galenus.in-hippocratis-prorrheticum-i-commentaria-iii 1.27
Τὰ ἐν φρενίτισι πυκνὰ μεταπίπτοντα σπασμώδεα . Ἔμπροσθεν μὲν εἴρηκε τὸ ἐπιεικὲς ἐπὶ τῶν ἐν ἀρχῇ τῆς νόσου μεταπιπτόντων οὐκ ἀγαθὸν σημεῖον εἶναι , νυνὶ δὲ προέθετο περὶ τίνων μεταπιπτόντων ὁ λόγος ἐστὶν αὐτῷ διαρθρῶσαι . δύναται γὰρ καὶ συμπτώματα ταῖς δυνάμεσιν ἐναντία μεταβάλλειν εἰς ἄλληλα , καθάπερ ἐν τοῖς ἐφεξῆς αὐτὸς εἶπεν , ἄκρεα ἐπ’ ἀμφότερα ταχὺ μεταπίπτοντα κακόν · καὶ ἡ δίψα δὲ ἡ τοιαύτη κακόν . ἐπ’ ἀμφοτέρων γὰρ ἀκουστέον , ἐπὶ μὲν τῶν ἀκρέων ἐκθερμαινομένων σφοδρῶς καὶ πάλιν ψυχομένων ἰσχυρῶς , ἐπὶ δὲ τῆς δίψης γιγνομένης σφοδρᾶς καὶ μετ’ ὀλίγον οἰχομένης τελέως . οὐ ταὐτὸν δὲ τοῦτ’ ἔστι τὸ ἐπιεικὲς ταχὺ μεταπίπτειν . ἐπ’ ἐκείνου μὲν γὰρ ἐξ ἀγαθοῦ πρὸς τὸ μοχθηρὸν , αὖθις δ’ ἐξ ἐκείνου πρὸς τὸ κατὰ φύσιν ἐπάνοδος γίνεται , κατὰ δὲ τὴν νῦν εἰρημένην ῥῆσιν μετάπτωσις ἐκ μοχθηρῶν συμπτωμάτων εἰς μοχθηρὰ δηλοῦται . αἱ τοιαῦται δὲ ἅπασαι μεταπτώσεις ἐπὶ χυμοῖς μεταῤῥέουσι γίνονται . τοῖς μὲν γὰρ ἑνὶ μορίῳ στηριχθεῖσιν ἓν εἶδος ἕπεται συμπτώματος οἰκεῖον τῇ τε τοῦ μορίου φύσει καὶ τῇ τοῦ χυμοῦ δυνάμει . καὶ μὴν ἐκ τοῦ διαμένειν ἐπ’ αὐτῶν τὴν φρενῖτιν ἐστηρίχθαι τις ἂν ἐν τῇ κεφαλῇ τὸν τὸ πάθος ἐργαζόμενον ὑπονοήσειε χυμόν . ὄντως οὖν κατ’ αὐτὸν τὸν ἐγκέφαλον ἡ μετάῤῥυσίς ἐστιν , ἄλλοτε κατ’ ἄλλο μέρος αὐτοῦ τι γινομένη , τὴν μὲν ἰδέαν τοῦ πάθους φυλάττουσα , κατὰ μέρος δ’ ὑπαλλάττουσα τὰ συμπτώματα . καὶ νῦν ὁ γράψας τὸ προκείμενον βιβλίον ἐπὶ τῶν τοιούτων μεταπτώσεων ποιεῖται τὸν λόγον , ἵνα κροκυδίζοντες ἢ καρφολογοῦντες ἐφ’ ἡσυχίας πολλῆς ὀλίγον ὕστερον ἀναπηδῶσιν ἢ καί τι μανιῶδες πράξωσιν , εἶτ’ αὖθις ἡσυχάσωσιν ἢ μέμψωνταί τι τῶν ἔξωθεν οὐ παρόν . ὥσπερ οὖν κελεύουσιν ἀπενεχθῆναι τοὺς σαλπιστὰς ἢ τοὺς αὐλητὰς οὐδ’ ἑνὸς τοιούτου παρόντος . ὡς γὰρ τὸ κροκυδίζειν καὶ τὸ καρφολογεῖν βλάβη τῆς ὀπτικῆς ἐστιν αἰσθήσεως , οὕτω ταῦτα τῆς ἀκουστικῆς . καὶ κατὰ τὴν ὀσφραντικὴν δὲ παραπλήσιον γίνεται σύμπτωμα , δυσώδεις τινὰς ὀσμὰς οὐ παρούσας αἰτιωμένων αὐτῶν . εἰσὶ δ’ οἳ καὶ τῶν ἐπικειμένων τι