galenus.in-hippocratis-prognosticum-commentaria-iii 2.6
Στρέφεσθαι δὲ χρὴ ῥηϊδίως τὸν ἀλγέοντα καὶ ἐν τοῖσι μετεωρισμοῖσιν ἐλαφρὸν εἶναι . Κεφάλαιον μὲν ἁπάσης προγνώσεώς ἐστι τῶν τεθνηξομένων καὶ σωθησομένων ἡ παραβολὴ τῆς τοῦ νοσήματος ἰσχύος πρὸς τὴν τοῦ κάμνοντος δύναμιν . ἰσχυροτέρου μὲν γὰρ ὄντος τοῦ νοσήματος τεθνήξεται πάντως ὁ ἄνθρωπος . εἰ δ’ ἀσθενέστερον εἴη τῆς τοῦ κάμνοντος δυνάμεως , οὐκ ἂν ἀποθάνοι μηδενὸς ἁμαρτηθέντος · καὶ τοῦτο τὸ κεφάλαιον αὐτὸς ἔγραψε κατὰ τὸν ἀφορισμὸν οὗ ἡ ἀρχή · συντεκμαίρεσθαι δὲ χρὴ καὶ τὸν νοσέοντα , εἰ ἐξαρκέσει τῇ διαίτῃ πρὸς τὴν ἀκμὴν τῆς νούσου . τὸ μὲν οὖν κεφάλαιον τοῦτο τῆς προγνωστικῆς θεωρίας ἐστίν . οὐσῶν δὲ δυνάμεων τριῶν κατὰ γένος ἐπὶ τρισὶν ἀρχαῖς , ἐγκεφάλῳ καὶ καρδίᾳ καὶ ἥπατι , διὰ τῶν ἐνεργειῶν ἑκάστης αὐτῶν ἥ τ’ ἀῤῥωστία καὶ ἡ ῥώμη γνωρίζεται . ἐνέργειαι δὲ τῆς μὲν κατὰ τὸν ἐγκέφαλον ἀρχῆς αἱ μὲν ἡγεμονικαὶ κατά τε μνήμας γίνονται καὶ διαλογισμοὺς , αἱ δ’ ὑπηρετικαὶ κατά τε τὰς αἰσθήσεις καὶ τὰς καθ’ ὁρμὴν κινήσεις , τῆς δὲ κατὰ τὴν καρδίαν αἱ διὰ τῆς τῶν ἀρτηριῶν κινήσεως , τῆς δὲ κατὰ τὸ ἧπαρ αἱ περὶ τὸ αἷμα καὶ τοὺς χυμούς . εἰς ταῦτ’ οὖν τὰ κεφάλαια τῆς προγνωστικῆς θεωρίας τεμνομένης , ὅ τί περ ἂν ὑφ’ Ἱπποκράτους ῥηθῇ σημεῖον , ἐπισκοπεῖσθαι τίνος ἐστὶ γένους · οἷον καὶ νῦν ἐστι τοῦ ῥᾳδίως στρέφεσθαι τὸν κάμνοντα καὶ διανιστάμενον ἐλαφρὸν ἑαυτῷ φαίνεσθαι . γνωρίσματα γάρ ἐστι ταῦτα τῆς καθ’ ὁρμὴν κινούσης τὸ σῶμα δυνάμεως . ἴσμεν δ’ ὅτι καθ’ ὁρμὴν ἢ κατὰ προαίρεσιν ἢ βούλησιν ὀνομάζειν οὐδὲν εἰς τὰ παρόντα διαφέρει · τούτου τοῦ γένους ἦν καὶ τὰ περὶ τῆς κατακλίσεως ἔμπροσθεν εἰρημένα κατὰ τὴν ῥῆσιν , ἧς ἡ ἀρχή · κεκλιμένον δὲ χρὴ καταλαμβάνεσθαι τὸν νοσέοντα . δείκνυσι μὲν γὰρ ὅτι ἡ τοιαύτη κατάκλισις ὥσπερ καὶ ἡ ἀνάῤῥοπος ἐνεργούντων γίνεται τῶν μυῶν . ὀνομάζειν δὲ αὐτὴν εἰώθασι τονικήν . εἴρηται δὲ περὶ αὐτῆς ἐπιπλέον ἐν τοῖς περὶ μυῶν κινήσεων . ἔλεγε δὲ καὶ ὁ Διοκλῆς ὅτι τὰ σώματα τῶν ζώων συνέστηκεν ἐκ τοῦ φέροντος καὶ τοῦ φερομένου . φέρον οὖν ἐστιν ἡ δύναμις , φερόμενον δὲ τὸ σῶμα . καθάπερ οὖν οἱ βαστάζοντες φορτίον ἤτοι βαρυνόμενοι πρὸς αὐτοῦ κινοῦνται μόλις ἢ κοῦφον εἶναι νομίζοντες ἀλύπως φέρουσιν , οὕτω καὶ ἡ δύναμις ἡ μὲν ἰσχυρὰ ῥᾳδίως τὸ βάρος τοῦ σώματος φέρει , ὡς μηδὲν εἰς τὰς κινήσεις τοῦ σώματος βλάπτεσθαι , ἡ δ’ ἀσθενὴς βαρυνομένη μόγις ἐξαίρει τὰ μόρια τοῦ σώματος .
