galenus.in-hippocratis-librum-vi-epidemiarum-commentarii-vi 2.19
Φλέβες κροτάφων οὐχ ἱδρυμέναι , οὐδὲ χλώρασμα λαμπρὸν , ἢν πνεῦμα ἐγκαταλείπηται ἢ βὴξ ξηρὴ , μὴ θηριώδης , εἰς ἄρθρα στηρίζειν προσδέχεσθαι δεῖ κατ’ ἴξιν τῶν ἐντασίων τῶν κατὰ τὴν κοιλίην , ὡς ἐπὶ τὸ πουλύ . Εἶπον ὅτι καὶ χωρὶς τοῦ πρώτου μέρους τῆς ῥήσεως ἀναγινώσκειν ἐστὶ δυνατὸν αὐτὸ καθ’ ἑαυτὸ , ἢν πνεῦμα ἐγκαταλείπηται καὶ τὰ ἐφεξῆς αὐτῷ γεγραμμένα . πνεῦμα δὲ δηλονότι νῦν ἀκούσομεν τὸ πλέον τοῦ κατὰ φύσιν , ἵν’ ὁ λόγος ᾖ τοιοῦτος . ἐὰν ἐν νόσῳ ῥᾳστωνήσαντές τινες ἔχωσι τάς τε τῶν κροτάφων φλέβας οὐχ ἱδρυμένας , ὅπερ ἐστὶν ἐπὶ πλέον διαστελλομένας , καὶ τὸ χρῶμα μὴ κατὰ φύσιν ἥ τ’ ἀναπνοὴ πλείων ᾖ καὶ τὰ ἄλλα τὰ ἐφεξῆς εἰρημένα , τούτοις εἰς ἄρθρα τὴν ἀπόστασιν ἔσεσθαι προσδοκᾷν χρή . τὰ δὲ ἐφεξῆς εἰρημένα τάδε ἐστί . πρῶτον μὲν τὸ ξηρὴ βὴξ , δεύτερον δὲ τὸ μὴ θηριῶδες . ἡ μὲν οὖν ξηρὰ βὴξ λέγεται συνήθως ἐφ’ ἧς οὐδὲν ἀναπτύεται . τοῦτο δ’ οὕτως ῥηθὲν ἐν μὲν συγγράμματι προφανῶς ἐνδείκνυται τὸν γράψαντα χαίρειν αἰνιγματώδει λέξει · τὸν δ’ αὐτῷ τινὰ ὑπογραφὴν ἐν ὑπομνήματι πεποιημένον οὐκ ἄν τις μέμψαιτο . πολλὰ γὰρ οὕτως εἰώθαμεν ἡμῖν αὐτοῖς ὑποτυποῦσθαι συμβολικῶς . ἴσως οὖν καὶ νῦν ἑαυτῷ ταῦτ’ ἔγραψεν ὁ Ἱπποκράτης , ἐπὶ πλειόνων παθῶν ποιούμενος τὸν λόγον , ἐνταυθοῖ μὲν ἐπὶ τῆς ξηρᾶς βηχὸς ἐν περιπνευμονίας καὶ πλευρίτισι · καὶ γὰρ καὶ τὸ πνεῦμα τούτοις ὁμολογεῖ · τὰ δ’ ἔμπροσθεν ἡνίκα περὶ τῶν κατὰ τὸ πρόσωπον ἔγραψεν ἐπὶ πυρετῶν θερμῶν καὶ διακαῶν . ἐγχωρεῖ δὲ καὶ περὶ τῶν κατὰ τὸν θώρακα καὶ πνεύμονα λελέχθαι κᾀκεῖνα . γενήσεται τοιγαροῦν σύμπας λόγος τοιόσδε . ἐὰν ἐπὶ πλέον ἅμα τοῖς εἰρημένοις αἱ βῆχες ὦσι ξηραὶ , προσδέχεσθαι τὴν ἀπόστασιν εἰς ἄρθρα . διορισμὸν δὲ τινα ταῖς βηξὶ προσγράψας ἀσαφῆ ζήτησιν ἑτέραν εἰργάσατο , τίνες εἰσὶν αἱ θηριώδεις βῆχες . ἔνιοι μὲν οὖν ἐπὶ ταῖς ἕλμινσιν , ὅταν ἐπὶ τὸ στόμα τῆς κοιλίας ἀνενεχθεῖσαι δάκνωσι , τὰς βῆχάς φασι γίνεσθαι ξηρὰς , ὅπερ εἰ ὄντως ἐφαίνετο συμβαῖνον , οὐκ ἂν ἦν ζήτημα . νυνὶ δὲ μυριάκις εἴδομεν ἄνευ βηχῶν ἕλμινθας ἐνοχλούσας τὰ κατὰ τὸ στόμα τῆς γαστρὸς καὶ διὰ τοῦθ’ οἱ πλείους τῶν ἐξηγητῶν ἐπ’ ἄλλας ἐξηγήσεις ἐτράποντο . τινὲς μὲν τὸ θηριῶδες ἐπὶ τῶν φυσικῶν εἰρῆσθαι λέγοντες ἐπειδὴ γρυποῦνται τοὺς ὄνυχας ὥσπερ τὰ θηρία , τινὲς δὲ ἐπὶ κακοήθους . ἐν γὰρ ταῖς κρισίμοις ἀποστάσεσιν ὥσπερ ἄπεπτον εἶναι χρὴ τὴν νόσον , οὕτω καὶ περιεστηκυῖαν . ἥ τε γὰρ πεττομένη χωρὶς ἀποστάσεως ἐπαγγέλλεται τὴν λύσιν , ἥ τε ὀλέθριος , οὐδὲ γενήσεσθαί τινα κρίσιμον ἀπόστασιν . ἐὰν δὲ ἐπὶ πλέον ἄπεπτόν τε διαμένῃ τὸ νόσημα καὶ μὴ κακόηθες ᾖ , προσδέχεσθαι χρὴ γενήσεσθαί τινα ἀπόστασιν , ὅτε δὲ ἄπεπτόν τε ἅμα καὶ περιεστηκὸς τὸ νόσημα , χρὴ διαμένειν ἄχρι πλείονος , ἵν’ ἐλπίσωμεν ἀπόστασιν ἔσεσθαι , σαφῶς αὐτὸς ἐδήλωσεν ἐν προγνωστικῷ γράψας οὕτως . ὅσοι δ’ ἂν οὖρα λεπτὰ καὶ ὠμὰ οὐρέωσι πολὺν χρόνον , ἤν τἄλλα ὡς περιεσομένοισι σημεῖα ᾖ , τούτοισιν ἀπόστασιν δεῖ προσδέχεσθαι εἰς τὰ κάτω τῶν φρενῶν χωρία . γενήσεται τοιγαροῦν ὁ σύμπας λόγος τοιοῦτος . ἐὰν ἄπεπτον διαμένῃ τῶν κατὰ θώρακα καὶ πνεύμονα νοσημάτων τι καὶ μηδὲν ἔχῃ κακόηθες , ἀπόστασιν χρὴ προσδέχεσθαι . τοῦ δ’ ἄπεπτον εἶναι σημεῖον ἡ ξηρὰ βήξ . ἐὰν γὰρ ἀναπτύωσί τι πέψεώς ἐστι γνώρισμα . τοῦτο δ’ αὖ τὸ ἀναπτυόμενον , εἰ μὲν ὑγρὸν καὶ λεπτὸν εἴη , μετρίας , εἰ δὲ ταχὺ , τελείας . εἴρηται δὲ ἐπὶ πλέον περὶ τῶν τοιούτων ἔν τε τοῖς εἰς τὸ περὶ διαίτης ὀξέων ὑπομνήμασι κᾀν τοῖς περὶ κρίσεων , οὐδὲν ἧττον κᾀπὶ τῶν ἐν ταῖς νόσοις καιρῶν . ὃ δὲ ἐπὶ τῷ τέλει τῆς ῥήσεως ἔγραψεν , ἔνθα φησὶ τῶν ἐντασίων τῶν κατὰ τὴν κοιλίαν , οἱ πλεῖστοι μὲν τοῖς προειρημένοις , ἔνιοι δὲ καὶ καθ’ ἑαυτὸ μόνον ἰδίαν ἔχειν φασὶ τὴν διάνοιαν . ἐὰν μὲν οὖν συνάψαντες αὐτὸ τοῖς προειρημένοις ἀναγνῶμεν , ὁ λόγος ἔσται τοιοῦτος . ὅταν ἐπὶ τοῖς προειρημένοις , ἐλπίσῃς ἀπόστασιν ἔσεσθαι , τὰς κατὰ κοιλίαν ἐντάσεις προσεπίβλεπε . δυνήσῃ γὰρ ἐκ τούτων εὑρεῖν ἢ εἰς τὸ δεξιὸν μέρος τοῦ σώματος ἢ εἰς τὸ λαιὸν ἡ ἀπόστασις ἔσται τοῦ νοσήματος · αἱ γὰρ ἐντάσεις αὗται κατ’ ἴξιν ἑαυτῶν ἀγγέλλουσιν ἔσεσθαι τὰς ἀποστάσεις . ἐὰν δὲ πάλιν αὐτό τις ἀναγινώσκει τὸ κατ’ ἴξιν τῶν κατὰ τὴν κοιλίαν ἐντάσεων , ὁ λόγος ἔσται τοιοῦτος . ὥσπερ ὅταν ἐπὶ τοῖς ἀναπνευστικοῖς ὀργάνοις πάσχουσιν , ἀπέπτως τε καὶ περιεστηκῶς ἀποστάσεις ὁρῶμεν γινομένας , οὕτως κᾀπὶ τῶν κατὰ τὴν κοιλίαν εὑρήσεις συμβαῖνον . ἔσονται δὲ αὗται κατ’ ἴξιν τῶν πεπονθότων μορίων .
