galenus.in-hippocratis-prognosticum-commentaria-iii 3.39
Εὖ μέντοι χρὴ εἰδέναι περὶ τῶν τεκμηρίων καὶ τῶν ἄλλων σημείων καὶ μὴ λανθάνειν ὅτι ἐν παντὶ ἔτει καὶ πάσῃ ὥρῃ τά τε κακὰ κακὸν σημαίνει καὶ τὰ χρηστὰ ἀγαθόν . Οὐ παρὰ τοῖς ἰατροῖς μόνον , ἀλλὰ καὶ παρὰ τοῖς ῥήτορσιν ἐζήτηται τίνι διαφέρει σημείου τεκμήριον , οὐκ ἐν σημαινομένοις μόνον , ὡς ἄλλοτι , τοῦ προβλήματος ἔχοντος τὴν σύστασιν , ἀλλὰ καὶ πραγμάτων ἐφαπτομένου . χρὴ γὰρ εὑρεῖν τινα φύσιν διττὴν πραγμάτων , ἀφ’ ὦν οἱ μὲν ἰατροὶ προγινώσκουσιν , οἱ δὲ ῥήτορες ἀποδεικνύουσιν ἢ πείθουσιν ἐπὶ μὲν οὖν τῶν εἰς τὰς ἀποδείξεις λαμβανομένων , εἴτ’ ἐπιστημονικάς οὔσας εἴτε πιθανὰς , ἡ διαφορὰ μὲν μία ἐστὶν ἀναγκαία τε καὶ διὰ παντὸς ἔχουσα τὸ ἕτερον τῷ ἑτέρῳ ἑπόμενον , ἐξ ὧν ἡ πρότασις σύγκειται . ἄλλη δ’ οὐκ ἀναγκαίως οὐδὲ διὰ παντὸς , ἀλλ’ ὡς τὸ πολὺ μόνον . ἔτι δὲ κατ’ ἄλλην διαφορὰν ἡ μὲν ἐκ τηρήσεώς ἐστιν ἐμπειρικῆς , ἡ δὲ ἐξ ἀκολουθίας λογικῆς , ὅπερ ἐστὶν ἔνδειξις . αὕτη μέν ἐστι τῶν πραγμάτων ἡ διαφορά . τοῖς δ’ ὀνόμασιν ἐπ’ αὐτῶν οὐχ ὁμοίως ἐχρήσαντο πάντες , ἀλλ’ οἵ γε χαριέστεροι , παρίημι γὰρ ἑκὼν τοὺς ἄλλους , ἐπὶ μὲν τῇ προτέρᾳ τομῇ κατὰ τοῦ διηνεκῶς μὲν ἓν ὁτιοῦν δηλοῦντος ἀξιοῦσι χρῆσθαι τῇ τοῦ τεκμηρίου προσηγορίᾳ , σημεῖον δ’ ὀνομάζουσι τὸ ἕτερον , ἐπὶ δὲ τῇ δευτέρᾳ τὸ μὲν ἐκ τηρήσεως σημεῖον , τὸ δ’ ἐξ ἐνδείξεως τεκμήριον . ὅτι μὲν οὖν οὕτω χρῶνται τοῖς ὀνόμασιν οἱ Ἕλληνες οὐκ ἰατροῖς μόνον ἐπίστασθαι χρήσιμον , ἀλλὰ κἀκείνοις ὅσοις τῇ τέχνῃ προσήκει τὸ ἑλληνίζειν . ὅτι δὲ εἴς τε τὰς ἀποδείξεις καὶ τὰς προγνώσεις ἡ εἰρημένη διαφορὰ τῶν πραγμάτων ἐγνῶσθαι χρησιμωτάτη πρόδηλον εἶναι παντὶ νομίζω . τό γε μὴν ἀμφότερα τὴν ἑαυτῶν ἀεὶ διαφυλάττειν δύναμιν , ὅσα τε ἀγαθόν τι δηλοῖ καὶ ὅσα τι κακὸν , ἄξιον ἐπισκέψεώς ἐστιν . ἐν γοῦν τοῖς ἀφορισμοῖς αὐτὸς εἶπεν , ἐν ταῖς νούσοις ἧττον κινδυνεύουσιν οἱ νοσέοντες , οἷς ἂν οἰκείη τῆς φύσεως καὶ τῆς ἡλικίας καὶ τῆς ἕξιος καὶ τῆς ὤρης ἡ νοῦσος ᾖ μᾶλλον ἢ οἶσιν ἂν μὴ οἰκείη κατὰ τι τουτέων . τοῦτ’ οὖν πρὸς τὸ νῦν εἰρημένον οὐ διαφέρεται , κακὸν μὲν γάρ τι σημαίνειν ἔφη τὰ κακὰ διὰ παντὸς , οὐ μὴν ὅτι γε ὡσαύτως ἢ οὐχ ὡσαύτως ἔτι προσέγραψεν , ὁ εἰρημένος ἀφορισμός . οὐδέτερον δὲ μετατίθησιν εἰς τὴν ἐναντίαν φύσιν , ἀλλ’ ἦττον καὶ μᾶλλον ὑπάρχειν αὐτοῖς τοῦτό φησι , παρά τε τὰς φύσεις καὶ τὰς ἡλικίας καὶ τὰ ἄλλα ὅσα κατέλεξεν , ὥστε κατὰ τοῦτο μὲν οὐκ ἂν ἐναντία λέγοιτο πρὸς Ἱπποκράτους , κατ’ ἐκεῖνο δὲ μᾶλλον , ὅταν εἴπῃ τοῖσι μὴ κατὰ λόγον κουφίζουσιν οὐ δεῖ πιστεύειν οὐδὲ φοβεῖσθαι λίην τὰ μοχθηρὰ ﻿ γινόμενα παρὰ λόγον · τὰ γὰρ πολλὰ τῶν τοιουτέων ἐστὶν ἀβέβαια καὶ οὐ πάνυ τι διαμένειν οὐδὲ χρονίζειν εἴωθε . διὰ τοῦτο γοῦν αὐτὸ προσέγραψεν ἐν τῷ προγνωστικῷ τὴν νῦν ἡμῖν προκειμένην ῥῆσιν . ἐν μὲν γὰρ τοῖς συμπτώμασι γίνεταί τις μετάπτωσις ἔκ τε τῶν πονηρῶν εἰς ἀγαθὰ κἀκ τῶν ἀγαθῶν εἰς πονηρά . τῶν δὲ σημείων οὐδὲν εἰς τοὐναντίον μεταπίπτειν πέφυκεν , ἀλλ’ ἧττον μὲν καὶ μᾶλλον ἤτοι κακόν τι σημαίνειν ἢ ἀγαθὸν , οὐ μὴν ἀγαθὸν μὲν νῦν , αὖθις δὲ κακὸν , ἢ κακὸν μὲν νῦν , αὖθις δ’ ἀγαθόν . ὅσα γοῦν ἐν τοῖς οὔροις εἶπεν εἶναι κακὰ σημεῖα , ταῦτ’ οὐκ ἄν ποτε ἀγαθὰ γένοιτο , καθάπερ οὐδὲ τῶν ἀγαθῶν οὐδὲν κακόν . οὕτως δὲ καὶ ὅσα περὶ τῶν πτυσμάτων ἢ διαχωρημάτων ὡς ἀγαθῶν ἢ κακῶν εἴρηκεν οὐδὲν εἰς τοὐναντίον μεταπίπτει . κατὰ δὲ τὸν αὐτὸν τρόπον οὐδὲ ὅσα περὶ τὸ πρόσωπον εἶπε γίγνεσθαι σημεῖα κατὰ χρόαν ἢ ὄγκον ἢ σχῆμα καὶ περὶ κατακλίσεων δὲ καὶ τοῦ πελιδνοῦσθαι καὶ μελαίνεσθαι μόριον ἢ ὁτιοῦν ἄλλο τοιοῦτον πάσχειν . ἅπαντα γὰρ διαφυλάττει τὴν οἰκείαν δύναμιν οὐ κατὰ τὸ μέγεθος δηλονότι , προείρηται γὰρ ὅτι τὸ μᾶλλον δέχεται καὶ ἧττον , ἀλλὰ κατὰ γένος , ἐπεὶ μήτε τῶν ἀγαθῶν οὐδὲν εἰς τὸ τῶν κακῶν μεταπίπτει γένος , ἐκείνων τε