galenus.in-hippocratis-librum-vi-epidemiarum-commentarii-vi 3.2
Καθαίρεσις δρόμοισι , πάλῃσιν , ἡσυχίῃσι , πολλῇσι περιπάτοισι ταχέσιν , οἶσιν ἑφθὴ μᾶζα , τὸ πλεῖστον ἄρτος ὀλίγος . Τὸ μὲν τῆς κενώσεως ὄνομα κατὰ μόνων τῶν ὑγρῶν λέγεται , τὸ δὲ τῆς καθαιρέσεως μᾶλλον μὲν ἐπὶ τῶν στερεῶν , ἐνίοτε δὲ κᾀπὶ τῶν ὑγρῶν . καὶ μέντοι καὶ τὰ νῦν εἰρημένα κοινὰ τῆς τε τῶν ὑγρῶν καὶ τῆς τῶν στερεῶν μειώσεώς ἐστιν , ὅταν ἄνευ καθάρσεως ἢ κενώσεως αἵματος αὐτὰς ποιήσασθαι βουληθῶμεν , ἐπὶ τῶν ὑγιαινόντων δηλονότι . νοσοῦντα γὰρ οὐδεὶς δρόμοις καὶ πάλαις θεραπεύσει . κοινὸν γὰρ καὶ τούτων καὶ τῶν ἄλλων ἐστὶ τῶν ὁμοίων αὐτοῖς τὸ τῶν γυμνασίων γένος , ἐκτεταμένων ἐπί τε δίσκων καὶ ἀκοντίων βολὰς , ἅλματά τε καὶ ἀλτῆρας , ὁπλομάχας τε καὶ πάντα τὰ κατὰ τὸν βίον ἔργα καὶ μάλισθ’ ὅσα κατὰ γεωργίαν πονοῦσιν ἀροῦντές τε καὶ θερίζοντες καὶ σκάπτοντες . ἅπαντ’ οὖν τὰ γυμνάσια καὶ τῶν σαρκῶν καὶ πιμελῶν καὶ χυμῶν πλῆθος μειοῖ . χρῆσθαι δ’ ἐφ’ ἑνὸς σώματος αὐτοῖς ἀδύνατον , ἀλλὰ κατὰ τὰς ἕξεις καὶ κατὰ τὰς ἡλικίας καὶ τὴν δύναμιν καὶ τὸ ἔθος , ἐξευρίσκειν ἑκάστῳ προσήκει τὸ ἐπιτήδειον γυμνάσιον , ὡς ἐν τοῖς ὑγιεινοῖς ἐμάθετε . νυνὶ γὰρ ἐκ τῆς τῶν Ἱπποκράτους συγγραμμάτων ἐξηγήσεως οὐ τὰ τῆς ἰατρικῆς θεωρήματα μανθάνετε , προμεμαθηκότες ταῦτα κατὰ τάξιν ἐν ταῖς οἰκείαις πραγματείαις , ἐν αἷς ἁπάσαις τά τε δόγματα αὐτοῦ μετὰ ἀποδείξεως ἔγνωτε καὶ τὰ τοῖς δόγμασιν ἀκόλουθα κατὰ μέρος ἅπαντα . βουληθέντες δὲ τῶν εἰρημένων παρ’ αὐτοῦ τὴν ἱστορίαν προσκτήσασθαι , ταῦτα ἠξιώσατέ με τὰ ὑπομνήμαθ’ ὑμῖν ποιήσασθαι , καίτοι μὴ προῃρημένον . αἱ γὰρ ἀσαφεῖς λέξεις ἐπιστημονικὴν ἐξήγησιν οὐ προσίενται . νῦν γοῦν εὐθέως ἐφεξῆς γεγραμμένου τοῦ ἡσυχίῃσιν , οὐκ ἔστι γνῶναι σαφῶς ὃ βούλεται δηλῶσαι διὰ τῆς φωνῆς ταύτης ὁ Ἱπποκράτης . στοχάζεσθαι δὲ χρὴ , καθάπερ ἐν ταῖς ἄλλαις ἀσαφέσι λέξεσιν , οὕτως κᾀν ταύτῃ , τὸ μέν τι τῷδε φαίνεσθαι πιθανώτερον εἶναι , τὸ δὲ τῷδε . καὶ γὰρ καὶ πέφηνε καὶ ἄλλος ἄλλως ἐξηγεῖται τὴν ἡσυχίαν . ἐγχωρεῖ γοῦν ἐπί τε τῶν μεταξὺ διαναπαύσεων ἐν τοῖς γυμνασίοις εἰρῆσθαι , καθάπερ ἐν ἀφορισμοῖς εἶπεν · ὁκόταν ἄρξηται πονέειν τὸ διαναπαύειν εὐθὺς ἄκοπον . ἐγχωρεῖ δὲ κᾀπὶ τῶν ταῖς ὅλαις ἡμέραις ἐσομένων ἡσυχιῶν ἐν τοῖς μεταξὺ λελέχθαι . δύναται δὲ καὶ τελείαν ἡσυχίαν ἐπί τινων σωμάτων συμβουλεύειν . εἰ γὰρ οὕτως αὐτὸς εἶπε , κίνησις κρατύνει , ἀργίη τήκει , δύναιτ’ ἄν ποτε καὶ βίος ἀργὸς λεπτῦναι τὸ σῶμα . καὶ γὰρ τεθεάμεθά τισιν οὕτω συμβῆναι ἐκ μεταστάσεως εἰς ἀργίαν τῶν γυμνασίων . ἀλλὰ διορισμῶν ἀκριβῶν ἐστι χρεία , τίνες εἰσὶν οἱ τούτων δεησόμενοι λεπτύνσεως ἕνεκεν . οὐ γὰρ δεῖ κενώσεώς γε πλεοναζόντων ὑγρῶν . οὐδέποτε γὰρ ἀργία τοῦτο ποιεῖν πέφυκεν . εἰκότως οὖν ἔνιοι περὶ καθαιρέσεως σαρκῶν τὸν λόγον αὐτῷ νῦν εἶναί φασιν , οὐ κενώσεως ὑγρῶν ὡς ἐν πληθώραις τε καὶ ταῖς ὑδαρώδεσιν ἕξεσι γίνεται . δυνατόν γε μὴν ἐπ’ ἀμφοτέρων αὐτοῦ τὸν λόγον πεποιημένου κατάλογον εἶναι πάντων τῶν βοηθημάτων , ὅσα τε κοινὰ τῶν καθαιρέσεων ἀμφοτέρων ἐστὶ καὶ ὅσα τε καθ’ ἑτέραν αὐτῶν ἴδια . δύναται δὲ μετὰ τὰ γυμνάσια τὴν ἡσυχίαν γεγραφέναι περὶ τῶν καθ’ ἑκάστην ἡμέραν γυμνασίων καὶ τῆς ἐπ’ αὐτοῖς ἡσυχίας ποιούμενος τὸν λόγον , ἴνα γυμνασάμενοι μὴ προσφέρωνται τὰ σιτία εὐθέως , καθάπερ ἔθος ἐστὶ , διασώζοντες ἐν τῷ σώματι τὴν ἐκ τῶν γυμνασίων θερμασίαν , ἀλλὰ τελέως ἀπεψυγμένοι . καὶ γὰρ τοῦτ’ ἐν τοῖς ὑγιεινοῖς ἐμάθετε λελεγμένον ὀρθῶς , ἄλλοις τε καὶ τῷ Ἐρασιστράτῳ , ὥστε κᾀκ τούτου δῆλον γίνεσθαι , πολὺ τὸ στοχαστικὸν ἐν ταῖς ἐξηγήσεσιν εἶναι τῶν διὰ συντομίαν ἀσαφῶς ἡρμηνευμένων . ὅταν δὲ καὶ γράφειν τὴν λέξιν ὡς ἂν ἐθέλῃ τις ἑξῇ , πολὺ δή που μᾶλλον ἄδηλον