galenus.in-hippocratis-librum-vi-epidemiarum-commentarii-vi 5.3
Δάκρυα , ῥινῶν ὑγρότης , πταρμοὶ , ὠτὸς ῥύπος , στόματος σιάλου ἀναγωγὴ , πνεύματος εἴσοδος , ἔξοδος , χάσμη , βὴξ , λυγμὸς , οὐ τοῦ αὐτοῦ παντάπασι τρόπου . Εἰς τὴν ἐξήγησιν τήνδε τῆς ῥήσεως ὅσα δοκεῖ μοι κάλλιστ’ ἄν τις εἰπεῖν ἐγὼ διεξελθὼν πρότερον οὕτω μεταβήσομαι πρὸς τοὺς ἐξηγησαμένους τὸ βιβλίον , ἅπαντας μὲν οἰομένους ἀφωρίσθαι τῆς προγεγραμμένης ῥήσεως τὴν νῦν ἡμῖν προκειμένην , ἐξηγουμένους τε τὰς λέξεις αὐτοῖς ἁπάσας ὡς εἰς πρόγνωσιν διαφερούσας . ἐμοὶ δὲ φαίνεται τὸ προκείμενον ἐξ ἀρχῆς ἔτι καὶ νῦν διὰ ταύτης ὅλης κατασκευάζειν ὁ Ἱπποκράτης · προὔκειτο δὲ αὐτῷ δεῖξαι τὴν φύσιν πάντα ἐπὶ σωτηρίᾳ τοῦ ἀνθρώπου πράττουσαν . ἀρξάμενος οὖν ἀπὸ τῶν ἔργων αὐτῆς , ὅσα κατὰ τὰ σώματα τῶν ζώων ὑγιαινόντων ἐργάζεται καὶ διελθὼν αὐτὰ κατὰ τὴν πρὸ ταύτης ῥῆσιν , ἑξῆς ὅσα κατὰ τὰς νοσώδεις διαθέσεις ἢ κοινὰς ὑγιαινόντων καὶ νοσούντων σωμάτων , ἐπὶ σωτηρίᾳ τοῦ ζώου ποιεῖ κατὰ τὸν ἐνεστῶτα λόγον ἐδήλωσεν , ὧν ἕκαστον ἐγὼ κατὰ μέρος προχειριζόμενος ἐπιδείξω , τινὰ μὲν , ὡς ἔφην , ὄντα ἴδια νοσωδῶν διαθέσεων , ἔνια δὲ κοινὰ νοσοῦσί τε καὶ ὑγιαίνουσι , καὶ νοσοῦσι γίνεται ποτὲ μὲν ἑπόμενα τῷ πρώτῳ τῆς κατὰ τοὺς ὀφθαλμοὺς νοσώδους διαθέσεως , ὥσπερ ὅταν φλεγμαίνουσι , ποτὲ δὲ τῆς φύσεως ἀποκρινούσης τὸ πλεονάζον ὑγρὸν ἢ γεννώσης τὸ λεῖπον ἐν τοῖς κατ’ αὐτοὺς ἀδέσιν . οὕτω δὲ καὶ ἡ τῆς ῥινὸς ὑγρότης , ἐκκενουμένων δι’ αὐτῆς τῶν κατὰ τὸν ἐγκέφαλον ἀθροιζομένων περιττωμάτων γίνεται . καὶ οἱ πταρμοὶ δὲ φύσεως μὲν ἔργον ὑπάρχουσιν ἀεὶ , γίνονται δὲ ἐπὶ νοσώδεσι διαθέσεσιν . ὀνομάζω δὲ νοσώδεις διαθέσεις οὐ μόνον ὅταν ἤδη νοσῶσιν , ἀλλὰ κἀπειδὰν ἄρχηταί τις αὐτῶν συνίστασθαι . οἷον γὰρ ἐπ’ ὀφθαλμῶν ἐστιν ἡ τάραξις ἰδίως ὀνομαζομένη , φλεγμονῆς ἀρχή τις οὖσα , τοιαῦται πολλαὶ νοσώδεις διαθέσεις ἀρχόμεναι συνίστασθαι λύονται τῆς φύσεως ἐκκρινούσης τοὺς γεννῶντας αὐτὰς ἀτμούς τε καὶ χυμούς . εἴρηται δὲ περὶ πάντων τῶν τοιούτων ἐν ταῖς περὶ τῶν συμπτωμάτων