galenus.in-hippocratis-prognosticum-commentaria-iii 2.26
Τὸ δὲ οὖρον ἄριστόν ἐστιν , ὅταν λευκή τε εἴη ἡ ὑπόστασις καὶ λείη καὶ ὁμαλὴ παρὰ πάντα τὸν χρόνον , ἔστ’ ἂν κριθῇ ἡ νοῦσος . σημαίνει γὰρ ἀσφάλειάν τε καὶ νούσημα ὀλιγοχρόνιον ἔσεσθαι . εἰ δὲ διαλείποι καὶ ποτὲ μὲν καθαρὸν οὐρέοι , ποτὲ δὲ ὑφίστηται τὸ λευκὸν καὶ λεῖον , χρονιωτέρα γίνεται ἡ νοῦσος καὶ ἧσσον ἀσφαλής . Ὥσπερ ὀλίγον ἔμπροσθεν ἔφην , ἐκ μὲν τῶν κατὰ προαίρεσιν ἐνεργειῶν γνωρίζεσθαι μίαν δύναμιν , ὅπως ἔχῃ ῥώμης τε καὶ ἀῤῥωστίας , ἣν τῆς ἄνωθεν ἀρχῆς ἔλεγεν ὑπάρχειν , ἣν ἔδειξα δι’ ἑτέρων ἐν ἐγκεφάλῳ καθιδρυμένην . οὕτω δὴ νῦν ἄλλης δυνάμεως φυσικῆς ὁ Ἱπποκράτης σημεῖα τὰ μὲν ἤδη διῆλθεν , τὰ δὲ καὶ κατὰ τὸν νῦν ἐνεστῶτα λόγον διεξέρχεται · καλεῖται δὲ ἡ δύναμις , περὶ ἦς φημι προκεῖσθαι τὸν λόγον , ἀλλοιωτική τε καὶ πεπτική . τὰ μὲν οὖν τῆς κατὰ γαστέρα δυνάμεως σημεῖα διὰ ὑπερχομένων ὁσημέραι γνωρίζεται , τὰ δὲ τῆς καθ’ ἧπάρ τε καὶ φλέβας ἐκ τῶν οὔρων . ἔστι γὰρ καὶ ἐν τούτοις ἐναργέστατα τὰ σημεῖα τὰ μὲν ἀκριβοῦς πέψεως , τὰ δὲ ἐλλιποῦς , τὰ δὲ καὶ τελέως ἀποτυγχανομένης , ὥσπερ καὶ ἐν τοῖς κατὰ γαστέρα . πρὸς τούτοις ἔξωθεν ὥσπερ ἐκεῖ συνεκκρίνεταί τινα γνωρίσματα διαθέσεων ἑτέρων , οὕτω κἀνταῦθα . τὴν μὲν οὖν ἀρχὴν τῆς διδασκαλίας ὁ Ἱπποκράτης ἀπὸ τῶν τῆς πέψεως γνωρισμάτων ἐποιήσατο , συνάψει δ’ αὐτοῖς ἐφεξῆς τἄλλα . πρῶτον οὖν καὶ ἡμεῖς λέγωμεν ἃ πρῶτον διῆλθεν ἐκεῖνος , ἐν τῇ προκειμένῃ ταύτῃ ῥήσει τὰς ὑποστάσεις τῶν οὔρων σκέπτεσθαι κελεύων , εἰ λευκαὶ καὶ λεῖαι καὶ ὁμαλαὶ πᾶσαι τυγχάνουσιν οὖσαι καὶ μὴ ποτὲ μὲν τοιαῦται , ποτὲ δὲ ἑτεροῖαι . γίνεται γὰρ καὶ τοῦτο συνεχέστατα . καί τις οὐρήσας ἐν τῇ δευτέρᾳ τῶν ἡμερῶν ἄμεμπτον ἕτερον οὔρησε κατὰ τὴν ἑξῆς νύκτα μεμπτὸν , εἶτ’ αὖθις ἄμεμπτον ἐπὶ τῆς τρίτης ἡμέρας ἕωθεν , εἶθ’ ἑσπέρας μεμπτόν . ἐκ μὲν δὴ τῶν τοιούτων οὔρων ἐμφαίνεται τὸ μέν τι πεττόμενόν τε καὶ κρατούμενον ὑπὸ τῆς φύσεως τῶν ἐν τοῖς ἀγγείοις χυμῶν , τὸ δὲ ἀπεπτούμενον . ἐὰν δὲ μηδαμοῦ παρεμπίπτῃ τῷ πεπεμμένῳ τὸ ἄπεπτον , ἄριστον οὖρόν ἐστι τὸ τοιοῦτον . εἰ μὲν οὖν ὑπόστασιν ἔχει , λευκήν