galenus.in-hippocratis-prognosticum-commentaria-iii 3.30
Ὅστις δ’ ἂν ἐν πυρετῷ μὴ θανατώδει φησὶ τὴν κεφαλὴν ἀλγέειν ἢ καὶ ὀρφνῶδές τι πρὸ τῶν ὀφθαλμῶν φαίνεσθαι , εἰ καὶ καρδιωγμὸς τουτέῳ προσγένηται , χολώδης ἔμετος παρέσται . ἢν δὲ καὶ ῥῖγος προσγένηται καὶ τὰ κάτω μέρη τοῦ ὑποχονδρίου ψυχρὰ ἔχῃ , καὶ θᾶσσον ἔτι ὁ ἔμετος παρέσται . ἢν δέ τι πίῃ ἢ φάγῃ ὑπὸ τοῦτον τὸν χρόνον , κάρτα τοῦτο ταχέως ἐμεῖται . Περὶ τῶν αὐτομάτως γινομένων ἐμέτων κρίσεως λόγῳ διδάσκει νῦν ὁ Ἱπποκράτης . ἔστι δ’ αὐτῷ πρῶτος μὲν διορισμὸς ἀπὸ τοῦ μὴ θανατῶδες εἶναι τὸ νόσημα , κέκληκε δὲ ἤδη περιεστηκὸς οὐκ ὀλιγάκις τὸ τοιοῦτον . δεύτερον δὲ ἀπὸ τοῦ τὴν κεφαλὴν ἀλγοῦντι τῷ κάμνοντι προφαίνεσθαί τι πρὸ τῶν ὀφθαλμῶν ὀρφνῶδες , ὅπερ σημαίνει τὸ μέλαν ἐξ ἀναθυμιάσεως χολῆς ξανθῆς ἀκράτου γενόμενον . αὐτὴ γὰρ ἐπὶ πλέον θερμανθεῖσα καὶ ὡς ἂν εἴποι τις ὑπεροπτηθεῖσα , μέλαιναν ἀναθυμίασιν , οἷον λιγνύν τινα πρὸς τὴν κεφαλὴν ἀναπέμπει , δι’ ἣν αἱ κεφαλαλγίαι γίνονται . ὅσον δ’ ἂν αὐτῆς ἐπὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς ἀφίκηται , θολερώτερον ἐργάζεται τὸ κατ’ αὐτοὺς ὑγρὸν , λαμπρὸν φύσει καὶ καθαρὸν ὑπάρχον , ὡς γίνεσθαί τινα κατάστασιν ὁμοίαν τῇ περὶ τὸν καθαρώτατόν τε καὶ φανότατον ἀέρα , δεχόμενον ἐξαίφνης εἰς ἑαυτὸν ἤτοι καπνώδη τινὰ ἢ λιγνυώδη μελανότητα . ταύτης οὖν τῆς ἀναθυμιάσεως αἰσθανόμενον τὸ ἀπ’ ἐγκεφάλου παραγενόμενον εἰς τοὺς ὀφθαλμοὺς ὀπτικὸν πνεῦμα ; καθάπερ ἐπὶ τῶν ὑποχεομένων τὴν φαντασίαν ὦν εἶπεν ὀρφνωδῶν ἀποτελεῖ · γινομένης δ’ ἐνίοτε κἀκ τῶν κατὰ τὸν πνεύμονα τόπων ἀναθυμιάσεως τοιαύτης , διακρίνομεν αὐτὴν τῆς ἀπὸ στομάχου τῇ καρδιαλγίᾳ . πνεύμονα μὲν γὰρ οἱ τοιοῦτοι χυμοὶ λανθάνουσιν ἤτοι δυσαίσθητον ἢ παντελῶς ἀναίσθητον ὄντα . τὸ δὲ τῆς γαστρὸς στόμα , καλεῖται δὲ τοῦτο , ὡς ἴσμεν , καὶ καρδία διὰ τὸ μέγεθος ὧν ἔχει νεύρων αἰσθητικῶν , οὐδὲν λανθάνει τῶν κατ’ αὐτό . δακνόμενον οὖν ὑπὸ τοῦ πικροχόλου χυμοῦ τὸν καλούμενον οὕτω καρδιωγμὸν ἐργάζεται , διὸ καὶ χολώδης ἔμετος αὐτοῖς γίνεται . τοιοῦτον γὰρ καὶ ὁ Θουκυδίδης ἐδήλωσεν , ἔνθα φησὶ , καὶ ὁπότε ἐς τὴν καρδίαν ἐστήριξε , ἀνέστρεφέ γε αὐτὴν καὶ ἀποκαθάρσεις χολῆς , ὁπόσαι παρὰ τῶν ἰατρῶν ὠνομασμέναι εἰσὶν ὑπίεσαν . τὸ γὰρ ἀνέστρεφεν ἐπὶ τῆς πρὸς ἔμετον ὁρμῆς εἶπεν , εὐθέως γε καὶ καρδίαν ὀνομάσας τὸ στόμα τῆς γαστρός . διὸ δὴ καὶ τὰς δήξεις αὐτοῦ καρδιωγμούς τε καὶ καρδιαλγίας ὀνομάζουσιν . ἑτέρωθι δ’ Ἱπποκράτης ἔγραψεν ὡς τὸ κάτω χεῖλος τὸ αὐτὸ ἐπισημαίνει τοῖς οὕτως ἔχουσιν οὐχ ἡσυχάζον , ἀλλὰ διασειόμενόν πως , ἐπειδὴ δακνόμενος ὑπὸ τῆς χολῆς ὁ ἔνδον τοῦ στομάχου χιτὼν τὴν τοιαύτην τὸ χεῖλος λαμβάνει κίνησιν . ἐμάθομεν γὰρ ἐκ τῆς ἀνατομῆς ἕνα τοῦτον ὅλον εἶναι τὸν χιτῶνα συνεχῆ κατὰ πᾶν ἑαυτῷ τῆς θ’ ὅλης γαστρὸς καὶ τοῦ στομάχου καὶ γλώττης καὶ οὐρανίσκου καὶ ὑπερώας ὅλου τε τοῦ στόματος . οὗτος οὖν αὐτός ἐστιν ὁ καὶ τὰ χείλη διασείων , ὅταν ὑπὸ δριμείας χολῆς ἠθροισμένης ἐν τῷ στόματι τῆς γαστρὸς δάκνηται . πέφυκε γὰρ οὗτος ὁ χυμὸς ἐπιπολάζειν ὑπὸ κουφότητος καὶ διὰ τοῦτο ἐπὶ τὸν στόμαχον ἀνέρχεται , καταλιπὼν τὸν πυθμένα τῆς γαστρὸς , ἐμεῖταί τε ῥᾳδίως . ἂν δὲ καὶ ῥῖγος ἐπιλάβῃ τηνικαῦτα τὸν ἄνθρωπον , ἔτι δὴ καὶ μᾶλλον ὁ ἔμετος οὐ θᾶττον μόνον , ἀλλὰ καὶ πλείονος ἔσται χολῆς , εἰωθότος ὡς τὰ πολλὰ τοῦ ῥίγους ἔμετον χολῆς ἐργάζεσθαι , καθότι κἀν τῷ περὶ αὐτοῦ δέδεικται λόγῳ . καὶ μὲν δὴ καὶ εἰ πίῃ τι καὶ φάγῃ κατὰ τὸν καιρὸν ἐκεῖνον ὁ ἄνθρωπος , ἔτι δὴ καὶ μᾶλλον ἐμεῖται ταχέως , ἐπειδὴ συνδιαφθείρεται τὰ ληφθέντα κατὰ τὴν γαστέρα χολῇ .
Lemmas: ὅστις δέ ἄν ἐν πυρετός μή θανατώδης φημί ὁ κεφαλή ἀλγέω ἤ καί ὀρφνώδης τις πρό ὁ ὀφθαλμός φαίνω , εἰ καί καρδιωγμός τούτεος προσγίγνομαι , χολώδης ἔμετος πάρειμι . ἐάν δέ καί ῥῖγος προσγίγνομαι καί ὁ κάτω μέρος ὁ ὑποχόνδριος ψυχρός ἔχω , καί ταχύς ἔτι ὁ ἔμετος πάρειμι . ἐάν δέ τις πίνω ἤ ἐσθίω ὑπό οὗτος ὁ χρόνος , κάρτα οὗτος ταχύς ἐμέω . περί ὁ αὐτόματος γίγνομαι ἔμετος κρίσις λόγος διδάσκω νῦν ὁ Ἱπποκράτης . εἰμί δέ αὐτός πρῶτος μέν διορισμός ἀπό ὁ μή θανατώδης εἰμί ὁ νόσημα , καλέω δέ ἤδη περιίστημι οὐ ὀλιγάκις ὁ τοιοῦτος . δεύτερος δέ ἀπό ὁ ὁ κεφαλή ἀλγέω ὁ κάμνω προφαίνω τις πρό ὁ ὀφθαλμός ὀρφνώδης , ὅς σημαίνω ὁ μέλας ἐκ ἀναθυμίασις χολή ξανθός ἄκρατος γίγνομαι . αὐτός γάρ ἐπί πολύς θερμαίνω καί ὡς ἄν λέγω τις ὑπεροπτάω , μέλας ἀναθυμίασις , οἷος λιγνύς τις πρός ὁ κεφαλή ἀναπέμπω , διά ὅς ὁ κεφαλαλγία γίγνομαι . ὅσος δέ ἄν αὐτός ἐπί