galenus.in-hippocratis-prognosticum-commentaria-iii 2.65
Ὑποσκέπτεσθαι δὲ χρὴ καὶ τὰ τοιαῦτα ᾧδε , ἢν ὅ τε πυρετὸς ἔχῃ καὶ ἡ ὀδύνη μὴ πεπαυμένη ᾖ καὶ τὸ πτύελον μὴ ἐκχωρέῃ κατὰ λόγον μηδὲ χολώδεες αἱ τῆς κοιλίης διαχωρήσιες μηδὲ εὔλυτοί τε καὶ ἄκρητοι γίνωνται καὶ μηδὲ τὸ οὖρον κάρτα πουλύ τε καὶ παχὺ καὶ πολλὴν ὑπόστασιν ἔχον . ὑπηρετεῖται δὲ περιεστηκῶς ὑπὸ τῶν λοιπῶν πάντων τῶν περιεστηκότων σημείων , τουτέοισι χρὴ τὰς τοιαύτας ἀποστάσιας ἐλπίζειν ἔσεσθαι . Τὰς προειρημένας ἀποστάσεις ὅπως ἄν τις προγινώσκοι διδάσκει διχῆ τεμὼν τὸν λόγον . ὡς τὸ μὲν πρῶτον αὐτοῦ μέρος εἶναι διδασκαλίαν τοῦ γενήσεσθαι τὴν ἀπόστασιν , τὸ δὲ δεύτερον διορίζεσθαι , πότερον ἄνωθεν τοῦ θώρακος εἰς τοὺς ὑπὸ τοῖς ὠσὶν ἀδένας ἢ κάτω τῶν φρενῶν . ἀρξόμεθα οὖν καὶ ἡμεῖς ἀπὸ τοῦ προτέρου μέρους , ἐν ᾧ κεφάλαιόν ἐστι δύσπεπτον · μὲν εἶναι τὸ νόσημα , μὴ μέντοι θανατῶδες . οὔτε γὰρ ἐὰν εὔπεπτον ᾖ , δι’ ἀποστάσεως , ἀλλ’ ἤτοι δι’ ἐκκρίσεως ἢ κατὰ βραχὺ λυθήσεται πεπανθέν . οὔτε ἂν ὀλέθριον ὑπάρχῃ , γενήσεταί τις ἀπόστασις ἀγαθή . μέσον οὖν . αὐτὸ χρὴ τῶν τε ἐπιεικῶν εἶναι καὶ τῶν ὀλεθρίων . ὅθεν εἰκότως ὁ Ἱπποκράτης ἔνια μὲν αὐτῶν τῶν γνωρισμάτων ἔγραψεν ἐκ τῶν κακῶν σημείων , ἔνια δὲ ἐκ τῶν ἀγαθῶν , ἃ κατὰ μέρος ἤδη σοι δίειμι , τὴν ἀρχὴν ἀπὸ τοῦ πρώτου ποιησάμενος , ὑπὲρ οὖ πρώτου κατὰ λέξιν οὕτω φησίν · ἢν ὁ πυρετὸς ἔχῃ , τουτέστι κατείληφε τὸν ἄνθρωπον , ὡς εἰς ἀπυρεξίαν μηδέποτε ἀφικνεῖσθαι καὶ ἡ ὀδύνη μὴ πεπαυμένη ᾖ · παυσαμένης γὰρ αὐτῆς οὐκ ἀποστάσεώς ἐστι χρεία τις ἔτι πρὸς τὴν λύσιν , ὡς ἐπιεικοῦς τοῦ νοσήματος ὄντος . καὶ τὸ πτύελον , φησὶ , μὴ ἐγχωρέῃ κατὰ λόγον , οὐδὲ γὰρ ὅλως ἀποστάσεως δεηθήσεται τὸ νόσημα διὰ τῶν πτυσμάτων ἀεὶ ἐκκαθαιρόμενον , εἶτ’ ἐφεξῆς μηδὲ χολώδεες αἱ τῆς κοιλίης διαχωρήσιες . εἴρηται γάρ σοι καὶ πρόσθεν ὡς ἐν τοῖς χολώδεσι νοσήμασιν αἱ ἀποστάσιες οὐ γίνονται . χρὴ γὰρ ὠμὴν καὶ παχεῖαν εἶναι τὴν τῶν χυμῶν ὕλην , ἵν’ εἴς τε χρόνον πλείονα