τε εἶναι χρὴ ταύτην καὶ ὁμαλὴν καὶ λείαν διὰ παντὸς τοῦ χρόνου μέχρι λύσεως τοῦ νοσήματος ὁμοίως γινομένην . εἰ δ’ οὐκ ἔχει , πάντως μὲν ἔξει τινὰ νεφέλην λευκὴν , ἐξ ἀνάγκης δὲ καὶ τῇ χροιᾷ συμμέτρως ὠχρὸν ἔσται καὶ τῇ συστάσει μεταξὺ τοῦ λεπτοῦ καὶ ὑδατώδους καὶ τοῦ παχέος , ὁποῖόν ἐστι τὸ τῶν ὑποζυγίων . ἀλλὰ τὰ μὲν οὐδ’ ὅλως ἔχοντα τὰς ὑποστάσεις οὖρα τοῖς λεπτῶς πάνυ διῃτημένοις γίνεται , τὰ δὲ πολλὴν τοῖς ἁδρῶς , τὰ δ’ ὀλίγην τοῖς συμμέτρως . ἔτι δ’ ἐν μὲν τοῖς χολώδεσι νοσήμασιν ἐπὶ τὸ ξανθότερον ῥέπει κατὰ τὴν χρόαν , ἐν δὲ τοῖς ἐξ ὠμῶν χυμῶν γινομένοις ἐπὶ τὸ λευκότερον . ὑπόστασιν δὲ τὰ μὲν ἐπὶ τοῖς ὠμοῖς χυμοῖς ἴσχει δαψιλῆ , τὰ δ’ ἐπὶ τοῖς χολώδεσιν ἢ οὐδ’ ὅλως ἢ παντάπασιν ἐλαχίστην , ἀλλ’ ἱκανόν ἐστιν αὐτοῖς ἐναιώρημα ἔχειν . ὀνομάζω δὲ ἐναιώρημα τὸ παχύτερον μὲν καὶ λευκότερον ἐν οὔρῳ μήτ’ ἐπιπολῆς αὐτοῦ μήτ’ ἐν τῷ πυθμένι τοῦ ἀγγείου , κατὰ δὲ τὴν μεταξὺ χώραν ἐναιωρούμενον ἤτοι μέσον ἀκριβῶς ἢ κάτω μᾶλλον ἢ ἄνω . τὰ μὲν οὖν τοιαῦτα σύνηθές μοι καλεῖν ἐναιωρήματα . πρὸς Ἱπποκράτους γε μὴν καὶ ταῦτα νεφέλαι προσαγορεύονται , τὴν αὐτὴν ἀναλογίαν ἔχουσαι περὶ τὸ οὖρον ἣν αἱ ὄντως νεφέλαι πρὸς τὸν ἀέρα . καὶ γὰρ καὶ ταῦτα τοῦ πέριξ ἑαυτῶν ὑγροῦ παχύτερα κἀκεῖναι τοῦ ἀέρος · πολλάκις οὖν , ὡς ἔφην , ἐφίσταταί τι τοῖς οὔροις ἄνωθεν , ὅπερ ἐγὼ νεφέλην ἰδίως ὀνομάζειν εἴωθα . ταυτὶ μὲν οὖν ἐγνώσθω τέ σοι καὶ μνημονευέσθω πρῶτα , μετὰ δὲ ταῦτα πρόσεχε τὸν νοῦν οἷς ἔγραψεν ὁ Ἱπποκράτης . τὸ γὰρ διὰ παντὸς ὑπόστασιν οἵαν εἴρηκε ποιούμενον οὖρον ἀσφάλειάν τε σημαίνει , τουτέστιν ἀκίνδυνον εἶναι τὸ νόσημα καὶ τελέως λυθησόμενον ὡς μηκέτι ὑποστρέφειν . καὶ πρὸς τούτοις ἔτι ταχεῖαν αὐτοῦ γενέσθαι τὴν λύσιν , ὥστ’ εἰ καὶ κατὰ τὴν πρώτην ἡμέραν ἢ καὶ τὴν ἐχομένην αὐτῇ νύκτα φανὲν ὅμοιον διαμένοι κατά τε τὴν δευτέραν ἡμέραν καὶ νύκτα , τῆς πρώτης περιόδου τῶν κρισίμων ἡμερῶν οὐκ ἂν ἐξωτέρω προέλθοι τὸ νόσημα . λέγει δὲ ταῦτα δηλονότι περὶ τῶν πυρετωδῶν νοσημάτων οὐ τῶν ὅσα γε χωρὶς πυρετῶν ἤτοι κατὰ τὸν ἐγκέφαλον καὶ τὰς μήνιγγας ἢ κατὰ τὸν θώρακά τε καὶ πνεύμονα συνίσταται δι’ ἄλλων σημείων γνωριζόμενα , εἴτε ἐπιεικῆ τε καὶ ταχυκρίσιμά ἐστιν εἴτε κινδυνώδη τε καὶ χρόνια . διὰ τί δὲ τὴν ὑπόστασιν τῶν οὔρων λευκὴν εἶναι χρὴ ἔμπροσθεν ἐν τῷ περὶ πύου δέδεικται λόγῳ κατὰ τὸ τέλος τοῦ πρώτου τῶνδε τῶν ὑπομνημάτων .