ὁ ὀφθαλμός ἀφικνέομαι , θολερός ἐργάζομαι ὁ κατά αὐτός ὑγρός , λαμπρός φύσις καί καθαρός ὑπάρχω , ὡς γίγνομαι τις κατάστασις ὅμοιος ὁ περί ὁ καθαρός τε καί φανός ἀήρ , δέχομαι ἐξαίφνης εἰς ἑαυτοῦ ἤτοι καπνώδης τις ἤ λιγνυώδης μελανότης . οὗτος οὖν ὁ ἀναθυμίασις αἰσθάνομαι ὁ ἀπό ἐγκέφαλος παραγίγνομαι εἰς ὁ ὀφθαλμός ὀπτικός πνεῦμα ; καθά ἐπί ὁ ὑποχέω ὁ φαντασία ὅς λέγω ὀρφνώδης ἀποτελέω · γίγνομαι δέ ἐνίοτε ἐκ ὁ κατά ὁ πνεύμων τόπος ἀναθυμίασις τοιοῦτος , διακρίνω αὐτός ὁ ἀπό στόμαχος ὁ καρδιαλγία . πνεύμων μέν γάρ ὁ τοιοῦτος χυμός λανθάνω ἤτοι δυσαίσθητος ἤ παντελής ἀναίσθητος εἰμί . ὁ δέ ὁ γαστήρ στόμα , καλέω δέ οὗτος , ὡς οἶδα , καί καρδία διά ὁ μέγεθος ὅς ἔχω νεῦρον αἰσθητικός , οὐδείς λανθάνω ὁ κατά αὐτός . δάκνω οὖν ὑπό ὁ πικρόχολος χυμός ὁ καλέω οὕτως καρδιωγμός ἐργάζομαι , διό καί χολώδης ἔμετος αὐτός γίγνομαι . τοιοῦτος γάρ καί ὁ Θουκυδίδης δηλόω , ἔνθα φημί , καί ὁπότε εἰς ὁ καρδία στηρίζω , ἀναστρέφω γε αὐτός καί ἀποκάθαρσις χολή , ὁπόσος παρά ὁ ἰατρός ὀνομάζω εἰμί ὑφίημι . ὁ γάρ ἀναστρέφω ἐπί ὁ πρός ἔμετος ὁρμή λέγω , εὐθύς γε καί καρδία ὀνομάζω ὁ στόμα ὁ γαστήρ . διό δή καί ὁ δῆξις αὐτός καρδιωγμός τε καί καρδιαλγία ὀνομάζω . ἑτέρωθι δέ Ἱπποκράτης γράφω ὡς ὁ κάτω χεῖλος ὁ αὐτός ἐπισημαίνω ὁ οὕτως ἔχω οὐ ἡσυχάζω , ἀλλά διασείω πως , ἐπειδή δάκνω ὑπό ὁ χολή ὁ ἔνδον ὁ στόμαχος χιτών ὁ τοιοῦτος ὁ χεῖλος λαμβάνω κίνησις . μανθάνω γάρ ἐκ ὁ ἀνατομή εἷς οὗτος ὅλος εἰμί ὁ χιτών συνεχής κατά πᾶς ἑαυτοῦ ὁ τε ὅλος γαστήρ καί ὁ στόμαχος καί γλῶσσα καί οὐρανίσκος καί ὑπερὼας ὅλος τε ὁ στόμα . οὗτος οὖν αὐτός εἰμί ὁ καί ὁ χεῖλος διασείω , ὅταν ὑπό δριμύς χολή ἀθροίζω ἐν ὁ στόμα ὁ γαστήρ δάκνω . φύω γάρ οὗτος ὁ χυμός ἐπιπολάζω ὑπό κουφότης καί διά οὗτος ἐπί ὁ στόμαχος ἀνέρχομαι , καταλείπω ὁ πυθμήν ὁ γαστήρ , ἐμέω τε ῥᾴδιος . ἐάν δέ καί ῥῖγος ἐπιλαμβάνω τηνικαῦτα ὁ ἄνθρωπος , ἔτι δή καί μάλα ὁ ἔμετος οὐ ταχύς μόνος , ἀλλά καί πολύς εἰμί χολή , εἴωθα ὡς ὁ πολύς ὁ ῥῖγος ἔμετος χολή ἐργάζομαι , καθότι ἐν ὁ περί αὐτός δείκνυμι λόγος . καί μέν δή καί εἰ πίνω τις καί ἐσθίω κατά ὁ καιρός ἐκεῖνος ὁ ἄνθρωπος , ἔτι δή καί μάλα ἐμέω ταχύς , ἐπειδή συνδιαφθείρομαι ὁ λαμβάνω κατά ὁ γαστήρ χολή .