galenus.in-hippocratis-librum-vi-epidemiarum-commentarii-vi 3.15
Τὸ μετ’ οὔρησιν σύναγμα παιδίοισι μᾶλλον , ἆρα ὅτι θερμότερα ; Ὅτι μὲν ὁ λόγος ὅδε περὶ τῶν λιθιώντων παιδίων ἐστὶν ἅπαντες εἰρήκασιν οἱ ἐξηγησάμενοι τὸ βιβλίον , οὐ μὴν τὸ διὰ τί προσέθηκε τὸ μετ’ οὔρησιν , ἐνὸν ἁπλῶς γράψαι τὸ σύναγμα παιδίοισιν , ἐπεσκέψαντο , καθάπερ οὐδὲ διὰ τί τὸν ἀπορητικὸν σύνδεσμον προσέθηκεν , οὐχ ἁπλῶς εἰπὼν τὸ σύναγμα παιδίοισιν ὅτι θερμότερα . τὸ γὰρ ἆρά γε θερμότερα , τοῦ μὴ τολμῶντος ἀποφήνασθαι βεβαίως ἐστὶν ἐνδεικτικόν . καίτοι γε ἐν τοῖς ἀφορισμοῖς ἁπλῶς ἔφη , τὰ αὐξανόμενα πλεῖστον ἔχει τὸ ἔμφυτον θερμόν . τὸ μὲν οὖν ὄνομα τοῦ συνάγματος ἐν μόνῳ τῷ ἑβδόμῳ τῶν ἐπιδημιῶν εὗρον , εἰπόντος τοῦ γράψαντος αὐτὸ καὶ σύναγμα ἐφαίνετο ἐν τῷ χερνίβῳ . διὰ τί δὲ τὸ μετ’ οὔρησιν ἢ διὰ τί τὸ ἆρα προσέθηκεν ἑξῆς ἐπισκεψόμεθα , καὶ πρῶτόν γε τὸ περὶ τῆς ἀπορίας , εἰ καὶ δεύτερον γέγραπται . ἤτοι τοίνυν ἔτι μὲν ἀπορῶν ἔγραψε ταῦτα , τῷ χρόνῳ δὲ εὑρών τινα ἀπόδειξιν ἀπεφήνατο περὶ τῆς τῶν αὐξανομένων κράσεως , ἢ , ὅπερ ἄμεινόν ἐστι , διώρισται πρὸς ἡμῶν ἔν τε τοῖς περὶ κράσεων ὑπομνήμασι κἀν τοῖς εἰς τοὺς ἀφορισμούς . οὐχ ἁπλῶς ἐστι θερμότερος ὁ παῖς τοῦ ἀκμάζοντος , ἀλλὰ τῷ συμφύτῳ θερμῷ θερμότερος . ἐδείχθη δὲ τούτου θερμότερον ἁπλῶς τὸ μὴ σύμφυτον , ὃ πλέον κτῶσιν οἱ ἀκμάζοντες . ὥστ’ εἰκὸς ἦν μᾶλλον ὑπὸ τούτου τοῦ θερμοῦ πήγνυσθαι τὸν ἐν τῇ κύστει λίθον . διὰ τοῦτο μὲν οὖν εἰκότως ἀπορεῖ · τὸ δ’ ἀληθές ἐστι , λίθους τοῖς παιδίοις ἐν τῇ κύστει , διὰ τὸ πάχος τῶν οὔρων . ὅτι μὲν οὖν οὐρεῖται παχύτατα τοῖς παιδίος οὖρα καὶ τοῖς πρὸ ἡμῶν ἅπασιν ἰατροῖς ὡμολόγηται . διὰ τί δὲ οὐρεῖται τοιαῦτα , καθ’ αὑτὸ μὲν ἄξιον ἐπισκέψεώς ἐστιν , εἰς δὲ τὸ προκείμενον οὐδὲν συντελεῖ . τὸ γὰρ οὐρεῖσθαι παχέα καὶ φαινόμενον σαφῶς καὶ πράγμασιν ὡμολογημένον . τὸ γάρ τοι πάχος τοῦτο συνιστάμενόν τε