galenus.in-hippocratis-librum-vi-epidemiarum-commentarii-vi 6.1
Σάρκες ὁλκοὶ ἐκ κοιλίης καὶ ἔξωθεν . δηλοῖ ἡ αἴσθησις ὡς ἔκπνουν καὶ εἴσπνουν . Ἕλκειν εἰς ἑαυτάς φησι τὰς σάρκας ἔκ τε κοιλίας καὶ ἔξωθεν . ἐκ μὲν τῆς κοιλίας δηλονότι τὸν ἐκ τῶν σιτίων τε καὶ ποτῶν χυλὸν , ὑφ’ οὖ τρέφεται , ἔξωθεν δὲ οὐκέθ’ ὁμοίως · ἄδηλον δ’ εἴτε τροφὴν εἴτ’ ἀέρα λέγει . δυνατὸν μὲν γὰρ τροφὴν ἕλκειν τὰς σάρκας ὥσπερ ἐκ τῆς κοιλίας , οὕτω κᾀκ τῶν ἔξω μερῶν εἰς τὸ βάθος ἀντεπισπᾶσθαι . δυνατὸν δὲ καὶ τὸν ἀέρα , διὰ δὲ τῶν καθηκουσῶν ἀρτηριῶν εἰς τὸ δέρμα φέρεσθαι πρὸς τὰς σάρκας , ἑλκόμενον ὑπ’ αὐτῶν , ὃ καὶ μᾶλλον ἔχεται τῆς κατὰ τὴν ὅλην ῥῆσιν ἀκολουθίας , διαπεφωνημένου δὲ τοῦ περὶ τῆς ὁλκῆς δόγματος . ἔνιοι μὲν γὰρ τῶν ἰατρῶν τε καὶ φιλοσόφων οὐδ’ ὅλως ὁλκὴν ἔφασαν εἶναι , τινὲς δ’ εἶναι μέν φασιν , ἐν ταῖς σαρξὶ δ’ οὐκ εἶναι . τὸ γράφειν δ’ ἀποδείξεις ἁπάντων τῶν τοιούτων ἐν ἐξηγητικοῖς ὑπομνήμασιν ἀδύνατον ἔφην εἶναι . πολλάκις τε γὰρ ἀναγκασθήσεται λέγειν τὰ αὐτὰ , πλῆθός τε καὶ μῆκος ὑπομνημάτων ἔσεσθαι μηδ’ ἀριθμηθῆναι ῥᾳδίως δυνάμενον , ἀλλ’ οὐδὲ τὸν τῆς ζωῆς χρόνον ἱκανὸν ἔσεσθαι πρὸς τὴν τῶν Ἱπποκράτους βιβλίων ἐξήγησιν , ἥτις ἑκάστου δόγματος ἀεὶ τὰς ἀποδείξεις γράφει καθ’ ἑκάστην ῥῆσιν . ἔτι τε τοῖς ἀναγνωσομένοις ὀχληρὸν τὸ πρᾶγμα καὶ τοῖς κατασκευάσαι βουλομένοις τὰ ὑπομνήματα σὺν χρόνῳ πολλῷ καὶ δαπανήμασί τε γραφήσεσθαι . βέλτιον οὖν ἔδοξεν ἐξηγεῖσθαι μὲν ἐν τούτοις τοῖς ὑπομνήμασι τὴν διάνοιαν ἑκάστης ῥήσεως , ὅπερ ἴδιόν ἐστιν ἐξηγητοῦ . προστιθέναι δὲ καὶ τὰς αἰτίας , ἐνίοτε τοῖς εἰρημένοις ὑπ’ αὐτοῦ κατὰ τὴν ἀκολουθίαν τῶν ἀποδεδειγμένων δογμάτων , αὐτὰ δὲ τὰ δόγματα μὴ κατασκευάζειν μὲν ἐνταῦθα , μόνον δ’ ἀναμιμνήσκειν ἐν τίσιν ἤδη βιβλίοις τῶν ὑπ’ ἐμοῦ γεγραμμένων ἀποδέδεικται