galenus.in-hippocratis-prognosticum-commentaria-iii 1.42
Τὸ δὲ πῦον ἄριστον λευκόν τε εἶναι καὶ ὁμαλὸν καὶ λεῖον καὶ ὡς ἥκιστα δυσῶδες , τὸ δὲ ἐναντιώτατον τουτέου κάκιστον . Ὅτι μὲν ὡς ἥκιστα δυσῶδες εἶναι προσήκει τὸ πῦον ἄντικρυς δῆλον . ἡ γὰρ ὑπερβάλλουσα δυσωδία σήψεώς ἐστιν , οὐ πέψεως σημεῖον . ὅτι δὲ καὶ λευκὸν , ἐὰν μὲν τὴν γένεσιν αὐτοῦ μάθοις , ἐπιστήσει σε ὁ λόγος ἐπὶ τοῖς προαποδεδειγμένοις ἑτέρωθι . ἅπαντα γὰρ ἐν ἅπασιν ἀποδεικνύειν ἀδολεσχίας ἐστὶ μᾶλλον ἢ διδασκαλίας ἴδιον . ἔστι δὲ τὰ ﻿ δι’ ἑτέρων πραγματειῶν ἀποδεδειγμένα ταυτί . κατὰ μὲν γὰρ τὴν περὶ τῶν φυσικῶν δυνάμεων βίβλον , ὅτι μία τίς ἐστιν αὐτῶν καὶ ἀλλοιωτικὴ δύναμις , ἥτις καὶ τὴν ἐν γαστρὶ καὶ τὴν ἐν ἥπατι ἐργάζεται πέψιν , μεταβαλλομένης τῆς τροφῆς , ἐν ἥπατι μὲν εἰς αἷμα , κατὰ δὲ τὴν κοιλίαν εἰς ἐπιτήδειον αἵματι χυμὸν , ὅτι τε τῶν τοῦ ζώου μορίων ἕκαστον εἰς τὴν ἑαυτοῦ φύσιν ἄγει τὸν αὐτῷ πλησιάζοντα χυμόν . ἡ γὰρ ἐσχάτη πέψις ἐν τῷ προστίθεσθαί τε καὶ ἐξομοιοῦσθαι τὸ τρέφον τῷ τρεφομένῳ γίνεται . δῆλον οὖν ὅτι προπαρασκευάζεται χρόνῳ πλείονι πρὸς ταύτην τὴν ὁμοίωσιν . ἐλέχθη δὲ καὶ ἐν τοῖς περὶ σπέρματος ὡς ἐν τοῖς τῶν ἀγγείων χιτῶσιν , ὑφ’ ὧν οἱ ὄρχεις τρέφονται , πολλάκις φαίνεται ἐναργῶς προμεταβεβλημένον ἤδη τὸ αἷμα πρὸς τὴν τοῦ σπέρματος γένεσιν . οὐ γὰρ οὐδ’ αὐτοὺς τῶν ἀγγείων τοὺς χιτῶνας εἰκὸς ὑπ’ ἄλλου τινὸς τρέφεσθαι καὶ καλοῦσιν ἔνιοι τῶν ἰατρῶν τοιαύτην ὑγρότητα θορώδη . διὸ καὶ τὸ σπέρμα αὐτὸ θορὸν ὀνομάζουσι καὶ μάλιστα ὅσοι τὴν δύναμιν αὐτοῦ σπέρμα καλοῦσιν , οὐ τὴν σωματικὴν οὐσίαν . ἀλλὰ μὴν καὶ ὅτι τὰς φλεγμονὰς ἐργάζεται τὸ κατασκῆψαν αἷμα τοῖς φλεγμήνασι μορίοις , ὡς ἐν ἀρχῇ μὲν αὐτὰ μόνα τὰ ἀγγεῖα πληρῶσαί τε καὶ διατεῖναι · μετὰ ταῦτα δὲ καὶ τὰς παρακειμένας αὐτοῖς κενὰς χώρας , πολλὰς καὶ μικρὰς οὔσας καθ’ ἕκαστον μόριον , ἐν τῷ περὶ τῶν παρὰ φύσιν ὄγκων δέδεικται . λέλεκται δὲ κἀν τῷ περὶ τῆς ἀνωμάλου δυσκρασίας . τοῦτο γοῦν τὸ αἷμα κατὰ μικρὰ μόρια παρεσπαρμένον τοῖς φλεγμαίνουσι μορίοις , ὡς ἂν ἔξω τῶν ἰδίων ἀγγείων γεγενημένον , ἐπανελθεῖν μὲν εἰς τὴν ἀρχαίαν φύσιν οὐκέτι δύναται . μεταβάλλεται δὲ καὶ σήπεται , καθότι καὶ πάνθ’ ὅσα θερμαίνεται σφοδρότερον ἐν ἀλλοτρίῳ χωρίῳ . ἐὰν μὲν οὖν ἐπὶ πλεῖστον ᾖ ἐξεστηκὸς τῆς οἰκείας εὐκρασίας τὸ ἔμφυτον θερμὸν , ὡς ἐν ἀψύχῳ σώματι σήπεται τὸ αἷμα . διασώζοντος δ’ αὐτοῦ τινα δύναμιν , ἐπίμικτός τις αὐτοῦ ἡ μεταβολὴ πρός τε τῆς παρὰ φύσιν αἰτίας καὶ τῆς κατὰ φύσιν ἀποτελεῖται . σηπούσης μὲν τῆς παρὰ φύσιν αἰτίας , πεττούσης δὲ τῆς κατὰ φύσιν . ὁποτέρα δ’ αὐτῶν μᾶλλον κρατήσει , κατ’ ἐκείνην αὐτὴν ἐξ ἀνάγκης καὶ τὰ γνωρίσματα προσέρχεται , τά τε τῆς χρόας καὶ ὀδμῆς καὶ συστάσεως . ἐκ δὲ τούτων , ὡς ἔφην , ἀποδεδειγμένων ἐν ἑτέραις πραγματείαις ἀκόλουθόν ἐστι συλλογίσασθαι τὸ καλῶς μεταβεβλημένον εἰς πῦον αἷμα . πρῶτον μὲν μὴ σεσῆφθαι , μᾶλλον δὲ πεπέφθαι , δεύτερον δὲ συνεμφαίνεσθαι μέν τι τῆς παρὰ φύσιν ἐν αὐτῷ σηπεδόνος , ὀλίγον δ’ εἶναι τοῦτο καὶ , καθάπερ Ἱπποκράτης εἶπεν , ὡς ἥκιστα δυσῶδες . τὸ γὰρ ὡς ἥκιστα ταὐτὸν σημαίνει τῷ ὡς ἐλάχιστα · πρὸς τούτοις δηλονότι καὶ τὴν χρόαν αὐτοῦ παραπλησίαν εἰκός ἐστι γίνεσθαι τῷ σπέρματι , λευκὴν μὲν , οὐ μὴν ἀκριβῶς γε τοιαύτην ὁποία τῆς χιόνος ἐστίν . εἰς γὰρ τὴν τῶν στερεῶν σωμάτων ἄγεται χρόαν ὑπὸ τῆς φύσεως ἀκριβῶς μὲν τὸ σπέρμα , μετρίως δὲ τὸ πῦον , ἐπειδὴ τῷ μὲν σπέρματι τῆς παρὰ φύσιν αἰτίας οὐδὲν μέμικται , τῷ πύῳ δ’ οὐκ ἀεὶ μὲν ἴσον , ὡς ἐῤῥέθη , μέμικται δ’ οὖν τι πάντως , ἔξω τῶν οἰκείων ὀργάνων γενομένου τοῦ αἵματος . αὕτη μὲν οὖν ἡ αἰτία τοῦ λευκὸν γίνεσθαι τὸ σπέρμα καὶ τὸ πῦον . ὁμοιοῦται γάρ πως τοῖς στερεοῖς σώμασι καὶ τὸ πῦον , ἅπερ ἐστὶν οἵ τε τῶν ἀγγείων χιτῶνες καὶ τὰ νεῦρα καὶ οἱ σύνδεσμοι καὶ οἱ ὑμένες , οἵ τε χόνδροι καὶ τὰ ὀστᾶ . ἡ δ’ αὐτὴ καὶ τοῦ τὸ ὑφιστάμενον ἐν τοῖς οὔροις λευκὸν ὑπάρχειν αἰτία . καὶ γὰρ καὶ τοῦτο τῷ πύῳ τὴν γένεσιν ἀνάλογον ἔχει , μεταξὺ τεταγμένην ἐκείνου τε καὶ τῶν κατὰ φύσιν χυμῶν . ὅσον γὰρ τῆς τροφῆς ἐν τῇ τοῦ αἵματος γενέσει τὴν ἀπὸ τῆς φύσεως ἐνέργειαν ἐξέφυγε , τοῖς οὔροις ὑφίσταται , οὔθ’ ὡς τὸ αἷμα μεταβληθὲν ὑπ’ αὐτῆς οὔθ’ ὡς τὸ πῦον τῆς παρὰ φύσιν αἰτίας ἐν τῇ γενέσει μεταλαβόν .
