galenus.in-hippocratis-librum-vi-epidemiarum-commentarii-vi 4.28
Ὀφθαλμοὶ ὡς ἂν ἰσχύωσιν , οὕτω καὶ γυῖον καὶ χροὴ ἐπὶ τὸ κάκιον ἢ βέλτιον ἐπιδίδωσιν . Εὔδηλον δὲ ὅτι προσυπακοῦσαι χρὴ τὸ ὡς ἂν ἰσχύος τε ἔχωσιν , ὅπερ ἔνιοι καὶ προσέγραψαν . ἡ γοῦν διάνοια τῆς ῥήσεως , ὡς ἐμοὶ δοκεῖ κάλλιστά τις ἐξηγήσασθαι , παραλιπὼν τὴν μοχθηρῶς εἰρημένην τοῖς πλείστοις , ἥδ’ ἂν μάλιστα γένοιτο · ἡγοῦμαι τὸν Ἱπποκράτην διδάσκειν ὅπως ἄν τις ἀπὸ τῶν ὀφθαλμῶν διαγινώσκῃ περὶ τῆς ἐν ὅλῳ τῷ σώματι διαθέσεως . ἐπεὶ δὲ μάλισθ’ οὗτοι τὴν βεβαιοτάτην ἐνδείκνυνται διάγνωσιν , ἐπὶ γοῦν τῶν λειποθυμησάντων ἢ ἄλλως ἐκλυθέντων τὴν δύναμιν οὔτε θεασάμενος χεῖρά τις ἢ σκέλος ἢ τοῦ προσώπου τἄλλα μόρια χωρὶς τῶν ὀφθαλμῶν ἐξευρεῖν τι δυνήσεται , περὶ τῆς κατὰ δύναμιν ἀῤῥωστίας τε καὶ ῥώμης , ὥσπερ εἰ τοὺς ὀφθαλμοὺς θεάσαιτο , προδήλως γὰρ ἐν αὐτοῖς εὐτονία τε καὶ ἀτονία φαίνεται , τινῶν μὲν οὖν ὀξυδερκότων ἀναπεπταμένων τῶν βλεφάρων , ἐνίων δὲ μηδὲ διοῖξαι τελέως αὐτὰ δυναμένων . καὶ ἡ χρόα δ’ αὑτῶν καὶ ὁ ὄγκος ἐνδείκνυταί τι περὶ τῆς δυνάμεως . ἀῤῥωστούσης μὲν γὰρ αὐτῆς οἱ ὀφθαλμοὶ κοῖλοί τε καὶ αὐχμηροὶ καὶ κακόχροοι φαίνονται . ῥωσθείσης δ’ εὐχροοῦσί τε καὶ εἰς ὄγκους αἴρονται καὶ στιλπνὴν ἔχουσιν ὑγρότητα . ταῦτα μὲν οὖν ἐναργῶς φαίνεται γινόμενα καὶ χωρὶς τοῦ τὴν αἰτίαν ἐπίστασθαι , δι’ ἣν γίνεται . δήλη δὲ καὶ ἡ αἰτία τοῖς ἐπισταμένοις ὁποία ἐστὶν ἡ φύσις τῶν ὀφθαλμῶν , ὅπερ ἐν ἄλλοις τε καὶ τοῖς ὀπτικοῖς λόγοις ἀπεδείξαμεν , ὡς αὐγοειδὲς πνεῦμα ψυχικὸν ἐξ ἐγκεφάλου πλεῖστον εἰς ὀφθαλμοὺς παραγίνεται . τοῦτ’ οὖν ὅταν ἄῤῥωστον ἢ ὀλίγον ᾖ , κατὰ τοὺς ὀφθαλμοὺς τὰ ἄρτι λελεγμένα συμπτώματα συμβαίνουσι καὶ ἡ χροιὴ δὲ , φησὶ , τουτέστι τὸ χρῶμα , μεταβάλλει πρὸς τὸ βέλτιον ἢ χεῖρον . εὔδηλον δὲ εἴτε περὶ τῶν ὀφθαλμῶν ἔτι ποιεῖται τὸν λόγον εἴτε περὶ τῆς καθ’ ὅλον τὸ σῶμα χροίης , ἑκάτερον γὰρ αὐτῶν ἀληθές ἐστι , τῶν μὲν ὀφθαλμῶν ὥσπερ ἰσχὺν καὶ ἀσθένειαν , οὕτω καὶ εὔχροιάν τε καὶ δύσχροιαν ὑπαλλαττομένων , ἀκολουθούσης δὲ τούτοις καὶ τῆς καθ’ ὅλον τὸ σῶμα διαθέσεως . ἐὰν μὲν γὰρ εὐχροῶσιν οἱ ὀφθαλμοὶ , τὸ γυῖον ὑγιεινῶς ἔχειν δηλοῦσι , τουτέστι τὸ σῶμα ὅλον . κακόχροιαν δέ τινα ἔχοντες καὶ εὐθὺς τὸ πᾶν βεβλάφθαι δηλοῦσι . θᾶττον δὲ τῶν ἄλλων μορίων ἐν ὀφθαλμοῖς ἡ μεταβολὴ φαίνεται τῶν χρωμάτων διὰ τὸ καθαρόν τε καὶ λαμπρὸν αὐτῶν , οὐ μόνον δὲ τοῦτο δύναται σημαίνειν ἡ λέξις , ἀλλὰ τὴν ἐν ὅλῳ τῷ σώματι μεταβολὴν τῆς χρόας ἕπεσθαι τοῖς κατὰ τὸν ὀφθαλμὸν σημείοις . ἀπὸ μὲν οὖν τῶν ὀφθαλμῶν οὕτως ἡ διάγνωσις ἐφ’ ὅλον τὸ σῶμα μετάγεσθαι δύναται , καθ’ ἑαυτὴν δὲ τὴν λέξιν ἐξηγεῖσθαι δυνατὸν ﻿ ἄνευ τῶν ὀφθαλμῶν , ἐὰν συνάπτῃ τις αὐτῇ τὴν ἐπιφερομένην . ἑξῆς οὖν ἀπ’ ἄλλης ἀρχῆς οὕτως αὕτὴν ἐξηγήσομαι .
Lemmas: ὀφθαλμός ὡς ἄν ἰσχύω , οὕτως καί γυῖον καί χρή ἐπί ὁ κακός ἤ ἀγαθός ἐπιδίδωμι . Εὔδηλος δέ ὅτι προσυπακούω χράω ὁ ὡς ἄν ἰσχύς τε ἔχω , ὅς ἔνιοι καί προσγράφω . ὁ γοῦν διάνοια ὁ ῥῆσις , ὡς ἐγώ δοκέω καλός τις ἐξηγέομαι , παραλείπω ὁ μοχθηρός λέγω ὁ πλεῖστος , ὅδε ἄν μάλιστα γίγνομαι · ἡγέομαι ὁ Ἱπποκράτης διδάσκω ὅπως ἄν τις ἀπό ὁ ὀφθαλμός διαγιγνώσκω περί ὁ ἐν ὅλος ὁ σῶμα διάθεσις . ἐπεί δέ μάλα οὗτος ὁ βέβαιος ἐνδείκνυμι διάγνωσις , ἐπί γοῦν ὁ λέμιποθυμησημι ἤ ἄλλως ἐκλύω ὁ δύναμις οὔτε θεάομαι χείρ τις ἤ σκέλος ἤ ὁ πρόσωπον ἄλλος μόριον Χωρὶς ὁ ὀφθαλμός ἐξευρίσκω τίς δύναμαι , περί ὁ κατά δύναμις ἀρρωστία τε καί ῥώμη , ὥσπερ εἰ ὁ ὀφθαλμός θεάομαι , πρόδηλος γάρ ἐν αὐτός εὐτονία τε καί ἀτονία φαίνω , τις μέν οὖν εἰμιξυδερκότω ἀναπετάννυμι ὁ βλέφαρον , ἔνιοι δέ μηδέ διοίγνυμι τέλειος αὐτός δύναμαι . καί ὁ χρώς δέ αὐτός καί ὁ ὄγκος ἐνδείκνυμι τίς περί ὁ δύναμις . αρρώστιμι μέν γάρ αὐτηες͂ς ὁ ὀφθαλμός κοῖλος τε καί αὐχμηρός καί κακόχροος φαίνω . ῥώννυμι δέ εὐχροέω τε καί εἰς ὄγκος ἀείρω καί στιλπνός ἔχω ὑγρότης . οὗτος μέν οὖν ἐναργής φαίνω γίγνομαι καί Χωρὶς ὁ ὁ αἰτία ἐπίσταμαι , διά ὅς γίγνομαι . δῆλος δέ καί ὁ αἰτία ὁ ἐφίστημι ὁποῖος εἰμί ὁ φύσις ὁ ὀφθαλμός , ὅς ἐν ἄλλος τε καί ὁ ὀπτικός λόγος ἀποδείκνυμι , ὡς αὐγοειδής πνεῦμα ψυχικός ἐκ ἐγκέφαλος πλεῖστος εἰς ὀφθαλμός παραγίγνομαι . οὗτος οὖν ὅταν ἄρρωστος ἤ ὀλίγος εἰμί , κατά ὁ ὀφθαλμός ὁ ἄρτι λέγω σύμπτωμα συμβαίνω καί ὁ χροιά δέ , φημί , τουτέστι ὁ χρῶμα , μεταβάλλω πρός ὁ ἀγαθός ἤ χείρων . εὔδηλος δέ εἴτε περί ὁ ὀφθαλμός ἔτι ποιέω ὁ λόγος εἴτε περί ὁ κατά ὅλος ὁ σῶμα χράω , ἑκάτερος γάρ αὐτός ἀληθής εἰμί , ὁ μέν ὀφθαλμός ὥσπερ ἰσχύς καί ἀσθένεια , οὕτως καί εὔχροια τε καί δύσχροια ὑπαλλάσσω , ἀκολουθέω δέ οὗτος καί ὁ κατά ὅλος ὁ σῶμα διάθεσις . ἐάν μέν γάρ εὐχροέω ὁ ὀφθαλμός , ὁ γυῖον ὑγιεινός ἔχω δηλόω , τουτέστι ὁ σῶμα ὅλος . κακόχροια δέ τις ἔχω καί εὐθύς ὁ πᾶς βλάπτω δηλόω . ταχύς δέ ὁ ἄλλος μόριον ἐν ὀφθαλμός ὁ μεταβολή φαίνω ὁ χρῶμα διά ὁ καθαρός τε καί λαμπρός αὐτός , οὐ μόνος δέ οὗτος δύναμαι σημαίνω ὁ λέξις , ἀλλά ὁ ἐν ὅλος ὁ σῶμα μεταβολή ὁ χροιά ἕπομαι ὁ κατά ὁ ὀφθαλμός σημεῖον . ἀπό μέν οὖν ὁ ὀφθαλμός οὕτως ὁ διάγνωσις ἐπί ὅλος ὁ σῶμα μετάγω δύναμαι , κατά ἑαυτοῦ δέ ὁ λέξις ἐξηγέομαι δυνατός ﻿ ἄνευ ὁ ὀφθαλμός , ἐάν συνάπτω τις αὐτός ὁ ἐπιφέρω . ἑξῆς οὖν ἀπό ἄλλος ἀρχή οὕτως αὐτός ἐξηγέομαι .