ διά σφοδρός πύρωσις ἐν ὁ ἄνω ὁ ἧπαρ μόριον ἀναρπάζω ὁ αἷμα σύν ὁ χολή . κατά μέν οὖν ὁ πρῶτος τρόπος ἀναφέρω εἰς ὅλος ὁ σῶμα ὁ χολή ὁ βλάβη γίγνομαι εἄν ἐκ αὐτός ὁ κατά ὁ ἐγκέφαλος , ἤδη καί πρόσθεν ἐκχολόω . κατά δέ ὁ δύο τρόπος οὖον μόνος αἴτιος βλαβερός ὁ ὁ χολή ἀνάδοσις , ἀλλά καί σημεῖον εἰμί θερμασία πάμπολυς , ἐνδείκνυμι ὑπάρχω ἐν αὐτός . ὁ δέ , ὡς καί Ἀρχεκράτης πρόσκειμαι , σύγγραμμα μέν οὖον πάνυ προστίθημι , ὡς φημί , ὑπόμνημα δέ πρέπω καί μάλιστα ὅταν ἑαυτοῦ ὁ γράφω ἀναμιμνήσκω ἐθέλω . ὁ δέ ἑξῆς εἴρω ὁ μέν , ἆρα γε ἐπί οὗτος καί νωθρότης γίγνομαι ; δοκέω ἐγώ προσγράφω , ὡς ὁ Ἀρχεκράτης οὕτως διατίθημι . ἀλλά ἐπεί μή διά πᾶς ὅς τε πείρω δείκνυμι ὅς τε λόγος ἐνδείκνυμι , λέγω δεῖ ἐπί ὁ εἴρω νωθρότης οὖον προσήκω . νωθρότης γάρ ἐπί ψυχρός καί παχύς καί γλίσχρος καί ὅλως δυσκινητέω χυμός , οὐ ἐπί θερμός καί λεπτός καί δριμύς , οἷος ὁ ὁ ξανθός χολή εἴωθα γίγνομαι , πλήν εἰμί θάνατος πλησίος ἥκω , ὡς διά νέκρωσις ἤδη ὁ δύναμις ἡσυχάζω . καί γάρ διά νέκρωσις ὁ δύναμις , οὖον διά ὁ χυμός γίγνομαι . ἀδύνατος δέ ὁ οὗτος γίγνομαι νωθρός σῴζω , καί κοινός οὗτος εἰμί σύμπτωμα ὁ κατά δυσκρασία ἄμετρος ἀποθνῄσκω ἅπας , οὐ ἴδιος ὁ φρενιτικός . εἴπερ οὖν γίγνομαι νωθρότης ὁ Ἀρχεκράτης , κατά οὗτος εἄν γίγνομαι ὁ λόγος καί πάντως ἀποθνῄσκω , οὐ ὅτι λευκόν διαχωρέω ἢ ὁ νωθρότης ἢ ὁ θάνατος συμβαίνω τίς , ἀλλά διά ὁ μέγεθος ὁ νόσημα , οὖον σημεῖον ὁ λευκός διαχώρησις εἰμί . ὁ μέντοι ῥῖγος αὐτός εἰμί κακός οὐ ἁπλόος ἀκούω . ἐπιφαίνω γάρ ἐνίοτε καί κρίσιμος ῥῖγος ὁ φρενιτικός , ἱδρόω λύω ὁ νόσος . ἀλλά καί ὁ κατά ἐκεῖνος ὁ χρόνος ῥῖγος εἴρω χρή νομίζω ὀλέθριος , ἐν ὅς διαχωρέω λευκός . δείκνυμι γάρ ἐν ὁ περί κρίσις ἐν ἄπεπτος νόσημα μή δύναμαι γίγνομαι κρίσις ἀγαθός . ἄπεπτος δέ εἰμί ἐν ὅς συναναφέρω ὁ αἷμα χολή , κατά ὅς εἄν χρόνος οὗτος γίγνομαι , καί μάλα γε ὅταν ἀμετρία πυρώδης θερμασία ἀθροίζω ἐν ἐγκέφαλος , συμβαίνω τίς τοιοῦτος .