galenus.in-hippocratis-prorrheticum-i-commentaria-iii 1.15
Οἱ ἐκστάντες ὀξέως ἐπιπυρέξαντες σὺν ἱδρῶτι φρενιτικοὶ γίνονται . Ἀσύμφωνον μὲν καλοῦμεν τὴν τοιαύτην ἑρμηνείαν . ἀσαφὴς δ’ αὐτῶν ἡ διάνοια γίνεται , δυναμένων ἀλλήλοις ἁπάντων τῶν ὀνομάτων συνάπτεσθαί τε καὶ χωρίζεσθαι . μία μὲν γάρ ἐστι σύνθεσις αὐτῶν , οἱ ἐκστάντες ὀξέως , εἶτ’ ἀπ’ ἄλλης ἀρχῆς ἐπιπυρέξαντες ὀξέως . ἄλλη δ’ αὖ πάλιν σύνθεσις τὸ σὺν ἱδρῶτι , ποτὲ μὲν τῷ πρὸ αὐτοῦ , ποτὲ δὲ τῷ μετ’ αὐτὸ συνταττόμενον . δύναται γὰρ καὶ οὕτως ἡ ῥῆσις ἀναγνωσθῆναι , ἐπιπυρέξαντες σὺν ἱδρῶτι , κἄπειτα ἀφ’ ἑτέρας ἀρχῆς φρενιτικοὶ γίνονται . δύναται δὲ καὶ σὺν ἱδρῶτι φρενιτικοὺς αὐτοὺς γίνεσθαι λέγειν ὁ γράψας ταῦτα . δῆλον οὖν ἐστιν ὅπερ ἀεὶ λέγω τὰς ἀσαφεῖς ἑρμηνείας οὐδὲν διδάσκειν . ἐννοήσαντας γὰρ ἡμᾶς τὸ ἀληθὲς ἐφαρμόσαι χρὴ δυναμένῃ λέξει προέσθαι τὸν λόγον ἢ κατατριβῆναι μὲν χρόνου πάμπολυ , οὐδὲν δ’ ἡμᾶς ἐπιμαθεῖν . ἐν ᾖ γὰρ χρήσει παρ’ αὐτοῦ χρὴ φέροντα τὸ ἀληθὲς ἐφαρμόζειν πειρᾶσθαι ταῖς κατὰ μέρος λέξεσιν , ἐν ταύτῃ βοήθεια μέν τις ἐξ ἡμῶν τῇ ῥῆσει γίνεται , κινδυνευούσῃ φανῆναι μοχθηρᾷ , διδασκόμεθα δὲ οὐδὲν ἐξ αὐτῆς . ἀλλὰ καίτοι τούτων οὕτως ἐχόντων καὶ φαινομένης ἐναργοῦς τῆς τῶν ἀσαφῶν ἀχρηστίας , ὅμως οὐκ ὀλίγοι τῶν σαφῶν συγγραμμάτων ἥδιον ὁμιλοῦσι τοῖς ἀσαφέσι . μὴ τοίνυν ἐμὲ τοῦ μήκους τῆς ἐξηγήσεως μέμψαιτ’ ἄν τις , ἀλλὰ τὴν ἑαυτῶν ἄλογον ἐπιθυμίαν ὅσοι τὰ τοιαῦτα βιβλία προθύμως ἀναγινώσκουσιν . ἐγὼ μὲν γὰρ ὅτι οὐχ ἑκὼν ἐπὶ τὰς ἐξηγήσεις αὐτῶν ἥκω οἱ ἑταῖροι πάντες ἴσασι καὶ μάλιστα οἱ τῶν νῦν γραφομένων αἴτιοι . μοχθηρῶς δὲ πάντων ἐξηγησαμένων τὸ σύγγραμμα τοῦτο , κἀγὼ τοῖς ἀναγκάσασί με πεισθεὶς ἐπὶ τὴν ἐξήγησιν ἧκον , ἦς αὖθις ἀρξάμενοι λέγομεν . ἐὰν μὲν συνάψαντες ἀλλήλοις τό τ’ ἐκστάντες καὶ τὸ ὀξέως , ἔπειτα δὴ σιωπήσαντες εἴπωμεν , ἐπιπυρέξαντες σὺν ἱδρῶτι καὶ πάλιν ἐφεξῆς , φρενιτικοὶ γίνονται , τὴν ἐξήγησιν ποιησόμεθα τοιάνδε . πρῶτον μὲν ἐπισκεψώμεθα τὸ κοινὸν ἄπορον ἁπασῶν τῶν ἀναγνώσεων . ἐκστάντας γὰρ ὀξέως εἶπεν ἐν ἀρχῇ , οὓς κατὰ τὴν τελευτὴν τῆς ῥήσεως ἔφη φρενιτικοὺς γίνεσθαι , ὥσπερ οὐχὶ καὶ τῶν ἐκστάντων ἤδη φρενιτικῶν ὄντων . ἐροῦμεν οὖν κατεσπάσθαι τὴν λέξιν ἐνδεικνυμένην διὰ τοῦ ἐπιπυρέξαντες , τὸ καὶ πρότερον αὐτοὺς , οἵπερ ἐξέστησαν , ὀξέως πυρέττοντας ὕστερον παύεσθαι , κἄπειτα πάλιν ἐξ ὑποστροφῆς πυρέξαι σὺν ἱδρῶτι . τούτους οὖν φησι φρενιτικοὺς γίνεσθαι . τὸ μὲν οὖν ὅτι γενήσονται φρενιτικοὶ λογισάμενος ἐκ τῆς ἔμπροσθεν αὐτοῖς γενομένης παρακοπῆς σφοδρᾶς , ἣν διὰ τῆς ἐκστάντες ἐδήλωσε φωνῆς . ἐκ δὲ τοῦ σὺν ἱδρῶτι τὴν ὑποστροφὴν γίνεσθαι βεβαιούμενος τὴν ὑπόνοιαν , ἐπειδὴ τὰς τοιαύτας εἰσβολὰς τῶν πυρετῶν , ἄν τ’ ἐξ ἀρχῆς ἄν τε μεθ’ ὑποστροφῆς γίνωνται , πλῆθος ἴσμεν ἐνδεικνυμένας . ἐπεὶ τοίνυν ὅσα περιττὰ κατὰ τοὺς χυμοὺς ἢ ἐν ποσότητι ἐν αὐτοῖς ἢ ἐν ποιότητι ἀθροίζεται κατὰ τὸ σῶμα , ταῦτα ἐπὶ τοὺς πεπονθότας εἴωθε ῥεῖν τόπους , ἐπεπόνθει δὲ τούτοις ὁ ἐγκέφαλος , οὐκ ἂν γὰρ ἐξέστησαν ὀξέως ἂν ἐπιπυρέξωσι καὶ μάλιστα μεθ’ ἱδρῶτος . εὔλογον οὖν ἐστιν ἐλπίσαι φρενιτικοὺς οὕτως ἔσεσθαι . γνωσθήσεται γὰρ ἡ διάθεσις αὐτῶν ὅλη τοιάδε τις οὖσα , πλήθους χολωδῶν δριμέων εὐθὺς ἐν ἀρχῇ ῥυέντος ἐπὶ τὸν ἐγκέφαλον ἐκστῆναί τινι συμβαίνει , τούτου δ’ αὖθις εἰς ἕτερόν τι μόριον μεταῤῥυέντος παύσασθαι τὴν ἔκστασιν . ἂν δ’ ἐπιπυρέξωσιν οὗτοι μεθ’ ἱδρῶτος , ἐπὶ τὸ πεπονθὸς αὐτοῖς παλινδρομήσει τὸ χολῶδες πλῆθος , ὡς γενέσθαι φρενιτικούς . ἐὰν δὲ τὸ ὀξέως τῷ ἐπιπυρέξαντες συντάξωμεν , ὁ λόγος ἔσται τοιοῦτος . οἱ ἐκστάντες εἶτα παυσάμενοι καὶ πάλιν ἐπιπυρέξαντες ὀξέως σὺν ἱδρῶτι φρενιτικοὶ γενήσονται , τῆς προῤῥήσεως καὶ ταύτης καὶ τῆς προειρημένης οὐκ ἐχούσης τὸ διηνεκὲς , ἀλλ’ ὥσπερ καὶ ἄλλαι πολλαὶ τὸ πλειστάκις . ἐὰν