galenus.in-hippocratis-librum-vi-epidemiarum-commentarii-vi 5.2
Ἀνευρίσκει ἡ φύσις ἑαυτῇ τὰς ἐφόδους οὐκ ἐκ διανοίης . τὰ μὲν οἷον τὸ σκαρδαμύσσειν , τὰ δὲ καὶ ἡ γλῶσσα ὑπουργέει καὶ ὅσα ἄλλα τοιαῦτα . ἀπαίδευτος ἡ φύσις ἐοῦσα καὶ οὐ μαθοῦσα τὰ δέοντα ποιέει . Ἐφόδους ὠνόμασε φύσεως ὡς εἰ καὶ ὁδοὺς ἢ ὁρμὰς ἐπὶ τὰς ἐνεργείας εἶπεν , οὐχ ὡς ἡμεῖς διανοούμενοί τε καὶ προαιρούμενοι πράττομεν οὕτως γινομένας . τὸ γοῦν σκαρδαμύσσειν , ὀνομάζεται δ’ οὕτως τὸ κλείσαντα τὰ βλέφαρα διὰ ταχέων αὖθις ἀνοῖξαι , παραχρῆμα τοῖς γεννηθεῖσιν εὐθέως ὑπάρχει ζώοις ἀδιδάκτως . δῆλον δ’ ὅτι τὸ ἔργον τοῦτο μεγίστην ὠφέλειαν παρέχει τοῖς ὀφθαλμοῖς . ἔκαμνέ τε γὰρ ἀνεῳγμένα τὰ βλέφαρα παντὶ τῷ χρόνῳ τῆς ἐγρηγόρσεως , ἐνέπιπτέ τ’ ἂν ἔξωθεν αὐτοῖς πολλὰ λυμαινόμενα τοῖς χιτῶσιν αὐτῶν . τούτου δ’ ἔτι θαυμασιώτερόν ἐστιν ἔργον τῆς φύσεως , ὃ παρορῶσιν οὐχ οἱ πολλοὶ μόνον , ἀλλὰ καὶ τῶν ἰατρῶν οἱ πλείονες καίτοι καθ’ ἑκάστην ἡμέραν γινόμενον . ἐὰν γοῦν παιδίῳ διετεῖ δείξας ἄρτον ὀνομάσῃς αὐτὸν τοῦτο τοὔνομα τὸν ἄρτον ἅμα τῷ δεῖξαι καὶ ποιήσῃς οὕτω δίς που καὶ τρὶς , ὅτι τε τοῦ δεικνυμένου σώματος ἡ ἄρτος φωνὴ σημεῖόν ἐστιν ἐνόησε τὸ παιδίον αὐτό τε μιμησάμενον αὐτὴν φθέγγεται μὴ διδαχθὲν ὅπως χρὴ κινῆσαι τὴν γλῶτταν . ἀνάλογον δὲ τούτῳ καὶ κατὰ τὰς ἄλλας κινήσεις , ἃς ὀνομάζουσι προαιρετικὰς , ὑπὸ πάντων γίνεται τῶν ζώων . ἐὰν γοῦν ἐθελήσῃ κάμψαι τι τῶν κώλων , αὐτίκα τοῦτο ποιεῖ , καίτοι μὴ γινώσκον ἐκεῖνον τὸν μῦν ὑφ’ οὗ κάμπτεται . κατὰ τὸν αὐτὸν λόγον ἐκτεῖναι βουληθὲν ἐκτείνει δι’ ἑτέρου μυὸς , ἀλλ’ οὔθ’ ὅστις ὁ μῦς οὗτός ἐστιν οὔτε κατὰ τίνα τρόπον ἐνεργεῖν δύναται δῆλόν ἐστι τῷ κινουμένῳ ζώῳ . πῶς γὰρ οἷόν τε γινώσκειν αὐτὰ , ἃ μηδὲ τοῖς πολλοῖς τῶν ἰατρῶν ἐστι πρόδηλα ; καίτοι τί λέγω πολλοῖς ; ἐνίους γὰρ τῶν μυῶν οὐδὲ τῶν ἀνατομικωτάτων τις ἔγνω πρὸ ἡμῶν , ὥσπερ καὶ τὸν κάμπτοντα τὴν ἰγνύην , ἐγκατακεκρυμμένον τῇ διαρθρώσει , ἀλλ’ ὅμως ἅπαντες ἄνθρωποι κάμπτουσι τὴν κατὰ γόνυ διάρθρωσιν ἅμα τῷ βουληθῆναι . καὶ μὴν οὐ μόνον τοῖς ἀνθρώποις ὑπάρχει τὸ τοιοῦτον τῆς ἐνεργείας εἶδος , ἀλλὰ καὶ τοῖς ἄλλοις ζώοις ἅπασιν . οὕτως ἄρα τῆς φύσεως ἡ δύναμις ἰσχυροτέρα ἐστὶ πρὸς τὸ πράττειν ἁπάσης τέχνης βέλτιον , ἃ συμφέρει τοῖς ζώοις . καὶ τοίνυν Ἱπποκράτης τῆς μὲν τῶν βλεφάρων κινήσεως , ἧς κινοῦμεν αὐτὰ καὶ πρὸς ἄλλην τινὰ πρᾶξιν ἔχομεν τὸν νοῦν , ἐμνημόνευσεν ἐν τῷ φάναι , οἷον τὸ σκαρδαμύσσειν · τῆς δὲ κατὰ γλῶτταν ἐν τῷ φθέγγεσθαι διὰ τοῦ φάναι καὶ ἡ γλῶσσα δὲ ὑπουργέει . προελομένων γὰρ ἡμῶν ἡντιναοῦν φθέγξασθαι φωνὴν , ἡ γλῶσσα πρὸς τὴν διάρθρωσιν αὐτῆς ἑτοίμως ὑπηρετεῖ . τὰ γοῦν παιδία τὰ νῦν πρῶτον ἀκούσαντα τῶν δυσκρίτων φωνῶν οἷον τῆς στρὰξ καὶ σφὶγξ , εὐθέως αὐτὰς φθέγγονται μιμούμενα , μήθ’ οὕστινας μῦς τῆς γλώσσης δεῖ κινῆσαι γινώσκοντα μήθ’ ὅπως αὐτὴν ἀνατείνειν ἢ κλᾷν ἢ περιάγειν ἢ στηρίζειν ἄνω πρὸς τὴν ὑπερώαν ἢ τοὺς προσθίους ὀδόντας ἤ τι μέρος ἄλλο τοῦ στόματος . ὅταν δ’ εἴπῃ , καὶ ὅσα ἄλλα , τῶν προαιρετικῶν ἀναμιμνήσκει σε κινήσεων , ἐφ’ ὧν , ὡς ἔφην , τὰ ζῶα πάντα μὴ ὅτι τὰς κινήσεις τῶν μυῶν , ἀλλὰ μηδ’ αὐτοὺς γινώσκοντα τοὺς μῦς , ὅμως ἅμα τῷ προελέσθαι κάμψαι τὸ μόριον ἢ ἐκτεῖναι , παραχρῆμα τοῦτο ποιεῖ , καθάπερ γε κἂν εἰς τὸ πλάγιον ἀπάγειν ἐθελήσῃ καὶ περιτρέψαι καὶ ἐλελίξαι , κἂν ὁπωσοῦν ἑτέρως κινῆσαι . διὸ καὶ τούτοις αὐτοῖς ἐπεφώνησεν , ἀπαίδευτος ἡ φύσις οὖσα οὐ μαθοῦσα τὰ δέοντα ποιεῖ . καλοῦνται μὲν οὖν οἱ μαθόντες ὁτιοῦν μάθημα πεπαιδεῦσθαι κατ’ ἐκεῖνο , τῇ φύσει δ’ ὑπάρχει πεπαιδευμένα τὰ μέγιστα ﻿ εἶναι χωρὶς τοῦ μαθεῖν , ὥσπερ ὁ Θουκυδίδης ἐπὶ τοῦ Θεμιστοκλέους εἶπεν . οἰκείᾳ γὰρ συνέσει καὶ οὔτε προμαθὼν εἰς αὐτοὺς οὐδὲν οὔτε ἐπιμαθὼν , τῶν δὲ παραχρῆμα , δι’ ἐλαχίστης βουλῆς κάλλιστος γνώμων καὶ τῶν μελλόντων ἐπὶ πλεῖστον τοῦ γενησομένου ἄριστος εἰκαστής .
