galenus.in-hippocratis-librum-vi-epidemiarum-commentarii-vi 1.9
Τὰ ἐς ῥίγεα ἰσχυρὰ ἰόντα οὐ πάνυ τι πρῃύνεται , ἀλλ’ ἐγγὺς ἀκμῆς . Οὕτως ἴσασιν γεγραμμένην τὴν ῥῆσιν οἱ παλαιότεροι τῶν ἐξηγητῶν . οἱ δὲ νεώτεροι πρὸς τὸ σαφέστερον ὑπαλλάξαντες αὐτὴν ὧδέ πως γράφουσι · τὰ ῥίγεα ἰσχυρὰ ἐόντα οὐ πάνυ τι πρῃύνεται , ἀλλ’ ἐγγὺς ἀκμῆς . καὶ βούλονται τὴν λέξιν τήνδε διδάσκειν ἡμᾶς , ὅσα τοῖς νοσοῦσιν ἰσχυρὰ γίνονται ῥίγη , μὴ πάνυ τι ταῦτα πραΰνεσθαι κατ’ ἄλλον τινὰ καιρὸν τῆς νόσου , ἀλλὰ μόνον ὅταν ἐγγὺς ᾖ τῆς ἀκμῆς , κατὰ δὲ τὴν προτέραν γραφὴν , τὰ ἐς ῥίγεα ἰσχυρὰ ἰόντα τουτέστι ἀφικνούμενα πάθη , προσυπακοῦσαι γὰρ δεῖ τὸ πάθος , προσήκει αὐτὸν ἀκοῦσαι μὴ πραΰνεσθαι ταῦτα πρὸ τῆς ἀκμῆς . ἔνιοι μὲν οὖν ἀκμῆς αὐτὸν μεμνῆσθαί φασι τοῦ ὅλου καιροῦ τοῦ νοσήματος , ἔνιοι δὲ τῆς τῶν κατὰ μέρος παροξυσμῶν . ὡς τὸ ῥῖγος , ὅταν ἰσχυρὸν ᾖ , μὴ παυόμενον πρὸ τοῦ πλησιάσαι τὸν τῆς ἀκμῆς καιρόν . φαίνεται μὲν οὖν τοῦτο γινόμενον ἐνίοις καὶ καλοῦμεν αὐτὸ ῥῖγος ἀνεκθέρμαντον , οὐκ ἰσχυρόν . ἐγχωρεῖ δὲ καὶ κατὰ τὴν δύναμιν ἰσχυρὸν αὐτὸ φάναι , κακοηθέστερον γάρ ἐστι πολὺ τοῦ σφοδροῦ μὲν ὑπερβάλλοντος , ἐν τάχει δὲ παυομένου . τὴν δ’ ὅλην τοῦ νοσήματος ἀκμὴν ἀκούοντί σοι , μάλιστα ἐπὶ τεταρταίων πυρετῶν ὁ λόγος ἐστὶ χρήσιμος . ἐάν τε γὰρ ἅμα ῥίγεσιν ἰσχυροῖς ἐμβάλλωσιν οἱ παροξυσμοὶ , μηδὲν ἐνδιδόντων αὐτῶν , ἀδύνατόν ἐστιν ἤδη τὴν ἀκμὴν ἀπειληφέναι τὸ νόσημα καὶ δηλονότι πολὺ μᾶλλον , οὐδὲ τὴν παρακμὴν ἐλπίζειν χρὴ τοῦ τοιούτου τεταρταίου γενήσεσθαι , πρὶν λωφῆσαι τὸ ῥῖγος , ὥσθ’ ὁ λόγος ἐστὶ προγνωστικὸς ἐπὶ τῶν εἰς ῥίγη σφοδρὰ πυρετῶν ἰόντων , ὧν οὐχ οἷόν τε λύσιν γενέσθαι πρὸ τοῦ πραϋνθῆναι τὸ ῥῖγος , καὶ τοῦτο γίνεσθαι πλησίον τῆς ἀκμῆς . συμβαίνει δὲ τὰ τοιαῦτα ﻿ ῥίγη διὰ ψυχρὸν πάνυ φλέγμα τὸ ὑαλῶδες ὀνομαζόμενον ἢ τὸν μελαγχολικὸν χυμόν . ἀλλ’ ἐπὶ μὲν τῷ ψυχρῷ φλέγματι τὸ δυσεκθέρμαντον , οὐ τὸ σφοδρὸν γίνεται ῥῖγος . ἐπὶ δὲ τῷ μελαγχολικῷ ποτὲ μὲν ἀμφότερα , ποτὲ δὲ θάτερον . ἀλλ’ ὁ μὲν τοιοῦτος χυμὸς διὰ τετάρτης φέρει τὸν παροξυσμὸν , ὁ δ’ ὑαλώδης τὸν ἀμφημερινόν . οὐδὲν μὴν οἱ ἐξηγηταὶ τῶν τοιούτων διαιροῦσιν . ἀλλ’ ἐν οἷς οὐδὲν ὠφελοῦσι τοὺς μαθητὰς ἐπὶ πλεῖστον ἐκεῖνα διέρχονται . καὶ γὰρ οὖν καὶ κατὰ τὴν ἑξῆς ῥῆσιν ἰατρικωτάτην οὖσαν ἐλέγχονται τῶν ἀξιολογωτάτων θεωρημάτων οὐδὲν ἐπιστάμενοι .