κελεύουσιν αἴρειν , ὡς βαρῦνον σφοδρῶς ἢ θερμαῖνον ἢ δάκνον ἢ ψῦχον βαστάζοντες , τῆς ἁπτικῆς αἰσθήσεως ἐν τοῖς τοιούτοις συμπτώμασι βεβλαμμένης . εἰκὸς οὖν ἐστι τὸν συγγραφέα τοῦ βιβλίου τούτου τὰς τῶν συμπτωμάτων μεταπτώσεις αἰτιᾶσθαι , διαμένοντος τοῦ φρενιτίζειν . ἑώρανται γὰρ ἡμῖν οὐκ ὀλιγάκις αἱ τοιαῦται παρακοπαὶ διὰ παντὸς μὲν ἐν τῷ παρανοεῖν ἔτι ὄντος τοῦ κάμνοντος , ὑπαλλαττομένου δὲ τοῖς τρόποις κατὰ πάντα τὰ γένη τῶν ψυχικῶν ἐνεργειῶν . ὡς γὰρ ἐπὶ τῶν αἰσθητικῶν διῆλθεν , οὕτω κἀπὶ τῶν κατὰ λόγον καὶ γνώμην μνήμην τε καὶ νόησιν ὁρῶμεν ἐνίοτε τοῖς φρενιτικοῖς μεταπτώσεις γιγνομένας , ὥστε ποτὲ μὲν ὀργίζεσθαι , ποτὲ δ’ ἐνήδεσθαι ἢ σπουδαίου τινὸς ἔχεσθαι λόγου παραφρονοῦντας αὐτούς . καὶ γὰρ ῥήτορος ἤκουσα μελετῶντος ἐν παρακοπῇ καὶ γραμματικοῦ βιβλίον ἀναγινώσκειν οἰομένου Βακχυλίδειον ἢ Σαπφικόν . ἀριθμητικοῦ δέ τινος ἢ γεωμέτρου θεωρήματα διερχομένου τῆς αὐτῆς τέχνης . ἐὰν οὖν ταῦτα σεμνῶς λέγοντες ὀλίγον ὕστερον αἰσχρῶν καὶ ἀσελγῶν πραγμάτων μνημονεύσωσιν , ὅπερ ἐν ταῖς ἐπιδημίαις αἰσχρομυθεῖν ἐκάλεσεν , ἡ μετάπτωσις οὐκ ἐκ φαύλων εἰς ἐπιεικῆ , ἀλλ’ ἐκ μοχθηρῶν εἰς μοχθηρὰ γίνεται . καθάπερ ἐνίοτε θρασύτατοι κατά τινα καιρὸν ὀφθέντες οἱ παραφρονοῦντες ὀλίγον ὕστερον φαίνονται δειλοὶ καὶ κατεπτηχότες . ὁρᾶται γὰρ τὰ τοιαῦτα περὶ αὐτοὺς συμπτώματα ποτὲ μὲν μηδὲ τὰ φοβερώτατα φοβουμένους , ἐνίοτε δ’ ἐπὶ τοῖς σμικροτάτοις ἐκπληττομένους . τῶν γοῦν τοιούτων μεταπτώσεων δοκεῖ μοι καὶ κατὰ τὴν ἑπομένην ῥῆσιν γεγραφὼς παράδειγμα , καθ’ ἥν φησι τὰ οὐρούμενα μὴ ὑπομνησάντων ὀλέθρια . νόει οὖν μοί τινα τὰς εἰρημένας μεταβολὰς ἁπάσας ἐσχηκότα περὶ τε τὴν οὔρησιν καὶ τὰ ἄλλα , ὅσα κατὰ τὴν μνήμην σφάλλονταί τινες , νόησον δὴ καὶ κατὰ τὰς αἰσθητικὰς παρατυπώσεις ἁπάσας ἐν μέρει σφαλλόμενον , ὡσαύτως καὶ κατὰ τὰς διανοητικὰς , ἐπὶ τοῦ τοιούτου , κατὰ μὲν τὸν ἐγκέφαλόν ἐστι τὸ αἴτιον , ἀλλ’ ἄλλοτ’ ἄλλον αὐτοῦ τόπον ἐνοχλεῖ μεταῤῥέον . ἐδείχθησαν δ’ ἡμῖν αἱ τοιαῦται μεταῤῥύσεις γινόμεναι τῶν δεχομένων μορίων ἑκάστου τὸ περιττὸν ὠθοῦντος εἰς ἕτερον ἀφ’ ἑαυτοῦ . καὶ τοίνυν εἰκός ἐστιν , ἐὰν ἄλλοτ’ ἐξ ἄλλου μέρους τοῦ κατὰ τὸν ἐγκέφαλον εἰς ἄλλο καταῤῥέων ὁ λυπῶν χυμὸς ὑπὸ πάντων ὠθεῖται , τοῖς ἀποπεφυκόσιν αὐτοῦ νεύροις ἐμπεσών ποτε σπασμὸν ἐπενεγκεῖν . εἴρηκε γὰρ αὐτὸς ὁ Ἱπποκράτης ὑπὸ πληρώσεως καὶ κενώσεως τὸ πάθος τοῦτο γίνεσθαι .
