galenus.in-hippocratis-librum-vi-epidemiarum-commentarii-vi 6.2
Ἐνθερμότερον φλέβιον αἵματος πλήθει ἀνίσχει τὸ καυσῶδες καὶ εὐθὺς ἀποκρίνει . Φλέβιον ἐνθερμότερον ἀκουστέον ἐστὶ τὴν ἀρτηρίαν , ὁμολογούντων ἁπάντων τῶν ἐξηγησαμένων τὰ Ἱπποκράτεια βιβλία φλέβας οὐχ ὑπὸ τούτου μόνου , ἀλλὰ καὶ πολλῶν ἄλλων παλαιῶν ὀνομάζεσθαι καὶ τὰς ἀρτηρίας . τοῦτ’ οὖν ﻿ φησι τὸ φλέβιον , τὸ τοῦ αἵματος πλήθει θερμαινόμενον , ἀνίσχει τὸ καυσῶδες καὶ ἀποκρίνει . καυσῶδες δὲ λέγων τὸ γεννώμενον ἐκ τῆς θερμασίας , ὅπερ οἷον λίγνυς τίς ἐστι τοῦ θερμαινομένου χυμοῦ σφοδρότερον . τοῦτο δ’ ὡς ἂν θερμὸν τῇ κράσει καὶ λεπτὸν ὑπάρχον τῇ συστάσει , ῥᾳδίως ἀποκρίνεται . ταύτην ἐγὼ νομίζω πιθανωτέραν εἶναι τὴν ἐξήγησιν , εἴπερ γε δεῖ τὸ ἀληθὲς ἅμα καὶ τοῖς Ἱπποκράτους δόγμασιν ἀκόλουθον ἔχειν σκοπόν · ὅτι μὲν οὖν ἀληθές ἐστι τὸ νῦν εἰρημένον ὑπ’ ἐμοῦ δόγμα δέδεικται μὲν κᾀν τῷ περὶ χρείας ἀναπνοῆς , δέδεικται δὲ καὶ διὰ τοῦ περὶ χρείας σφυγμῶν . ἐν μὲν γὰρ ταῖς εἰσπνοαῖς , ἃς διά τε τοῦ στόματος καὶ παντὸς τοῦ δέρματος ἴσχει τὰ ζῶα , διττὴν ἀπεδείξαμεν ὠφέλειαν γίνεσθαι , τονοῦσθαι μὲν ἀεὶ ἐμψυχόμενον τὸ ἔμφυτον θερμὸν , ὅπως μὴ διαφορηθὲν ἀπόλοιτο , καὶ μάλισθ’ ὅταν αὐξηθῇ ποτὲ καθ’ ἡντινοῦν αἰτίαν . ἐπεγείρεσθαι δὲ καὶ ῥώννυσθαί ποτε βαρυνόμενον ὑπὸ πλήθους ὕλης ψυχρᾶς , ὃν τρόπον καὶ τὸ πῦρ ἐν τῷ ῥιπίζεσθαι . καὶ μέντοι καὶ αὐτὴν αὐτῷ τήνδε τὴν διπλῆν κίνησιν , οἰκεῖόν τε καὶ σύμφυτον εἶναι γυμνάσιον εἰς εὐτονίαν ἄγον . αὕτη γὰρ χρεία τε καὶ φύσις γυμνασίων ἐστίν . ἐπεὶ τοίνυν ἔμπροσθεν εἰπὼν ὁ Ἱπποκράτης , σάρκες ὁλκοὶ καὶ ἔξωθεν , εἶτ’ ἐπὶ τούτῳ προσθεὶς , ὡς ἔκπνουν καὶ εἴσπνουν ἐστὶ τὸ σῶμα . τῆς μὲν οὖν εἰσπνοῆς αὐτῆς τὴν γένεσιν καὶ τὴν χρείαν ἐνεδείξατο διὰ τοῦ σάρκες ὁλκοὶ , περὶ δὲ τῆς ἐκπνοῆς οὐδὲν εἰπὼν εἰκότως ἐν τῇ νῦν προκειμένῃ ῥήσει περὶ αὐτῆς διῆλθε , ἐπὶ τῶν ἀρτηριῶν ποιησάμενος τὸν λόγον , ὄντα μὲν κοινὸν καὶ πρὸς τὴν καρδίαν , ἀμυδρότερον δὲ φαινόμενον . ὅτι δὲ κοινός ἐστι δῆλον ἐνθένδε , διὰ τὴν ἔμφυτον θερμασίαν ἐδείξαμεν γεννᾶσθαι τὸ λιγνυῶδες περίττωμα