galenus.in-hippocratis-librum-vi-epidemiarum-commentarii-vi 5.33
Ψυχρότατον βρῶμα , φακοὶ , κέγχροι , κολοκύνθαι . Κέγχροι καὶ κολοκύνθαι ψυχρὰ βρώματα σαφῶς εἰσιν , εἰ καὶ μὴ ψυχρότατα . φακὴν δὲ οὐκ ἂν ὁμολογήσαιμι ψυχρὸν εἶναι βρῶμα . φαίνεται γὰρ σαφῶς ὥσπερ αἱ κολοκύνθαι καὶ σὺν αὐταῖς ἀτράφαξίς τε καὶ βλίτα καὶ θριδακίνη καὶ χονδρίλη καὶ τῶν σιτηρῶν ἐδεσμάτων ἡ κριθὴ καὶ κέγχροι ψύχοντα . κατὰ τὸν ἐναντίον δὲ τρόπον ἡ φακὴ μηδεμίαν ἐνδεικνυμένη ψύξιν ἢ παραχρῆμα μετὰ τὸ βρωθῆναι περιεχομένη κατὰ τὴν ἄνω κοιλίαν ἢ ὕστερον ἐν τοῖς λεπτοῖς ἐντέροις ἢ παχέσι γενομένη . τάχα δ’ ἐπειδὴ ψυκτικὸν ἔχειν τι τὸν στύφοντα χυμὸν ἐδείξαμεν ἐν τῇ περὶ τῶν ἁπλῶν φαρμάκων πραγματείᾳ , τὴν φακὴν οἰήσεται ψύχειν , ἐπιλελησμένος ἐν τοῖς αὐτοῖς ὑπομνήμασιν εἰρημένον , ὡς ἕκαστον τῶν τοιούτων , ἁπλοῦν μὲν φαίνεται καὶ λέγεται , παραβαλλόμενον τοῖς ὑφ’ ἡμῶν ἐκ συνθέσεως κατασκευαζομένοις , οὐ μὴν ἀκριβῶς γε ἁπλοῦν ἐστιν . ἐδείχθη γοῦν καὶ ἡ φακὴ κατὰ τὸ πρῶτον γράμμα περὶ τῶν ἐν ταῖς τροφαῖς δυνάμεων , ἐξ ἐναντίων οὐσιῶν συγκειμένη τῆς μὲν ἐπεχούσης τὰ κατὰ τὴν γαστέρα , τῆς δὲ εἰς ἀπόκρισιν αὐτὴν ἐπεγειρούσης . τούτων οὖν ἡ μὲν ἐπέχουσα ψυχρὰ καὶ γεώδης ἐστὶν , ἡ δ’ ἐπεγείρουσα θερμή . καὶ διὰ τοῦτο ξηραντικὸν μὲν ἔδεσμα φακὴ , ψυχρὸν δ’ οὐδαμῶς ὥσπερ οὐδὲ θερμὸν , ἀλλ’ ἐξ ἀμφοῖν μικτὸν καὶ μέσον , εἰ καὶ βραχύ τι πρὸς τὸ θερμότερον ἀποκεχωρηκὸς ἀπὸ τοῦ μέσου . ὁπότ’ οὖν οὐδὲ ψυχρὸν ἁπλῶς συνχωρήσειεν ἄν τις εἶναι τὴν φακὴν , ἦ πού γε ψυχρότατον ὑπερβολικῶς . καὶ μέντοι καὶ καταπλαττομένη τοῖς φλεγμαίνουσιν ἕλκεσι φακὴ φαίνεται μὲν ἀναστέλλουσα καὶ ἀποκρουομένη τοὺς ἐπιῤῥέοντας χυμοὺς τῷ πεπονθότι μέρει , τῷ σύφειν δηλονότι ποιοῦσα . φαίνεται δὲ καὶ πεπτικὸν ἔχειν τὸ καὶ πυοποιὸν , ὅπερ ἥκιστα τοῖς ψυχροῖς ὑπάρχει . εἴτ’ οὖν αὐτὸς ὁ Ἱπποκράτης οὕτως ἔγραψεν , εἴτε τις ἄλλος ἐστὶν ὁ παρεγγράψας τήνδε τὴν ῥῆσιν , οὐκ ὀρθῶς ἐγίνωσκε περὶ φακῶν δυνάμεως .