δὲ τῷ σὺν ἱδρῶτι τὸ φρενιτικοὶ γενήσονται συντάξωμεν , ὁ λόγος ἔσται καθ’ ἑτέραν ἀνάγνωσιν τῶν προειρημένων κατὰ τὴν ἀρχὴν τῆς ῥήσεως τοιόσδε · κατὰ μὲν τὴν προτέραν οἱ ἐκστάντες ὀξέως , εἶτα ἐπιπυρέξαντες , φρενιτικοὶ σὺν ἱδρῶτι γίνονται · κατὰ δὲ τὴν βʹ οἱ ἐκστάντες φρενιτικοὶ σὺν ἱδρῶτι γίνονται . καὶ δύναται μὲν ὁ γράψας ταῦτα τοιοῦτον ἄῤῥωστον ἑωρακέναι , τὸ πολλάκις δὲ προειρημένον οὐχ ἕξει . πολλὰ μέντοι καὶ ἄλλα τῶν κατὰ βιβλίον τοῦτο γεγραμμένων οὐκ ἔστιν ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ γιγνόμενα , τοῦ γράψαντος αὐτὰ θεασαμένου μέν τινας ἀῤῥώστους τοιούτους , οὔπω δὲ γιγνώσκοντος εἴτε τὸ διηνεκὲς ἔχουσιν εἴτε τε τὸ πλειστάκις . ἔοικε γὰρ ἐκ τηρήσεως μᾶλλον οὐ τῆς τῶν παθῶν οἰκείας κατασκευῆς ὁ γράψας ταύτας ἀποφάσεις ἐθέλειν ποιεῖσθαι . τῷ δ’ οὕτως ἀθροίζοντι τὴν ἰατρικὴν θεωρίαν οὐχ ἑκατὸν , ἀλλὰ χιλίων ἐτῶν ἐστι χρεία καὶ διὰ τοῦτο τὴν μικρὰν καὶ ταπεινὴν ὁ Ἱπποκράτης ηὔξησεν ἐπὶ πλεῖστον , οἷς ἔκ τε τῆς ἱστορίας ἔμαθε καὶ αὐτὸς ἐθεάσατο τὴν λογικὴν κρίσιν προσθείς . ἐκ πολλῶν οὖν ὑπονοήσαιεν ἄν τις οὐκ εἶναι τοῦ Ἱπποκράτους σύγγραμμα τὸ βιβλίον τοῦτο , πολυλογεῖ γὰρ ἐμπειρικῶς αὐτὸ συνθεὶς , μὴ δυνάμενος εἰς τὸ καθόλου λογικῶς ἀναγαγεῖν τὰ θεωρήματα .
Lemmas: ὁ ἐξίστημι ὀξύς ἐπιπυρέσσω σύν ἱδρώς φρενιτικός γίγνομαι . ἀσύμφωνος μέν καλέω ὁ τοιοῦτος ἑρμηνεία . ἀσαφής δέ αὐτός ὁ διάνοια γίγνομαι , δύναμαι ἀλλήλων ἅπας ὁ ὄνομα συνάπτω τε καί χωρίζω . εἷς μέν γάρ εἰμί σύνθεσις αὐτός , ὁ ἐξίστημι ὀξύς , εἶτα ἀπό ἄλλος ἀρχή ἐπιπυρέσσω ὀξύς . ἄλλος δέ αὖος πάλιν σύνθεσις ὁ σύν ἱδρώς , ποτέ μέν ὁ πρό αὐτός , ποτέ δέ ὁ μετά αὐτός συντάσσω . δύναμαι γάρ καί οὕτως ὁ ῥῆσις ἀναγιγνώσκω , ἐπιπυρέσσω σύν ἱδρώς , ἔπειτα ἀπό ἕτερος ἀρχή φρενιτικός γίγνομαι . δύναμαι δέ καί σύν ἱδρώς φρενιτικός αὐτός γίγνομαι λέγω ὁ γράφω οὗτος . δῆλος