galenus.in-hippocratis-librum-vi-epidemiarum-commentarii-vi 1.29
Πυρετοὶ οἱ μὲν δακνώδεες τῇ χειρὶ , οἱ δὲ πρῃέες , οἱ δὲ οὐ δακνώδεις μὲν , ἐπαναδιδόντες δὲ , οἱ δὲ ὀξέες μὲν , ἡσσώμενοι δὲ τῆς χειρὸς , οἱ δὲ περικαέες μὲν εὐθέως , οἱ δὲ διὰ παντὸς βληχροὶ , ξηροὶ , οἱ δὲ ἁλμυρώδεες , οἱ δὲ πεμφιγώδεες ἰδεῖν δεινοὶ , οἱ δὲ πρὸς τὴν χεῖρα νοτιώδεες , οἱ δὲ ἐξέρυθροι , οἱ δὲ ἔξωχροι , οἱ δὲ πελιοὶ καὶ τὰ ἄλλα τοιαῦτα τοιουτότροπα . Κᾀνταῦθα πάλιν ἐπὶ τῇ τελευτῇ τοῦ λόγου προσέθηκε καὶ τὰ ἄλλα τοιαῦτα , διὰ τὸ μόνας αὐτῷ τὰς ἀξιολόγους διαφορὰς τῶν πυρετῶν ὑποτετυπῶσθαι . πρώτας μὲν οὖν ἔγραψε τὰς κατ’ αὐτὴν τὴν οἰκείαν τῶν πυρετῶν οὐσίαν , οὐσία δὲ αὐτῶν ἐστὶν , οὐ καθ’ Ἱπποκράτην μόνον καὶ τοὺς ἀρίστους ἰατροὺς , ἀλλὰ καὶ κατὰ τὴν κοινὴν πάντων ἀνθρώπων ἔννοιαν ἡ παρὰ φύσιν θερμασία , μάλιστα μὲν εἰς ὅλον ἐκτεταμένη τὸ ζῶον , εἰ δὲ μὴ , ἀλλὰ πάντως , ἤτοι γε ἐν τοῖς πλείστοις μορίοις ἢ ἐν τοῖς κυριωτάτοις ὑπάρχουσα · καὶ πολλάκις γε τὸ μὲν ἅπαν δέρμα θερμασίαν οὐδεμίαν σαφῆ ἔχειν φαίνεται παρὰ φύσιν , οὔθ’ ἡμῖν τοῖς ἔξωθεν ἁπτομένοις οὔτε τοῖς κάμνουσιν , αἰσθάνονται δὲ αὐτῆς οἱ νοσοῦντες ἐν τῷ βάθει καί φασι διακαίεσθαι τὰ σπλάγχνα καὶ πρὸς τούτῳ γε ἔνιοι καὶ ἀσσώδεις εἰσὶ καὶ διψώδεις , καὶ ἄγρυπνοι . νῦν οὖν ὁ Ἱπποκράτης τὰς διαφορὰς τῶν πυρετῶν γράφει , ὅσαι διαγινώσκονται τοῖς ἰατροῖς , οὐκ ἐξ ὧν οἱ κάμνοντες λέγουσι , ἀλλ’ ἐξ ὧν αὐτοὶ διά τε τῆς ἁφῆς καὶ τῆς ὄψεως ἐναργῶς αἰσθάνονται . πρῶται δέ εἰσι καὶ κυριώταται καὶ κατὰ τὴν οἰκείαν οὐσίαν , ﻿ ὡς ἔφην , τῶν πυρετῶν , αἱ διὰ τῆς θερμασίας . οὐ γὰρ ἐν τῇ τῶν ἀρτηριῶν κινήσει ἡ τῶν πυρετῶν ἐστὶν οὐσία . τοῦτο γὰρ ὅπως ἡμάρτηται τοῖς περὶ τὸν Ἐρασίστρατόν τε καὶ Χρύσιππον , ἤδη μεμάθηκας . ἡ τοίνυν πυρεκτικὴ θερμασία τοῖς ἁπτομένοις τῶν πυρεττόντων σωμάτων ἤτοι δριμεῖα καὶ δακνώδης ἐστὶν ἢ μετρίως ἀνιαρά . τὸ γὰρ ἡδὺ καὶ οἰκεῖον , ὁποῖον ὑπάρχει τῇ κατὰ φύσιν , οὐδέποτε ἔχει . καθάπερ οὖν καὶ ἄλλα πολλὰ κατὰ τὸ μᾶλλόν τε καὶ τὸ ἧττον ἀλλήλων διαφέροντα τοῖς πέλας ἑρμηνεύομεν εὐφημότερον , οὐκ ἀληθέστερον , οὕτω καὶ περὶ τῆς βραχέως ἀνιαρᾶς θερμασίας ἐνίοτέ φαμεν ὡς οὐδὲν ὅλως ἀνιαρὸν ἔχει , προβάλλοντες αὐτὴν τῇ σφοδρὸν ἐχούσῃ τὸ λυπηρόν . ἐνίοτε μὲν οὖν ἡ θερμασία φαίνεται πλείστη τε ἅμα καὶ δριμυτάτη , πολλάκις δὲ ὀλίγη μὲν , οὐκ ἀπολειπομένη δὲ τῆς δριμυτάτης , ἢ πάλιν δριμυτάτη μὲν , οὐ μὴν πολλή γε . καὶ τούτων ἕκαστον ὧν εἶπον ἐνίοτε φαίνεται μετ’ ὀλίγον χρόνον , οὐ κατὰ τὴν πρώτην ἐπιβολὴν τῆς χειρός . ὥσπερ γε καὶ μειοῦσθαι τὰ κατὰ τὴν πρώτην ἐπιβολὴν φανέντα κατὰ μέγεθός τε καὶ δριμύτητα δόξει σοί ποτε μέχρι χρόνου πλείονος ἐπιβεβλημένης τῷ κάμνοντι τῆς χειρός . καὶ τοίνυν ἐνίοτε μὲν αὐχμηρὰ καὶ κατάξηρος φαίνεται ἡ θερμασία , καθάπερ εἰ λίθου τινὸς ἡψάμεθα θερμοῦ . πολλάκις δὲ φαντασίᾳ τῇ νοτιώδει καὶ ὑγρᾷ πάνυ ἀτμώδης , ὥστ’ αἰσθάνεσθαι σαφῶς ἀναφερομένου τινὸς , ἐκ τοῦ τῶν καμνόντων σώματος ἀτμοῦ παμπόλλου καὶ τούτων πάλιν αὐτῶν ὥσπερ καὶ τῶν προειρημένων , ἔνια μὲν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς φανέντα διαμένει , τινὰ δ’ ἤτοι προσαυξανομένην ἢ διαλυομένην ἔχει τὴν ἐξ ἀρχῆς φανεῖσαν διαφοράν . ἔνια δὲ καὶ γενομένην ἑτέραν οὐδ’ ὅλως ἐξ ἀρχῆς πεφυκυῖαν καὶ διαφθειρομένην τελείως τῶν ἐξ ἀρχῆς ἑωραμένων . αἱ μὲν οὖν κατ’ αὐτὴν τῶν πυρετῶν τὴν οὐσίαν διαφοραὶ τοιαῦταί τινές εἰσι . περὶ δὲ τῶν ἄλλων ἐφεξῆς ὀψόμεθα , πότερον γὰρ ὀρθῶς ἔχει τὰς εἰρημένας ἐφαρμόσαι τῇ λέξει τοῦ Ἱπποκράτους . ἐν τῷ μὲν τοίνυν φάναι , πυρετοὶ μὲν οἱ δακνώδεις τῇ χειρὶ , οἱ δὲ πρῃέες , ἐνδείκνυταί σοι τὸν λόγον αὐτῷ γίνεσθαι περὶ τῶν διὰ παντὸς , ἤτοι δακνωδῶν ἢ πρῃέων φαινομένων . ἐπιφέρων γοῦν λέγει , οἱ δὲ οὐ δακνώδεες μὲν , ἐπαναδιδόντες δὲ , δηλῶν ἐνταῦθα τοὺς ἐξ ἀρχῆς μὲν οὐ φανέντας δακνώδεις ἐπικειμένῃ τῇ χειρὶ μέχρι πλείονος αἴσθησιν ἐργαζομένους δακνώδη . τούτοις δ’ ἔμπαλιν ἔχουσιν ἐφ’ ὧν φησιν , οἱ δὲ ὀξέες μὲν , ἡσσώμενοι δὲ τῆς χειρός . ἐν ἀρχῇ γὰρ φανέντες ὀξεῖς ἐκλύονται κατὰ βραχύ . τὸ δὲ ὀξέες ἐπὶ τῆς ταχέως ἀπαντώσης τῇ χειρὶ θερμασίας , ἐνδεικνυμένης τε τὴν ἑαυτῆς κίνησιν ὠκεῖαν , ἀκούειν σε χρὴ , καθάπερ ὀξεῖς τινὰς ὀνομάζομεν δριμεῖς , ἐν ἴσῳ τῷ ταχεῖς , ὀξέα τε νοσήματα λέγομεν , ὅσα ταχέως διεξέρχεται τοὺς ἰδίους καιροὺς ἄχρι τῆς τελευτῆς , εἴτε χερσὶν εἴτε χειρὶ λέγοις πρὸς τῷ τὰς εἰρημένας διαφορὰς γινώσκειν , οὐδὲν διοίσει . δῆλον μὲν γὰρ ἦν τῷ γε νοῦν ἔχοντι τὰς τοιαύτας διαφορὰς οὐ τοῖς ὀφθαλμοῖς , ἀλλὰ ταῖς χερσὶν αἰσθητὰς εἶναι . προστιθέασι δὲ ἅπαντες ἄνθρωποι καὶ τὰς τοιαύτας προσθήκας , ἐνίοτε φύσει πρὸς τοῦτο ἀγόμενοι , συναυξανούσας τὴν ἐνέργειαν τῶν λεγομένων καὶ μάλιστα ἐπ’ ἐκείνων τῶν πραγμάτων , ἐφ’ ὧν ἐστὶ διὰ τεκμηρίων τινῶν καὶ σημείων εὑρεῖν τὸ ζητούμενον , οὐκ αἰσθητὴν ποιήσασθαι τὴν διάγνωσιν . οὕτως οὖν καὶ ὁ Ἱπποκράτης οὐ μόνον ἐν ἀρχῇ τοῦ λόγου τῶν χειρῶν ἐμνημόνευσεν , ἀλλὰ κᾀν τῷ φάναι , οἱ δὲ ὀξέες μὲν , ἡσσώμενοι δὲ τῆς χειρός . ἐφεξῆς δὲ τὴν κατὰ μέγεθος αὐτῶν διαφορὰν ἐνδεικνύμενος ἔφην , οἱ δὲ περικαέες εὐθέως , οἱ δὲ διὰ παντὸς βληχροί . κατά τι μὲν οὖν ἡ τοιαύτη φαντασία γίνεται τοῖς ἁπτομένοις , ὡς ἤτοι πολλὴν εἶναι δοκεῖν ἢ ὀλίγην τὴν θερμασίαν , αὖθις ὀψόμεθα , νυνὶ δ’ ὅτι φαίνεται μόνον εἰπεῖν ἀρκέσει . καθάπερ γὰρ ἐκτὸς , εἰ καὶ τοὺς ὀφθαλμούς τις ἐγκαλύψας ἅψαιτο φλογὸς , ἤτοι πολλῆς αἰσθάνεται τῆς κατ’ αὐτὴν οὐσίας ἢ ὀλίγης , οὐδεμιᾶς ἐν τῇ ποιότητι τῆς θερμασίας αἰσθανόμεθα διαφορᾶς , οὕτως ἔχει κᾀπὶ τῶν πυρετῶν . ἐνίοτε γὰρ ἡ μὲν κατὰ τὴν ποιότητα διάγνωσις τῆς θερμασίας ἡ αὐτὴ φαίνεται τῇ καθ’ ἕτερόν τι σῶμα , διαφέρειν δ’ ἀλλήλων δοκοῦσι ποσότητι . τῶν δ’ ἐφεξῆς εἰρημένων , τὸ μὲν ξηροὶ σαφὲς ἱκανῶς ἐστὶ , τὸ δ’ ἁλμυρῶδες ἀσαφές . οὐ γὰρ ἁφῆς αἰσθητὸν , ἀλλὰ τῆς γεύσεως μόνης τὸ ἁλμυρόν ἐστι . ἔστι δὲ μᾶλλον ἀσαφὲς τὸ ἐφεξῆς εἰρημένον , ἔνθα φησὶν , οἱ δὲ πεμφιγώδεες ἰδεῖν δεινοί . εὑρίσκομεν δὲ ἐνταῦθα διάφορον τὴν γραφήν . ἐν μὲν τοῖς πλείστοις τῶν ἀντιγράφων προκειμένου τοῦ ἰδεῖν τῷ πεμφιγώδεες , ἐν ὀλίγοις δὲ μετὰ τὸ . ἰδεῖν καὶ τὸ δεινοὶ προσγεγραμμένον . μόνον δὲ τῶν ἐξηγητῶν εὗρον οὕτως γεγραμμένον εἰδότα Σαβῖνον , ᾧ καὶ Μητρόδωρος ἠκολούθησεν ὅσοι τ’ ἀπ’ αὐτῶν εἰσὶ μέχρι νῦν . καὶ μὴν κατ’ ὀλίγιστα τῶν ἀντιγράφων εὗρον ἁπλῶς γεγραμμένον , οἱ δὲ πεμφιγώδεες , οὔτε τοῦ ἰδεῖν οὔτε τοῦ δεινοὶ προσγεγραμμένου . τοὺς μὲν οὖν ἁλμυρώδεας ἐπὶ τὴν ἁφὴν ἄγων τις ἐρεῖ τοὺς ὀδαξησμόν τινα ποιοῦντας εἶναι τοῖς ἁπτομένοις , ὥσπερ ὑφ’ ἅλμης τε καὶ πάντων τῶν ἁλμυρῶν γίνεται σωμάτων . τοὺς δὲ πεμφιγώδεις , τοὺς πνευματώδεις . αἰσθανόμεθα γὰρ πολλάκις ἀναφερομένης διὰ τοῦ τῶν πυρεττόντων ﻿ δέρματος ἀερώδους τινὸς ἀποῤῥοῆς , ὡς εἴ γε μὴ τούτους , ἀλλὰ τοὺς μετὰ φλυκταινῶν λέγει , παραλελοιπὼς ἂν εἴη τῶν ἀναγκαίων τινὰ διαφορὰν , ἐκ τοῦ γένους τῶν προειρημένων , ὅσας ἔφην εἶναι κατ’ αὐτὴν μάλιστα τὴν οὐσίαν τῶν πυρετῶν . ὡς γὰρ δακνῶδες ἰσχυρῶς ἢ σφοδρὸν ἢ ξηρὸν ἢ αὐχμηρὸν εἶναι φαίνεται τὸ τῆς θερμασίας εἶδος ἐπὶ πολλῶν πυρετῶν , οὕτω καὶ πνευματῶδες , αἰσθανομένης τῆς χειρὸς ἀναφερομένου τινὸς ἐπ’ αὐτὴν πνεύματος , ἐνίοτε μὲν ἀτμώδους , ἐνίοτε δὲ ξηροῦ . πλείω δὲ σημαίνοντος τοῦ τε πέμφιγος ὀνόματος ἄλλος ἄλλων τῶν ἐξηγητῶν προχειρισάμενος , ὡς ἓν μόνον ἐκεῖνο σημαῖνον , ὅπερ αὐτὸς βούλεται , πιθανὸς εἶναι δοκεῖ τοῖς ἀκούουσιν . ἤρκει μὲν οὖν ἴσως εἰρῆσθαι πεμφιγώδεις πυρετοὺς τοὺς πνευματώδεις , ὅτι τε τοῦ γένους ἐστι τῶν ἄχρι δεῦρο γεγραμμένων διαφορῶν , ὅτι τε παραλελοιπέναι δόξει ταύτην , εἰ μή τις ἀκούσαιεν οὕτως . ἀλλὰ καὶ τὸ προσκεῖσθαι κατὰ τὰ πλεῖστα τῶν ἀντιγράφων τὸ ἰδεῖν τῷ πεμφιγώδεες ἀναγκαῖον ἡμῖν γίνεται καὶ γραμματικῆς ἀδολεσχίας ἐφάψασθαι , χρησίμης ἐνίοτε καὶ αὐτῆς εἰς τὰ τοιαῦτα γινομένης . ἀκριβέστερον μὲν οὖν περὶ τῶν ζητουμένων παρ’ Ἱπποκράτει λέξεων , ἑτέρωθι πεπραγματεύμεθα , νυνὶ δ’ ἀρκέσει τοῖς γραμματικοῖς ἀκολουθήσαντα κατὰ τὴν ἐκείνων διάταξιν εἰπεῖν τι περὶ τῶν κατὰ τὴν πέμφιγα σημαινομένων . δοκεῖ μὲν γὰρ αὐτὴν ἐπὶ τῆς πνοῆς Σοφοκλῆς ἐν Κόλχοις λέγειν , καὶ αὐτὸς ἐν Σαλμωνεῖ Σατύροις · Αἰσχύλος δὲ ἐν Προμηθεῖ δεσμώτῃ · ἐπὶ δὲ τῶν ἀκτίνων αὐτῶν δοκεῖ χρῆσθαι τῷ τῆς πέμφιγος ὀνόματι Σοφοκλῆς ἐν Κόλχοις κατὰ τάδε τὰ ἔπη · οὕτω καὶ Αἰσχύλος ἐν Ξαντρίαις · ἐπὶ δὲ τῆς ῥανίδος ὁ αὐτός φησιν ἐν Προμηθεῖ · καὶ ἐν Πενθεῖ · ἐπὶ δὲ τοῦ νέφους δοκεῖ τετάχθαι κατὰ τόδε τὸ ἔπος ἐν Σαλμωνεῖ Σατύροις παρὰ Σοφοκλεῖ · καὶ παρ’ Ἰβύκῳ · λέλεκται δὲ οὗτος ὁ λόγος αὐτῷ κατά τινα παραβολὴν ἐπὶ χειμαζομένων εἰρημένην . διὸ καὶ τῶν προγνωστικῶν οἱ πλεῖστοι ἐπὶ τῶν κατὰ τοὺς ὄμβρους σταγόνων εἰρῆσθαί φασι τὰς πέμφιγας . ὁ δὲ Καλλίμαχος ὧδε · ὁ δὲ Εὐφορίων οὕτως · τὰ μὲν οὖν ἐκ τοῦ πέμφιγος σημαινόμενα καὶ δὴ λέλεκται , προείρηται δὲ καὶ περὶ τῶν δύο σημαινομένων ἐξ αὐτῶν , ἐπειδὴ πάντες τῶν ἐξηγητῶν οἱ ἄριστοι καὶ κατὰ ταῦτα ἐδέξαντο τῇ λέξει κεχρῆσθαι τὸν Ἱπποκράτην . νυνὶ δὲ τῶν εἰρημένων σημαινομένων ἐγχωρεῖ προσθεῖναι καὶ ἄλλο τρίτον , ἵνα πεμφιγώδεις ἀκούσωμεν εἰρῆσθαι τοὺς οἷον σπινθήρων ἐξαλλομένων καὶ ἀπαντώντων τῇ χειρὶ φαντασίαν ἀποστέλλοντας · καὶ εἶεν ἂν οἱ τοιοῦτοι πυρετοὶ συνθετοί τινες ἐκ δυοῖν ἁπλῶν τῶν ἤδη προειρημένων , τοῦ τε πνευματώδους καὶ πυρώδους . ἐναντιωθήσεται δὲ τῇ ἐξηγήσει ταύτῃ μόνον ἕν γ’ , εἰ προσκέοιτο τῷ πεμφιγώδεες τὸ ἰδεῖν . εἰκότως οὖν ἀφῃρήκασιν αὐτό τινες . οἱ δὲ οὐκ ἀφελόντες ἤτοι τοὺς μετὰ φλυκταινῶν ἤκουσαν ἢ τοὺς τῆς ψυχῆς ἁπτομένους . ἐπεὶ δὲ οἱ μετὰ φλυκταινῶν ἀπὸ συμπτώματος ὀνομάζονται , πιθανῶς ἂν ἀκούοιμεν ἀπὸ συμβεβηκότος οὕτως αὐτὸν ὀνομάζειν τοὺς λοιμώδεις πυρετούς . ἔτι γὰρ ἀμέλει καὶ τοῦθ’ ἕν τι πυρετῶν εἶδος . ὅτι δ’ ἐν αὐτῷ φλύκταιναι γίνονται καὶ ὁ Θουκυδίδης μαρτυρεῖ γράφων οὕτως · καὶ τὸ μὲν ἔξωθεν ἁπτομένῳ σῶμα οὔτε ἄγαν θερμὸν ἦν οὔτε χλωρὸν , ἀλλ’ ὑπέρυθρον , πελιδνὸν , φλυκταίναις μικραῖς καὶ ἕλκεσιν ἐξηνθηκός . ὅσοι δὲ τοὺς τῆς ψυχῆς ἁπτομένους πυρετοὺς εἰρῆσθαί φασι πεμφιγώδεις , πόῤῥω τῆς προκειμένης τῶν πυρετῶν διαφορᾶς ἀπεχώρησαν . ὠνόμαζον γὰρ ἔνιοι τῶν παλαιῶν καὶ φρενιτικόν τινα πυρετὸν , ὥσπερ ἀμέλει καὶ ληθαργικὸν καὶ πλευριτικὸν καὶ περιπνευμονικόν . ἀλλ’ ὁ νῦν προκείμενος τῇ ῥήσει κατάλογος τῶν πυρετῶν ἀπὸ τῆς κατὰ τὴν θερμασίαν διαφορᾶς ἐστι , ἐν ᾗ δύναται καὶ ὁ λοιμώδης περιέχεσθαι , σηπεδονῶδες ἔχων τὸ θερμὸν , ὁ φρενιτικὸς δὲ οὐ δύναται διά τε τὸ μὴ σύνηθες εἶναι , καθάπερ ἄλλοις , οὕτω καὶ τῷ Ἱπποκράτει πυρετοῦ ἰδέαν ὀνομάζειν τὴν φρενῖτιν , οὔτε ἀπὸ συμπτώματος , ὥσπερ ὁ τὰς φλυκταίνας γεννῶν εἴη λελεγμένος , ἐν ταῖς εἰρημέναις διαφοραῖς αὐτὸν περιέχεσθαι , καθάπερ καὶ τοὺς ἄλλους ὧν ἀρτίως ἐμνημόνευσεν . εὑρίσκεται γὰρ ὁ τῶν φρενιτικῶν πυρετὸς τὴν θερμασίαν ἔχων δακνώδη διὰ παντὸς ὁμοτόνως ἐν παντὶ χρόνῳ τῆς ἐπιβαλλομένης ἁφῆς , ὥστ’ εἰρῆσθαι πρῶτον ἁπάντων αὐτῶν . οὐκοῦν οὐδ’ ὅσοι τοὺς ἁλμυρώδεις πυρετοὺς εἰρῆσθαί φασιν ἀπὸ τῆς αὐτοῖς τοῖς κάμνουσιν ἐν τῷ στόματι γινομένης αἰσθήσεως , ἀποδεξόμεθα τὴν ἐξήγησιν αὐτῶν . φαίνεται γὰρ ὁ Ἱπποκράτης ἁπάσας ἐφεξῆς τὰς πρὸς χεῖρα διαγνώσεις εἰρηκέναι , κατὰ τὴν τῆς ﻿ θερμασίας διαφορὰν , ἐν ᾖ τὸ γένος ὅλον ἐστὶ καὶ ἡ οὐσία τῶν πυρετῶν . εἰ γὰρ καὶ τὸν λοιμώδη δεξαίμεθα λελέχθαι πεμφιγώδη , τὴν μὲν προσηγορίαν ἀπὸ συμβεβηκότος ἕξει , τὸ δ’ εἶδος αὐτὸ κατὰ τὴν οἰκείαν οὐσίαν τῶν πυρετῶν . κατὰ τὸν αὐτὸν δὲ λόγον οὐδὲ οἱ τοὺς ἁλμυρώδεις εἰρῆσθαι φάντες , ὅσοι πάνθ’ ὅσων ἂν ὁ κάμνων γεύηται φαίνεσθαι ποιοῦσιν ἁλμυρὰ , τῶν προκειμένων ἐν τῇ νῦν διδασκαλίᾳ διαφορῶν τοῦ πυρετοῦ μνημονεύουσι , καὶ εἴπερ ἐν τῇ τῶν πυρετῶν διαφορᾷ καὶ τούτους ὁ Ἱπποκράτης ἐτίθετο , πάντως ἂν κᾀκείνους ἅμ’ αὐτοῖς εἶπεν , ἐφ’ ὧν καὶ τὸ σίαλον αὐτὸ καὶ πάνθ’ ὅσων ἂν γεύηται , πικρὰ φαίνεται . ταύτας μὲν οὖν τὰς διαφορὰς οὐκ ἐν ταῖς τῶν πυρετῶν , ἀλλ’ ἐν ταῖς τῶν χυμῶν διαγνώσεσιν ἄμεινον τίθεσθαι , τοὺς δὲ πυρετοὺς ἐν τῇ τῆς θερμασίας . ὥσπερ γὰρ οἱ χυμοὶ τῆς γεύσεως εἰσὶν αἰσθητὰ , κατὰ τὸν αὐτὸν λόγον οἱ πυρετοὶ τῆς ἁφῆς . ὅτι δὲ τὸ δεινοὶ καλῶς προσέθηκαν οἱ περὶ τὸν Σαβῖνον οὕτως γράψαντες τὴν λέξιν , οἱ δὲ πεμφιγώδεες ἰδεῖν δεινοὶ καὶ πρόσθεν μὲν εἶπον , ἀλλὰ καὶ νῦν ἀναμνήσω . δεινοὺς γὰρ ἰδεῖν αὐτοὺς εἰρῆσθαι , πρὸς ἡμῶν μὲν , ἐὰν μετὰ φλυκταινῶν καὶ ἑλκώσεων γίνωνται , κατ’ αὐτοὺς δὲ , ὅταν παρακόπτωσι καὶ φοβερὸν ἐμβλέπωσι . περὶ δὲ τούτων ἀμφοτέρων ἥντινα χρὴ γνώμην ἔχειν , προειρήκαμεν . ὁμοίως δὲ ἥμαρτον καὶ οἱ πνευματώδεις μὲν αὐτοὺς εἰρῆσθαι λέγοντες , οὐ πρὸς τὴν ἁφὴν τὴν διάγνωσιν ἀναφέροντες , ἀλλ’ ἐπὶ δυσπνοίας εἴδη , ἐν ᾗ μέγα καὶ πυκνὸν γίνεται τὸ πνεῦμα . πιθανώτατον οὖν ἐστὶν ἢ πρὸς τὴν ἁφὴν πνευματώδη νομίζειν ἢ τὸν λοιμώδη λελέχθαι πεμφιγώδη . προστεθέντος δὲ κατὰ ῥῆσιν τῷ πεμφιγῶδες τοῦ δεινοὶ , ὁ λοιμώδης μόνος ἐστὶ δηλούμενος , οὗ τὸ πρὸς ἄλλους διαφέρον ἐστὶ τὸ σηπεδονῶδες εἶναι τὸ θερμὸν , οἷόνπερ καὶ τῷ νῦν γινομένῳ πολυχρονιωτάτῳ λοιμῷ . διὰ τοῦτο οὖν οὐδὲ θερμοὶ καὶ διακαεῖς ἐνεφαίνοντο τοῖς ἁπτομένοις οἱ λοιμώττοντες , καίτοι τά γ’ ἔνδον ἰσχυρῶς διακαιόμενοι , καθάπερ καὶ ὁ Θουκυδίδης ἔφη · καὶ τοῦ μὲν ἔξωθεν ἁπτομένῳ σῶμα οὔτ’ ἄγαν θερμὸν ἦν οὔτε χλωρὸν ἦν , ἀλλ’ ὑπέρυθρον , πελιδνὸν , φλυκταίναις σμικραῖς καὶ ἕλκεσιν ἐξηνθηκός . τὰ δὲ ἐντὸς οὕτως ἐκαίετο , ὥστε μηδὲ τῶν πάνυ λεπτῶν ἱματίων καὶ σινδονίων τὰς ἐπιβολὰς , μήτ’ ἄλλο τι ἢ γυμνοὶ ἀνέχεσθαι . εἴρηταί γε μὴν ἡ πέμφιξ κᾀν ταῖς ἰδίαις γνώμαις ἃς εἰς Εὐρυφῶντα τὸν καὶ ἰατρὸν ἀναφέρουσι κατὰ τήνδε τὴν λέξιν · οὐρέει ὀλίγον ἑκάστοτε καὶ κάει καὶ ἐφίσταται πέμφιξ οἷον ἐλαίου χλωρῆς ὥσπερ ἀράχνιον . ἐοίκασι γοῦν οὗτοι πέμφιγα καλεῖν οὐχ ὅλην τὴν φλύκταιναν , ἀλλὰ μόνον τὸ περιγράφον αὐτὴν ἔξωθεν ἀραχνίῳ παραπλήσιον . συντελέσας δ’ οὖν ὁ Ἱπποκράτης τὰς οἰκειοτάτας τε καὶ πρώτας διαφορὰς τῶν πυρετῶν , ἑξῆς ἐπὶ τὰς κατὰ χρόαν μεταβάς φησιν , οἱ δὲ ἐξέρυθροι οἱ δὲ ἔξωχροι , οἱ δὲ πελιοί . ἐξερύθρους μὲν εἶπεν οὐχ ἁπλῶς ἐρυθροὺς καὶ μετὰ τούτους ἐξῆς πάλιν ἐξώχρους , οὐκ ὠχροὺς , πελιοὺς δ’ ἁπλῶς οὐδὲν αὐτοῖς ἐπιτάσεως τοῦ δηλουμένου προσθεὶς , ὡς εἰ καὶ πελιδνοτάτους τούτους εἰρήκει . τοῦτο μὲν γὰρ ἀεὶ μοχθηρὸν τὸ χρῶμα . τὸ δὲ τῶν ἐρυθρῶν τε καὶ ὠχρῶν σύνηθες . οἱ δὲ ἐξέρυθροι , τουτέστιν οἱ σφοδρῶς ἐρυθροὶ , σφοδροτάτην μὲν ἐμφαίνουσι τὴν θερμασίαν , τὴν δ’ ὕλην αἷμα , καθάπερ οἱ ἔξωχροι τὴν ὠχρὰν χολήν . ἐπισκέπτου δὲ ἐπ’ αὐτῶν τὰ διαχωρούμενα , κᾂν μὲν μετὰ χολῆς εὑρίσκῃς , ἐξ ἀναχύσεως αὐτῆς γίνωσκε τὴν κατὰ φύσιν χροιὰν ὑπηλλάχθαι , ἐὰν δὲ ἄνευ χολῆς , τὴν ἐν διαφορᾷ πυρὸς τίθεσο τὴν χρόαν . οὗτοι μὲν οὖν οἱ πυρετοὶ μαρασμὸν ἐπιφέρουσιν , ἐὰν μὴ φθάσωσί ποτε μετὰ ῥίγους καὶ ἱδρῶτος κριθῆναι , οἱ δὲ ἐξέρυθροι τῶν συνόχων εἰσὶν ὑπὸ φλεβοτομίας ὠφελούμενοι τῆς ἄχρι λειποψυχίας ἀγούσης . ὡς ἐν τῇ τῆς θεραπευτικῆς μεθόδου πραγματείᾳ μεμάθηκας , ἔνθα καὶ ἡ χρεία μεγάλη φαίνεται τῆς τῶν τοιούτων διαφορῶν γνώσεως , ἰδίαν ἑκάστης αὐτῶν ἐχούσης θεραπείαν . οἱ δὲ πελιοὶ τῶν πυρετῶν , ἀπὸ τῆς χρόας καὶ οὗτοι δηλονότι τὴν ἐπωνυμίαν εἰληφότες , ἐλλείπειν σημαίνουσι τὸν αἱματικὸν χυμόν . καὶ δηλονότι σὺν αὐτῷ καὶ τὸ ἔμφυτον θερμὸν καὶ διὰ τοῦτό εἰσιν ὀλέθριοι . ὧν ἔνιοι καὶ τὰς διὰ κενώσεως ἐπιφερομένας συγκοπὰς ἐπιφέρουσι , περὶ ὦν ἔμαθες ἐν τῇ θεραπευτικῇ μεθόδῳ . τοὺς τοιούτους πυρετοὺς Εὐρυφῶν ὀνομάζει πελιὰς γράφων ὧδε · πελιὰς πυρετὸς ἴσχει καὶ βρεγμὸς ἄλλοτε καὶ ἄλλοτε καὶ τὴν κεφαλὴν ἀλγέει καὶ τὰ σπλάγχνα ὀδύνη ἴσχει καὶ ἐμέει χολὴν καὶ ὅταν ὀδύνη ἔχῃ , ἐνορᾷν οὐ δύναται ὅτι βαρύνεται , καὶ ἡ γαστὴρ ξηρὴ γίνεται καὶ ὁ χρὼς πελιὸς ἅπας καὶ τὰ χείλεα οἷάπερ μόρα τρώξαντι καὶ τῶν ὀφθαλμῶν τὰ λευκὰ πελιὰ καὶ ἐξορᾷ ὥσπερ ἀπαγχόμενος , ὅτε δὲ ἧσσον τοῦτο πάσχει , καὶ μεταβάλλει πολλάκις . ἀλλὰ κᾀν τῷ περὶ νούσων Ἱπποκράτει γεγραμμένῳ τῷ δοκοῦντι τοῖς περὶ τὸν Διοσκορίδην ὑφ’ Ἱπποκράτους γεγράφθαι τοῦ Θεσσαλοῦ υἱέος εἴρηταί τις νόσος πελιή . τοῦ βιβλίου δέ ἐστιν ἡ ἀρχὴ ἥδε · οὐρέεται πολλὴν , ὅταν ὑπερθερμανθῇ ἡ κεφαλή . περὶ δὲ τῆς πελιῆς νόσου κατὰ λέξιν οὕτω γράφει . πελιὴν πυρετὸς ἴσχει ξηρὸς καὶ φρὶξ ἄλλοτε καὶ ἄλλοτε καὶ τὴν κεφαλὴν ἀλγέει καὶ τὰ σπλάγχνα ὀδύνη ἴσχει καὶ ἐμέει χολὴν , καὶ ὅταν ἡ ὀδύνη ἔχῃ , οὐ δύναται ἐνορᾷν , ἀλλὰ βαρύνεται , καὶ ἡ γαστὴρ ξηρὰ γίνεται καὶ ἡ χρόα πελιδνὴ καὶ τὰ χείλεα καὶ τῶν ὀφθαλμῶν τὰ λευκὰ πελιδνὰ καὶ ἐξορᾷ ὡς ἀγχόμενος . ἐνίοτε καὶ τὴν χρόαν μεταβάλλει , καὶ ἐκ πελιδνοῦ ὑπόχλωρος γίνεται . τινὲς δὲ πάλιν ἐνταῦθα μοχθηρῶς ἐξηγήσαντο πελιὸν πυρετὸν , ἐφ’ οὖ τὰ διαχωρήματα πελιὰ φαίνεται . τούτοις γὰρ ἀκόλουθόν ἐστι καὶ μέλανα καλεῖν πυρετὸν , ἐφ’ οὖ μελάνων ἔκκρισις γίνεται . καταλείπεται οὖν ἔτι τὸ τέλος τῆς ῥήσεως ἐξηγήσασθαι , γεγραφότος αὐτοῦ καὶ τὰ ἄλλα καὶ τὰ τοιαῦτα , τουτέστι τοῖς εἰρημένοις . εἰρήκει δ’ ὑστέρας τὰς κατὰ τὴν χρόαν διαφορὰς , οὐ κατὰ τὴν οὐσίαν αὐτὴν οὔσας τῶν πυρετῶν , ἐγγυτέρω γε μὴν τῶν ἄλλων τῶν ἀπό τινος συμβεβηκότος γινομένων , ὥσπερ ὅταν ἤτοι διαλείποντας ἢ συνεχεῖς λέγωμεν εἶναι τοὺς πυρετούς . καὶ τῶν διαλειπόντων τὸν μὲν τριταῖον , τὸν δὲ ἀμφημερινὸν , τὸν δὲ τεταρταῖον , καὶ τῶν συνεχῶν τὸν μὲν ἡμιτριταῖον , τὸν δὲ καυσώδη , τὸν δὲ κρυμνώδη , τὸν δὲ τυφώδη , τὸν δὲ λοιμώδη , τὸν δὲ ἑλεώδη , τὸν δὲ ἠπίαλον . ὁ δὲ Πραξαγόρας καὶ φρενιτικοὺς καὶ ληθαργικοὺς ﻿ καὶ πρός γε τούτοις ἰκτερικούς τινας ὀνομάζει πυρετοὺς