οὐδὲν εἰς τὸ τῶν ἀγαθῶν . ὅταν γε δηλονότι μετὰ τῶν οἰκείων ἐξετάζηται διορισμῶν , οὐ μὴν ἐπί γε τῶν συμπτωμάτων οὕτως ἔχει . καὶ γὰρ δυσπνοοῦσιν ἔνιοι καὶ παραφρονοῦσι καὶ ὑποχόνδριον ἀνασπῶνται καὶ μαρμαρυγὰς ὁρᾷν οἴονται καί τινα ὀρφνώδη προφαίνεσθαι κρίσεως λόγῳ , καὶ μὴν καὶ καρδιαλγεῖν καὶ χεῖλος τὸ κάτω σείεσθαι καὶ παρωτίδας καί τινα ἑτέραν ἀπόστασιν ἔχειν . ἅπαντα γὰρ φαίνεται ταῦτα ποτὲ μὲν , ὡς εἴρηται , κρίσεως λόγῳ γινόμενα , ποτὲ δὲ αὐξανομένοις νοσήμασιν ἑπόμενα , καθὸ κἀκεῖνο δεόντως εἴρηται πρὸς αὐτοῦ · τὰ κρίσιμα μὴ κρίνοντα τὰ μὲν θανατώδεα , τὰ δὲ δύσκριτα · διώρισται δ’ ἡμῖν ὑπὲρ ἁπάντων τῶν τοιούτων ἐν ἄλλοις τέ τισι κἀν τοῖς περὶ κρίσεων , ὥστε μηδὲν εἰς τὸ προγινώσκειν ἐνδεῖν καὶ διὰ τοῦτο , ὅπερ ἀεὶ συμβουλεύω καὶ νῦν διελθεῖν οὐκ ὀκνήσω . πρῶτα μὲν καὶ μάλιστα σπουδάζειν φημὶ μαθεῖν ὅσα τῆς ἰατρικῆς ἐστιν ἔργα · τὰ δ’ ἄλλα ὅσα τοιαῦτα τινὰ μὲν ἐν φωνῇ καὶ σημαινομένῳ τὴν ζήτησιν ἔχοντα , τινὰ δὲ λογικῆς ἐχόμενα θεωρίας , ὕστερόν ποτε καὶ κατὰ πολλὴν σχολὴν μεταχειρίζεσθαι , καθάπερ καὶ νὺν ἐπὶ τῶν σημαινομένων ἔκ τε τοῦ τεκμήριον ὀνόματος καὶ τοῦ σημεῖον . ἐπειδὴ γὰρ ὅσον ἐστὶ χρήσιμον εἰς τὴν τέχνην εἴρηταί μοι , προσθήσω τι καὶ τῆς τούτων ἐξηγήσεως ἐχόμενον , ἕτερον ὧν ἔμπροσθεν εἶπον . ἔστι δὲ τοῦτο τοιόνδε · τῶν κρισίμων συμπτωμάτων ἐγχωρεῖ κατηγορῆσαι τὸ σημεῖον ὄνομα , τὸ μέντοι τεκμήριον οὐκ ἐγχωρεῖ . μόνα γὰρ ἐκεῖνα σημεῖά τε ἅμα καὶ τεκμήρια καλοῦσιν οἱ Ἕλληνες , ἐξ ὧν ἔνεστι τεκμήρασθαί τι περὶ τῆς σωτηρίας ἢ ἀπωλείας τοῦ κάμνοντος , ἃ περιλαβὼν ἄν τις ἑνὶ κεφαλαίῳ φαίη γνωρίσματ’ εἶναι τῶν διοικουσῶν τὸ σῶμα δυνάμεων , ὅπως ἔχωσιν ἀῤῥωστίας ἢ ῥώμης , ἐν οἷς δηλονότι καὶ τὰ τῆς ἀπεψίας τε καὶ τῆς πέψεως σημεῖα . τῶν δὲ κρισίμων συμπτωμάτων οὐδὲν ἔχει τοιαύτην φύσιν · ἀλλ’ ὅτι μὲν ἔσται κρίσις δηλοῦται πρὸς αὐτῶν , ὥσπερ ὅτι δι’ ἐκκρίσεως ἢ ἀποστάσεως , ἔτι τε πρὸς τούτοις διά τινος ἐκκρίσεως ἢ ἀποστάσεως οἷον αἱμοῤῥαγίας ἢ ἐμέτων ἢ παρωτίδων . εἴτε δὲ ἀγαθὴ γενήσοιτο κρίσις ἢ κακὴ , διὰ τῶν τοιούτων σημείων οὐκ ἔνεστι τεκμήρασθαι . φαίνονται γὰρ οὐδὲν ἧττον ἢ εἰς ἀγαθὸν ἢ εἰς κακὸν αἱ τοιαῦται κρίσεις ἅπασαι τελευτῶσαι . καὶ διορισμὸν αὐτῶν ἐδίδαξεν ἡμᾶς βεβαιότατον οὐκ ἐκ συμπτωμάτων τινῶν γινόμενον , ἀλλ’ ἐκ σημείων τε καὶ τεκμηρίων τινῶν . πεπασμοὶ γὰρ , φησὶ , ταχύτητα κρίσιος , ἀσφάλειαν ὑγιεινὴν σημαίνουσιν . ὠμὰ δὲ καὶ ἄπεπτα ἢ ἐς κακὰς ἀποστάσιας τρεπόμενα ἢ ἀκρισίας ἢ χρόνους ἢ πόνους ἢ θανάτους ἢ τῶν αὐτέων ὑποστροφάς . ὥσθ’ ὅτι μὲν ἔσται κρίσις ἐκ τῶν κρισίμων συμπτωμάτων , ἃ δὴ καὶ σημεῖα κρίσιμα καλεῖν ἐγχωρεῖ , προγνῶναι δυνατόν ἐστιν , εἴτε δὲ εἰς ἀγαθὸν εἴτ’ εἰς κακὸν αὕτη τελευτήσει , διὰ τῶν πεπασμένων ἡ γνῶσις , ἐν οἷς πάλιν οὐ τοῦ γενήσεσθαι κρίσιν ἡ δήλωσις , ἀλλὰ τοῦ σωθήσεσθαι τὸν ἄνθρωπον ἢ τεθνήξεσθαι . ἔστω δέ σοι καὶ ἥδε πρὸς ταῖς εἰρημέναις ἔμπροσθεν ἐξήγησις τῶν προσηγοριῶν , ἅμα χρησίμοις πράγμασιν εἰς τὴν τέχνην εἰρημένη . μέμνησο δὲ ὅτι καὶ τὰ κρίσιμα σημεῖα συμπτώματά ἐστι τῷ γένει δηλοῦντα τὰς ἐσομένας ἐκκρίσεις ἢ ἀποστάσεις . αὗται δὲ τοῦ λῦσαι τὴν νόσον ἢ καταλῦσαι τὴν δύναμιν αἴτια μὲν πρώτως , κατὰ συμβεβηκὸς δὲ καὶ σημεῖα γίνονται .
Lemmas: εὖ μέντοι χρή οἶδα περί ὁ τεκμήριον καί ὁ ἄλλος σημεῖον καί μή λανθάνω ὅτι ἐν πᾶς ἔτος καί πᾶς ὥρα ὁ τε κακός κακός σημαίνω καί ὁ χρηστός ἀγαθός . οὐ παρά ὁ ἰατρός μόνος , ἀλλά καί παρά ὁ ῥήτωρ ζητέω τίς διαφέρω σημεῖον τεκμήριον , οὐ ἐν σημαίνω μόνος , ὡς ἄλλοτι , ὁ πρόβλημα ἔχω ὁ σύστασις , ἀλλά καί πρᾶγμα ἐφάπτω . χρή γάρ εὑρίσκω τις φύσις δισσός πρᾶγμα , ἀπό ὅς ὁ μέν ἰατρός προγιγνώσκω , ὁ δέ ῥήτωρ ἀποδείκνυμι ἤ πείθω ἐπί μέν οὖν ὁ εἰς ὁ ἀπόδειξις λαμβάνω , εἶτα ἐπιστημονικός εἰμί εἴτε πιθανός , ὁ διαφορά μέν εἷς εἰμί ἀναγκαῖος τε καί διά πᾶς ἔχω ὁ ἕτερος ὁ ἕτερος ἕπομαι , ἐκ ὅς ὁ πρότασις σύγκειμαι . ἄλλος δέ οὐ ἀναγκαῖος οὐδέ διά πᾶς , ἀλλά ὡς ὁ πολύς μόνος . ἔτι δέ κατά ἄλλος διαφορά ὁ μέν ἐκ τήρησις εἰμί ἐμπειρικός , ὁ δέ ἐκ ἀκολουθία λογικός , ὅς εἰμί ἔνδειξις . οὗτος μέν εἰμί ὁ πρᾶγμα ὁ διαφορά . ὁ δέ ὄνομα ἐπί αὐτός οὐ ὅμοιος χράω πᾶς , ἀλλά ὁ γε χαρίεις , παρίημι γάρ ἑκών ὁ ἄλλος , ἐπί μέν ὁ πρότερος τομή κατά ὁ διηνεκής μέν εἷς ὁστισοῦν δηλόω ἀξιόω χράω ὁ ὁ τεκμήριον προσηγορία , σημεῖον δέ ὀνομάζω ὁ ἕτερος , ἐπί δέ ὁ δεύτερος ὁ μέν ἐκ τήρησις σημεῖον , ὁ δέ ἐκ ἔνδειξις τεκμήριον . ὅτι μέν οὖν οὕτως χράω ὁ ὄνομα ὁ Ἕλλην οὐ ἰατρός μόνος ἐπίσταμαι χρήσιμος , ἀλλά ἐκεῖνος ὅσος ὁ τέχνη προσήκω ὁ ἑλληνίζω . ὅτι δέ εἰς τε ὁ ἀπόδειξις καί ὁ πρόγνωσις ὁ λέγω διαφορά ὁ πρᾶγμα γιγνώσκω χρήσιμος πρόδηλος εἰμί πᾶς νομίζω . ὁ γε μήν ἀμφότερος ὁ ἑαυτοῦ ἀεί διαφυλάσσω δύναμις , ὅσος τε ἀγαθός τις δηλόω καί ὅσος τις κακός , ἄξιος ἐπίσκεψις εἰμί . ἐν γοῦν ὁ ἀφορισμός αὐτός λέγω , ἐν ὁ νόσος ἥσσων κινδυνεύω ὁ νοσέω , ὅς ἄν οἰκεῖος ὁ φύσις καί ὁ ἡλικία καί ὁ ἕξις καί ὁ ὤρα ὁ νόσος εἰμί μάλα ἤ εἰμί ἄν μή οἰκεῖος κατά τις οὗτος . οὗτος οὖν πρός ὁ νῦν λέγω οὐ διαφέρω , κακός μέν γάρ τις σημαίνω φημί ὁ κακός διά πᾶς , οὐ μήν ὅτι γε ὡσαύτως ἤ οὐ ὡσαύτως ἔτι προσγράφω , ὁ λέγω ἀφορισμός . οὐδέτερος δέ μετατίθημι εἰς ὁ ἐναντίος φύσις , ἀλλά ἀίσσω καί μάλα ὑπάρχω αὐτός οὗτος φημί , παρά τε ὁ φύσις καί ὁ ἡλικία καί ὁ ἄλλος ὅσος καταλέγω , ὥστε κατά οὗτος μέν οὐ ἄν ἐναντίος λέγω πρός Ἱπποκράτης , κατά ἐκεῖνος δέ μάλα , ὅταν λέγω ὁ μή κατά λόγος κουφίζω οὐ δέω πιστεύω οὐδέ φοβέω λίαν ὁ μοχθηρός ﻿ γίγνομαι παρά λόγος · ὁ γάρ πολύς ὁ τοιοῦτος εἰμί ἀβέβαιος καί οὐ πάνυ τις διαμένω οὐδέ χρονίζω εἴωθα . διά οὗτος γοῦν αὐτός προσγράφω ἐν ὁ προγνωστικός ὁ νῦν ἐγώ πρόκειμαι ῥῆσις . ἐν μέν γάρ ὁ σύμπτωμα γίγνομαι τις