γίνεται τὸ τῆς γνώμης τοῦ παλαιοῦ . νῦν γοῦν ἐν τῇ προκειμένῃ ῥήσει γράφουσιν ἔνιοι , ἡσυχίῃσι πολλῇσι , οὔτε τῶν παλαιῶν ἀντιγράφων , οὔτε τῶν πρῶτον ἐξηγησαμένων τὸ βιβλίον ἐπισταμένων τὴν γραφὴν ταύτην . εἰ δ’ ἀναγκάζει τις ἡμᾶς αὐτὴν ἐξηγήσασθαι τὴν μετὰ τὰ γυμνάσια γινομένην ἡσυχίαν , φήσομεν ἀξιοῦν αὐτὸν ποιεῖσθαι πολλήν . ἀλλὰ ταύτην μὲν ἐατέον , τὴν δ’ ὁμολογουμένην ἅπασι γραφὴν ἐξηγούμενοι , συμβουλεύειν αὐτὸν ἐροῦμεν πολλοῖς περιπάτοις καὶ ὀξέσι χρῆσθαι . παχύνουσι γὰρ οἱ βραδεῖς , ὥσπερ καὶ τὰ βραδέα γυμνάσια . καὶ θαυμάζω γε πῶς ἐπ’ ἐκείνων παρέλιπε τοῦ ταχέσι . καὶ γὰρ δρόμοι ταχεῖς καὶ γυμνάσια τοιαῦτα καὶ σαρκῶν ὄγκον καθαιρεῖ καὶ χυμῶν πλῆθος κενοῖ καὶ σχεδὸν ἅπασιν ὁμολογεῖται τοῦτο καὶ γυμνασταῖς καὶ ἰατροῖς . ὁ δ’ οὖν Ἱπποκράτης ἐφεξῆς ἔγραψε περὶ τῆς ἐπιτηδείου τροφῆς τοῖς καθαιρέσεως δεομένοις , ὡς εἴωθεν , ἐκ τοῦ παραδείγματος ἑνὸς ἑαυτῷ ὑπόμνησιν ποιησάμενος τοῦ καθόλου πᾶσιν ἁρμόττοντος . ἔστι δὲ τούτοις καθόλου τροφὰς διδόναι μὴ τροφίμους , ὁποῖόν ἐστι τὸ χοίρειον κρέας , ἀλλ’ ὀλιγοτρόφους , ὁποῖόν ἐστι τὸ τῆς ὄϊος , ὅπερ ἐστὶ τοῦ προβάτου . καὶ ἡ μᾶζα δὲ τῶν ὀλιγοτρόφων ἐστί . διὰ τοῦτ’ οὖν ταύτης μὲν τὸ πλεῖστον , ὀλίγον δὲ τοῦ ἄρτου λαμβάνειν κελεύει .
Lemmas: καθαίρεσις δρόμος , πάλη , ἡσυχία , πολύς περίπατος ταχύς , εἰμί ἑφθός μᾶζα , ὁ πλεῖστος ἄρτος ὀλίγος . Τέ μέν ὁ κένωσις ὄνομα κατά μόνος ὁ ὑγρός λέγω , ὁ δέ ὁ καθαίρεσις μᾶλλον μέν ἐπί ὁ στερεός , ἐνίοτε δέ εἰͅπί ὁ ὑγρός . καί μέντοι καί ὁ νῦν λέγω κοινός ὁ τε ὁ ὑγρός καί ὁ ὁ στερεός μείωσις εἰμί , ὅταν ἄνευ κάθαρσις ἤ κένωσις αἷμα αὐτός ποιέω βούλομαι , ἐπί ὁ ὑγιαίνω δηλονότι . νοσέω γάρ οὐδείς δρόμος καί πάλη θεραπεύω . κοινός γάρ καί οὗτος καί ὁ ἄλλος εἰμί ὁ ὅμοιος αὐτός ὁ ὁ γυμνάσιον γένος , ἐκτείνω ἐπί τε δίσκος καί ἀκόντιον βολή , ἅλμα τε καί ἀλτήρ , ὁπλομάχης τε καί πᾶς ὁ κατά ὁ βίος έργο καί μάλα ὅσος κατά γεωργία πονέω ἀρόω τε καί θερίζω καί σκάπτω . ἅπας οὖν ὁ γυμνάσιον καί ὁ σάρξ καί πιμελή καί χυμός πλῆθος μειόω . χράω δέ ἐπί εἷς σῶμα αὐτός ἀδύνατος , ἀλλά κατά ὁ ἕξις καί κατά ὁ ἡλικία καί ὁ δύναμις καί ὁ ἔθος , ἐξευρίσκω ἕκαστος προσήκω ὁ ἐπιτήδειος γυμνάσιον , ὡς ἐν ὁ ὑγιεινός μανθάνω . νυνί γάρ ἐκ ὁ ὁ Ἱπποκράτης σύγγραμμα ἐξήγησις οὐ ὁ ὁ ἰατρικός θεώρημα μανθάνω , προμανθάνω οὗτος κατά τάξις ἐν ὁ οἰκεῖος πραγματεία , ἐν ὅς ἅπας ὁ τε δόγμα αὐτός μετά ἀπόδειξις γιγνώσκω καί ὁ ὁ δόγμα ἀκόλουθος κατά μέρος ἅπας . βούλομαι δέ ὁ λέγω παρά αὐτός ὁ ἱστορία προσκτάομαι , οὗτος ἀξιόω ἐγώ ὁ ὑπόμνημα σύ ποιέω , καίτοι μή προλέγω . ὁ γάρ ἀσαφής λέξις ἐπιστημονικός ἐξήγησις οὐ προσίημι . νῦν γοῦν εὐθύς ἐφεξῆς γράφω ὁ ἡσυχία , οὐ εἰμί γιγνώσκω σαφής ὁ βούλομαι δηλόω διά ὁ φωνή οὗτος ὁ Ἱπποκράτης . στοχάζομαι δέ χράω , καθά ἐν ὁ ἄλλος ἀσαφής λέξις , οὕτως εἰͅν οὗτος , ὁ μέν τίς ὅδε φαίνω πιθανός ἔρχομαι , ὁ δέ ὅδε . καί γάρ καί φαίνω καί ἄλλος ἄλλως ἐξηγέομαι ὁ ἡσυχία . ἐγχωρέω γοῦν ἐπί τε ὁ μεταξύ διανάπαυσις ἐν ὁ γυμνάσιον λέγω , καθά ἐν ἀφορισμός λέγω · ὁπόταν ἄρχω πονέω ὁ διαναπαύω εὐθύς ἄκοπος . ἐγχωρέω δέ εἰͅπί ὁ ὁ ὅλος ἡμέρα εἰμί ἡσυχία ἐν ὁ μεταξύ λέγω . δύναμαι δέ καί τέλειος ἡσυχία ἐπί τις σῶμα συμβουλεύω . εἰ γάρ οὕτως αὐτός λέγω , κίνησις κρατύνω , ἀργία τήκω , δύναμαι ἄν ποτέ καί βίος ἀργός λεπτύνω ὁ σῶμα . καί γάρ θεάομαι τις οὕτως συμβαίνω ἐκ μετάστασις εἰς ἀργία ὁ γυμνάσιον . ἀλλά διορισμός ἀκριβής εἰμί χρεῖος , τίς εἰμί ὁ οὗτος δέω λέπτυνσις ἕνεκα . οὐ γάρ δέω κένωσις γε πλεονάζω ὑγρός . οὐδέποτε γάρ ἀργία οὗτος ποιέω φύω . ἔοικα οὖν ἔνιοι περί καθαίρεσις σάρξ ὁ λόγος αὐτός νῦν εἰμί φημί , οὐ κένωσις ὑγρός ὡς ἐν πληθώρα τε καί ὁ ὑδαρώδης