ἐν ταῖς διαφοραῖς τῶν ὀξέων . οἱ δὲ νεώτεροι καὶ συνοχόν τινα καλοῦσι πυρετὸν οὐ μόνον συνεχῆ , καὶ διαφοράς γε αὐτοῦ τίθενται τόν τε ὁμότονον ἢ ἀκμαστικὸν ὀνομαζόμενον καὶ τὸν ἐπακμαστικὸν καὶ τὸν παρακμαστικὸν . καθ’ ἑκατέραν δ’ αὖ τομὴν κοινὴν καὶ πρὸς τὰς ἄλλας νόσους ἐνίους μὲν ὀξεῖς πυρετοὺς ὀνομάζομεν , ἐνίους δὲ χρονίους καὶ κατ’ ἄλλην , εὐήθεις τε καὶ κακοήθεις . καὶ μέντοι καί τινας μὲν τεταγμένους ἢ ἀτάκτους , ἄλλους δ’ αὖ πάλιν περιοδίζοντας καὶ πεπλανημένους . ἔνιοι δὲ τῶν παλαιῶν καὶ τοὺς ἀπὸ διαφερόντων μορίων ἀναπτομένους ἀπ’ ἐκείνων ὠνόμαζον , πλευριτικόν τινα πυρετὸν λέγοντες , ἡπατικόν τε καὶ σπληνικὸν , ἑτέρους δ’ ἀπὸ ξυμπτώματος κωματώδους , καταφορικὸν , ληθαργικὸν , φρενιτικὸν , ἰκτερικόν . ὑπὲρ ὧν ἁπάντων ἐν ταῖς περὶ αὐτῶν πραγματείαις ἔμαθες . ἐν δὲ τῷ νῦν ἐνεστῶτι λόγῳ τὰ τῆς ἐξηγήσεως αὐτάρκως πεπέρανται . πρὸς γὰρ τῷ τὴν ἐμὴν γνώμην ἀποφῄνασθαι καὶ τῶν ἐνδόξων ἐξηγητῶν ἐμνημόνευσα , τοὺς ἄλλους ἅπαντας παραλιπὼν ὅσοι περὶ διαφορᾶς πυρετῶν ἀπεφῄναντό τι χωρὶς ὑπομνημάτων ἐξηγητικῶν , ἐν οἷς ἐστὶ καὶ Ἀρχιγένης , ὧν ἐν ἑτέρᾳ πραγματείᾳ μνημονεύσω .
Lemmas: Πυρετός ὁ μέν δακνώδης ὁ χείρ , ὁ δέ πρῃής , ὁ δέ οὐ δακνώδης μέν , ἐπαναδίδωμι δέ , ὁ δέ ὀξύς μέν , ἡσσάομαι δέ ὁ χείρ , ὁ δέ περικαής μέν εὐθύς , ὁ δέ διά πᾶς βληχρός , ξηρός , ὁ δέ ἁλμυρώδης , ὁ δέ πεμφιγώδης ὁράω δεινός , ὁ δέ πρός ὁ χείρ νοτιώδης , ὁ δέ ἐξέρυθρος , ὁ δέ ἔξωχρος , ὁ δέ πελιός καί ὁ ἄλλος τοιοῦτος τοιουτότροπος . ἐνταῦθα πάλιν ἐπί ὁ τελευτή ὁ λόγος προστίθημι καί ὁ ἄλλος τοιοῦτος , διά ὁ μόνος αὐτός ὁ ἀξιόλογος διαφορά ὁ πυρετός ὑποτυπόω . πρῶτος μέν οὖν γράφω ὁ κατά αὐτός ὁ οἰκεῖος ὁ πυρετός οὐσία , οὐσία δέ αὐτός εἰμί , οὐ κατά Ἱπποκράτης μόνος καί ὁ ἀγαθός ἰατρός , ἀλλά καί κατά ὁ κοινός πᾶς ἄνθρωπος ἔννοια ὁ παρά φύσις θερμασία , μάλιστα μέν εἰς ὅλος ἐκτείνω ὁ ζῷον , εἰ δέ μή , ἀλλά πάντως , ἤτοι γε ἐν ὁ πλεῖστος μόριον ἤ ἐν ὁ κύριος ὑπάρχω · καί πολλάκις γε ὁ μέν ἅπας δέρμα θερμασία οὐδείς σαφής ἔχω φαίνω παρά φύσις , οὔτε ἐγώ ὁ ἔξωθεν ἅπτω οὔτε ὁ κάμνω , αἰσθάνομαι δέ αὐτηες͂ς ὁ νοσέω ἐν ὁ βάθος εἰ φημί διακαίω ὁ σπλάγχνον καί πρός οὗτος γε ἔνιοι καί ἀσσώδης εἰμί καί διψώδης , καί ἄγρυπνος . νῦν οὖν ὁ Ἱπποκράτης ὁ διαφορά ὁ πυρετός γράφω , ὅσος διαγιγνώσκω ὁ ἰατρός , οὐ ἐκ ὅς ὁ κάμνω λέγω , ἀλλά ἐκ ὅς αὐτός διά τε ὁ ἁφή καί ὁ ὄψις ἐναργής αἰσθάνομαι . πρῶτος δέ εἰμί καί κύριος καί κατά ὁ οἰκεῖος οὐσία , ﻿ ὡς φημί , ὁ πυρετός , ὁ διά ὁ θερμασία . οὐ γάρ ἐν ὁ ὁ ἀρτηρία κίνησις ὁ ὁ πυρετός εἰμί οὐσία . οὗτος γάρ ὅπως ἁμαρτάνω ὁ περί ὁ Ἐρασίστρατος τε καί Χρύσιππος , ἤδη μανθάνω . ὁ τοίνυν πυρεκτικός θερμασία ὁ ἅπτω ὁ πυρέσσω σῶμα ἤτοι δριμύς καί δακνώδης εἰμί ἤ μέτριος ἀνιαρός . ὁ γάρ ἡδύς καί οἰκεῖος , ὁποῖος ὑπάρχω ὁ κατά φύσις , οὐδέποτε ἔχω . καθά οὖν καί ἄλλος πολύς κατά ὁ μάλα τε καί ὁ κακός ἀλλήλων διαφέρω ὁ πέλας ἑρμηνεύω εὔφημος , οὐ ἀληθής , οὕτως καί περί ὁ βραχύς ἀνιαρός θερμασία ἐνίοτε φημί ὡς οὐδείς ὅλος ἀνιαρός ἔχω , προβάλλω αὐτός ὁ σφοδρός ἔχω ὁ λυπηρός . ἐνίοτε μέν οὖν ὁ θερμασία φαίνω πλεῖστος τε ἅμα καί δριμύς , πολλάκις δέ ὀλίγος μέν , οὐ ἀπολείπω δέ ὁ δριμύς , ἤ πάλιν δριμύς μέν , οὐ μήν πολύς γε . καί οὗτος ἕκαστος ὅς λέγω ἐνίοτε φαίνω μετά ὀλίγος χρόνος , οὐ κατά ὁ πρῶτος ἐπιβολή ὁ χείρ . ὥσπερ γε καί μειόω ὁ κατά ὁ πρῶτος ἐπιβολή φαίνω κατά μέγεθος τε καί δριμύτης δοκέω σύ ποτέ μέχρι χρόνος πολύς ἐπιβάλλω ὁ κάμνω ὁ χείρ . καί τοίνυν ἐνίοτε μέν αὐχμηρός καί κατάξηρος φαίνω ὁ θερμασία , καθά εἰ λίθος τις ἅπτω θερμός . πολλάκις δέ φαντασία ὁ νοτιώδης καί ὑγρός πάνυ ἀτμώδης , ὥστε αἰσθάνομαι σαφής ἀναφέρω τις , ἐκ ὁ ὁ κάμνω σῶμα ἀτμός πάμπολυς καί οὗτος πάλιν αὐτός ὥσπερ καί ὁ προλέγω , ἔνιοι μέν εὐθύς ἐκ ἀρχή φαίνω διαμένω , τις δέ ἤτοι προσαυξάνω ἤ διαλύω ἔχω ὁ ἐκ ἀρχή φαίνω διαφορά . ἔνιοι δέ καί γίγνομαι ἕτερος οὐδέ ὅλος ἐκ ἀρχή φύω καί διαφθείρω τέλειος ὁ ἐκ ἀρχή ὁράω . ὁ μέν οὖν κατά αὐτός ὁ πυρετός ὁ οὐσία διαφορά τοιοῦτος τις εἰμί . περί δέ ὁ ἄλλος ἐφεξῆς ὁράω , πότερος γάρ ὀρθός ἔχω ὁ λέγω ἐφαρμόζω ὁ λέξις ὁ Ἱπποκράτης . ἐν ὁ μέν τοίνυν φημί , πυρετός μέν ὁ δακνώδης ὁ χείρ , ὁ δέ πρῃής , ἐνδείκνυμι σύ ὁ λόγος αὐτός γίγνομαι περί ὁ διά πᾶς , ἤτοι δακνώδης ἤ πρῃής φαίνω . ἐπιφέρω γοῦν λέγω , ὁ δέ οὐ δακνώδης μέν , ἐπαναδίδωμι δέ , δηλόω ἐνταῦθα ὁ ἐκ ἀρχή μέν οὐ φαίνω δακνώδης ἐπίκειμαι ὁ χείρ μέχρι πολύς αἴσθησις ἐργάζομαι δακνώδης . οὗτος δέ ἔμπαλιν ἔχω ἐπί ὅς φημί , ὁ δέ ὀξύς μέν , ἡσσάομαι δέ ὁ χείρ . ἐν ἀρχή γάρ φαίνω ὀξύς ἐκλύω κατά βραχύς . ὁ δέ ὀξύς ἐπί ὁ ταχέως ἀπαντάω ὁ χείρ θερμασία , ἐνδείκνυμι τε ὁ ἑαυτοῦ κίνησις ὠκύς , ἀκούω σύ χράω , καθά ὀξύς τις ὀνομάζω δριμύς , ἐν ἴσος ὁ ταχύς , ὀξύς τε νόσημα λέγω , ὅσος ταχέως διεξέρχομαι ὁ ἴδιος καιρός ἄχρι ὁ τελευτή , εἴτε χείρ εἴτε χείρ λέγω πρός ὁ ὁ λέγω διαφορά γινώσκω , οὐδείς διαφέρω . δῆλος μέν γάρ εἰμί ὁ γε νόος ἔχω ὁ τοιοῦτος διαφορά οὐ ὁ ὀφθαλμός , ἀλλά ὁ χείρ αἰσθητός ἔρχομαι . προστίθημι δέ ἅπας ἄνθρωπος καί ὁ τοιοῦτος προσθήκη , ἐνίοτε φύσις πρός οὗτος ἄγω , συναυξάνω ὁ ἐνέργεια ὁ λέγω καί μάλιστα ἐπί ἐκεῖνος ὁ πρᾶγμα , ἐπί ὅς εἰμί διά τεκμήριον τις καί σημεῖον εὑρίσκω ὁ ζητέω , οὐ αἰσθητός ποιέω ὁ διάγνωσις . οὕτως οὖν καί ὁ Ἱπποκράτης οὐ μόνος ἐν ἀρχή ὁ λόγος ὁ χείρ μνημονεύω , ἀλλά εἰͅν ὁ φημί , ὁ δέ ὀξύς μέν , ἡσσάομαι δέ ὁ χείρ . ἐφεξῆς δέ ὁ κατά μέγεθος αὐτός διαφορά ἐνδείκνυμι φημί , ὁ δέ περικαής εὐθύς , ὁ δέ διά πᾶς βληχρός . κατά τίς μέν οὖν ὁ τοιοῦτος φαντασία γίγνομαι ὁ ἅπτω , ὡς ἤτοι πολύς ἔρχομαι δοκέω ἤ ὀλίγος ὁ θερμασία , αὖθις ὁράω , νυνί δέ ὅτι φαίνω μόνος λέγω ἀρκέω . καθά γάρ ἐκτός , εἰ καί ὁ ὀφθαλμός τις ἐγκαλύπτω ἅπτω φλόξ , ἤτοι πολύς αἰσθάνομαι ὁ κατά αὐτός οὐσία ἤ ὀλίγος , οὐδείς ἐν ὁ ποιότης ὁ θερμασία αἰσθάνομαι διαφορά , οὕτως ἔχω εἰͅπί ὁ πυρετός . ἐνίοτε γάρ ὁ μέν κατά ὁ ποιότητα διάγνωσις ὁ θερμασία ὁ αὐτός φαίνω ὁ κατά ἕτερος τίς σῶμα , διαφέρω δέ ἀλλήλων δοκέω ποσότης . ὁ δέ ἐφεξῆς λέγω , ὁ μέν ξηρός σαφής ἱκανός εἰμί , ὁ δέ ἁλμυρώδης ἀσαφής . οὐ γάρ ἁφή αἰσθητός , ἀλλά ὁ γεῦσις μόνος ὁ ἁλμυρός εἰμί . εἰμί δέ μᾶλλον ἀσαφής ὁ ἐφεξῆς λέγω , ἔνθα φημί , ὁ δέ πεμφιγώδης ὁράω δεινός . εὑρίσκω δέ ἐνταῦθα διάφορος ὁ γραφεύς . ἐν μέν ὁ πλεῖστος ὁ ἀντίγραφος πρόκειμαι ὁ ὁράω ὁ πεμφιγώδης , ἐν ὀλίγος δέ μετά ὁ . ὁράω καί ὁ δεινός προσγράφω . μόνος δέ ὁ ἐξηγητής εὑρίσκω οὕτως γράφω οἶδα Σαβῖνος , ὅς καί Μητρόδωρος ἀκολουθέω ὅσος τε ἀπό αὐτός εἰμί μέχρι νῦν . καί μήν κατά ὀλίγιστος ὁ ἀντίγραφος εὑρίσκω ἁπλῶς γράφω , ὁ δέ πεμφιγώδης , οὔτε ὁ ὁράω οὔτε ὁ δεινός προσγράφω . ὁ μέν οὖν ἁλμυρώδης ἐπί ὁ ἁφή ἄγω τις λέγω ὁ ὀδαξησμός τις ποιέω ἔρχομαι ὁ ἅπτω , ὥσπερ ὑπό ἅλμη τε καί πᾶς ὁ ἁλμυρός γίγνομαι σῶμα . ὁ δέ πεμφιγώδης , ὁ πνευματώδης . αἰσθάνομαι γάρ πολλάκις ἀναφέρω διά ὁ ὁ πυρέσσω ﻿ δέρμα ἀερώδης τις απορροή , ὡς εἰ γε μή οὗτος , ἀλλά ὁ μετά φλύκταινα λέγω , παραλείπω ἄν εἰμί ὁ ἀναγκαῖος τις διαφορά , ἐκ ὁ γένος ὁ προλέγω , ὅσος φημί ἔρχομαι κατά αὐτός μάλιστα ὁ οὐσία ὁ πυρετός . ὡς γάρ δακνώδης ἰσχυρός ἤ σφοδρός ἤ ξηρός ἤ αὐχμηρός ἔρχομαι φαίνω ὁ ὁ θερμασία εἶδος ἐπί πολύς πυρετός , οὕτως καί πνευματώδης , αἰσθάνομαι ὁ χείρ ἀναφέρω τις ἐπί αὐτός πνεῦμα , ἐνίοτε μέν ἀτμώδης , ἐνίοτε δέ ξηρός . πλείων δέ σημαίνω ὁ τε πέμφιξ ὄνομα ἄλλος ἄλλος ὁ ἐξηγητής προχειρίζω , ὡς εἷς μόνος ἐκεῖνος σημαίνων , ὅς αὐτός βούλομαι , πιθανός ἔρχομαι δοκέω ὁ ἀκούω . ἀρκέω μέν οὖν ἴσως λέγω πεμφιγώδης πυρετός ὁ πνευματώδης , ὅτι τε ὁ γένος εἰμί ὁ ἄχρι δεῦρο γράφω διαφορά , ὅτι τε παραλείπω δοκέω οὗτος , εἰ μή τις ἀκούω οὕτως . ἀλλά καί ὁ πρόσκειμαι κατά ὁ πλεῖστος ὁ ἀντίγραφος ὁ ὁράω ὁ πεμφιγώδης ἀναγκαῖος ἐγώ γίγνομαι καί γραμματικός ἀδολεσχία ἐφάπτω , χρήσιμος ἐνίοτε καί αὐτηες͂ς εἰς ὁ τοιοῦτος γίγνομαι . ἀκριβής μέν οὖν περί ὁ ζητάω παρά Ἱπποκράτης λέξις , ἑτέρωθι πραγματεύομαι , νυνί δέ ἀρκέω ὁ γραμματικός ἀκολουθέω κατά ὁ ἐκεῖνος διάταξις λέγω τίς περί ὁ κατά ὁ πέμφιξ σημαίνω . δοκέω μέν γάρ αὐτός ἐπί ὁ πνοή Σοφοκλῆς ἐν Κόλχος λέγω , καί αὐτός ἐν Σαλμωνεύς Σάτυρος · Αἰσχύλος δέ ἐν Προμηθεύς δεσμώτης · ἐπί δέ ὁ ἀκτίς αὐτός δοκέω χράω ὁ ὁ πέμφιξ ὄνομα Σοφοκλῆς ἐν Κόλχος κατά ὅδε ὁ ἔπος · οὕτως καί Αἰσχύλος ἐν ξάντρια · ἐπί δέ ὁ ῥανίς ὁ αὐτός φημί ἐν Προμηθεύς · καί ἐν Πενθεύς · ἐπί δέ ὁ νέφος δοκέω τάσσω κατά ὅδε ὁ ἔπος ἐν Σαλμωνεύς Σάτυρος παρά Σοφοκλῆς · καί παρά Ἴβυκος · λέγω δέ οὗτος ὁ λόγος αὐτός κατά τις παραβολή ἐπί χειμάζω λέγω . διό καί ὁ προγνωστικός ὁ πλεῖστος ἐπί ὁ κατά ὁ ὄμβρος σταγών λέγω φημί ὁ πέμφιξ . ὁ δέ Καλλίμαχος ὧδε · ὁ δέ Εὐφορίων οὕτως · ὁ μέν οὖν ἐκ ὁ πέμφιξ σημαίνω καί δή λέγω , προλέγω δέ καί περί ὁ δύο σημαίνω ἐκ αὐτός , ἐπεί πᾶς ὁ ἐξηγητής ὁ ἀγαθός καί κατά οὗτος δέχομαι ὁ λέξις χράω ὁ Ἱπποκράτης . νυνί δέ ὁ λέγω σημαίνω ἐγχωρέω προστίθημι καί ἄλλος τρίτος , ἵνα πεμφιγώδης ἀκούω λέγω ὁ οἷος σπινθήρ ἐξάλλομαι καί ἀπαντάω ὁ χείρ φαντασία ἀποστέλλω · καί εἰμί ἄν ὁ τοιοῦτος πυρετός σύνθετος τις ἐκ δύο ἁπλόος ὁ ἤδη προλέγω , ὁ τε πνευματώδης καί πυρώδης . ἐναντιόω δέ ὁ ἐξήγησις οὗτος μόνος εἷς γε , εἰ πρόσκειμαι ὁ πεμφιγώδης ὁ ὁράω . ἔοικα οὖν ἀφαιρέω αὐτός τις . ὁ δέ οὐ ἀφαιρέω ἤτοι ὁ μετά φλύκταινα ἀκούω ἤ ὁ ὁ ψυχή ἅπτω . ἐπεί δέ ὁ μετά φλύκταινα ἀπό σύμπτωμα ὀνομάζω , πιθανός ἄν ἀκούω ἀπό συμβαίνω οὕτως αὐτός ὀνομάζω ὁ λοιμώδης πυρετός . ἔτι γάρ ἀμέλει καί οὗτος εἷς τίς πυρετός εἶδος . ὅτι δέ ἐν αὐτός φλύκταινα γίγνομαι καί ὁ Θουκυδίδης μαρτυρέω γράφω οὕτως · καί ὁ μέν ἔξωθεν ἅπτω σῶμα οὔτε ἄγαν θερμός εἰμί οὔτε χλωρός , ἀλλά ὑπέρυθρος , πελιδνός , φλύκταινα μικρός καί ἕλκος ἐξανθέω . ὅσος δέ ὁ ὁ ψυχή ἅπτω πυρετός λέγω φημί πεμφιγώδης , πρόσω ὁ πρόκειμαι ὁ πυρετός διαφορά ἀποχωρέω . ὀνομάζω γάρ ἔνιοι ὁ παλαιός καί φρενιτικός τις πυρετός , ὥσπερ ἀμέλει καί ληθαργικός καί πλευριτικός καί περιπνευμονικός . ἀλλά ὁ νῦν πρόκειμαι ὁ ῥῆσις κατάλογος ὁ πυρετός ἀπό ὁ κατά Τάν θερμασία διαφορά εἰμί , ἐν ὅς δύναμαι καί ὁ λοιμώδης περιέχω , σηπεδονώδης ἔχω ὁ θερμός , ὁ φρενιτικός δέ οὐ δύναμαι διά τε ὁ μή συνήθης ἔρχομαι , καθά ἄλλος , οὕτως καί ὁ Ἱπποκράτης πυρετός ἰδέα ὀνομάζω ὁ φρενῖτις , οὔτε ἀπό σύμπτωμα , ὥσπερ ὁ ὁ φλύκταινα γεννάω εἰμί λέγω , ἐν ὁ λέγω διαφορά αὐτός περιέχω , καθά καί ὁ ἄλλος ὅς ἄρτιος μνημονεύω . εὑρίσκω γάρ ὁ ὁ φρενιτικός πυρετός ὁ θερμασία ἔχω δακνώδης διά πᾶς ὁμότονος ἐν πᾶς χρόνος ὁ ἐπιβάλλω ἁφή , ὥστε λέγω πρῶτος ἅπας αὐτός . οὐκοῦν οὐδέ ὅσος ὁ ἁλμυρώδης πυρετός λέγω φημί ἀπό ὁ αὐτός ὁ κάμνω ἐν ὁ στόμα γίγνομαι αἴσθησις , ἀποδέχομαι ὁ ἐξήγησις αὐτός . φαίνω γάρ ὁ Ἱπποκράτης ἅπας ἐφεξῆς ὁ πρός χείρ διάγνωσις λέγω , κατά ὁ ὁ ﻿ θερμασία διαφορά , ἐν εἰμί ὁ γένος ὅλος εἰμί καί ὁ οὐσία ὁ πυρετός . εἰ γάρ καί ὁ λοιμώδης δέχομαι λέγω πεμφιγώδης , ὁ μέν προσηγορία ἀπό συμβαίνω ἔχω , ὁ δέ εἶδος αὐτός κατά ὁ οἰκεῖος οὐσία ὁ πυρετός . κατά ὁ αὐτός δέ λόγος οὐδέ ὁ ὁ ἁλμυρώδης λέγω φημί , ὅσος πᾶς ὅσος ἄν ὁ κάμνω γεύω φαίνω ποιέω ἁλμυρός , ὁ πρόκειμαι ἐν ὁ νῦν διδασκαλία διαφορά ὁ πυρετός μνημονεύω , καί εἴπερ ἐν ὁ ὁ πυρετός διαφορά καί οὗτος ὁ Ἱπποκράτης τίθημι , πάντως ἄν κᾀκεῖνος ἅμα αὐτός λέγω , ἐπί ὅς καί ὁ σίαλον αὐτός καί πᾶς ὅσος ἄν γεύω , πικρός φαίνω . αὐτός μέν οὖν ὁ διαφορά οὐ ἐν ὁ ὁ πυρετός , ἀλλά ἐν ὁ ὁ χυμός διάγνωσις ἀγαθός τίθημι , ὁ δέ πυρετός ἐν ὁ ὁ θερμασία . ὥσπερ γάρ ὁ χυμός ὁ γεῦσις εἰμί αἰσθητός , κατά ὁ αὐτός λόγος ὁ πυρετός ὁ ἁφή . ὅτι δέ ὁ δεινός καλός προστίθημι ὁ περί ὁ Σαβῖνος οὕτως γράφω ὁ λέξις , ὁ δέ πεμφιγώδης ὁράω δεινός καί πρόσθεν μέν λέγω , ἀλλά καί νῦν ἀναμιμνήσκω . δεινός γάρ ὁράω αὐτός λέγω , πρός ἐγώ μέν , ἐάν μετά φλύκταινα καί ἕλκωσις γίγνομαι , κατά αὐτός δέ , ὅταν παρακόπτω καί φοβερός ἐμβλέπω . περί δέ οὗτος ἀμφότερος ὅστις χράω γνώμη ἔχω , προλέγω . ὅμοιος δέ αμαραταίνω καί ὁ πνευματώδης μέν αὐτός λέγω λέγω , οὐ πρός ὁ ἁφή ὁ διάγνωσις ἀναφέρω , ἀλλά ἐπί δύσπνοια εἶδος , ἐν ὅς μέγας καί πυκνός γίγνομαι ὁ πνεῦμα . πιθανός οὖν εἰμί ἤ πρός ὁ ἁφή πνευματώδης νομίζω ἤ ὁ λοιμώδης λέγω πεμφιγώδης . προστίθημι δέ κατά ῥῆσις ὁ πεμφιγώδης ὁ δεινός , ὁ λοιμώδης μόνος εἰμί δηλέομαι , ὅς ὁ πρός ἄλλος διαφέρω εἰμί ὁ σηπεδονώδης ἔρχομαι ὁ θερμός , οἷος καί ὁ νῦν γίγνομαι πολυχρόνιος λοιμός . διά οὗτος οὖν οὐδέ θερμός καί διακαής ἐμφαίνω ὁ ἅπτω ὁ λοιμώσσω , καίτοι ὁ γε ἔνδον ἰσχυρός διακαίω , καθά καί ὁ Θουκυδίδης φημί · καί ὁ μέν ἔξωθεν ἅπτω σῶμα οὔτε ἄγαν θερμός εἰμί οὔτε χλωρός εἰμί , ἀλλά ὑπέρυθρος , πελιδνός , φλύκταινα μικρός καί ἕλκος ἐξανθέω . ὁ δέ ἐντός οὕτως καίω , ὥστε μηδέ ὁ πάνυ λεπτός ἱμάτιον καί σινδόνιον ὁ ἐπιβολή , μήτε ἄλλος τίς ἤ γυμνός ἀνέχω . λέγω γε μήν ὁ πέμφιξ εἰͅν ὁ ἴδιος γνώμη ὅς εἰς Εὐρυφῶν ὁ καί ἰατρός ἀναφέρω κατά ὅδε ὁ λέξις · οὐρέω ὀλίγος ἑκάστοτε καί καίω καί ἐφίστημι πέμφιξ οἷος ἔλαιον χλωρός ὥσπερ ἀράχνιον . ἔοικα γοῦν οὗτος πέμφιξ καλέω οὐ ὅλος ὁ φλύκταινα , ἀλλά μόνος