Lemmas: ὁ δέ οὖρος ἀγαθός εἰμί , ὅταν λευκός τε εἰμί ὁ ὑπόστασις καί λεῖος καί ὁμαλός παρά πᾶς ὁ χρόνος , ἔστε ἄν κρίνω ὁ νόσος . σημαίνω γάρ ἀσφάλεια τε καί νόσημα ὀλιγοχρόνιος εἰμί . εἰ δέ διαλείπω καί ποτέ μέν καθαρός οὐρέω , ποτέ δέ ὑφίστημι ὁ λευκός καί λεῖος , χρόνιος γίγνομαι ὁ νόσος καί ἥσσων ἀσφαλής . ὥσπερ ὀλίγος ἔμπροσθεν φημί , ἐκ μέν ὁ κατά προαίρεσις ἐνέργεια γνωρίζω εἷς δύναμις , ὅπως ἔχω ῥώμη τε καί ἀρρωστία , ὅς ὁ ἄνωθεν ἀρχή λέγω ὑπάρχω , ὅς δείκνυμι διά ἕτερος ἐν ἐγκέφαλος καθιδρύω . οὕτως δή νῦν ἄλλος δύναμις φυσικός ὁ Ἱπποκράτης σημεῖον ὁ μέν ἤδη διέρχομαι , ὁ δέ καί κατά ὁ νῦν ἐνίστημι λόγος διεξέρχομαι · καλέω δέ ὁ δύναμις , περί ὅς φημί πρόκειμαι ὁ λόγος , ἀλλοιωτικός τε καί πεπτικός . ὁ μέν οὖν ὁ κατά γαστήρ δύναμις σημεῖον διά ὑπέρχομαι ὁσημέραι γνωρίζω , ὁ δέ ὁ κατά ἧπαρ τε καί φλέψ ἐκ ὁ ὅρος . εἰμί γάρ καί ἐν οὗτος ἐναργής ὁ σημεῖον ὁ μέν ἀκριβής πέψις , ὁ δέ ἐλλιπής , ὁ δέ καί τέλειος ἀποτυγχάνω , ὥσπερ καί ἐν ὁ κατά γαστήρ . πρός οὗτος ἔξωθεν ὥσπερ ἐκεῖ συνεκκρίνω τις γνώρισμα διάθεσις ἕτερος , οὕτως ἐνταῦθα . ὁ μέν οὖν ἀρχή ὁ διδασκαλία ὁ Ἱπποκράτης ἀπό ὁ ὁ πέψις γνώρισμα ποιέω , συνάπτω δέ αὐτός ἐφεξῆς ἄλλος . πρῶτος οὖν καί ἐγώ λέγω ὅς πρῶτος διέρχομαι ἐκεῖνος , ἐν ὁ πρόκειμαι οὗτος ῥῆσις ὁ ὑπόστασις ὁ ὅρος σκοπέω κελεύω , εἰ λευκός καί λεῖος καί ὁμαλός πᾶς τυγχάνω εἰμί καί μή ποτέ μέν τοιοῦτος , ποτέ δέ ἑτεροῖος . γίγνομαι γάρ καί οὗτος συνεχής . καί τις οὐρέω ἐν ὁ δεύτερος ὁ ἡμέρα ἄμεμπτος ἕτερος οὐρέω κατά ὁ ἑξῆς νύξ μεμπτός , εἶτα αὖθις ἄμεμπτος ἐπί ὁ τρίτος ἡμέρα ἕωθεν , εἶτα ἑσπέρα μεμπτός . ἐκ μέν δή ὁ τοιοῦτος ὅρος ἐμφαίνω ὁ μέν τις πέσσω τε καί κρατέω ὑπό ὁ φύσις ὁ ἐν ὁ ἀγγεῖον χυμός , ὁ δέ ἀπεπτέω . ἐάν δέ μηδαμοῦ παρεμπίπτω ὁ πέσσω ὁ ἄπεπτος , ἀγαθός οὖρος εἰμί ὁ τοιοῦτος . εἰ μέν οὖν ὑπόστασις