ἐκπέσῃ τὸ νόσημα καὶ μὴ δι’ ἐκκρίσεως , ἀλλ’ ἤτοι δι’ ἀποστάσεως ἢ μόνης πέψεως ἰαθῇ . τὸ δὲ ἐφεξῆς τῷδε τινὲς μὲν οὕτω γράφουσι · μηδ’ εὔλυτοι καὶ ἄκρητοι γίνωνται , ὥσπερ ἔφη , μηδὲ χολώδεες αἱ τῆς κοιλίης διαχωρήσιες , οὕτω μηδὲ εὔλυτοι καὶ ἄκρητοι γίνωνται , τοῦ μὲν ἀκρήτου πρὸς τὰς ἀμίκτους τῶν ἄλλων χυμῶν τινι ἀναφερομένου διὰ τὸ μίαν ἔχειν αὐτὰς ποιότητα τὴν τῶν χολωδῶν , τοῦ δὲ μηδ’ εὔλυτοι πρὸς τὸ πλῆθος τῶν ἐκκρίσεων , ὡς εἴτε καὶ χολώδεις εἶεν καὶ εὔλυτοι δι’ ἐκκρίσεως μᾶλλον ἢ δι’ ἀποστάσεως ἐσομένης τῆς κρίσεως . ἔνιοι δὲ ἐναντίως γράφουσι τὴν λέξιν ᾧδε · μηδὲ χολώδεες αἱ τῆς κοιλίης διαχωρήσιες εὔλυτοι δὲ καὶ ἄκρητοι γίνωνται · εὐλύτους μὲν εἶναι βουλόμενοι τὰς συμμέτρως ὑπερχομένας , ἀκρήτους δὲ τὰς ὑδατώδεις καὶ ἀμίκτους . ἐῤῥέθη γὰρ ἔμπροσθεν ὡς τὸ ἄκρητον ἐπὶ τῆς ἀμίκτου λέγεται ποιότητος . ἀποφήσας οὖν ὁ Ἱπποκράτης , φασὶ , τὰς χολώδεις διαχωρήσεις ἐπὶ τῶν ἀκράτων , ὅπερ ἐστὶν ἀμίκτους καὶ οἷον ἄκρας κατὰ μίαν ποιότητα , δῆλός ἐστι τὰς ὑδατώδεις λέγων , αἵπερ ἄπεπτοί εἰσι καὶ διὰ τοῦτο χρόνου δέονται πρὸς τὴν πέψιν , ἐν ᾧ καὶ αἱ ἀποστάσεις γίνονται . τὰ μὲν γὰρ ὀξέα δι’ ἐκκρίσεων μᾶλλον εἴωθε κρίνεσθαι , τὰ δὲ χρονίζοντα δι’ ἀποστάσεως . ἀλλὰ περὶ μὲν τῆς ἐν ταῖς εἰρημέναις γραφαῖς διαφορᾶς ἔνεστί σοι καὶ αὖθις ἐπισκέψασθαι κατὰ πολλὴν σχολήν . ἐν δὲ τῷ παρόντι τὴν ὅλην τοῦ λόγου σύνοψιν , ὡς εἰς τὰ τῆς τέχνης ἔργα λαβεῖν ἐξ αὐτῆς τὸ χρησιμώτατον , ἐγώ σοι δίειμι . πρόκειται μὲν οὖν αὐτῷ τεκμήρασθαί τι περὶ τῶν εἰς ἀπόστασιν ὁρμησάντων νοσημάτων . εἶναι δὲ ταῦτα χρὴ πάντως μὲν ἐξ ὠμῶν καὶ παχέων χυμῶν , οὐ μὴν ὀλεθρίων γε . τὰ γὰρ τοιαῦτα χρονίζοντα ποιεῖσθαι δεῖ τὰς ἀποστάσεις , εἴ γε μὴ κατὰ σύμπεψιν , οὕτω γὰρ ὀνομάζειν ἔθος ἐστὶ τοῖς ὑφ’ Ἱπποκράτους ἡ λύσις αὐτῶν γενέσθαι φθάσει . γνώρισμα δέ σοι τῆς πέψεως ἔσται τὸ οὖρον αὐτό τε πολὺ γινόμενον , ὑπόστασίν τε πολλὴν ἔχον . ᾧ δ’ ὑπόστασίς ἐστι πολλὴ , τοῦτο πάντως ἐστὶ καὶ αὐτὸ παχύτερον τοῦ κατὰ φύσιν . εἰκότως οὖν ἐγένετο διττὴ γραφὴ κατὰ λέξιν , ἐνίων μὲν οὕτω γραψάντων , μηδ’ οὖρον πολύ τε καὶ παχὺ καὶ ὑπόστασιν ἔχον πολλὴν , ἐνίων δὲ μηδ’ οὖρον πολὺ κάρτα καὶ ὑπόστασιν πολλὴν ἔχον .