ὁ περιγράφω αὐτός ἔξωθεν ἀράχνιον παραπλήσιος . συντελέω δέ οὖν ὁ Ἱπποκράτης ὁ οἰκεῖος τε καί πρῶτος διαφορά ὁ πυρετός , ἑξῆς ἐπί ὁ κατά χροιά μεταβαίνω φημί , ὁ δέ ἐξέρυθρος ὁ δέ ἔξωχρος , ὁ δέ πελιός . ἐξέρυθρος μέν λέγω οὐ ἁπλῶς ἐρυθρός καί μετά οὗτος ἑξῆς πάλιν ἔξωχρος , οὐ ὠχρός , πελιός δέ ἁπλῶς οὐδείς αὐτός ἐπίτασις ὁ δηλέομαι προστίθημι , ὡς εἰ καί πελιδνός οὗτος λέγω . οὗτος μέν γάρ ἀεί μοχθηρός ὁ χρῶμα . ὁ δέ ὁ ἐρυθρός τε καί ὠχρός συνήθης . ὁ δέ ἐξέρυθρος , τουτέστι ὁ σφοδρός ἐρυθρός , σφοδρός μέν ἐμφαίνω ὁ θερμασία , ὁ δέ ὕλη αἷμα , καθά ὁ ἔξωχρος ὁ ὠχρός χολή . ἐπισκοπέω δέ ἐπί αὐτός ὁ διαχωρέω , ἔͅν μέν μετά χολή εὑρίσκω , ἐκ ἀνάχυσις αὐτηες͂ς γιγνώσκω ὁ κατά φύσις χρόα ὑπαλλάσσω , ἐάν δέ ἄνευ χολή , ὁ ἐν διαφορά πῦρ τίθημι ὁ χροιά . οὗτος μέν οὖν ὁ πυρετός μαρασμός ἐπιφέρω , ἐάν μή φθάνω ποτέ μετά ῥῖγος καί ἱδρώς κρίνω , ὁ δέ ἐξέρυθρος ὁ συνοχος εἰμί ὑπό φλεβοτομία ὠφελέω ὁ ἄχρι λειποψυχία ἄγω . ὡς ἐν ὁ ὁ θεραπευτικός μέθοδος πραγματεία μανθάνω , ἔνθα καί ὁ χρεῖος μέγας φαίνω ὁ ὁ τοιοῦτος διαφορά γνῶσις , ἴδιος ἕκαστος αὐτός ἔχω θεραπεία . ὁ δέ πελιός ὁ πυρετός , ἀπό ὁ χροιά καί οὗτος δηλονότι ὁ ἐπωνυμία λαμβάνω , ἐλλείπω σημαίνω ὁ αἱματικός χυμός . καί δηλονότι σύν αὐτός καί ὁ ἔμφυτος θερμός καί διά τούτος εἰμί ὀλέθριος . ὅς ἔνιοι καί ὁ διά κένωσις ἐπιφέρω συγκοπή ἐπιφέρω , περί ὅς μανθάνω ἐν ὁ θεραπευτικός μέθοδος . ὁ τοιοῦτος πυρετός Εὐρυφῶν ὀνομάζω πελιός γράφω ὧδε · πελιός πυρετός ἴσχω καί βρέγμα ἄλλοτε καί ἄλλοτε καί ὁ κεφαλή ἀλγέω καί ὁ σπλάγχνον ὀδύνη ἴσχω καί ἐμέω χολή καί ὅταν ὀδύνη ἔχω , ἐνοράω οὐ δύναμαι ὅτι βαρύνω , καί ὁ γαστήρ ξηρός γίγνομαι καί ὁ χρώς πελιός ἅπας καί ὁ χεῖλος οἷος μόρα τρώγω καί ὁ ὀφθαλμός ὁ λευκός πελιός καί ἐξοράω ὥσπερ ἀπάγχω , ὅτε δέ κακός οὗτος πάσχω , καί μεταβάλλω πολλάκις . ἀλλά εἰͅν ὁ περί νόσος Ἱπποκράτης γράφω ὁ δοκέω ὁ περί ὁ Διοσκορίδης ὑπό Ἱπποκράτης γράφω ὁ Θεσσαλός υἱός λέγω τις νόσος πελιός . ὁ βιβλίο δέ εἰμί ὁ ἀρχή ὅδε · οὐρέω πολύς , ὅταν ὑπερθερμαίνω ὁ κεφαλή . περί δέ ὁ πελιός νόσος κατά λέξις οὕτως γράφω . πελιός πυρετός ἴσχω ξηρός καί φρίξ ἄλλοτε καί ἄλλοτε καί ὁ κεφαλή ἀλγέω καί ὁ σπλάγχνον ὀδύνη ἴσχω καί ἐμέω χολή , καί ὅταν ὁ ὀδύνη ἔχω , οὐ δύναμαι ἐνοράω , ἀλλά βαρύνω , καί ὁ γαστήρ ξηρός γίγνομαι καί ὁ χρώς πελιδνός καί ὁ χεῖλος καί ὁ ὀφθαλμός ὁ λευκός πελιδνός καί ἐξοράω ὡς ἄγχω . ἐνίοτε καί ὁ χροιά μεταβάλλω , καί ἐκ πελιδνός ὑπόχλωρος γίγνομαι . τις δέ πάλιν ἐνταῦθα μοχθηρός ἐξηγέομαι πελιός πυρετός , ἐπί ὅς ὁ διαχώρημα πελιός φαίνω . οὗτος γάρ ἀκόλουθος εἰμί καί μέλας καλέω πυρετός , ἐπί ὅς μέλας ἔκκρισις γίγνομαι . καταλείπω οὖν ἔτι ὁ τέλος ὁ ῥῆσις ἐξηγέομαι , γράφω αὐτός καί ὁ ἄλλος καί ὁ τοιοῦτος , τουτέστι ὁ λέγω . λέγω δέ ὕστερος ὁ κατά ὁ χροιά διαφορά , οὐ κατά ὁ οὐσία αὐτός εἰμί ὁ πυρετός , ἐγγυτέρω γε μήν ὁ ἄλλος ὁ ἀπό τις συμβαίνω γίγνομαι , ὥσπερ ὅταν ἤτοι διαλείπω ἤ συνεχής λέγω ἔρχομαι ὁ πυρετός . καί ὁ διαλείπω ὁ μέν τριταῖος , ὁ δέ ἀμφημερινός , ὁ δέ τεταρταῖος , καί ὁ συνεχής ὁ μέν ἡμιτριταῖος , ὁ δέ καυσώδης , ὁ δέ κρυμνώδης , ὁ δέ τυφώδης , ὁ δέ λοιμώδης , ὁ δέ ἑλεώδης , ὁ δέ ἠπίαλος . ὁ δέ Πραξαγόρας καί φρενιτικός καί ληθαργικός ﻿ καί πρός γε οὗτος ἰκτερικός τις ὀνομάζω πυρετός ἐν ὁ διαφορά ὁ ὀξύς . ὁ δέ νέος καί συνοχός τις καλέω πυρετός οὐ μόνος συνεχής , καί διαφορά γε αὐτός τίθημι ὁ τε ὁμότονος ἤ ἀκμαστικός ὀνομάζω καί ὁ ἐπακμαστικός καί ὁ παρακμαστικός . κατά ἑκάτερος δέ αὖ τομή κοινός καί πρός ὁ ἄλλος νόσος ἔνιοι μέν ὀξύς πυρετός ὀνομάζω , ἔνιοι δέ χρόνιος καί κατά ἄλλος , εὐήθης τε καί κακοήθης . καί μέντοι εἰ τις μέν τάσσω ἤ ἄτακτος , ἄλλος δέ αὖ πάλιν περιοδίζω καί πλανάω . ἔνιοι δέ ὁ παλαιός καί ὁ ἀπό διαφέρω μόριον ἀνάπτω ἀπό ἐκεῖνος ὀνομάζω , πλευριτικός τις πυρετός λέγω , ἡπατικός τε καί σπληνικός , ἕτερος δέ ἀπό σύμπτωμα κωματώδης , καταφορικός , ληθαργικός , φρενιτικός , ἰκτερικός . ὑπέρ ὅς ἅπας ἐν ὁ περί αὐτός πραγματεία μανθάνω . ἐν δέ ὁ νῦν ἐνίστημι λόγος ὁ ὁ ἐξήγησις αὐτάρκης περάω . πρός γάρ ὁ ὁ ἐμός γνώμη ἀποφῄνομαι καί ὁ ἔνδοξος ἐξηγητής μνημονεύω , ὁ ἄλλος ἅπας παραλείπω ὅσος περί διαφορά πυρετός ἀπέφ-ᾄναμαι τίς Χωρὶς ὑπόμνημα ἐξηγητικός , ἐν ὅς εἰμί καί Ἀρχιγένης , ὅς ἐν ἕτερος πραγματεία μνημονεύω .