καθάπερ καὶ νῦν , ὅτι μὲν ἑλκόντων τὸν οἰκεῖον χυμὸν ἐφ’ αὑτὰ τῶν τρεφομένων ἡ πρὸς αὐτὰ γίνεται φορὰ τῆς τροφῆς ἐν τοῖς τῶν φυσικῶν δυνάμεων ὑπομνήμασιν ἀποδέδεικται . τὸ δ’ ἔκπνουν τε καὶ εἴσπνουν ὅλον τὸ σῶμα διά τε τοῦ περὶ χρείας ἀναπνοῆς ὑπομνήματος καὶ τοῦ περὶ χρείας σφυγμῶν , ὧν ἐν μὲν τῷ προτέρῳ λεχθέντι τὴν χρείαν τῆς ἀναπνοῆς ἐδείξαμεν εἶναι φυλακὴν τῆς συμμετρίας τοῦ κατὰ τὴν καρδίαν θερμοῦ . κατὰ δὲ τὸ περὶ χρείας σφυγμῶν τὴν καθ’ ὅλον τὸ σῶμα μετριότητα τῆς θερμασίας ἐκ τοῦ τῶν ἀρτηριῶν ἔργον φυλάττεσθαι . ταῦτ’ οὖν ἐστιν ἱκανὰ μόνα πρὸς τὴν τοῦ προτέρου μέρους τῆς ῥήσεως ἐξήγησιν . ἐπὶ δὲ τὸ δεύτερον αὐτῆς ἤδη μετέλθωμεν , ἐν ᾧ τὸ δηλοῖ ἡ αἴσθησις , ὡς οὐ κατὰ συνήθειαν οὔθ’ Ἱπποκράτους οὔτε καθόλως Ἑλληνικῶς ἑρμηνευόμενον . ἐπηνορθώσαντο δέ τινες , οἱ μὲν κατὰ δοτικὴν πτῶσιν αἰσθήσει γράψαντες , ἵν’ ᾖ τὸ λεγόμενον ὑπ’ αὐτοῦ τοιόνδε · δῆλόν ἐστι τῇ αἰσθήσει ὡς ἔκπνουν καὶ εἴσπνουν εἴη τὸ σῶμα τῷ ζώῳ ὅλον , ἐπενηνέχθαι δὲ τούτοις τὸ σάρκες ὁλκοὶ ἐκ κοιλίας καὶ ἔξωθεν ὑπὸ τῆς αἰσθήσεως μαρτυρούμενον , ὅπερ ταὐτόν ἐστιν τῷ λέγειν , ὑπὸ τῶν ἐναργῶς φαινομένων ἡμῖν διὰ τῶν αἰσθήσεων . ἰδιωτῶν γε μὴν ἐνίων ἤκουσα θαυμαζόντων τὸ συμβὰν αὐτοῖς ἐπὶ τοῖς τῶν ποτίμων ὑδάτων λουτροῖς . ἔμπροσθεν γὰρ ἐξ ἡλίου θερμοῦ καὶ ὁδοιπορίας ἥκοντες αὐχμηρόν τε τὸ σῶμα καὶ τὸ στόμα ξηρότατον ἔφασαν ἔχειν , ἀμηχάνῳ τε δίψει συνέχεσθαι , μετὰ δὲ τὸ λουτρὸν ἄδιψοί τε γενέσθαι καὶ τὸ σῶμα σχεῖν ὑγρόν . ὁμοίως δὲ αὐτῷ καὶ τὸ σύμπαν σῶμα μαλακόν τε καὶ ὑγρὸν ἀπεργασθῆναι , τὸν ἔμπροσθεν αὐχμὸν ἀποθέμενον . ἔνιοι δὲ καὶ σαφῶς ᾐσθῆναι τοῦ σώματος ἔφασκον , ἕλκοντος εἰς ἑαυτοὺς κατὰ τὰς δεξαμενὰς ὕδωρ . τοιαῦτα μὲν οὖν τινα , ἃ καὶ τοῖς ἰδιώταις φαίνεται , μαρτύρια τοῦ δόγματος ἐξ αἰσθήσεως λαμβανόμενα . τινὰ δ’ ἐκ λογικωτέρων ἀποδείξεων εὑρίσκεται τοῖς ἰατροῖς , ὧν ἐστι μία καὶ ἣν ἐφεξῆς αὐτὸς εἶπεν , ἣν γνώσεσθε κατὰ τὴν ἐχομένην ῥῆσιν . εἰς γὰρ τὴν προκειμένην ἀρκέσει καὶ ταῦτα , δυναμένων ἡμῶν ἐκ τῶν ὀρθῶς εἰρημένων φωρᾶσαι τὰ κακῶς τοῖς ἐξηγηταῖς γεγραμμένα .
Lemmas: σάρξ ὁλκός ἐκ κοιλία καί ἔξωθεν . δηλόω ὁ αἴσθησις ὡς ἐκπνέω καί εἰσπνέω . ἕλκω εἰς ἑαυτοῦ φημί ὁ σάρκα ἐκ τε κοιλία καί ἔξωθεν . ἐκ μέν ὁ κοιλία δηλονότι ὁ ἐκ ὁ σιτίον τε καί ποτόν χυλός , ὑπό ὅς τρέφω , ἔξωθεν δέ οὐκέτι ὅμοιος · ἄδηλος δέ εἴτε τροφή εἴτε αέρας λέγω . δυνατός μέν γάρ τροφή ἕλκω ὁ σάρκα ὥσπερ ἐκ ὁ κοιλία , οὕτως ἐͅκ ὁ ἔξω Μέρα εἰς ὁ βάθος ἀντεπισπάω . δυνατός δέ καί ὁ αέρας , διά δέ ὁ καθήκω ἀρτηρία εἰς ὁ δέρμα φέρω πρός ὁ σάρκα , ἕλκω ὑπό αὐτός , ὁ καί μᾶλλον ἔχω ὁ κατά ὁ ὅλος ῥῆσις ἀκολουθία , διαφωνέω δέ ὁ περί ὁ ὁλκή δόγμα . ἔνιοι μέν γάρ ὁ ἰατρός τε καί φιλόσοφος οὐδέ ὅλος ὁλκός φημί ἔρχομαι , τις δέ ἔρχομαι μέν φημί , ἐν ὁ σάρξ δέ οὐ ἔρχομαι . ὁ γράφω δέ ἀπόδειξις ἅπας ὁ τοιοῦτος ἐν ἐξηγητικός ὑπόμνημα ἀδύνατος φημί ἔρχομαι . πολλάκις τε γάρ ἀναγκάζω λέγω ὁ αὐτός , πλῆθος τε καί μῆκος ὑπόμνημα εἰμί μηδέ ἀριθμέω ῥᾴδιος δύναμαι , ἀλλά οὐδέ ὁ ὁ ζωή χρόνος ἱκανός εἰμί πρός ὁ ὁ Ἱπποκράτης βιβλίον ἐξήγησις , ὅστις ἕκαστος δόγμα ἀεί ὁ ἀπόδειξις γράφω κατά ἕκαστος ῥῆσις . ἔτι τε ὁ ἀναγιγνώσκω ὀχληρός ὁ πρᾶγμα καί ὁ κατασκευάζω βούλομαι ὁ ὑπόμνημα σύν χρόνος πολύς καί δαπάνημα τε γράφω . ἀγαθός οὖν δοκέω ἐξηγέομαι μέν ἐν οὗτος ὁ ὑπόμνημα ὁ διάνοια ἕκαστος ῥῆσις , ὅς ἴδιος εἰμί ἐξηγητής . προστίθημι δέ καί ὁ αἰτία , ἐνίοτε ὁ λέγω ὑπό αὐτός κατά ὁ ἀκολουθία ὁ ἀποδείκνυμι δόγμα , αὐτός δέ ὁ δόγμα μή κατασκευάζω μέν ἐνταῦθα , μόνος δέ ἀναμιμνήσκω ἐν τίσις ἤδη βιβλίον ὁ ὑπό ἐγώ γράφω ἀποδείκνυμι καθά καί