galenus.in-hippocratis-librum-vi-epidemiarum-commentarii-vi 5.36
Ἐνθέρμῳ βρωθὲν , ἔνδοθεν ψύξις , ἔξωθεν πόνος , ἡλίῳ , πυρὶ , ἐσθῆτι , ἐν ὥρῃ θερινῇ , τῷ δὲ ἐναντίῳ ὡς ἐναντίως . Τῷ ἐνθέρμῳ φύσει ψύξιν φησὶ καὶ ποτὸν ὕδωρ συμφέρειν καὶ πρὸς τούτοις ἐλινύειν , ὅπερ ἐστὶν ἀπέχεσθαι σφοδρῶν γυμνασίων . πῶς οὖν νῦν κελεύει γυμνάζεσθαι , ὥς τινες ἐξηγοῦνται ; πῶς δ’ ἐν ἡλίῳ καὶ πυρὶ θερμαίνεσθαι ; λουτρὰ μὲν γὰρ ἐδείχθη ψύχοντα τὰς τοιαύτας κράσεις , ἀπολύσει μὲν τοῦ καπνώδους καὶ λιγνυώδους , ὃ ταῖς θερμαῖς κράσεσι συμβαίνει γεννᾷν , ὑγρότητι δὲ ψυχούσῃ τὰ στερεὰ διαβρέχοντα . πῦρ δὲ καὶ ἥλιος θερμαίνει καὶ τούτοις ὁμοίως ἐσθής τε καὶ ὥρα θερινή . λέγει δ’ οὖν ἐν τοῖς ἀφορισμοῖς ὧδε · κατὰ μὲν τὰς ὥρας τοῦ ἦρος καὶ ἄκρου τοῦ θέρεος οἱ παῖδες καὶ οἱ τούτων ἐχόμενοι τῇσιν ἡλικίῃσιν ἄριστα διάγουσι καὶ ὑγιαίνουσι μάλιστα . τοῦ δὲ θέρεος καὶ τοῦ φθινοπώρου μέχρι μέν τινος οἱ γέροντες , τὸ δὲ λοιπὸν καὶ τοῦ χειμῶνος οἱ μέσοι τῇσιν ἡλικίῃσιν . εἴπερ οὖν ἡ θερμὴ ἡλικία τοῦ χειμῶνος , ἡ ψυχρὰ δὲ τοῦ θέρους ἄμεινον , οὐκ ὠφέλειαν ἐξ ἡλίου καὶ πυρὸς καὶ ὥρας θερινῆς τοῖς ἐνθέρμοις φύσει γίνεσθαι νομίζειν αὐτὸν , ἀλλὰ καὶ βλάβην . καὶ τοίνυν τὸ κατὰ τὴν ἀρχὴν τῆς ῥήσεως εἰρημένον τὸ ἐνθέρμῳ δεόμενον ἔχειν ἑαυτῷ τι προσυπακουόμενον , ἤτοι κράσει ἢ φύσει ἢ σώματι ἢ ἀνθρώπῳ , ὃ διὰ τῆς ἀντιθέσεως ἐγνώσθη , σώματι καὶ ἀνθρώπῳ λελεγμένον μᾶλλον ἢ κράσει καὶ φύσει . πάντως γὰρ ἂν εἶπε , τῇ δ’ ἐναντίᾳ τἀναντία , τὸ τοῦ θήλεος γένους ἄρθρον , τὸ τῇ προτάξας τοῦ τοῖς ἀῤῥέσιν . γένοιτ’ ἂν οὖν ὁ σύμπας λόγος τοιοῦτος · τῇ πολυθέρμῳ σώματι , διὰ μὲν τῶν βρωμάτων καὶ τῶν πομάτων ἡ ἔνδοθεν ψύξις οἰκεία , βλαβερὰ δ’ ἡ ἔξωθεν θερμασία δι’ ἡλίου καὶ πυρὸς καί ὥρας θερινῆς καὶ ἱματίων , ἐν οἷς ἅπασιν ἡ ξηρὰ θερμασία δηλοῦται . τὴν γὰρ ὑγρὰν καὶ σύμμετρον , ὁποῖα τῶν βαλανείων , ψύχειν ἐδείξαμεν τῇ δυνάμει . πρόδηλον δ’ ὅτι τὰ συνήθη ταῦτα βαλανεῖα λέγομεν ἐν τοῖς τοιούτοις ἀεὶ λόγοις , ἔνθα μὴ προστίθεμεν ὑδάτων αὐτοφυῶν ἢ θαλαττίων ἢ θειωδῶν ἢ στυπτηριωδῶν , ἐκεῖνα μὲν γὰρ ξηραίνει τε καὶ θερμαίνει , οὐ ψύχει , τῷ δ’ ἐναντίῳ φύσει σώματι τὰ ἐναντία προσυπακοῦσαι πάλιν ἐνταῦθα δεῖ , τῶν μὲν ὠφελούντων τὰ ὠφελήσαντα , τῶν δὲ βλαπτόντων τὰ βλάπτοντα , τὰ μὲν ὥσθ’ αἱρεῖσθαι , τὰ δὲ ὥστε φυγεῖν . εἰ γὰρ τὰς πολυθέρμους φύσεις ἐδέσμασί τε καὶ πόμασιν ἐκέλευσε ψύχειν , τὰς ψυχροτέρας δηλονότι τοῖς ἐναντίοις ἀξιώσει θερμαίνειν . καὶ μέντοι καὶ εἰ τὰς θερμοτέρας φύσεις ἔλεγεν ὑφ’ ἡλίου καὶ πυρὸς καὶ θέρους βλάπτεσθαι , τὰς ψυχροτέρας δηλονότι διὰ μὲν τούτων ὠφελήσεσθαι , διὰ δὲ τῶν ἐναντίων βλαβήσεσθαι δηλοῖ .
