galenus.in-hippocratis-librum-vi-epidemiarum-commentarii-vi 4.17
Ὕπνος ἑδραῖος , ὀρθῷ νυσταγμός . Ἃ μὲν οἱ πλεῖστοι τῶν ἐξηγητῶν ἔγραψαν εἰς τήνδε τὴν λέξιν ἄμεινον σιωπᾷν , ἃ δὲ οἱ μᾶλλον αὐτῶν ἔχεσθαι τοῦ πιθανοῦ δόξαντες εἶπον , ἐστὶ τοιαῦτα . τὴν ἀγρυπνίαν ψύχειν φασὶ τὸ σῶμα , καὶ τούτου τεκμήριον τίθεσθαι τὴν ἑπομένην ἄχροιαν τοῖς ἀγρυπνήσασιν . ὅταν οὖν , φασὶν , ἔνθερμον κρᾶσιν ἐμψῦξαι βουλώμεθα , πρὸς τοῖς ἄλλοις οἷς εἶπεν ἔμπροσθεν ὁ Ἱπποκράτης , ἔτι καὶ τοῦτο προσθετέον , ὡς ἤτοι προφροντίζοντές τι καὶ πράττοντες ἀγρυπνεῖν , ἢ εἰ μὴ τοῦτο ποιεῖν δύνανται , κωλυτέον αὐτοὺς κατακλινομένους ὑπνοῦν , ἀναγκάζονται δυοῖν θάτερον πράττειν , ἢ καθῆσθαι ἢ ἑστάναι . τὸν γὰρ τῶν καθημένων ὕπνον ἑδραῖον ὠνομάσθαι φασὶν ἀπὸ τῆς ἕδρας , ἴσον δὲ δύνασθαι τὸν τούτων ὕπνον τῷ τῶν ἑστώτων νυσταγμῷ , καὶ διὰ τοῦτο εἶπεν αὐτὸς , ὕπνος ἑδραῖος , ὀρθῷ νυσταγμὸς , ὡς εἰ καὶ οὕτως εἴρητο ὁ σύμπας λόγος . τὰς ἐνθέρμους φύσεις κωλύειν προσήκει πλείστοις ὕπνοις χρῆσθαι . βέλτιον γὰρ αὐταῖς ἐγρηγορέναι τε καὶ πράττειν τι , μάλιστα μὲν αὐτοὺς εἴργειν καὶ τοῦ καθίζειν · εἰ δὲ μὴ , τοῦτο μὲν συγχωρεῖν παραπλήσιον ὑπάρχον τῷ τῶν ἑστώτων νυσταγμῷ , κατακλίνεσθαι δὲ κωλύειν . τινὲς δὲ τὸν ἑδραῖον ὕπνον ἀντὶ τοῦ βαθὺν εἰρῆσθαι νομίζοντες , ὅσοι περ ἂν οὕτως ἔχωσιν ἑστῶτες ἤδη νυστάζειν . ἀλλὰ τίνος ἕνεκα χρείας ἔγραψαν ταῦτα μὴ προσθέντες ἀτελῆ τὸν λόγον εἰργάσαντο . ταῦθ’ ὑπ’ αὐτοῦ συμβουλεύοντος ἡμῖν ὅσους ἑδραίως , ὅπερ ἐστὶ βαθέως κοιμηθῆναι βουλόμεθα , τούτους ἐπὶ τοσοῦτον ἐγρηγορότας φυλάττειν , ὡς μὴ στῆναι δύνασθαι χωρὶς τοῦ νυστάζειν . ἐὰν γὰρ εἰς τοῦτο ἀφίκωνται , βαθέως κοιμηθήσωνται . πολλοὺς γὰρ ἐγὼ διὰ τὸ ταχέως ἐπὶ τὸν ὕπνον ἰέναι βιασάμενος ἀγρυπνῆσαι μέχρι πλείονος , ἀμέμπτως ὑπνῶσαι παρεσκεύασα , καθάπερ καὶ τῶν ἀνορεξίαν μεμφομένων , ἐνίους ἀναγκάσας ἀσιτῆσαι μέχρι πολλοῦ τῆς ἡμέρας ἐποίησα πεινῆσαι . πρὸ γὰρ τοῦ δεῖσθαι τὴν φύσιν ὕπνων ἢ σιτίων ἐπ’ αὐτὰ παραγινόμενοι τοῖς