galenus.in-hippocratis-prognosticum-commentaria-iii 3.28
Ὥσπερ δὲ τοῖσι νεωτέροισι τῶν τριήκοντα ἐτέων αἱ ἀποστάσιες γίνονται , οὕτως οἱ τεταρταῖοι μᾶλλον τοῖσι τριηκονταετέσι καὶ γεραιτέροισι . Περὶ τῆς καθ’ ἡλικίαν μεταβολῆς εἴρηται μὲν ἐπὶ πλέον ἑτέρωθι , διὰ κεφαλαίων δὲ νῦν εἰπεῖν ἀρκέσει , τὰ μὲν παιδία πλεῖστον ἔχει τὸν τοῦ αἵματος χυμόν . καὶ μόνον γε τοῦτον εἶχεν ἂν , ὅσον ἐπὶ τῇ κατὰ τὴν ἡλικίαν κράσει . πολλὰ δ’ ἐσθίοντα καὶ μέντοι καὶ ἀτακτότερα ὑπάρχοντα , ὑποτρέφει τι καὶ τῶν καλουμένων ὠμῶν χυμῶν . ὁπόταν δ’ εἰς τὴν τῶν μειρακίων ἡλικίαν ἀφίκηται , τινὰ μὲν ἤδη καλῶς διαιτᾶται , βελτίονος ἀγωγῆς εὐτυχήσαντα καὶ οὕτως αὐτοῖς αἷμα πλεονάζει μόνον , ἔνια δὲ τῶν μειρακίων πολὺ χεῖρον ἢ οἱ σμικροὶ παῖδες . καὶ τοίνυν νοσεῖ ταῦτα συνεχῶς τε ἅμα καὶ σφοδρῶς ἀθροίζοντα πλῆθος ὠμῶν χυμῶν . τοῖς ἐφεξῆς δὲ τῇδε τῇ ἡλικίᾳ καὶ μάλιστα τοῖς κακῶς διαιτωμένοις ὁ πικρόχολος ὑποτρέφεται χυμὸς , ὥστε πλεονάζειν τούτοις οὐχ αἷμα μόνον , ἀλλὰ κἀκεῖνον , ὥσπερ ὠχρά τε καὶ ξανθὴ χολὴ προσαγορεύεται καὶ γίνεται τοῦτο τισὶ μὲν ἄχρι τριάκοντα ἐτῶν , ἐνίοις δὲ ἄχρι πέντε καὶ τριάκοντα . πρῶτος μὲν γὰρ ὅρος ἐστὶ τῆς ἐπὶ τὸ ψυχρὸν μεταβολῆς ὁ τῶν λ΄ ἐτῶν , ἔσχατος δὲ ὁ τῶν πέντε καὶ τριάκοντα . πολλοῖς δὲ ἐν τῷ μεταξὺ διά τε τὴν ἐξ ἀρχῆς φύσιν , ὅσα τε κατὰ τὰς περιστάσεις ἢ ἐτῶν ἢ προαιρέσεων διαφορὰς ὑπαλλάττεται , τὴν ἀκμαστικὴν ἡλικίαν περιέγραψε · διά τοῦτο οὖν καὶ ὁ Ἱπποκράτης ἐνίοτε μὲν τοῦ τριακοστοῦ μνημονεύει καθάπερ ἄρτι , πολλάκις δὲ πέμπτου καὶ τριακοστοῦ . τῷ γὰρ ἄλλας ἄλλοις γίνεσθαι μεταβολὰς οὐχ οἷόν τε ὁρίσαι βεβαίως ἓν ἐφ’ ἅπασι μέτρον κοινόν . ἀλλὰ τούτου μὲν ἀεί μοι μέμνησο λελεγμένου καὶ πρόσθεν ἐν τῷ τρίτῳ περὶ κρισίμων ἡμερῶν λόγῳ , μεμνημένος γε μὴν αὐτοῦ καὶ προσθεὶς τοῖς προειρημένοις οὐ χαλεπῶς εὑρήσεις τὴν αἰτίαν ὧν κατὰ τήνδε τὴν ῥῆσιν ὁ Ἱπποκράτης ἔγραψεν . ὥσπερ γὰρ ἐν ταῖς ὥραις τοὺς ἐν τῷ θέρει θερμανθέντας ἐπὶ πλέον χυμοὺς καὶ ὡς ἂν εἴποι τις ζέσαντας ἀναγκαῖον ἦν γεννῆσαι τὸν μελαγχολικὸν χυμὸν , ὃν διαδεξάμενον ἠθροισμένον ἐν τῷ σώματι τὸ φθινόπωρον , ἅτε ψυχρὸν ὂν οὐκ ἐπιτρέπει διαπνεῖν ὁμοίως ἐκτὸς οὐδὲ κενοῦσθαι ῥᾳδίως , οὕτως ἐν ταῖς ἡλικίαις ἡ παρακμή . ὅσον γὰρ ἐν τῇ ἀκμῇ ζέσαν τῶν χυμῶν εἰς μέλαιναν χολὴν μετέβαλε , τοῦτο δυσκόλως αὕτη διαφοροῦσα τοὺς τεταρταίους μᾶλλον ἐργάζεται πυρετοὺς , καὶ χρόνου γε πλείονος δεῖται τοῖς κατὰ τὴν ἡλικίαν ταύτην πρὸς τὸ καθαρθῆναι τὸ σῶμα τῆς τοιαύτης χολῆς , ὅθεν ἄχρι τοῦ γήρως ἐν τῷ μεταξὺ τὰ μελαγχολικὰ πάντα νοσήματα τοῖς μὲν μᾶλλον πλεονάζει , τοῖς δ’ ἧττον ἐλέφαντες , καρκίνοι , λέπραι , μελαγχολίαι καὶ τεταρταῖοι πυρετοί .
