galenus.in-hippocratis-librum-vi-epidemiarum-commentarii-vi 2.26
Ὅσοι τριταιοφυεῖς , τούτοισιν ἡ νὺξ δύσφορος ἡ πρὸ τοῦ παροξυσμοῦ . Τίνας ποτὲ λέγει τριταιοφυεῖς , ἐξήγηται , διότι καὶ περὶ τῶν ἡμιτριταίων τε καὶ τῶν παρεκτεταμένων τριταίων . ἓν γὰρ μόνον ὡμολόγηται τοῖς νεωτέροις ἰατροῖς ἐν τῇ τῶν εἰρημένων ὀνομάτων ἐξηγήσει , τὸ κατὰ τῶν ἀκριβῶν τριταίων ὡς ἐντὸς τῶν δώδεκα ὡρῶν αὐτὸν περιγράφεσθαι , τὰς δὲ ὑπολοίπους ὥρας ἀπυρέτους εἶναι . τῆς γὰρ τῶν μεθοδικῶν ἀλλοκότου χρήσεως τοῦ τῶν ἡμιτριταίων ὀνόματος οὐδὲ μεμνῆσθαι καλόν . εἴπερ δὲ ὁ ἀκριβὴς τριταῖος ἐλάττονα τῶν δώδεκα ὡρῶν ἔχει τὸν παροξυσμὸν , ὁ πέντε καὶ δέκα ὥρας παροξυνόμενος ἅπαντα τὸν ὑπόλοιπον ἔχων χρόνον ἀπύρετον , ὀνομασθήσεται τριταῖος ἁπλῶς ἄνευ προσθήκης . εἰ δὲ βούλοιτό τις ἀκριβολογεῖσθαι , τριταῖος οὐκ ἀκριβής . καὶ εἴπερ αὐτὸς ὁ Ἱπποκράτης εἶπεν , πυρετοὶ ὁκόσοι μὴ διαλείποντες διὰ τρίτης ἰσχυρότεροι γίνονται , πάντες κακοί . ὅτῳ δ’ ἂν τρόπῳ διαλείπωσι , σημαίνει ὅτι ἀκίνδυνον . ἅπαντες οἱ διὰ τρίτης μὲν παροξυνόμενοι , παυόμενοι δὲ εἰς ἀπυρεξίαν , ἀκίνδυνοι γενήσονται . ἀλλ’ εἴπερ ἀκινδύνους τούτους εἶναι φήσομεν ἑπόμενοι τῇ γνώμῃ τοῦ Ἱπποκράτους , οὐκ ἀκίνδυνον δὲ τὸ ἡμιτριταῖον αὐτὸς οἶδεν , οὐκ ἔσται τῶν διαλειπόντων ὁ πυρετὸς οὗτος . ἀλλ’ οἱ μὲν οὐκ ἔλαττον τῶν εἰκοσιτεσσάρων ὡρῶν ἔχοντες τὸ τοῦ διαλείμματος , ἅπαντες ἁπλῶς τριταῖοι λεχθήσονται . οἷς δὲ τὸ μὲν διάλειμμα τοῦ χρόνου τούτου βραχύτερον , οἱ δὲ παροξυσμοὶ μακρότεροι , οὗτοι παρεκτεταμένοι τριταῖοι . προσήκουσι δὲ τοὐπίπαν εἰς τὰ τρία διαστήματα , τεττάρων τῶν πάντων ὄντων κατὰ τὴν διὰ τρίτης ἡμέρας περίοδον . δύο μὲν γὰρ ἡμέραι , δύο δὲ νύκτες ἐν τῷ μεταξὺ τῶν δύο παροξυσμῶν γίνονται πᾶσι τοῖς διὰ τρίτης παροξυνομένοις . σπανίως δ’ εὕροις τὸν ὑπὲρ τὰ τρία διαστήματα παροξυνόμενον εἰς ἀπυρεξίαν ἀφικνούμενον , ὃν οἱ περὶ τὸν Ἀγαθῖνον εἰώθασι μέγαν ἡμιτριταῖον ὀνομάζειν . ὥσπερ γε μέσον μὲν , ᾧ χρόνος ἶσος γίνεται παροξυσμοῦ τε καὶ διαλείμματος , ᾧ μείων ὁ τοῦ παροξυσμοῦ χρόνος . ᾧ δ’ ἐντὸς τῶν εἰκοσιτεσσάρων ὡρῶν ὁ χρόνος περιγράφεται τοῦ παροξυσμοῦ , μικρὸν ἡμιτριταῖον ὀνομάζουσι τοῦτον , ὥστε οὔτε τριταῖον οὔτε παρεκτεταμένον ὀνομάζει ποτὲ τριταῖον . εἰ γὰρ ὁ μὲν ἀκριβὴς τριταῖος οὐχ ὑπερβάλλει τὰς δώδεκα ὥρας . ὁ δ’ ὑπὲρ ταύτας εὐθύς ἐστι μικρὸς τριταῖος , οὐδεὶς ἔσται τριταῖος ἁπλῶς , ἔτι δὲ μᾶλλον οὐδ’ ἐκτεταμένος τριταῖος · οὐχ ὑπαρχόντων δὲ τούτων , οὐδ’ ἀκριβῆ τριταῖον ὀνομάζειν ἀναγκαῖον ἔσται . μηδενὸς γὰρ ἀκριβοῦς ὄντος , ἡ προσθήκη ματαία . πῶς οὖν ὁ Ἱπποκράτης ἀκριβῆ τριταῖον εἴωθε καλεῖν , ἐνὸν ἁπλῶς ὀνομάζειν τριταῖον , εἴπερ οὗτος μόνος ἐστὶ τριταῖος ὁ τῶν δώδεκα ὡρῶν ὀλιγοχρονιώτερον ἔχων τὸν παροξυσμόν . εὔδηλον οὖν ὅτι τοῦτον μὲν ἀκριβῆ καλεῖ καὶ μᾶλλόν ἐστι τὸν καὶ τὰ ἄλλα ἔχοντα γνωρίσματα τὰ γεγραμμένα πρὸς ἡμῶν ἐν τοῖς περὶ κρίσεων ὑπομνήμασιν . ἁπλῶς δὲ τριταῖον τὸν ὑπὲρ τὰς δώδεκα ὥρας ἐκτεταμένον ἔχοντα τὸν παροξυσμόν . ἐὰν δὲ τὰς εἴκοσι τέσσαρας ὑπερβάλλῃ , τριταῖον μακρὸν ἢ ἐκτεταμένον ὀνομάσομεν τοῦτον . ὅστις δ’ ἂν ὑπὲρ τὰ τρία διαστήματα τὸν παροξυσμὸν ἐκτείνῃ , τοῦτον ὀλιγάκις ἂν εὕροις εἰς τὴν καλουμένην εἰλικρίνειαν ἀφικνούμενον . οὐ μὴν οὐδ’ ἡμιτριταῖον ἤδη καλέσομεν αὐτὸν , ἐὰν μήτε τὰς ἐπαναλήψεις ποιῆται φρικώδεις , μήτε ἐν τῇ ἑτέρᾳ τῶν ἡμερῶν ἕτερον ἔχῃ παροξυσμὸν ἐπαναλήψεως χωρίς . τοῦτον μὲν οὖν ἡμιτριταῖον ὀνομάσομεν . ἐὰν δέ τις διὰ τρίτης παροξύνηται πυρετὸς , οὐδὲ βραχὺ διάλειμμα ποιούμενος ὡς δοκεῖν ἐν αὐτῷ πλησίον εἶναι τὸν κάμνοντα τῆς εἰλικρινοῦς ἀπυρεξίας , τοῦτον ὀξὺν ὀνομάσομεν πυρετὸν , αὐτὸ τοῦθ’ ὅπερ ὑπάρχει περὶ αὐτοῦ λέγοντες , ὡς διὰ τρίτης παροξύνει . μόνος οὖν ἔτι τῶν διὰ τρίτης παροξυνομένων ὀνομασθήσεται τριταιοφυὴς , ὁ πλησίον ἀπυρεξίας ἀφικνούμενος . εἰ δέ τις καὶ τοὺς ἄλλους ἅπαντας ὀξεῖς πυρετοὺς , ὅσοι διὰ τρίτης