ἕξις γίγνομαι . δυνατός γε μήν ἐπί ἀμφότερος αὐτός ὁ λόγος ποιέω κατάλογος ἔρχομαι πᾶς ὁ βοήθημα , ὅσος τε κοινός ὁ καθαίρεσις ἀμφότερος εἰμί καί ὅσος τε κατά ἕτερος αὐτός ἴδιος . δύναμαι δέ μετά ὁ γυμνάσιον ὁ ἡσυχία γράφω περί ὁ κατά ἕκαστος ἡμέρα γυμνάσιον καί ὁ ἐπί αὐτός ἡσυχία ποιέω ὁ λόγος , ἵνα γυμνάζω μή προσφέρω ὁ σιτίον εὐθύς , καθά ἔθος εἰμί , διασῴζω ἐν ὁ σῶμα ὁ ἐκ ὁ γυμνάσιον θερμασία , ἀλλά τέλειος ἀποψύχω . καί γάρ οὗτος ἐν ὁ ὑγιεινός μανθάνω λέγω ὀρθός , ἄλλος τε καί ὁ Ἐρασίστρατος , ὥστε ἐͅκ οὗτος δῆλος γίγνομαι , πολύς ὁ στοχαστικός ἐν ὁ ἐξήγησις ἔρχομαι ὁ διά συντομία ἀσαφής ἑρμηνεύω . ὅταν δέ καί γράφω ὁ λέξις ὡς ἄν ἐθέλω τις ἐξέρχομαι , πολύς δή ποῦ μᾶλλον ἄδηλος γίγνομαι ὁ ὁ γνώμη ὁ παλαιός . νῦν γοῦν ἐν ὁ πρόκειμαι ῥῆσις γράφω ἔνιοι , ἡσυχία πολύς , οὔτε ὁ παλαιός ἀντίγραφος , οὔτε ὁ πρῶτος ἐξηγέομαι ὁ βιβλίον ἐπίσταμαι ὁ γραφή οὗτος . εἰ δέ ἀναγκάζω τις ἐγώ αὐτός ἐξηγέομαι ὁ μετά ὁ γυμνάσιον γίγνομαι ἡσυχία , φημί ἀξιόω αὐτός ποιέω πολύς . ἀλλά οὗτος μέν ἐάω , ὁ δέ ὁμολογέω ἅπας γραφή ἐξηγέομαι , συμβουλεύω αὐτός λέγω πολύς περίπατος καί ὀξύς χράω . παχύνω γάρ ὁ βραδύς , ὥσπερ καί ὁ βραδύς γυμνάσιον . καί θαυμάζω γε πῶς ἐπί ἐκεῖνος παραλείπω ὁ ταχύς . καί γάρ δρόμος ταχύς καί γυμνάσιον τοιοῦτος καί σάρξ ὄγκος καθαιρέω καί χυμός πλῆθος κενόω καί σχεδόν ἅπας ὁμολογέω οὗτος καί γυμναστής καί ἰατρός . ὁ δέ οὖν Ἱπποκράτης ἐφεξῆς γράφω περί ὁ ἐπιτήδειος τροφή ὁ καθαίρεσις δέω , ὡς εἴωθα , ἐκ ὁ παράδειγμα εἷς ἑαυτοῦ ὑπόμνησις ποιέω ὁ καθόλου πᾶς ἁρμόζω . εἰμί δέ οὗτος καθόλου τροφή δίδωμι μή τρόφιμος , ὁποῖος εἰμί ὁ χοίρειος κρέας , ἀλλά ὀλιγότροφος , ὁποῖος εἰμί ὁ ὁ οἶς , ὅς εἰμί ὁ πρόβατον . καί ὁ μᾶζα δέ ὁ ὀλιγότροφος εἰμί . διά οὗτος οὖν οὗτος μέν ὁ πλεῖστος , ὀλίγος δέ ὁ ἄρτος λαμβάνω κελεύω .