Lemmas: ὥσπερ δέ ὁ νέος ὁ τριάκοντα ἔτος ὁ ἀπόστασις γίγνομαι , οὕτως ὁ τεταρταῖος μάλα ὁ τριακονταετής καί γεραιός . περί ὁ κατά ἡλικία μεταβολή λέγω μέν ἐπί πολύς ἑτέρωθι , διά κεφάλαιος δέ νῦν λέγω ἀρκέω , ὁ μέν παιδίον πολύς ἔχω ὁ ὁ αἷμα χυμός . καί μόνος γε οὗτος ἔχω ἄν , ὅσος ἐπί ὁ κατά ὁ ἡλικία κρᾶσις . πολύς δέ ἐσθίω καί μέντοι καί ἄτακτος ὑπάρχω , ὑποτρέφω τις καί ὁ καλέω ὠμός χυμός . ὁπόταν δέ εἰς ὁ ὁ μειράκιον ἡλικία ἀφικνέομαι , τις μέν ἤδη καλός διαιτάω , ἀγαθός ἀγωγή εὐτυχέω καί οὕτως αὐτός αἷμα πλεονάζω μόνος , ἔνιοι δέ ὁ μειράκιον πολύς κακός ἤ ὁ μικρός παῖς . καί τοίνυν νοσέω οὗτος συνεχής τε ἅμα καί σφοδρός ἀθροίζω πλῆθος ὠμός χυμός . ὁ ἐφεξῆς δέ ὅδε ὁ ἡλικία καί μάλα ὁ κακός διαιτάω ὁ πικρόχολος ὑποτρέφω χυμός , ὥστε πλεονάζω οὗτος οὐ αἷμα μόνος , ἀλλά ἐκεῖνος , ὥσπερ ὠχρός τε καί ξανθός χολή προσαγορεύω καί γίγνομαι οὗτος τις μέν ἄχρι τριάκοντα ἔτος , ἔνιοι δέ ἄχρι πέντε καί τριάκοντα . πρῶτος μέν γάρ ὅρος εἰμί ὁ ἐπί ὁ ψυχρός μεταβολή ὁ ὁ λʹ ἔτος , ἔσχατος δέ ὁ ὁ πέντε καί τριάκοντα . πολύς δέ ἐν ὁ μεταξύ διά τε ὁ ἐκ ἀρχή φύσις , ὅσος τε κατά ὁ περίστασις ἤ ἔτος ἤ προαίρεσις διαφορά ὑπαλλάσσω , ὁ ἀκμαστικός ἡλικία περιγράφω · διά οὗτος οὖν καί ὁ Ἱπποκράτης ἐνίοτε μέν ὁ τριακοστός μνημονεύω καθά ἄρτι , πολλάκις δέ πέμπτος καί τριακοστός . ὁ γάρ ἄλλος ἄλλος γίγνομαι μεταβολή οὐ οἷος τε ὁρίζω βέβαιος εἷς ἐπί ἅπας μέτρον κοινός . ἀλλά οὗτος μέν ἀεί ἐγώ μιμνῄσκω λέγω καί πρόσθεν ἐν ὁ τρίτος περί κρίσιμος ἡμέρα λόγος , μιμνῄσκω γε μήν αὐτός καί προστίθημι ὁ προλέγω οὐ χαλεπός εὑρίσκω ὁ αἰτία ὅς κατά ὅδε ὁ ῥῆσις ὁ Ἱπποκράτης γράφω . ὥσπερ γάρ ἐν ὁ ὥρα ὁ ἐν ὁ θέρος θερμαίνω ἐπί πολύς χυμός καί ὡς ἄν λέγω τις ζέω ἀναγκαῖος εἰμί γεννάω ὁ μελαγχολικός χυμός , ὅς διαδέχομαι ἀθροίζω ἐν ὁ σῶμα ὁ φθινόπωρον , ἅτε ψυχρός εἰμί οὐ ἐπιτρέπω διαπνέω ὅμοιος ἐκτός οὐδέ κενόω ῥᾴδιος , οὕτως ἐν ὁ ἡλικία ὁ παρακμή . ὅσος γάρ ἐν ὁ ἀκμή ζέω ὁ χυμός εἰς μέλας χολή μεταβάλλω , οὗτος δύσκολος οὗτος διαφορέω ὁ τεταρταῖος μάλα ἐργάζομαι πυρετός , καί χρόνος γε πολύς δέω ὁ κατά ὁ ἡλικία οὗτος πρός ὁ καθαίρω ὁ σῶμα ὁ τοιοῦτος χολή , ὅθεν ἄχρι ὁ γῆρας ἐν ὁ μεταξύ ὁ μελαγχολικός πᾶς νόσημα ὁ μέν μάλα πλεονάζω , ὁ δέ ἥσσων ἐλέφας , καρκίνος , λέπρα , μελαγχολία καί τεταρταῖος πυρετός .