παροξύνουσι , τριταιοφυεῖς ὀνομάζειν θέλει , δόξει τάχα καὶ αὐτὸς οὐκ ἀλόγως ἐπὶ ταύτην ἀφῖχθαι τὴν δόξαν . οὐ μὴν τῶν γε εἰς ἀπυρεξίαν ληγόντων τινὰ πυρετῶν ὑφ’ Ἱπποκράτους ἡμιτριταῖον ὀνομάζεσθαι συγχωρήσομεν . ἀκίνδυνοι μὲν γὰρ οὗτοι , κινδυνώδης δὲ ἡμιτριταῖος . ἐν τῷ μεταξὺ δ’ αὐτῶν εἰσὶν αὐτοὶ παραφυεῖς , οὕς φησι δύσφορον ἔχειν τὴν πρὸ τοῦ παροξυσμοῦ νύκτα . πάντως μὲν γὰρ ἐκείνοις ὑπάρχει τοῦτο , τοῖς δ’ ἐκτεταμένοις τριταίοις οὐ πᾶσιν . ὅπως δὲ μὴ πράγματ’ ἔχοιμι , πολλάκις ὑπὲρ τοῦ κατὰ τὸν ἡμιτριταῖον σημαινομένου καὶ γράφων καὶ τοῖς πυνθανομένοις ἀποκρινόμενος , ἓν ἰδίᾳ περὶ τούτου ἔγραψα βιβλίον · ἐν μέντοι τοῖς ἀφορισμοῖς χωρὶς τῶν τριταιοφυῶν μνημονεῦσαί φησιν ἁπλῶς ὁ Ἱπποκράτης . ὅσοις δὲ κρίσις γίνεται , τουτέοισιν ἡ νὺξ δύσφορος ἡ πρὸ τοῦ παροξυσμοῦ . ἡ δὲ ἐπιοῦσα εὐφορωτέρη ὡς ἐπὶ τὸ πολύ . κρίσιν δ’ οἱ μὲν ἤκουσαν , ὑφ’ ἧς ὀξύῤῥοπος γίνεται μεταβολή τις ἀξιόλογος , οἱ δ’ ἁπλῶς τὸν παροξυσμόν . εἰώθει δὲ ὄντως ἡ νὺξ δύσφορος ἡ πρὸ τοῦ παροξυσμοῦ γίνεσθαι σχεδὸν ἅπασι τοῖς διὰ τρίτης παροξυνομένης πυρετοῖς , ἄνευ τῶν ἀκριβῶν τριταίων . εἰ δέ ποτε κᾀπὶ τούτων γένηται , κρίσιν ἕπεσθαι σημαίνει κατὰ τὴν ἐπιοῦσαν ἡμέραν καὶ μάλιστ’ εἰ καὶ τὰ ἄλλα σημεῖα τοῦ γενήσεσθαι τὴν κρίσιν ὁμολογεῖ .
Lemmas: ὅσος τριταιοφυής , οὗτος ὁ νύξ δύσφορος ὁ πρό ὁ παροξυσμός . Τίνας ποτέ λέγω τριταιοφυής , ἐξηγέομαι , διότι καί περί ὁ ἡμιτριταῖος τε καί ὁ παρεκτείνω τριταῖος . εἷς γάρ μόνος ὁμολογέω ὁ νέος ἰατρός ἐν ὁ ὁ λέγω ὄνομα ἐξήγησις , ὁ κατά ὁ ἀκριβής τριταῖος ὡς ἐντός ὁ δώδεκα ὥρα αὐτός περιγράφω , ὁ δέ ὑπόλοιπος ὥρα ἀπύρετος ἔρχομαι . ὁ γάρ ὁ μεθοδικός ἀλλόκοτος χρῆσις ὁ ὁ ἡμιτριταῖος ὄνομα οὐδέ μιμνήσκω καλός . εἴπερ δέ ὁ ἀκριβής τριταῖος μικρός ὁ δώδεκα ὥρα ἔχω ὁ παροξυσμός , ὁ πέντε καί δέκα ὥρα παροξύνω ἅπας ὁ ὑπόλοιπος ἔχω χρόνος ἀπύρετος , ὀνομάζω τριταῖος ἁπλῶς ἄνευ προσθήκη . εἰ δέ βούλομαι τις ἀκριβολογέομαι , τριταῖος οὐ ἀκριβής . καί εἴπερ αὐτός ὁ Ἱπποκράτης λέγω , πυρετός ὁπόσος μή διαλείπω διά τρίτος ἰσχυρός γίγνομαι , πᾶς κακός . ὅστις δέ ἄν τρόπος διαλείπω , σημαίνω ὅτι ἀκίνδυνος . ἅπας ὁ διά τρίτος μέν παροξύνω , παύω δέ εἰς ἀπυρεξία , ἀκίνδυνος γίγνομαι . ἀλλά εἴπερ ἀκίνδυνος οὗτος ἔρχομαι φημί ἕπομαι ὁ γνώμη ὁ Ἱπποκράτης , οὐ ἀκίνδυνος δέ ὁ ἡμιτριταῖος αὐτός οἶδα , οὐ εἰμί ὁ διαλείπω ὁ πυρετός οὗτος . ἀλλά ὁ μέν οὐ μικρός ὁ εἰκοσιτέσσαρες ὥρα ἔχω ὁ ὁ διάλειμμα , ἅπας ἁπλῶς τριταῖος λέγω . ὅς δέ ὁ μέν διάλειμμα ὁ χρόνος οὗτος βραχύς , ὁ δέ παροξυσμός μακρός , οὗτος παρεκτείνω τριταῖος . προσήκω δέ ἐπίπαν εἰς ὁ τρεῖς διάστημα , τέσσαρες ὁ πᾶς εἰμί κατά ὁ διά τρίτος ἡμέρα περίοδος . δύο μέν γάρ ἡμέρα , δύο δέ νύξ ἐν ὁ μεταξύ ὁ δύο παροξυσμός γίγνομαι πᾶς ὁ διά τρίτος παροξύνω . σπανίως δέ εὑρίσκω ὁ ὑπέρ ὁ τρεῖς διάστημα παροξύνω εἰς ἀπυρεξία ἀφικνέομαι , ὅς ὁ περί ὁ Ἀγαθῖνος εἴωθα μέγας ἡμιτριταῖος ὀνομάζω . ὥσπερ γε μέσος μέν , ὅς χρόνος ἴσος γίγνομαι παροξυσμός τε καί διάλειμμα , ὅς μικρός ὁ ὁ παροξυσμός χρόνος . ὅς δέ ἐντός ὁ εἰκοσιτέσσαρες ὥρα ὁ χρόνος περιγράφω ὁ παροξυσμός , μικρός ἡμιτριταῖος ὀνομάζω οὗτος , ὥστε οὔτε τριταῖος οὔτε παρεκτείνω ὀνομάζω ποτέ τριταῖος . εἰ γάρ ὁ μέν ἀκριβής τριταῖος οὐ ὑπερβάλλω ὁ δώδεκα ὥρα . ὁ δέ ὑπέρ αὐτός εὐθύς εἰμί μικρός τριταῖος , οὐδείς εἰμί τριταῖος ἁπλῶς , ἔτι δέ μᾶλλον οὐδέ ἐκτείνω τριταῖος · οὐ ὑπάρχω δέ οὗτος , οὐδέ ἀκριβής τριταῖος ὀνομάζω ἀναγκαῖος εἰμί . μηδείς γάρ ἀκριβής εἰμί , ὁ προσθήκη μάταιος . πῶς οὖν ὁ Ἱπποκράτης ἀκριβής τριταῖος εἴωθα καλέω , ἔνειμι ἁπλῶς ὀνομάζω τριταῖος , εἴπερ οὗτος μόνος εἰμί τριταῖος ὁ ὁ δώδεκα ὥρα ὀλιγοχρόνιος ἔχω ὁ παροξυσμός . εὔδηλος οὖν ὅτι οὗτος μέν ἀκριβής καλέω καί μάλα εἰμί ὁ καί ὁ ἄλλος ἔχω γνώρισμα ὁ γράφω πρός ἐγώ ἐν ὁ περί κρίσις ὑπόμνημα . ἁπλῶς δέ τριταῖος ὁ ὑπέρ ὁ δώδεκα ὥρα ἐκτείνω ἔχω ὁ παροξυσμός . ἐάν δέ ὁ εἴκοσι