galenus.in-hippocratis-prognosticum-commentaria-iii 1.7
Ὀφθαλμοὶ κοῖλοι , κρόταφοι συμπεπτωκότες , ὦτα ψυχρὰ καὶ συνεσταλμένα καὶ οἱ λοβοὶ τῶν ὤτων ἀπεστραμμένοι καὶ τὸ δέρμα τὸ περὶ τὸ μέτωπον σκληρόν τε καὶ περιτεταμένον καὶ καρφαλέον ἐὸν καὶ τὸ χρῶμα τοῦ ξύμπαντος προσώπου χλωρόν τε ἢ καὶ μέλαν ἐὸν καὶ πέλιον ἢ μολυβδῶδες . Καὶ ταῦτα πάντα τὰ σημεῖα περὶ τὸ πρόσωπον γίνεται , κατά τε τὰς χρονίας νόσους καὶ τοὺς καμάτους καὶ τὰς λειποψυχίας καὶ πολὺ μᾶλλον ἔτι κατὰ τοὺς θανάτους . εὐεπιλόγιστον οὖν ἐστι τὰ ἀνόμοια τοῖς κατὰ φύσιν κακοῦ τινος εἶναι δηλωτικὰ , κειμένου γε τοῦ κατ’ ἀρχὰς εὐθέως ὁμολογουμένου , ὡς τὰ μὲν ἐναντιώτατα τοῖς κατὰ φύσιν ὀλέθρια , τὰ δὲ ὅμοια σωτήριά ἐστι σημεῖα . ταῦτα μὲν οὖν ἐπιλογιστικῶς ἡμῖν ὑπὲρ αὐτῶν εἰρήσθω . σκεψώμεθα δ’ ἀκριβῶς ὑπὲρ ὅλης αὐτῶν τῆς φύσεως . γίνονται τοίνυν αἱ τοιαῦται διαθέσεις ἤτοι διά τινα αἰτίαν συντήκουσάν τε καὶ διαφθείρουσαν τὰ σαρκώδη μόρια τῶν ζώων ἢ δι’ ἀῤῥωστίαν τῆς ἐμφύτου θερμασίας μηκέτ’ ἀποτείνεσθαι δυναμένης αὐτῆς ἐπὶ τὰ πέρατα τοῦ σώματος , ἀλλ’ ἐν τοῖς σπλάγχνοις μόνοις ὀλίγης διασωζομένης . ἀκολουθεῖ δὲ τούτῳ δηλονότι καὶ τὸ μήθ’ αἵματος ἔτι μήτε πνεύματος ἐπιῤῥεῖν τοῖς ἄκροις τοῦ σώματος , ὅσον ἔμπροσθεν ἐπέῤῥει κατὰ φύσιν ἐχόντων . διὰ τοῦτ’ οὖν ἐν τῷ προσώπῳ φαίνεται μεγίστη σαφῶς ἡ τοῦ κατὰ φύσιν ἐξαλλαγή . παρακειμένων γὰρ ἀλλήλοις τῶν τε ὀστεΐνων μορίων καὶ τῶν ὑγροτέρων τε καὶ σαρκωδῶν , εἶτα τῶν μὲν ὀστεΐνων διὰ τὸ γεῶδες τῆς οὐσίας ὁμοίων διαμενόντων , τῶν δὲ ὑγροτέρων καὶ σαρκωδῶν συντήκεσθαί τε ῥᾳδίως δυναμένων καὶ συμπίπτειν εἰς ἑαυτὰ , διά τε τὴν ἔνδειαν τοῦ πνεύματος καὶ τοῦ αἵματος εὐφορωτάτη ἡ διάθεσις γίνεται . τῆς μὲν γὰρ ῥινὸς κατὰ τὰ καλούμενα πτερύγια μόνα σαρκοειδής ἐστιν ἡ οὐσία , τὸ δ’ ἄλλο πᾶν ὀστῶδες . εἰκότως οὖν ὅταν ἤτοι τετηκὸς ᾖ τὸ σαρκῶδες ἢ κενωθὲν συνιζήσῃ , τὸ πέρας αὐτῆς φαίνεται λεπτόν · οὕτω δὲ κἂν ψυχθῇ σφοδρῶς , ὃ δὴ τοῖς ἀποθνήσκουσιν ἤδη συμβαίνει . πιλουμένης γὰρ ἐν τῇ ψύξει τῆς οὐσίας τῶν σαρκωδῶν μορίων ἰσχνὴ κατ’ ἄκρας ἑαυτῆς εἰκότως γίνεται . καὶ μὴν οὐκ ἄλλην τινὰ ὀξεῖαν ὀνομάζομεν ῥῖνα πλὴν τῆς κατὰ τὸ πέρας ἰσχνῆς . οὕτως μὲν οὖν ἡ ῥὶς ὀξεῖα φαίνεται , κοῖλοι δὲ ὀφθαλμοὶ διὰ τὰς αὐτὰς αἰτίας . ἀλλ’ ὅσῳ τῆς ἄκρας ῥινός εἰσιν ὑγρότεροί τε καὶ μαλακώτεροι , τοσούτῳ θᾶττον κοιλαίνονται . ἀλλὰ καὶ πνεύματος ψυχικοῦ παμπόλλου μετέχουσι καὶ θερμασίας οὐκ ὀλίγης , ὧν ἀπολειπόντων αὐτοὺς εἰκότως συστέλλονται . τοῦτο δέ ἐστιν ὀφθαλμῶν κοιλότης . οὕτω δὲ καὶ οἱ κρόταφοι συμπίπτουσιν , ὅτι μόνοι τῆς ὅλης κεφαλῆς ἔχουσι μῦς , οὓς ὀνομάζουσι κροταφίτας . ἡ δ’ ὅλη πᾶσα κεφαλὴ παντάπασιν ἄσαρκός ἐστιν , ὦτα δὲ ψυχρὰ καὶ συνεσταλμένα , διότι χονδρώδη καὶ ἄσαρκα καὶ ὀλίγαιμά ἐστι . τάχιστα οὖν καταψύχεται παρεσκευασμένα πρὸς τὸ πάθος ὑπὸ τῆς οἰκείας φύσεως . διὰ τίνα δὲ αἰτίαν ἀποστρέφεσθαι συμβαίνει τοὺς λοβοὺς αὐτῶν ; ἢ ὅτι μαλακωτέραν ἔχουσι τὴν οὐσίαν , οὐχ ὥσπερ τὸ ἄλλο σύμπαν , ὅπερ ἀκριβῶς λεπτὸς χόνδρος ἐστὶ , λεπτῷ δέρματι σκεπόμενος , ὥσθ’ ὑπὸ τῶν εἰρημένων ἔμπροσθεν αἰτίων οἱ λοβοὶ λεπτύνονταί τε καὶ συστρέφονται καὶ ξηραίνονται καὶ πήγνυνται . ταῦτα δὲ πάσχοντες ὀπίσω τείνονται μᾶλλον ἐπὶ τὰς ἀρχὰς τῶν τὴν αἴσθησιν αὐτοῖς παρεχόντων νεύρων . τὸ μὲν γὰρ σπᾶσθαι τοῖς ἱμαντώδεσιν ἅπασι ξηραινομένοις κοινόν . ἴδιον δ’ ἑκάστῳ τῶν ἐν τῷ σώματι μορίων ἐπ’ ἐκεῖνο τὸ μέρος διαστρέφεσθαί τε καὶ περισπᾶσθαι μᾶλλον , ἔνθα τῶν ἐμφυομένων αὐτῷ νεύρων ἐστὶν ἡ ἀρχή . θεάσασθαι γοῦν ἐστιν ἐναργῶς τοῦτο καὶ κατὰ τοὺς δακτύλους . ἐὰν μὲν ὁ ἔνδον τένων ὑπό τινος αἰτίου ταθῇ , καμπτομένους τοὺς δακτύλους σαφῶς ἐστιν ἰδεῖν , ἐὰν δὲ ὁ ἔξωθεν , ἐκτεινομένους . διὰ δὲ τήνδε τὴν αὐτὴν ξηρότητά τε καὶ πῆξιν ὅλον τὸ δέρμα τὸ περὶ τὸ πρόσωπον πᾶν σκληρόν τε φαίνεται καὶ περιτεταμένον , ἐναργέστερον δὲ ὁρᾶται τὸ πάθος αὐτοῦ κατὰ τὸ μέτωπον , ὅτι σαρκοειδὴς οὐσία λεπτὴ κατὰ τοῦτο τὸ μέρος ὑποβέβληται τῷ δέρματι . πάσχει δὲ ὑπὸ τῶν εἰρημένων αἰτίων ἡ σαρκώδης μᾶλλον φύσις τῆς δερματώδους . ἡ δὲ τῆς χροιᾶς μεταβολὴ μοχθηροτάτη μέν ἐστιν , ἡ ἐπὶ τὸ μέλαν , ὡς ἂν ἀποψυχομένου τοῦ αἵματος , ὥσπερ ὅταν ἐκτὸς ἐκχυθὲν θρομβωθῇ , μετριωτέρα δὲ ἡ ἐπὶ τὸ χλωρόν , εἰώθασι ﻿ δὲ οὕτως ὀνομάζειν οἱ παλαιοὶ ποτὲ μὲν τὸ ὠχρὸν , ἐνίοτε δὲ ὡς οἱ πολλοὶ κράμβας τε καὶ θριδακίνας καλοῦσι χλωρὰς , ὅπερ χρῶμα μελάντερόν ἐστιν ἐρυθροῦ καὶ οἷον ἀρχή τις τοῦ μελαίνεσθαί τε καὶ πελιδνοῦσθαι ψύξεως ἐργαζομένης αὐτὸ , καθάπερ καὶ τὸ μέλαν , ὥστ’ εἰκότως καὶ τὸ πρόσωπον , ἐν ᾧ πάντ’ ἐστὶ τὰ προειρημένα , προσαγορεύεται νεκρῶδες . καὶ τοῦτο ἐν μὲν τοῖς κεχρονισμένοις νοσήμασι πολλάκις ὁρᾶται γιγνόμενον , ὀλιγάκις δ’ ἐν ἀρχῇ . διὸ καὶ κινδυνωδέστατόν ἐστιν , ὡς ἂν μηδὲ τὴν ἀπὸ τοῦ χρόνου πρόφασιν ἔχον . ἐπὶ μακρῷ μὲν γὰρ χρόνῳ συντακῆναί τε τὸ σῶμα καὶ ψύχεσθαι τῶν ἀκρωτηρίων τινὰ θαυμαστὸν οὐδέν . ἐν ἀρχῇ δὲ καὶ μάλιστ’ ἐν ὀξεῖ νοσήματι πάντως ὀλέθριον , εἰ μὴ διά τινα αἰτίαν ἑτέραν ᾖ τοῦτο γεγονὸς , ὁποῖαι δ’ εἰσὶν αἱ τοῦτο ποιεῖν δυνάμεναι κατὰ τὴν ἑξῆς ῥῆσιν αὐτὸς ἐδίδαξε . νυνὶ δὲ ὃ χρὴ προσθεῖναί με παραλελεῖφθαι δοκοῦν ὑπ’ αὐτοῦ πρότερον ἄκουσον . ὥσπερ γὰρ ἐν τοῖς χρονίοις νοσήμασι τοιοῦτον γίνεσθαι πρόσωπον οὐκ ἂν εἴη μεγάλως ὀλέθριον , οὕτως οὐδ’ ἐν ψυχρῷ χωρίῳ καὶ χειμῶνι καὶ καταστάσει ψυχρᾷ καὶ γεροντικῇ , καθάπερ ἐμάθομεν ἐν ἀφορισμοῖς , ὡς ἐν τῇσι νούσοισιν ἧσσον κινδυνεύουσιν οἷσιν ἂν οἰκείη τῆς φύσιος καὶ τῆς ἡλικίης καὶ τῆς ἕξιος καὶ τῆς ὥρης ἡ νοῦσος ᾖ μᾶλλον ἢ οἷσιν ἂν μὴ οἰκείη κατά τι τουτέων ᾖ .
Lemmas: ὀφθαλμός κοῖλος , κρόταφος συμπίπτω , οὖς ψυχρός καί συστέλλω καί ὁ λοβός ὁ οὖς ἀποστρέφω καί ὁ δέρμα ὁ περί ὁ μέτωπον σκληρός τε καί περιτείνω καί καρφαλέος εἰμί καί ὁ χρῶμα ὁ σύμπας πρόσωπον χλωρός τε ἤ καί μέλας εἰμί καί πέλιος ἤ μολυβδώδης . καί οὗτος πᾶς ὁ σημεῖον περί ὁ πρόσωπον γίγνομαι , κατά τε ὁ χρόνιος νόσος καί ὁ κάματος καί ὁ λειποψυχία καί πολύς μάλα ἔτι κατά ὁ θάνατος . εὐεπιλόγιστος οὖν εἰμί ὁ ἀνόμοιος ὁ κατά φύσις κακός τις εἰμί δηλωτικός , κεῖμαι γε ὁ κατά ἀρχή εὐθύς ὁμολογέω , ὡς ὁ μέν ἐναντίος ὁ κατά φύσις ὀλέθριος , ὁ δέ ὅμοιος σωτήριος εἰμί σημεῖον . οὗτος μέν οὖν ἐπιλογιστικός ἐγώ ὑπέρ αὐτός λέγω . σκοπέω