galenus.in-hippocratis-prognosticum-commentaria-iii 2.60
Τοὺς δὲ ξύμπαντας ἐμπύους γινώσκειν χρὴ τοισίδε τοῖς σημείοισι . πρῶτον μὲν εἰ ὁ πυρετὸς οὐκ ἀφίησιν , ἀλλὰ τὴν μὲν ἡμέρην λεπτὸς ἴσχει , τὴν δὲ νύκτα πλείων καὶ ἱδρῶτες πολλοὶ ἐπιγίνονται , βηχός τε θυμὸς ἐγγίνεται αὐτέοισι καὶ ἀποπτύουσιν οὐδὲν ἄξιον λόγου . καὶ οἱ μὲν ὀφθαλμοὶ ἔγκοιλοι γίνονται , αἱ δὲ γνάθοι ἐρυθήματα ἴσχουσι , καὶ οἱ μὲν ὄνυχες τῶν χειρῶν γρυποῦνται , οἱ δὲ δάκτυλοι θερμαίνονται καὶ μάλιστα ἄκροι . καὶ ἐν τοῖσι ποσὶν οἰδήματα γίνονται καὶ σιτίων οὐκ ἐπιθυμέουσι καὶ φλύκταιναι γίνονται ἀνὰ τὸ σῶμα . Ὅσοι πῦον ἀθρόον ἔχουσιν ἔνδον τοῦ σώματος , εἴτ’ οὖν ἔτι περιεχόμενον ἐν τῷ φλεγμαίνοντι μορίῳ πρόσθεν εἴτε καὶ μετὰ τὸ ῥαγῆναι , δυνατόν ἐστιν ὀνομάζεσθαι τούτους ἐμπύους . ἀλλ’ εἴθισται παρὰ τοῖς ἰατροῖς μόνους ἢ μάλιστα τοὺς κατὰ θώρακα καὶ πνεύμονα τὸ τοιοῦτον ἔχοντας πάθος ἐμπύους ὀνομάζεσθαι . περιέχεται δὲ μετὰ τὴν ῥῆξιν ἐν τῇ μεταξὺ θώρακός τε καὶ πνεύμονος χώρᾳ τὸ πῦον τοῦτο καὶ εἰ μὴ διὰ ταχέων ἀναπτυσθείη , φθινωδῶς ἀπόλλυνται , πυρέττοντες λεπτῶς μὲν , ἀεὶ δέ πως αὐξανομένης τῆς θερμασίας εἰς νύκτα · καὶ γίνεται τοῦτο πᾶσι τοῖς ἑκτικῶς πυρέττουσιν , οὐ τῷ τῆς διαθέσεως λόγῳ τῆς νυκτὸς αὐξανούσης αὐτοῖς τὸν πυρετὸν , ἀλλὰ κατά τι συμβεβηκὸς , ὅπερ ἐστὶ τοιοῦτον ἐν τοῖς καλουμένοις ἑκτικοῖς πυρετοῖς , αὐτὰ τοῦ ζώου τὰ στερεὰ μόρια διάπυρα γίνεται . κατὰ τοῦτ’ οὖν αὐτὸ ἀεὶ παραπλήσιος ὁ πυρετὸς ἐν ἑαυτῷ μένει τὴν θερμασίαν ἔχων , οἵαν περ ἡ τίτανος ἀμυδρὰν τοῖς ἁπτομένοις . ὅταν γοῦν φάγωσί τε καὶ πίωσιν , ὅμοιόν τι συμβαίνει τοῖς γινομένοις κατὰ τὴν τίτανον ὕδατι βραχεῖσαν , ὥστε τοὺς ἁπτομένους ἔξωθεν αἰσθάνεσθαι πολὺ θερμοτέρου τοῦ κάμνοντος . ἔδειξα δὲ τοῦτο πολλάκις ὑμῖν ἐπὶ τῶν ἀῤῥώστων , ἄλλοτ’ ἄλλῳ καιρῷ θρέψας τοὺς οὕτω πυρέξαντας , ἵνα πεισθῆτε διὰ τὴν τροφὴν γίνεσθαι τοῦτ’ αὐτοῖς , οὐ τῷ τῆς διαθέσεως λόγῳ . ἐναργῶς γὰρ φαίνεται συμμεταπίπτειν ἡ πυρετώδης θερμασία τοῖς καιροῖς τῆς τροφῆς , αὐτίκα μὲν ἐπὶ ταῖς προσφοραῖς τῶν σιτίων αὐξανομένη σφοδροτάτη τε ἑαυτῆς φαινομένη κατὰ τὴν ἀνάδοσιν αὐτῶν . διὰ δὲ τὴν ἀῤῥωστίαν τῆς δυνάμεως ἱδρῶτες ἐπιγίνονται συνεχεῖς , διαφορουμένης τῆς ἀναδοθείσης τροφῆς . ἀλλὰ καὶ βῆξαι , φησὶ , θυμὸς αὐτοῖς γίνεται , τουτέστι προθυμία , καὶ ἀναπτύουσιν οὐδὲν ἄξιον λόγου . εἰ γὰρ ἔπτυον , οὐκ ἂν ἔμπυοι διέμενον . αἰτία δὲ τοῦ μηδὲν ἀναπτύειν ἄξιον λόγου τριττή · τοῦ πύου μὲν αὐτοῦ ἡ γλισχρότης καὶ πάχος , τοῦ δὲ περιέχοντος ὑμένος τὸν πνεύμονα πυκνότης , ἀῤῥωστία δ’ ἐπὶ τούτοις τῆς τοῦ κάμνοντος δυνάμεως . ἀλλὰ καὶ οἱ ὀφθαλμοὶ , φησὶν , ἔγκοιλοι γίνονται , κοινόν τι τοῦτο τῶν χρονίων ἁπάντων πυρετῶν καὶ μάλιστα τῶν ξηραινόντων ἐπιφανῶς . ἐρυθραίνονταί τε τὰ μῆλα διὰ τὴν ἐν τῷ πνεύμονι θερμότητα καὶ διὰ τὰς βῆχας . ἄμφω γὰρ ταῦτα θερμαίνει , τό τε πρόσωπον καὶ ὅλην τὴν κεφαλήν . ἀπό τε τοῦ κατασκήψαντος εἰς τὸν πνεύμονα ῥεύματος , ἀτμῶν ἀναφερομένων εἰς αὐτά . οἱ δ’ ὄνυχες γρυποῦνται τῶν στηριζουσῶν αὐτοὺς ἑκατέρωθεν σαρκῶν ἐκτηκομένων . οἱ μὲν οὖν δάκτυλοι καίτοι καταψυχόμενοι τοὐπίπαν ἐπὶ τῶν χρονίως νοσούντων ὅμως ἐν πᾶσι τοῖς ἑκτικοῖς πυρετοῖς θερμοὶ διαμένουσιν , ἐπειδὴ κατειλήφασιν οὗτοι τὰ στερεὰ μάλιστα μόρια τοῦ σώματος · κατά γε μὴν ἄκρους ἑαυτοὺς ἐναργέστερον φαίνονται θερμότεροι , οὐκ ἐκ τῶν ἔξω μερῶν , ἀλλ’ ἐκ τῶν ἔνδον , ἔνθα τὸ σαρκῶδες αὐτῶν ἐστι . καὶ ἡ αἰτία πρόδηλος , εἴ γε μεμνήμεθα τῶν ἐπὶ ταῖς προσφοραῖς εἰρημένων . ἔνθα γὰρ ὑγρότης ᾖ δαψιλεστέρα σαφέστερον ἐν τούτοις χωρίοις ἡ θερμασία φαίνεται . προήκοντός γε μὴν τοῦ χρόνου καὶ οἱ πόδες αὐτῶν οἰδίσκονται , τῆς τοῦ σώματος ὅλου νεκρώσεως ἐκεῖθεν ἀρχομένης , ὡς ἂν ποῤῥωτάτω κειμένων μορίων τῆς ἀρχῆς . τηνικαῦτα ἤδη καὶ ἀνόρεκτοι γίνονται , νεκρουμένης δηλονότι τῆς ὀρεκτικῆς δυνάμεως ἅμα ταῖς ἄλλαις · καὶ φλύκταιναί τινες ἐπιγίνονται διαβρωτικῶν ἰχώρων ἀθροιζομένων ἐν σώματι . τοιαύτην γὰρ αὐτῶν ὁ Ἱπποκράτης ἐδίδαξε τὴν γένεσιν εἶναι ἐν τῷ δευτέρῳ τῶν ἐπιδημιῶν