καὶ ἀθροιζόμενον , ὅταν ἅπαξ ποτὲ μὴ κατὰ τὸν προσήκοντα καιρὸν ἐκκριθὲν ἔνδον ἐπὶ πλέον μείνῃ ; συστάσεώς τε καὶ πήξεως ἀρχὴν λαμβάνει . γενομένης δὲ τοιαύτης ἀρχῆς , ἑτοίμως λοιπὸν ὅσον ἅπαν αὖθις εἰς τὴν κύστιν ἀφικνεῖται παχὺ , προσπλάττεται τούτῳ καὶ γίνεται μείζων ὁ πωρώδης λίθος , ὥσπερ ἐκτὸς ἔν τε τοῖς αὐτοφυέσι θερμοῖς ὕδασιν ὁρᾶται συνιστάμενος ἔν τε τοῖς ἀγγείοις , ἐν οἷς ὕδωρ ὁσημέραι θερμαίνεται . τὸ τοίνυν πάχος τῶν οὔρων τὴν πρώτην τε καὶ μεγίστην αἰτίαν ἔχει τῆς τῶν λίθων γενέσεως . ἡ δὲ θερμότης ἀρκεῖ καὶ σύμμετρος οὖσα πρὸς τὴν τῆς τοιαύτης ὕλης γένεσιν , ἀμέλει κἀν τοῖς θερμοῖς αὐτοφυέσιν ὕδασι , κᾂν χλιαρώτερα τῶν συμμέτρων ᾖ , φαίνονται συνιστάμενοι πῶροι . διὰ τοῦτ’ οὖν μοι δοκεῖ καὶ ὁ Ἱπποκράτης προσθεῖναι τὸ ἆρα , διότι καὶ ἡ τοσαύτη θερμότης , ἣν ἔχει παιδία φύσει , συνεργεῖ τι πρὸς τὴν πῆξιν , οὐ μὴν αὐτῆς γε τὸ πλεῖστον , ἀλλ’ ἡ τῆς ὕλης ποιότης ἑξῆς ὁ λίθος γίνεται , τῆς συστάσεως αὐτῆς τὴν αἰτίαν ἔχει . διὰ τί οὖν προσέθηκε τὸ μετ’ οὔρησιν , καὶ οὐχ ἁπλῶς εἶπε , τὸ σύναγμα παιδίοισιν ; ὅτι περὶ τῶν ἐν τῇ κύστει λίθων τὸν λόγον ποιεῖται νῦν , οὐ τῶν ἐν τοῖς νεφροῖς . γίνεται δὲ ἡ σύστασις τῶν μὲν ἐν τῇ κύστει μετὰ τὴν οὔρησιν , τῶν δ’ ἐν τοῖς νεφροῖς πρὸ τῆς οὐρήσεως . ἴσμεν δὲ τὰ μὲν παιδία τοὺς ἐν τῇ κύστει λίθους γεννῶντα , τοὺς παρακμάζοντας δὲ τοὺς ἐν τοῖς νεφροῖς , ὅπερ οὖν ὀλίγον ἔμπροσθεν ἔφην , ὅτι μὲν οὕτως ἔχει ταῦτα , μαρτυρεῖ τὸ φαινόμενον αὐτό . τίς δέ ἐστιν ἡ αἰτία κατὰ σχολὴν ἔξεστι ζητεῖν . ὥσθ’ ἡ μὲν ἐξήγησις ἤδη πεπέραται · τὴν δ’ αἰτίαν ὥσπερ ἐπὶ τῶν ἔμπροσθεν , οὕτω καὶ νῦν ἐκ περιουσίας ἐρῶ , πρότερόν γε μεμψάμενος τοῖς εἰποῦσι διὰ τοῦτο γίνεσθαι τοῖς παιδίοις τοὺς λίθους , ὅτι στενόπορα διὰ μικρότητα τῶν ἀγγείων εἰσίν . ἐχρῆν γὰρ , ὅσον ἐπὶ τοῦτο , τοὺς ἐν τοῖς νεφροῖς λίθους μᾶλλον γίνεσθαι τοῖς παιδίοις . στεναὶ γὰρ αἱ κατ’ ἐκείνους διέξοδοι . τῆς κύστεως δ’ ὁ τράχηλος εὐρύς ἐστιν εἰς τοσοῦτον τοῖς παιδίοις , ὡς πάσης ὕλης πάχος ἑτοίμως αὐτοῦ διεξέρχεσθαι . μή ποτ’ οὖν οὐδὲ ἐπὶ τῶν προηκόντων κατὰ τὴν ἡλικίαν ἡ στενότης τῶν ἐν νεφροῖς πόρων αἰτία τῆς τῶν λίθων γενέσεώς ἐστιν , ἀλλὰ τό τε τῶν ἐνεργειῶν ἀσθενὲς καὶ τὸ τῶν παχέων χυμῶν ἀκατέργαστον . ἐπὶ μὲν γὰρ τῶν παιδίων , ἰσχυρῶν ἁπασῶν τῶν φυσικῶν ἐνεργειῶν οὐσῶν , κέχυταί τε καὶ διαλέλυται τὸ πάχος τῶν χυμῶν , ἐπὶ δὲ τῶν προηκόντων κατὰ τὴν ἡλικίαν συνῆκται . φαίνεται δὲ κἀπὶ τῶν ἐκτὸς ὅσα παχέα φύσει διά τινων λεπτῶν διηθεῖν βουλόμεθα , τὰ μὲν ὑπὸ θερμασίαν χυθέντα διεξερχόμενα ῥᾳδίως , τὰ δὲ ἄτηκτά τε καὶ ἄχυτα μὴ διεξιόντα . παραδείγματα δὲ τῶν τοιούτων ὑλῶν πίττα καὶ ῥητίνη καὶ στέαρ καὶ κηρὸς καὶ μέλι . τῶν παίδων οὖν ἐχόντων τὸ πολὺ τὸ ἔμφυτον θερμὸν καὶ τὰς ἐνεργείας ἰσχυρὰς , τὸ πάχος τῆς ὕλης κεχυμένον , εἰς τοὺς νεφροὺς ἀφικνεῖται καὶ διὰ τοῦτο διαθεῖται ῥᾳδίως εἰς τὴν κύστιν , οὐ μικρὸν οὐδὲ τῆς τῶν ἐνεργειῶν ῥώμης εἰς τὸ τάχος τῆς διεξόδου συντελούσης . ἅτε δὲ τῆς κύστεως οὔσης ψυχρᾶς , ὅτι τε νευρώδης ἐστὶ καὶ ὀλίγαιμος , ὅτι τε πλείστην εὐρυχωρίαν ἐντὸς ἑαυτῆς ἔχει , συνίσταται πάλιν ἐνταῦθα καὶ πήγνυται τὸ διεξελθὸν εἰς αὐτὴν πάχος , ὡς ἔμπροσθεν εἶπον , ἀρχὴν λαμβάνον τῆς τοιαύτης συστάσεως , ὅταν ἐπὶ πλέον ἐν τῇ κύστει χρονίζῃ . καὶ μὴν καὶ γλίσχρον εἰκὸς αὐτὸ μᾶλλον εἶναι τοῖς παιδίοις , τῷ κατειργάσθαι μᾶλλον ὑπὸ τῆς ἐμφύτου θερμασίας , ὅσα γὰρ ὑπὸ τῆς θερμότητος ἀλλοιοῦται πεττόμενα προσλαμβάνει τινὰ τῷ χρόνῳ γλισχρότητα , κἂν ἐξ ἀρχῆς μηδεμίαν ἔχῃ , καὶ διὰ τοῦτο δὴ μᾶλλον ἑνοῦταί τε καὶ συνίσταται καὶ πήγνυται . τῶν γὰρ ἴσον ἐχόντων πάχος ἐπιτηδειότερον εἰς ἕνωσιν καὶ σύστασιν καὶ πῆξίν ἐστι τὸ γλισχρότερον . ἐπεὶ τοίνυν ἔνια τῶν οὐκ ἀναγκαίων εἰς τὴν προκειμένην ῥῆσιν αἰτιολογεῖται , προσθῶ ἔτι