galenus.in-hippocratis-prorrheticum-i-commentaria-iii 1.2
Κοιλίης περίπλυσις ἐξέρυθρος κακὸν μὲν ἐν πᾶσι τοῖσι νουσήμασι , οὐχ ἥκιστα δὲ ἐπὶ τοῖς προειρημένοις . Ὁ μὲν οὖν Ἱπποκράτης ἕν τε τῷ προγνωστικῷ συγγράμματι τῶν σημείων ἑκάστου διδάσκει τὴν δύναμιν , ἐπὶ τέλει τε τοῦ βιβλίου συμβουλεύει τὰς δυνάμεις τῶν εἰρημένων σημείων ἐκλογιζόμενον , ὅπερ ἐστὶν ἀλλήλοις παραβάλλοντα τὴν πρόγνωσιν οὕτω ποιεῖσθαι . τινὰ μὲν γὰρ ὁμοειδῆ τῶν σημείων ἐστὶ , ἄκουε δέ μου νῦν οὕτως ὁμοειδῆ λέγοντος , ὡσεὶ καὶ ὁμογενῆ φθάσας εἶπον . ἔνια δὲ οὔτε γένος ἔχει ταὐτὸν οὔτε εἶδος . ὁμοειδῆ μὲν οὖν ἐστι τὰ καθ’ ἕν τι πάθος γιγνόμενα , τὰ μὲν ἀναπτυόμενα τῆς κατὰ πνεύμονα καὶ θώρακα καὶ τραχεῖαν ἀρτηρίαν καὶ λάρυγγα , συνελόντα δὲ φάναι , τῶν ἀναπνευστικῶν ὀργάνων διαθέσεως εἶναι σημεῖα . τῶν δ’ αὐτῶν τούτων ὅσα κἀπὶ τῆς ἀναπνοῆς πλημμελεῖται πρώτως · ἔξωθεν γὰρ αὐτῶν ἐστι τὰ κατὰ συμπάθειαν . ἐγκεφάλου δὲ καὶ μηνίγγων , ὅπως διάκειται σημεῖα διὰ μὲν τῶν ἐκκρινομένων , οἷα τὰ διὰ μυκτήρων ἢ ὑπερώας κενοῦται . διὰ δὲ τῶν βεβλαμμένων ἐνεργειῶν ἐν καταφοραῖς ἢ ἀγρυπνίαις ἢ παραφροσύναις ἢ σπασμοῖς ἢ τρόμοις ὅλου τοῦ σώματος . ἐὰν οὖν ἅμα παραφρονεῖ καὶ σπᾶταί τις , εὔδηλον ὅτι μείζων ἐστὶν ἡ διάθεσις ἢ εἰ τὸ ἕτερον ἦν μόνον . οὕτω δὲ κἂν δυσπνοῶν εὐθὺς καὶ πτύει μέλανα . καὶ ταῦτα μὲν οὖν ἴσως οὐκ ἄν τις ὀρθῶς ἀλλήλοις ἐπιπλέκοι , διὰ τῆς ἐν τοῖς βιβλίοις διδασκαλίας . ἀρκεῖ γὰρ ἑκάστου τὴν δύναμιν εἰπεῖν ἐπιτρέψαντα τῷ μανθάνοντι σκοπεῖσθαι πάντα ἐπὶ τῶν ἀῤῥώστων . ἡ δὲ τῶν ἑτερογενῶν σημείων ἐπιπλοκὴ παντάπασιν ἄχρηστος , ἐν βιβλίοις τε γραφομένη καὶ διὰ τῆς ἐν τοῖς λόγοις συνουσίας εἰς γυμνασίαν ἥκουσα . μετὰ γὰρ τὴν τῶν ἁπλῶν ἑκάστου δύναμιν ὁρισθεῖσαν ἀρκεῖ μόνον ἐφεξῆς ἅπαξ εἰπεῖν , ὅπερ εἶπεν ὁ Ἱπποκράτης , ὡς ἐκλογίζεσθαι δεῖ τῶν σημείων τὰς δυνάμεις καὶ παραβάλλειν ἀλλήλοις εἰς τὴν περὶ τῶν καμνόντων ἀπόφασιν . ἐὰν δέ τις εἰπὼν κακὸν εἶναι σημεῖον οὖρα μέλανα , προσθῇ τούτῳ κάκιον εἶναι κἂν πτύῃ μέλανα . καὶ τούτου πάλιν ἐφεξῆς φήσει , κἂν διαχωρήσῃ δὲ μέλανα , εἰ δὲ καὶ κατ’ ἀρχὰς , ἔτι κάκιον . ἐφεξῆς τε πάλιν ἔτι κάκιον εἶναι φήσει τεταρταίῳ συμβῆναι τοῦτο , προσθῇ δὲ τούτοις καὶ τὸ κατ’ ἀρχὴν τοῦ προγνωστικοῦ γεγραμμένον καὶ τὸ πρόσωπον νεκρῶδες , ὅπερ ἰδίως ὀνομάζουσιν οἱ ἰατροὶ , ματαίαν ἐπιπλοκὴν γράψει σημείων . οὐδεὶς γὰρ οὕτως ἐστὶν ἀδιανόητος , ὡς μὴ νοεῖν ἧττον μὲν ἔχειν κακῶς , ᾧ περὶ πνεύμονα μόνον ἢ θώρακα διάθεσίς ἐστι νοσώδης , ᾧ δ’ ἐν ἀμφοτέροις χεῖρον , ᾧ δὲ πρὸς τούτοις καὶ κατὰ γαστέρα μᾶλλον . εἰ δὲ καὶ καθ’ ἧπαρ ἢ ἐγκέφαλον , ἔτι καὶ μᾶλλον . ἅπερ οὖν ἅπαντες νοοῦσι καὶ χωρὶς τοῦ γραφῆναι , μάτην ταῦτα γράφεται , πλὴν εἰ χάρτας τις ἢ χρόνον ἀπολλύναι βούλεται . τούτου μὲν οὖν ἀεί μοι μέμνησο . πρὸς δὲ τὸ προκείμενον ἐπανέλθωμεν . τοῖς κεφαλὴν ὀδυνωμένοις ὀσφύος μὲν ἀλγήματα καὶ τραχήλου καὶ ὑποχονδρίου προσθεῖναι λόγον ἔχει . πλειόνων γὰρ ὁμοειδῶν σημείων γενομένων ἅμα , οὐ μόνον τὸ τῆς διαθέσεως εἶδος ἢ γένος ἀσφαλέστερον , ἀλλὰ καὶ τὸ μέγεθος αὐτοῦ γνωσθήσεται . προστεθέντος τε κώματος ἅμα παραφροσύνῃ καὶ αὐτῶν ἐνδεικνυμένων τὰ κατὰ τὸν ἐγκέφαλον ἔχειν κακῶς , ἥ θ’ ἡμετέρα γνῶσις ἀσφαλεστέρα γενήσεται καὶ ἡ διάθεσις μείζων φανεῖται . προσελθούσης δὲ τῆς ἀπὸ ῥινῶν στάξεως οὐκ ἀσφαλεστέραν ἂν ἔτι φαίην διάγνωσιν εἶναι , ἀλλ’ ἐπιστημονικὴν καὶ βεβαίαν , ἐνδεικνυμένων τῶν σημείων νενικῆσθαι τὴν κατὰ τὸν ἐγκέφαλον δύναμιν ὑπὸ τοῦ νοσήματος . εἰ δὲ καὶ τὸ τῆς τετάρτης ἡμέρας προστεθῇ , βεβαιότατα ἂν οὕτως εἰδείημεν ἐν μεγάλῃ μὲν εἶναι διαθέσει τὸν ἐγκέφαλον , ὀλεθρίως δὲ τὸν ἄνθρωπον ἔχειν . ἐὰν δέ τις τούτοις προσθῇ , ψυχρὸν δὲ ἐκπνεόμενον ἐκ τῶν ῥινῶν καὶ τοῦ στόματος , ὀλέθριον μὲν ἐν πᾶσιν , οὐχ ἥκιστα δὲ ἐν τοῖς προειρημένοις , ἀληθὲς μέν τί φησι , περιττὸν δὲ πρὸς τὴν ἐν συγγράμμασι διδασκαλίαν . ὥσπερ εἰ καὶ τούτοις προσθείη μέλανα πτύσματα · κακὰ μὲν γὰρ καὶ ταῦτα , διαθέσεως