galenus.in-hippocratis-librum-vi-epidemiarum-commentarii-vi 3.18
Ὅσαι πτερυγώδεες φύσιες πλευρέων δι’ ἀδυναμίαν τῆς ἀφορμῆς ἐπὶ τοῖσι κατάῤῥοισι τοῖσι κακοηθέσι , ἔκκρισις εἴη , μὴ εἴη , κακόν . Τίνας μὲν ὀνομάζουσιν οἱ ἰατροὶ πτερυγώδεις ἔμπροσθεν εἴρηται . μεμαθήκατε δὲ καὶ ὅτι πρὸς φθίσιν ἐπιτήδειοι τυγχάνουσιν ὄντες οἱ τοιοῦτοι διὰ τοῦ τρίτου τῶν ἐπιδημιῶν , ἀφορμὴν δὲ λέγειν εἴωθεν ὁ Ἱπποκράτης καὶ σχεδὸν ἅπαντες οἱ παλαιοὶ πᾶσαν ὕλην πράγματος , ἀφ’ ἧς ὁρμὴ γίνεται πρὸς τὰς ἐφεξῆς ἐνεργείας , εἴτε ἀργύριον εἴτε τις ἄλλη κτῆσις , εἴτε δύναμις εἴη τις , εἴτε χωρίον , εἴτε πίστις , εἴτε πρᾶξις , εἴτε αἴτιον , εἴθ’ ὁτιοῦν ἁπλῶς ἄλλο . τινὲς δ’ οἴονται τοὺς πρωτοπαθοῦντας τόπους ἄλλων ἀφορμὰς ὀνομάζειν αὐτὸν , ἀποδείκνυσθαί τε καὶ τοῦτο φασὶν διὰ τῆσδε τῆς ῥήσεως . τὰς ἀφορμὰς ὁκόθεν ἤρξατο κάμνειν σκεπτέον . εἰ δὲ καὶ τοῦτο τὸ σημαινόμενον , ὡς πρόσθεν εἶπον , ὄντι καθόλου πολλῶν τοιούτων κατὰ μέρος . οἱ μὲν γὰρ ῥήτορες , ὥσπερ γε καὶ οἱ ἱστορικοὶ καὶ οἱ φιλόσοφοι ἀφορμὰς τῶν ἀνθρώπων ἐνεργείας εἰρήκασιν , ὡς ἂν καὶ περὶ τούτων διαλεγόμενοι . μετενήνεκται δ’ ὑφ’ Ἱπποκράτους τοὔνομα , καθάπερ καὶ τὰ ἄλλα πολλὰ τῶν φυσικῶν ἐνεργειῶν τε καὶ παθῶν . ἐν οἷς ἅπασι κοινόν ἐστι τὸ ὁκόθεν ἤρξατο γενέσθαι . νῦν μὲν γὰρ ἐπὶ τῆς εἰρημένης ῥήσεως ὁ Ἱπποκράτης ὁκόθεν ἤρξατο κάμνειν ἔφη , δύναται δὲ ὡσαύτως λέγεσθαι καὶ τὸ ὁκόθεν ἤρξατο πληΐζεσθαι , πολεμεῖν , εἰρηνεύειν , μάχεσθαι , φιλεῖν ἀλλήλους , μισεῖν , τυραννεῖν καὶ πᾶν ὁτιοῦν ἄλλο τοιοῦτο . καὶ νῦν οὖν τὴν πρώτην ἀρχὴν τοῦ πτερυγώδη τινὰ γίνεσθαι λέλεκται πρὸς Ἱπποκράτους . ἀφορμὴν δ’ οὐκ ἄν τις ἀπὸ τρόπου φαίη . τίς οὖν ἐστιν αὕτη ; τῆς ἐμφύτου θερμασίας , ἥτις ἐκ τῆς καρδίας ἔχει τὴν ἀρχὴν , ἡ ἀῤῥωστία . μεμάθηκας ὥσπερ ἐγκεφάλῳ μεγάλῳ μὲν ὑπάρχοντι κεφαλὴ συναύξεται , σμικρῷ δ’ ὄντι συνσμικρύνεται , κατὰ τὸν αὐτὸν λόγον καὶ τῇ καρδίᾳ συναύξεσθαί τε καὶ συμμειοῦσθαι τὸν θώρακα , τὴν καρδίαν δὲ αὐτὴν σμικρὰν γίνεσθαι πρὸς τῆς ἀῤῥωστίας τῆς ζωτικῆς δυνάμεως , ἧς οὐσίαν εἶναι τὸ ἔμφυτον θερμόν . ὅταν οὖν ἄῤῥωστος αὐτὴ φύσει τινὶ γένοιτο , τουτέστιν ἐξ ἀρχῆς , ἐκ τῆς πρώτης διαπλάσεως ἀναγκαῖόν ἐστι καὶ τὴν καρδίαν γενέσθαι μικρὰν καὶ τὸν θώρακα . τοῦ δὲ τρεῖς ἀρχὰς εἶναι τὰς διοικούσας τὸ ζῶον ἔμαθες τὰς ἀποδείξεις ἐν τῇ περὶ τῶν Ἱπποκράτους καὶ Πλάτωνος δογμάτων πραγματείᾳ . τοὺς δ’ οἰηθέντας ἀφορμὰς λέγεσθαι τοὺς πρωτοπαθοῦντας τόπους , πολλόν τε περὶ τὴν ἐξήγησιν τῆς προκειμένης ῥήσεως εὑρήσεις ἁμαρτάνοντας , κᾀν τῷ προσυπακούειν οὐ λέξιν τινὰ μίαν , ἀλλὰ λόγον ὅλον , ὡς εἰ καὶ οὕτως ἡ ῥῆσις εἴρητο · ὅσαι πτερυγώδεες φύσιες πλευρέων δι’ ἀδυναμίαν τῆς ἀφορμῆς ἐν τοῖσι κατάῤῥοισι τοῖσι κακοήθεσι , μάλιστα φθίσεσιν ἁλίσκονται καὶ ἢν ἔκκρισις εἴη καὶ ἢ μὴ εἴη κακόν . πολλῶν εἰρημένων τοῖς ἐξηγηταῖς εἰς τήνδε τὴν ῥῆσιν αὔταρκές ἐστι τὸ δοκοῦν ἀληθέστατόν γ’ ἐμοὶ καὶ ὠφελιμώτατον εἶναι τοῖς μανθάνουσι τὴν ἰατρικὴν τέχνην , ὑποτυπῶσαι μόνον ὡς οἷόν τε διὰ βραχυτάτων . τοὺς τοίνυν ἀπὸ κεφαλῆς εἰς τὸν πνεύμονα γινομένους κατάῤῥους τηνικαῦτα νομιστέον εἶναι κακοήθεις , ὅταν λεπτὰ καὶ βρωτικὰ ταῖς δυνάμεσιν ᾖ τὰ καταῤῥέοντα . ταῦτ’ οὖν οὔτε μένειν ἐν τῷ πνεύμονι προσήκει μέχρι περ ἂν πεφθέντα παχυνθῇ , καθάπερ τὰ ἄλλα ῥεύματα τὰ λεπτὰ μὲν , οὐκ ἔχοντα δὲ τὸ διαβρωτικόν τε καὶ δύσπεπτον , οὔτ’ εὐθέως ἐκκρίνεσθαι . μένοντα γὰρ ἔνδον οὐ πέττεται ῥᾳδίως καὶ φαίνεταί γε τὸ σπλάγχνον ἑλκοῦν , ἐκκρινόμενα δὲ βῆχας ἐργάζεται συντόνους , ἐφ’ αἷς ἥ τε κεφαλὴ πληροῦται , αὐτή τε πάλιν καταπέμπει τῷ πνεύμονι κατάῤῥουν , εἰς κίνδυνόν τε τοῦ ῥαγῆναί τι τῶν κατ’ αὐτὸν ἀγγείων ἀφικνεῖται διὰ τὴν ἐπὶ βηχὶ συντονίαν . εἰωθυῖαν γίνεσθαι τοῖς μὴ ῥᾳδίως ἀναπτύουσι τὰ ἐκ τοῦ πνεύμονος ὑγρὰ , λεπτὰ καὶ ὑδατώδη κατὰ τὴν σύστασιν ὄντα . γίνεται μὲν γὰρ ἡ ἄνοδος αὐτοῖς ἀναφερομένοις ὑπὸ τοῦ κατὰ τὰς βῆχας ἐκπεμπομένου πνεύματος , ὅταν δ’ ᾖ λεπτὰ καὶ ὑδατώδη , περισχίζεταί τε ταῦτα καὶ ἀντικαταφέρεται , μὴ φθάνοντα διεξελθεῖν ὅλην τὴν τραχεῖαν ἀρτηρίαν . ἀληθὲς οὖν ἐστι τὸ βλάβην ἕπεσθαι καὶ μένουσι κατὰ τὸν πνεύμονα τοῖς τούτοις ὑγροῖς καὶ κενουμένοις .
Lemmas: ὅσα πτερυγώδης φύσις πλευρά διά ἀδυναμία ὁ ἀφορμή ἐπί ὁ κατάρροος ὁ κακοηθής , ἔκκρισις εἰμί , μή εἰμί , κακός . Τίνας μέν ὀνομάζω ὁ ἰατρός πτερυγώδης ἔμπροσθεν λέγω . μανθάνω δέ καί ὅτι πρός φθίσις ἐπιτήδειος τυγχάνω ο ὁ τοιοῦτος διά ὁ τρίτος ὁ ἐπιδημία , ἀφορμή δέ λέγω εἴωθα ὁ Ἱπποκράτης καί σχεδόν ἅπας ὁ παλαιός πᾶς ὕλη πρᾶγμα , ἀπό ὅς ὁρμή γίγνομαι πρός ὁ ἐφεξῆς ἐνέργεια , εἴτε ἀργύριον εἴτε τις ἄλλος κτῆσις , εἴτε δύναμις εἰμί τις , εἴτε χωρίον , εἴτε πίστις , εἴτε πρᾶξις , εἴτε αἴτιος , εἴτε ὁστισοῦν ἁπλῶς ἄλλος . τις δέ οἴομαι ὁ πρωτοπαθέω τόπος ἄλλος ἀφορμή ὀνομάζω αὐτός , ἀποδείκνυμι τε καί οὗτος φημί διά ὅδε ὁ ῥῆσις . ὁ ἀφορμή ὁπόθεν ἄρχω κάμνω σκοπέω . εἰ δέ καί οὗτος ὁ σημαίνω , ὡς πρόσθεν λέγω , εἰμί καθόλου πολύς τοιοῦτος κατά μέρος . ὁ μέν γάρ ῥήτωρ , ὥσπερ γε καί ὁ ἱστορικός καί ὁ φιλόσοφος ἀφορμή ὁ ἄνθρωπος ἐνέργεια λέγω , ὡς ἄν καί περί οὗτος διαλέγω . μεταφέρω δέ ὑπό Ἱπποκράτης ὄνομα , καθά καί ὁ ἄλλος πολύς ὁ φυσικός ἐνέργεια τε καί πάθος . ἐν ὅς ἅπας κοινός εἰμί ὁ ὁπόθεν ἄρχω γίγνομαι . νῦν μέν γάρ ἐπί ὁ λέγω ῥῆσις ὁ Ἱπποκράτης ὁπόθεν ἄρχω κάμνω φημί , δύναμαι δέ ὡσαύτως λέγω καί ὁ ὁπόθεν ἄρχω πληΐζω , πολεμέω , εἰρηνεύω , μάχομαι , φιλέω ἀλλήλων , μισέω , τυραννεύω καί πᾶς ὁστισοῦν ἄλλος τοιοῦτος . καί νῦν οὖν ὁ πρῶτος ἀρχή ὁ πτερυγώδης τις γίγνομαι λέγω πρός Ἱπποκράτης . ἀφορμή δέ οὐ ἄν τις ἀπό τρόπος φημί . τίς οὖν εἰμί οὗτος ; ὁ ἔμφυτος θερμασία , ὅστις ἐκ ὁ καρδία ἔχω ὁ ἀρχή , ὁ ἀρρωστία . μανθάνω ὥσπερ ἐγκέφαλος μέγας μέν ὑπάρχω κεφαλή συναυξάνω , μικρός δέ εἰμί συνσμικρύνω , κατά ὁ αὐτός λόγος καί ὁ καρδία συναυξάνω τε