galenus.in-hippocratis-prognosticum-commentaria-iii 1.4
Ἐπειδὴ δὲ οἱ ἄνθρωποι ἀποθνήσκουσιν οἱ μὲν πρὶν ἢ καλέσαι τὸν ἰητρὸν , ὑπὸ ἰσχύος τῆς νούσου κατεχόμενοι , οἱ δὲ καὶ ἐσκαλεσάμενοι παραχρῆμα ἐτελεύτησαν , οἱ μὲν ἡμέρην μίην ζήσαντες , οἱ δὲ ὀλίγῳ πλέονα χρόνον , πρὶν ἢ τὸν ἰητρὸν τῇ τέχνῃ πρὸς ἕκαστον νούσημα ἀνταγωνίσασθαι · γνόντα οὖν χρὴ τῶν παθέων τῶν τοιουτέων τὰς φύσιας , ὁκόσον ὑπὲρ τὴν δύναμίν εἰσι τῶν σωμάτων · ἅμα δὲ καὶ εἴ τι θεῖον ἔνεστιν ἐν τῇσι νούσοισι καὶ τουτέου τὴν πρόνοιαν ἐκμανθάνειν . χρὴ δὲ τὰς διαφορὰς τῶν νουσημάτων ἀεὶ τῶν ἐπιδημούντων ταχέως ﻿ ἐνθυμέεσθαι καὶ μὴ λανθάνειν τῆς ὥρης τὴν κατάστασιν . οὕτω γὰρ ἂν θαυμάζοιτό τε δικαίως καὶ ἰητρὸς ἀγαθὸς ἂν εἴη . καὶ γὰρ οὓς οἷόν τε περιγίνεσθαι , τούτους ἔτι μᾶλλον δύναιτ’ ἂν ὀρθῶς διαφυλάσσειν ἐκ πλείονος χρόνου προβουλευόμενος πρὸς ἕκαστα καὶ τοὺς ἀποθανουμένους τε καὶ σωθησομένους προγινώσκων τε καὶ προαγορεύων , ἀναίτιος ἂν εἴη . Ἐν τούτῳ τῷ λόγῳ τὰ προειρημένα δύο κεφάλαια τῆς κατὰ τὴν πρόγνωσιν χρείας ἔτι κατασκευάζει . τὸ δὲ τρίτον αὐτοῖς προσέθηκεν , ἀναίτιον εἶναι λέγων τὸν ἰατρὸν , ἐὰν τοὺς σωθησομένους τε καὶ τεθνηξομένους προλέγῃ · νεανίσκον γοῦν τις ἰατρὸς ἔναγχος ἀρξάμενον νοτίζεσθαι συγκοπτικῶς ἀγνοήσας εἰς βαλανεῖον εἰσήγαγεν , εἶθ’ ἱδρώτων πολλῶν γενομένων ἐγεγήθη μὲν ὡς ἐστοχασμένος ἀκριβῶς τοῦ καιροῦ , μικρὸν δὲ ὕστερον ἀποθανόντος πρὸς τῶν οἰκείων ὡς αὐτὸς ἀποκτείνας ἐνεκαλεῖτο . ἄχρι μὲν οὖν τοῦδε τὴν διήγησιν ἐποιησάμην τοῦ προοιμίου , πλὴν τοῦ κατὰ τὸ θεῖον σημαινομένου , διὰ βραχυτάτων , ὅπερ εἶδος ἐξηγήσεως λόγων ἁρμόττει τοῖς πεπαιδευμένοις μὲν τὰ πρῶτα , σπεύδουσι δὲ ἐπὶ τὸ χρήσιμον τοῦ βιβλίου . τοῖς δέ γε ἤτοι λέξεως Ἑλληνικῆς ἀήθεσιν ἢ καὶ τοῖς τῆς ἐν λόγοις ἀκολουθίας ἀμαθέσιν ἢ τῶν μὲν χρησιμωτάτων μὲν ἀμελοῦσι , διατρίβουσι δὲ καὶ νῦν ἑκόντες ἐν τοῖς σοφιστικωτέροις τῶν λόγων , ἕτερος ἰδιαίτερος ἐξηγήσεώς ἐστι τρόπος , ὁ διὰ μακροτέρων περαινόμενος , ὃν ὑπερβαίνειν ὅλον ἔξεστι τοῖς ἐπὶ τὸ χρήσιμον σπεύδουσιν ἐπιλείψασι τὸ μεταξὺ τοῦ βιβλίου , μέχρι περ ἂν ἐπ’ ἐκείνην ἀφίκωνται τὴν ῥῆσιν , ἧς ἡ ἀρχή · σκέπτεσθαι δὲ ὧδε χρὴ ἐν τοῖσι ὀξέσι νουσήμασι . τὸν ἰητρὸν δοκέει ἄριστον εἶναι πρόνοιαν ἐπιτηδεύειν . οὐ κατὰ τὸ κοινὸν ἔθος τῶν Ἑλλήνων ὁ Ἱπποκράτης δοκεῖ κεχρῆσθαι τῷ τῆς προνοίας ὀνόματι . τὴν γάρ τοι φροντίδα καὶ τὴν ἐπιμέλειαν οὕτως ὀνομάζουσιν , ὥσπερ ἀμέλει καὶ ὁ Εὐριπίδης ἐδήλωσεν εἰπών · ἡ δὲ καὶ θνήσκουσ’ ὅμως πολλὴν πρόνοιαν εἶχεν εὐσχήμως πεσεῖν . καὶ μὲν δὴ καὶ τὸ προνοεῖσθαι ῥῆμα κατὰ πάσας τὰς ἐγκλίσεις ἅπειρον τῷ πλήθει παρὰ τοῖς Ἕλλησίν ἐστιν ἐπὶ τοῦ φροντίζειν τινὸς ἢ προπαρασκευάζειν ἀεὶ τὸ συμφέρον λεγόμενον · ἀλλὰ καὶ τὸ προνοίᾳ τὸν κόσμον διοικεῖσθαι , τοῦτο δὴ τὸ πολυθρύλητον πρόβλημα , ταὐτὸν ἐνδείκνυται σημαινόμενον . ὁ δέ γε Ἱπποκράτης οὐχ οὕτως , ἀλλά γε ἀντὶ τῆς προγνώσεως εἶπε τὴν πρόνοιαν , ἐμοὶ δοκεῖν οὐχ ἁπλῶς , ἀλλ’ ἀπό τινος κοινοῦ σημαινομένου κατ’ ἀμφοτέρας τὰς προσηγορίας . ἀπὸ γάρ τοι τοῦ νοῆσαι τὰ πράγματα πρὶν ἔσεσθαι τό τε προνοῆσαι ῥῆμα παρ’ Ὁμήρῳ καὶ τὸ τῆς προνοίας ὄνομα γέγονε παρὰ τούτῳ , ἀπ’ αὐτοῦ δὲ τούτου καὶ τὸ προγνῶναι καὶ ἡ πρόγνωσις . ὅσα μὲν οὖν αἰσθητά εἰσι φύσει , τῷ λογισμῷ δ’ αὐτὰ θηρεύομεν πρὸ τοῦ θεάσασθαι , προνοεῖν ταῦτα δεόντως ἂν εἴποιμεν , ἐνδεικνύμενοι διὰ τοῦ ῥήματος τὸ πρὶν ἔσεσθαι νοεῖν . διὰ τοῦτο καὶ τῶν πραγμάτων τὰ μὲν ἐξαίφνης ἀκούσια καὶ ἀπρονόητα , τὰ δὲ ἐκ τοῦ βουλεύεσθαι μετὰ προνοίας λέγουσι πεπρᾶχθαι . τοιοῦτον γοῦν ἐστι καὶ τὸ παρὰ τῷ Σόλωνι · δικάζειν δὲ τὴν βουλὴν τὴν ἐν Ἀρείῳ πάγῳ φόνου καὶ τραύματος καὶ πυρκαϊᾶς ἐκ προνοίας καὶ φάρμακον ἐάν τις ἀποκτείνῃ δούς . καὶ μέντοι καὶ παρὰ τοῖς ῥήτορσι τοῖς παλαιοῖς παμπόλλη χρῆσίς ἐστι τῶν τοιούτων ὀνομάτων τε καὶ ῥημάτων ἐν οἷς τὰ κατὰ πρόνοιαν ἀντιδιαιροῦνται τοῖς ἄνευ τοῦ προβουλεύεσθαι γιγνομένοις , οἷον ἄκων εἴ τις ἐπήρωσεν