Lemmas: στρέφω δέ χρή ῥᾴδιος ὁ ἀλγέω καί ἐν ὁ μετεωρισμός ἐλαφρός εἰμί . κεφάλαιος μέν ἅπας πρόγνωσις εἰμί ὁ θνῄσκω καί σῴζω ὁ παραβολή ὁ ὁ νόσημα ἰσχύς πρός ὁ ὁ κάμνω δύναμις . ἰσχυρός μέν γάρ εἰμί ὁ νόσημα θνῄσκω πάντως ὁ ἄνθρωπος . εἰ δέ ἀσθενής εἰμί ὁ ὁ κάμνω δύναμις , οὐ ἄν ἀποθνῄσκω μηδείς ἁμαρτάνω · καί οὗτος ὁ κεφάλαιος αὐτός γράφω κατά ὁ ἀφορισμός ὅς ὁ ἀρχή · συντεκμαίρομαι δέ χρή καί ὁ νοσέω , εἰ ἐξαρκέω ὁ δίαιτα πρός ὁ ἀκμή ὁ νόσος . ὁ μέν οὖν κεφάλαιος οὗτος ὁ προγνωστικός θεωρία εἰμί . εἰμί δέ δύναμις τρεῖς κατά γένος ἐπί τρεῖς ἀρχή , ἐγκέφαλος καί καρδία καί ἧπαρ , διά ὁ ἐνέργεια ἕκαστος αὐτός ὁ τε ἀρρωστία καί ὁ ῥώμη γνωρίζω . ἐνέργεια δέ ὁ μέν κατά ὁ ἐγκέφαλος ἀρχή ὁ μέν ἡγεμονικός κατά τε μνήμη γίγνομαι καί διαλογισμός , ὁ δέ ὑπηρετικός κατά τε ὁ αἴσθησις καί ὁ κατά ὁρμή κίνησις , ὁ δέ κατά ὁ καρδία ὁ διά ὁ ὁ ἀρτηρία κίνησις , ὁ δέ κατά ὁ ἧπαρ ὁ περί ὁ αἷμα καί ὁ χυμός . εἰς οὗτος οὖν ὁ κεφάλαιος ὁ προγνωστικός θεωρία τέμνω , ὅς τίς περ ἄν ὑπό Ἱπποκράτης λέγω σημεῖον , ἐπισκοπέω τίς εἰμί γένος · οἷος καί νῦν εἰμί ὁ ῥᾴδιος στρέφω ὁ κάμνω καί διανίστημι ἐλαφρός ἑαυτοῦ φαίνω . γνώρισμα γάρ εἰμί οὗτος ὁ κατά ὁρμή κινέω ὁ σῶμα δύναμις . οἶδα δέ ὅτι κατά ὁρμή ἤ κατά προαίρεσις ἤ βούλησις ὀνομάζω οὐδείς εἰς ὁ πάρειμι διαφέρω · οὗτος ὁ γένος εἰμί καί ὁ περί ὁ κατάκλισις ἔμπροσθεν λέγω κατά ὁ ῥῆσις , ὅς ὁ ἀρχή · κλίνω δέ χρή καταλαμβάνω ὁ νοσέω . δείκνυμι μέν γάρ ὅτι ὁ τοιοῦτος κατάκλισις ὥσπερ καί ὁ ἀνάρροπος ἐνεργέω γίγνομαι ὁ μῦς . ὀνομάζω δέ αὐτός εἴωθα τονικός . λέγω δέ περί αὐτός ἐπιπολύ ἐν ὁ περί μῦς κίνησις . λέγω δέ καί ὁ Διοκλῆς ὅτι ὁ σῶμα ὁ ζῷον συνίστημι ἐκ ὁ φέρω καί ὁ φέρω . φέρω οὖν εἰμί ὁ δύναμις , φέρω δέ ὁ σῶμα . καθά οὖν ὁ βαστάζω φορτίον ἤτοι βαρύνω πρός αὐτός κινέω μόλις ἤ κοῦφος εἰμί νομίζω ἄλυπος φέρω , οὕτως καί ὁ δύναμις ὁ μέν ἰσχυρός ῥᾴδιος ὁ βάρος ὁ σῶμα φέρω , ὡς μηδείς εἰς ὁ κίνησις ὁ σῶμα βλάπτω , ὁ δέ ἀσθενής βαρύνω μόγις ἐξαίρω ὁ μόριον ὁ σῶμα .