κατὰ τὸ αἷμα , καὶ μάλισθ’ ὅταν ᾖ θερμότερον . ἀποκρίσεως οὖν αὐτῷ χρεία δηλονότι καὶ ταύτην ἡ φύσις ἐτεχνήσατο , τοῖς μὲν ἐκ τῆς καρδίας ἐκκριθησομένοις διὰ τῆς ἐκπνοῆς , τοῖς δὲ καθ’ ὅλον τὸ σῶμα διὰ τῆς τῶν ἀρτηριῶν συστολῆς . τὰ μὲν οὖν ἐκ τούτων τε καὶ τῶν φλεβῶν , ἐδείχθησαν γὰρ αὐταῖς συνανεστομωμέναι , διὰ τοῦ δέρματος εὐθέως ἐκκρίνεται τῇ συστολῇ τῶν ἀρτηριῶν ἐκθλιβόμενα . τὰ δ’ ἐκ τῆς καρδίας ὁ πνεύμων ὑποδέχεται πρότερος οἷόν τι ταμιεῖον τοῦ πνεύματος αὐτῇ παρεσκευασμένος , ἑλκούσῃ μὲν ἐν τῇ διαστολῇ , ἐκπεμπούσῃ δὲ ἐν ταῖς συστολαῖς . αὕτη μὲν ἡ ἡμετέρα γνώμη περὶ τῆς προκειμένης ῥήσεως καὶ δειχθήσεται μικρὸν ὕστερον ἡ ἑξῆς αὐτῇ γεγραμμένη φυλάττουσα τὴν ἀκολούθειαν καὶ πρὸς ταύτην μὲν αὐτὴν , οὐχ ἥκιστα δὲ καὶ τὴν προτεταγμένην αὐτῆς . ὅσοι δὲ περὶ καύσου γενέσεως ὑπέλαβον αὐτὸν ἐνταῦθα ποιεῖσθαι τὸν λόγον , πρῶτον μὲν εἴασαν ἐλλιπῶς εἰρημένον τὸν περὶ τοῦ σάρκες ὁλκοὶ λόγον . οὐ γὰρ ἕλκουσι μόνον εἰς ἑαυτὰς τὸ οἰκεῖον , ἀλλὰ καὶ τὸ μὴ τοιοῦτον ἐκκρίνουσι . τοῦ μὲν οὖν ἕλκειν ἡ χρεία προδηλοτέρα , τοῦ δ’ ἐκκρίνειν ἀδηλοτέρα , καὶ δεῖταί τινος εἰς πίστιν λόγου . μεταβῶμεν οὖν ἐπὶ τὴν ἐχομένην ῥῆσιν ἤδη συντελοῦσάν τι καὶ αὐτὴν , ὡς ἔφην ἀρτίως , εἰς διάκρισιν τῆς ἀμείνονος ἐξηγήσεως .
Lemmas: ἔνθερμος φλέβιον αἷμα πλῆθος ἀνίσχω ὁ καυσώδης καί εὐθύς ἀποκρίνω . φλέβιον ἔνθερμος ἀκούω εἰμί ὁ ἀρτηρία , ὁμολογέω ἅπας ὁ ἐξηγέομαι ὁ ἱπποκράτειος βιβλίον φλέβα οὐ ὑπό οὗτος μόνος , ἀλλά καί πολύς ἄλλος παλαιός ὀνομάζω καί ὁ ἀρτηρία . οὗτος οὖν ﻿ φημί ὁ φλέβιον , ὁ ὁ αἷμα πλῆθος θερμαίνω , ἀνίσχω ὁ καυσώδης καί ἀποκρίνω . καυσώδης δέ λέγω ὁ γεννάω ἐκ ὁ θερμασία , ὅς οἷος λιγνύς τίς εἰμί ὁ θερμαίνω χυμός σφοδρός . οὗτος δέ ὡς ἄν θερμός ὁ κρᾶσις καί λεπτός ὑπάρχω ὁ σύστασις , ῥᾴδιος ἀποκρίνω . οὗτος ἐγώ νομίζω πιθανός ἔρχομαι ὁ ἐξήγησις , εἴπερ γε δέω ὁ ἀληθής ἅμα καί ὁ Ἱπποκράτης δόγμα ἀκόλουθος ἔχω σκοπός · ὅτι μέν οὖν ἀληθής εἰμί ὁ νῦν λέγω ὑπό ἐγώ δόγμα δείκνυμι μέν εἰͅν ὁ περί χρεία ἀναπνοή , δείκνυμι δέ καί διά ὁ περί χρεία σφυγμός . ἐν μέν γάρ ὁ εἰσπνοή , ὅς διά τε ὁ στόμα καί πᾶς ὁ δέρμα ἴσχω ὁ ζῷον , δισσός ἀποδείκνυμι ὠφέλεια γίγνομαι , τονόω μέν ἀεί ἐμψύχω ὁ ἔμφυτος θερμός , ὅπως μή διαφορέω ἀπόλλυμι , καί μάλα ὅταν αὐξάνω ποτέ κατά ὅστις αἰτία . ἐπεγείρω δέ καί ῥώννυμι ποτέ βαρύνω ὑπό πλῆθος ὕλη ψυχρός , ὅς τρόπος καί ὁ πῦρ ἐν ὁ ῥιπίζω . καί μέντοι καί αὐτός αὐτός ὅδε ὁ διπλόος κίνησις , οἰκεῖος τε καί σύμφυτος ἔρχομαι γυμνάσιον εἰς εὐτονία ἄγω . οὗτος γάρ χρεῖος τε καί φύσις γυμνάσιον εἰμί . ἐπεί τοίνυν ἔμπροσθεν λέγω ὁ Ἱπποκράτης , σάρξ ὁλκός καί ἔξωθεν , εἶτα ἐπί οὗτος προστίθημι , ὡς ἐκπνέω καί εἰσπνέω εἰμί ὁ σῶμα . ὁ μέν οὖν εἰσπνοή αὐτηες͂ς ὁ γένεσις καί ὁ χρεία ἐνδείκνυμι διά ὁ σάρξ ὁλκός , περί δέ ὁ ἐκπνοή οὐδείς λέγω ἔοικα ἐν ὁ νῦν πρόκειμαι ῥῆσις περί αὐτηες͂ς διέρχομαι , ἐπί ὁ ἀρτηρία ποιέω ὁ λόγος , εἰμί μέν κοινός καί πρός ὁ καρδία , ἀμυδρός δέ φαίνω . ὅτι δέ κοινός εἰμί δῆλος ἐνθένδε , διά ὁ ἔμφυτος θερμασία δείκνυμι γεννάω ὁ λιγνυώδης περίσσωμα κατά ὁ αἷμα , καί μάλα ὅταν εἰμί θερμός . ἀπόκρισις οὖν αὐτός χρεῖος δηλονότι καί οὗτος ὁ φύσις τεχνάομαι , ὁ μέν ἐκ ὁ καρδία ἐκκρίνω διά ὁ ἐκπνοή , ὁ δέ κατά ὅλος ὁ σῶμα διά ὁ ὁ ἀρτηρία συστολή . ὁ μέν οὖν ἐκ οὗτος τε καί ὁ φλέψ , δείκνυμι γάρ αὐτός συναναστομόω , διά ὁ δέρμα εὐθύς ἐκκρίνω ὁ συστολή ὁ ἀρτηρία ἐκθλίβω . ὁ δέ ἐκ ὁ καρδία ὁ πνεύμων ὑποδέχομαι πρότερος οἷος τίς ταμιεῖον ὁ πνεῦμα αὐτός παρασκευάζω , ἕλκω μέν ἐν ὁ διαστολή , ἐκπέμπω δέ ἐν ὁ συστολή . οὗτος μέν ὁ ἡμέτερος γνώμη περί ὁ πρόκειμαι ῥῆσις καί δείκνυμι μικρός ὕστερον ὁ ἑξῆς αὐτός γράφω φυλάσσω ὁ ἀκολούθεια καί πρός οὗτος μέν αὐτός , οὐ ἦκα δέ καί ὁ προτάσσω αὐτηες͂ς . ὅσος δέ περί καῦσος γένεσις ὑπολαμβάνω αὐτός ἐνταῦθα ποιέω ὁ λόγος , πρῶτος μέν ἐάω ἐλλιπής λέγω ὁ περί ὁ σάρξ ὁλκός λόγος . οὐ γάρ ἕλκω μόνος εἰς ἑαυτοῦ ὁ οἰκεῖος , ἀλλά καί ὁ μή τοιοῦτος ἐκκρίνω . ὁ μέν οὖν ἕλκω ὁ χρεῖος πρόδηλος , ὁ δέ ἐκκρίνω ἄδηλος , καί δέω τις εἰς πίστις λόγος . μεταβαίνω οὖν ἐπί ὁ ἔχω ῥῆσις ἤδη συντελέω τίς καί αὐτός , ὡς φημί ἄρτιος , εἰς διάκρισις ὁ ἀγαθός ἐξήγησις .