ἢ εἰ θυμωθεὶς ἐπάταξεν , οὐ γὰρ ἐκ προνοίας γεγονέναι ταῦτά φασιν . εἰ δὲ προβουλευσάμενος ἐκ πολλοῦ καὶ προδιασκεψάμενος ὅπως πραχθείη τοὔργον ἐποίησεν , ἐκ προνοίας ἤδη τοῦτο πεπρᾶχθαι λέγουσι . κοινὸν οὖν τοῦτο ἤδη σημαίνεται παρὰ τοῖς Ἕλλησιν ἐκ τοῦ τῆς προνοίας ὀνόματος ἀγαθῶν τε καὶ κακῶν ἔργων , οὐχ ὡς ἔνιοι νομίζουσιν , ἐπὶ τῶν ἀγαθῶν μόνων εἴωθε λέγεσθαι . καὶ γὰρ καὶ αὐτὸ τοῦτο τὸ πρόβλημα , πότερον τύχῃ τινὶ τὰ κατὰ τὸν κόσμον διοικεῖται ἢ προνοίᾳ , κατὰ τὸ κοινὸν εἴρηται σημαινόμενον , ὡς δῆλον ἐκ τῆς πρὸς τὴν τύχην ἀντιθέσεως . ἔνιοι δ᾽ οὐ τύχην , ἀλλὰ τὸ αὐτόματον ἀντιδιαιροῦνται τῇ προνοίᾳ , ταὐτὸν σημαίνοντες ἑκατέρᾳ τῇ προσηγορίᾳ . καὶ μέντοι καὶ λέγεται πολλάκις ὑπὸ τῶν φιλοσόφων ὁ κόσμος διοικεῖσθαι τῇ τοῦ βελτίστου προνοίᾳ , προστιθέντων αὐτῶν τῇ τοῦ βελτίστου , διότι τὸ τῆς προνοίας ὄνομα κοινὸν ἐπίστανται , χείρονός τε καὶ βελτίονος . εἶπερ οὖν ἡ πρόνοια κατὰ τοῦτο τὸ κοινὸν εἴρηται , δῆλον ὡς ἀπὸ τοῦ πρὶν ἔσεσθαι νοεῖν ὠνόμασται . τὴν αὐτὴν δὲ καὶ τὸ τῆς προγνώσεως ὄνομα γένεσιν ἔσχηκεν . ὅσα γὰρ αἰσθητὰ κατὰ τὴν ἑαυτῶν ὑπάρχοντα φύσιν ἐκ τινων σημείων ἂν εὑρίσκωμεν , εἰκότως ταῦτα προνοεῖν φαμεν , ὡς εἰ καὶ πρὸ τοῦ θεάσασθαι νοεῖν ἔφαμεν . καί μοι δοκεῖ ἡ ἀντιθέτως λεγομένη τῇ τύχῃ , πρόνοια μὴ εἰρῆται κατὰ τὸ κοινὸν σημαινόμενον . ἡ γὰρ οὕτως λεγομένη πρόνοια τῶν ἀγαθῶν λέγεται μόνων . ἡ γὰρ τοῦ παντὸς πρόνοια οὐκ ἔστι κακῶν ἔργων καὶ διὰ τοῦτο τῶν κατὰ τοὺς τρεῖς χρόνους ἡ πρόγνωσίς ἐστιν , οὐ μόνον τῶν κατὰ τὸν μέλλοντα . μάντις δ’ οὐδὲν ἧττόν ἐστι θαυμαστὸς , ὃς ὡς ὄντα τὰ γεγονότα λέγοι , μὴ θεασάμενος , τοῦ τὰ μέλλοντα γενήσεσθαι λέγοντος , οὕτω δὲ καὶ ὁ τὰ νῦν πραττόμενα πρὶν θεάσασθαι λέγων οὐδὲν ἧττον ἐκείνων ἀγαθός ἐστι μάντις . τοῦτο οὖν καὶ αὐτὸς ὁ Ἱπποκράτης ἐνεδείξατο λέγων . προγινώσκων γὰρ καὶ προλέγων , παρὰ τοῖσι νοσέουσι τά τε παρεόντα καὶ τὰ προγεγονότα καὶ τὰ μέλλοντα ἔσεσθαι . τῆς αὐτῆς γοῦν τέχνης ἐστὶ καὶ τὰ προγεγονότα μὴ θεασάμενον εἰπεῖν ὡς ἐγένετο καὶ τὰ παρόντα καὶ τὰ μέλλοντα ἔσεσθαι . τῇ χρείᾳ δ’ ἀλλήλων πάμπολυ διαφέρει . τῶν μὲν γὰρ ἔσεσθαι μελλόντων ἡ πρόγνωσις χρησιμωτάτη . τῶν δ’ ἤδη γεγονότων ἄχρηστος μὲν εἰς τὰ ἄλλα · μόνῳ δὲ τῷ δεῖξαι βουλομένῳ τὴν ἑαυτοῦ τέχνην ἰατρῷ χρησίμη τετύχηκεν οὖσα . ταῦτα μὲν οὖν εἰ καὶ μὴ τῆς ἰατρικῆς ﻿ τέχνης ἐστὶν ἴδια , τῆς γοῦν ἐξηγήσεώς ἐστιν οἰκεῖα , τὰ σημαινόμενα τῶν ἐν τοῖς συγγράμμασιν ὀνομάτων ἐξαπλούσης . ἐκ περιττοῦ δ’ ὡς πρὸς τὴν ἐξήγησιν καὶ πρὸς ἄλλο τι χρήσιμά ἐστιν , ὅσα λέγουσιν ἔνιοι τῶν ἐξηγητῶν , εἰς τὸ τοῦ συγγραφέως ἦθος , ὥσπερ κἀνταῦθα τὸ μέτριον ἐπαινοῦντες ἐν τῷ φάναι , δοκέει μοι ἄριστον εἶναι . δυνατὸν γὰρ αὐτῷ φασιν εἰρηκέναι τὸν ἰητρὸν ἄριστόν ἐστι πρόνοιαν ἐπιτηδεύειν . ὁ δὲ κἀνταῦθα τὸ δοκέει μοι προσέθηκε , καίτοι μέλλων ἀποδείξεις γράφειν τῆς ἀποφάσεως . ἃ δ’ οἱ περὶ τὸν Ἡρόφιλον εἰρήκασι διορίζοντες τὴν πρόγνωσιν τῆς προῤῥήσεως , οὐ μόνον ἄχρηστά ἐστιν ἢ ἀνοίκεια τὰ σημαινόμενα , ἀλλὰ καὶ σοφιστικὰ καὶ ψευδῆ . καίτοι δοκοῦσί γε διαφορὰς πραγμάτων διδάσκειν , οὐ σημαινόμενα νομοθετεῖν , ἁμαρτάνοντες ἐν αὐτῷ τούτῳ πρῶτον , ὅτι ἀγνοοῦσι περὶ σημαινομένων ποιούμενοι τὸν λόγον , οὐ περὶ πραγμάτων φύσεως ἰατρικῇ χρησίμων · ἡ γάρ τοι γνῶσις ἡ κατὰ τὸ τῆς προγνώσεως ὄνομα περιεχομένη λέγεται μὲν ὡς τὰ πολλὰ κατὰ τὸ βέβαιον , ἔστι δ’ ὅτε μὴν , εἰ καὶ λείπει τι πρὸς τὸ βεβαιότατον αὐτῇ , καὶ τόθ’ ὡσαύτως ὀνομάζεται . διόπερ ἐνίοτε καὶ μετὰ προσθήκης λέγουσιν οἱ διηγούμενοι τὰ κατ’ αὐτὴν , ἔστιν ὅτε μὲν ἀκριβῆ γνῶσιν , ἐνίοτε δὲ ἀσφαλῆ , καί ποτε βεβαίαν ἢ καὶ διηνεκῆ προσαγορεύοντες , ἐξ αὐτῆς τῆς προσθήκης ἐνδεικνύμενοι τὸ μὴ σημαίνεσθαι τὸ βέβαιον ἀεὶ πρὸς τοῦ τῆς γνώσεως ὀνόματος . οὕτως οὖν καὶ ἡ πρόγνωσίς ἐστι διττή · βεβαία μὲν , ὅτι μετὰ τὸν χειμῶνα γενήσεται τὸ ἔαρ , εἶθ’ ἑξῆς θέρος , εἶτα φθινόπωρον , οὐ βεβαία δὲ ἐν οἷς ὁ Ἄρατος ἔγραψεν