galenus.in-hippocratis-librum-vi-epidemiarum-commentarii-vi 2.49
Συνεκρίθη , συνέστη ὀξύτερον , κινηθὲν ἐμολύνθη καὶ βραδύτερον αὔξεται καὶ ἐπὶ πλείω χρόνον . Πολλάκις εἶπον ἐν τούτῳ τῷ βιβλίῳ μυρίας εἶναι γραφὰς , διὰ τὴν ἀσάφειαν ἄλλων ἄλλως αὐτὰς ῥυθμιζόντων , ὡς ἂν ἑκάστῳ δόξῃ τὸ τῆς ἐξηγήσεως ἔσεσθαι πιθανόν . ἀλλ’ ἐγὼ τὰς παλαιὰς γραφὰς προαιροῦμαι , κᾂν ἀπίθανοι δοκῶσιν εἶναι καὶ μείζονα τὴν ἀπορίαν ἔχοιεν . δι’ αὐτὸ γὰρ πιστεύοι ἄν τις αὐτὰς οὕτως εἰρῆσθαι . διότι καίτοι γ’ ἀπορίας οὔσης περὶ τὴν ἐξήγησιν , ὅμως οἱ παλαιότατοι τῶν ἐξηγητῶν ἐν ταύταις ὁμολογοῦσιν . εἰ δέ γ’ ἐτόλμων αὐτὰς μεταγράφειν , εἰς εὐπορωτέραν ἂν ὑπήλλαττον λέξιν ὥστε πιθανὴν γενέσθαι τὴν ἐξήγησιν . εἰ τοίνυν τῆς προκειμένης ῥήσεως οὕτως νῦν γεγραμμένης ἐν τοῖς παλαιοῖς ἀντιγράφοις . εἰδότων δὲ καὶ τῶν παλαιῶν ἐξηγητῶν οὕτως αὐτὴν ἔχουσαν ἐξεῖλον οἱ πλεῖστοι τῶν νεωτέρων τὸ ἐμολύνθη . τινὲς δὲ καὶ τῷ κινηθὲν προσέθηκαν τὸ βραδύτερον , ὡς γενέσθαι τὴν λέξιν τοιαύτην , συνεκρίθη , συνέστη ὀξύτερον , κινηθὲν βραδύτερον αὔξεται . τινὲς δὲ τὸ καὶ διὰ τοῦτο προὔταξαν τῆς λέξεως ὡς γενέσθαι τοιάνδε . καὶ διὰ τοῦτο συνεκρίθη , συνέστη . τό γε μὴν τῆς διανοίας οὐ μέγα παραλλάττοι κατὰ πάσας τὰς γραφὰς , βούλονται γὰρ οἱ ἐξηγηταὶ συγκριθῆναι καὶ συστῆναι διὰ τοῦτο θᾶττον τὸ ἄῤῥεν τοῦ θήλεος , ὅτι θερμότερόν ἐστι , καὶ κινηθῆναι δὲ θᾶττον αὐτὸ διὰ τοῦτό φασιν . καὶ μέντοι καὶ ὡμολόγηται σχεδὸν ἅπασι τοῖς ἰατροῖς οὐ μόνον διαπλάττεσθαι θᾶττον , ἀλλὰ καὶ κινεῖσθαι τὸ ἄῤῥεν τοῦ θήλεος . εἴρηται δὲ περὶ τούτων σαφῶς κᾀν τῷ περὶ φύσεως παιδίου , ὥσπερ γε καὶ παρὰ Διοκλεῖ κατὰ τὰ περὶ γυναικείων συγγράμματα . Ῥοῦφος δέ φησι Διογένη τὸν Ἀπολλωνιάτην μόνον ἐναντίως ἀποφήνασθαι κατὰ τὸ περὶ φύσεως δεύτερον · ἐγὼ δὲ οὐκ ἐνέτυχον τῷ βιβλίῳ . μαρτυρεῖταί γε μὴν καὶ πρὸς αὐτῶν τῶν κυουσῶν καὶ θᾶττον ἀρχόγενα κινεῖσθαι καὶ πλείονας καὶ σφοδροτέρας κινήσεις φαίνεσθαι κινούμενα τὰ ἄῤῥενα . λέγεται δ’ ἐν τῇ προκειμένῃ ῥήσει , ὅτι μὲν θᾶττον ἐκινήθη τε καὶ συνέστη , τουτέστιν ἐπάγη τε καὶ ἐστερεώθη . μετὰ ταῦτα δ’ αὔξεται βραδύτερον τοῦ θήλεος τὸ ἄῤῥεν , αὔξησιν δὲ πότερον ἢ ἣν κινούμενον ἴσχει μόνην ἢ τὴν ἐφεξῆς λέγει νῦν ἄδηλον . ἀληθὲς δέ ἐστιν ὅτι καὶ μετὰ τὴν ἀποκύησιν αὔξεται τό τε θῆλυ θᾶττον καὶ ἵσταται πρότερα τὰ τῆς αὐξήσεως αὐτῷ . τοῦ μὲν αὔξεσθαι θᾶττον μαλακότης αἰτία τοῦ σώματος . ῥᾷον γὰρ ἐπιδίδωσι διατεινόμενα τὰ τοιαῦτα σώματα πρὸς τὰς τρεῖς διαστάσεις , μῆκος , βάθος καὶ πλάτος . ἵστασθαι δὲ καὶ παύεσθαι τὴν αὔξησιν αὐτοῖς προτέροις τῶν ἀῤῥένων , οὐκέτι διὰ τὴν μαλακότητα τοῦ σώματος , ἀλλὰ διὰ τὴν ἀσθένειαν ὑπάρχει . δύναμις γὰρ ἐστιν ἐν τοῖς ζώοις φυσικὴ , τὴν αὔξησιν αὐτῶν ἐργαζομένη , δι’ ἣν ἀῤῥωστοτέρα μὲν οὖσα ἐπὶ πλέον αὔξεται , θᾶττον δὲ παύεται τῆς αὐξήσεως , ἀσθενοῦς ὑπαρχούσης . εἴπερ οὖν ὁ Ἱπποκράτης αὐτὸς ἔγραψε τὸ ἐμωλύνθη , τοιοῦτον ἂν φαίνοιτο σημαίνειν , οἷον κᾀν τῷ δευτέρῳ τῶν ἐπιδημιῶν , ἔνθα φησίν · ἀριστερὸν παρ’ οὖς οἴδημα , τῇ δ’ ὑστεραίῃ καὶ δεξιόν . ἧσσον δὲ τοῦτο καὶ συνελειαίνετο ταῦτα καὶ ἐμωλύνθη καὶ οὐκ ἀπεπυήσατο . τὸ γὰρ τῆς ὀξείας κινήσεως καὶ μεταβολῆς παυσάμενον καὶ ἀποψυχθὲν οὕτως ὠνόμασεν .
Lemmas: συγκρίνω , συνίστημι ὀξύς , κινέω μολύνω καί βραδύς αὐξάνω καί ἐπί πλείων χρόνος . πολλάκις λέγω ἐν οὗτος ὁ βιβλίον μυρίος ἔρχομαι γραφή , διά ὁ ἀσάφεια ἄλλος ἄλλως αὐτός ῥυθμίζω , ὡς ἄν ἕκαστος δοκέω ὁ ὁ ἐξήγησις εἰμί πιθανός . ἀλλά ἐγώ ὁ παλαιός γραφή προαιρέω , ἔͅν ἀπίθανος δοκέω ἔρχομαι καί μέγας ὁ ἀπορία ἔχω . διά αὐτός γάρ πιστεύω ἄν τις αὐτός οὕτως λέγω . διότι καίτοι γε ἀπορία σέω περί ὁ ἐξήγησις , ὅμως ὁ παλαιός ὁ ἐξηγητής ἐν αὐτός ὁμολογέω . εἰ δέ γε τολμάω αὐτός μεταγράφω , εἰς εὔπορος ἄν ὑπαλλάσσω λέξις ὥστε πιθανός γίγνομαι ὁ ἐξήγησις . εἰ τοίνυν ὁ πρόκειμαι ῥῆσις οὕτως νῦν γράφω ἐν ὁ παλαιός ἀντίγραφος . οἶδα δέ καί ὁ παλαιός ἐξηγητής οὕτως αὐτός ἔχω ἐξαιρέω ὁ πλεῖστος ὁ νέος ὁ μολύνω . τις δέ καί ὁ κινέω προστίθημι ὁ βραδύς , ὡς γίγνομαι ὁ λέξις τοιοῦτος , συγκρίνω , συνίστημι ὀξύς , κινέω βραδύς αὐξάνω . τις δέ ὁ καί διά οὗτος προτάσσω ὁ λέξις ὡς γίγνομαι τοιόσδε . καί διά οὗτος συγκρίνω , συνίστημι . ὁ γε μήν ὁ διάνοια οὐ μέγας παραλλάσσω κατά πᾶς ὁ γραφή , βούλομαι γάρ ὁ ἐξηγητής συγκρίνω καί συνίστημι διά οὗτος ταχύς ὁ ἄρσην ὁ θῆλυς , ὅτι θερμός εἰμί , καί κινέω δέ ταχύς αὐτός διά τούτος φημί . καί μέντοι καί ὁμολογέω σχεδόν ἅπας ὁ ἰατρός οὐ μόνος διαπλήσσω ταχύς , ἀλλά καί κινέω ὁ ἄρσην ὁ θῆλυς . λέγω δέ περί οὗτος σαφής εἰͅν ὁ περί φύσις παιδίον , ὥσπερ γε καί παρά Διοκλῆς κατά ὁ περί γυναικεῖος σύγγραμμα . Ῥοῦφος δέ φημί Διογένης ὁ Ἀπολλωνιάτης μόνος ἐναντίος ἀποφαίνω κατά ὁ περί φύσις δεύτερος · ἐγώ δέ οὐ ἐντυγχάνω ὁ βιβλίον . μαρτυρέω γε μήν καί πρός αὐτός ὁ κύω καί ταχύς ἀρχόγενος κινέω καί πολύς καί σφοδρός κίνησις φαίνω κινέω ὁ ἄρσην . λέγω δέ ἐν ὁ πρόκειμαι ῥῆσις , ὅτι μέν ταχύς κινέω τε καί συνίστημι , τουτέστι πήγνυμι τε καί στερεόω . μετά οὗτος δέ αὐξάνω βραδύς ὁ θῆλυς ὁ ἄρσην , αὔξησις δέ πότερος ἤ ὅς κινέω ἴσχω μόνος ἤ ὁ ἐφεξῆς λέγω νῦν ἄδηλος . ἀληθής δέ εἰμί ὅτι καί μετά ὁ ἀποκύησις αὐξάνω ὁ τε θῆλυς ταχύς καί ἵστημι πρότερος ὁ ὁ αὔξησις αὐτός . ὁ μέν αὐξάνω ταχύς μαλακότης αἴτιος ὁ σῶμα . ῥᾴδιος γάρ ἐπιδίδωμι διατείνω ὁ τοιοῦτος σῶμα πρός ὁ τρεῖς διάστασις , μῆκος , βάθος καί πλάτος . ἵστημι δέ καί παύω ὁ αὔξησις αὐτός πρότερος ὁ ἄρσην , οὐκέτι διά ὁ μαλακότης ὁ σῶμα , ἀλλά διά ὁ ἀσθένεια ὑπάρχω . δύναμις γάρ εἰμί ἐν ὁ ζῷον φυσικός , ὁ αὔξησις αὐτός ἐργάζομαι , διά ὅς ἄρρωστος μέν εἰμί ἐπί πλείων αὐξάνω , ταχύς δέ παύω ὁ αὔξησις , ἀσθενής ὑπάρχω . εἴπερ οὖν ὁ Ἱπποκράτης αὐτός γράφω ὁ μωλύνω , τοιοῦτος ἄν φαίνω σημαίνω , οἷος εἰͅν ὁ δεύτερος ὁ ἐπιδημία , ἔνθα φημί · ἄριστος παρά οὖς οἴδημα , ὁ δέ ὑστεραῖος καί δεξιός . κακός δέ οὗτος καί συλλεαίνω οὗτος καί μωλύνω καί οὐ ἀποπυησάννυμι . ὁ γάρ ὁ ὀξύς κίνησις καί μεταβολή παύω καί ἀποψύχω οὕτως ὀνομάζω .