galenus.in-hippocratis-librum-vi-epidemiarum-commentarii-vi 1.13
Φύματα ἕξω ἐξοιδέοντα καὶ τὰ ἀπόρεα καὶ τὰ κορυφώδεα καὶ τὰ ὁμαλῶς ξυμπεπαινόμενα καὶ μὴ περίσκληρα καὶ κατάῤῥοπα καὶ τὰ μὴ δίκραια ἀμείνω . τὰ δ’ ἐναντία κακὰ καὶ ὅσῳ πλείστως ἐναντία κάκιστα . Ἀπὸ τῶν ἐν τῇ γῇ φυομένων οἱ ἄνθρωποι φύματα κεκλήκασιν τοὺς παρὰ φύσιν ὄγκους ὅσοι τοὐπίπαν ἄνευ τῆς ἔξωθεν αἰτίας γίνονται , μάλιστα οὖν ὀνομάζουσιν οὕτω τὰ πρὸς τὸν ἐκτὸς τόπον ἐπειγόμενα . τῷ δ’ οὐκ ἔχειν ἕτερον ὄνομα καὶ τὰ πλατέα καὶ βραχεῖ τοῦ κατὰ φύσιν ὑψηλότερα . καὶ ταῦθ’ ὡσαύτως ἐνίοτε προσαγορεύουσιν , ὅπερ καὶ Ἱπποκράτης ἐποίησεν , ἀγαθὰ μὲν εἶναι λέγων τὰ ἐξοιδοῦντα , τουτέστιν ἐφ’ ὦν ἀξιόλογος ἡ ἐξόγκωσις ἢ ὅσα τὴν αὔξησιν οὐκ ἐς τὴν ἔσω χώραν , ἀλλ’ εἰς τὴν ἔξω ποιεῖται , καθάπερ ἐν προγνωστικῷ γράφων εἶπεν · Ὅσα μὲν ἔξω τρέπεται ἄριστά ἐστιν ὡς μάλιστα ἐκκλίνοντα καὶ εἰς ὀξὺν ἀποκορυφοῦντα . ὅσα δὲ , φησὶν , ἔσω ῥήγνυται , ἄριστά ἐστιν ἃ τῶν ἔξω χωρίων μηδὲν ἐπικοινωνεῖ , κάλλιον μὲν γὰρ ἔξω ῥέπειν . εἰ δὲ ἔσω ῥέπει , βέλτιον πάλιν ἐν τούτοις ἐστὶν ἅπασιν αὐτῶν τὴν ῥοπὴν ἐς τὴν ἔσω χώραν πεποιῆσθαι . τῶν μὲν οὖν φυμάτων ἡ γένεσις ἐν ἐπιγαστρίῳ τέ ἐστιν ἢ καὶ κατὰ θώρακα . τούτοις γὰρ ὑπόκεινται χῶραι κεναὶ , τὸν παρὰ φύσιν ὄγκον ἐκδεχόμεναι τῶν ἔσω ῥεψάντων φυμάτων . αὐτῶν δὲ τῶν ἐξογκουμένων ἔξω , τὰ ἀπόξεα καὶ κορυφώδη κρείττονα τῶν πλατέων ἐστὶν , ὡς ἂν ὑπὸ θερμοτέρων τε καὶ λεπτοτέρων τῇ συστάσει γινόμενα χυμῶν καὶ διὰ τοῦτο ταχέως ἐκπυϊσκόμενα . τὰ γὰρ ὑπὸ παχέων καὶ γλίσχρων γινόμενα ὡς ἂν ψυχρῶν ἄντων , πλατέα τέ ἐστι καὶ δύσπεπτα καὶ σήπεται μᾶλλον , οὐ πέττεται χρόνῳ πλείονι , σὺν τούτοις δὲ ἐπαινεῖ καὶ τὰ ὁμαλῶς ἐκπυϊσκόμενα . τὰ γὰρ ἐκ μέρους μέν τινος ἑαυτῶν ἐκπυήσαντα , τὸ λοιπὸν δὲ ἅπαν ἀνεκπύητον ἔχοντα , πρῶτον μὲν αὐτῷ τὰ χρονιώτερα τῶν ἄλλων ἐκπυησάντων εὐθέως εἶναι μοχθηρὰ , δεύτερον δὲ τῷ δυσχερεῖ τῆς θεραπείας . ἄλλων μὲν γὰρ δεῖται τὰ διαπυήσαντα τῶν ἰαμάτων , ἄλλων δὲ τὰ ἀνεκπύητα . καὶ τὰ μὴ περίσκληρα δὲ βελτίω τῶν περισκλήρων ἐστὶν . ὀνομάζει δὲ περίσκληρα τὰ τὸ μέσον ἑαυτῶν ἔχοντα μαλακὸν καὶ διαπυίσκον , ὅσον δὲ ἐν κύκλῳ τούτου σκληρὸν καὶ δυσεκπύητον ἢ ὅλως ἀνεκπύητον . ἐπαινεῖ δὲ καὶ τὰ κατάῤῥοπα φύματα . ταῦτα δέ ἐστιν ὅσα κατὰ τὴν κάτω χώραν τὴν κορυφὴν ἑαυτῶν ἴσχει τῆς ἐκπυήσεως . ἐνταῦθα γὰρ ἀναστομωθέντα τὰς ἀποῤῥύσεις εὐπετεῖς λαμβάνει , εἰ μὴ λάθοι γέ σε τῶν ἀνωμάλων ὄντα . καὶ τούτοις γὰρ τὸ μέν τι χρηστὸν ὑπάρχει , τὸ δέ τι μοχθηρόν . ὅσα δὲ τὴν ἐκπύησιν ὁμαλὴν ἔχοντα τὴν κορυφὴν ἐν τοῖς κάτω μέρεσι ποιεῖται , ταῦτα ἄριστα . καὶ τὰ μὴ δίκραια δὲ βελτίω τῶν δικραίων εἶναί φησιν . εὑρίσκεται γὰρ τῶν δικραίων τὸ μέσον οὐκ ἀπαθὲς μὲν , ἀνεκπύητον δὲ καὶ σκληρόν . εὔδηλον δ’ ὅτι τῶν ἐναντίως ἀλλήλοις διακειμένων φυμάτων ὧν διῆλθεν , ὅσα πλεῖστον ἀλλήλων διαφέρει ταῖς ἰδέαις , ταῦτα καὶ ταῖς δυνάμεσι καὶ τοῖς ἤθεσι διαφέρει πάμπολυ . πλάτος γὰρ ἱκανὸν ἐχουσῶν τῶν εἰρημένων διαφορῶν , ἀναγκαῖον εἶναι μέν τι μέσον τῶν ἐναντίων . ἀποκεχωρηκέναι δὲ τοῦ μέσου τὸ μὲν μᾶλλον , τὸ δὲ ἧττον , οἷον ἐπὶ τῶν σκληρῶν καὶ μαλακῶν · ἐπὶ ﻿ μιᾶς γὰρ ἀντιθέσεως ὡς ἐπὶ παραδείγματος ἀρκέσει τὸν λόγον ποιήσασθαι . τὸ μὲν σκληρὸν τοῦ μαλακοῦ φαυλότερόν ἐστιν . αὐτοῦ δὲ τοῦ σκληροῦ τὸ μᾶλλον σκληρόν . εἰ δέ ἐστι σκληρότερον , εἴη χαλεπώτατον , οὕτω δὲ καὶ τὸ μὲν μετρίως μαλακὸν , ἀγαθὸν μετρίως ἐστί , τὸ δὲ τελέως μαλακὸν , ἀγαθὸν καὶ τοῦτο τελέως . ἅσπερ οὖν ταύτης τῆς ἀντιθέσεως ἤκουσας , ἐπὶ τὰς εἰρημένας ἁπάσας γε μεταφέροις .
Lemmas: φῦμα ἔσσομαι ἐξοιδέω καί ὁ ἄπορυς καί ὁ κορυφώδης καί ὁ ὁμαλής συμπεπαίνω καί μή περίσκληρος καί κατάρροπος καί ὁ μή δίκραιος ἀγαθός . ὁ δέ ἐναντίος κακός καί ὅσος πολύς ἐναντίος κακός . ἀπό ὁ ἐν ὁ γῆ φύω ὁ ἄνθρωπος φῦμα καλέω ὁ παρά φύσις ὄγκος ὅσος ἐπίπαν ἄνευ ὁ ἔξωθεν αἰτία γίγνομαι , μάλιστα οὖν ὀνομάζω οὕτως ὁ πρός ὁ ἐκτός τόπος ἐπείγω . ὁ δέ οὐ ἔχω ἕτερος ὄνομα καί ὁ πλατύς καί βραχύς ὁ κατά φύσις ὑψηλός . καί οὗτος ὡσαύτως ἐνίοτε προσαγορεύω , ὅς καί Ἱπποκράτης ποιέω , ἀγαθός μέν ἔρχομαι λέγω ὁ ἐξοιδέω , τουτέστι ἐπί ὅς ἀξιόλογος ὁ ἐξόγκωσις ἤ ὅσος ὁ αὔξησις οὐ εἰς ὁ ἔσω χώρα , ἀλλά εἰς ὁ ἔξω ποιέω , καθά ἐν προγνωστικός γράφω λέγω · ὅσος μέν ἔξω τρέπω ἀγαθός εἰμί ὡς μάλιστα ἐκκλίνω καί εἰς ὀξύς ἀποκορυφόω . ὅσος δέ , φημί , ἔσω ῥήγνυμι , ἀγαθός εἰμί ὅς ὁ ἔξω χωρίον μηδείς ἐπικοινωνέω , καλός μέν γάρ ἔξω ῥέπω . εἰ δέ ἔσω