ἐπὶ τῆς σελήνης · Εἰ δέ κέν οἱ κεράων τὸ μετήορον εὖ ἐπινεύοι , Δεῖ δέχθαι βορέω , ὅτε δ’ ὕπτιά εἰσι , νότοιο . ὡς τὸ πολὺ μὲν γὰρ οὕτως ἀποβαίνειν τετήρηται , γίνεταί γε μὴν ἔσθ’ ὅτε καὶ οὐχ οὕτως . οἱ δὲ περὶ τὸν Ἡρόφιλον ἡγοῦνται τὴν μὲν πρόγνωσιν τὸ βέβαιον ἔχειν , τὴν πρόῤῥησιν δὲ οὐκέτι . πολλὰ γὰρ τῶν προῤῥηθέντων οὐ γίνεσθαί φασιν , ὥσπερ δυναμένου τινὸς προειπεῖν ἄνευ τοῦ προγνῶναι ἢ ἄλλο τι τὸ διὰ τῆς φωνῆς ἑρμηνευόμενον , ὅ τι μὴ τὸ κατὰ τὴν ψυχὴν γινωσκόμενον . εἰ δ’ οὐ γινωσκόμενον ἐθέλοιεν ὀνομάζειν αὐτὸ , πάντως γε δοξαζόμενον ἐροῦσιν , ὡς προηγήσασθαι κατὰ τὴν ψυχὴν τοῦ προλέγοντος , εἰ καὶ μὴ πρόγνωσιν , ἀλλὰ προδόξασιν . οὐ μὴν ὀνομάζουσί γε προδόξασιν οἱ Ἕλληνες , ὥσπερ οὐδ’ οἱ περὶ τὸν Ἡρόφιλον αὐτοὶ , καίτοι πλεῖστα βαρβαρίζοντες . ἢ νομοθετήτωσαν οὖν λέγεσθαί τι προδόξασιν ἕτερόν τι τῆς προγνώσεως ἅμα τῷ καὶ τοὺς ἀνθρώπους πεῖσαι παραδέξασθαι τὴν νομοθεσίαν αὐτῶν , ἢ τοῦτο πρᾶξαι μὴ δυνάμενοι τὰ σημαινόμενα τῶν ὀνομάτων ὡς εἴθισται νοείτωσαν . εἴθισται δὲ καὶ τὴν ὡς τὸ πολὺ περὶ τῶν μελλόντων ἔσεσθαι ἐλπίδα καὶ τὴν ἀσφαλῆ καλεῖσθαι πρόγνωσιν . ἀγαθῶν δὲ ἰατρῶν ἐστιν ἔργον οὐ τὰ τοιαῦτα ζητεῖν , ἀλλ’ ὅπως ἂν ὁ προλέγων τὰ συμβησόμενα τοῖς κάμνουσι πλειστάκις μὲν ἐπιτυγχάνει , ὀλιγάκις δὲ ἀποτυγχάνει . φωνὴ μὲν γὰρ μία ἐστὶν ἡ ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ , παμπόλλη δὲ τοῖς πράγμασιν ὑπάρχει διαφορὰ κατὰ τὸ μᾶλλόν τε καὶ ἧττον . εἰ γοῦν τις ἐν εἴκοσι προῤῥήσεσιν ἅπαξ ἀποτύχῃ , τοῦ μὲν διηνεκοῦς ἀφήμαρτεν , ἀμείνων δέ ἐστι τοῦ δὶς ἀποτυχόντος κἀκεῖνος τοῦ τρὶς , ὥσπερ γε πάλιν ἐκεῖνος τοῦ τετράκις , καίτοι γε πάντες κοινὸν ἐσχήκασι τὸ τυχεῖν ὡς τὸ πολύ . τὰς μὲν δὴ τοιαύτας διδασκαλίας ἐξ ὧν ἄν τις ὁρμώμενος ἑτέρου μᾶλλον ἐπιτυγχάνει προσίεσθαι δεῖ , τὰς δ’ ἐν τοῖς σημαινομένοις περιεργίας ἀποτρέπεσθαί τε καὶ φεύγειν , ἃς Πρόδικος , ὁ τηλικοῦτος σοφιστὴς ἀσπαζόμενος , ἐπαχθεὶς τοῖς πεπαιδευμένοις ἐγίνετο καὶ ἐσκώπτετο συνεχῶς ὑπὸ τοῦ παρὰ τῷ Πλάτωνι Σωκράτους , καίτοι γε τἄλλα ἐπαινούμενος · ἴσως δὲ κακῶς ἐποίησα τὴν ἀρχὴν μνημονεύσας τῶν περὶ τὸν Ἡρόφιλον , ἄμεινον γάρ ἐστι δηλοῦν τἀληθῆ ὅτι τάχιστα τοῖς σπεύδουσιν ἐπὶ τὰ τῆς τέχνης ἔργα καὶ μὴ κατατρίβειν αὐτοὺς διττῶς , ἑνὶ μὲν χρόνῳ διδάσκοντα τοὺς λήρους τῶν σοφιστῶν , ἑτέρῳ δ’ ἐξελέγχοντα . κάλλιον οὖν μοι δοκεῖ ﻿ διὰ τῶνδε τῶν ὑπομνημάτων αὐτὰ τὰ χρήσιμα μόνα διελθεῖν , ἐξετάσαι δὲ αὖθις ἐπὶ σχολῆς πλείονος ἐν ἑτέρᾳ πραγματείᾳ καὶ διασκέψασθαι περὶ τῶν ὑπὸ Ἡροφίλου πρὸς τὸ προγνωστικὸν Ἱπποκράτους ἀντειρημένων . ὁκόσα τε παραλείπουσιν οἱ ἀσθενέοντες ἐκδιηγεύμενος πιστεύοιτ’ ἂν μᾶλλον γινώσκειν τὰ τῶν νοσεόντων πρήγματα . ἔδει τοὺς ἐξηγεῖσθαί τι τῶν τοιούτων ἐπιχειροῦντας ἔργῳ πρότερον ἐπιδειξαμένους αὐτοὺς τολμᾷν οὕτω γράφειν . ἕτοιμον γὰρ ὃ βούλεταί τις γράψαι , δύσκολον δὲ δεῖξαι τοιαύτην θεωρίαν , ἐξ ἧς ἐπιτεύξεται , πολλὰ παρὰ τοῖς κάμνουσι λέγων , οὐ τῶν μελλόντων ἔσεσθαι μόνον , ἀλλὰ καὶ τῶν προγεγονότων , οἷς αὐτὸς οὐ παρεγένετο , καὶ τῶν νῦν ὄντων περὶ τοὺς κάμνοντας , ἃ μήτε ἤκουσε παρ’ αὐτῶν μηδέπω μήτ’ οἶδεν αὐτὸς , ὥσπερ καὶ ἡμεῖς ἐν οἶς ἐροῦμεν , εἰκότως ἂν εἴημεν πιστοὶ τοῖς ἔργοις αὐτοῖς προαποδεδειγμένοι τὸ τῆς θεωρίας ἀληθές . ὅπως δὲ μὴ δὶς ἀναγκαζοίμην περὶ τῶν αὐτῶν γράφειν ἔν τε τῇ τοῦ προοιμίου νῦν ἐξηγήσει καὶ μετὰ ταῦτα ἐν τῇ τῶν κατὰ μέρος ἄμεινον εἶναί μοι δοκεῖ φυλάττειν ἅπαντα τὰ τοιαῦτα ταῖς μελλούσαις ἡμῖν γενήσεσθαι τῶν κατὰ τόδε τὸ βιβλίον ἰατρικῶν ῥήσεων ἐξηγήσεσι , καὶ μάλισθ’ ὅτι μηδ’ ἐποίησέ τις αὐτὸ τῶν ἐξηγησαμένων τὸ βιβλίον ἀναγκαιότατον ὑπάρχον . ὃ γὰρ ἀξιοῖ τὸν ἰατρὸν ἀσκεῖν ὁ Ἱπποκράτης , ὅσον ἐπὶ τούτοις παραλέλοιπε μὴ δείξας ὅπως ἐχρῆν τῶν προγεγονότων ἢ παρόντων μὲν , οὐκ ἐγνωσμένων δὲ δι’ αἰσθήσεων ἡμῖν τὴν πρόγνωσιν ποιεῖσθαι . ἅμα δὲ καὶ εἴ τι θεῖον ἔνεστιν ἐν τῇσι νούσοισι , καὶ τούτου τὴν πρόνοιαν ἐκμανθάνειν , τί