ἔχω , λευκός τε εἰμί χρή οὗτος καί ὁμαλός καί λεῖος διά πᾶς ὁ χρόνος μέχρι λύσις ὁ νόσημα ὅμοιος γίγνομαι . εἰ δέ οὐ ἔχω , πάντως μέν ἔχω τις νεφέλη λευκός , ἐκ ἀνάγκη δέ καί ὁ χροιά σύμμετρος ὠχρός εἰμί καί ὁ σύστασις μεταξύ ὁ λεπτός καί ὑδατώδης καί ὁ παχύς , ὁποῖος εἰμί ὁ ὁ ὑποζύγιον . ἀλλά ὁ μέν οὐδέ ὅλος ἔχω ὁ ὑπόστασις οὖρον ὁ λεπτός πάνυ διαιτέω γίγνομαι , ὁ δέ πολύς ὁ ἁδρός , ὁ δέ ὀλίγος ὁ σύμμετρος . ἔτι δέ ἐν μέν ὁ χολώδης νόσημα ἐπί ὁ ξανθός ῥέπω κατά ὁ χροιά , ἐν δέ ὁ ἐκ ὠμός χυμός γίγνομαι ἐπί ὁ λευκός . ὑπόστασις δέ ὁ μέν ἐπί ὁ ὠμός χυμός ἴσχω δαψιλής , ὁ δέ ἐπί ὁ χολώδης ἤ οὐδέ ὅλος ἤ παντάπασι ἐλαχύς , ἀλλά ἱκανός εἰμί αὐτός ἐναιώρημα ἔχω . ὀνομάζω δέ ἐναιώρημα ὁ παχύς μέν καί λευκός ἐν οὖρος μήτε ἐπιπολή αὐτός μήτε ἐν ὁ πυθμήν ὁ ἀγγεῖον , κατά δέ ὁ μεταξύ χώρα ἐναιωρέομαι ἤτοι μέσος ἀκριβής ἤ κάτω μάλα ἤ ἄνω . ὁ μέν οὖν τοιοῦτος συνήθης ἐγώ καλέω ἐναιώρημα . πρός Ἱπποκράτης γε μήν καί οὗτος νεφέλη προσαγορεύω , ὁ αὐτός ἀναλογία ἔχω περί ὁ οὖρος ὅς ὁ ὄντως νεφέλη πρός ὁ ἀήρ . καί γάρ καί οὗτος ὁ πέριξ ἑαυτοῦ ὑγρός παχύς κἀκείνης ὁ ἀήρ · πολλάκις οὖν , ὡς φημί , ἐφίστημι τις ὁ οὖρον ἄνωθεν , ὅς ἐγώ νεφέλη ἴδιος ὀνομάζω εἴωθα . οὗτος μέν οὖν γιγνώσκω τε σύ καί μνημονεύω πρῶτος , μετά δέ οὗτος προσέχω ὁ νόος ὅς γράφω ὁ Ἱπποκράτης . ὁ γάρ διά πᾶς ὑπόστασις οἷος λέγω ποιέω οὖρος ἀσφάλεια τε σημαίνω , τουτέστι ἀκίνδυνος εἰμί ὁ νόσημα καί τέλειος λύω ὡς μηκέτι ὑποστρέφω . καί πρός οὗτος ἔτι ταχύς αὐτός γίγνομαι ὁ λύσις , ὥστε εἰ καί κατά ὁ πρῶτος ἡμέρα ἤ καί ὁ ἔχω αὐτός νύξ φαίνω ὅμοιος διαμένω κατά τε ὁ δεύτερος ἡμέρα καί νύξ , ὁ πρῶτος περίοδος ὁ κρίσιμος ἡμέρα οὐ ἄν ἐξωτέρω προέρχομαι ὁ νόσημα . λέγω δέ οὗτος δηλονότι περί ὁ πυρετώδης νόσημα οὐ ὁ ὅσος γε χωρίς πυρετός ἤτοι κατά ὁ ἐγκέφαλος καί ὁ μῆνιγξ ἤ κατά ὁ θώραξ τε καί πνεύμων συνίστημι διά ἄλλος σημεῖον γνωρίζω , εἴτε ἐπιεικής τε καί ταχυκρίσιμος εἰμί εἴτε κινδυνώδης τε καί χρόνιος . διά τίς δέ ὁ ὑπόστασις ὁ ὅρος λευκός εἰμί χρή ἔμπροσθεν ἐν ὁ περί πύον δείκνυμι λόγος κατά ὁ τέλος ὁ πρῶτος ὅδε ὁ ὑπόμνημα .