galenus.in-hippocratis-prognosticum-commentaria-iii 1.25
Εὔπνοιαν δὲ χρὴ νομίζειν κάρτα μεγάλην δύναμιν ἔχειν εἰς σωτηρίην , ἐν ἅπασι τοῖσιν ὀξέσι νουσήμασιν , ὁκόσα ξὺν πυρετοῖσίν ἐστι καὶ ἐν τεσσαράκοντα ἡμέρῃσι κρίνεται . Τὴν κατὰ φύσιν ἀναπνοὴν εὔπνοιαν εἴρηκεν , ἐνδεικνυμένην μήτε θώρακα μήτε καρδίαν καὶ πνεύμονα μήτε τὰς φρένας ὀδυνηρόν τι πάθος ἔχειν , ἀλλὰ μηδὲ τῶν συνημμένων αὐτοῖς μορίων τινά . κινούμενα γὰρ κατὰ τὰς ἀναπνοὰς ὀδυνᾶται καὶ αὐτὰ φλεγμαίνοντά τε καὶ ὁπωσοῦν ἔχοντά τι πάθος ὀδυνηρόν . ἔστι δὲ ταῦτα κοιλία , σπλὴν , ἧπαρ . ὅταν οὖν μήτε τι τούτων πάσχῃ μήτε θερμασίας πλῆθος ᾗ τοσοῦτον , ὡς διακαίεσθαί τε καὶ φλέγεσθαι δοκεῖν , ἀλλὰ μηδὲ τοὐναντίον , ὡς ἤδη σβέννυσθαι τὴν ἔμφυτον θερμότητα , πῶς οὐκ ἄν τις φαίη τὸν κάμνοντα πολλὰς ἐλπίδας ἔχειν σωτηρίας ; ἐπί γε τῶν ὀξέων νοσημάτων , ἐφ’ ὧν ἤτοι διὰ τὸ μέγεθος τῶν πυρετῶν ἢ διὰ τὴν ἰδίως ὀνομαζομένην φλεγμονὴν οἱ κίνδυνοι γίνονται . τὰ μέντοι χρόνια καὶ χωρὶς τούτων τῷ καταλύειν τὴν δύναμιν οὐκ ἀκίνδυνα . διὰ τοῦτ’ οὖν ἐξεῖλεν αὐτὰ τοῦ λόγου καὶ περὶ μόνων ἀπεφήνατο τῶν ὀξέων . ὄντων δὲ τούτων διττῶν , ἐπειδὴ τὰ μὲν ἁπλῶς τε καὶ πρώτως ἐστὶν ὀξέα , τὰ δὲ ἐκ μεταπτώσεως τούτων γίνεται , περὶ ἀμφοτέρων ἐδήλωσεν εἰπών . ὁκόσα σὺν πυρετοῖσίν ἐστι καὶ ἐν τεσσαράκοντα ἡμέρῃσι κρίνεται . τὸ μὲν οὖν σὺν πυρετοῖς προσθεὶς , ἵνα χωρίσῃ ταῦτα σπασμοῦ καὶ τετάνου καὶ χολέρας , ὅσα τ’ ἄλλα χωρὶς πυρετῶν ἐστιν ὀξέα . τὸ δὲ ἐν τεσσαράκοντα ἡμέρῃσι κρίνεσθαι , χάριν τοῦ συγκαταριθμῆσαι τοῖς ἁπλῶς τε καὶ κυρίως λεγομένοις ὀξέσι τὰ ἐκ μεταπτώσεως ὀξέα . γίνεται δὲ ταῦτα κατ’ ἀρχὰς μὲν ὀξέως νοσησάντων , ὕστερον δὲ κατὰ τὴν τεσσαρεσκαιδεκάτην ἡμέραν ἢ καὶ πρὸ αὐτῆς κριθέντων οὐ τελέως , ἀλλ’ ὥστε τι λείψανον τῆς νόσου μέχρι τῆς τεσσαρακοστῆς ἡμέρας ἐκταθῆναι . μετάπτωσις μὲν γὰρ ἐν ταῖς ἐλλιπέσι κρίσεσι γίνεται τῶν ὀξέων νοσημάτων οὐκ εἰς ταῦτα μόνον , ἀλλὰ καὶ τῶν χρονίων ἔνια , καὶ μάλιστα εἰς μαρασμὸν καὶ τεταρταῖον ἐμπύημά τε καὶ φθόην καὶ ὕδρωπας . ἀλλ’ ὅ γε Ἱπποκράτης ἐξαίρει τοῦ παρόντος λόγου κἀκεῖνα . μόνοις τοῖς ἁπλῶς ὀξέσιν , ὅσα σὺν πυρετῷ γίνεται καὶ τοῖς ἐκ μεταπτώσεως αὐτῶν εἰς τεσσαρακοστὴν ἡμέραν ἀφικνουμένοις ἄριστον εἶναι σημεῖον ἀποφηνάμενος τὴν εὔπνοιαν , οὔτε δὲ τοῖς ἄνευ πυρετῶν ὀξέσιν ἅπασιν οὔτε τοῖς χρονίοις , ὥστ’ εἶναι τὰ πάντα τρία γένη τῶν νοσημάτων ἐν τῇ κατὰ χρόνον διαφορᾷ , ἓν μὲν τῶν ὀξέων τεσσαρεσκαίδεκα κρινόμενον ἡμέραις , ἀντικειμένων αὐτῷ τῶν χρονίων , ἐπαμφοτερίζον δὲ καὶ οἷον ἐν μεθορίῳ τεταγμένον ἀμφοῖν ἄλλο τρίτον , οὗ πέρας ἐστὶ τῶν κρισίμων ἡμερῶν ἡ τεσσαρακοστή . ταῦτα μὲν οὖν ἐγὼ λέγω τοῖς ἐναργῶς φαινομένοις ἐπὶ τῶν νοσούντων ὁμολογοῦντα , καὶ ὅστις αὐτὰ ἐπ’ ἐκείνων βασανίσει γνώσεται τὴν τῶν πραγμάτων φύσιν οὕτως ἔχουσαν . ὅσοι δὲ καὶ τὸ ἐν τεσσαρεσκαίδεκα ἡμέρῃσι κρίνεσθαι τὰ ὀξέα νοσήματα λέγουσιν εἰρῆσθαι τὸν ἀριθμὸν τῶν κρισίμων ἡμερῶν διδάσκοντος ἡμᾶς τοῦ παλαιοῦ , πρὸς τῷ μὴ γινώσκειν ἃ μάλιστα ἐχρῆν αὐτοὺς ἐπίστασθαι καὶ τῶν λέξεων οὐκ ἀκούουσιν . εἰ γὰρ καὶ τὸ τεσσαρεσκαίδεκα ἡμέραις κρίνεσθαι τὰ ὀξέα νοσήματα δηλωτικόν ἐστι τοῦ πλήθους τῶν κρισίμων ἡμερῶν ὁπόσον ἐστὶ καὶ τὸ ἐν τεσσαράκοντα ἡμέραις κρίνεσθαι τὸν ἀριθμὸν δηλώσει τῶν κρισίμων ἡμερῶν . ζητησάτωσαν οὖν , ﻿ ὥσπερ ἐν ταῖς τεσσαρεσκαίδεκα ποιοῦσι , τὰς ἕως τῆς τεσσαρακοστῆς , οὕτω καὶ τὰς νῦν εἰρημένας τεσσαράκοντα ποιῆσαι .
Lemmas: εὔπνοια δέ χρή νομίζω κάρτα μέγας δύναμις ἔχω εἰς σωτηρία , ἐν ἅπας ὁ ὀξύς νόσημα , ὁπόσος σύν πυρετός εἰμί καί ἐν τεσσαράκοντα ἡμέρα κρίνω . ὁ κατά φύσις ἀναπνοή εὔπνοια λέγω , ἐνδείκνυμι μήτε θώραξ μήτε καρδία καί πνεύμων μήτε ὁ φρήν ὀδυνηρός τις πάθος ἔχω , ἀλλά μηδέ ὁ συνάπτω αὐτός μόριον τις . κινέω γάρ κατά ὁ ἀναπνοή ὀδυνάω καί αὐτός φλεγμαίνω τε καί ὁπωσοῦν ἔχω τις πάθος ὀδυνηρός . εἰμί δέ οὗτος κοιλία , σπλήν , ἧπαρ . ὅταν οὖν μήτε τις οὗτος πάσχω μήτε θερμασία πλῆθος ᾗ τοσοῦτος , ὡς διακαίω τε καί φλέγω δοκέω , ἀλλά μηδέ ἐναντίος , ὡς ἤδη σβέννυμι ὁ ἔμφυτος θερμότης , πῶς οὐ ἄν τις φημί ὁ κάμνω πολύς ἐλπίς ἔχω σωτηρία ; ἐπί γε ὁ ὀξύς νόσημα , ἐπί ὅς ἤτοι διά ὁ μέγεθος ὁ πυρετός ἤ διά ὁ ἴδιος ὀνομάζω φλεγμονή ὁ κίνδυνος γίγνομαι . ὁ μέντοι χρόνιος καί χωρίς οὗτος ὁ καταλύω ὁ δύναμις οὐ ἀκίνδυνος . διά οὗτος οὖν ἐξαιρέω αὐτός ὁ λόγος καί περί μόνος ἀποφαίνω ὁ ὀξύς . εἰμί δέ οὗτος δισσός , ἐπειδή ὁ μέν ἁπλῶς τε καί πρῶτος εἰμί ὀξύς , ὁ δέ ἐκ μετάπτωσις οὗτος γίγνομαι , περί ἀμφότερος δηλόω λέγω . ὁπόσος σύν πυρετός εἰμί καί ἐν τεσσαράκοντα ἡμέρα κρίνω . ὁ μέν οὖν σύν πυρετός προστίθημι , ἵνα χωρίζω οὗτος σπασμός καί τέτανος καί χολέρα , ὅσος τε ἄλλος χωρίς πυρετός εἰμί ὀξύς . ὁ δέ ἐν τεσσαράκοντα ἡμέρα κρίνω , χάριν ὁ συγκαταριθμέω ὁ ἁπλῶς τε καί κύριος λέγω ὀξύς ὁ ἐκ μετάπτωσις ὀξύς . γίγνομαι δέ οὗτος κατά ἀρχή μέν ὀξύς νοσέω , ὕστερον δέ κατά ὁ τεσσαρεσκαιδέκατος ἡμέρα ἤ καί πρό αὐτός κρίνω οὐ τέλειος , ἀλλά ὥστε τις λείψανον ὁ νόσος μέχρι ὁ τεσσαρακοστός ἡμέρα ἐκτείνω . μετάπτωσις μέν γάρ ἐν ὁ ἐλλιπής κρίσις γίγνομαι ὁ ὀξύς νόσημα οὐ εἰς οὗτος μόνος , ἀλλά καί ὁ χρόνιος ἔνιοι , καί μάλα εἰς μαρασμός καί τεταρταῖος ἐμπύημα τε καί φθόη καί ὕδρωψ . ἀλλά ὁ γε Ἱπποκράτης ἐξαίρω ὁ πάρειμι λόγος ἐκεῖνος . μόνος ὁ ἁπλῶς ὀξύς , ὅσος σύν πυρετός γίγνομαι καί ὁ ἐκ μετάπτωσις αὐτός εἰς τεσσαρακοστός ἡμέρα ἀφικνέομαι ἀγαθός εἰμί σημεῖον ἀποφαίνω ὁ εὔπνοια , οὔτε δέ ὁ ἄνευ πυρετός ὀξύς ἅπας οὔτε ὁ χρόνιος , ὥστε εἰμί ὁ πᾶς τρεῖς γένος ὁ νόσημα ἐν ὁ κατά χρόνος διαφορά , εἷς μέν ὁ ὀξύς τεσσαρεσκαίδεκα κρίνω ἡμέρα , ἀντίκειμαι αὐτός ὁ χρόνιος , ἐπαμφοτερίζω δέ καί οἷος ἐν μεθόριος τάσσω ἄμφω ἄλλος τρίτος , ὅς πέρας εἰμί ὁ κρίσιμος ἡμέρα ὁ τεσσαρακοστός . οὗτος μέν οὖν ἐγώ λέγω ὁ ἐναργής φαίνω ἐπί ὁ νοσέω ὁμολογέω , καί ὅστις αὐτός ἐπί ἐκεῖνος βασανίζω γιγνώσκω ὁ ὁ πρᾶγμα φύσις οὕτως ἔχω . ὅσος δέ καί ὁ ἐν τεσσαρεσκαίδεκα ἡμέρα κρίνω ὁ ὀξύς νόσημα λέγω λέγω ὁ ἀριθμός ὁ κρίσιμος ἡμέρα διδάσκω ἐγώ ὁ παλαιός , πρός ὁ μή γιγνώσκω ὅς μάλα χρή αὐτός ἐπίσταμαι καί ὁ λέξις οὐ ἀκούω . εἰ γάρ καί ὁ τεσσαρεσκαίδεκα ἡμέρα κρίνω ὁ ὀξύς νόσημα δηλωτικός εἰμί ὁ πλῆθος ὁ κρίσιμος ἡμέρα ὁπόσος εἰμί καί ὁ ἐν τεσσαράκοντα ἡμέρα κρίνω ὁ ἀριθμός δηλόω ὁ κρίσιμος ἡμέρα . ζητέω οὖν , ﻿ ὥσπερ ἐν ὁ τεσσαρεσκαίδεκα ποιέω , ὁ ἕως ὁ τεσσαρακοστός , οὕτως καί ὁ νῦν λέγω τεσσαράκοντα ποιέω .