galenus.in-hippocratis-librum-vi-epidemiarum-commentarii-vi 4.20
Ὕδωρ βορὸν , ἀγρυπνίη βορόν . Ἀφ’ ὧν πεφύκασιν ἀγρυπνία τε καὶ ὕδωρ ἐργάζεσθαι , τὴν προσηγορίαν αὐτοῖς ἔθετο , βορὸν ὀνομάσας ἑκάτερον , ἐπειδὴ βοροὺς ἡμᾶς ἐργάζεται . καλοῦσι γὰρ καὶ νῦν ἔτι συνήθως οἱ κατὰ τὴν ἡμετέραν Ἀσίαν ἅπαντες Ἕλληνες ἀνθρώπους βοροὺς τοὺς πολλὰ δυναμένους ἐσθίειν . ἐμάθετε δὲ τὰς περὶ τὴν τροφὴν ὀρέξεις ἐξ ὑδροποσίας αὐξανομένας , ᾧ λόγῳ καὶ ψυχρὸν ὕδωρ πινόντων ἢ ἔδεσμα ψυχρὸν ἢ στῦφον . ὅσα μὲν γὰρ εἰς ὀλίγον συνάγει τὸ κατὰ τοὺς χιτῶνας τῆς κοιλίας αἷμα , τὰς ὀρέξεις αὐξάνοντά τε καὶ γεννῶντα δέδεικται . τὰ δὲ θερμαίνοντα καὶ χέοντα τὸ αἷμα καθαιροῦντα καὶ παύοντα τὰς ὀρέξεις . κατὰ τοῦτ’ οὖν καὶ ὕδωρ γίνεται βορὸν , ἡ δὲ ἀγρυπνία τῷ διαφορεῖν . ἐμάθετε γὰρ ἤδη καὶ περὶ ταύτης , ὥσπερ γε καὶ περὶ ὕπνου . πέττει μὲν οὖν ὁ ὕπνος ὡς ἂν ἔσω ῥέποντος ἐν αὐτῷ τοῦ θερμοῦ , διαφορεῖ δ’ ἡ ἀγρυπνία , συνυπάγοντος ἑαυτῷ τοῦ συμφύτου θερμοῦ κατὰ τὴν ἐπὶ τ’ ἐκτὸς κίνησιν οὐκ ὀλίγα μόρια τῆς τοῦ σώματος οὐσίας . διὰ ταῦτα μὲν οὖν εἴρηται βορὰ τό θ’ ὕδωρ καὶ ἡ ἀγρυπνία , σὺ δὲ μὴ παρακούσῃς καὶ νομίσῃς ταὐτὸν εἶναι τὰ πολλὰ προσφέρειν τῷ πέττειν τε καὶ κατεργάζεσθαι πολλά . βελτίων γὰρ ὕδατος οἶνος , οὐ μόνον εἰς τὴν γαστέρα πέψιν , ἀλλὰ καὶ πρὸς τὴν τῶν πεφθέντων ἀνάδοσιν αἱμάτωσίν τε καὶ θρέψιν , οὔρησίν τε καὶ διαπνοὴν , ἐπὶ τῶν ὑγιαινόντων σωμάτων . εὔδηλον δὲ ὡς ἐπὶ τούτων ὁ λόγος εἴρηται νῦν ὑφ’ Ἱπποκράτους , οὐδενὸς ἀγνοοῦντος ἡνίκα βλάπτει τοὺς πλείστους τῶν νοσούντων οἶνος . ἀλλὰ καὶ ἡ ἀγρυπνία κατὰ διττὸν τρόπον γινομένη διττὴν ἔχει καὶ τὴν ἐπὶ ταῖς ἐδωδαῖς τελευτήν . εἰ μὲν γὰρ πράττοντές τι διὰ νυκτὸς , ὡς ἐν ταῖς παννυχίσιν , ἐγρηγορότες διατελέωσι , κενοῦται μὲν τὸ σῶμα , βλάβη δ’ οὐδεμία σαφὴς γίνεται δυνάμεως . ἐὰν δὲ κατακείμενοι μέρη μὲν τινα τῆς νυκτὸς ὑπνώσωμεν , ἀγρυπνήσωμεν δὲ τὰ λοιπὰ , κωλύεται μὲν ἡ δύναμις . οὔτε γὰρ ὀρεγόμεθα βέλτιον οὔτε πέττομεν οὔτε τὰς ἐφεξῆς τῇ πέψει φυσικὰς ἐνεργείας ἀμέμπτους ἔχομεν , ἅπαντες χείρους γενόμενοι τῶν καλῶς κοιμηθέντων .