ποτ’ ἐστὶ τὸ θεῖον , οὗ κελεύων ποιεῖσθαι τὴν πρόγνωσιν διαπεφώνηται τοῖς ἐξηγησαμένοις τὸ βιβλίον . ἔνιοι μὲν γὰρ οἴονται διὰ θεῶν τινα ὀργὴν γίγνεσθαι τοῖς ἀνθρώποις νοσήματα καὶ λέγουσί γε μαρτυρίαν τῆς δόξης ταύτης παρὰ τῶν γραψάντων τὰς καλουμένας ἱστορίας ἄνευ λόγων , μηκέτ’ ἐπιδεικνύντες , εἰ τῆς δόξης ταύτης μετεῖχεν ὁ Ἱπποκράτης , ὅπερ ἦν ἔργον ἀγαθῶν ἐξηγητῶν . οὐ γὰρ ἁπλῶς πρόκειται λέγειν ἐν ταῖς ἐξηγήσεσιν ὅ τι περ ἂν ἡμῖν ἀληθὲς εἶναι δοκῇ , ἀλλὰ τὸ κατὰ τὴν τοῦ συγγραφέως γνώμην , κἂν ψευδὲς ᾖ . φαίνεται γοῦν ὁ Ἱπποκράτης οὐδὲ καθ’ ἕν τῶν ἑαυτοῦ συγγραμμάτων εἰς θεούς ποτε ἀναφέρων αἰτίαν νοσήματος , ὅς γε καὶ τοὺς βλητοὺς καλουμένους , οὓς ἀπό τινος ὁρμηθέντες οὕτως ὠνόμασαν οἱ παλαιοὶ , διῆλθεν ἐν τῷ περὶ διαίτης ὀξέων . τοῦτο μὲν οὖν τὸ σύγγραμμα τῶν ὁμολογουμένων γνησίων ἐστίν · ἐν δὲ τῷ περὶ ἱερῆς νόσου καὶ πλείω γέγραπται πρὸς ἔλεγχον τῶν οἰομένων ὑπὸ θεῶν γίνεσθαι τὰ νοσήματα . μήτ’ οὖν οἰόμεθα τὴν ἐπιληψίαν θεῖον εἶναι νόσημα μηδὲ τὸν ἔρωτα · καὶ γὰρ καὶ τοῦτόν τινες ὑπολαμβάνοντες ἀληθῆ μὲν ἔγραψαν ἱστορίαν , ὡς Ἐρασίστρατος ἐφώρασε , δι’ ἔρωτα τὸν τοῦ βασιλέως ἀῤῥωστοῦντα υἱὸν , θεῖον δ’ οὐκ ἐδίδαξαν οὔθ’ ὑπὸ Ἐρασιστράτου καλούμενον οὔθ’ ὑπὸ Ἱπποκράτους οὔθ’ ὑπ’ ἄλλου τινὸς ἰατροῦ τὸν ἔρωτα · τοὺς δ’ ἤτοι καταλεπτυνομένους ἢ ἀχροοῦντας ἢ ἀγρυπνοῦντας ἢ καὶ πυρέξαντας ἐπὶ προφάσεσιν ἐρωτικαῖς ἐν ἐκείνῳ τοῦ λόγου τῷ κεφαλαίῳ περιλαμβάνουσιν οἱ παλαιοὶ , καθὸ περὶ τῶν προκαταρχόντων αἰτίων διεξέρχεται . πλεόνων γὰρ ὄντων ἐν τούτοις γενῶν , ἓν ἐξ αὐτῶν ἐστι καὶ ἡ λύπη . λυποῦνται δὲ οἱ μὲν ἀποθανόντων τέκνων ἢ οἰκείων ἢ συγγενῶν ἢ φίλων , οἱ δὲ προσδοκῶντες ἑαυτοὺς ἢ μόνους παθεῖν ἢ καὶ τὴν πατρίδα πᾶσαν ἀνάστατον ἔσεσθαι , λυποῦνται δὲ καὶ οἱ φιλοχρήματοι χρημάτων στερούμενοι καὶ οἱ φιλότιμοι τιμῆς καὶ τῶν ἄλλων ὡς ἕκαστος . ἐκ τούτων οὖν εἰσι καὶ οἱ δι’ ἔρωτα λυπούμενοι θεῖον οὐδὲν πεπονθότες , ἀλλ’ ἀνθρώπινον πάθος , εἰ μὴ ἄρα τις οὕτω πείθεται τοῖς μυθολογουμένοις , ὡς νομίζειν ὑπὸ δαίμονός τινος μικροῦ καὶ νεογενοῦς λαμπάδας ἔχοντος καιομένας εἰς τοῦτο ἄγεσθαι τὸ πάθος ἐνίους τῶν ἀνθρώπων . ὁ δὲ τὸ τῶν κρισίμων γένος ἡμερῶν εἰπὼν εἶναι θεῖον ἑαυτοῦ τι πάθος ὡμολόγησεν , οὐ μὴν Ἱπποκράτους γε τὴν γνώμην ἔδειξεν , οὔτε γὰρ ἁπλῶς ὅσα ἀγνώστους ἢ παραλόγους ἔχει τὰς αἰτίας , θεῖα προσαγορεύομεν , ἀλλ’ εἴπερ ἄρα θαυμαστὰ μόνον . οὔθ’ Ἱπποκράτης ἠγνόει τὰς αἰτίας τῶν κρινουσῶν ἡμερῶν , ὡς ἐν τοῖς περὶ κρισίμων ἡμερῶν ὑφ’ ἡμῶν ἐπιδέδεικται . ὅπερ οὖν εἶπον ἔμπροσθεν ὡς οὐ χρὴ μνημονεύειν ἐν τοῖσδε τοῖς ὑπομνήμασι τῶν μοχθηρῶς εἰρημένων ἁπάντων , ἀλλ’ ὅσα πιθανοῦ τινος ἔχεται · διὸ καὶ τὰ κακῶς ὑπὸ Ἡροφίλου γεγραμμένα πρὸς τὰς Ἱπποκράτους προγνώσεις ἀνεβαλλόμην ἐπισκέψασθαι · τοῦτο καὶ νῦν καὶ καθ’ ὅλον τὸν ἐφεξῆς λόγον αὐτός τε ποιήσω καὶ τοὺς ἐντυγχάνοντας ἀξιώσω πράττειν , ὡς μὴ μέμφεσθαί μοι παραλιπόντι πολλὰ τῶν τοῖς ἐξηγηταῖς εἰρημένων μοχθηρῶς . εἰ δ’ ἐπιμελῶς ἀναγνώσονται τὰ πρὸς ἡμῶν εἰρημένα , δυνήσονται καὶ καθ’ ἑαυτοὺς ἐκεῖνα δοκιμάζειν . ἐάσαντες οὖν ἤδη τοὺς ληρήσαντας ὑπὲρ τοῦ θείου πειραθῶμεν αὐτοὶ κατὰ τὴν Ἱπποκράτους γνώμην εὑρεῖν τὸ λεγόμενον . ὅτι μὲν οὖν ἕν τι τῶν κατὰ τὴν ἰατρικὴν τέχνην εἶναι χρὴ τὸ θεῖον τοῦτο καὶ μὴ μόνον ἐπῃνῆσθαι τὴν γνῶσιν αὐτοῦ πρὸς Ἱπποκράτους , ἀλλὰ καὶ δεδεῖχθαι , πρόδηλον παντί . ληρώδης γὰρ ἂν εἴη συγγραφεὺς ἐπαινῶν πράγματος γνῶσιν , ὃ μηδ’ ὅλως ἐδίδαξεν , ὥστε τῶν ὑφ’ Ἱπποκράτους γεγραμμένων ἕν τι καὶ τὴν τοῦ θείου πρόγνωσιν ﻿ εἶναι χρή . λέγωμεν οὖν ἤδη θαῤῥοῦντες οὐκ ἄλλο τι τοῦτ εἶναι παρὰ τὴν τοῦ περιέχοντος ἡμᾶς ἀέρος κατάστασιν , ὑπὲρ ἧς ἐν ἀφορισμοῖς οὕτως ἔγραψεν · ἢν μὲν ὁ χειμὼν αὐχμηρός τε καὶ βόρειος γένηται , τὸ δ’ ἔαρ ἔπομβρον καὶ νότιον , ἀνάγκη τοῦ θέρεος τοὺς πυρετοὺς ὀξεῖς καὶ ὀφθαλμίας καὶ δυσεντερίας γίνεσθαι , μάλιστα τῇσι γυναιξὶ καὶ τοῖσιν ὑγρὰς ἔχουσι τὰς φύσιας . ταῦτα