galenus.in-hippocratis-prognosticum-commentaria-iii 2.1
Οἱ δὲ ὕδρωπες οἱ ἐκ τῶν ὀξέων νουσημέτων πάντες κακοί . οὔτε γὰρ τοῦ πυρὸς ἀπαλλάσσουσιν , ἐπώδυνοί τέ εἰσι κάρτα καὶ θανατώδεες . ἄρχονται δὲ οἱ πλεῖστοι μὲν ἀπὸ τῶν κενεώνων καὶ τῆς ὀσφύος , οἱ δὲ ἀπὸ τοῦ ἥπατος . Κατὰ μὲν τὴν ἀρχὴν τοῦ συγγράμματος αὐτὸς ἔφη , σκέπτεσθαι δὲ ὧδε χρὴ ἐν τοῖς ὀξέσι νοσήμασι , πρῶτον μὲν τὸ πρόσωπον τοῦ νοσέοντος , εἰ ὅμοιόν ἐστι τοῖσι τῶν ὑγιαινόντων . ὅθεν ἔνιοί φασιν οὐ περὶ τοῦ νεκρώδους προσώπου μόνον ὡς ἐν ὀξεῖ νοσήματι , ἀλλὰ περὶ τῶν ἑξῆς ἁπάντων γεγονέναι τὸν λόγον αὐτῷ , μηδὲ τὸ κατὰ τὴν τελευτὴν τοῦ συγγράμματος εἰρημένον ἀναγνόντες ἔνθα φησί · ταῦτα δὲ λέγω περὶ τῶν ὀξέων · νοσημάτων καὶ ὅσα ἐκ τούτων γίνεται . καὶ μέντοι καὶ φαίνεται περί τε τῶν ἐμπυημάτων εἰρηκὼς ἔμπροσθεν οὐ μόνον ἐκείνων ὅσα κατὰ τὴν εἰκοστὴν ἡμέραν ῥήγνυσθαι πέφυκεν , ἀλλὰ καὶ τῶν εἰς τὴν τριακοστήν τε καὶ τεσσαρακοστὴν καὶ ἑξηκοστὴν ἀφικομένων , ἔτι τε πρόσθεν ὑπὲρ τῶν ἄχρι τῆς τεσσαρακοστῆς ἡμέρας ἐκτεινομένων νοσημάτων , ἔνθα φησίν · εὔπνοιαν δὲ χρὴ κάρτα νομίζειν μεγάλην δύναμιν ἔχειν εἰς σωτηρίαν , ἐν ἅπασι τοῖσιν ὀξέσι νουσήμασι , ὁκόσα σὺν πυρετοῖς τέ ἐστι καὶ ἐν τεσσαράκοντα ἡμέρῃσι κρίνεται . καὶ νῦν ἄντικρυς εἷπεν , οὐ περὶ πάντων ὑδρώπων ποιούμενος τὸν λόγον , ἀλλ’ ὅσοι περ ἂν αὐτῶν ἐκ τῶν ὀξέων νοσημάτων γένωνται . καὶ περὶ μὲν τῶν ἐμπύων τε καὶ φθινωδῶν καὶ ἐν τοῖς ἑξῆς ἐρεῖ καὶ πρὸς τούτοις ἔτι καὶ περὶ τεταρταίων ὁμολογουμένων καὶ τούτων χρονίων νοσημάτων . οἱ γοῦν ἐκ τῶν ὀξέων νοσημάτων ὕδρωπες ὅτι πάντες εἰσὶ κακοὶ μήτε τὸν πυρετὸν παύοντες . ὀδυνηροί τε διαμένοντες , αὐτὸς εἶπεν . ἐδίδαξε δὲ καὶ τὰς γενέσεις αὐτῶν , ἥπατος μὲν ἄντικρυς ὀνομαστὶ μνημονεύσας , ἑνὶ δὲ κοινῷ λόγῳ τῶν ἐν τοῖς κενεῶσι μορίων , ἅπερ ἐστὶ νῆστις καὶ μεσεντέριον , ἔντερά τε λεπτά . προσαγορεύειν γὰρ εἰκός ἐστιν αὐτὸν ἐκεῖνα τὰ μόρια κενεῶνας , ὅσα μεταξὺ τῆς τε τοῦ θώρακος ἐσχάτης πλευρᾶς ἐστι καὶ τοῦ τῆς λαγόνος ὀστοῦ . καὶ γάρ τοι καὶ κενὸν ἅπαν φαίνεται τοῦτο τὸ χωρίον , εἰ παραβάλλοις αὐτὸ τοῖς ἄνωθεν αὐτοῦ μέρεσι καὶ κάτωθεν ὀστώδεσιν ὑπάρχουσιν ἀμφοτέροις . ἔστι δὲ καὶ λαπαρὸν ἅπαν τοῦτο τὸ μόριον , ὅταν γε μὴ πρὸ ὀλίγου τις ἐμπεπλησμένος ᾖ σιτίων τε καὶ ποτῶν . καί μοι δοκεῖ καὶ ὁ ποιητὴς αὐτὰ ταῦτα τὰ μόρια τοῦ σώματος ὀνομάζειν λαπάρας . ὑδρώπων μὲν οὖν ἁπάντων ἡ κοινὴ γένεσις ἀποτυχία τοῦ τῆς αἱματώσεως ἔργου γίνεται . καθάπερ γὰρ καὶ ἐν γαστρὶ πέττεται τὰ σιτία , κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον ἐν ἥπατι καὶ φλεψὶν ἡ ἐν τῇ κοιλίᾳ προπεφθεῖσα τροφή . καὶ μέντοι καὶ ὡς ἐν τῇ κοιλίᾳ ποτὲ μὲν ἧττον ἀποτυγχάνεται τὸ τῆς πέψεως ἔργον , ἔστιν ὅτε δὲ μᾶλλον , οὕτω κἀν τῷ ἥπατι . πάσχει γὰρ τὸ ἧπαρ ἐνίοτε μὲν αὑτὸ καθ’ αὐτὸ πρῶτον , ὥσπερ καὶ ἡ γαστὴρ , ἐνίοτε δὲ κατὰ συμπάθειαν ἑτέρων μορίων . εὔδηλον οὖν ὅτι τὰ πάντα συμπαθοῦντα ἀλλήλοις ἢ τῷ γειτνιᾷν ἢ τῷ κοινωνίαν ἔχειν μεγάλην κατὰ τὰ ἀγγεῖα καὶ νεῦρα πάσχει . οὕτω τοίνυν καὶ τὸ ἧπαρ διά τε φλεβῶν μεγάλων συνῆφθαι φαίνεται καὶ σπληνὶ καὶ γαστρὶ καὶ ἐντέροις , ἥ τε θέσις αὐτῶν οὕτω πλησίον ὡς ἔνια μὲν ἅπτεσθαι , τινὰ δὲ ὀλίγου δεῖν ψαύειν αὐτοῦ . σπληνὸς μὲν οὖν οὐκ ἐμνημόνευσεν ὁ Ἱπποκράτης , ἐπειδὴ περὶ τῶν ὀξέων νοσημάτων ὁ λόγος ἦν αὐτῷ . φαίνεται δὲ τοῦτο τὸ σπλάγχνον , ὅταν ἐν χρονίοις νοσήμασι σκιῤῥώδη λάβῃ διάθεσιν , εἰς συμπάθειάν τε τὸ ἧπαρ ἄγειν , ὑδέρους τε δι’ ἐκείνου μέσου τῷ παντὶ σώματι κατασκευάζειν . ἥπατος δὲ καὶ τῶν κενεώνων μέμνηται καὶ διδάσκει τὰς διαφορὰς τῶν ἐπ’ αὐτῶν γινομένων ὑδέρων , ὡς διὰ τῆς ἑξῆς λέξεως ἔσται δῆλον .
Lemmas: ὁ δέ ὕδρωψ ὁ ἐκ ὁ ὀξύς νοσημέτος πᾶς κακός . οὔτε γάρ ὁ πῦρ ἀπαλλάσσω , ἐπώδυνος τε εἰμί κάρτα καί θανατώδης . ἄρχω δέ ὁ πολύς μέν ἀπό ὁ κενεών καί ὁ ὀσφῦς , ὁ δέ ἀπό ὁ ἧπαρ . κατά μέν ὁ ἀρχή ὁ σύγγραμμα αὐτός φημί , σκοπέω δέ ὧδε χρή ἐν ὁ ὀξύς νόσημα , πρῶτος μέν ὁ πρόσωπον ὁ νοσέω , εἰ ὅμοιος εἰμί ὁ ὁ ὑγιαίνω . ὅθεν ἔνιοι φημί οὐ περί ὁ νεκρώδης πρόσωπον μόνος ὡς ἐν ὀξύς νόσημα , ἀλλά περί ὁ ἑξῆς ἅπας γίγνομαι ὁ λόγος αὐτός , μηδέ ὁ κατά ὁ τελευτή ὁ σύγγραμμα λέγω ἀναγιγνώσκω ἔνθα φημί · οὗτος δέ λέγω περί ὁ ὀξύς · νόσημα καί ὅσος ἐκ οὗτος γίγνομαι . καί μέντοι καί φαίνω περί τε ὁ ἐμπύημα λέγω ἔμπροσθεν οὐ μόνος ἐκεῖνος ὅσος κατά ὁ εἰκοστός ἡμέρα ῥήγνυμι φύω , ἀλλά καί ὁ εἰς ὁ τριακοστός τε καί τεσσαρακοστός καί ἑξηκοστός ἀφικνέομαι , ἔτι τε πρόσθεν ὑπέρ ὁ ἄχρι ὁ τεσσαρακοστός ἡμέρα ἐκτείνω νόσημα , ἔνθα φημί · εὔπνοια δέ χρή κάρτα νομίζω μέγας δύναμις ἔχω εἰς σωτηρία , ἐν ἅπας ὁ ὀξύς νόσημα , ὁπόσος σύν πυρετός τε εἰμί καί ἐν τεσσαράκοντα ἡμέρα κρίνω . καί νῦν ἄντικρυς λέγω , οὐ περί πᾶς ὕδρωψ ποιέω ὁ λόγος , ἀλλά ὅσος περ ἄν αὐτός ἐκ ὁ ὀξύς νόσημα γίγνομαι . καί περί μέν ὁ ἔμπυος τε καί φθινώδης καί ἐν ὁ ἑξῆς λέγω καί πρός οὗτος ἔτι καί περί τεταρταῖος ὁμολογέω καί οὗτος χρόνιος νόσημα . ὁ γοῦν ἐκ ὁ ὀξύς νόσημα ὕδρωψ ὅτι πᾶς εἰμί κακός μήτε ὁ πυρετός παύω . ὀδυνηρός τε διαμένω , αὐτός λέγω . διδάσκω δέ καί ὁ γένεσις αὐτός , ἧπαρ μέν ἄντικρυς ὀνομαστί μνημονεύω , εἷς δέ κοινός λόγος ὁ ἐν ὁ κενεών μόριον , ὅς εἰμί νῆστις καί μεσεντέριον , ἔντερον τε λεπτός . προσαγορεύω γάρ ἔοικα εἰμί αὐτός ἐκεῖνος ὁ μόριον κενεών , ὅσος μεταξύ ὁ τε ὁ θώραξ ἔσχατος πλευρά εἰμί καί ὁ ὁ λαγών ὀστέον . καί γάρ τοι καί κενός ἅπας φαίνω οὗτος ὁ χωρίον , εἰ παραβάλλω αὐτός ὁ ἄνωθεν αὐτός μέρος καί κάτωθεν ὀστώδης ὑπάρχω ἀμφότερος . εἰμί δέ καί λαπαρός ἅπας οὗτος ὁ μόριον , ὅταν γε μή πρό ὀλίγος τις ἐμπίμπλημι εἰμί σιτίον τε καί ποτόν . καί ἐγώ δοκέω καί ὁ ποιητής αὐτός οὗτος ὁ μόριον ὁ σῶμα ὀνομάζω λαπάρα . ὕδρωψ μέν οὖν ἅπας ὁ κοινός γένεσις ἀποτυχία ὁ ὁ αἱμάτωσις ἔργον γίγνομαι . καθά γάρ καί ἐν γαστήρ πέσσω ὁ σιτίον , κατά ὁ αὐτός τρόπος ἐν ἧπαρ καί φλέψ ὁ ἐν ὁ κοιλία προπέσσω τροφή . καί μέντοι καί ὡς ἐν ὁ κοιλία ποτέ μέν ἥσσων ἀποτυγχάνω ὁ ὁ πέψις ἔργον , εἰμί ὅτε δέ μάλα , οὕτως ἐν ὁ ἧπαρ . πάσχω γάρ ὁ ἧπαρ ἐνίοτε μέν ἑαυτοῦ κατά αὐτός πρῶτος , ὥσπερ καί ὁ γαστήρ , ἐνίοτε δέ κατά συμπάθεια ἕτερος μόριον . εὔδηλος οὖν ὅτι ὁ πᾶς συμπαθέω ἀλλήλων ἤ ὁ γειτνιάω ἤ ὁ κοινωνία ἔχω μέγας κατά ὁ ἀγγεῖον καί νεῦρον πάσχω . οὕτως τοίνυν καί ὁ ἧπαρ διά τε φλέψ μέγας συνάπτω φαίνω καί σπλήν καί γαστήρ καί ἔντερον , ὁ τε θέσις αὐτός οὕτως πλησίον ὡς ἔνιοι μέν ἅπτω , τις δέ ὀλίγος δέω ψαύω αὐτός . σπλήν μέν οὖν οὐ μνημονεύω ὁ Ἱπποκράτης , ἐπειδή περί ὁ ὀξύς νόσημα ὁ λόγος εἰμί αὐτός . φαίνω δέ οὗτος ὁ σπλάγχνον , ὅταν ἐν χρόνιος νόσημα σκιρρόδερος λαμβάνω διάθεσις , εἰς συμπάθεια τε ὁ ἧπαρ ἄγω , ὕδερος τε διά ἐκεῖνος μέσος ὁ πᾶς σῶμα κατασκευάζω . ἧπαρ δέ καί ὁ κενεών μιμνῄσκω καί διδάσκω ὁ διαφορά ὁ ἐπί αὐτός γίγνομαι ὕδερος , ὡς διά ὁ ἑξῆς λέξις εἰμί δῆλος .