Lemmas: Τά εἰς ῥῖγος ἰσχυρός ἔρχομαι οὐ πάνυ τίς πρῃύνω , ἀλλά ἐγγύς ἀκμή . οὕτως οἶδα γράφω ὁ ῥῆσις ὁ παλαιός ὁ ἐξηγητής . ὁ δέ νέος πρός ὁ σαφής ὑπαλλάσσω αὐτός ὧδε πως γράφω · ὁ ῥῖγος ἰσχυρός εἰμί οὐ πάνυ τίς πρῃύνω , ἀλλά ἐγγύς ἀκμή . καί βούλομαι ὁ λέξις ὅδε διδάσκω ἐγώ , ὅσος ὁ νοσέω ἰσχυρός γίγνομαι ῥῖγος , μή πάνυ τίς οὗτος πραΰνω κατά ἄλλος τις καιρός ὁ νόσος , ἀλλά μόνος ὅταν ἐγγύς εἰμί ὁ ἀκμή , κατά δέ ὁ πρότερος γραφή , ὁ εἰς ῥῖγος ἰσχυρός ἔρχομαι τουτέστι ἀφικνέομαι πάθος , προσυπακούω γάρ δέω ὁ πάθος , προσήκω αὐτός ἀκούω μή πραΰνω οὗτος πρό ὁ ἀκμή . ἔνιοι μέν οὖν ἀκμή αὐτός μιμνήσκω φημί ὁ ὅλος καιρός ὁ νόσημα , ἔνιοι δέ ὁ ὁ κατά μέρος παροξυσμός . ὡς ὁ ῥῖγος , ὅταν ἰσχυρός εἰμί , μή παύω πρό ὁ πλησιάζω ὁ ὁ ἀκμή καιρός . φαίνω μέν οὖν οὗτος γίγνομαι ἔνιοι καί καλέω αὐτός ῥῖγος ἀνεκθέρμαντος , οὐ ἰσχυρός . ἐγχωρέω δέ καί κατά ὁ δύναμις ἰσχυρός αὐτός φημί , κακοήθης γάρ εἰμί πολύς ὁ σφοδρός μέν ὑπερβάλλω , ἐν τάχος δέ παύω . ὁ δέ ὅλος ὁ νόσημα ἀκμή ἀκούω σύ , μάλιστα ἐπί τεταρταῖος πυρετός ὁ λόγος εἰμί χρήσιμος . ἐάν τε γάρ ἅμα ῥῖγος ἰσχυρός ἐμβάλλω ὁ παροξυσμός , μηδείς ἐνδίδωμι αὐτός , ἀδύνατος εἰμί ἤδη ὁ ἀκμή ἀπολαμβάνω ὁ νόσημα καί δηλονότι πολύς μᾶλλον , οὐδέ ὁ παρακμή ἐλπίζω χράω ὁ τοιοῦτος τεταρταῖος γίγνομαι , πρίν λωφάω ὁ ῥῖγος , ὥστε ὁ λόγος εἰμί προγνωστικός ἐπί ὁ εἰς ῥῖγος σφοδρός πυρετός εἶμι , ὅς οὐ οἷος τε λύσις γίγνομαι πρό ὁ πραΰνω ὁ ῥῖγος , καί οὗτος γίγνομαι πλησίος ὁ ἀκμή . συμβαίνω δέ ὁ τοιοῦτος ﻿ ῥῖγος διά ψυχρός πάνυ φλέγμα ὁ ὑαλώδης ὀνομάζω ἤ ὁ μελαγχολικός χυμός . ἀλλά ἐπί μέν ὁ ψυχρός φλέγμα ὁ δυσεκθέρμαντος , οὐ ὁ σφοδρός γίγνομαι ῥῖγος . ἐπί δέ ὁ μελαγχολικός ποτέ μέν ἀμφότερος , ποτέ δέ ἕτερος . ἀλλά ὁ μέν τοιοῦτος χυμός διά τέταρτος φέρω ὁ παροξυσμός , ὁ δέ ὑαλώδης ὁ ἀμφημερινός . οὐδείς μήν ὁ ἐξηγητής ὁ τοιοῦτος διαιρέω . ἀλλά ἐν ὅς οὐδείς ὠφελέω ὁ μαθητής ἐπί πλεῖστος ἐκεῖνος διέρχομαι . καί γάρ οὖν καί κατά ὁ ἑξῆς ῥῆσις ἰατρικός εἰμί ἐλέγχω ὁ ἀξιόλογος θεώρημα οὐδείς ἐπίσταμαι .