galenus.in-hippocratis-librum-vi-epidemiarum-commentarii-vi 2.42
Περὶ τοῦ αἵματος τοῦ ἰχωροειδέος , ὅτι ἐν τοῖσι πτοώδεσι τὸ τοιοῦτον ἢ ἐν τοῖσιν ἠγρυπνηκόσιν , καὶ εἴτε φαῦλον εἴτε χρηστόν . Οὐχ ἁπλῶς τὸ λεπτὸν καὶ ὑδατῶδες αἷμα καλεῖν αὐτὸν ἰχωροειδὲς ὑποληπτέον ἐστὶν , ἀλλὰ τὸ μετά τινος ἰώδους καὶ κακοήθους δυνάμεως . ἐν γὰρ τῷ δευτέρῳ τῶν ἐπιδημιῶν αὐτὸς ἔγραψε καὶ ὑπὸ τῷ δέρματι ἰχῶρες ἐγίνοντο , ἐγκαταλαμβανόμενοι δὲ ἐθερμαίνοντο καὶ κνησμὸν ἐνεποίουν , εἶτα φλυκταινίδες ὥσπερ πυρικαύστου ἀνίσταντο καὶ ὑπὸ τὸ δέρμα καίεσθαι ἐδόκεον . εὔδηλον οὖν ὅπως ὑπὸ τῶν ἰχώρων οὐ σμικρὰ συμπτώματα γίνεσθαί φησι . καὶ ὁ Πλάτων δὲ ἐν τῷ Τιμαίῳ τοιοῦτόν τι σημαίνει διὰ τῆς ἰχώρων προσηγορίας ᾧδέ πως λέγων · ἰχὼρ δὲ ὁ μὲν αἵματος ὀῤῥὸς πρᾷος , ὁ δὲ μελαίνης χολῆς , ὀξείας δὲ , ἄγριος . ἰχωροειδὲς οὖν αἷμα καλεῖται τὸ περιέχον ἐν ἑαυτῷ μοχθηρὰν ὑγρότητα λεπτὴν , οὐχ ὑδατώδη καὶ ἄδηκτον , ἀλλὰ δακνώδη καὶ διαβρωτικήν . εἰπόντος δὲ τοῦ Πλάτωνος , ἰχὼρ δὲ ὁ μὲν αἵματος ὀῤῥὸς πρᾷος , ὁ δὲ μελαίνης χολῆς , ὀξείας δὲ , ἄγριος , εὔδηλον ἐγένετο ἡμῖν , καθάπερ ἐπὶ τοῦ γάλακτος ὀῤῥώδης τίς ἐστιν ὑγρότης οἷον περιήθημα καὶ περίχυμα τοῦ παχυτέρου ἐν ἑαυτῷ , τὸν αὐτὸν τρόπον ἐπὶ πάντων εἶναι χυλῶν τε καὶ χυμῶν , ὀῤῥώδη τινὰ καὶ λεπτὴν ὑγρότητα . διοίσουσιν οὖν ἀλλήλων δηλονότι κατὰ τὰς φύσεις τῶν χυμῶν ὧν εἰσὶν ὀῤῥοὶ καὶ γενήσεται χαλεπώτατος μὲν ὁ τῆς μελαίνης χολῆς , ἧττον δὲ χαλεπὸς ὁ τῆς ξανθῆς , καὶ τούτου μᾶλλον ὁ τοῦ φλέγματος . ἐπιεικέστατος δὲ πάντων ὁ τοῦ αἵματος ὀῤῥός τε καὶ ἰχώρ . οὐδὲ γὰρ ἐν τῷ παρόντι διοίσει λέγειν οὕτως ἢ ἐκεῖνος , ἀλλ’ ἐπειδὴ διττῶς τὸ αἷμα λέγομεν , ἐνίοτε μέν ἀντιδιαιρουμένως πρὸς τοὺς ἄρτι λεγομένους χυμοὺς , ἐνίοτε δὲ κατ’ ἐπικράτειαν ὅλον τὸν ἐν τοῖς ἀγγείοις χυμὸν , ἰχωροειδὲς αἷμα νῦν ἀκουστέον ἐστὶ τὸ κατὰ τὸ δεύτερον σημαινόμενον , ὥσπερ καὶ λέγειν ἐστὶ καὶ σύνηθες ἅπασι τοῖς ἰατροῖς ἐν ταῖς φλεβοτομίαις , ἐνίοτε μὲν ὀῤῥῶδες , ἐνίοτε δὲ μελαγχολικὸν ἢ φλεγματῶδες ἢ χολῶδες , ἔστι δ’ ὅτε κατὰ φύσιν ἔχον ἐκκεκρίσθαι τὸ αἷμα . διὰ παντὸς μέν ἐστι πτοώδεις , ὅπερ ἐστὶ τεταραγμένους μετὰ φόβου , ποιήσει τὸ ἰχωροειδὲς αἷμα καὶ ἀγρύπνους γε προσέτι . ἐὰν δὲ καὶ μοχθηροῦ χυμοῦ τινὸς , μὴ μόνον τοῦ αἵματος ὀῤῥὸς ἐν τοῖς αἱματικοῖς ἀγγείοις