δ’ ἄλλης ἐστὶ παρὰ τὰς προειρημένας γνωρίσματα , καθάπερ καὶ τὰ οὖρα . καὶ γὰρ καὶ ταῦτα μελαινόμενα φαῦλόν ἐστι σημεῖον , ἀλλ’ ἑτέραν διάθεσιν ἐνδείκνυται . κατὰ μὲν οὖν τὸ προγνωστικὸν ἑκάστου τῶν σημείων ἡ δύναμις ἰδίᾳ δηλοῦται καὶ σύνοδος αὐτῶν ἐνίοτε γέγραπται μίαν ἐνδεικνυμένων διάθεσιν . ὡς ἐν ἀρχῇ μὲν ἐπὶ τοῦ νεκρώδους προσώπου , κατωτέρω δὲ ἐπί τε τῶν ἐμπυημάτων καὶ ἐπὶ ὑδέρων καί τινων ἄλλων . ἐνταυθοῖ δὲ πολλάκις ἐν μιᾷ συνδρομῇ τῶν ἑτερογενῶν ἐπιπλέκεται πολλὰ περιττῶς . ἐξέρυθρος οὖν περίπλυσις ἐν ταῖς ἡπατικαῖς διαθέσεσι γινομένη κακῶς ἔζευκται νῦν τοῖς κατὰ τὸν ἐγκέφαλον . ἔστι μὲν οὖν καὶ αὐτὴ καθ’ αὑτὴν οὐκ ἀγαθὸν σημεῖον , ἀῤῥωστίαν ἥπατος ἐνδεικνυμένη , προστεθεῖσα δὲ τῷ κατὰ τὸν ἐγκέφαλον πάθει , κατὰ δύο διαθέσεις ἰσχυρὰς ἐνδείξεται τὸν ἄνθρωπον κινδυνεύειν . ἀλλὰ τί τοῦτο ; καὶ γὰρ ἐὰν πλευρῖτις καὶ περιπνευμονία καθ’ ἕνα γένηται χρόνον , ἐπικινδυνότερόν ἐστιν ἢ εἰ θάτερον αὐτῶν μόνον ἐγεγόνει · κἂν δυσεντερικὸς ἐπὶ τούτοις ὁ αὐτὸς ἄνθρωπος γένηται ἔτι , κἂν ὁτιοῦν ἄλλο σὺν αὐτοῖς πάθῃ . ἀλλ’ οὐδεὶς ἐν συγγράμματι τοιαύτας ἐπιπλοκὰς διδάσκει . περιπλύσεις δὲ ὀνομάζει κοιλίας τὰς τῶν λεπτῶν κατὰ τὴν σύστασιν ὑγρῶν διαχωρήσεις , ὡσεὶ καὶ πλύνας τις ὕδατι κοιλίαν ᾑμαγμένην , ἐκχέει τὸ ὕδωρ . οὕτω δὲ καὶ χολώδης λέγεται περίπλυσις , ὅταν οἷον ἄν ἐξ ὕδατος ἐγένετο καὶ χολῆς ὀλίγης μιχθέντων τοιοῦτον φαίνηται διαχωρούμενον . ἀῤῥωστίᾳ δὲ τῆς καθεκτικῆς δυνάμεως τοῦ ἥπατος , ὡς τὰ πολλὰ δὲ σὺν αὐτῇ καὶ τῆς αἱματοποιητικῆς τὸ σύμπτωμα τοῦτο γίνεται , τοῖς ἐμουμένοις περιττώμασιν ἀνάλογον . ὅταν γὰρ ἡ κατὰ τὴν γαστέρα πέψις ἄμεμπτος γίνηται , τοιοῦτον οὐδὲν ἕπεται σύμπτωμα . βαρυνθείσης δὲ ὑπὸ πλήθους ἢ διαφθορᾶς αὐτῆς ἢ καὶ περιττῶν ὑγρῶν ὑπολειφθέντων ἐν τῷ στόματι τῆς κοιλίας οὐ πάνυ τι χρηστῶν , ἐπὶ τὴν ἀπόκρισιν αὐτῶν ἐξορμῶσα τοὺς ἐμέτους ἐργάζεται . τοιοῦτον δή τι καὶ κατὰ τὴν τοῦ αἵματος γένεσιν ἐν ἥπατι συμβαίνει . καὶ διὰ τοῦτο ποτὲ μὲν αἱματώδεις γίνονται διαχωρήσεις , ἐνίοτε δ’ ἐξέρυθροι περιπλύσεις , ἐξ αὐτοῦ τοῦ ἥπατος ὑδατώδους ἅμα καὶ αἱματώδους ἰχῶρος εἰς τὴν γαστέρα συῤῥέοντος ἢ βραχέος αἵματος , δριμέος καὶ δακνώδους , ὡς ἂν ἡμιπέπτου λεπτοῖς καὶ ὑδατώδεσιν ὑγροῖς ἀναμεμιγμένου καὶ χρωννύντος αὐτάς .
Lemmas: κοιλία περίπλυσις ἐξέρυθρος κακός μέν ἐν πᾶς ὅς νόσημα , οὐ ἥκιστος δέ ἐπί ὁ προερέω . ὁ μέν οὖν Ἱπποκράτης εἷς τε ὁ προγνωστικός σύγγραμμα ὁ σημεῖον ἕκαστος διδάσκω ὁ δύναμις , ἐπί τέλος τε ὁ βιβλίον συμβουλεύω ὁ δύναμις ὁ εἴρω σημεῖον ἐκλογίζομαι , ὅσπερ εἰμί ἀλλήλων παραβάλλω ὁ πρόγνωσις οὗτος ποιέω . τις μέν γάρ ὁμοειδής ὁ σημεῖον εἰμί , ἀκούω δέ ἐγώ νῦν οὕτως ὁμοειδής λέγω , ὡσεί καί ὁμογενής φθάνω εἶπον . ἔνιοι δέ οὔτε γένος ἔχω αὐτός οὔτε εἶδος . ὁμοειδής μέν οὖν εἰμί ὁ κατά εἷς τίς πάθος γίγνομαι , ὁ μέν ἀναπτύω ὁ κατά πνεύμων καί θώραξ καί τραχύς ἀρτηρία καί λάρυγξ , συναιρέω δέ φαίνω , ὁ ἀναπνευστικός ὄργανον διάθεσις εἰμί σημεῖον . ὁ δέ αὐτός οὗτος ὅσος ἐπί ὁ ἀναπνοή πλημμελέω πρῶτος · ἔξωθεν γάρ αὐτός εἰμί ὁ κατά συμπάθεια . ἐγκέφαλος δέ καί μῆνιγξ , ὅπως διάκειμαι σημεῖον διά μέν ὁ ἐκκρίνω , οἷος ὁ διά μυκτήρ ἢ ὑπερῷος κενόω . διά δέ ὁ βλάπτω ἐνέργεια ἐν καταφορά ἢ ἀγρυπνία ἢ παραφροσύνη ἢ σπασμός ἢ τρόμος ὅλος ὁ σῶμα . ἐάν οὖν ἅμα παραφρονέω καί σπάω τις , εὔδηλος ὅτι μείζων εἰμί ὁ διάθεσις ἢ εἰμί ὁ ἕτερος εἰμί μόνος . οὗτος δέ κἀν δύσπνοος εὐθύς καί πτύω μέλας . καί οὗτος μέν οὖν ἴσως οὐ ἄν τις ὀρθῶς ἀλλήλων ἐπιπλέκω , διά ὁ ἐν ὁ βιβλίον διδασκαλία . ἀρκέω γάρ ἕκαστος ὁ δύναμις εἶπον ἐπιτρέπω ὁ μανθάνω σκοπέω πᾶς ἐπί ὁ ἄρρωστος . ὁ δέ ὁ ἑτερογενής σημεῖον ἐπιπλοκή παντάπασι ἄχρηστος , ἐν βιβλίον τε γράφω καί διά ὁ ἐν ὁ λόγος συνουσία εἰς γυμνασία ἥκω . μετά γάρ ὁ ὁ ἁπλόος ἕκαστος δύναμις ὁρίζω ἀρκέω μόνος ἐφεξῆς ἅπαξ εἶπον , ὅσπερ εἶπον ὁ Ἱπποκράτης , ὡς ἐκλογίζομαι δεῖ ὁ σημεῖον ὁ δύναμις καί παραβάλλω ἀλλήλων εἰς ὁ περί ὁ κάμνω