οὖν εἰμί ὅσπερ ἀεί λέγω ὁ ἀσαφής ἑρμηνεία οὐδείς διδάσκω . ἐννοέω γάρ ἐγώ ὁ ἀληθής ἐφαρμόζω χρή δύναμαι λέγω προΐημι ὁ λόγος ἢ κατατρίβω μέν χρόνος παμπολύς , οὐδείς δέ ἐγώ ἐπιμανθάνω . ἐν εἰμί γάρ χρῆσις παρά αὐτός χρή φέρω ὁ ἀληθής ἐφαρμόζω πειράω ὁ κατά μέρος λέξις , ἐν οὗτος βοήθεια μέν τις ἐκ ἐγώ ὁ ῥῆσις γίγνομαι , κινδυνεύω φαίνω μοχθηρός , διδάσκω δέ οὐδείς ἐκ αὐτός . ἀλλά καίτοι οὗτος οὕτως ἔχω καί φαίνω ἐναργής ὁ ὁ ἀσαφής ἀχρηστία , ὅμως οὐ ὀλίγος ὁ σαφής σύγγραμμα ἡδύς ὁμιλέω ὁ ἀσαφής . μή τοίνυν ἐγώ ὁ μῆκος ὁ ἐξήγησις μέμφομαι ἄν τις , ἀλλά ὁ ἑαυτοῦ ἄλογος ἐπιθυμία ὅσος ὁ τοιοῦτος βιβλίον προθύμως ἀναγιγνώσκω . ἐγώ μέν γάρ ὅτι οὐ ἑκών ἐπί ὁ ἐξήγησις αὐτός ἥκω ὁ ἑταῖρος πᾶς οἶδα καί μάλιστα ὁ ὁ νῦν γράφω αἴτιος . μοχθηρός δέ πᾶς ἐξηγέομαι ὁ σύγγραμμα οὗτος , ἐγώ ὁ ἀναγκάζω ἐγώ πείθω ἐπί ὁ ἐξήγησις ἥκω , εἰμί αὖθις ἄρχω λέγω . ἐάν μέν συνάπτω ἀλλήλων ὁ τε ἐξίστημι καί ὁ ὀξύς , ἔπειτα δή σιωπάω εἶπον , ἐπιπυρέσσω σύν ἱδρώς καί πάλιν ἐφεξῆς , φρενιτικός γίγνομαι , ὁ ἐξήγησις ποιέω τοιόσδε . πρῶτος μέν ἐπισκοπέω ὁ κοινός ἄπορος ἅπας ὁ ἀνάγνωσις . ἐξίστημι γάρ ὀξύς εἶπον ἐν ἀρχή , ὅς κατά ὁ τελευτή ὁ ῥῆσις φημί φρενιτικός γίγνομαι , ὥσπερ οὐ καί ὁ ἐξίστημι ἤδη φρενιτικός εἰμί . εἴρω οὖν κατασπάω ὁ λέξις ἐνδείκνυμι διά ὁ ἐπιπυρέσσω , ὁ καί πρότερος αὐτός , ὅσπερ ἐξίστημι , ὀξύς πυρέσσω ὕστερος παύω , ἔπειτα πάλιν ἐκ ὑποστροφή πυρέσσω σύν ἱδρώς . οὗτος οὖν φημί φρενιτικός γίγνομαι . ὁ μέν οὖν ὅτι γίγνομαι φρενιτικός λογίζομαι ἐκ ὁ ἔμπροσθεν αὐτός γίγνομαι παρακοπή σφοδρός , ὅς διά ὁ ἐξίστημι δηλόω φωνή . ἐκ δέ ὁ σύν ἱδρώς ὁ ὑποστροφή γίγνομαι βεβαιόω ὁ ὑπόνοια , ἐπεί ὁ τοιοῦτος εἰσβολή ὁ πυρετός , ἄν τε ἐκ ἀρχή ἄν τε μετά ὑποστροφή γίγνομαι , πλῆθος οἶδα ἐνδείκνυμι . ἐπεί τοίνυν ὅσος περισσός κατά ὁ χυμός ἢ ἐν ποσότης ἐν αὐτός ἢ ἐν ποιότης ἀθροίζω