Lemmas: ὁ ἐν φρένιτις πυκνός μεταπίπτω σπασμώδης . ἔμπροσθεν μέν εἴρω ὁ ἐπιεικής ἐπί ὁ ἐν ἀρχή ὁ νόσος μεταπίπτω οὐ ἀγαθός σημεῖον εἰμί , νυνί δέ προτίθημι περί τίνω μεταπίπτω ὁ λόγος εἰμί αὐτός διαρθρόω . δύναμαι γάρ καί σύμπτωμα ὁ δύναμις ἐναντίος μεταβάλλω εἰς ἀλλήλων , καθάπερ ἐν ὁ ἐφεξῆς αὐτός εἶπον , ἄκρεα ἐπί ἀμφότερος ταχύς μεταπίπτω κακός · καί ὁ δίψα δέ ὁ τοιοῦτος κακός . ἐπί ἀμφότερος γάρ ἀκούω , ἐπί μέν ὁ ἄκρος ἐκθερμαίνω σφοδρός καί πάλιν ψύχω ἰσχυρῶς , ἐπί δέ ὁ δίψα γίγνομαι σφοδρός καί μετά ὀλίγος οἴχομαι τέλειος . οὖον αὐτός δέ οὗτος εἰμί ὁ ἐπιεικής ταχύς μεταπίπτω . ἐπί ἐκεῖνος μέν γάρ ἐκ ἀγαθός πρός ὁ μοχθηρός , αὖθις δέ ἐκ ἐκεῖνος πρός ὁ κατά φύσις Ἐπάνοδος γίγνομαι , κατά δέ ὁ νῦν εἴρω ῥῆσις μετάπτωσις ἐκ μοχθηρός σύμπτωμα εἰς μοχθηρός δηλόω . ὁ τοιοῦτος δέ ἅπας μετάπτωσις ἐπί χυμός μεταρρεους γίγνομαι . ὁ μέν γάρ εἷς μόριον στηρίζω εἷς εἶδος ἕπω σύμπτωμα οἰκέω ὁ τε ὁ μόριον φύσις καί ὁ ὁ χυμός δύναμις . καί μήv ἐκ ὁ διαμένω ἐπί αὐτός ὁ φρενῖτις στηρίζω τις εἄν ἐν ὁ κεφαλή ὁ ὁ πάθος ἐργάζομαι ὑπονοέω χυμός . εἰμί οὖν κατά αὐτός ὁ ἐγκέφαλος ὁ μετάρρυσις εἰμί , ἄλλοτε κατά ἄλλος μέρος αὐτός τίς γίγνομαι , ὁ μέν ἰδέα ὁ πάθος φυλάσσω , κατά μέρος δέ ὑπαλλάσσω ὁ σύμπτωμα . καί νῦν ὁ γράφω ὁ πρόκειμαι βιβλίον ἐπί ὁ τοιοῦτος μετάπτωσις ποιέω ὁ λόγος , ἵνα κροκυδίζω ἢ καρφολογέω ἐπί ἡσυχία πολύς ὀλίγος ὕστερος ἀναπηδάω ἢ καί τίς μανιῶδες πράσσω , εἶτα αὖθις ἡσυχάζω ἢ μέμφομαι τίς ὁ ἔξωθεν οὖον πάρειμι . ὥσπερ οὖν κελεύω ἀποφέρω ὁ σαλπιστής ἢ ὁ αὐλητής οὐδέ εἷς τοιοῦτος πάρειμι . ὡς γάρ ὁ κροκυδίζω καί ὁ καρφολογέω βλάβη ὁ ὀπτικός εἰμί αἴσθησις , οὗτος οὗτος ὁ ἀκουστικός . καί κατά ὁ ὀσφραντικός δέ παραπλήσιος γίγνομαι σύμπτωμα , δυσώδης τις ὀσμή οὖον πάρειμι αἰτιάομαι αὐτός . εἰμί δέ ἕ καί ὁ ἐπίκειμαι τίς κελεύω ἀείρω , ὡς βαρύνω σφοδρός ἢ θερμαίνω ἢ δάκνω ἢ ψύχω βαστάζω , ὁ ἁπτικός αἴσθησις ἐν ὁ τοιοῦτος σύμπτωμα βλάπτω . εἰκός οὖν εἰμί ὁ συγγραφεύς ὁ βιβλίον οὗτος ὁ ὁ σύμπτωμα μετάπτωσις αἰτιάομαι , διαμένω ὁ φρενιτίζω . ὁράω γάρ ἐγώ οὐ ὀλιγάκις ὁ τοιοῦτος παρακοπή διά πᾶς μέν ἐν ὁ παρανοέω ἔτι εἰμί ὁ κάμνω , ὑπαλλάσσω δέ ὁ τρόπος κατά πᾶς ὁ γένος ὁ ψυχικός ἐνέργεια . ὡς γάρ ἐπί ὁ αἰσθητικός διέρχομαι , οὗτος ἐπί ὁ κατά λόγος καί γνώμη μνήμη τε καί νόησις ὁράω ἐνίοτε ὁ φρενιτικός μετάπτωσις γίγνομαι , ὥστε ποτέ μέν ὀργίζω , ποτέ δέ ἐνδέω ἢ σπουδαῖος τις ἔχω λόγος παραφρονέω αὐτός . καί γάρ ῥήτωρ ἀκούω μελέτη ἐν παρακοπή καί γραμματικός βιβλίον ἀναγιγνώσκω οἴομαι Βακχυλίδης ἢ Σαπφικός . ἀριθμητικός δέ τις ἢ γεωμέτρης θεώρημα διέρχομαι ὁ αὐτός τέχνη . ἐάν οὖν οὗτος σεμνός λέγω ὀλίγος ὕστερος αἰσχρός καί ἀσελγής πρᾶγμα μνημονεύω , ὅσπερ ἐν ὁ ἐπιδημία αἰσχρομυθέω καλέω , ὁ μετάπτωσις οὐ ἐκ φαῦλος εἰς ἐπιεικής , ἀλλά ἐκ μοχθηρός εἰς μοχθηρός γίγνομαι . καθάπερ ἐνίοτε θρασύς κατά τις καιρός ὁράω ὁ παραφρονέω ὀλίγος ὕστερος φαίνω δειλός καί καταπτήσσω . ὁράω γάρ ὁ τοιοῦτος περί αὐτός σύμπτωμα ποτέ μέν μηδέ ὁ φοβερός φοβέω , ἐνίοτε δέ ἐπί ὁ μικρός ἐκπλήσσω . ὁ γοῦν τοιοῦτος μετάπτωσις δοκέω ἐγώ καί κατά ὁ ἕπομαι ῥῆσις γράφω παράδειγμα , κατά ὅς φημί ὁ οὐρέω μή ὑπομιμνῄσκω ὀλέθριος . νοέω οὖν ἐγώ τις ὁ εἴρω μεταβολή ἅπας ἔχω περί τε ὁ οὔρησις καί ὁ ἄλλος , ὅσος κατά ὁ μνήμη σφάλλω τις , νοέω δή καί κατά ὁ αἰσθητικός παρατύπωσις ἅπας ἐν μέρος σφάλλω , ὡσαύτως καί κατά ὁ διανοητικός , ἐπί ὁ τοιοῦτος , κατά μέν ὁ ἐγκέφαλος εἰμί ὁ αἴτιος , ἀλλά ἄλλοτε ἄλλος αὐτός τόπος ἐνοχλέω μεταρρέω . δείκνυμι δέ ἐγώ ὁ τοιοῦτος μετάρρυσις γίγνομαι ὁ δέχομαι μόριον ἕκαστος ὁ περισσός ὠθέω εἰς ἕτερος ἀπό ἑαυτοῦ . καί τοίνυν εἰκός εἰμί , ἐάν ἄλλοτε ἐκ ἄλλος μέρος ὁ κατά ὁ ἐγκέφαλος εἰς ἄλλος καταρρέω ὁ λύπη χυμός ὑπό πᾶς ὠθέω , ὁ ἀποφύω αὐτός νεῦρον ἐμπίπτω ποτός σπασμός ἐπιφέρω . εἴρω γάρ αὐτός ὁ Ἱπποκράτης ὑπό πλήρωσις καί κένωσις ὁ πάθος οὗτος γίγνομαι .