galenus.in-hippocratis-prognosticum-commentaria-iii 3.6
Τουτέων δ’ ἐν ἀρχῇσιν ἔστι χαλεπώτερον προγινώσκειν τὰ μέλλοντα ἐν πλείστῳ χρόνῳ κρίνεσθαι . ὁμοιόταται γὰρ αἱ ἀρχαί εἰσιν αὐτέων . ἀλλὰ χρὴ ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρης ἐνθυμέεσθαι καὶ καθ’ ἑκάστην τετράδα προστιθεμένην ἐπισκέπτεσθαι καὶ οὐ λήσει ὅπη τρέψεται τὸ νόσημα . Κἀνταῦθα πάλιν ἐπὶ ἀμφοτέρων ἔταξε τὸ κρίνεσθαι τῶν τ’ ἐπ’ ἀγαθῷ καὶ τῶν ἐπὶ κακῷ τὴν μεταβολὴν ποιουμένων καί φησιν ἐν ἀρχῇ τῶν νοσημάτων ὅσα μὲν ὀλιγοχρονίως μέλλει διακριθήσεσθαι , ῥᾴστην εἶναι τὴν διάγνωσιν αὐτῶν εἰς ὅ τι τελευτήσει , καθάπερ ὀλίγον ἔμπροσθεν ἔφη περὶ τῶν ἐν τῇ πρώτῃ τετράδι μελλόντων κρίνεσθαι . τῶν τε γὰρ πυρετῶν αὐτῶν ὁ μὲν ἀπαλλάττεσθαι μέλλων ἐπιεικέστερός ἐστιν , ὁ δ’ ἀναιρεῖν τὸν κάμνοντα κακοηθέστατός ἐστιν , ὅσα τε σύνεστιν ἑκατέρῳ σημεῖα τὰ μὲν ἐν τῷ προτέρῳ πάντ’ εἶναι κάλλιστα , τὰ δ’ ﻿ ἐν τῷ δευτέρῳ χείριστα . συμβήσεται γὰρ οὕτω μηδέτερον αὐτῶν ὑπερβῆναι τὴν τετάρτην ἡμέραν , ἐπειδὴ μεμαθήκαμεν ἀεὶ γίγνεσθαι τὴν κρίσιν ἤτοι τῆς φύσεως ἐπικρατούσης τοῦ νοσήματος ἢ νικηθείσης ὑπ’ αὐτοῦ . τῶν μὲν οὖν ἐπιεικεστάτων νοσημάτων ἡ φύσις τάχιστα κρατεῖ · νικᾶται δὲ ὑπὸ τῶν χαλεπωτάτων τάχιστα . κατὰ τοῦτ’ οὖν ἐναντιώτατα μὲν ἀλλήλοις ἐστὶ τὰ διὰ ταχέων κρινόμενα , παραπλήσια δὲ τὰ παμπόλλου χρόνου δεόμενα πρὸς τὴν λύσιν . ὥσπερ γὰρ ἐν τοῖς ὀλιγοχρονίοις ὑπεροχὴ μεγάλη ποτὲ μὲν τῆς φύσεώς ἐστι , ποτὲ δὲ τοῦ νοσήματος , οὕτως ὅταν μηδέτερος ὑπερέχῃ μεγάλως οὐδετέρου , ἀλλ’ ὥσπερ ἀνταγωνισταί τινες ἰσόῤῥοποι διαμάχονται , χρόνου δεῖ πλείονος εἰς τὴν θατέρου νίκην , οὕτω καὶ τοὺς παλαίοντας οἱ παλαιστρικῆς ἔμπειροι διαγινώσκουσιν . εἰ μὲν ὑπεροχὴν θεάσονται πολλὴν , αὐτίκα νικήσειν τὸν ἕτερον ἐλπίζοντες , εἰ δὲ μηδέτερος ὑπερέχει μεγάλως , ὅτι μὲν ἐν χρόνῳ πλείονι διαπαλαίσουσι βεβαίως εἰδότες , ὅστις δ’ ὁ νικήσων ἔσται μηδέπω γιγνώσκοντες . ἀλλ’ ἐν τῷ χρόνῳ προϊόντι καὶ τοῦτο πρότεροι τῶν ἰδιωτῶν καταμανθάνουσιν , ὡς ἂν καὶ τῶν μικρῶν ὑπεροχῶν ὄντες διαγνωστικώτεροι . ᾧ γὰρ ὁ τεχνίτης ἀτέχνου διαφέρει μάλιστα , τουτέστιν αὐτὸ τὸ μικρῶν αἰσθάνεσθαι διαφορῶν . ἀλλ’ ἐπεί τινες , οὐδ’ ὅλως εἰσὶν αἰσθηταὶ διὰ σμικρότητα τῶν τοιούτων οὐδ’ ὁ τεχνίτης ἐστὶ γνωριστικός . ὅταν οὖν πρῶτον αἰσθηταὶ γένωνται , τηνικαῦτα γνωρίζονται . διὰ τοῦτ’ οὖν ὁ Ἱπποκράτης ἐκέλευσε καθ’ ἑκάστην τετράδα διασκοπεῖσθαι τὴν μεταβολήν . οὐ γὰρ λήσει ὅπη τρέψεται , τουτέστι πότερον εἰς ὑγείαν τε καὶ σωτηρίαν τοῦ κάμνοντος , ἐπικρατησάσης τῆς φύσεως ἢ κρατηθείσης ἐπὶ θάνατον . τουτὶ μὲν τοῦ λόγου τὸ κεφάλαιον . ὅπως δ’ ἄν τις αὐτὸ πράττοι κάλλιστα , διὰ τῶν περὶ κρίσεων ὑπ’ ἐμοῦ γεγραμμένων ἐστὶ σοι μαθεῖν .
Lemmas: οὗτος δέ ἐν ἀρχή εἰμί χαλεπός προγιγνώσκω ὁ μέλλω ἐν πολύς χρόνος κρίνω . ὅμοιος γάρ ὁ ἀρχή εἰμί αὐτός . ἀλλά χρή ἀπό ὁ πρῶτος ἡμέρα ἐνθυμέομαι καί κατά ἕκαστος τετράς προστίθημι ἐπισκοπέω καί οὐ λανθάνω ὅπῃ τρέπω ὁ νόσημα . ἐνταῦθα πάλιν ἐπί ἀμφότερος τάσσω ὁ κρίνω ὁ τε ἐπί ἀγαθός καί ὁ ἐπί κακός ὁ μεταβολή ποιέω καί φημί ἐν ἀρχή ὁ νόσημα ὅσος μέν ὀλιγοχρόνιος μέλλω διακρίνω , ῥᾴδιος εἰμί ὁ διάγνωσις αὐτός εἰς ὅς τις τελευτάω , καθά ὀλίγος ἔμπροσθεν φημί περί ὁ ἐν ὁ πρῶτος τετράς μέλλω κρίνω . ὁ τε γάρ πυρετός αὐτός ὁ μέν ἀπαλλάσσω μέλλω ἐπιεικής εἰμί , ὁ δέ ἀναιρέω ὁ κάμνω κακοήθης εἰμί , ὅσος τε σύνειμι ἑκάτερος σημεῖον ὁ μέν ἐν ὁ πρότερος πᾶς εἰμί καλός , ὁ δέ ﻿ ἐν ὁ δεύτερος κακός . συμβαίνω γάρ οὕτως μηδέτερος αὐτός ὑπερβαίνω ὁ τέταρτος ἡμέρα , ἐπειδή μανθάνω ἀεί γίγνομαι ὁ κρίσις ἤτοι ὁ φύσις ἐπικρατέω ὁ νόσημα ἤ νικάω ὑπό αὐτός . ὁ μέν οὖν ἐπιεικής νόσημα ὁ φύσις ταχύς κρατέω · νικάω δέ ὑπό ὁ χαλεπός ταχύς . κατά οὗτος οὖν ἐναντίος μέν ἀλλήλων εἰμί ὁ διά ταχύς κρίνω , παραπλήσιος δέ ὁ πάμπολυς χρόνος δέω πρός ὁ λύσις . ὥσπερ γάρ ἐν ὁ ὀλιγοχρόνιος ὑπεροχή μέγας ποτέ μέν ὁ φύσις εἰμί , ποτέ δέ ὁ νόσημα , οὕτως ὅταν μηδέτερος ὑπερέχω μέγας οὐδέτερος , ἀλλά ὥσπερ ἀνταγωνιστής τις ἰσόρροπος διαμάχομαι , χρόνος δέω πολύς εἰς ὁ ἕτερος νίκη , οὕτως καί ὁ παλαίω ὁ παλαιστρικός ἔμπειρος διαγιγνώσκω . εἰ μέν ὑπεροχή θεάομαι πολύς , αὐτίκα νικάω ὁ ἕτερος ἐλπίζω , εἰ δέ μηδέτερος ὑπερέχω μέγας , ὅτι μέν ἐν χρόνος πολύς διαπαλαίω βέβαιος οἶδα , ὅστις δέ ὁ νικάω εἰμί μηδέπω γιγνώσκω . ἀλλά ἐν ὁ χρόνος προέρχομαι καί οὗτος πρότερος ὁ ἰδιώτης καταμανθάνω , ὡς ἄν καί ὁ μικρός ὑπεροχή εἰμί διαγνωστικός . ὅς γάρ ὁ τεχνίτης ἄτεχνος διαφέρω μάλα , τουτέστι αὐτός ὁ μικρός αἰσθάνομαι διαφορά . ἀλλά ἐπεί τις , οὐδέ ὅλος εἰμί αἰσθητός διά μικρότης ὁ τοιοῦτος οὐδέ ὁ τεχνίτης εἰμί γνωριστικός . ὅταν οὖν πρῶτος αἰσθητός γίγνομαι , τηνικαῦτα γνωρίζω . διά οὗτος οὖν ὁ Ἱπποκράτης κελεύω κατά ἕκαστος τετράς διασκοπέω ὁ μεταβολή . οὐ γάρ λανθάνω ὅπῃ τρέπω , τουτέστι πότερος εἰς ὑγεία τε καί σωτηρία ὁ κάμνω , ἐπικρατέω ὁ φύσις ἤ κρατέω ἐπί θάνατος . οὗτος μέν ὁ λόγος ὁ κεφάλαιος . ὅπως δέ ἄν τις αὐτός πράσσω καλός , διά ὁ περί κρίσις ὑπό ἐγώ γράφω εἰμί σύ μανθάνω .