μετάπτωσις ἐκ τε ὁ πονηρός εἰς ἀγαθός ἐκ ὁ ἀγαθός εἰς πονηρός . ὁ δέ σημεῖον οὐδείς εἰς ἐναντίος μεταπίπτω φύω , ἀλλά ἥσσων μέν καί μάλα ἤτοι κακός τις σημαίνω ἤ ἀγαθός , οὐ μήν ἀγαθός μέν νῦν , αὖθις δέ κακός , ἤ κακός μέν νῦν , αὖθις δέ ἀγαθός . ὅσος γοῦν ἐν ὁ οὖρον λέγω εἰμί κακός σημεῖον , οὗτος οὐ ἄν ποτέ ἀγαθός γίγνομαι , καθά οὐδέ ὁ ἀγαθός οὐδείς κακός . οὕτως δέ καί ὅσος περί ὁ πτύσμα ἤ διαχώρημα ὡς ἀγαθός ἤ κακός λέγω οὐδείς εἰς ἐναντίος μεταπίπτω . κατά δέ ὁ αὐτός τρόπος οὐδέ ὅσος περί ὁ πρόσωπον λέγω γίγνομαι σημεῖον κατά χροιά ἤ ὄγκος ἤ σχῆμα καί περί κατάκλισις δέ καί ὁ πελιδνόομαι καί μελαίνω μόριον ἤ ὁστισοῦν ἄλλος τοιοῦτος πάσχω . ἅπας γάρ διαφυλάσσω ὁ οἰκεῖος δύναμις οὐ κατά ὁ μέγεθος δηλονότι , προλέγω γάρ ὅτι ὁ μάλα δέχομαι καί ἥσσων , ἀλλά κατά γένος , ἐπεί μήτε ὁ ἀγαθός οὐδείς εἰς ὁ ὁ κακός μεταπίπτω γένος , ἐκεῖνος τε οὐδείς εἰς ὁ ὁ ἀγαθός . ὅταν γε δηλονότι μετά ὁ οἰκεῖος ἐξετάζω διορισμός , οὐ μήν ἐπί γε ὁ σύμπτωμα οὕτως ἔχω . καί γάρ δυσπνοέω ἔνιοι καί παραφρονέω καί ὑποχόνδριος ἀνασπάω καί μαρμαρυγή ὁράω οἴομαι καί τις ὀρφνώδης προφαίνω κρίσις λόγος , καί μήν καί καρδιαλγέω καί χεῖλος ὁ κάτω σείω καί παρωτίς καί τις ἕτερος ἀπόστασις ἔχω . ἅπας γάρ φαίνω οὗτος ποτέ μέν , ὡς λέγω , κρίσις λόγος γίγνομαι , ποτέ δέ αὐξάνω νόσημα ἕπομαι , καθό ἐκεῖνος δεόντως λέγω πρός αὐτός · ὁ κρίσιμος μή κρίνω ὁ μέν θανατώδης , ὁ δέ δύσκριτος · διορίζω δέ ἐγώ ὑπέρ ἅπας ὁ τοιοῦτος ἐν ἄλλος τε τις ἐν ὁ περί κρίσις , ὥστε μηδείς εἰς ὁ προγιγνώσκω ἐνδέω καί διά οὗτος , ὅς ἀεί συμβουλεύω καί νῦν διέρχομαι οὐ ὀκνέω . πρῶτος μέν καί μάλα σπουδάζω φημί μανθάνω ὅσος ὁ ἰατρικός εἰμί ἔργον · ὁ δέ ἄλλος ὅσος τοιοῦτος τις μέν ἐν φωνή καί σημαίνω ὁ ζήτησις ἔχω , τις δέ λογικός ἔχω θεωρία , ὕστερον ποτέ καί κατά πολύς σχολή μεταχειρίζω , καθά καί νῦν ἐπί ὁ σημαίνω ἐκ τε ὁ τεκμήριον ὄνομα καί ὁ σημεῖον . ἐπειδή γάρ ὅσος εἰμί χρήσιμος εἰς ὁ τέχνη λέγω ἐγώ , προστίθημι τις καί ὁ οὗτος ἐξήγησις ἔχω , ἕτερος ὅς ἔμπροσθεν λέγω . εἰμί δέ οὗτος τοιόσδε · ὁ κρίσιμος σύμπτωμα ἐγχωρέω κατηγορέω ὁ σημεῖον ὄνομα , ὁ μέντοι τεκμήριον οὐ ἐγχωρέω . μόνος γάρ ἐκεῖνος σημεῖον τε ἅμα καί τεκμήριον καλέω ὁ Ἕλλην , ἐκ ὅς ἔνειμι τεκμαίρομαι τις περί ὁ σωτηρία ἤ ἀπώλεια ὁ κάμνω , ὅς περιλαμβάνω ἄν τις εἷς κεφάλαιος φημί γνώρισμα εἰμί ὁ διοικέω ὁ σῶμα δύναμις , ὅπως ἔχω ἀρρωστία ἤ ῥώμη , ἐν ὅς δηλονότι καί ὁ ὁ ἀπεψία τε καί ὁ πέψις σημεῖον . ὁ δέ κρίσιμος σύμπτωμα οὐδείς ἔχω τοιοῦτος φύσις · ἀλλά ὅτι μέν εἰμί κρίσις δηλόω πρός αὐτός , ὥσπερ ὅτι διά ἔκκρισις ἤ ἀπόστασις , ἔτι τε πρός οὗτος διά τις ἔκκρισις ἤ ἀπόστασις οἷος αἱμορραγία ἤ ἔμετος ἤ παρωτίς . εἴτε δέ ἀγαθός γίγνομαι κρίσις ἤ κακός , διά ὁ τοιοῦτος σημεῖον οὐ ἔνειμι τεκμαίρομαι . φαίνω γάρ οὐδείς ἥσσων ἤ εἰς ἀγαθός ἤ εἰς κακός ὁ τοιοῦτος κρίσις ἅπας τελευτάω . καί διορισμός αὐτός διδάσκω ἐγώ βέβαιος οὐ ἐκ σύμπτωμα τις γίγνομαι , ἀλλά ἐκ σημεῖον τε καί τεκμήριον τις . πεπασμός γάρ , φημί , ταχύτης κρίσις , ἀσφάλεια ὑγιεινός σημαίνω . ὠμός δέ καί ἄπεπτος ἤ εἰς κακός ἀπόστασις τρέπω ἤ ἀκρισία ἤ χρόνος ἤ πόνος ἤ θάνατος ἤ ὁ αὐτός ὑποστροφή . ὥστε ὅτι μέν εἰμί κρίσις ἐκ ὁ κρίσιμος σύμπτωμα , ὅς δή καί σημεῖον κρίσιμος καλέω ἐγχωρέω , προγιγνώσκω δυνατός εἰμί , εἴτε δέ εἰς ἀγαθός εἴτε εἰς κακός οὗτος τελευτάω , διά ὁ πάσσω ὁ γνῶσις , ἐν ὅς πάλιν οὐ ὁ γίγνομαι κρίσις ὁ δήλωσις , ἀλλά ὁ σῴζω ὁ ἄνθρωπος ἤ θνῄσκω . εἰμί δέ σύ καί ὅδε πρός ὁ λέγω ἔμπροσθεν ἐξήγησις ὁ προσηγορία , ἅμα χρήσιμος πρᾶγμα εἰς ὁ τέχνη λέγω . μιμνῄσκω δέ ὅτι καί ὁ κρίσιμος σημεῖον σύμπτωμα εἰμί ὁ γένος δηλόω ὁ εἰμί ἔκκρισις ἤ ἀπόστασις . οὗτος δέ ὁ λύω ὁ νόσος ἤ καταλύω ὁ δύναμις αἴτιος μέν πρῶτος , κατά συμβαίνω δέ καί σημεῖον γίγνομαι .