κατά ὁ σῶμα , οὗτος ἐπί ὁ πάσχω εἴωθα ῥέω τόπος , πάσχω δέ οὗτος ὁ ἐγκέφαλος , οὐ εἄν γάρ ἐξίστημι ὀξύς εἄν ἐπιπυρέσσω καί μάλιστα μετά ἱδρώς . εὔλογος οὖν εἰμί ἐλπίζω φρενιτικός οὕτως εἰμί . γιγνώσκω γάρ ὁ διάθεσις αὐτός ὅλος τοιόσδε τις εἰμί , πλῆθος χολώδης δριμύς εὐθύς ἐν ἀρχή ῥέω ἐπί ὁ ἐγκέφαλος ἐξίστημι τις συμβαίνω , οὗτος δέ αὖθις εἰς ἕτερος τίς μόριον μεταρρέω παύω ὁ ἔκστασις . εἄν δέ ἐπιπυρέσσω οὗτος μετά ἱδρώς , ἐπί ὁ πάσχω αὐτός παλινδρόμησις ὁ χολώδης πλῆθος , ὡς γίγνομαι φρενιτικός . ἐάν δέ ὁ ὀξύς ὁ ἐπιπυρέσσω συντάσσω , ὁ λόγος εἰμί τοιοῦτος . ὁ ἐξίστημι εἶτα παύω καί πάλιν ἐπιπυρέσσω ὀξύς σύν ἱδρώς φρενιτικός γίγνομαι , ὁ πρόρρησις καί οὗτος καί ὁ προερέω οὐ ἔχω ὁ διηνεκής , ἀλλά ὥσπερ καί ἄλλος πολύς ὁ πλειστάκις . ἐάν δέ ὁ σύν ἱδρώς ὁ φρενιτικός γίγνομαι συντάσσω , ὁ λόγος εἰμί κατά ἕτερος ἀνάγνωσις ὁ προερέω κατά ὁ ἀρχή ὁ ῥῆσις τοιόσδε · κατά μέν ὁ πρότερος ὁ ἐξίστημι ὀξύς , εἶτα ἐπιπυρέσσω , φρενιτικός σύν ἱδρώς γίγνομαι · κατά δέ ὁ βε ὁ ἐξίστημι φρενιτικός σύν ἱδρώς γίγνομαι . καί δύναμαι μέν ὁ γράφω οὗτος τοιοῦτος ἄρρωστος ὁράω , ὁ πολλάκις δέ προερέω οὐ ἔχω . πολύς μέντοι καί ἄλλος ὁ κατά βιβλίον οὗτος γράφω οὐ εἰμί ὡς ἐπί ὁ πολύς γίγνομαι , ὁ γράφω αὐτός θεάομαι μέν τις ἄρρωστος τοιοῦτος , οὔπω δέ γιγνώσκω εἴτε ὁ διηνεκής ἔχω εἴτε τε ὁ πλειστάκις . ἔοικα γάρ ἐκ τήρησις μᾶλλον οὖον ὁ ὁ πάθος οἰκεῖος κατασκευή ὁ γράφω οὗτος ἀπόφασις ἐθέλω ποιέω . ὁ δέ οὕτως ἀθροίζω ὁ ἰατρικός θεωρία οὐ ἑκατόν , ἀλλά χίλιοι ἔτος εἰμί χρεία καί διά οὗτος ὁ μικρός καί ταπεινός ὁ Ἱπποκράτης αὐξάνω ἐπί πλεῖστος , ὅς ἐκ τε ὁ ἱστορία μανθάνω καί αὐτός θεάομαι ὁ λογικός κρίσις προστίθημι . ἐκ πολύς οὖν ὑπονοέω ἄν τις οὐ εἰμί ὁ Ἱπποκράτης σύγγραμμα ὁ βιβλίον οὗτος , πολυλογέω γάρ ἐμπειρικός αὐτός συντίθημι , μή δύναμαι εἰς ὁ καθόλου λογικός ἀνάγω ὁ θεώρημα .