εἰρημένοις συμπτώμασι περιπίπτουσι . χρὴ δὲ μὴ περιβιάζεσθαι τὴν φύσιν ἀκαίρως , ἀλλ’ ὡς ὑπηρετεῖν εὐκαίρως . ἐγὼ μὲν οὖν ἅ μοι δοκεῖ πιθανῶς τις εἰς τὴν τῆς προκειμένης λέξεως ἐξήγησιν εἰπεῖν εἴρηκα . τοὺς δ’ οἰομένους τὸν ὕπνον ἀεὶ ψύχειν ἐπίκαιρόν τι τῆς τέχνης ἀγνοεῖν ἡγοῦμαι . διὰ παντὸς μὲν γὰρ ὕπνος ὑγραίνει , καθάπερ ἀγρυπνία ξηραίνει . καὶ τοῦθ’ ἡμᾶς αὐτὸς ἐδίδαξεν , οὐ διὰ παντὸς δὲ θερμαίνειν ἢ ψύχειν πέφυκεν . ἀλλ’ ὅταν μὲν ἀπυρέτων ὄντων , ἤτοι φλεγματώδεις ἢ ὠμοὺς ἢ ὁπωσοῦν ψυχροὺς χυμοὺς εὑρὼν ἐν τῷ σώματι κατεργάσηταί τε καὶ πέψῃ , χρηστὸν ἐξ αὐτῶν ἐργασάμενος αἷμα , θερμαίνει τὸν ἄνθρωπον αὐξήσει τῆς ἐμφύτου θερμασίας , ὅταν δ’ ἤδη πυρέττοντας ἐπὶ σηπεδόνι τοιούτων χυμῶν , ἐμψύχει , τὴν μὲν πυρετώδη θερμασίαν σβεννὺς , αὐξάνων δὲ τὴν οἰκείαν . ἡνίκα δὲ πυρετοῦ χωρὶς ἢ καὶ σὺν πυρετῷ χολώδεις πλεονάζωσι χυμοὶ , διακρῖναι μὲν αὐτοὺς εἶτ’ ἐκκρῖναι δυνηθεὶς , εἰς συμμετρίαν ὑγιεινῆς κράσεως ἐπανάγει τὸ σῶμα . μὴ δυνηθεὶς δὲ ταῦτα ἐργάσασθαι τὴν αὐτὴν φυλάττει κρᾶσιν . εἰ δ’ ἐπὶ φλεγμονῇ σπλάγχνου πυρέττων τις ἐν ἀρχῇ τοῦ παροξυσμοῦ καθυπνώσειεν , αὐξήσας τὴν φλεγμονὴν ὁ ἄκαιρος οὗτος ὕπνος , ἅμ’ αὐτῇ καὶ τὸν πυρετὸν αὐξήσει , κἀκ τοῦδε θερμότερον ἐργάσεται τὸ σῶμα , θερμῷ παρὰ φύσιν . ἐγχωρεῖ μέντοι καθ’ ἕνα τρόπον ἐνίοτε θερμότερόν τε καὶ ψυχρότερον ἅμα γίνεσθαι τὸ σῶμα διὰ τὸν ὕπνον , ἐπειδὴ τῆς κατὰ τὸ σῶμα θερμασίας διττόν ἐστι τὸ γένος , ἓν μὲν οἰκεῖόν τε καὶ σύμφυτον , ἕτερον δὲ ἀλλότριόν τε καὶ παρὰ φύσιν . ὅταν οὖν αὐτῶν τὸ μὲν αὐξήσῃ τε καὶ ῥώσῃ , τὸ δὲ καθάρῃ τε καὶ μαράνῃ , πῶς οὐκ ἄν τις εὐλόγως φαίη καθ’ ἕνα χρόνον ἐξ ὕπνου θερμότερον ἅμα καὶ ψυχρότερον ἑαυτοῦ γεγονέναι τὸ σῶμα . ταῦτα δὲ οὐδὲ γινώσκουσι τὴν ἀρχὴν οἱ πολλοὶ τῶν ἐξηγησαμένων τὰ Ἱπποκράτους βιβλία . μάθοις δ’ ἂν οὕτως ἔχον ὃ λέγω καθ’ ὧν ἐγκαλεῖ Λύκος λόγων ἐν ἀφορισμοῖς αὐτῷ γράψαντι , τὰ αὐξανόμενα πλεῖστον ἔχειν τὸ ἔμφυτον θερμόν . ἀλλ’ ὅτι γε δι’ ἄγνοιαν ὧν ὁ Ἱπποκράτης ὀρθῶς ἔγραψε περὶ τῆς κατὰ τὰς θερμασίας διαφορᾶς ἐπηρεάζειν αὐτὸν ἐτόλμησε , δι’ ἑνὸς ὅλου βιβλίου δέδεικται τὴν ἐπιγραφὴν ἔχοντος ὅτι μηδὲν ἡμάρτηται κατὰ τὸν ἀφορισμὸν οὗ ἡ ἀρχὴ , τὰ αὐξανόμενα , πλεῖστον ἔχει τὸ ἔμφυτον θερμὸν , πλείστης οὖν δεῖται τροφῆς .