ἡνίκα φησίν · ἐπιγίνονται μὲν ἐν τῷ δέρματι ἰχῶρες , ἐγκαταλαμβανόμενοι δὲ θερμαίνονται . οἱ γὰρ ἰχῶρες οὗτοι τὸ μὲν ἄλλο τοῦ δέρματος ὅσον μανώτερόν ἐστι διεξερχόμενοι κατὰ τὸ ἔξω πέρας αὐτοῦ πυκνότερον ὂν ἴσχονται . διϊστᾶσι δὲ τοῦτο καὶ ἀφιστᾶσιν ἀπὸ τοῦ ἔνδον ἀθροιζόμενοί τε κατ’ αὐτὸ τὰς φλυκταίνας ἐργάζονται .
Lemmas: ὁ δέ σύμπας ἔμπυος γιγνώσκω χρή τοίσιδος ὁ σημεῖον . πρῶτος μέν εἰ ὁ πυρετός οὐ ἀφίημι , ἀλλά ὁ μέν ἡμέρα λεπτός ἴσχω , ὁ δέ νύξ πολύς καί ἱδρώς πολύς ἐπιγίγνομαι , βήξ τε θυμός ἐγγίγνομαι αύ̓τεος καί ἀποπτύω οὐδείς ἄξιος λόγος . καί ὁ μέν ὀφθαλμός ἔγκοιλος γίγνομαι , ὁ δέ γνάθος ἐρύθημα ἴσχω , καί ὁ μέν ὄνυξ ὁ χείρ γρυπόομαι , ὁ δέ δάκτυλος θερμαίνω καί μάλα ἄκρος . καί ἐν ὁ πούς οἴδημα γίγνομαι καί σιτίον οὐ ἐπιθυμέω καί φλύκταινα γίγνομαι ἀνά ὁ σῶμα . ὅσος πυός ἀθρόος ἔχω ἔνδον ὁ σῶμα , εἶτα οὖν ἔτι περιέχω ἐν ὁ φλεγμαίνω μόριον πρόσθεν εἴτε καί μετά ὁ ῥήγνυμι , δυνατός εἰμί ὀνομάζω οὗτος ἔμπυος . ἀλλά ἐθίζω παρά ὁ ἰατρός μόνος ἤ μάλα ὁ κατά θώραξ καί πνεύμων ὁ τοιοῦτος ἔχω πάθος ἔμπυος ὀνομάζω . περιέχω δέ μετά ὁ ῥῆξις ἐν ὁ μεταξύ θώραξ τε καί πνεύμων χώρα ὁ πυός οὗτος καί εἰ μή διά ταχύς ἀναπτύω , φθινώδης ἀπόλλυμι , πυρέσσω λεπτός μέν , ἀεί δέ πως αὐξάνω ὁ θερμασία εἰς νύξ · καί γίγνομαι οὗτος πᾶς ὁ ἑκτικός πυρέσσω , οὐ ὁ ὁ διάθεσις λόγος ὁ νύξ αὐξάνω αὐτός ὁ πυρετός , ἀλλά κατά τις συμβαίνω , ὅς εἰμί τοιοῦτος ἐν ὁ καλέω ἑκτικός πυρετός , αὐτός ὁ ζῷον ὁ στερεός μόριον διάπυρος γίγνομαι . κατά οὗτος οὖν αὐτός ἀεί παραπλήσιος ὁ πυρετός ἐν ἑαυτοῦ μένω ὁ θερμασία ἔχω , οἷος περ ὁ τίτανος ἀμυδρός ὁ ἅπτω . ὅταν γοῦν ἐσθίω τε καί πίνω , ὅμοιος τις συμβαίνω ὁ γίγνομαι κατά ὁ τίτανος ὕδωρ βρέχω , ὥστε ὁ ἅπτω ἔξωθεν αἰσθάνομαι πολύς θερμός ὁ κάμνω . δείκνυμι δέ οὗτος πολλάκις σύ ἐπί ὁ ἄρρωστος , ἄλλοτε ἄλλος καιρός τρέφω ὁ οὕτως πυρέσσω , ἵνα πείθω διά ὁ τροφή γίγνομαι οὗτος αὐτός , οὐ ὁ ὁ διάθεσις λόγος . ἐναργής γάρ φαίνω συμμεταπίπτω ὁ πυρετώδης θερμασία ὁ καιρός