Lemmas: ὑποσκέπτομαι δέ χρή καί ὁ τοιοῦτος ὧδε , ἐάν ὁ τε πυρετός ἔχω καί ὁ ὀδύνη μή παύω εἰμί καί ὁ πτύελον μή ἐκχωρέω κατά λόγος μηδέ χολώδης ὁ ὁ κοιλία διαχώρησις μηδέ εὔλυτος τε καί ἄκρατος γίγνομαι καί μηδέ ὁ οὖρος κάρτα πολύς τε καί παχύς καί πολύς ὑπόστασις ἔχω . ὑπηρετέω δέ περιεστηκός ὑπό ὁ λοιπός πᾶς ὁ περιίστημι σημεῖον , οὗτος χρή ὁ τοιοῦτος ἀπόστασις ἐλπίζω εἰμί . ὁ προλέγω ἀπόστασις ὅπως ἄν τις προγιγνώσκω διδάσκω διχῆ τέμνω ὁ λόγος . ὡς ὁ μέν πρῶτος αὐτός μέρος εἰμί διδασκαλία ὁ γίγνομαι ὁ ἀπόστασις , ὁ δέ δεύτερος διορίζω , πότερος ἄνωθεν ὁ θώραξ εἰς ὁ ὑπό ὁ οὖς ἀδήν ἤ κάτω ὁ φρήν . ἄρχω οὖν καί ἐγώ ἀπό ὁ πρότερος μέρος , ἐν ὅς κεφάλαιος εἰμί δύσπεπτος · μέν εἰμί ὁ νόσημα , μή μέντοι θανατώδης . οὔτε γάρ ἐάν εὔπεπτος εἰμί , διά ἀπόστασις , ἀλλά ἤτοι διά ἔκκρισις ἤ κατά βραχύς λύω πεπαίνω . οὔτε ἐάν ὀλέθριος ὑπάρχω , γίγνομαι τις ἀπόστασις ἀγαθός . μέσος οὖν . αὐτός χρή ὁ τε ἐπιεικής εἰμί καί ὁ ὀλέθριος . ὅθεν ἔοικα ὁ Ἱπποκράτης ἔνιοι μέν αὐτός ὁ γνώρισμα γράφω ἐκ ὁ κακός σημεῖον , ἔνιοι δέ ἐκ ὁ ἀγαθός , ὅς κατά μέρος ἤδη σύ διέρχομαι , ὁ ἀρχή ἀπό ὁ πρῶτος ποιέω , ὑπέρ ὅς πρῶτος κατά λέξις οὕτως φημί · ἐάν ὁ πυρετός ἔχω , τουτέστι καταλαμβάνω ὁ ἄνθρωπος , ὡς εἰς ἀπυρεξία μηδέποτε ἀφικνέομαι καί ὁ ὀδύνη μή παύω εἰμί · παύω γάρ αὐτός οὐ ἀπόστασις εἰμί χρεία τις ἔτι πρός ὁ λύσις , ὡς ἐπιεικής ὁ νόσημα εἰμί . καί ὁ πτύελον , φημί , μή ἐγχωρέω κατά λόγος , οὐδέ γάρ ὅλος ἀπόστασις δέω ὁ νόσημα διά ὁ πτύσμα ἀεί ἐκκαθαίρω , εἶτα ἐφεξῆς μηδέ χολώδης ὁ ὁ κοιλία διαχώρησις . λέγω γάρ σύ καί πρόσθεν ὡς ἐν ὁ χολώδης νόσημα ὁ ἀπόστασις οὐ γίγνομαι . χρή γάρ ὠμός καί παχύς εἰμί ὁ ὁ χυμός ὕλη , ἵνα εἰς τε χρόνος πολύς ἐκπίπτω ὁ νόσημα καί