Lemmas: ὁ δέ πυός ἀγαθός λευκός τε εἰμί καί ὁμαλός καί λεῖος καί ὡς ἦκα δυσώδης , ὁ δέ ἐναντίος οὗτος κακός . ὅτι μέν ὡς ἦκα δυσώδης εἰμί προσήκω ὁ πυός ἄντικρυς δῆλος . ὁ γάρ ὑπερβάλλω δυσωδία σῆψις εἰμί , οὐ πέψις σημεῖον . ὅτι δέ καί λευκός , ἐάν μέν ὁ γένεσις αὐτός μανθάνω , ἐφίστημι σύ ὁ λόγος ἐπί ὁ προαποδείκνυμι ἑτέρωθι . ἅπας γάρ ἐν ἅπας ἀποδείκνυμι ἀδολεσχία εἰμί μάλα ἤ διδασκαλία ἴδιος . εἰμί δέ ὁ ﻿ διά ἕτερος πραγματεία ἀποδείκνυμι οὗτος . κατά μέν γάρ ὁ περί ὁ φυσικός δύναμις βίβλος , ὅτι εἷς τις εἰμί αὐτός καί ἀλλοιωτικός δύναμις , ὅστις καί ὁ ἐν γαστήρ καί ὁ ἐν ἧπαρ ἐργάζομαι πέψις , μεταβάλλω ὁ τροφή , ἐν ἧπαρ μέν εἰς αἷμα , κατά δέ ὁ κοιλία εἰς ἐπιτήδειος αἷμα χυμός , ὅτι τε ὁ ὁ ζῷον μόριον ἕκαστος εἰς ὁ ἑαυτοῦ φύσις ἄγω ὁ αὐτός πλησιάζω χυμός . ὁ γάρ ἔσχατος πέψις ἐν ὁ προστίθημι τε καί ἐξομοιόω ὁ τρέφω ὁ τρέφω γίγνομαι . δῆλος οὖν ὅτι προπαρασκευάζω χρόνος πολύς πρός οὗτος ὁ ὁμοίωσις . λέγω δέ καί ἐν ὁ περί σπέρμα ὡς ἐν ὁ ὁ ἀγγεῖον χιτών , ὑπό ὅς ὁ ὄρχις τρέφω , πολλάκις φαίνω ἐναργής προμεταβάλλω ἤδη ὁ αἷμα πρός ὁ ὁ σπέρμα γένεσις . οὐ γάρ οὐδέ αὐτός ὁ ἀγγεῖον ὁ χιτών ἔοικα ὑπό ἄλλος τις τρέφω καί καλέω ἔνιοι ὁ ἰατρός τοιοῦτος ὑγρότης θορώδης . διό καί ὁ σπέρμα αὐτός θορός ὀνομάζω καί μάλα ὅσος ὁ δύναμις αὐτός σπέρμα καλέω , οὐ ὁ σωματικός οὐσία . ἀλλά μήν καί ὅτι ὁ φλεγμονή ἐργάζομαι ὁ κατασκήπτω αἷμα ὁ φλεγμαίνω μόριον , ὡς ἐν ἀρχή μέν αὐτός μόνος ὁ ἀγγεῖον πληρόω τε καί διατείνω · μετά οὗτος δέ καί ὁ παράκειμαι αὐτός κενός χώρα , πολύς καί μικρός εἰμί κατά ἕκαστος μόριον , ἐν ὁ περί ὁ παρά φύσις ὄγκος δείκνυμι . λέγω δέ ἐν ὁ περί ὁ ἀνώμαλος δυσκρασία . οὗτος γοῦν ὁ αἷμα κατά μικρός μόριον