αἰτίαις . ἔνια μὲν γὰρ αὐτῶν ἀεὶ ὑπὸ τῆς φύσεως γίνεται , κωλυτικὰ δ’ ἐστὶ νοσωδῶν διαθέσεων , ἤτοι γεννωμένων ἢ γεννᾶσθαι μελλουσῶν , ὥσπερ ἔνια τῶν ἤδη γεγενημένων τε καὶ συμπεπληρωμένων θεραπευτικὰ , καὶ τοῦτ’ ἔστι τὸ τοὺς ἐξηγητὰς ἀπατῆσαν , ὡς οὐκ εἴη νῦν ὁ λόγος Ἱπποκράτους περὶ τῶν τῆς φύσεως ἔργων , ἀλλ’ ἔν γε τοῖς τρισὶν ὑπομνήμασιν ἐν οἷς διέρχομαι περὶ τῶν ἐν τοῖς συμπτώμασιν αἰτίων , ἅπας οὗτος ὁ λόγος ἐξείργασταί μοι δεικνύντι τῆς φύσεως ἐνεργούσης γίνεσθαι τοιαῦτα πάντα συμπτώματα , περὶ ὧν νῦν ὁ λόγος ἐνέστησε . καὶ γὰρ ὁ τῶν ὤτων ῥύπος ὑπ’ ἐκείνης γίνεται καθαιρούσης ἐγκεφάλον τὰ περιττώματα , καὶ ἡ βὴξ ἕνεκα τοῦ καθαρὰς ἐργάζεσθαι τὰς ὁδοὺς τῆς ἀναπνοῆς ἐδείχθη γενομένη , καθάπερ γε καὶ ὁ λυγμὸς καὶ χάσμη καὶ σκορδονισμὸς , ἐκκρίσεως ἕνεκεν περιττωμάτων . ἔνια δὲ τῶν εἰρημένων κατὰ τὴν προκειμένην ῥῆσιν οὐδὲ συμπτώματα ὅλως ἐστὶν , ὡς καὶ ἥ τε ἀναπνοὴ καὶ ἡ καθ’ ὅλον τὸ σῶμα διαπνοή . δεδήλωται δὲ ὑπ’ αὐτοῦ περὶ μὲν τῆς ἀναπνοῆς , ἔνθα φησίν · πνεύματος εἴσοδος , ἔξοδος . περὶ δὲ τῆς διαπνοῆς ἐφεξῆς , ἔνθα πάλιν ἔγραψε , τροφῆς καὶ πνοῆς . σιάλου δὲ γένεσις ἐν τῷ στόματι τῶν προνοητικῶς ὑπὸ τῆς φύσεώς ἐστι γενομένων , ὥσπερ γε καὶ ἡ ἐκ θώρακός τε καὶ πνεύμονος ἀναγωγὴ τῶν πτυέλων . εἴρηται δὲ καὶ περὶ τούτων ἐν τῇ προκειμένῃ ῥήσει κατὰ τήνδε τὴν λέξιν , στόματος σιάλου ἀναγωγή . καὶ χρὴ τὸ μὲν , στόματος σιάλου , καθ’ ἑαυτὸ προενέγκασθαι , τὸ δ’ ἀναγωγὴ μετ’ αὐτὸ προσθέντας τοῦ πτυέλου , τάχα μὲν ἁμαρτηθέντος εὐθὺς ἐν ἀρχῇ τοῦ πρώτου τῶν ἀντιγράφων ὑπὸ τοῦ πρώτου βιβλιογράφου , τάχα δὲ αὐτοῦ τοῦ Ἱπποκράτους παραλιπόντος , ὡς ἂν ἑαυτῷ τινα ὑποτύπωσιν γράφοντος , οὐ πρὸς ἔκδοσιν σύγγραμμα . τὸ δ’ ἐπὶ τῇ τελευτῇ τῆς προκειμένης ῥήσεως γεγραμμένον οὐ τοῦ αὐτοῦ παντάπασι τρόπου τοιόνδ’ ἐστί . πάντα τὰ εἰρημένα πᾶσι τοῖς εἰρημένοις οὐ τοῦ αὐτοῦ τρόπου ἐστίν . ὡς γὰρ ἐδείξαμεν , ἔνια μὲν ἐπὶ τῶν κατὰ φύσιν ἐχόντων μόνων γίνεται , τινὰ δὲ ἐπὶ μόνων τῶν νοσωδῶν διαθέσεων , ὥσπερ δ’ αὖ πάλιν ὑπ’ ἀμφοτέρων ἔνια , καὶ τινὰ μὲν αὐτῶν μόνης τῆς φύσεώς ἐστιν ἔργα . γραφόντων δὲ τήνδε τὴν λέξιν τῶν ἐξηγητῶν πολυειδῶς ὀλίγον ὕστερον αἱ γραφαὶ λεχθήσονται . νυνὶ δὲ πρότερον , ὅσον ἔθ’ ὑπόλοιπόν ἐστιν ὅλης τῆς ῥήσεως , ἐν ᾗ τὰ φύσεως ἔργα κατέλεξεν , ἐξηγήσομαι .
Lemmas: δάκρυον , ῥίς ὑγρότης , πταρμός , οὖς ῥύπος , στόμα σίαλον ἀναγωγή , πνεῦμα εἴσοδος , ἔξοδος , χάσμη , βήξ , λυγμός , οὐ ὁ αὐτός παντάπασι τρόπος . εἰς ὁ ἐξήγησις ὅδε ὁ ῥῆσις ὅσος δοκέω ἐγώ καλός ἄν τις λέγω ἐγώ διεξέρχομαι πρότερος οὕτως μεταβαίνω πρός ὁ ἐξηγέομαι ὁ βιβλίον , ἅπας μέν οἴομαι ἀφορίζω ὁ προγράφω ῥῆσις ὁ νῦν ἐγώ πρόκειμαι , ἐξηγέομαι τε ὁ λέξις αὐτός ἅπας ὡς εἰς πρόγνωσις διαφέρω . ἐγώ δέ φαίνω ὁ πρόκειμαι ἐκ ἀρχή ἔτι καί νῦν διά οὗτος ὅλος κατασκευάζω ὁ Ἱπποκράτης · πρόκειμαι δέ αὐτός δείκνυμι ὁ φύσις πᾶς ἐπί σωτηρία ὁ ἄνθρωπος πράσσω . ἄρχω οὖν ἀπό ὁ ἔργον αὐτηες͂ς , ὅσος κατά ὁ σῶμα ὁ ζῷον ὑγιαίνω ἐργάζομαι καί διέρχομαι αὐτός κατά ὁ πρό οὗτος ῥῆσις , ἑξῆς ὅσος κατά ὁ νοσώδης διάθεσις ἤ κοινός ὑγιαίνω καί νοσέω σῶμα , ἐπί σωτηρία ὁ ζῷον ποιέω κατά ὁ ἐνίστημι λόγος δηλόω , ὅς ἕκαστος ἐγώ κατά μέρος προχειρίζω ἐπιδείκνυμι , τις μέν , ὡς φημί , εἰμί ἴδιος νοσώδης διάθεσις , ἔνιοι δέ κοινός νοσέω τε καί ὑγιαίνω , καί νοσέω γίγνομαι ποτέ μέν ἕπομαι ὁ πρῶτος ὁ κατά ὁ ὀφθαλμός νοσώδης διάθεσις , ὥσπερ ὅταν φλεγμαίνω , ποτέ δέ ὁ φύσις ἀποκρίνω ὁ πλεονάζω ὑγρός ἤ γεννάω ὁ λείπω ἐν ὁ κατά αὐτός ἀδήν . οὕτως δέ καί ὁ ὁ ῥίς ὑγρότης , ἐκκενόω διά αὐτηες͂ς ὁ κατά ὁ ἐγκέφαλος ἀθροίζω περίσσωμα γίγνομαι . καί ὁ πταρμός δέ φύσις μέν ἔργον ὑπάρχω ἀεί , γίγνομαι δέ ἐπί νοσώδης διάθεσις . ὀνομάζω δέ νοσώδης διάθεσις οὐ μόνος ὅταν ἤδη νοσέω , ἀλλά ἐπειδάν ἄρχω τις αὐτός συνίστημι . οἷος γάρ ἐπί ὀφθαλμός εἰμί ὁ τάραξις ἴδιος ὀνομάζω , φλεγμονή ἀρχή τις εἰμί , τοιοῦτος πολύς νοσώδης διάθεσις ἄρχω συνίστημι λύω ὁ φύσις ἐκκρίνω ὁ γεννάω αὐτός ἀτμός τε καί χυμός . λέγω δέ περί πᾶς ὁ τοιοῦτος ἐν ὁ περί ὁ σύμπτωμα αἰτία . ἔνιοι μέν