Lemmas: ἔνθερμος βιβρώσκω , ἔνδοθεν ψῦξις , ἔξωθεν πόνος , ἥλιος , πῦρ , ἐσθής , ἐν ὥρα θερινός , ὁ δέ ἐναντίος ὡς ἐναντίος . ὁ ἔνθερμος φύσις ψῦξις φημί καί ποτός ὕδωρ συμφέρω καί πρός οὗτος ἐλινύω , ὅς εἰμί ἀπέχω σφοδρός γυμνάσιον . πῶς οὖν νῦν κελεύω γυμνάζω , ὅς τις ἐξηγέομαι ; πῶς δέ ἐν ἥλιος καί πῦρ θερμαίνω ; λουτρόν μέν γάρ δείκνυμι ψύχω ὁ τοιοῦτος κρᾶσις , ἀπόλυσις μέν ὁ καπνώδης καί λιγνυώδης , ὁ ὁ θερμός κρᾶσις συμβαίνω γεννάω , ὑγρότης δέ ψύχω ὁ στερεός διαβρέχω . πῦρ δέ καί ἥλιος θερμαίνω καί οὗτος ὅμοιος ἐσθής τε καί ὥρα θερινός . λέγω δέ οὖν ἐν ὁ ἀφορισμός ὧδε · κατά μέν ὁ ὥρα ὁ ἔαρ καί ἄκρος ὁ θέρος ὁ παῖς καί ὁ οὗτος ἔχω ὁ ἡλικία ἀγαθός διάγω καί ὑγιαίνω μάλιστα . ὁ δέ θέρος καί ὁ φθινόπωρον μέχρι μέν τις ὁ γέρων , ὁ δέ λοιπός καί ὁ χειμών ὁ μέσος ὁ ἡλικία . εἴπερ οὖν ὁ θερμός ἡλικία ὁ χειμών , ὁ ψυχρός δέ ὁ θέρος ἀγαθός , οὐ ὠφέλεια ἐκ ἥλιος καί πῦρ καί ὥρα θερινός ὁ ἔνθερμος φύσις γίγνομαι νομίζω αὐτός , ἀλλά καί βλάβος . καί τοίνυν ὁ κατά ὁ ἀρχή ὁ ῥῆσις λέγω ὁ ἔνθερμος δέω ἔχω ἑαυτοῦ τίς προσυπακούω , ἤτοι κρᾶσις ἤ φύσις ἤ σῶμα ἤ ἄνθρωπος , ὁ διά ὁ ἀντίθεσις γιγνώσκω , σῶμα καί ἄνθρωπος λέγω μᾶλλον ἤ κρᾶσις καί φύσις . πάντως γάρ ἄν λέγω , ὁ δέ ἐναντίος ἐναντίος , ὁ ὁ θῆλυς γένος ἄρθρον , ὁ ὁ προτάσσω ὁ ὁ ἄρσην . γίγνομαι ἄν οὖν ὁ σύμπας λόγος τοιοῦτος · ὁ πολύθερμος σῶμα , διά μέν ὁ βρῶμα καί ὁ πόμα ὁ ἔνδοθεν ψῦξις οἰκεῖος , βλαβερός δέ ὁ ἔξωθεν θερμασία διά ἥλιος καί πῦρ εἰ ὥρα θερινός καί ἱμάτιον , ἐν ὅς ἅπας ὁ ξηρός θερμασία δηλόω . ὁ γάρ ὑγρός καί σύμμετρος , ὁποῖος ὁ βαλανεῖον , ψύχω δείκνυμι ὁ δύναμις . πρόδηλος δέ ὅτι ὁ συνήθης οὗτος βαλανεῖον λέγω ἐν ὁ τοιοῦτος ἀεί λόγος , ἔνθα μή προστίθημι ὕδωρ αὐτοφυής ἤ θαλάσσιος ἤ θειώδης ἤ στυπτηριώδης , ἐκεῖνος μέν γάρ ξηραίνω τε καί θερμαίνω , οὐ ψύχω , ὁ δέ ἐναντίος φύσις σῶμα ὁ ἐναντίος προσυπακούω πάλιν ἐνταῦθα δέω , ὁ μέν ὠφελέω ὁ ὠφελέω , ὁ δέ βλάπτω ὁ βλάπτω , ὁ μέν ὥστε αἱρέω , ὁ δέ ὥστε φεύγω . εἰ γάρ ὁ πολύθερμος φύσις ἔδεσμα τε καί πόμα κελεύω ψύχω , ὁ ψυχρός δηλονότι ὁ ἐναντίος ἀξιόω θερμαίνω . καί μέντοι καί εἰ ὁ θερμός φύσις λέγω ὑπό ἥλιος καί πῦρ καί θέρος βλάπτω , ὁ ψυχρός δηλονότι διά μέν οὗτος ὠφελέω , διά δέ ὁ ἐναντίος βλάπτω δηλόω .