ἀπόφασις . ἐάν δέ τις εἶπον κακός εἰμί σημεῖον ὅρος μέλας , προστίθημι οὗτος κακός εἰμί κἀν πτύω μέλας . καί οὗτος πάλιν ἐφεξῆς φημί , κἀν διαχωρέω δέ μέλας , εἰμί δέ καί κατά ἀρχή , ἔτι κακός . ἐφεξῆς τε πάλιν ἔτι κακός εἰμί φημί τεταρταῖος συμβαίνω οὗτος , προστίθημι δέ οὗτος καί ὁ κατά ἀρχή ὁ προγνωστικός γράφω καί ὁ πρόσωπον νεκρώδης , ὅσπερ ἰδίως ὀνομάζω ὁ ἰατρός , μάταιος ἐπιπλοκή γράφω σημεῖον . οὐδείς γάρ οὕτως εἰμί ἀδιανόητος , ὡς μή νοέω κακός μέν ἔχω κακῶς , ὅς περί πνεύμων μόνος ἢ θώραξ διάθεσις εἰμί νοσώδης , ὅς δέ ἐν ἀμφότερος χείρων , ὅς δέ πρός οὗτος καί κατά γαστήρ μᾶλλον . εἰμί δέ καί κατά ἧπαρ ἢ ἐγκέφαλος , ἔτι καί μᾶλλον . ὅσπερ οὖν ἅπας νοέω καί Χωρὶς ὁ γράφω , μάτην οὗτος γράφω , πλήν εἰμί χάρτης τις ἢ χρόνος ἀπόλλυμι βούλομαι . οὗτος μέν οὖν ἀεί ἐγώ μιμνήσκω . πρός δέ ὁ πρόκειμαι ἐπανέρχομαι . ὁ κεφαλή ὀδυνάω ὀσφῦς μέν ἄλγημα καί τράχηλος καί ὑποχόνδριος προστίθημι λόγος ἔχω . πλείων γάρ ὁμοειδής σημεῖον γίγνομαι ἅμα , οὖον μόνος ὁ ὁ διάθεσις εἶδος ἢ γένος ἀσφαλής , ἀλλά καί ὁ μέγεθος αὐτός γιγνώσκω . προστίθημι τε κῶμα ἅμα παραφροσύνη καί αὐτός ἐνδείκνυμι ὁ κατά ὁ ἐγκέφαλος ἔχω κακῶς , ὅς ὁ ἡμέτερος γνῶσις ἀσφαλής γίγνομαι καί ὁ διάθεσις μείζων φαίνω . προσέρχομαι δέ ὁ ἀπό ῥίς στάξις οὐ ἀσφαλής εἄν ἔτι φημί διάγνωσις εἰμί , ἀλλά ἐπιστημονικός καί βέβαιος , ἐνδείκνυμι ὁ σημεῖον νικάω ὁ κατά ὁ ἐγκέφαλος δύναμις ὑπό ὁ νόσημα . εἰμί δέ καί ὁ ὁ τέταρτος ἡμέρα προστίθημι , βέβαιος εἄν οὕτως οἶδα ἐν μέγας μέν εἰμί διάθεσις ὁ ἐγκέφαλος , ὀλέθριος δέ ὁ ἄνθρωπος ἔχω . ἐάν δέ τις οὗτος προστίθημι , ψυχρός δέ ἐκπνέω ἐκ ὁ ῥίς καί ὁ στόμα , ὀλέθριος μέν ἐν πᾶς , οὐ ἥκιστος δέ ἐν ὁ προερέω , ἀληθής μέν τίς φημί , περισσός δέ πρός ὁ ἐν σύγγραμμα διδασκαλία . ὥσπερ εἰμί καί οὗτος προστίθημι μέλας πτύσμα · κακός μέν γάρ καί οὗτος , διάθεσις δέ ἄλλος εἰμί παρά ὁ προερέω γνώρισμα , καθάπερ καί ὁ ὅρος . καί γάρ καί οὗτος μελαίνω φαῦλος εἰμί σημεῖον , ἀλλά ἕτερος διάθεσις ἐνδείκνυμι . κατά μέν οὖν ὁ προγνωστικός ἕκαστος ὁ σημεῖον ὁ δύναμις ἴδιος δηλόω καί σύνοδος αὐτός ἐνίοτε γράφω εἷς ἐνδείκνυμι διάθεσις . ὡς ἐν ἀρχή μέν ἐπί ὁ νεκρώδης πρόσωπον , κατωτέρω δέ ἐπί τε ὁ ἐμπύημα καί ἐπί ὕδερος καί τίνω ἄλλος . ἐνταυθοῖ δέ πολλάκις ἐν εἷς συνδρομή ὁ ἑτερογενής ἐπιπλέκω πολύς περισσός . ἐξέρυθρος οὖν περίπλυσις ἐν ὁ ἡπατικός διάθεσις γίγνομαι κακῶς ζεύγνυμι νῦν ὁ κατά ὁ ἐγκέφαλος . εἰμί μέν οὖν καί αὐτός κατά ἑαυτοῦ οὐ ἀγαθός σημεῖον , ἀρρωστία ἧπαρ ἐνδείκνυμι , προστίθημι δέ ὁ κατά ὁ ἐγκέφαλος πάθος , κατά δύο διάθεσις ἰσχυρός ἐνδείκνυμι ὁ ἄνθρωπος κινδυνεύω . ἀλλά τίς οὗτος ; καί γάρ ἐάν πλευρῖτις καί περιπνευμονία κατά εἷς γίγνομαι χρόνος , ἐπικίνδυνος εἰμί ἢ εἰμί ἕτερος αὐτός μόνος γίγνομαι · κἀν δυσεντερικός ἐπί οὗτος ὁ αὐτός ἄνθρωπος γίγνομαι ἔτι , κἀν ὁστισοῦν ἄλλος σύν αὐτός πάσχω . ἀλλά οὐδείς ἐν σύγγραμμα τοιοῦτος ἐπιπλοκή διδάσκω . περίπλυσις δέ ὀνομάζω κοιλία ὁ ὁ λεπτός κατά ὁ σύστασις ὑγρός διαχώρησις , ὡσεί καί πλύνω τις ὕδωρ κοιλία αἱμάσσω , ἐκχέω ὁ ὕδωρ . οὗτος δέ καί χολώδης λέγω περίπλυσις , ὅταν οἷος ἄν ἐκ ὕδωρ γίγνομαι καί χολή ὀλίγος μίγνυμι τοιοῦτος φαίνω διαχωρέω . ἀρρωστία δέ ὁ καθεκτικός δύναμις ὁ ἧπαρ , ὡς ὁ πολύς δέ σύν αὐτός καί ὁ αιματοποιητικός ὁ σύμπτωμα οὗτος γίγνομαι , ὁ ἐμέω περίσσωμα ἀνάλογος . ὅταν γάρ ὁ κατά ὁ γαστήρ πέψις Ἄμεμπτος γίγνομαι , τοιοῦτος οὐδείς ἕπω σύμπτωμα . βαρύνω δέ ὑπό πλῆθος ἢ διαφθορά αὐτός ἢ καί περισσός ὑγρός ὑπολείπω ἐν ὁ στόμα ὁ κοιλία οὖον πάνυ τίς χρηστός , ἐπί ὁ ἀπόκρισις αὐτός ἐξορμάω ὁ ἔμετος ἐργάζομαι . τοιοῦτος δή τίς καί κατά ὁ ὁ αἷμα γένεσις ἐν ἧπαρ συμβαίνω . καί διά οὗτος ποτέ μέν αἱματώδης γίγνομαι διαχώρησις , ἐνίοτε δέ ἐξέρυθρος περίπλυσις , ἐκ αὐτός ὁ ἧπαρ ὑδατώδης ἅμα καί αἱματώδης ἰχώρ εἰς ὁ γαστήρ συρρέω ἢ βραχύς αἷμα , δριμύς καί δακνώδης , ὡς εἄν ἡμίπεπτος λεπτός καί ὑδατώδης ὑγρός ἀναμίσγω καί χρωννύντος αὐτός .