τέσσαρες ὑπερβάλλω , τριταῖος μακρός ἤ ἐκτείνω ὀνομάζω οὗτος . ὅστις δέ ἄν ὑπέρ ὁ τρεῖς διάστημα ὁ παροξυσμός ἐκτείνω , οὗτος ὀλιγάκις ἄν εὑρίσκω εἰς ὁ καλέω εἰλικρίνεια ἀφικνέομαι . οὐ μήν οὐδέ ἡμιτριταῖος ἤδη καλέω αὐτός , ἐάν μήτε ὁ ἐπανάληψις ποιέω φρικώδης , μήτε ἐν ὁ ἕτερος ὁ ἡμέρα ἕτερος ἔχω παροξυσμός ἐπανάληψις χωρίς . οὗτος μέν οὖν ἡμιτριταῖος ὀνομάζω . ἐάν δέ τις διά τρίτος παροξύνω πυρετός , οὐδέ βραχύς διάλειμμα ποιέω ὡς δοκέω ἐν αὐτός πλησίος ἔρχομαι ὁ κάμνω ὁ εἰλικρινής ἀπυρεξία , οὗτος ὀξύς ὀνομάζω πυρετός , αὐτός οὗτος ὅς ὑπάρχω περί αὐτός λέγω , ὡς διά τρίτος παροξύνω . μόνος οὖν ἔτι ὁ διά τρίτος παροξύνω ὀνομάζω τριταιοφυής , ὁ πλησίος ἀπυρεξία ἀφικνέομαι . εἰ δέ τις καί ὁ ἄλλος ἅπας ὀξύς πυρετός , ὅσος διά τρίτος παροξύνω , τριταιοφυής ὀνομάζω ἐθέλω , δοκέω τάχα καί αὐτός οὐ ἄλογος ἐπί οὗτος ἀφικνέομαι ὁ δόξα . οὐ μήν ὁ γε εἰς ἀπυρεξία λήγω τις πυρετός ὑπό Ἱπποκράτης ἡμιτριταῖος ὀνομάζω συγχωρέω . ἀκίνδυνος μέν γάρ οὗτος , κινδυνώδης δέ ἡμιτριταῖος . ἐν ὁ μεταξύ δέ αὐτός εἰμί αὐτός παραφυής , ὅς φημί δύσφορος ἔχω ὁ πρό ὁ παροξυσμός νύξ . πάντως μέν γάρ ἐκεῖνος ὑπάρχω οὗτος , ὁ δέ ἐκτείνω τριταῖος οὐ πᾶς . ὅπως δέ μή πρᾶγμα ἔχω , πολλάκις ὑπέρ ὁ κατά ὁ ἡμιτριταῖος σημαίνω καί γράφω καί ὁ πυνθάνομαι ἀποκρίνω , εἷς ἴδιος περί οὗτος γράφω βιβλίον · ἐν μέντοι ὁ ἀφορισμός Χωρὶς ὁ τριταιοφυής μνημονεύω φημί ἁπλῶς ὁ Ἱπποκράτης . ὅσος δέ κρίσις γίγνομαι , τόυτεος ὁ νύξ δύσφορος ὁ πρό ὁ παροξυσμός . ὁ δέ ἐπέρχομαι εὔφορος ὡς ἐπί ὁ πολύς . κρίσις δέ ὁ μέν ἀκούω , ὑπό ὅς ὀξύρροπος γίγνομαι μεταβολή τις ἀξιόλογος , ὁ δέ ἁπλῶς ὁ παροξυσμός . εἴωθα δέ ὄντως ὁ νύξ δύσφορος ὁ πρό ὁ παροξυσμός γίγνομαι σχεδόν ἅπας ὁ διά τρίτος παροξύνω πυρετός , ἄνευ ὁ ἀκριβής τριταῖος . εἰ δέ ποτέ εἰͅπί οὗτος γίγνομαι , κρίσις ἕπομαι σημαίνω κατά ὁ ἐπέρχομαι ἡμέρα καί μάλιστα εἰ καί ὁ ἄλλος σημεῖον ὁ γίγνομαι ὁ κρίσις ὁμολογέω .