καὶ τὰ τούτοις ἐφεξῆς γεγραμμένα προγνώσεις εἰσὶ τῶν ἐκ τῆς τοῦ περιέχοντος αἰτίας ἐν ἡμῖν γινομένων , ὑπὲρ ὧν ἐν μὲν τοῖς ἀφορισμοῖς ἐν κεφαλαίοις βραχέσιν ἐδίδαξεν , ἐν δὲ τοῖς τῶν ἐπιδημιῶν βιβλίοις ἐπὶ πλεῖστον διῆλθεν , ἐν μέντοι τῷ προγνωστικῷ τῷδε παρέλιπε , καίτοι ταύτης τῆς θεωρίας ὄνια . βέλτιον οὖν ἦν ἐζητηκέναι τὴν αἰτίαν τοῦ παραλιπεῖν τὸ περὶ θεῖον λέγειν τοῦ ψευδῶς ἐξηγεῖσθαι . δοκεῖ δέ μοι διὰ μέγεθος τῆς πραγματείας μὴ προσθεῖναι τῷδε τῷ βιβλίῳ τὴν περὶ τῶν ἐπιδημίων νοσημάτων διδασκαλίαν . συντελέσας οὖν αὐτὸ κατὰ τὴν τελευτὴν ἔγραψε ταυτὶ , χρὴ δὲ καὶ τὰς φορὰς τῶν νοσημάτων ἀεὶ τῶν ἐπιδημεόντων ταχέως ἐνθυμέεσθαι καὶ μὴ λανθάνειν τῆς ὥρης τὴν κατάστασιν . ὅτι μὲν οὖν χρὴ γινώσκειν τὸν ἰατρὸν , εἴπερ τι καὶ ἄλλο τῶν εἰς τὰς προγνώσεις διαφερόντων , οὕτω καὶ τὸ περὶ τῆς τῶν ἐπιδημίων νοσημάτων γενέσεως ἐδήλωσεν , ἰδίαν δ’ αὐτοῖς ἀνέθηκε διδασκαλίαν , ἐν ἀφορισμοῖς μὲν , ὡς εἴρηται , διὰ βραχέων κεφαλαίων διδάξας , ἐν δὲ τοῖς τῶν ἐπιδημιῶν ἐπὶ πλέον ἐξεργασάμενος , ὅθεν εἰκότως ἔνιοι τῶν ἐξηγητῶν ἐφεξῆς τῷδε τῷ βιβλίῳ τὰ τῶν ἐπιδημιῶν ἐξηγήσαντο καὶ ἡμεῖς οὕτω ποιήσομεν .
Lemmas: ἐπειδή δέ ὁ ἄνθρωπος ἀποθνῄσκω ὁ μέν πρίν ἤ καλέω ὁ ἰατρός , ὑπό ἰσχύς ὁ νόσος κατέχω , ὁ δέ καί εἰσκαλέω παραχρῆμα τελευτάω , ὁ μέν ἡμέρα εἷς ζάω , ὁ δέ ὀλίγος πολύς χρόνος , πρίν ἤ ὁ ἰατρός ὁ τέχνη πρός ἕκαστος νόσημα ἀνταγωνίζομαι · γιγνώσκω οὖν χρή ὁ πάθος ὁ τοιοῦτος ὁ φύσις , ὁπόσος ὑπέρ ὁ δύναμις εἰμί ὁ σῶμα · ἅμα δέ καί εἰ τις θεῖος ἔνειμι ἐν ὁ νόσος καί οὗτος ὁ πρόνοια ἐκμανθάνω . χρή δέ ὁ διαφορά ὁ νόσημα ἀεί ὁ ἐπιδημέω ταχύς ﻿ ἐνθυμέομαι καί μή λανθάνω ὁ ὥρα ὁ κατάστασις . οὕτως γάρ ἄν θαυμάζω τε δίκαιος καί ἰατρός ἀγαθός ἄν εἰμί . καί γάρ ὅς οἷος τε περιγίγνομαι , οὗτος ἔτι μάλα δύναμαι ἄν ὀρθός διαφυλάσσω ἐκ πολύς χρόνος προβουλεύω πρός ἕκαστος καί ὁ ἀποθνῄσκω τε καί σῴζω προγιγνώσκω τε καί προαγορεύω , ἀναίτιος ἄν εἰμί . ἐν οὗτος ὁ λόγος ὁ προλέγω δύο κεφάλαιος ὁ κατά ὁ πρόγνωσις χρεία ἔτι κατασκευάζω . ὁ δέ τρίτος αὐτός προστίθημι , ἀναίτιος εἰμί λέγω ὁ ἰατρός , ἐάν ὁ σῴζω τε καί τεθν́ηχω προλέγω · νεανίσκος γοῦν τις ἰατρός ἔναγχος ἄρχω νοτίζω συγκοπτικός ἀγνοέω εἰς βαλανεῖον εἰσάγω , εἶτα ἱδρώς πολύς γίγνομαι γηθέω μέν ὡς στοχάζομαι ἀκριβής ὁ καιρός , μικρός δέ ὕστερον ἀποθνῄσκω πρός ὁ οἰκεῖος ὡς αὐτός ἀποκτείνω ἐγκαλέω . ἄχρι μέν οὖν ὅδε ὁ διήγησις ποιέω ὁ προοίμιον , πλήν ὁ κατά ὁ θεῖος σημαίνω , διά βραχύς , ὅς εἶδος ἐξήγησις λόγος ἁρμόζω ὁ παιδεύω μέν ὁ πρῶτος , σπεύδω δέ ἐπί ὁ χρήσιμος ὁ βιβλίον . ὁ δέ γε ἤτοι λέξις Ἑλληνικός ἀήθης ἤ καί ὁ ὁ ἐν λόγος ἀκολουθία ἀμαθής ἤ ὁ μέν χρήσιμος μέν ἀμελέω , διατρίβω δέ καί νῦν ἑκών ἐν ὁ σοφιστικός ὁ λόγος , ἕτερος ἴδιος ἐξήγησις εἰμί τρόπος , ὁ διά μακρός περαίνω , ὅς ὑπερβαίνω ὅλος ἔξεστι ὁ ἐπί ὁ χρήσιμος σπεύδω ἐπιλείβω ὁ μεταξύ ὁ βιβλίον , μέχρι περ ἄν ἐπί ἐκεῖνος ἀφικνέομαι ὁ ῥῆσις , ὅς ὁ ἀρχή · σκοπέω δέ ὧδε χρή ἐν ὁ ὀξύς νόσημα . ὁ ἰατρός δοκέω ἀγαθός εἰμί πρόνοια ἐπιτηδεύω . οὐ κατά ὁ κοινός ἔθος ὁ Ἕλλην ὁ Ἱπποκράτης δοκέω χράω ὁ ὁ πρόνοια ὄνομα . ὁ γάρ τοι φροντίς καί ὁ ἐπιμέλεια οὕτως ὀνομάζω , ὥσπερ ἀμέλει καί ὁ Εὐριπίδης δηλόω λέγω · ὁ δέ καί θνῄσκω ὅμως πολύς πρόνοια ἔχω εὔσχημος πίπτω . καί μέν δή καί ὁ προνοέω ῥῆμα κατά πᾶς ὁ ἔγκλισις ἄπειρος ὁ πλῆθος παρά ὁ Ἕλλην εἰμί ἐπί ὁ φροντίζω τις ἤ προπαρασκευάζω ἀεί ὁ συμφέρω λέγω · ἀλλά καί ὁ πρόνοια ὁ κόσμος διοικέω , οὗτος δή ὁ πολυθρύλητος πρόβλημα , αὐτός ἐνδείκνυμι σημαίνω . ὁ δέ γε Ἱπποκράτης οὐ οὕτως , ἀλλά γε ἀντί ὁ πρόγνωσις λέγω ὁ πρόνοια , ἐγώ δοκέω οὐ ἁπλῶς , ἀλλά ἀπό τις κοινός σημαίνω κατά ἀμφότερος ὁ προσηγορία . ἀπό γάρ τοι ὁ νοέω ὁ πρᾶγμα πρίν εἰμί ὁ τε προνοέω ῥῆμα παρά Ὅμηρος καί ὁ ὁ πρόνοια ὄνομα γίγνομαι παρά οὗτος , ἀπό αὐτός δέ οὗτος καί ὁ προγιγνώσκω καί ὁ πρόγνωσις . ὅσος μέν οὖν αἰσθητός εἰμί φύσις , ὁ λογισμός δέ αὐτός θηρεύω