δέ ἀκριβής ὑπέρ ὅλος αὐτός ὁ φύσις . γίγνομαι τοίνυν ὁ τοιοῦτος διάθεσις ἤτοι διά τις αἰτία συντήκω τε καί διαφθείρω ὁ σαρκώδης μόριον ὁ ζῷον ἤ διά ἀρρωστία ὁ ἔμφυτος θερμασία μηκέτι ἀποτείνω δύναμαι αὐτός ἐπί ὁ πέρας ὁ σῶμα , ἀλλά ἐν ὁ σπλάγχνον μόνος ὀλίγος διασῴζω . ἀκολουθέω δέ οὗτος δηλονότι καί ὁ μήτε αἷμα ἔτι μήτε πνεῦμα ἐπιρρέω ὁ ἄκρος ὁ σῶμα , ὅσος ἔμπροσθεν ἐπιρρέω κατά φύσις ἔχω . διά οὗτος οὖν ἐν ὁ πρόσωπον φαίνω μέγας σαφής ὁ ὁ κατά φύσις ἐξαλλαγή . παράκειμαι γάρ ἀλλήλων ὁ τε ὀστέϊνος μόριον καί ὁ ὑγρός τε καί σαρκώδης , εἶτα ὁ μέν ὀστέϊνος διά ὁ γεώδης ὁ οὐσία ὅμοιος διαμένω , ὁ δέ ὑγρός καί σαρκώδης συντήκω τε ῥᾴδιος δύναμαι καί συμπίπτω εἰς ἑαυτοῦ , διά τε ὁ ἔνδεια ὁ πνεῦμα καί ὁ αἷμα εὔφορος ὁ διάθεσις γίγνομαι . ὁ μέν γάρ ῥίς κατά ὁ καλέω πτερύγιον μόνος σαρκοειδής εἰμί ὁ οὐσία , ὁ δέ ἄλλος πᾶς ὀστώδης . ἔοικα οὖν ὅταν ἤτοι τήκω εἰμί ὁ σαρκώδης ἤ κενόω συνιζάνω , ὁ πέρας αὐτός φαίνω λεπτός · οὕτως δέ ἐάν ψύχω σφοδρός , ὅς δή ὁ ἀποθνῄσκω ἤδη συμβαίνω . πιλέω γάρ ἐν ὁ ψῦξις ὁ οὐσία ὁ σαρκώδης μόριον ἰσχνός κατά ἄκρος ἑαυτοῦ ἔοικα γίγνομαι . καί μήν οὐ ἄλλος τις ὀξύς ὀνομάζω ῥίς πλήν ὁ κατά ὁ πέρας ἰσχνός . οὕτως μέν οὖν ὁ ῥίς ὀξύς φαίνω , κοῖλος δέ ὀφθαλμός διά ὁ αὐτός αἰτία . ἀλλά ὅσος ὁ ἄκρος ῥίς εἰμί ὑγρός τε καί μαλακός , τοσοῦτος ταχύς κοιλαίνω . ἀλλά καί πνεῦμα ψυχικός πάμπολυς μετέχω καί θερμασία οὐ ὀλίγος , ὅς ἀπολείπω αὐτός ἔοικα συστέλλω . οὗτος δέ εἰμί ὀφθαλμός κοιλότης . οὕτως δέ καί ὁ κρόταφος συμπίπτω , ὅτι μόνος ὁ ὅλος κεφαλή ἔχω μῦς , ὅς ὀνομάζω κροταφίτης . ὁ δέ ὅλος πᾶς κεφαλή παντάπασι ἄσαρκος εἰμί , οὖς δέ ψυχρός καί συστέλλω , διότι χονδρώδης καί ἄσαρκος καί ὀλίγαιμος εἰμί . ταχύς οὖν καταψύχω παρασκευάζω πρός ὁ πάθος ὑπό ὁ οἰκεῖος φύσις . διά τίς δέ αἰτία ἀποστρέφω συμβαίνω ὁ λοβός αὐτός ; ἤ ὅτι μαλακός ἔχω ὁ οὐσία , οὐ ὥσπερ ὁ ἄλλος σύμπας , ὅς ἀκριβής λεπτός χόνδρος εἰμί , λεπτός δέρμα σκέπω , ὥστε ὑπό ὁ λέγω ἔμπροσθεν αἴτιος ὁ λοβός λεπτύνω τε καί συστρέφω καί ξηραίνω καί πήγνυμι . οὗτος δέ πάσχω ὀπίσω τείνω μάλα ἐπί ὁ ἀρχή ὁ ὁ αἴσθησις αὐτός παρέχω νεῦρον . ὁ μέν γάρ σπάω ὁ ἱμαντώδης ἅπας ξηραίνω κοινός . ἴδιος δέ ἕκαστος ὁ ἐν ὁ σῶμα μόριον ἐπί ἐκεῖνος ὁ μέρος διαστρέφω τε καί περισπάω μάλα , ἔνθα ὁ ἐμφύω αὐτός νεῦρον εἰμί ὁ ἀρχή . θεάομαι γοῦν εἰμί ἐναργής οὗτος καί κατά ὁ δάκτυλος . ἐάν μέν ὁ ἔνδον τένων ὑπό τις αἴτιος τείνω , κάμπτω ὁ δάκτυλος σαφής εἰμί ὁράω , ἐάν δέ ὁ ἔξωθεν , ἐκτείνω . διά δέ ὅδε ὁ αὐτός ξηρότης τε καί πῆξις ὅλος ὁ δέρμα ὁ περί ὁ πρόσωπον πᾶς σκληρός τε φαίνω καί περιτείνω , ἐναργής δέ ὁράω ὁ πάθος αὐτός κατά ὁ μέτωπον , ὅτι σαρκοειδής οὐσία λεπτός κατά οὗτος ὁ μέρος ὑποβάλλω ὁ δέρμα . πάσχω δέ ὑπό ὁ λέγω αἴτιος ὁ σαρκώδης μάλα φύσις ὁ δερματώδης . ὁ δέ ὁ χροιά μεταβολή μοχθηρός μέν εἰμί , ὁ ἐπί ὁ μέλας , ὡς ἄν ἀποψύχω ὁ αἷμα , ὥσπερ ὅταν ἐκτός ἐκχέω θρομβόομαι , μέτριος δέ ὁ ἐπί ὁ χλωρός , εἴωθα ﻿ δέ οὕτως ὀνομάζω ὁ παλαιός ποτέ μέν ὁ ὠχρός , ἐνίοτε δέ ὡς ὁ πολύς κράμβη τε καί θριδακίνη καλέω χλωρός , ὅς χρῶμα μέλας εἰμί ἐρυθρός καί οἷος ἀρχή τις ὁ μελαίνω τε καί πελιδνόομαι ψῦξις ἐργάζομαι αὐτός , καθά καί ὁ μέλας , ὥστε ἔοικα καί ὁ πρόσωπον , ἐν ὅς πᾶς εἰμί ὁ προλέγω , προσαγορεύω νεκρώδης . καί οὗτος ἐν μέν ὁ χρονίζω νόσημα πολλάκις ὁράω γίγνομαι , ὀλιγάκις δέ ἐν ἀρχή . διό καί κινδυνώδης εἰμί , ὡς ἄν μηδέ ὁ ἀπό ὁ χρόνος πρόφασις ἔχω . ἐπί μακρός μέν γάρ χρόνος συντήκω τε ὁ σῶμα καί ψύχω ὁ ἀκρωτήριον τις θαυμαστός οὐδείς . ἐν ἀρχή δέ καί μάλα ἐν ὀξύς νόσημα πάντως ὀλέθριος , εἰ μή διά τις αἰτία ἕτερος εἰμί οὗτος γίγνομαι , ὁποῖος δέ εἰμί ὁ οὗτος ποιέω δύναμαι κατά ὁ ἑξῆς ῥῆσις αὐτός διδάσκω . νυνί δέ ὅς χρή προστίθημι ἐγώ παραλείπω δοκέω ὑπό αὐτός πρότερος ἀκούω . ὥσπερ γάρ ἐν ὁ χρόνιος νόσημα τοιοῦτος γίγνομαι πρόσωπον οὐ ἄν εἰμί μέγας ὀλέθριος , οὕτως οὐδέ ἐν ψυχρός χωρίον καί χειμών καί κατάστασις ψυχρός καί γεροντικός , καθά μανθάνω ἐν ἀφορισμός , ὡς ἐν ὁ νόσος ἥσσων κινδυνεύω ὅς ἄν οἰκεῖος ὁ φύσις καί ὁ ἡλικία καί ὁ ἕξις καί ὁ ὥρα ὁ νόσος εἰμί μάλα ἤ ὅς ἄν μή οἰκεῖος κατά τις οὗτος εἰμί .