περιέχηται καὶ παραφροσύνας καὶ φρενίτιδας καὶ μανίας ἐργάσεται . ἀλλὰ νῦν γε τοῦ αἱματώδους ἔοικεν ὀῤῥοῦ μνημονεύειν , ἀνάμνησίν ἑαυτῷ τινὰ γράφων τήνδε . δειλίαν μὲν ἐργάζεσθαι τὸν φλεγματικὸν ὀῤῥὸν εἰκός ἐστιν , οὐ μὴν ἀγρυπνίαν ἢ ταραχὴν ἢ κίνησιν ψυχῆς πτοώδη . τὸ νωθρὸν γὰρ αὐτῷ καὶ ψυχρὸν ὑπάρχει μόνον , οὐ τὸ δακνῶδές τε καὶ κακόηθες , εἰ μή ποτ’ ἄρα καὶ τοῦτο διαφθαρὲν ὀξὺ ἢ ἁλμυρόν τε γένοιτο . ἀλλ’ ἐκεῖνό γε ζητήσεως ἄξιόν ἐστιν ὅπερ ἔφη καὶ εἴτε φαῦλον εἴτε χρηστόν . εἰ μὲν γὰρ ἁπλῶς τι ἀποφαίνοιτο φαῦλον εἶναι τὸ ἰχωροειδὲς αἷμα , καλῶς δόξει λέγειν . τὸ γὰρ οὕτω λεγόμενον πᾶν πρὸς τὸ κατὰ φύσιν παραβάλλεται · εἰ δέ τις τῶν ἄλλων χυμῶν ἰχῶρσιν ἀντιπαραβάλλων τὸν τοῦ αἵματος ἰχῶρα , μὴ πονηρὸν ἢ ἀγαθὸν εἶναι λέγοι καὶ οὕτως ἀληθεύειν ὀρθῶς νομισθείη . πολλάκις δ’ εἰώθασι καὶ οἱ νῦν ἄνθρωποι καὶ οἱ παλαιοὶ τὸ ἧττον μοχθηρὸν ὀνομάζειν ἀγαθὸν ἢ χρηστὸν ἢ ἐπαινετὸν ἤ τι τοιοῦτον , καὶ μάλισθ’ ὅταν ἦ μεγάλη τις ὑπεροχὴ τοῦ πάνυ μοχθηροῦ πρὸς τὸ μετρίως ἀποκεχωρηκὸς τοῦ κατὰ φύσιν , ὥστε καὶ τὸ ἰχωροειδὲς αἷμα ζητοῦντος τοῦ Ἱπποκράτους , εἴτε φαῦλον εἴτε χρηστόν ἐστι , δυνάμεθα ἂν ἡμεῖς ἀποφήνασθαι , τῷ μὲν ἀρίστῳ προβαλλόμενον αἵματι φαῦλον ὑπάρχειν αὐτὸ , τοῖς δ’ ἄλλοις ἅπασιν , οἶσιν ἰχὼρ ἑτέρου τινὸς ἀναμέμικται χυμοῦ μοχθηροῦ , πολλῷ βέλτιόν τε καὶ αἱρετώτερον καὶ διὰ τοῦτο χρηστόν .
Lemmas: περι ὁ αἷμα ὁ ἰχωροειδής , ὅτι ἐν ὁ πτοώδης ὁ τοιοῦτος ἤ ἐν ὁ ἀγρυπνέω , καί εἴτε φαῦλος εἴτε χρηστός . οὐχ ἁπλῶς ὁ λεπτός καί ὑδατώδης αἷμα καλέω αὐτός ἰχωροειδής ὑπολαμβάνω εἰμί , ἀλλά ὁ μετά τις ἰώδης καί κακοήθης δύναμις . ἐν γάρ ὁ δεύτερος ὁ ἐπιδημία αὐτός γράφω καί ὑπό ὁ δέρμα ἰχώρ γίγνομαι , ἐγκαταλαμβάνω δέ θερμαίνω καί κνησμός ἐμποιέω , εἶτα φλυκταινίς ὥσπερ πυρίκαυστος ἀνίστημι καί ὑπό ὁ δέρμα καίω δοκέω . εὔδηλος οὖν ὅπως ὑπό ὁ ἰχώρ οὐ μικρός σύμπτωμα γίγνομαι φημί . καί ὁ Πλάτων δέ ἐν ὁ Τίμαιος τοιοῦτος τίς σημαίνω διά ὁ ἰχώρ προσηγορία ὧδε πως λέγω · ἰχώρ δέ ὁ μέν αἷμα ορός πρᾶος , ὁ δέ μέλας χολή , ὀξύς δέ , ἄγριος . ἰχωροειδής οὖν αἷμα καλέω ὁ περιέχω ἐν ἑαυτοῦ μοχθηρός ὑγρότης λεπτός , οὐ ὑδατώδης καί ἄδηκτος , ἀλλά δακνώδης καί διαβρωτικός . λέγω δέ ὁ Πλάτων , ἰχώρ δέ ὁ μέν αἷμα ορός πρᾶος , ὁ δέ μέλας χολή , ὀξύς δέ , ἄγριος , εὔδηλος γίνομαι ἐγώ , καθά ἐπί ὁ γάλα ὀρρωδέω τίς εἰμί ὑγρότης οἷος περιήθημα καί περίχυμα ὁ παχύς ἐν ἑαυτοῦ , ὁ αὐτός τρόπος ἐπί πᾶς ἔρχομαι χυλός τε καί χυμός , ὀρρωδέω τις καί λεπτός ὑγρότης . διαφέρω οὖν ἀλλήλων δηλονότι κατά ὁ φύσις ὁ χυμός ὅς εἰμί ορός καί γίγνομαι χαλεπός μέν ὁ ὁ μέλας χολή , κακός δέ χαλεπός ὁ ὁ ξανθός , καί οὗτος μᾶλλον ὁ ὁ φλέγμα . ἐπιεικής δέ πᾶς ὁ ὁ αἷμα ορός τε καί ἰχώρ . οὐδέ γάρ ἐν ὁ πάρειμι διαφέρω λέγω οὕτως ἤ ἐκεῖνος , ἀλλά ἐπεί δισσός ὁ αἷμα λέγω , ἐνίοτε μέν ἀντιδιαιρέω πρός ὁ ἄρτι λέγω χυμός , ἐνίοτε δέ κατά ἐπικράτεια ὅλος ὁ ἐν ὁ ἀγγεῖον χυμός , ἰχωροειδής αἷμα νῦν ἀκούω εἰμί ὁ κατά ὁ δεύτερος σημαίνω , ὥσπερ καί λέγω εἰμί καί συνήθης ἅπας ὁ ἰατρός ἐν ὁ φλεβοτομία , ἐνίοτε μέν ὀρώδης , ἐνίοτε δέ μελαγχολικός ἤ φλεγματώδης ἤ χολώδης , εἰμί δέ ὅτε κατά φύσις ἔχω ἐκκρίνω ὁ αἷμα . διά πᾶς μέν εἰμί πτοώδης , ὅς εἰμί ταράσσω μετά φόβος , ποιέω ὁ ἰχωροειδής αἷμα καί ἄγρυπνος γε προσέτι . ἐάν δέ καί μοχθηρός χυμός τις , μή μόνος ὁ αἷμα ορός ἐν ὁ αἱματικός ἀγγεῖον περιέχω καί παραφροσύνη καί φρένιτις καί μανία ἐργάζομαι . ἀλλά νῦν γε ὁ αἱματώδης ἔοικα ορός μνημονεύω , ἀνάμνησις ἑαυτοῦ τις γράφω ὅδε . δειλία μέν ἐργάζομαι ὁ φλεγματικός ὀρός ἔοικα εἰμί , οὐ μήν ἀγρυπνία ἤ ταραχή ἤ κίνησις ψυχή πτοόδερος . ὁ νωθρός γάρ αὐτός καί ψυχρός ὑπάρχω μόνος , οὐ ὁ δακνώδης τε καί κακοήθης , εἰ μή ποτέ ἄρα καί οὗτος διαφθείρω ὀξύς ἤ ἁλμυρός τε γίγνομαι . ἀλλά ἐκεῖνος γε ζήτησις ἄξιος εἰμί ὅς φημί καί εἴτε φαῦλος εἴτε χρηστός . εἰ μέν γάρ ἁπλῶς τίς ἀποφαίνω φαῦλος ἔρχομαι ὁ ἰχωροειδής αἷμα , καλός δοκέω λέγω . ὁ γάρ οὕτως λέγω πᾶς πρός ὁ κατά φύσις παραβάλλω · εἰ δέ τις ὁ ἄλλος χυμός ἰχώρ ἀντιπαραβάλλω ὁ ὁ αἷμα ἰχώρ , μή πονηρός ἤ ἀγαθός ἔρχομαι λέγω καί οὕτως ἀληθεύω ὀρθός νομίζω . πολλάκις δέ εἴωθα καί ὁ νῦν ἄνθρωπος καί ὁ παλαιός ὁ κακός μοχθηρός ὀνομάζω ἀγαθός ἤ χρηστός ἤ ἐπαινετός ἤ τίς τοιοῦτος , καί μάλα ὅταν ἠμί μέγας τις ὑπεροχή ὁ πάνυ μοχθηρός πρός ὁ μέτριος ἀποχωρέω ὁ κατά φύσις , ὥστε καί ὁ ἰχωροειδής αἷμα ζητέω ὁ Ἱπποκράτης , εἴτε φαῦλος εἴτε χρηστός εἰμί , δύναμαι ἄν ἐγώ ἀποφαίνω , ὁ μέν ἀγαθός προβάλλω αἷμα φαῦλος ὑπάρχω αὐτός , ὁ δέ ἄλλος ἅπας , εἰμί ἰχώρ ἕτερος τις ἀναμείγνυμι χυμός μοχθηρός , πολύς ἀγαθός τε καί αἱρετός καί διά οὗτος χρηστός .