Lemmas: ὕδωρ βορός , ἀγρυπνία βορός . ἄπιος ὅς φύω ἀγρυπνία τε καί ὕδωρ ἐργάζομαι , ὁ προσηγορία αὐτός τίθημι , βορός ὀνομάζω ἑκάτερος , ἐπεί βορός ἐγώ ἐργάζομαι . καλέω γάρ καί νῦν ἔτι συνήθης ὁ κατά ὁ ἡμέτερος Ἀσία ἅπας Ἕλλην ἄνθρωπος βορός ὁ πολύς δύναμαι ἐσθίω . μανθάνω δέ ὁ περί ὁ τροφή ὄρεξις ἐκ ὑδροποσία αὐξάνω , ὅς λόγος καί ψυχρός ὕδωρ πίνω ἤ ἔδεσμα ψυχρός ἤ στύφω . ὅσος μέν γάρ εἰς ὀλίγος συνάγω ὁ κατά ὁ χιτών ὁ κοιλία αἷμα , ὁ ὄρεξις αὐξάνω τε καί γεννάω δείκνυμι . ὁ δέ θερμαίνω καί χέω ὁ αἷμα καθαιρέω καί παύω ὁ ὄρεξις . κατά οὗτος οὖν καί ὕδωρ γίγνομαι βορός , ὁ δέ ἀγρυπνία ὁ διαφορέω . μανθάνω γάρ ἤδη καί περί οὗτος , ὥσπερ γε καί περί ὕπνος . πέσσω μέν οὖν ὁ ὕπνος ὡς ἄν ἔσω ῥέπω ἐν αὐτός ὁ θερμός , διαφορέω δέ ὁ ἀγρυπνία , συνυπάγω ἑαυτοῦ ὁ σύμφυτος θερμός κατά ὁ ἐπί τε ἐκτός κίνησις οὐ ὀλίγος μόριον ὁ ὁ σῶμα οὐσία . διά οὗτος μέν οὖν λέγω βορά ὁ τε ὕδωρ καί ὁ ἀγρυπνία , σύ δέ μή παρακούω καί νομίζω αὐτός ἔρχομαι ὁ πολύς προσφέρω ὁ πέσσω τε καί κατεργάζομαι πολύς . ἀγαθός γάρ ὕδωρ οἶνος , οὐ μόνος εἰς ὁ γαστήρ πέψις , ἀλλά καί πρός ὁ Τοί πέσσω ἀνάδοσις αἱμάτωσις τε καί θρέψις , οὔρησις τε καί διαπνοή , ἐπί ὁ ὑγιαίνω σῶμα . εὔδηλος δέ ὡς ἐπί οὗτος ὁ λόγος λέγω νῦν ὑπό Ἱπποκράτης , οὐδείς ἀγνοέω ἡνίκα βλάπτω ὁ πλεῖστος ὁ νοσέω οἶνος . ἀλλά καί ὁ ἀγρυπνία κατά δισσός τρόπος γίγνομαι δισσός ἔχω καί ὁ ἐπί ὁ ἐδωδή τελευτή . εἰ μέν γάρ πράσσω τίς διά νύξ , ὡς ἐν ὁ παννυχίς , ἐγείρω διατελέω , κενόω μέν ὁ σῶμα , βλάβη δέ οὐδείς σαφής γίγνομαι δύναμις . ἐάν δέ κατάκειμαι μέρος μέν τις ὁ νύξ ὑπνόω , ἀγρυπνέω δέ ὁ λοιπός , κωλύω μέν ὁ δύναμις . οὔτε γάρ ὀρέγω ἀγαθός οὔτε πέσσω οὔτε ὁ ἐφεξῆς ὁ πέψις φυσικός ἐνέργεια ἄμεμπτος ἔχω , ἅπας χείρων γίγνομαι ὁ καλός κοιμάω .