galenus.in-hippocratis-prorrheticum-i-commentaria-iii 1.3
Αἱ δασεῖαι γλῶσσαι καὶ κατάξηροι φρενιτικαί . Ἄμεινον ἦν τραχεῖαι γεγράφθαι . σύμφυτον γὰρ ἐχούσης ὑγρότητα τῆς γλώττης τὴν ἐκ τῶν ὀνομαζομένων σιαλοχόων ἀγγείων τε καὶ ἀδένων ἡ μὲν πρώτη ταύτης ἔνδεια δασεῖαν αὐτὴν , ἡ δ’ ἐπὶ πλέον τραχεῖαν ἐργάζεται . ἡ δ’ ἀμετροτέρα ξηρότης ῥήγνυσιν αὐτὴν , τουτέστι τὴν κάθυγρον , ὥσπερ τὴν λιπαρὰν γῆν ὁ πολυχρόνιος αὐχμός . οὔκουν οἷόν τε κατάξηρον ἅμα καὶ δασεῖαν εἶναι τὴν γλῶτταν . ἀλλ’ ἄμεινον , ὡς ἔφην , γεγράφθαι τραχεῖαν , ὥστε δυοῖν θάτερον , ἢ αὐτὸς ὁ συγγραφεὺς ἀμελῶς ἡρμήνευσεν ἢ ὁ πρώτως ἐγγραφόμενος τὴν ῥῆσιν ἥμαρτεν . ἀλλά γε ἡ τοιαύτη γλῶττα ξηρότητός ἐστιν ἀμέτρου γνώρισμα , διὸ καὶ τοῖς καυσώδεσι πυρετοῖς ἐπιγίνεται . καὶ ἤρκει τοῦτο διδάξαι τῷ κατὰ τὸν ἐν τῷ προγνωστικῷ νόμον , ἐπὶ τὴν διδασκαλίαν ἀφικνουμένῳ . νοεῖ γὰρ ὁ μανθάνων κατὰ τὸν αὐτὸν λόγον ἔν τε τοῖς τοιούτοις πυρετοῖς γίνεσθαι κἀν τῷ φρενιτικῷ τὴν κατάξηρον γλῶτταν , ἐπειδὴ καὶ τὸ φρενιτικὸν πάθος ὑπὸ τῆς ξανθῆς χολῆς γιγνόμενον θερμὸν καὶ ξηρόν ἐστιν . ἐμοὶ μὲν οὖν ἄμεινον δοκεῖ τὴν λέξιν ἡμαρτῆσθαι φάναι , καθάπερ καὶ ἄλλας πολλὰς ἐν πολλοῖς τῶν παλαιῶν ἐπεδείξαμεν ἡμαρτημένας τῶν πρὸ ἐμοῦ γεγονότων οὐκ ἰατρῶν μόνον , ἀλλὰ καὶ φιλοσόφων καὶ γραμματικῶν καὶ ῥητορικῶν . ἔνιοι δὲ τῶν ἐξηγησαμένων τὸ βιβλίον ἐπεχείρησαν αὐτῷ βοηθεῖν , γλώττας εἰρῆσθαι φάσκοντες δασείας τὰς ποιητικὰς τῆς δασείας φωνῆς . εἶναι γάρ τινάς φασιν οὕτως ὀνομαζομένας φωνὰς , ἀφ’ ὦν τοὺς φθεγγομένους ἀνθρώπους αὐτὰς δασυστόμους ὀνομάζεσθαι . τὰς οὖν τοιαύτας φωνὰς μετὰ καταξήρου γλώττης φρενιτικὰς εἶναί φασιν , ὥσπερ οὐ δυνηθέντος ἂν εἰρηκέναι τοῦ συγγραφέως , αἱ δασεῖαι φωναὶ μετὰ καταξήρου γλώττης φρενιτικαί . τὸ δ’ ἀντὶ τῶν φωνῶν γλῶτταν εἰπεῖν ἀλλόκοτόν ἐστιν . οὕτω γὰρ ἄν τις εἴπῃ καὶ βαρείας καὶ ὀξείας καὶ μεγάλας καὶ μικρὰς γλώττας , ὅταν ὀξεῖαν ἢ βαρεῖαν ἢ μικρὰν ἢ μεγάλην ἐθέλει δηλῶσαι φωνήν . πρὸς