Lemmas: Φλέβες κρόταφος οὐ ἱδρύω , οὐδέ χλώρασμα λαμπρός , ἐάν πνεῦμα ἐγκαταλείπω ἤ βήξ ξηρός , μή θηριώδης , εἰς ἄρθρον στηρίζω προσδέχομαι δέω κατά ἵξις ὁ ἔντασις ὁ κατά ὁ κοιλία , ὡς ἐπί ὁ πολύς . λέγω ὅτι καί Χωρὶς ὁ πρῶτος μέρος ὁ ῥῆσις ἀναγιγνώσκω εἰμί δυνατός αὐτός κατά ἑαυτοῦ , ἐάν πνεῦμα ἐγκαταλείπω καί ὁ ἐφεξῆς αὐτός γράφω . πνεῦμα δέ δηλονότι νῦν ἀκούω ὁ πλείων ὁ κατά φύσις , ἵνα ὁ λόγος εἰμί τοιοῦτος . ἐάν ἐν νόσος ῥᾳστωνέω τις ἔχω ὁ τε ὁ κρόταφος φλέβα οὐ ἱδρύω , ὅς εἰμί ἐπί πλείων διαστέλλω , καί ὁ χρῶμα μή κατά φύσις ὁ τε ἀναπνοή πολύς εἰμί καί ὁ ἄλλος ὁ ἐφεξῆς λέγω , οὗτος εἰς ἄρθρον ὁ ἀπόστασις εἰμί προσδοκάω χράω . ὁ δέ ἐφεξῆς λέγω ὅδε εἰμί . πρῶτος μέν ὁ ξηρός βήξ , δεύτερος δέ ὁ μή θηριώδης . ὁ μέν οὖν ξηρός βήξ λέγω συνήθης ἐπί ὅς οὐδείς ἀναπτύω . οὗτος δέ οὕτως λέγω ἐν μέν σύγγραμμα προφανής ἐνδείκνυμι ὁ γράφω χαίρω αἰνιγματώδης λέξις · ὁ δέ αὐτός τις ὑπογραφή ἐν ὑπόμνημα ποιέω οὐ ἄν τις μέμφομαι . πολύς γάρ οὕτως εἴωθα ἐγώ αὐτός ὑποτυπόω συμβολικός . ἴσως οὖν καί νῦν ἑαυτοῦ οὗτος γράφω ὁ Ἱπποκράτης , ἐπί πολύς πάθος ποιέω ὁ λόγος , ἐνταυθοῖ μέν ἐπί ὁ ξηρός βήξ ἐν περιπνευμονία καί πλευρῖτις · καί γάρ καί ὁ πνεῦμα οὗτος ὁμολογέω · ὁ δέ ἔμπροσθεν ἡνίκα περί ὁ κατά ὁ πρόσωπον γράφω ἐπί πυρετός θερμός καί διακαής . ἐγχωρέω δέ καί περί ὁ κατά ὁ θώραξ καί πνεύμων λέγω κοᾀκίς . γίγνομαι τοιγάρ σύμπας λόγος τοιόσδε . ἐάν ἐπί πλείων ἅμα ὁ λέγω ὁ βήξ εἰμί ξηρός , προσδέχομαι ὁ ἀπόστασις εἰς ἄρθρον . διορισμός δέ τις ὁ βήξ προσγράφω ἀσαφής ζήτησις ἕτερος ἐργάζομαι , τίς εἰμί ὁ θηριώδης βήξ . ἔνιοι μέν οὖν ἐπί ὁ ἕλμινς , ὅταν ἐπί ὁ στόμα ὁ κοιλία ἀναφέρω δάκνω , ὁ βήξ φημί γίγνομαι ξηρός , ὅς εἰ ὄντως φαίνω συμβαίνω , οὐ ἄν εἰμί ζήτημα . νυνί δέ μυριάκις ὁράω ἄνευ βήξ ἕλμινς ἐνοχλέω ὁ κατά ὁ στόμα ὁ γαστήρ καί διά οὗτος ὁ πολύς ὁ ἐξηγητής ἐπί ἄλλος ἐξήγησις τρέπω . τις μέν ὁ θηριώδης ἐπί ὁ φυσικός λέγω λέγω ἐπεί γρυπόομαι ὁ ὄνυξ ὥσπερ ὁ θηρίον , τις δέ ἐπί κακοήθης . ἐν γάρ ὁ κρίσιμος ἀπόστασις ὥσπερ ἄπεπτος ἔρχομαι χράω ὁ νόσος , οὕτως καί περιίστημι . ὁ τε γάρ πέσσω Χωρὶς ἀπόστασις ἐπαγγέλλω ὁ λύσις , ὁ τε ὀλέθριος , οὐδέ γίγνομαι τις κρίσιμος ἀπόστασις . ἐάν δέ ἐπί πλείων ἄπεπτος τε διαμένω ὁ νόσημα καί μή κακοήθης εἰμί , προσδέχομαι χράω γίγνομαι τις ἀπόστασις , ὅτε δέ ἄπεπτος τε ἅμα καί περιίστημι ὁ νόσημα , χράω διαμένω ἄχρι πολύς , ἵνα ἐλπίζω ἀπόστασις εἰμί , σαφής αὐτός δηλόω ἐν προγνωστικός γράφω οὕτως . ὅσος δέ ἄν ὅρος λεπτός καί ὠμός οὐρέω πολύς χρόνος , ἐάν ἄλλος ὡς περιέννυμι σημεῖον εἰμί , οὗτος ἀπόστασις δέω προσδέχομαι εἰς ὁ κάτω ὁ φρήν χωρίον . γίγνομαι τοιγάρ ὁ σύμπας λόγος τοιοῦτος . ἐάν ἄπεπτος διαμένω ὁ κατά θώραξ καί πνεύμων νόσημα τίς καί μηδείς ἔχω κακοήθης , ἀπόστασις χράω προσδέχομαι . ὁ δέ ἄπεπτος ἔρχομαι σημεῖον ὁ ξηρός βήξ . ἐάν γάρ ἀναπτύω τίς πέψις εἰμί γνώρισμα . οὗτος δέ αὖ ὁ ἀναπτύω , εἰ μέν ὑγρός καί λεπτός εἰμί , μέτριος , εἰ δέ ταχύς , τέλειος . λέγω δέ ἐπί πλείων περί ὁ τοιοῦτος ἐν τε ὁ εἰς ὁ περί δίαιτα ὀξύς ὑπόμνημα εἰͅν ὁ περί κρίσις , οὐδείς κακός εἰͅπί ὁ ἐν ὁ νόσος καιρός . ὁ δέ ἐπί ὁ τέλος ὁ ῥῆσις γράφω , ἔνθα φημί ὁ ἔντασις ὁ κατά ὁ κοιλία , ὁ πλεῖστος μέν ὁ προλέγω , ἔνιοι δέ καί κατά ἑαυτοῦ μόνος ἴδιος ἔχω φημί ὁ διάνοια . ἐάν μέν οὖν συνάπτω αὐτός ὁ προλέγω ἀναγιγνώσκω , ὁ λόγος εἰμί τοιοῦτος . ὅταν ἐπί ὁ προλέγω , ἐλπίζω ἀπόστασις εἰμί , ὁ κατά κοιλία ἔντασις προσεπιβλέπω . δύναμαι γάρ ἐκ οὗτος εὑρίσκω ἤ εἰς ὁ δεξιός μέρος ὁ σῶμα ἤ εἰς ὁ λαιός ὁ ἀπόστασις εἰμί ὁ νόσημα · ὁ γάρ ἔντασις αὐτός κατά ἵξις ἑαυτοῦ ἀγγέλλω εἰμί ὁ ἀπόστασις . ἐάν δέ πάλιν αὐτός τις ἀναγιγνώσκω ὁ κατά ἵξις ὁ κατά ὁ κοιλία ἔντασις , ὁ λόγος εἰμί τοιοῦτος . ὥσπερ ὅταν ἐπί ὁ ἀναπνευστικός ὄργανον πάσχω , ἄπεπτος τε καί περιεστηκός ἀπόστασις ὁράω γίγνομαι , οὕτως εἰͅπί ὁ κατά ὁ κοιλία εὑρίσκω συμβαίνω . εἰμί δέ αὐτός κατά ἵξις ὁ πάσχω μόριον .