παρασπείρω ὁ φλεγμαίνω μόριον , ὡς ἄν ἔξω ὁ ἴδιος ἀγγεῖον γίγνομαι , ἐπανέρχομαι μέν εἰς ὁ ἀρχαῖος φύσις οὐκέτι δύναμαι . μεταβάλλω δέ καί σήπω , καθότι καί πᾶς ὅσος θερμαίνω σφοδρός ἐν ἀλλότριος χωρίον . ἐάν μέν οὖν ἐπί πολύς εἰμί ἐξίστημι ὁ οἰκεῖος εὐκρασία ὁ ἔμφυτος θερμός , ὡς ἐν ἄψυχος σῶμα σήπω ὁ αἷμα . διασῴζω δέ αὐτός τις δύναμις , ἐπίμικτος τις αὐτός ὁ μεταβολή πρός τε ὁ παρά φύσις αἰτία καί ὁ κατά φύσις ἀποτελέω . σήπω μέν ὁ παρά φύσις αἰτία , πέσσω δέ ὁ κατά φύσις . ὁπότερος δέ αὐτός μάλα κρατέω , κατά ἐκεῖνος αὐτός ἐκ ἀνάγκη καί ὁ γνώρισμα προσέρχομαι , ὁ τε ὁ χροιά καί ὀσμή καί σύστασις . ἐκ δέ οὗτος , ὡς φημί , ἀποδείκνυμι ἐν ἕτερος πραγματεία ἀκόλουθος εἰμί συλλογίζομαι ὁ καλός μεταβάλλω εἰς πυός αἷμα . πρῶτος μέν μή σεσάπτω , μάλα δέ πέσσω , δεύτερος δέ συνεμφαίνω μέν τις ὁ παρά φύσις ἐν αὐτός σηπεδών , ὀλίγος δέ εἰμί οὗτος καί , καθά Ἱπποκράτης λέγω , ὡς ἦκα δυσώδης . ὁ γάρ ὡς ἦκα αὐτός σημαίνω ὁ ὡς ἐλαχύς · πρός οὗτος δηλονότι καί ὁ χροιά αὐτός παραπλήσιος ἔοικα εἰμί γίγνομαι ὁ σπέρμα , λευκός μέν , οὐ μήν ἀκριβής γε τοιοῦτος ὁποῖος ὁ χιών εἰμί . εἰς γάρ ὁ ὁ στερεός σῶμα ἄγω χροιά ὑπό ὁ φύσις ἀκριβής μέν ὁ σπέρμα , μέτριος δέ ὁ πυός , ἐπειδή ὁ μέν σπέρμα ὁ παρά φύσις αἰτία οὐδείς μείγνυμι , ὁ πύον δέ οὐ ἀεί μέν ἴσος , ὡς λέγω , μείγνυμι δέ οὖν τις πάντως , ἔξω ὁ οἰκεῖος ὄργανον γίγνομαι ὁ αἷμα . οὗτος μέν οὖν ὁ αἰτία ὁ λευκός γίγνομαι ὁ σπέρμα καί ὁ πυός . ὁμοιόω γάρ πως ὁ στερεός σῶμα καί ὁ πυός , ὅς εἰμί ὁ τε ὁ ἀγγεῖον χιτών καί ὁ νεῦρον καί ὁ σύνδεσμος καί ὁ ὑμήν , ὁ τε χόνδρος καί ὁ ὀστέον . ὁ δέ αὐτός καί ὁ ὁ ὑφίστημι ἐν ὁ οὖρον λευκός ὑπάρχω αἰτία . καί γάρ καί οὗτος ὁ πύον ὁ γένεσις ἀνάλογος ἔχω , μεταξύ τάσσω ἐκεῖνος τε καί ὁ κατά φύσις χυμός . ὅσος γάρ ὁ τροφή ἐν ὁ ὁ αἷμα γένεσις ὁ ἀπό ὁ φύσις ἐνέργεια ἐκφεύγω , ὁ οὖρον ὑφίστημι , οὔτε ὡς ὁ αἷμα μεταβάλλω ὑπό αὐτός οὔτε ὡς ὁ πυός ὁ παρά φύσις αἰτία ἐν ὁ γένεσις μεταλαμβάνω .