galenus.in-hippocratis-librum-vi-epidemiarum-commentarii-vi 6.3
Καὶ οἷσι τὸ μὲν πῖον , χολὴ ξανθὴ , τὸ δ’ αἷμα μέλαινα . Ἀναμνησθῆναι χρὴ περὶ τῶν δύο δοξῶν τῆς προεξηγουμένης ῥήσεως . ἡμεῖς γὰρ ἐλέγομεν αὐτὸν ἐπιδεικνύναι τὴν χρείαν τῆς διαπνοῆς , ὀνομαζομένης οὕτω τῆς δι’ ὅλου τοῦ σώματος ἐκ τῶν ἀρτηριῶν εἰς τοὐκτὸς φορὰς τοῦ πνεύματος , ὥσπερ τῆς διὰ τοῦ στόματος ἐκπνοῆς . ἔνιοι δὲ περὶ καύσου γενέσεως ἐνόμισαν εἶναι τὸν λόγον , οἷς οὐ πάνυ τι μαρτυρεῖν ἔφαμεν , τὸ ἀνίσχει τὸ καυσῶδες καὶ εὐθὺς ἀποκρίνει . μήτε γὰρ εὐθέως ἀποκρίνεσθαι κατὰ τοὺς καύσους , ἅπερ αὐτοί φασι δι’ ἐμέτων ἢ τῆς κάτω γαστρὸς ἐκκενοῦσθαι , μήτ’ ἀναγκαῖον εἶναι προσκεῖσθαί τι τῶν τοῦ καύσου συμπτωμάτων τῷ περὶ τῆς γενέσεως αὐτοῦ λόγῳ , τὴν δ’ ἡμετέραν ἐξήγησιν ἀμείνονα τῆσδε φαμὲν εἶναι , πρῶτον μὲν ἐκ τοῦ τῶν ἐγκλημάτων τούτων ἐκτὸς εἶναι , δεύτερον δὲ κᾀκ τὸ δόγμα πᾶν φαίνεσθαι διδασκόμενον ἐν τῷ λόγῳ περὶ τῆς εἴσω τε καὶ ἔξω φορᾶς τοῦ πνεύματος , ἣν ἀπεδείξαμεν ἐν τισὶν ἡμετέροις ὑπομνήμασιν , οὐ μόνον ἐν ταῖς διὰ τοῦ στόματος ἀναπνοαῖς , ἀλλὰ καὶ ταῖς καθ’ ὅλον τὸ σῶμα διαπνοαῖς γίνεσθαι , τινῶν μὲν ἕνεκα γενέσεως πνεύματος ψυχικοῦ , καθάπερ Ἀσκληπιάδης , ἐνίων δ’ , ὡς Ἐρασίστρατος , οὐ τούτου μόνου , ἀλλὰ καὶ ζωτικοῦ , τινῶν δ’ ἕνεκα θρέψεως τῶν πνευμάτων τούτων τὰς εἰσπνοὰς γίνεσθαι λεγόντων , ἀπορουμένων δ’ ἐν τῷ τὴν χρείαν ἀποδιδόναι τῆς ἐκπνοῆς ὁ Ἱπποκράτης , ὡς ἐδείξαμεν ἐν τοῖς προειρημένοις ὑπομνήμασιν , ἀληθῆ χρείαν οὐ μόνον τῆς διὰ τοῦ στόματος ἐκπνοῆς , ἀλλὰ καὶ τῆς καθ’ ὅλον τὸ σῶμα διῆλθεν ἐν τῷ προκειμένῳ λόγῳ . τοὺς δ’ ἐξηγησαμένους ἑτέρως μέμψασθαι δίκαιον , ἐπιλανθανομένους τίνος ἐξηγοῦνται βιβλίον . οὐ γὰρ ἂν εἰς ἄλλων ἀνδρῶν ὑπέσυρον τὸ δόγμα , τὴν ἀκολουθίαν ἀπολιπόντες ὧν Ἱπποκράτης ἠβουλήθη . σαφῶς γοῦν εἰπόντος αὐτοῦ τὰς σάρκας ὁλκοὺς ἐκ κοιλίας καὶ ἔξωθεν , ὃ διαφέρει πάμπολυ τοῦ νομίζειν , τῇ πρὸς τὸ κενούμενον ἀκολουθίᾳ τὴν ἐκ τῆς κοιλίας ἀνάδοσιν ﻿ τῆς τροφῆς ἐν τῷ σώματι γίνεσθαι . πρῶτον μὲν ἐχρῆν ἐννοῆσαι μὴ μόνον ἑλκτικὴν τῶν οἰκείων εἶναι δύναμιν ἐν αὐταῖς , ἀλλὰ καὶ τῶν ἀλλοτρίων ἀποκριτικήν . ἕπεται γὰρ τοῦτο τοῖς ὑποθεμένοις προνοητικὴν εἶναι τὴν φύσιν τῆς τοῦ ζώου διαμονῆς , ὧν εἷς ἦν καὶ Ἐρασίστρατος , δεύτερον δέ τί ποτέ ἐστι τὸ τῆς ἐκκρίσεως δεόμενον εἰπεῖν . οὐ γὰρ δήπου τὸ αἷμα φήσουσιν ἐξ οὗ τρέφεται τὸ σῶμα . τούτων οὖν ἐκεῖνοι μὲν οὐδέτερον ἔπραξαν , ὁ δὲ Ἱπποκράτης ὡς ὑπὸ τῶν αἰσθήσει φαινομένων ἑκάτερον ἐναργῶς μαρτυρεῖται προειπὼν , ἐφεξῆς ἐπὶ τὴν χρείαν μετέβη τῆς καθ’ ὅλον τὸ σῶμα διαπνοῆς , τὴν τῆς γενέσεως ἀναγκαίαν αἰτίαν εἰπὼν τῶν λιγνυωδῶν περιττωμάτων . ἡ γάρ τοι κατὰ τὸ σῶμα τῶν ζώων θερμασία περιττώματα ποιεῖ τοιαῦτα συνεχοῦς κενώσεως δεόμενα . καὶ τοίνυν ἐν τῇ προκειμένῃ ῥήσει τὴν ὕλην τῆς τῶν περιττωμάτων γενέσεως ἐδείξαμεν . ὡς γὰρ ἡ πλείων θερμασία γεννᾶν αὐτὰ πέφυκεν , οὕτως καὶ ὗλαί τινες εἰσιν ἐπιτήδειοι πρὸς τὴν γένεσιν αὐτῶν , εὐλόγως οὖν ἐμνημόνευσε τῆς μελαίνης χολῆς . ἐμάθετε γὰρ τὴν γένεσιν αὐτῆς εἶναι διττὴν , ἔκ τε παχέος αἵματος καὶ τῆς ξανθῆς ὑπεροπτηθείσης . εἰ δέ γε περὶ καύσου γενέσεως ὁ λόγος ἦν αὐτῷ , μάτην ἂν ἐμέμνητο μελαίνης χολῆς , ὥστε κᾀκ τούτου δῆλον εἶναι τὴν ἡμετέραν ἐξήγησιν ἀληθεύειν τε ἅμα καὶ ὁμολογεῖν τοῖς Ἱπποκράτους δόγμασιν , τὴν δ’ ἐκείνων διαφέρεσθαι . τὴν δ’ αὐτὴν ταύτην ῥῆσιν εἴρηκε κατ’ ἄλλο μέρος τοῦ βιβλίου , ἡμεῖς αὐτοὶ προεξηγησάμεθα , καθ’ ἣν καὶ τοῦτο ἐλέγομεν , ὅτι τὸ πῖον , οὐ μόνον ἐπὶ τοῦ λιπαροῦ καὶ πιμελώδους εἰρῆσθαι χρὴ νομίζειν , ἀλλὰ κᾀπὶ τοῦ γλυκέος παντὸς , ὡς περιλαμβάνεσθαι τῷ λόγῳ καὶ τὸ μέλι καὶ τὸ σίραιον , ὅπερ ἕψημα καλοῦσιν οἱ κατὰ τὴν ἡμετέραν Ἀσίαν Ἕλληνες .
Lemmas: καί ὅς ὁ μέν πίων , χολή ξανθός , ὁ δέ αἷμα μέλας . ἀναμιμνήσκω χράω περί ὁ δύο δόξα ὁ προεξηγέομαι ῥῆσις . ἐγώ γάρ λέγω αὐτός ἐπιδείκνυμι ὁ χρεία ὁ διαπνοή , ὀνομάζω οὕτως ὁ διά ὅλος ὁ σῶμα ἐκ ὁ ἀρτηρία εἰς ἑκτός φορά ὁ πνεῦμα , ὥσπερ ὁ διά ὁ στόμα ἐκπνοή . ἔνιοι δέ περί καῦσος γένεσις νομίζω ἔρχομαι ὁ λόγος , ὅς οὐ πάνυ τίς μαρτυρέω φημί , ὁ ἀνίσχω ὁ καυσώδης καί εὐθύς ἀποκρίνω . μήτε γάρ εὐθύς ἀποκρίνω κατά ὁ καῦσος , ὅς αὐτός φημί διά ἔμετος ἤ ὁ κάτω γαστήρ ἐκκενόω , μήτε ἀναγκαῖος ἔρχομαι πρόσκειμαι τίς ὁ ὁ καῦσος σύμπτωμα ὁ περί ὁ γένεσις αὐτός λόγος , ὁ δέ ἡμέτερος ἐξήγησις ἀγαθός ὅδε φημί ἔρχομαι , πρῶτος μέν ἐκ ὁ ὁ ἔγκλημα οὗτος ἐκτός ἔρχομαι , δεύτερος δέ ᾀ ὁ δόγμα πᾶς φαίνω διδάσκω ἐν ὁ λόγος περί ὁ εἴσω τε καί ἔξω φορά ὁ πνεῦμα , ὅς ἀποδείκνυμι ἐν τις ἡμέτερος ὑπόμνημα , οὐ μόνος ἐν ὁ διά ὁ στόμα ἀναπνοή , ἀλλά