μή διά ἔκκρισις , ἀλλά ἤτοι διά ἀπόστασις ἤ μόνος πέψις ἰάομαι . ὁ δέ ἐφεξῆς ὅδε τις μέν οὕτως γράφω · μηδέ εὔλυτος καί ἄκρατος γίγνομαι , ὥσπερ φημί , μηδέ χολώδης ὁ ὁ κοιλία διαχώρησις , οὕτως μηδέ εὔλυτος καί ἄκρατος γίγνομαι , ὁ μέν ἄκρατος πρός ὁ ἄμικτος ὁ ἄλλος χυμός τις ἀναφέρω διά ὁ εἷς ἔχω αὐτός ποιότης ὁ ὁ χολώδης , ὁ δέ μηδέ εὔλυτος πρός ὁ πλῆθος ὁ ἔκκρισις , ὡς εἴτε καί χολώδης εἰμί καί εὔλυτος διά ἔκκρισις μάλα ἤ διά ἀπόστασις εἰμί ὁ κρίσις . ἔνιοι δέ ἐναντίος γράφω ὁ λέξις ὧδε · μηδέ χολώδης ὁ ὁ κοιλία διαχώρησις εὔλυτος δέ καί ἄκρατος γίγνομαι · εὔλυτος μέν εἰμί βούλομαι ὁ σύμμετρος ὑπέρχομαι , ἄκρατος δέ ὁ ὑδατώδης καί ἄμικτος . λέγω γάρ ἔμπροσθεν ὡς ὁ ἄκρατος ἐπί ὁ ἄμικτος λέγω ποιότης . ἀπόφημι οὖν ὁ Ἱπποκράτης , φημί , ὁ χολώδης διαχώρησις ἐπί ὁ ἄκρατος , ὅς εἰμί ἄμικτος καί οἷος ἄκρος κατά εἷς ποιότης , δῆλος εἰμί ὁ ὑδατώδης λέγω , ὅς ἄπεπτος εἰμί καί διά οὗτος χρόνος δέω πρός ὁ πέψις , ἐν ὅς καί ὁ ἀπόστασις γίγνομαι . ὁ μέν γάρ ὀξύς διά ἔκκρισις μάλα εἴωθα κρίνω , ὁ δέ χρονίζω διά ἀπόστασις . ἀλλά περί μέν ὁ ἐν ὁ λέγω γραφή διαφορά ἔνειμι σύ καί αὖθις ἐπισκοπέω κατά πολύς σχολή . ἐν δέ ὁ πάρειμι ὁ ὅλος ὁ λόγος σύνοψις , ὡς εἰς ὁ ὁ τέχνη ἔργον λαμβάνω ἐκ αὐτός ὁ χρήσιμος , ἐγώ σύ διέρχομαι . πρόκειμαι μέν οὖν αὐτός τεκμαίρομαι τις περί ὁ εἰς ἀπόστασις ὁρμάω νόσημα . εἰμί δέ οὗτος χρή πάντως μέν ἐκ ὠμός καί παχύς χυμός , οὐ μήν ὀλέθριος γε . ὁ γάρ τοιοῦτος χρονίζω ποιέω δέω ὁ ἀπόστασις , εἰ γε μή κατά σύμπεψις , οὕτως γάρ ὀνομάζω ἔθος εἰμί ὁ ὑπό Ἱπποκράτης ὁ λύσις αὐτός γίγνομαι φθάνω . γνώρισμα δέ σύ ὁ πέψις εἰμί ὁ οὖρος αὐτός τε πολύς γίγνομαι , ὑπόστασις τε πολύς ἔχω . ὅς δέ ὑπόστασις εἰμί πολύς , οὗτος πάντως εἰμί καί αὐτός παχύς ὁ κατά φύσις . ἔοικα οὖν γίγνομαι δισσός γραφή κατά λέξις , ἔνιοι μέν οὕτως γράφω , μηδέ οὖρος πολύς τε καί παχύς καί ὑπόστασις ἔχω πολύς , ἔνιοι δέ μηδέ οὖρος πολύς κάρτα καί ὑπόστασις πολύς ἔχω .