ῥέπω , ἀγαθός πάλιν ἐν οὗτος εἰμί ἅπας αὐτός ὁ ῥοπή εἰς ὁ ἔσω χώρα ποιέω . ὁ μέν οὖν φῦμα ὁ γένεσις ἐν ἐπιγάστριος τε εἰμί ἤ καί κατά θώραξ . οὗτος γάρ ὑπόκειμαι χώρα κενός , ὁ παρά φύσις ὄγκος ἐκδέχομαι ὁ ἔσω ῥέπω φῦμα . αὐτός δέ ὁ ἐξογκέω ἔξω , ὁ ἄποξυς καί κορυφώδης ἀγαθός ὁ πλάτος εἰμί , ὡς ἄν ὑπό θερμός τε καί λεπτός ὁ σύστασις γίγνομαι χυμός καί διά οὗτος ταχέως ἐκπυΐσκομαι . ὁ γάρ ὑπό παχύς καί γλίσχρος γίγνομαι ὡς ἄν ψυχρός ἀντάω , πλατύς τε εἰμί καί δύσπεπτος καί σήπω μᾶλλον , οὐ πέσσω χρόνος πολύς , σύν οὗτος δέ ἐπαινέω καί ὁ ὁμαλής ἐκπυΐσκομαι . ὁ γάρ ἐκ μέρος μέν τις ἑαυτοῦ ἐκπυέω , ὁ λοιπός δέ ἅπας ἀνεκπύητος ἔχω , πρῶτος μέν αὐτός ὁ χρόνιος ὁ ἄλλος ἐκπυέω εὐθύς ἔρχομαι μοχθηρός , δεύτερος δέ ὁ δυσχερής ὁ θεραπεία . ἄλλος μέν γάρ δέω ὁ διαπυέω ὁ ἴαμα , ἄλλος δέ ὁ ἀνεκπύητος . καί ὁ μή περίσκληρος δέ ἀγαθός ὁ περίσκληρος εἰμί . ὀνομάζω δέ περίσκληρος ὁ ὁ μέσος ἑαυτοῦ ἔχω μαλακός καί διαπυίσκω , ὅσον δέ ἐν κύκλος οὗτος σκληρός καί δυσεκπύητος ἤ ὅλος ἀνεκπύητος . ἐπαινέω δέ καί ὁ κατάρροπος φῦμα . οὗτος δέ εἰμί ὅσος κατά ὁ κάτω χώρα ὁ κορυφή ἑαυτοῦ ἴσχω ὁ ἐκπύησις . ἐνταῦθα γάρ ἀναστομόω ὁ ἀπόρρυσις εὐπετής λαμβάνω , εἰ μή λανθάνω γε σύ ὁ ἀνώμαλος εἰμί . καί οὗτος γάρ ὁ μέν τίς χρηστός ὑπάρχω , ὁ δέ τίς μοχθηρός . ὅσος δέ ὁ ἐκπύησις ὁμαλός ἔχω ὁ κορυφή ἐν ὁ κάτω μέρος ποιέω , οὗτος ἀγαθός . καί ὁ μή δίκραιος δέ ἀγαθός ὁ δίκραιος εἰμί φημί . εὑρίσκω γάρ ὁ δίκραιος ὁ μέσος οὐ ἀπαθής μέν , ἀνεκπύητος δέ καί σκληρός . εὔδηλος δέ ὅτι ὁ ἐναντίος ἀλλήλων διάκειμαι φῦμα ὅς διέρχομαι , ὅσος πλεῖστος ἀλλήλων διαφέρω ὁ ἰδέα , οὗτος καί ὁ δύναμις καί ὁ ἦθος διαφέρω πάμπολυς . πλάτος γάρ ἱκανός ἔχω ὁ λέγω διαφορά , ἀναγκαῖος ἔρχομαι μέν τίς μέσος ὁ ἐναντίος . ἀποχωρέω δέ ὁ μέσος ὁ μέν μᾶλλον , ὁ δέ κακός , οἷος ἐπί ὁ σκληρός καί μαλακός · ἐπί ﻿ εἷς γάρ ἀντίθεσις ὡς ἐπί παράδειγμα ἀρκέω ὁ λόγος ποιέω . ὁ μέν σκληρός ὁ μαλακός φαῦλος εἰμί . αὐτός δέ ὁ σκληρός ὁ μᾶλλον σκληρός . εἰ δέ εἰμί σκληρός , εἰμί χαλεπός , οὕτως δέ καί ὁ μέν μέτριος μαλακός , ἀγαθός μέτριος εἰμί , ὁ δέ τέλειος μαλακός , ἀγαθός καί οὗτος τέλειος . ὅς οὖν οὗτος ὁ ἀντίθεσις ἀκούω , ἐπί ὁ λέγω ἅπας γε μεταφέρω .