καί συμμειόομαι ὁ θώραξ , ὁ καρδία δέ αὐτός μικρός γίγνομαι πρός ὁ ἀρρωστία ὁ ζωτικός δύναμις , ὅς οὐσία ἔρχομαι ὅς ἔμφυτος θερμός . ὅταν οὖν ἄρρωστος αὐτός φύσις τις γίγνομαι , τουτέστι ἐκ ἀρχή , ἐκ ὁ πρῶτος διάπλασις ἀναγκαῖος εἰμί καί ὁ καρδία γίγνομαι μικρός καί ὁ θώραξ . ὁ δέ τρεῖς ἀρχή ἔρχομαι ὁ διοικέω ὁ ζῷον μανθάνω ὁ ἀπόδειξις ἐν ὁ περί ὁ Ἱπποκράτης καί Πλάτων δόγμα πραγματεία . ὁ δέ οἴομαι ἀφορμή λέγω ὁ πρωτοπαθέω τόπος , πολύς τε περί ὁ ἐξήγησις ὁ πρόκειμαι ῥῆσις εὑρίσκω ἁμαρτάνω , εἰͅν ὁ προσυπακούω οὐ λέξις τις εἷς , ἀλλά λόγος ὅλος , ὡς εἰ καί οὕτως ὁ ῥῆσις λέγω · ὅσος πτερυγώδης φύσις πλευρά διά ἀδυναμία ὁ ἀφορμή ἐν ὁ κατάρροος ὁ κακοήθης , μάλιστα φθίσις ἁλίσκομαι καί ή ἔκκρισις εἰμί καί ἤ μή εἰμί κακός . πολύς λέγω ὁ ἐξηγητής εἰς ὅδε ὁ ῥῆσις αὐτάρκης εἰμί ὁ δοκέω ἀληθής γε ἐγώ καί ὠφέλιμος ἔρχομαι ὁ μανθάνω ὁ ἰατρικός τέχνη , ὑποτυπόω μόνος ὡς οἷος τε διά βραχύς . ὁ τοίνυν ἀπό κεφαλή εἰς ὁ πνεύμων γίγνομαι κατάρροος τηνικαῦτα νομίζω ἔρχομαι κακοήθης , ὅταν λεπτός καί βρωτικός ὁ δύναμις εἰμί ὁ καταρρέω . οὗτος οὖν οὔτε μένω ἐν ὁ πλεύμων προσήκω μέχρι περ ἄν πέσσω παχύνω , καθά ὁ ἄλλος ῥεῦμα ὁ λεπτός μέν , οὐ ἔχω δέ ὁ διαβρωτικός τε καί δύσπεπτος , οὔτε εὐθύς ἐκκρίνω . μένω γάρ ἔνδον οὐ πέσσω ῥᾴδιος καί φαίνω γε ὁ σπλάγχνον ἑλκόω , ἐκκρίνω δέ βήξ ἐργάζομαι σύντονος , ἐπί ὅς ὁ τε κεφαλή πληρόω , αὐτός τε πάλιν καταπέμπω ὁ πλεύμων κατάρροος , εἰς κίνδυνος τε ὁ ῥήγνυμι τίς ὁ κατά αὐτός ἀγγεῖον ἀφικνέομαι διά ὁ ἐπί βήξ συντονία . εἴωθα γίγνομαι ὁ μή ῥᾴδιος ἀναπτύω ὁ ἐκ ὁ πνεύμων ὑγρός , λεπτός καί ὑδατώδης κατά ὁ σύστασις εἰμί . γίγνομαι μέν γάρ ὁ ἄνοδος αὐτός ἀναφέρω ὑπό ὁ κατά ὁ βήξ ἐκπέμπω πνεῦμα , ὅταν δέ εἰμί λεπτός καί ὑδατώδης , περισχίζω τε οὗτος καί ἀντικαταφέρω , μή φθάνω διεξέρχομαι ὅλος ὁ τραχύς ἀρτηρία . ἀληθής οὖν εἰμί ὁ βλάβος ἕπομαι καί μένω κατά ὁ πνεύμων ὁ οὗτος ὑγρός καί κενόω .