πρό ὁ θεάομαι , προνοέω οὗτος δεόντως ἄν λέγω , ἐνδείκνυμι διά ὁ ῥῆμα ὁ πρίν εἰμί νοέω . διά οὗτος καί ὁ πρᾶγμα ὁ μέν ἐξαίφνης ἀκούσιος καί ἀπρονόητος , ὁ δέ ἐκ ὁ βουλεύω μετά πρόνοια λέγω πράσσω . τοιοῦτος γοῦν εἰμί καί ὁ παρά ὁ Σόλων · δικάζω δέ ὁ βουλή ὁ ἐν Ἄρειος πάγος φόνος καί τραῦμα καί πυρκαιά ἐκ πρόνοια καί φάρμακον ἐάν τις ἀποκτείνω δίδωμι . καί μέντοι καί παρά ὁ ῥήτωρ ὁ παλαιός πάμπολυς χρῆσις εἰμί ὁ τοιοῦτος ὄνομα τε καί ῥῆμα ἐν ὅς ὁ κατά πρόνοια ἀντιδιαιρέω ὁ ἄνευ ὁ προβουλεύω γίγνομαι , οἷος ἄκων εἰ τις πηρόω ἤ εἰ θυμόω πατάσσω , οὐ γάρ ἐκ πρόνοια γίγνομαι οὗτος φημί . εἰ δέ προβουλεύω ἐκ πολύς καί προδιασκέπτομαι ὅπως πράσσω ἔργον ποιέω , ἐκ πρόνοια ἤδη οὗτος πράσσω λέγω . κοινός οὖν οὗτος ἤδη σημαίνω παρά ὁ Ἕλλην ἐκ ὁ ὁ πρόνοια ὄνομα ἀγαθός τε καί κακός ἔργον , οὐ ὡς ἔνιοι νομίζω , ἐπί ὁ ἀγαθός μόνος εἴωθα λέγω . καί γάρ καί αὐτός οὗτος ὁ πρόβλημα , πότερος τύχη τις ὁ κατά ὁ κόσμος διοικέω ἤ πρόνοια , κατά ὁ κοινός λέγω σημαίνω , ὡς δῆλος ἐκ ὁ πρός ὁ τύχη ἀντίθεσις . ἔνιοι δέ οὐ τύχη , ἀλλά ὁ αὐτόματος ἀντιδιαιρέω ὁ πρόνοια , αὐτός σημαίνω ἑκάτερος ὁ προσηγορία . καί μέντοι καί λέγω πολλάκις ὑπό ὁ φιλόσοφος ὁ κόσμος διοικέω ὁ ὁ ἀγαθός πρόνοια , προστίθημι αὐτός ὁ ὁ ἀγαθός , διότι ὁ ὁ πρόνοια ὄνομα κοινός ἐπίσταμαι , κακός τε καί ἀγαθός . εἰ οὖν ὁ πρόνοια κατά οὗτος ὁ κοινός λέγω , δῆλος ὡς ἀπό ὁ πρίν εἰμί νοέω ὀνομάζω . ὁ αὐτός δέ καί ὁ ὁ πρόγνωσις ὄνομα γένεσις ἔχω . ὅσος γάρ αἰσθητός κατά ὁ ἑαυτοῦ ὑπάρχω φύσις ἐκ τις σημεῖον ἄν εὑρίσκω , ἔοικα οὗτος προνοέω φημί , ὡς εἰ καί πρό ὁ θεάομαι νοέω φημί . καί ἐγώ δοκέω ὁ ἀντίθετος λέγω ὁ τύχη , πρόνοια μή εἰρέω κατά ὁ κοινός σημαίνω . ὁ γάρ οὕτως λέγω πρόνοια ὁ ἀγαθός λέγω μόνος . ὁ γάρ ὁ πᾶς πρόνοια οὐ εἰμί κακός ἔργον καί διά οὗτος ὁ κατά ὁ τρεῖς χρόνος ὁ πρόγνωσις εἰμί , οὐ μόνος ὁ κατά ὁ μέλλω . μάντις δέ οὐδείς ἥσσων εἰμί θαυμαστός , ὅς ὡς εἰμί ὁ γίγνομαι λέγω , μή θεάομαι , ὁ ὁ μέλλω γίγνομαι λέγω , οὕτως δέ καί ὁ ὁ νῦν πράσσω πρίν θεάομαι λέγω οὐδείς ἥσσων ἐκεῖνος ἀγαθός εἰμί μάντις . οὗτος οὖν καί αὐτός ὁ Ἱπποκράτης ἐνδείκνυμι λέγω . προγιγνώσκω γάρ καί προλέγω , παρά ὁ νοσέω ὁ τε πάρειμι καί ὁ προγίγνομαι καί ὁ μέλλω εἰμί . ὁ αὐτός γοῦν τέχνη εἰμί καί ὁ προγίγνομαι μή θεάομαι λέγω ὡς γίγνομαι καί ὁ πάρειμι καί ὁ μέλλω εἰμί . ὁ χρεία δέ ἀλλήλων πάμπολυς διαφέρω . ὁ μέν γάρ εἰμί μέλλω ὁ πρόγνωσις χρήσιμος . ὁ δέ ἤδη γίγνομαι ἄχρηστος μέν εἰς ὁ ἄλλος · μόνος δέ ὁ δείκνυμι βούλομαι ὁ ἑαυτοῦ τέχνη ἰατρός χρήσιμος τυγχάνω εἰμί . οὗτος μέν οὖν εἰ καί μή ὁ ἰατρικός ﻿ τέχνη εἰμί ἴδιος , ὁ γοῦν ἐξήγησις εἰμί οἰκεῖος , ὁ σημαίνω ὁ ἐν ὁ σύγγραμμα ὄνομα ἐξαπλόω . ἐκ περισσός δέ ὡς πρός ὁ ἐξήγησις καί πρός ἄλλος τις χρήσιμος εἰμί , ὅσος λέγω ἔνιοι ὁ ἐξηγητής , εἰς ὁ ὁ συγγραφεύς ἦθος , ὥσπερ ἐνταῦθα ὁ μέτριος ἐπαινέω ἐν ὁ φημί , δοκέω ἐγώ ἀγαθός εἰμί . δυνατός γάρ αὐτός φημί λέγω ὁ ἰατρός ἀγαθός εἰμί πρόνοια ἐπιτηδεύω . ὁ δέ ἐνταῦθα ὁ δοκέω ἐγώ προστίθημι , καίτοι μέλλω ἀπόδειξις γράφω ὁ ἀπόφασις . ὅς δέ ὁ περί ὁ Ἡρόφιλος λέγω διορίζω ὁ πρόγνωσις ὁ πρόρρησις , οὐ μόνος ἄχρηστος εἰμί ἤ ἀνοίκειος ὁ σημαίνω , ἀλλά καί σοφιστικός καί ψευδής . καίτοι δοκέω γε διαφορά πρᾶγμα διδάσκω , οὐ σημαίνω νομοθετέω , ἁμαρτάνω ἐν αὐτός οὗτος πρῶτος , ὅτι ἀγνοέω περί σημαίνω ποιέω ὁ λόγος , οὐ περί πρᾶγμα φύσις ἰατρικός χρήσιμος · ὁ γάρ τοι γνῶσις ὁ κατά ὁ ὁ πρόγνωσις ὄνομα περιέχω λέγω μέν ὡς ὁ πολύς κατά ὁ βέβαιος , εἰμί δέ ὅτε μήν , εἰ καί λείπω τις πρός ὁ βέβαιος αὐτός , καί τότε ὡσαύτως ὀνομάζω . διόπερ ἐνίοτε καί μετά προσθήκη λέγω ὁ διηγέομαι ὁ κατά αὐτός , εἰμί ὅτε μέν ἀκριβής γνῶσις , ἐνίοτε δέ ἀσφαλής , καί ποτέ βέβαιος ἤ καί διηνεκής προσαγορεύω , ἐκ αὐτός ὁ προσθήκη ἐνδείκνυμι ὁ μή σημαίνω ὁ βέβαιος ἀεί πρός ὁ ὁ γνῶσις ὄνομα . οὕτως οὖν καί ὁ πρόγνωσις εἰμί δισσός · βέβαιος μέν , ὅτι μετά ὁ χειμών γίγνομαι ὁ ἔαρ , εἶτα ἑξῆς θέρος , εἶτα φθινόπωρον , οὐ βέβαιος δέ ἐν ὅς ὁ Ἄρατος γράφω ἐπί ὁ σελήνη · εἰ δέ ἄν ἕ κέρας ὁ μετήορος εὖ ἐπινεύω , Δεύς δέχομαι βορέας , ὅτε δέ ὕπτιος εἰμί , νότος . ὡς ὁ πολύς μέν γάρ οὕτως ἀποβαίνω τηρέω , γίγνομαι γε μήν εἰμί ὅτε καί οὐ οὕτως . ὁ δέ περί ὁ Ἡρόφιλος ἡγέομαι ὁ μέν πρόγνωσις ὁ βέβαιος ἔχω , ὁ πρόρρησις δέ οὐκέτι . πολύς γάρ ὁ προλέγω οὐ γίγνομαι φημί , ὥσπερ δύναμαι τις προλέγω ἄνευ ὁ προγιγνώσκω ἤ ἄλλος τις ὁ διά ὁ φωνή ἑρμηνεύω , ὅς τις μή ὁ κατά ὁ ψυχή γιγνώσκω . εἰ δέ οὐ γιγνώσκω ἐθέλω ὀνομάζω αὐτός , πάντως γε δοξάζω λέγω , ὡς προηγέομαι κατά ὁ ψυχή ὁ προλέγω , εἰ καί μή πρόγνωσις , ἀλλά προδοκέω . οὐ μήν ὀνομάζω γε προδοκέω ὁ Ἕλλην , ὥσπερ οὐδέ ὁ περί ὁ Ἡρόφιλος αὐτός , καίτοι πολύς βαρβαρίζω . ἤ νομοθετήω οὖν λέγω τις προδοκέω ἕτερος τις ὁ πρόγνωσις ἅμα ὁ καί ὁ ἄνθρωπος πείθω παραδέχομαι ὁ νομοθεσία αὐτός , ἤ οὗτος πράσσω μή δύναμαι ὁ σημαίνω ὁ ὄνομα ὡς ἐθίζω νοέω . ἐθίζω δέ καί ὁ ὡς ὁ πολύς περί ὁ μέλλω εἰμί ἐλπίς καί ὁ ἀσφαλής καλέω πρόγνωσις . ἀγαθός δέ ἰατρός εἰμί ἔργον οὐ ὁ τοιοῦτος ζητέω , ἀλλά ὅπως ἄν ὁ προλέγω ὁ συμβαίνω ὁ κάμνω πλειστάκις μέν ἐπιτυγχάνω , ὀλιγάκις δέ ἀποτυγχάνω . φωνή μέν γάρ εἷς εἰμί ὁ ὡς ἐπί ὁ πολύς , πάμπολυς δέ ὁ πρᾶγμα ὑπάρχω διαφορά κατά ὁ μάλα τε καί ἥσσων . εἰ γοῦν τις ἐν εἴκοσι πρόρρησις ἅπαξ ἀποτυγχάνω , ὁ μέν διηνεκής ἀφαμαρτάνω , ἀγαθός δέ εἰμί ὁ δίς ἀποτυγχάνω ἐκεῖνος ὁ τρίς , ὥσπερ γε πάλιν ἐκεῖνος ὁ τετράκις , καίτοι γε πᾶς κοινός ἔχω ὁ τυγχάνω ὡς ὁ πολύς . ὁ μέν δή τοιοῦτος διδασκαλία ἐκ ὅς ἄν τις ὁρμάω ἕτερος μάλα ἐπιτυγχάνω προσίημι δέω , ὁ δέ ἐν ὁ σημαίνω περιεργία ἀποτρέπω τε καί φεύγω , ὅς Πρόδικος , ὁ τηλικοῦτος σοφιστής ἀσπάζομαι , ἐπάγω ὁ παιδεύω γίγνομαι καί σκώπτω συνεχής ὑπό ὁ παρά ὁ Πλάτων Σωκράτης , καίτοι γε ἄλλος ἐπαινέω · ἴσως δέ κακός ποιέω ὁ ἀρχή μνημονεύω ὁ περί ὁ Ἡρόφιλος , ἀγαθός γάρ εἰμί δηλόω ἀληθής ὅτι ταχύς ὁ σπεύδω ἐπί ὁ ὁ τέχνη ἔργον καί μή κατατρίβω αὐτός δισσός , εἷς μέν χρόνος διδάσκω ὁ λῆρος ὁ σοφιστής , ἕτερος δέ ἐξελέγχω . καλός οὖν ἐγώ δοκέω ﻿ διά ὅδε ὁ ὑπόμνημα αὐτός ὁ χρήσιμος μόνος διέρχομαι , ἐξετάζω δέ αὖθις ἐπί σχολή πολύς ἐν ἕτερος πραγματεία καί διασκοπέω περί ὁ ὑπό Ἡρόφιλος πρός ὁ προγνωστικός Ἱπποκράτης ἀντερῶ . ὁπόσος τε παραλείπω ὁ ἀσθενέω ἐκδιηγέομαι πιστεύω ἄν μάλα γιγνώσκω ὁ ὁ νοσέω πρᾶγμα . δέω ὁ ἐξηγέομαι τις ὁ τοιοῦτος ἐπιχειρέω ἔργον πρότερος ἐπιδείκνυμι αὐτός τολμάω οὕτως γράφω . ἑτοῖμος γάρ ὅς βούλομαι τις γράφω , δύσκολος δέ δείκνυμι τοιοῦτος θεωρία , ἐκ ὅς ἐπιτυγχάνω , πολύς παρά ὁ κάμνω λέγω , οὐ ὁ μέλλω εἰμί μόνος , ἀλλά καί ὁ προγίγνομαι , ὅς αὐτός οὐ παραγίγνομαι , καί ὁ νῦν εἰμί περί ὁ κάμνω , ὅς μήτε ἀκούω παρά αὐτός μηδέπω μήτε οἶδα αὐτός , ὥσπερ καί ἐγώ ἐν ὄις λέγω , ἔοικα ἄν εἰμί πιστός ὁ ἔργον αὐτός προαποδείκνυμι ὁ ὁ θεωρία ἀληθής . ὅπως δέ μή δίς ἀναγκάζω περί ὁ αὐτός γράφω ἐν τε ὁ ὁ προοίμιον νῦν ἐξήγησις καί μετά οὗτος ἐν ὁ ὁ κατά μέρος ἀγαθός εἰμί ἐγώ δοκέω φυλάσσω ἅπας ὁ τοιοῦτος ὁ μέλλω ἐγώ γίγνομαι ὁ κατά ὅδε ὁ βιβλίον ἰατρικός ῥῆσις ἐξήγησις , καί μάλα ὅστις μηδέ ποιέω τις αὐτός ὁ ἐξηγέομαι ὁ βιβλίον ἀναγκαῖος ὑπάρχω . ὅς γάρ ἀξιόω ὁ ἰατρός ἀσκέω ὁ Ἱπποκράτης , ὅσος ἐπί οὗτος παραλείπω μή δείκνυμι ὅπως χρή ὁ προγίγνομαι ἤ πάρειμι μέν , οὐ γιγνώσκω δέ διά αἴσθησις ἐγώ ὁ πρόγνωσις ποιέω . ἅμα δέ καί εἰ τις θεῖος ἔνειμι ἐν ὁ νόσος , καί οὗτος ὁ πρόνοια ἐκμανθάνω , τίς ποτέ εἰμί ὁ θεῖος , ὅς κελεύω ποιέω ὁ πρόγνωσις διαφωνέω ὁ ἐξηγέομαι ὁ βιβλίον . ἔνιοι μέν γάρ οἴομαι διά θεός τις ὀργή γίγνομαι ὁ ἄνθρωπος νόσημα καί λέγω γε μαρτυρία ὁ δόξα οὗτος παρά ὁ γράφω ὁ καλέω ἱστορία ἄνευ λόγος , μηκέτι ἐπιδείκνυμι , εἰ ὁ δόξα οὗτος μετέχω ὁ Ἱπποκράτης , ὅς εἰμί ἔργον ἀγαθός ἐξηγητής . οὐ γάρ ἁπλῶς πρόκειμαι λέγω ἐν ὁ ἐξήγησις ὅς τις περ ἄν ἐγώ ἀληθής εἰμί δοκέω , ἀλλά ὁ κατά ὁ ὁ συγγραφεύς γνώμη , ἐάν ψευδής εἰμί . φαίνω