τὸ μηδ’ ἀκηκοέναι μέ τινας ὀνομαζομένας φωνὰς δασείας , ὥσπερ ἤκουσα μελαίνας τε καὶ λευκὰς ἐκ μεταφορᾶς ὀνομαζόντων ἐνίων , ὥστ’ οὐδὲ τίνας λέγουσι δασείας οἶδα . τὰς μὲν γὰρ βραγχώδεις καὶ μελαίνας ἐν τοῖς περὶ φωνῆς ἔδειξα δι’ ὑγρότητα τῶν φωνητικῶν ὀργάνων γιγνομένας , τὰς δασείας δὲ εἰ μὲν ἄλλας τινὰς παρὰ ταύτας λέγουσιν , ἐχρῆν ἑρμηνεύειν αὐτοὺς , εἰ δ’ ἐκ τούτων τινὰς , δι’ ὑγρότητα μᾶλλον , οὐ διὰ ξηρότητα τοιαῦται γίνονται φωναὶ , καθάπερ ὀξεῖαι καὶ κλαγγώδεις ἐπὶ ξηρότητι τῶν φωνητικῶν ὀργάνων , ἅπερ ἐστὶ τὰ κατὰ τὸν λάρυγγα . τὴν γλῶτταν δὲ οὐ φωνητικὸν , ἀλλὰ διαλεκτικὸν ὄργανον ἴσμεν οὖσαν καὶ διὰ τοῦτο πασχούσης αὐτῆς τραυλίζειν τε καὶ ψελλίζειν συμβαίνει κατὰ τὰς διαλέκτους , οὐ βραγχώδη φωνὴν ἢ μέλαιναν ἴσχειν , οὗ γένους ὑπονοῶ τινας εἶναι νομίζειν , ἃς αὐτοὶ καλοῦσι δασείας φωνάς . ἐγὼ μὲν γὰρ , ὡς ἔφην , οὐκ ἤκουσα καλοῦντος οὕτως οὐδ’ ἑνὸς , καίτοι πολλῶν ἀκούσας ἰατρῶν λεγόντων δασέα βλέφαρα τὰ τραχύτητα ἔχοντά τινα μετρίως , καθάπερ ἡ δασεῖα γλῶττα . τὰς γὰρ ὁλοκλήρους δασύτητας ἐν τοῖς βλεφάροις οὐκέτι δασύτητας , ἀλλὰ τραχύτητας καλοῦσιν . ἀνάλογα οὖν πάλιν καὶ ταῦτα τῇ κατὰ τὴν γλῶτταν τραχύτητι .
Lemmas: ὁ δασύς γλῶσσα καί κατάξηρος φρενιτικός . ἄμεινον εἰμί τραχύς γράφω . συμφύω γάρ ἔχω ὑγρότης ὁ γλῶσσα ὁ ἐκ ὁ ὀνομάζω σιαλοχοέω ἀγγεῖον τε καί ἀδήν ὁ μέν πρῶτος οὗτος ἔνδεια δασύς αὐτός , ὁ δέ ἐπί πλέω τραχύς ἐργάζομαι . ὁ δέ ἄμετρος ξηρότης ῥήγνυμι αὐτός , τουτέστι ὁ κάθυγρος , ὥσπερ ὁ λιπαρός γῆ ὁ πολυχρόνιος αὐχμός . οὔκουν οἷος τε κατάξηρος ἅμα καί δασύς εἰμί ὁ γλῶσσα . ἀλλά ἀγαθός , ὡς φημί , γράφω τραχύς , ὥστε δύο ἕτερος , ἢ αὐτός ὁ συγγραφεύς ἀμελής ἑρμηνεύω ἢ ὁ πρῶτος ἐγγράφω ὁ ῥῆσις ἁμαρτάνω . ἀλλά γε ὁ τοιοῦτος γλῶσσα ξηρότης εἰμί ἄμετρος γνώρισμα , διό καί ὁ καυσώδης πυρετός ἐπιγίγνομαι . καί ἀρκέω οὗτος διδάσκω ὁ κατά ὁ ἐν ὁ προγνωστικός νόμος , ἐπί ὁ διδασκαλία ἀφικνέομαι . νοέω γάρ ὁ μανθάνω κατά ὁ αὐτός λόγος ἐν τε