galenus.in-hippocratis-prognosticum-commentaria-iii 2.47
Κακὸν δὲ καὶ χλωρὸν ἐὸν κάρτα καὶ ἀφρῶδες . Εἴρηται πολλάκις ὅτι τὸ χλωρὸν ἐπί τε τοῦ ὠχροῦ λέγειν εἴωθε καὶ τοῦ καλουμένου πρός τινων ἰώδους . ὁπότερον δ’ αὐτῶν ἄκρως ᾖ τοιοῦτον , ὅτι χαλεπόν ἐστιν οὐδὲν ἔτι δέομαι λέγειν , εἰρηκὼς ἤδη περὶ πάντων τῶν ἀκράτων χυμῶν . πλὴν γὰρ τοῦ αἵματος , ὅστις ἂν ἄκρατος ᾖ , μοχθηρὰν ἐνδείκνυται διάθεσιν , ἐπὶ θερμότητι φλογώδει τὴν γένεσιν ἔχων , ὁ μὲν ξανθὸς ἐξοπτωμένης αὐτῆς τῆς ὀῤῥώδους ὑγρότητος , ἦς ἐπιμιγνυμένης ὠχρὸς ἐφαίνετο , ὁ δ’ ἰώδης ἐξ ὑπεροπτήσεως ταύτης . ὁ δὲ μέλας ἤτοι τῆς αὐτῆς ὑπεροπτηθείσης , ἥπερ δὴ κακίστη τε καὶ διαβρωτικωτάτη γίγνεται μέλαινα χολὴ ἢ τοῦ παχέος αἵματος ὁμοίως ξηρανθέντος ἢ λόγῳ νεκρώσεώς τε καὶ ψύξεως . ταῦτ’ οὖν χρὴ μεμνημένον σε μὴ πολλάκις ἀξιοῦν ἀκούειν ὑπὲρ τῶν αὐτῶν τὰ αὐτά . τό γε μὴν ἀφρῶδες πτύελον , εἴρηται γὰρ καὶ τοῦτ’ ἐπὶ τέλει τῆς ῥήσεως , ἐκ φλεγματικῆς τε ἅμα καὶ ἀερώδους οὐσίας ἐστὶ συμμιγές . ἐκ τούτων γὰρ καὶ ἡ γένεσίς ἐστιν ἀφρῷ παντὶ , κατὰ μὲν τὴν θάλατταν ὑπὸ βιαίας ἀνέμων ἐμπτώσεως εἰς πολλὰ καὶ μικρὰ μόρια θραυομένου τοῦ ὕδατος , ἐπὶ δὲ τῶν ἑψομένων διὰ τὸ πλῆθος τῆς θερμασίας . κοινὸν δ’ ἐν ἀμφοῖν ἐστι γένεσις πομφολύγων πολλῶν τε καὶ μικρῶν . γίνονται δ’ αὗται δύσλυτοι , μάλιστα μὲν ἀμφοῖν συνελθόντων , ἀέρος τε θολεροῦ καὶ ὁμιχλώδους ὑγρότητος , γλίσχρον ἐχούσης τι καὶ παχύ . τὸ γὰρ λεπτὸν ὑγρὸν οἶόν πέρ ἐστι τὸ ἀκριβῶς ὕδωρ , ὅταν ἀέρα περιλάβῃ καθαρὸν , οὐ στέγει μέχρι πλείονος , ἀλλ’ αὐτίκα ῥαγεισῶν τῶν πομφολύγων εἰς τὴν ἑαυτοῦ χώραν ἀναθεῖν ἐπιτρέπει · διὰ τοῦτο καὶ κατὰ τὴν θάλατταν ἀφρὸς ἐν τάχει λύεται . τὸ δὲ παχὺ καὶ γλίσχρον ὑγρὸν , ὅταν , ὡς εἴρηται , θολερὰν καὶ ὁμιχλώδη τινὰ οὐσίαν ἔνδον ἑαυτοῦ κατακλείσῃ , μέχρι πλείστου κατέχει , μήτ’ ἐκείνης ἐπειγομένης ἄνω , καθάπερ καὶ ὁ καθαρὸς ἀὴρ , αὐτό τε δύσρηκτον ὑπάρχον . ὥσπερ γὰρ ἡ γένεσις ταῖς πομφόλυξιν ἐξ ὑγρᾶς οὐσίας γίνεται , κατακλειούσης ἔνδον ἑαυτῆς ἀέρα , κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον ἡ λύσις αὐταῖς ἐν τῷ ῥαγῆναι τὴν ὑγρὰν οὐσίαν ἐστί . ῥήγνυται μὲν οὖν ῥᾳδίως ὑπὸ τῆς ἄνω φορᾶς τοῦ λεπτοῦ πνεύματος , οὐ ῥήγνυται δὲ , ὅταν μήτε λεπτὸν ᾖ μήτ’ ἄνω φέρηται . τοιοῦτον δ’ ἐστὶ τὸ ὁμιχλῶδες , οὔτε ἀναθέον εἰς ὕψος οὔτε λεπτὸν ὂν , ἀλλ’ ἱκανῶς ὑγρὸν , ὡς βαστάζειν δύνασθαι τὸ περιταθὲν ὑγρὸν ἐν αὐτῷ . διὰ τοῦτ’ οὖν οὐδ’ ὅταν ὕδωρ ἕψηται δύσλυτος γίνεται πομφόλυξ , ἀλλ’ ἐπειδὰν ᾖ παχὺς ἢ λιπαρὸς ὁ χυμὸς , ἐξ οὖ τό τε γεννώμενον πνεῦμα φυσῶδές τε καὶ ἀτμῶδές ἐστι , τό τ’ ἐπιπολῆς τοῦ λέβητος ὑγρὸν ἐλαιῶδές τε καὶ λιπαρὸν καὶ γλίσχρον . οὕτως οὖν ἀναγκαῖόν ἐστι καὶ κατὰ τὰ τῶν ζώων σώματα γεννᾶσθαι τὸν ἀφρόν . οὐ γὰρ δὴ σφοδράς γέ τινας ἀνέμων , ὥσπερ ἐν τῇ θαλάττῃ , καταιγίδας ὑπολαβεῖν ἐγχωρεῖ , θερμασίαν μέντοι πυρώδη , συντήκουσάν τε ἅμα καὶ πνεῦμα φυσῶδες ἐργαζομένην , μονονοὺ καὶ αὐτοῖς ὀφθαλμοῖς ἐπὶ πολλῶν ἐστιν ἀῤῥώστων θεάσασθαι . ταῦθ’ ἡμῖν μὲν αὐτάρκως εἰρήσθω . καὶ σοὶ δὲ μνημονευέσθω περὶ γενέσεως ἀφρωδῶν , εἴτ’ ἐπὶ πτυσμάτων εἴτε διαχωρημάτων εἴτ’ οὔρων , ἐφίσταται γάρ ποτε καὶ τούτοις ἡ καλουμένη πομφόλυξ πρὸς τὸ μηκέτι ποθεῖν αὖθις ἀκούειν ὑπὲρ τῶν αὐτῶν .
Lemmas: κακός δέ καί χλωρός εἰμί κάρτα καί ἀφρώδης . λέγω πολλάκις ὅτι ὁ χλωρός ἐπί τε ὁ ὠχρός λέγω εἴωθα καί ὁ καλέω πρός τις ἰώδης . ὁπότερος δέ αὐτός ἄκρος εἰμί τοιοῦτος , ὅτι χαλεπός εἰμί οὐδείς ἔτι δέω λέγω , λέγω ἤδη περί πᾶς ὁ ἄκρατος χυμός . πλήν γάρ ὁ αἷμα , ὅστις ἄν ἄκρατος εἰμί , μοχθηρός ἐνδείκνυμι διάθεσις , ἐπί θερμότης φλογώδης ὁ γένεσις ἔχω , ὁ μέν ξανθός ἐξοπτάω αὐτός ὁ ὀρρώδης ὑγρότης , ὅς ἐπιμείγνυμι ὠχρός φαίνω , ὁ δέ ἰώδης ἐκ ὑπερόπτησις οὗτος . ὁ δέ μέλας ἤτοι ὁ αὐτός ὑπεροπτάω , ὅς δή κακός τε καί διαβρωτικός γίγνομαι μέλας χολή ἤ ὁ παχύς αἷμα ὅμοιος ξηραίνω ἤ λόγος νέκρωσις τε καί ψῦξις . οὗτος οὖν χρή μιμνῄσκω σύ μή πολλάκις ἀξιόω ἀκούω ὑπέρ ὁ αὐτός ὁ αὐτός . ὁ γε μήν ἀφρώδης πτύελον , λέγω γάρ καί οὗτος ἐπί τέλος ὁ ῥῆσις , ἐκ φλεγματικός τε ἅμα καί ἀερώδης