γάρ αὐτός ἀεί ὑπό ὁ φύσις γίγνομαι , κωλυτικός δέ εἰμί νοσώδης διάθεσις , ἤτοι γεννάω ἤ γεννάω μέλλω , ὥσπερ ἔνιοι ὁ ἤδη γίγνομαι τε καί συμπληρόω θεραπευτικός , καί οὗτος εἰμί ὁ ὁ ἐξηγητής ἀπατάω , ὡς οὐ εἰμί νῦν ὁ λόγος Ἱπποκράτης περί ὁ ὁ φύσις ἔργον , ἀλλά ἐν γε ὁ τρεῖς ὑπόμνημα ἐν ὅς διέρχομαι περί ὁ ἐν ὁ σύμπτωμα αἴτιος , ἅπας οὗτος ὁ λόγος ἐξεργάζομαι ἐγώ δείκνυμι ὁ φύσις ἐνεργέω γίγνομαι τοιοῦτος πᾶς σύμπτωμα , περί ὅς νῦν ὁ λόγος ἐνίστημι . καί γάρ ὁ ὁ οὖς ῥύπος ὑπό ἐκεῖνος γίγνομαι καθαιρέω ἐγκεφάλος ὁ περίσσωμα , καί ὁ βήξ ἕνεκα ὁ καθαρός ἐργάζομαι ὁ ὀδούς ὁ ἀναπνοή δείκνυμι γίγνομαι , καθά γε καί ὁ λυγμός καί χάσμη καί σκορδονισμός , ἔκκρισις ἕνεκα περίσσωμα . ἔνιοι δέ ὁ λέγω κατά ὁ πρόκειμαι ῥῆσις οὐδέ σύμπτωμα ὅλος εἰμί , ὡς καί ὁ τε ἀναπνοή καί ὁ κατά ὅλος ὁ σῶμα διαπνοή . δηλόω δέ ὑπό αὐτός περί μέν ὁ ἀναπνοή , ἔνθα φημί · πνεῦμα εἴσοδος , ἔξοδος . περί δέ ὁ διαπνοή ἐφεξῆς , ἔνθα πάλιν γράφω , τροφή καί πνοή . σίαλον δέ γένεσις ἐν ὁ στόμα ὁ προνοητικός ὑπό ὁ φύσις εἰμί γίνομαι , ὥσπερ γε καί ὁ ἐκ θώραξ τε καί πνεύμων ἀναγωγή ὁ πτύελον . λέγω δέ καί περί οὗτος ἐν ὁ πρόκειμαι ῥῆσις κατά ὅδε ὁ λέξις , στόμα σίαλον ἀναγωγή . καί χράω ὁ μέν , στόμα σίαλον , κατά ἑαυτοῦ προφέρω , ὁ δέ ἀναγωγή μετά αὐτός προστίθημι ὁ πτύελον , τάχα μέν ἁμαρτάνω εὐθύς ἐν ἀρχή ὁ πρῶτος ὁ ἀντίγραφος ὑπό ὁ πρῶτος βιβλιογράφος , τάχα δέ αὐτός ὁ Ἱπποκράτης παραλείπω , ὡς ἄν ἑαυτοῦ τις ὑποτύπωσις γράφω , οὐ πρός ἔκδοσις σύγγραμμα . ὁ δέ ἐπί ὁ τελευτή ὁ πρόκειμαι ῥῆσις γράφω οὐ ὁ αὐτός παντάπασι τρόπος τοιόσδε εἰμί . πᾶς ὁ λέγω πᾶς ὁ λέγω οὐ ὁ αὐτός τρόπος εἰμί . ὡς γάρ δείκνυμι , ἔνιοι μέν ἐπί ὁ κατά φύσις ἔχω μόνος γίγνομαι , τις δέ ἐπί μόνος ὁ νοσώδης διάθεσις , ὥσπερ δέ αὖ πάλιν ὑπό ἀμφότερος ἔνιοι , καί τις μέν αὐτός μόνος ὁ φύσις εἰμί έργο . γράφω δέ ὅδε ὁ λέξις ὁ ἐξηγητής πολυειδής ὀλίγος ὕστερον ὁ γραφή λέγω . νυνί δέ πρότερος , ὅσον ἔτι ὑπόλοιπος εἰμί ὅλος ὁ ῥῆσις , ἐν ὅς ὁ φύσις έργο καταλέγω , ἐξηγέομαι .