καί ὁ κατά ὅλος ὁ σῶμα διαπνοή γίγνομαι , τις μέν ἕνεκα γένεσις πνεῦμα ψυχικός , καθά Ἀσκληπιάδης , ἔνιοι δέ , ὡς Ἐρασίστρατος , οὐ οὗτος μόνος , ἀλλά καί ζωτικός , τις δέ ἕνεκα θρέψις ὁ πνεῦμα οὗτος ὁ εἰσπνοή γίγνομαι λέγω , ἀπορέω δέ ἐν ὁ ὁ χρεία ἀποδίδωμι ὁ ἐκπνοή ὁ Ἱπποκράτης , ὡς δείκνυμι ἐν ὁ προλέγω ὑπόμνημα , ἀληθής χρεία οὐ μόνος ὁ διά ὁ στόμα ἐκπνοή , ἀλλά καί ὁ κατά ὅλος ὁ σῶμα διέρχομαι ἐν ὁ πρόκειμαι λόγος . ὁ δέ ἐξηγέομαι ἑτέρως μέμφομαι δίκαιος , ἐπιλανθάνω τίς ἐξηγέομαι βιβλίον . οὐ γάρ ἄν εἰς ἄλλος ἀνήρ ὑποσύρω ὁ δόγμα , ὁ ἀκολουθία ἀπολείπω ὅς Ἱπποκράτης βούλομαι . σαφής γοῦν λέγω αὐτός ὁ σάρκα ὁλκός ἐκ κοιλία καί ἔξωθεν , ὁ διαφέρω πάμπολυς ὁ νομίζω , ὁ πρός ὁ κενόω ἀκολουθία ὁ ἐκ ὁ κοιλία ἀνάδοσις ﻿ ὁ τροφή ἐν ὁ σῶμα γίγνομαι . πρῶτος μέν χρή ἐννοέω μή μόνος ἑλκτικός ὁ οἰκεῖος εἰμί δύναμις ἐν αὐτός , ἀλλά καί ὁ ἀλλότριος ἀποκριτικός . ἕπομαι γάρ οὗτος ὁ ὑποτίθημι προνοητικός ἔρχομαι ὁ φύσις ὁ ὁ ζῷον διαμονή , ὅς εἷς εἰμί καί Ἐρασίστρατος , δεύτερος δέ τίς ποτέ εἰμί ὁ ὁ ἔκκρισις δέω λέγω . οὐ γάρ δήπου ὁ αἷμα φημί ἐκ ὅς τρέφω ὁ σῶμα . οὗτος οὖν ἐκεῖνος μέν οὐδέτερος πράσσω , ὁ δέ Ἱπποκράτης ὡς ὑπό ὁ αἴσθησις φαίνω ἑκάτερος ἐναργής μαρτυρέω προλέγω , ἐφεξῆς ἐπί ὁ χρεία μεταβαίνω ὁ κατά ὅλος ὁ σῶμα διαπνοή , ὁ ὁ γένεσις ἀναγκαῖος αἰτία λέγω ὁ λιγνυώδης περίσσωμα . ὁ γάρ τοι κατά ὁ σῶμα ὁ ζῷον θερμασία περίσσωμα ποιέω τοιοῦτος συνεχής κένωσις δέω . καί τοίνυν ἐν ὁ πρόκειμαι ῥῆσις ὁ ὕλη ὁ ὁ περίσσωμα γένεσις δείκνυμι . ὡς γάρ ὁ πολύς θερμασία γεννάω αὐτός φύω , οὕτως καί ὕλη τις εἰμί ἐπιτήδειος πρός ὁ γένεσις αὐτός , εὔλογος οὖν μνημονεύω ὁ μέλας χολή . μανθάνω γάρ ὁ γένεσις αὐτηες͂ς ἔρχομαι δισσός , ἐκ τε παχύς αἷμα καί ὁ ξανθός ὑπεροπτάω . εἰ δέ γε περί καῦσος γένεσις ὁ λόγος εἰμί αὐτός , μάτην ἄν μιμνήσκω μέλας χολή , ὥστε ἐͅκ οὗτος δῆλος ἔρχομαι ὁ ἡμέτερος ἐξήγησις ἀληθεύω τε ἅμα καί ὁμολογέω ὁ Ἱπποκράτης δόγμα , ὁ δέ ἐκεῖνος διαφέρω . ὁ δέ αὐτός οὗτος ῥῆσις λέγω κατά ἄλλος μέρος ὁ βιβλίο , ἐγώ αὐτός προεξηγέομαι , κατά ὅς καί οὗτος λέγω , ὅτι ὁ πίων , οὐ μόνος ἐπί ὁ λιπαρός καί πιμελώδης λέγω χράω νομίζω , ἀλλά εἰͅπί ὁ γλυκύς πᾶς , ὡς περιλαμβάνω ὁ λόγος καί ὁ μέλι καί ὁ σίραιον , ὅς ἕψημα καλέω ὁ κατά ὁ ἡμέτερος Ἀσία Ἕλλην .