ὁ τοιοῦτος πυρετός γίγνομαι ἐν ὁ φρενιτικός ὁ κατάξηρος γλῶσσα , ἐπεί καί ὁ φρενιτικός πάθος ὑπό ὁ ξανθός χολή γίγνομαι θερμός καί ξηρός εἰμί . ἐγώ μέν οὖν ἀγαθός δοκέω ὁ λέξις ἁμαρτάνω φαίνω , καθάπερ καί ἄλλος πολύς ἐν πολύς ὁ παλαιός ἐπιδείκνυμι ἁμαρτάνω ὁ πρό ἐγώ γίγνομαι οὐ ἰατρός μόνος , ἀλλά καί φιλόσοφος καί γραμματικός καί ῥητορικός . ἔνιοι δέ ὁ ἐξηγέομαι ὁ βιβλίον ἐπιχειρέω αὐτός βοηθέω , γλῶσσα εἴρω φάσκω δασύς ὁ ποιητικός ὁ δασύς φωνή . εἰμί γάρ τις φημί οὕτως ὀνομάζω φωνή , ἀπό οὖν ὁ φθέγγομαι ἄνθρωπος αὐτός δασύστομος ὀνομάζω . ὁ οὖν τοιοῦτος φωνή μετά κατάξερος γλῶσσα φρενιτικός εἰμί φημί , ὥσπερ οὖον δύναμαι εἄν εἴρω ὁ συγγραφεύς , ὁ δασύς φωνή μετά κατάξερος γλῶσσα φρενιτικός . ὁ δέ ἀντί ὁ φωνή γλῶσσα εἶπον ἀλλόκοτος εἰμί . οὗτος γάρ ἄν τις εἶπον καί βαρύς καί ὀξύς καί μέγας καί μικρός γλῶσσα , ὅταν ὀξύς ἢ βαρύς ἢ μικρός ἢ μέγας ἐθέλω δηλόω φωνή . πρός ὁ μηδέ ἀκούω ἐγώ τις ὀνομάζω φωνή δασύς , ὥσπερ ἀκούω μέλας τε καί λευκός ἐκ μεταφορά ὀνομάζω ἔνιοι , ὥστε οὐδέ τίς λέγω δασύς οἶδα . ὁ μέν γάρ βραγχώδης καί μέλας ἐν ὁ περί φωνή δείκνυμι διά ὑγρότης ὁ φωνητικός ὄργανον γίγνομαι , ὁ δασύς δέ εἰμί μέν ἄλλος τις παρά οὗτος λέγω , χρή ἑρμηνεύω αὐτός , εἰμί δέ ἐκ οὗτος τις , διά ὑγρότης μᾶλλον , οὖον διά ξηρότης τοιοῦτος γίγνομαι φωνή , καθάπερ ὀξύς καί κλαγγώδης ἐπί ξηρότης ὁ φωνητικός ὄργανον , ὅσπερ εἰμί ὁ κατά ὁ λάρυγξ . ὁ γλῶσσα δέ οὖον φωνητικός , ἀλλά διαλεκτικός ὄργανον οἶδα εἰμί καί διά οὗτος πάσχω αὐτός τραυλίζω τε καί ψελλίζω συμβαίνω κατά ὁ διάλεκτος , οὖον βραγχώδης φωνή ἢ μέλας ἴσχω , ὅς γένος ὑπονοέω τις εἰμί νομίζω , ὅς αὐτός καλέω δασύς φωνή . ἐγώ μέν γάρ , ὡς φημί , οὐ ἀκούω καλέω οὕτως οὐδέ εἷς , καίτοι πολύς ἀκούω ἰατρός λέγω δασύς βλέφαρον ὁ τραχύτης ἔχω τις μέτριος , καθάπερ ὁ δασύς γλῶσσα . ὁ γάρ ὁλόκληρος δασύτης ἐν ὁ βλέφαρον οὐκέτι δασύτης , ἀλλά τραχύτης καλέω . ἀνάλογος οὖν πάλιν καί οὗτος ὁ κατά ὁ γλῶσσα τραχύτης .