οὐσία εἰμί συμμιγής . ἐκ οὗτος γάρ καί ὁ γένεσις εἰμί ἀφρός πᾶς , κατά μέν ὁ θάλασσα ὑπό βίαιος ἄνεμος ἔμπτωσις εἰς πολύς καί μικρός μόριον θραύω ὁ ὕδωρ , ἐπί δέ ὁ ἕψω διά ὁ πλῆθος ὁ θερμασία . κοινός δέ ἐν ἄμφω εἰμί γένεσις πομφόλυξ πολύς τε καί μικρός . γίγνομαι δέ οὗτος δύσλυτος , μάλα μέν ἄμφω συνέρχομαι , ἀήρ τε θολερός καί ὁμιχλωδής ὑγρότης , γλίσχρος ἔχω τις καί παχύς . ὁ γάρ λεπτός ὑγρός οἷος περ εἰμί ὁ ἀκριβής ὕδωρ , ὅταν ἀήρ περιλαμβάνω καθαρός , οὐ στέγω μέχρι πολύς , ἀλλά αὐτίκα ῥήγνυμι ὁ πομφόλυξ εἰς ὁ ἑαυτοῦ χώρα ἀναθέω ἐπιτρέπω · διά οὗτος καί κατά ὁ θάλασσα ἀφρός ἐν τάχος λύω . ὁ δέ παχύς καί γλίσχρος ὑγρός , ὅταν , ὡς λέγω , θολερός καί ὁμιχλόδερος τις οὐσία ἔνδον ἑαυτοῦ κατακλείω , μέχρι πολύς κατέχω , μήτε ἐκεῖνος ἐπείγω ἄνω , καθά καί ὁ καθαρός ἀήρ , αὐτός τε δύσρηκτος ὑπάρχω . ὥσπερ γάρ ὁ γένεσις ὁ πομφόλυξ ἐκ ὑγρός οὐσία γίγνομαι , κατακλείω ἔνδον ἑαυτοῦ ἀήρ , κατά ὁ αὐτός τρόπος ὁ λύσις αὐτός ἐν ὁ ῥήγνυμι ὁ ὑγρός οὐσία εἰμί . ῥήγνυμι μέν οὖν ῥᾴδιος ὑπό ὁ ἄνω φορά ὁ λεπτός πνεῦμα , οὐ ῥήγνυμι δέ , ὅταν μήτε λεπτός εἰμί μήτε ἄνω φέρω . τοιοῦτος δέ εἰμί ὁ ὁμιχλώδης , οὔτε ἀναθέω εἰς ὕψος οὔτε λεπτός εἰμί , ἀλλά ἱκανός ὑγρός , ὡς βαστάζω δύναμαι ὁ περιτείνω ὑγρός ἐν αὐτός . διά οὗτος οὖν οὐδέ ὅταν ὕδωρ ἕψω δύσλυτος γίγνομαι πομφόλυξ , ἀλλά ἐπειδάν εἰμί παχύς ἤ λιπαρός ὁ χυμός , ἐκ ὅς ὁ τε γεννάω πνεῦμα φυσώδης τε καί ἀτμώδης εἰμί , ὁ τε ἐπιπολή ὁ λέβης ὑγρός ἐλαιώδης τε καί λιπαρός καί γλίσχρος . οὕτως οὖν ἀναγκαῖος εἰμί καί κατά ὁ ὁ ζῷον σῶμα γεννάω ὁ ἀφρός . οὐ γάρ δή σφοδρός γε τις ἄνεμος , ὥσπερ ἐν ὁ θάλασσα , καταιγίς ὑπολαμβάνω ἐγχωρέω , θερμασία μέντοι πυρώδης , συντήκω τε ἅμα καί πνεῦμα φυσώδης ἐργάζομαι , μονονού καί αὐτός ὀφθαλμός ἐπί πολύς εἰμί ἄρρωστος θεάομαι . οὗτος ἐγώ μέν αὔταρκος λέγω . καί σύ δέ μνημονεύω περί γένεσις ἀφρώδης , εἴτε ἐπί πτύσμα εἴτε διαχώρημα εἴτε ὅρος , ἐφίστημι γάρ ποτέ καί οὗτος ὁ καλέω πομφόλυξ πρός ὁ μηκέτι ποθέω αὖθις ἀκούω ὑπέρ ὁ αὐτός .