Lemmas: ψυχρός βρῶμα , φακός , κέγχρος , κολοκύνθη . κέγχρος καί κολοκύνθη ψυχρός βρῶμα σαφής εἰμί , εἰ καί μή ψυχρός . φακή δέ οὐ ἄν ὁμολογέω ψυχρός ἔρχομαι βρῶμα . φαίνω γάρ σαφής ὥσπερ ὁ κολοκύνθη καί σύν αὐτός ἀτράφαξυς τε καί βλίτον καί θριδακίνη καί χονδρίλη καί ὁ σιτηρός ἔδεσμα ὁ κριθή καί κέγχρος ψύχω . κατά ὁ ἐναντίος δέ τρόπος ὁ φακή μηδείς ἐνδείκνυμι ψῦξις ἤ παραχρῆμα μετά ὁ βιβρώσκω περιέχω κατά ὁ ἄνω κοιλία ἤ ὕστερον ἐν ὁ λεπτός ἔντερον ἤ παχύς γίγνομαι . τάχα δέ ἐπεί ψυκτικός ἔχω τίς ὁ στύφω χυμός δείκνυμι ἐν ὁ περί ὁ ἁπλόος Φάρμακος πραγματεία , ὁ φακή οἴομαι ψύχω , ἐπιλανθάνω ἐν ὁ αὐτός ὑπόμνημα λέγω , ὡς ἕκαστος ὁ τοιοῦτος , ἁπλόος μέν φαίνω καί λέγω , παραβάλλω ὁ ὑπό ἐγώ ἐκ σύνθεσις κατασκευάζω , οὐ μήν ἀκριβῶς γε ἁπλόος εἰμί . δείκνυμι γοῦν καί ὁ φακή κατά ὁ πρῶτος γράμμα περί ὁ ἐν ὁ τροφή δύναμις , ἐκ ἐναντίος οὐσία σύγκειμαι ὁ μέν ἐπέχω ὁ κατά ὁ γαστήρ , ὁ δέ εἰς ἀπόκρισις αὐτός ἐπεγείρω . οὗτος οὖν ὁ μέν ἐπέχω ψυχρός καί γεώδης εἰμί , ὁ δέ ἐπεγείρω θερμός . καί διά οὗτος ξηραντικός μέν ἔδεσμα φακή , ψυχρός δέ οὐδαμῶς ὥσπερ οὐδέ θερμός , ἀλλά ἐκ ἄμφω μικτός καί μέσος , εἰ καί βραχύς τίς πρός ὁ θερμός ἀποχωρέω ἀπό ὁ μέσος . ὁπότε οὖν οὐδέ ψυχρός ἁπλῶς συγχωρέω ἄν τις ἔρχομαι ὁ φακή , εἰμί ποῦ γε ψυχρός ὑπερβολικός . καί μέντοι καί καταπλήσσω ὁ φλεγμαίνω ἕλκος φακή φαίνω μέν ἀναστέλλω καί ἀποκρούω ὁ ἐπιλέγω χυμός ὁ πάσχω μέρος , ὁ σύφω δηλονότι ποιέω . φαίνω δέ καί πεπτικός ἔχω ὁ καί πυοποιός , ὅς ἦκα ὁ ψυχρός ὑπάρχω . εἴτε οὖν αὐτός ὁ Ἱπποκράτης οὕτως γράφω , εἴτε τις ἄλλος εἰμί ὁ παρεγγράφω ὅδε ὁ ῥῆσις , οὐ ὀρθός γιγνώσκω περί φακός δύναμις .