Lemmas: Ὕπνος ἑδραῖος , ὀρθός νυσταγμός . ὅς μέν ὁ πλεῖστος ὁ ἐξηγητής γράφω εἰς ὅδε ὁ λέξις ἀγαθός σιωπάω , ὅς δέ ὁ μᾶλλον αὐτός ἔχω ὁ πιθανός δοκέω λέγω , εἰμί τοιοῦτος . ὁ ἀγρυπνία ψύχω φημί ὁ σῶμα , καί οὗτος τεκμήριον τίθημι ὁ ἕπομαι ἄχροια ὁ ἀγρυπνέω . ὅταν οὖν , φημί , ἔνθερμος κρᾶσις ἐμψύχω βούλομαι , πρός ὁ ἄλλος ὅς λέγω ἔμπροσθεν ὁ Ἱπποκράτης , ἔτι καί οὗτος προστίθημι , ὡς ἤτοι προφροντίζω τίς καί πράσσω ἀγρυπνέω , ἤ εἰ μή οὗτος ποιέω δύναμαι , κωλυτέον αὐτός κατακλίνω ὑπνόω , ἀναγκάζω δύο ἕτερος πράσσω , ἤ κάθημαι ἤ ἵστημι . ὁ γάρ ὁ κάθημαι ὕπνος ἑδραῖος ὀνομάζω φημί ἀπό ὁ ἕδρα , ἴσος δέ δύναμαι ὁ οὗτος ὕπνος ὁ ὁ ἵστημι νυσταγμός , καί διά οὗτος λέγω αὐτός , ὕπνος ἑδραῖος , ὀρθός νυσταγμός , ὡς εἰ καί οὕτως λέγω ὁ σύμπας λόγος . ὁ ἔνθερμος φύσις κωλύω προσήκω πλεῖστος ὕπνος χράω . ἀγαθός γάρ αὐτός ἐγείρω τε καί πράσσω τίς , μάλιστα μέν αὐτός ἔργω καί ὁ καθίζω · εἰ δέ μή , οὗτος μέν συγχωρέω παραπλήσιος ὑπάρχω ὁ ὁ ἵστημι νυσταγμός , κατακλίνω δέ κωλύω . τις δέ ὁ ἑδραῖος ὕπνος ἀντί ὁ βαθύς λέγω νομίζω , ὅσος περ ἄν οὕτως ἔχω ἵστημι ἤδη νυστάζω . ἀλλά τίς ἕνεκα χρεία γράφω οὗτος μή προστίθημι ἀτελής ὁ λόγος ἐργάζομαι . οὗτος ὑπό αὐτός συμβουλεύω ἐγώ ὅσος ἑδραῖος , ὅς εἰμί βαθύς κοιμάω βούλομαι , οὗτος ἐπί τοσοῦτος ἐγείρω φυλάσσω , ὡς μή ἵστημι δύναμαι Χωρὶς ὁ νυστάζω . ἐάν γάρ εἰς οὗτος ἀφικνέομαι , βαθύς κοιμΐηθημι . πολύς γάρ ἐγώ διά ὁ ταχέως ἐπί ὁ ὕπνος ἔρχομαι βιάζω ἀγρυπνέω μέχρι πολύς , ἄμεμπτος ὑπνόω παρασκευάζω , καθά καί ὁ ἀνορεξία μέμφομαι , ἔνιοι ἀναγκάζω ἀσιτέω μέχρι πολύς ὁ ἡμέρα ποιέω πεινέω . πρό γάρ ὁ δέω ὁ φύσις ὕπνος ἤ σιτίον ἐπί αὐτός παραγίγνομαι ὁ λέγω σύμπτωμα περιπίπτω . χράω δέ μή περιβιάζομαι ὁ φύσις ἄκαιρος , ἀλλά ὡς ὑπηρετέω εὔκαιρος . ἐγώ μέν οὖν ὅς ἐγώ δοκέω πιθανός τις εἰς ὁ ὁ πρόκειμαι λέξις ἐξήγησις λέγω λέγω . ὁ δέ οἴομαι ὁ ὕπνος ἀεί ψύχω ἐπίκαιρος τίς ὁ τέχνη ἀγνοέω ἡγέομαι . διά πᾶς μέν γάρ ὕπνος ὑγραίνω , καθά ἀγρυπνία ξηραίνω . καί οὗτος ἐγώ αὐτός διδάσκω , οὐ διά πᾶς δέ θερμαίνω ἤ ψύχω φύω . ἀλλά ὅταν μέν ἀπύρετος εἰμί , ἤτοι φλεγματώδης ἤ ὠμός ἤ ὁπωσοῦν ψυχρός χυμός εὑρίσκω ἐν ὁ σῶμα κατεργάζομαι τε καί πέσσω , χρηστός ἐκ αὐτός ἐργάζομαι αἷμα , θερμαίνω ὁ ἄνθρωπος αὐξάνω ὁ ἔμφυτος θερμασία , ὅταν δέ ἤδη πυρέσσω ἐπί σηπεδών τοιοῦτος χυμός , ἐμψύχω , ὁ μέν πυρετώδης θερμασία σβέννυμι , αὐξάνω δέ ὁ οἰκεῖος . ἡνίκα δέ πυρετός Χωρὶς ἤ καί σύν πυρετός χολώδης πλεονάζω χυμός , διακρίνω μέν αὐτός εἶτα ἐκκρίνω δύναμαι , εἰς συμμετρία ὑγιεινός κρᾶσις ἐπανάγω ὁ σῶμα . μή δύναμαι δέ οὗτος ἐργάζομαι ὁ αὐτός φυλάσσω κρᾶσις . εἰ δέ ἐπί φλεγμονή σπλάγχνον πυρέσσω τις ἐν ἀρχή ὁ παροξυσμός καθυπνόω , αὐξάνω ὁ φλεγμονή ὁ ἄκαιρος οὗτος ὕπνος , ἅμα αὐτός καί ὁ πυρετός αὐξάνω , ἐκ ὅδε θερμός ἐργάζομαι ὁ σῶμα , θερμός παρά φύσις . ἐγχωρέω μέντοι κατά εἷς τρόπος ἐνίοτε θερμός τε καί ψυχρός ἅμα γίγνομαι ὁ σῶμα διά ὁ ὕπνος , ἐπεί ὁ κατά ὁ σῶμα θερμασία δισσός εἰμί ὁ γένος , εἷς μέν οἰκεῖος τε καί σύμφυτος , ἕτερος δέ ἀλλότριος τε καί παρά φύσις . ὅταν οὖν αὐτός ὁ μέν αὐξάνω τε καί ῥώννυμι , ὁ δέ καθαίρω τε καί μαραίνω , πῶς οὐ ἄν τις εὔλογος φημί κατά εἷς χρόνος ἐκ ὕπνος θερμός ἅμα καί ψυχρός ἑαυτοῦ γίγνομαι ὁ σῶμα . οὗτος δέ οὐδέ γιγνώσκω ὁ ἀρχή ὁ πολύς ὁ ἐξηγέομαι ὁ Ἱπποκράτης βιβλίον . μανθάνω δέ ἄν οὕτως ἔχω ὁ λέγω κατά ὅς ἐγκαλέω Λύκος λόγος ἐν ἀφορισμός αὐτός γράφω , ὁ αὐξάνω πλεῖστος ἔχω ὁ ἔμφυτος θερμός . ἀλλά ὅτι γε διά ἄγνοια ὅς ὁ Ἱπποκράτης ὀρθός γράφω περί ὁ κατά ὁ θερμασία διαφορά ἐπηρεάζω αὐτός τολμάω , διά εἷς ὅλος βιβλίο δείκνυμι ὁ ἐπιγραφή ἔχω ὅτι μηδείς ἁμαρτάνω κατά ὁ ἀφορισμός ὅς ὁ ἀρχή , ὁ αὐξάνω , πλεῖστος ἔχω ὁ ἔμφυτος θερμός , πλεῖστος οὖν δέω τροφή .