ὁ τροφή , αὐτίκα μέν ἐπί ὁ προσφορά ὁ σιτίον αὐξάνω σφοδρός τε ἑαυτοῦ φαίνω κατά ὁ ἀνάδοσις αὐτός . διά δέ ὁ ἀρρωστία ὁ δύναμις ἱδρώς ἐπιγίγνομαι συνεχής , διαφορέω ὁ ἀναδίδωμι τροφή . ἀλλά καί βήσσω , φημί , θυμός αὐτός γίγνομαι , τουτέστι προθυμία , καί ἀναπτύω οὐδείς ἄξιος λόγος . εἰ γάρ πτύω , οὐ ἄν ἔμπυος διαμένω . αἰτία δέ ὁ μηδείς ἀναπτύω ἄξιος λόγος τρισσός · ὁ πύον μέν αὐτός ὁ γλισχρότης καί πάχος , ὁ δέ περιέχω ὑμήν ὁ πνεύμων πυκνότης , ἀρρωστία δέ ἐπί οὗτος ὁ ὁ κάμνω δύναμις . ἀλλά καί ὁ ὀφθαλμός , φημί , ἔγκοιλος γίγνομαι , κοινός τις οὗτος ὁ χρόνιος ἅπας πυρετός καί μάλα ὁ ξηραίνω ἐπιφανής . ἐρυθραίνομαι τε ὁ μῆλον διά ὁ ἐν ὁ πνεύμων θερμότης καί διά ὁ βήξ . ἄμφω γάρ οὗτος θερμαίνω , ὁ τε πρόσωπον καί ὅλος ὁ κεφαλή . ἀπό τε ὁ κατασκήπτω εἰς ὁ πνεύμων ῥεῦμα , ἀτμός ἀναφέρω εἰς αὐτός . ὁ δέ ὄνυξ γρυπόομαι ὁ στηρίζω αὐτός ἑκατέρωθεν σάρξ ἐκτήκω . ὁ μέν οὖν δάκτυλος καίτοι καταψύχω ἐπίπαν ἐπί ὁ χρόνιος νοσέω ὅμως ἐν πᾶς ὁ ἑκτικός πυρετός θερμός διαμένω , ἐπειδή καταλαμβάνω οὗτος ὁ στερεός μάλα μόριον ὁ σῶμα · κατά γε μήν ἄκρος ἑαυτοῦ ἐναργής φαίνω θερμός , οὐ ἐκ ὁ ἔξω μέρος , ἀλλά ἐκ ὁ ἔνδον , ἔνθα ὁ σαρκώδης αὐτός εἰμί . καί ὁ αἰτία πρόδηλος , εἰ γε μιμνῄσκω ὁ ἐπί ὁ προσφορά λέγω . ἔνθα γάρ ὑγρότης εἰμί δαψιλής σαφής ἐν οὗτος χωρίον ὁ θερμασία φαίνω . προήκω γε μήν ὁ χρόνος καί ὁ πούς αὐτός οἰδίσκω , ὁ ὁ σῶμα ὅλος νέκρωσις ἐκεῖθεν ἄρχω , ὡς ἄν πόρρω κεῖμαι μόριον ὁ ἀρχή . τηνικαῦτα ἤδη καί ἀνόρεκτος γίγνομαι , νεκρόω δηλονότι ὁ ὀρεκτικός δύναμις ἅμα ὁ ἄλλος · καί φλύκταινα τις ἐπιγίγνομαι διαβρωτικός ἰχώρ ἀθροίζω ἐν σῶμα . τοιοῦτος γάρ αὐτός ὁ Ἱπποκράτης διδάσκω ὁ γένεσις εἰμί ἐν ὁ δεύτερος ὁ ἐπιδημία ἡνίκα φημί · ἐπιγίγνομαι μέν ἐν ὁ δέρμα ἰχώρ , ἐγκαταλαμβάνω δέ θερμαίνω . ὁ γάρ ἰχώρ οὗτος ὁ μέν ἄλλος ὁ δέρμα ὅσος μανός εἰμί διεξέρχομαι κατά ὁ ἔξω πέρας αὐτός πυκνός εἰμί ἴσχω . διίστημι δέ οὗτος καί ἀφίστημι ἀπό ὁ ἔνδον ἀθροίζω τε κατά αὐτός ὁ φλύκταινα ἐργάζομαι .