νῦν , ὅτι μέν ἕλκω ὁ οἰκεῖος χυμός ἐπί αὐτός ὁ τρέφω ὁ πρός αὐτός γίγνομαι φορά ὁ τροφή ἐν ὁ ὁ φυσικός δύναμις ὑπόμνημα ἀποδείκνυμι . ὁ δέ ἐκπνέω τε καί εἰσπνέω ὅλος ὁ σῶμα διά τε ὁ περί χρεία ἀναπνοή ὑπόμνημα καί ὁ περί χρεία σφυγμός , ὅς ἐν μέν ὁ πρότερος λέγω ὁ χρεία ὁ ἀναπνοή δείκνυμι ἔρχομαι φυλακή ὁ συμμετρία ὁ κατά ὁ καρδία θερμός . κατά δέ ὁ περί χρεία σφυγμός ὁ κατά ὅλος ὁ σῶμα μετριότης ὁ θερμασία ἐκ ὁ ὁ ἀρτηρία ἔργον φυλάσσω . οὗτος οὖν εἰμί ἱκανός μόνος πρός ὁ ὁ πρότερος μέρος ὁ ῥῆσις ἐξήγησις . ἐπί δέ ὁ δεύτερος αὐτηες͂ς ἤδη μετέρχομαι , ἐν ὅς ὁ δηλόω ὁ αἴσθησις , ὡς οὐ κατά συνήθεια οὔτε Ἱπποκράτης οὔτε κάθολος Ἑλληνικός ἑρμηνεύω . ἐπανορθόω δέ τις , ὁ μέν κατά δοτικός πτῶσις αἴσθησις γράφω , ἵνα εἰμί ὁ λέγω ὑπό αὐτός τοιόσδε · δῆλος εἰμί ὁ αἴσθησις ὡς ἐκπνέω καί εἰσπνέω εἰμί ὁ σῶμα ὁ ζῷον ὅλος , ἐπιφέρω δέ οὗτος ὁ σάρξ ὁλκός ἐκ κοιλία καί ἔξωθεν ὑπό ὁ αἴσθησις μαρτυρέω , ὅς αὐτός εἰμί ὁ λέγω , ὑπό ὁ ἐναργής φαίνω ἐγώ διά ὁ αἴσθησις . ἰδιώτης γε μήν ἔνιοι ἀκούω θαυμάζω ὁ συμβαίνω αὐτός ἐπί ὁ ὁ πότιμος ὕδωρ λουτρόν . ἔμπροσθεν γάρ ἐκ ἥλιος θερμός καί ὁδοιπορία ἥκω αὐχμηρός τε ὁ σῶμα καί ὁ στόμα ξηρός φημί ἔχω , ἀμήχανος τε δίψος συνέχω , μετά δέ ὁ λουτρόν ἄδιψος τε γίγνομαι καί ὁ σῶμα ἔχω ὑγρός . ὅμοιος δέ αὐτός καί ὁ σύμπας σῶμα μαλακός τε καί ὑγρός ἀπεργάζομαι , ὁ ἔμπροσθεν αὐχμός ἀποτίθημι . ἔνιοι δέ καί σαφής αἰνάνομαι ὁ σῶμα φάσκω , ἕλκω εἰς ἑαυτοῦ κατά ὁ δεξαμενή ὕδωρ . τοιοῦτος μέν οὖν τις , ὅς καί ὁ ἰδιώτης φαίνω , μαρτύριον ὁ δόγμα ἐκ αἴσθησις λαμβάνω . τις δέ ἐκ λογικός ἀπόδειξις εὑρίσκω ὁ ἰατρός , ὅς εἰμί εἷς καί ὅς ἐφεξῆς αὐτός λέγω , ὅς γιγνώσκω κατά ὁ ἔχω ῥῆσις . εἰς γάρ ὁ πρόκειμαι ἀρκέω καί οὗτος , δύναμαι ἐγώ ἐκ ὁ ὀρθός λέγω φωράω ὁ κακῶς ὁ ἐξηγητής γράφω .