Lemmas: ἀνευρίσκω ὁ φύσις ἑαυτοῦ ὁ ἔφοδος οὐ ἐκ διάνοια . ὁ μέν οἷος ὁ σκαρδαμύσσω , ὁ δέ καί ὁ γλῶσσα ὑπουργέω καί ὅσος ἄλλος τοιοῦτος . ἀπαίδευτος ὁ φύσις εἰμί καί οὐ μανθάνω ὁ δέω ποιέω . Ἔφοδος ὀνομάζω φύσις ὡς εἰ καί ὀδούς ἤ ὁρμή ἐπί ὁ ἐνέργεια λέγω , οὐ ὡς ἐγώ διανοέω τε καί προαιρέω πράσσω οὕτως γίγνομαι . ὁ γοῦν σκαρδαμύσσω , ὀνομάζω δέ οὕτως ὁ κλῄζω ὁ βλέφαρον διά ταχύς αὖθις ἀνοίγνυμι , παραχρῆμα ὁ γεννάω εὐθύς ὑπάρχω ζῷον ἀδίδακτος . δῆλος δέ ὅτι ὁ ἔργον οὗτος μέγας ὠφέλεια παρέχω ὁ ὀφθαλμός . κάμνω τε γάρ ἀνοίγνυμι ὁ βλέφαρον πᾶς ὁ χρόνος ὁ ἐγρήγορσις , ἐμπίπτω τε ἄν ἔξωθεν αὐτός πολύς λυμαίνομαι ὁ χιτών αὐτός . οὗτος δέ ἔτι θαυμάσιος εἰμί ἔργον ὁ φύσις , ὁ παροράω οὐ ὁ πολύς μόνος , ἀλλά καί ὁ ἰατρός ὁ πολύς καίτοι κατά ἕκαστος ἡμέρα γίγνομαι . ἐάν γοῦν παιδίον διετής δείκνυμι ἄρτος ὀνομάζω αὐτός οὗτος ὄνομα ὁ ἄρτος ἅμα ὁ δείκνυμι καί ποιέω οὕτως δίς ποῦ καί τρίς , ὅτι τε ὁ δείκνυμι σῶμα ὁ ἄρτος φωνή σημεῖον εἰμί νοέω ὁ παιδίον αὐτός τε μιμέομαι αὐτός φθέγγομαι μή διδάσκω ὅπως χράω κινέω ὁ γλῶττα . ἀνάλογος δέ οὗτος καί κατά ὁ ἄλλος κίνησις , ὅς ὀνομάζω προαιρετικός , ὑπό πᾶς γίγνομαι ὁ ζῷον . ἐάν γοῦν ἐθέλω κάμπτω τίς ὁ κῶλον , αὐτίκα οὗτος ποιέω , καίτοι μή γινώσκω ἐκεῖνος ὁ μῦς ὑπό ὅς κάμπτω . κατά ὁ αὐτός λόγος ἐκτείνω βούλομαι ἐκτείνω διά ἕτερος μῦς , ἀλλά οὔτε ὅστις ὁ μῦς οὗτος εἰμί οὔτε κατά τίς τρόπος ἐνεργέω δύναμαι δῆλος εἰμί ὁ κινέω ζῷον . πῶς γάρ οἷος τε γινώσκω αὐτός , ὅς μηδέ ὁ πολύς ὁ ἰατρός εἰμί πρόδηλος ; καίτοι τίς λέγω πολύς ; ἔνιοι γάρ ὁ μῦς οὐδέ ὁ ἀνατομικός τις γινώσκω πρό ἐγώ , ὥσπερ καί ὁ κάμπτω ὁ ἰγνύα , ἐγκατακρύπτω ὁ διάρθρωσις , ἀλλά ὅμως ἅπας ἄνθρωπος κάμπτω ὁ κατά γόνυ διάρθρωσις ἅμα ὁ βούλομαι . καί μήν οὐ μόνος ὁ ἄνθρωπος ὑπάρχω ὁ τοιοῦτος ὁ ἐνέργεια εἶδος , ἀλλά καί ὁ ἄλλος ζῷον ἅπας . οὕτως ἄρα ὁ φύσις ὁ δύναμις ἰσχυρός εἰμί πρός ὁ πράσσω ἅπας τέχνη ἀγαθός , ὅς συμφέρω ὁ ζῷον . καί τοίνυν Ἱπποκράτης ὁ μέν ὁ βλέφαρον κίνησις , ὅς κινέω αὐτός καί πρός ἄλλος τις πρᾶξις ἔχω ὁ νόος , μνημονεύω ἐν ὁ φημί , οἷος ὁ σκαρδαμύσσω · ὁ δέ κατά γλῶττα ἐν ὁ φθέγγομαι διά ὁ φημί καί ὁ γλῶσσα δέ ὑπουργέω . προαιρέω γάρ ἐγώ ὁστισοῦν φθέγγομαι φωνή , ὁ γλῶσσα πρός ὁ διάρθρωσις αὐτηες͂ς ἑτοῖμος ὑπηρετέω . ὁ γοῦν παιδίον ὁ νῦν πρῶτος ἀκούω ὁ δύσκριτος φωνή οἷος ὁ στράξ καί σφίγξ , εὐθύς αὐτός φθέγγομαι μιμέομαι , μήτε ὅστις μῦς ὁ γλῶσσα δέω κινέω γιγνώσκω μήτε ὅπως αὐτός ἀνατείνω ἤ κλάω ἤ περιάγω ἤ στηρίζω ἄνω πρός ὁ ὑπερώα ἤ ὁ πρόσθιος ὀδούς ἤ τίς μέρος ἄλλος ὁ στόμα . ὅταν δέ λέγω , καί ὅσος ἄλλος , ὁ προαιρετικός ἀναμιμνήσκω σύ κίνησις , ἐπί ὅς , ὡς φημί , ὁ ζῷον πᾶς μή ὅτι ὁ κίνησις ὁ μῦς , ἀλλά μηδέ αὐτός γιγνώσκω ὁ μῦς , ὅμως ἅμα ὁ προαιρέω κάμπτω ὁ μόριον ἤ ἐκτείνω , παραχρῆμα οὗτος ποιέω , καθά γε κἀν εἰς ὁ πλάγιος ἀπάγω ἐθέλω καί περιτρέπω καί ἐλελίζω , κἀν ὁπωσοῦν ἑτέρως κινέω . διό καί οὗτος αὐτός ἐπιφωνέω , ἀπαίδευτος ὁ φύσις εἰμί οὐ μανθάνω ὁ δέω ποιέω . καλέω μέν οὖν ὁ μανθάνω ὁστισοῦν μάθημα παιδεύω κατά ἐκεῖνος , ὁ φύσις δέ ὑπάρχω παιδεύω ὁ μέγας ﻿ ἔρχομαι Χωρὶς ὁ μανθάνω , ὥσπερ ὁ Θουκυδίδης ἐπί ὁ Θεμιστοκλῆς λέγω . οἰκεῖος γάρ σύνεσις καί οὔτε προμανθάνω εἰς αὐτός οὐδείς οὔτε ἐπιμανθάνω , ὁ δέ παραχρῆμα , διά μικρός βουλή καλός γνώμων καί ὁ μέλλω ἐπί πλεῖστος ὁ γίγνομαι ἀγαθός εἰκαστής .