τὴν περὶ τοῦ πάχους τῶν οὔρων ἐν τοῖς παιδίοις αἰτίαν . ἔστι δὲ ἥδε τό τ’ ἀδηφάγον αὐτῶν καὶ τὸ μετὰ τροφὴν κινεῖσθαι παίζοντα καὶ σκιρτῶντα , τοῖς δὲ θηλάζουσι καὶ ἡ ὕλη συντελεῖ . παχὺ γὰρ φύσει τὸ γάλα καὶ πρὸς λίθων γένεσιν ἐπιτηδειότατον , ἀμέλει καὶ τῶν τελείων τοῖς πλεονάζουσιν ἐν τυρῶν ἐδωδῇ λίθους ἐν νεφροῖς γεννωμένους ἔγνωμεν πολλάκις .
Lemmas: Τέ μετά οὔρησις σύναγμα παιδίον μᾶλλον , ἆρα ὅτι θερμός ; Ὅτι μέν ὁ λόγος ὅδε περί ὁ λιθιάω παιδίον εἰμί ἅπας λέγω ὁ ἐξηγέομαι ὁ βιβλίον , οὐ μήν ὁ διά τίς προστίθημι ὁ μετά οὔρησις , ἔνειμι ἁπλῶς γράφω ὁ σύναγμα παίδιος , ἐπισκοπέω , καθά οὐδέ διά τίς ὁ ἀπορητικός σύνδεσμος προστίθημι , οὐ ἁπλῶς λέγω ὁ σύναγμα παίδιος ὅτι θερμός . ὁ γάρ ἆρα γε θερμός , ὁ μή τολμάω ἀποφαίνω βέβαιος εἰμί ἐνδεικτικός . καίτοι γε ἐν ὁ ἀφορισμός ἁπλῶς φημί , ὁ αὐξάνω πλεῖστος ἔχω ὁ ἔμφυτος θερμός . ὁ μέν οὖν ὄνομα ὁ σύναγμα ἐν μόνος ὁ ἕβδομος ὁ ἐπιδημία εὑρίσκω , λέγω ὁ γράφω αὐτός καί σύναγμα φαίνω ἐν ὁ χέρνιβον . διά τίς δέ ὁ μετά οὔρησις ἤ διά τίς ὁ ἆρα προστίθημι ἑξῆς ἐπισκοπέω , καί πρῶτος γε ὁ περί ὁ ἀπορία , εἰ καί δεύτερος γράφω . ἤτοι τοίνυν ἔτι μέν ἀπορέω γράφω οὗτος , ὁ χρόνος δέ εὑρίσκω τις ἀπόδειξις ἀποφαίνω περί ὁ ὁ αὐξάνω κρᾶσις , ἤ , ὅς ἀμείνων εἰμί , διορίζω πρός ἐγώ ἐν τε ὁ περί κρᾶσις ὑπόμνημα ἐν ὁ εἰς ὁ ἀφορισμός . οὐ ἁπλῶς εἰμί θερμός ὁ παῖς ὁ ἀκμάζω , ἀλλά ὁ σύμφυτος θερμός θερμός . δείκνυμι δέ οὗτος θερμός ἁπλῶς ὁ μή σύμφυτος , ὁ πλείων κτέω ὁ ἀκμάζω . ὥστε ἔοικα εἰμί μᾶλλον ὑπό τούτος ὁ θερμός πήγνυμι ὁ ἐν ὁ κύστις λίθος . διά οὗτος μέν οὖν ἔοικα ἀπορέω · ὁ δέ ἀληθής εἰμί , λίθος ὁ παιδίον ἐν ὁ κύστις , διά ὁ πάχος ὁ ὅρος . ὅτι μέν οὖν οὐρέω παχύς ὁ παιδίος ὅρος καί ὁ πρό ἐγώ ἅπας ἰατρός ὁμολογέω . διά τίς δέ οὐρέω τοιοῦτος , κατά ἑαυτοῦ μέν ἄξιος ἐπίσκεψις εἰμί , εἰς δέ ὁ πρόκειμαι οὐδείς συντελής . ὁ γάρ οὐρέω παχύς καί φαίνω σαφής καί πρᾶγμα ὁμολογέω . ὁ γάρ τοι πάχος οὗτος συνίστημι τε καί ἀθροίζω , ὅταν ἅπαξ ποτέ μή κατά ὁ προσήκω καιρός ἐκκρίνω ἔνδον ἐπί πλείων μένω ; σύστασις τε καί πῆξις ἀρχή λαμβάνω . γίγνομαι δέ τοιοῦτος ἀρχή , ἑτοῖμος λοιπός ὅσον ἅπας αὖθις εἰς ὁ κύστις ἀφικνέομαι παχύς , προσπλήσσω οὗτος καί γίγνομαι μέγας ὁ πωρώδης λίθος , ὥσπερ ἐκτός ἐν τε ὁ αὐτοφυής θερμός ὕδωρ ὁράω συνίστημι ἐν τε ὁ ἀγγεῖον , ἐν ὅς ὕδωρ ὁσημέραι θερμαίνω . ὁ τοίνυν πάχος ὁ ὅρος ὁ πρῶτος τε καί μέγας αἰτία ἔχω ὁ ὁ λίθος γένεσις . ὁ δέ θερμότης ἀρκέω καί σύμμετρος εἰμί πρός ὁ ὁ τοιοῦτος ὕλη γένεσις , ἀμέλει ἐν ὁ θερμός αὐτοφυής ὕδωρ , ἔͅν χλιαρός ὁ σύμμετρος εἰμί , φαίνω συνίστημι πῶρος . διά οὗτος οὖν ἐγώ δοκέω καί ὁ Ἱπποκράτης προστίθημι ὁ ἆρα , διότι καί ὁ τοσοῦτος θερμότης , ὅς ἔχω παιδίον φύσις , συνεργέω τίς πρός ὁ πῆξις , οὐ μήν αὐτηες͂ς γε ὁ πλεῖστος , ἀλλά ὁ ὁ ὕλη ποιότης ἑξῆς ὁ λίθος γίγνομαι , ὁ σύστασις αὐτηες͂ς ὁ αἰτία ἔχω . διά τίς οὖν προστίθημι ὁ μετά οὔρησις , καί οὐ ἁπλῶς λέγω , ὁ σύναγμα παίδιος ; ὅτι περί ὁ ἐν ὁ κύστις λίθος ὁ λόγος ποιέω νῦν , οὐ ὁ ἐν ὁ νεφρός . γίγνομαι δέ ὁ σύστασις ὁ μέν ἐν ὁ κύστις μετά ὁ οὔρησις , ὁ δέ ἐν ὁ νεφρός πρό ὁ οὔρησις . οἶδα δέ ὁ μέν παιδίον ὁ ἐν ὁ κύστις λίθος γεννάω , ὁ παρακμάζω δέ ὁ ἐν ὁ νεφρός , ὅς οὖν ὀλίγος ἔμπροσθεν φημί , ὅτι μέν οὕτως ἔχω οὗτος , μαρτυρέω ὁ φαίνω αὐτός . τίς δέ εἰμί ὁ αἰτία κατά σχολή ἔξεστι ζητέω . ὥστε ὁ μέν ἐξήγησις ἤδη περάω · ὁ δέ αἰτία ὥσπερ ἐπί ὁ ἔμπροσθεν , οὕτως καί νῦν ἐκ περιουσία λέγω , πρότερος γε μέμφομαι ὁ λέγω διά οὗτος γίγνομαι ὁ παιδίον ὁ λίθος , ὅτι στενόπορος διά μικρότης ὁ ἀγγεῖον εἰμί . χρή γάρ , ὅσον ἐπί οὗτος , ὁ ἐν ὁ νεφρός λίθος μᾶλλον γίγνομαι ὁ παιδίον . στενός γάρ ὁ κατά ἐκεῖνος διέξοδος . ὁ κύστις δέ ὁ τράχηλος εὐρύς εἰμί εἰς τοσοῦτος ὁ παιδίον , ὡς πᾶς ὕλη