γοῦν ὁ Ἱπποκράτης οὐδέ κατά εἷς ὁ ἑαυτοῦ σύγγραμμα εἰς θεός ποτέ ἀναφέρω αἰτία νόσημα , ὅς γε καί ὁ βλητός καλέω , ὅς ἀπό τις ὁρμάω οὕτως ὀνομάζω ὁ παλαιός , διέρχομαι ἐν ὁ περί δίαιτα ὀξύς . οὗτος μέν οὖν ὁ σύγγραμμα ὁ ὁμολογέω γνήσιος εἰμί · ἐν δέ ὁ περί ἱερός νόσος καί πολύς γράφω πρός ἔλεγχος ὁ οἴομαι ὑπό θεός γίγνομαι ὁ νόσημα . μήτε οὖν οἴομαι ὁ ἐπιληψία θεῖος εἰμί νόσημα μηδέ ὁ ἔρως · καί γάρ καί οὗτος τις ὑπολαμβάνω ἀληθής μέν γράφω ἱστορία , ὡς Ἐρασίστρατος φωράω , διά ἔρως ὁ ὁ βασιλεύς ἀρρωστέω υἱός , θεῖος δέ οὐ διδάσκω οὔτε ὑπό Ἐρασίστρατος καλέω οὔτε ὑπό Ἱπποκράτης οὔτε ὑπό ἄλλος τις ἰατρός ὁ ἔρως · ὁ δέ ἤτοι καταλεπτύνω ἤ ἀχροέω ἤ ἀγρυπνέω ἤ καί πυρέσσω ἐπί πρόφασις ἐρωτικός ἐν ἐκεῖνος ὁ λόγος ὁ κεφάλαιος περιλαμβάνω ὁ παλαιός , καθό περί ὁ προκατάρχομαι αἴτιος διεξέρχομαι . πολύς γάρ εἰμί ἐν οὗτος γένος , εἷς ἐκ αὐτός εἰμί καί ὁ λύπη . λυπέω δέ ὁ μέν ἀποθνῄσκω τέκνον ἤ οἰκεῖος ἤ συγγενής ἤ φίλος , ὁ δέ προσδοκάω ἑαυτοῦ ἤ μόνος πάσχω ἤ καί ὁ πατρίς πᾶς ἀνάστατος εἰμί , λυπέω δέ καί ὁ φιλοχρήματος χρῆμα στερέω καί ὁ φιλότιμος τιμή καί ὁ ἄλλος ὡς ἕκαστος . ἐκ οὗτος οὖν εἰμί καί ὁ διά ἔρως λυπέω θεῖος οὐδείς πάσχω , ἀλλά ἀνθρώπινος πάθος , εἰ μή ἄρα τις οὕτως πείθω ὁ μυθολογέω , ὡς νομίζω ὑπό δαίμων τις μικρός καί νεογενής λαμπάς ἔχω καίω εἰς οὗτος ἄγω ὁ πάθος ἔνιοι ὁ ἄνθρωπος . ὁ δέ ὁ ὁ κρίσιμος γένος ἡμέρα λέγω εἰμί θεῖος ἑαυτοῦ τις πάθος ὁμολογέω , οὐ μήν Ἱπποκράτης γε ὁ γνώμη δείκνυμι , οὔτε γάρ ἁπλῶς ὅσος ἄγνωστος ἤ παράλογος ἔχω ὁ αἰτία , θεῖος προσαγορεύω , ἀλλά εἴπερ ἄρα θαυμαστός μόνος . οὔτε Ἱπποκράτης ἀγνοέω ὁ αἰτία ὁ κρίνω ἡμέρα , ὡς ἐν ὁ περί κρίσιμος ἡμέρα ὑπό ἐγώ ἐπιδείκνυμι . ὅς οὖν λέγω ἔμπροσθεν ὡς οὐ χρή μνημονεύω ἐν ὅδε ὁ ὑπόμνημα ὁ μοχθηρός λέγω ἅπας , ἀλλά ὅσος πιθανός τις ἔχω · διό καί ὁ κακός ὑπό Ἡρόφιλος γράφω πρός ὁ Ἱπποκράτης πρόγνωσις ἀναβάλλω ἐπισκοπέω · οὗτος καί νῦν καί κατά ὅλος ὁ ἐφεξῆς λόγος αὐτός τε ποιέω καί ὁ ἐντυγχάνω ἀξιόω πράσσω , ὡς μή μέμφομαι ἐγώ παραλείπω πολύς ὁ ὁ ἐξηγητής λέγω μοχθηρός . εἰ δέ ἐπιμελής ἀναγιγνώσκω ὁ πρός ἐγώ λέγω , δύναμαι καί κατά ἑαυτοῦ ἐκεῖνος δοκιμάζω . ἐάω οὖν ἤδη ὁ ληρέω ὑπέρ ὁ θεῖος πειράω αὐτός κατά ὁ Ἱπποκράτης γνώμη εὑρίσκω ὁ λέγω . ὅτι μέν οὖν εἷς τις ὁ κατά ὁ ἰατρικός τέχνη εἰμί χρή ὁ θεῖος οὗτος καί μή μόνος ἐπαινέω ὁ γνῶσις αὐτός πρός Ἱπποκράτης , ἀλλά καί δείκνυμι , πρόδηλος πᾶς . ληρώδης γάρ ἄν εἰμί συγγραφεύς ἐπαινέω πρᾶγμα γνῶσις , ὅς μηδέ ὅλος διδάσκω , ὥστε ὁ ὑπό Ἱπποκράτης γράφω εἷς τις καί ὁ ὁ θεῖος πρόγνωσις ﻿ εἰμί χρή . λέγω οὖν ἤδη θαρσέω οὐ ἄλλος τις ε͂τ εἰμί παρά ὁ ὁ περιέχω ἐγώ ἀήρ κατάστασις , ὑπέρ ὅς ἐν ἀφορισμός οὕτως γράφω · ἐάν μέν ὁ χειμών αὐχμηρός τε καί βόρειος γίγνομαι , ὁ δέ ἔαρ ἔπομβρος καί νότιος , ἀνάγκη ὁ θέρος ὁ πυρετός ὀξύς καί ὀφθαλμία καί δυσεντερία γίγνομαι , μάλα ὁ γυνή καί ὁ ὑγρός ἔχω ὁ φύσις . οὗτος καί ὁ οὗτος ἐφεξῆς γράφω πρόγνωσις εἰμί ὁ ἐκ ὁ ὁ περιέχω αἰτία ἐν ἐγώ γίγνομαι , ὑπέρ ὅς ἐν μέν ὁ ἀφορισμός ἐν κεφάλαιος βραχύς διδάσκω , ἐν δέ ὁ ὁ ἐπιδημία βιβλίον ἐπί πολύς διέρχομαι , ἐν μέντοι ὁ προγνωστικός ὅδε παραλείπω , καίτοι οὗτος ὁ θεωρία ὄνιον . ἀγαθός οὖν εἰμί ζητέω ὁ αἰτία ὁ παραλείπω ὁ περί θεῖος λέγω ὁ ψευδής ἐξηγέομαι . δοκέω δέ ἐγώ διά μέγεθος ὁ πραγματεία μή προστίθημι ὅδε ὁ βιβλίον ὁ περί ὁ ἐπιδήμιος νόσημα διδασκαλία . συντελέω οὖν αὐτός κατά ὁ τελευτή γράφω οὗτος , χρή δέ καί ὁ φορά ὁ νόσημα ἀεί ὁ ἐπιδημέω ταχύς ἐνθυμέομαι καί μή λανθάνω ὁ ὥρα ὁ κατάστασις . ὅτι μέν οὖν χρή γιγνώσκω ὁ ἰατρός , εἴπερ τις καί ἄλλος ὁ εἰς ὁ πρόγνωσις διαφέρω , οὕτως καί ὁ περί ὁ ὁ ἐπιδήμιος νόσημα γένεσις δηλόω , ἴδιος δέ αὐτός ἀνατίθημι διδασκαλία , ἐν ἀφορισμός μέν , ὡς λέγω , διά βραχύς κεφάλαιος διδάσκω , ἐν δέ ὁ ὁ ἐπιδημία ἐπί πολύς ἐξεργάζομαι , ὅθεν ἔοικα ἔνιοι ὁ ἐξηγητής ἐφεξῆς ὅδε ὁ βιβλίον ὁ ὁ ἐπιδημία ἐξηγέομαι καί ἐγώ οὕτως ποιέω .