πάχος ἑτοῖμος αὐτός διεξέρχομαι . μή ποτέ οὖν οὐδέ ἐπί ὁ προήκω κατά ὁ ἡλικία ὁ στενότης ὁ ἐν νεφρός πόρος αἰτία ὁ ὁ λίθος γένεσις εἰμί , ἀλλά ὁ τε ὁ ἐνέργεια ἀσθενής καί ὁ ὁ παχύς χυμός ἀκατέργαστος . ἐπί μέν γάρ ὁ παιδίον , ἰσχυρός ἅπας ὁ φυσικός ἐνέργεια εἰμί , χέω τε καί διαλύω ὁ πάχος ὁ χυμός , ἐπί δέ ὁ προήκω κατά ὁ ἡλικία συνάγω . φαίνω δέ ἐπί ὁ ἐκτός ὅσος παχύς φύσις διά τις λεπτός διηθέω βούλομαι , ὁ μέν ὑπό θερμασία χέω διεξέρχομαι ῥᾴδιος , ὁ δέ ἄτηκτος τε καί ἄχυτος μή διεξέρχομαι . παράδειγμα δέ ὁ τοιοῦτος ὕλη πίσσα καί ῥητίνη καί στέαρ καί Κήρ καί μέλι . ὁ παῖς οὖν ἔχω ὁ πολύς ὁ ἔμφυτος θερμός καί ὁ ἐνέργεια ἰσχυρός , ὁ πάχος ὁ ὕλη χέω , εἰς ὁ νεφρός ἀφικνέομαι καί διά οὗτος διαθέω ῥᾴδιος εἰς ὁ κύστις , οὐ μικρός οὐδέ ὁ ὁ ἐνέργεια ῥώμη εἰς ὁ τάχος ὁ διέξοδος συντελέω . ἅτε δέ ὁ κύστις σέω ψυχρός , ὅτι τε νευρώδης εἰμί καί ὀλίγαιμος , ὅτι τε πλεῖστος εὐρυχωρία ἐντός ἑαυτοῦ ἔχω , συνίστημι πάλιν ἐνταῦθα καί πήγνυμι ὁ διεξέρχομαι εἰς αὐτός πάχος , ὡς ἔμπροσθεν λέγω , ἀρχή λαμβάνω ὁ τοιοῦτος σύστασις , ὅταν ἐπί πλείων ἐν ὁ κύστις χρονίζω . καί μήν καί γλίσχρος ἔοικα αὐτός μᾶλλον ἔρχομαι ὁ παιδίον , ὁ κατεργάζομαι μᾶλλον ὑπό ὁ ἔμφυτος θερμασία , ὅσος γάρ ὑπό ὁ θερμότης ἀλλοιόω πέσσω προσλαμβάνω τις ὁ χρόνος γλισχρότης , κἀν ἐκ ἀρχή μηδείς ἔχω , καί διά οὗτος δή μᾶλλον ἑνόω τε καί συνίστημι καί πήγνυμι . ὁ γάρ ἴσος ἔχω πάχος ἐπιτήδειος εἰς ἕνωσις καί σύστασις καί πῆξις εἰμί ὁ γλίσχρος . ἐπεί τοίνυν ἔνιοι ὁ οὐ ἀναγκαῖος εἰς ὁ πρόκειμαι ῥῆσις αἰτιολογέω , προσθέω ἔτι ὁ περί ὁ πάχος ὁ ὅρος ἐν ὁ παιδίον αἰτία . εἰμί δέ ὅδε ὁ τε ἀδηφάγος αὐτός καί ὁ μετά τροφή κινέω παίζω καί σκιρτάω , ὁ δέ θηλάζω καί ὁ ὕλη συντελής . παχύς γάρ φύσις ὁ γάλα καί πρός λίθος γένεσις ἐπιτήδειος , ἀμέλει καί ὁ τέλειος ὁ πλεονάζω ἐν τυρός ἐδωδή λίθος ἐν νεφρός γεννάω γιγνώσκω πολλάκις .