galenus.in-hippocratis-librum-primum-epidemiarum-commentarii-iii 1.2.6
Ἤρξαντο μὲν οὖν τὸ πρῶτον ὀφθαλμίαι ῥοώδεες , ὀδυνώδεες , ὑγραὶ , ἄπεπτοι , λημίαι σμικραὶ καὶ δυσκόλως πολλοῖσιν ἐκρηγνύμεναι , τοῖσι πλείστοισιν ὑπέστρεφον , ἀπέλιπον ὀψὲ πρὸς τὸ φθινόπωρον . Καὶ διὰ τί μὲν ἐν ἦρι τῶν ἐπιδημίων νοσημάτων ἡ γένεσις ἤρξατο προείρηται · διὰ τί δ’ ὀφθαλμίαι μᾶλλον τῶν ἄλλων παθῶν ἐγένοντο μάθοις ἂν εἰ τῆς ἐν αὐτῷ καταστάσεως ἀναμνησθείης . ψυχρότερον γὰρ ἔφη καὶ βόρειον καὶ ὑδατῶδες καὶ ἐπινέφελον γεγονέναι αὐτό . εἰ μὲν οὖν ὑπὸ τῶν ἀνέμων μόνον ἐπλήγησαν οἱ ὀφθαλμοὶ , χωρὶς ῥεύματος ἂν αἱ ὀφθαλμίαι συνέπεσον αὐτοῖς . ἐπεὶ δὲ μεθ’ ὑγρότητος πολλῆς ἐγένετο τὰ βόρεια πνεύματα , εἰκότως ῥοώδεις ἔφη τὰς ὀφθαλμίας γεγονέναι , τουτέστιν ὑγρὰς , ὡς ἀπὸ καταστάσεως ὑγρᾶς γεννηθείσας . ὀδυνώδεις δ’ ἑκατέρως ἦσαν καὶ μετὰ ῥεύματος συνιστάμεναι καὶ χωρὶς τούτου , τῷ διαμένειν τὴν ψύξιν . ἱκανὴ γὰρ καὶ αὕτη τοὺς ὀφθαλμοὺς ὀδυνώδεις ἐργάσασθαι . νυνὶ δ’ εἰκὸς αὐξηθῆναι τὰς ὀδύνας , τῆς ψύξεως τῶν ὀφθαλμῶν ἅμα τῷ κατ’ αὐτοὺς ῥεύματι συνελθούσης . ἄπεπτοι δὲ γίνονται καὶ χρόνῳ πολλῷ παρέμενον διά τε τὴν ὑγρότητα καὶ τὴν ψύξιν . τὸ γάρ τοι πέττεσθαι τοῖς ῥεύμασι γίνεται κρατουμένοις ὑπὸ τῆς ἐμφύτου θερμασίας . κρατεῖται δὲ ῥᾷον , ὅταν ὀλίγον τε ᾖ τὸ ὑγρὸν καὶ μὴ πάνυ ψυχρὸν , ὅταν δὲ πολὺ καὶ ψυχρὸν , δυσκόλως πέττεται . καὶ μὲν δὴ καὶ ἡ κατὰ φύσιν ἐν τοῖς ζώοις θερμότης ἰσχυρὰ μὲν οὖσα θᾶττον ἐκπέττει τὰς ἐν αὐτοῖς ὑγρότητας · εἰ δ’ ἀσθενὴς , μόγις ἐν χρόνῳ πλείονι περιγίνεται καὶ κρατεῖν δύναται τῶν ὑγρῶν . διὸ καὶ εἴ τινες ἐθεραπεύθησαν , ὑπέστρεφον αὖθις . ἠσθενηκότας γὰρ ἐν ταῖς ὀφθαλμίαις τοὺς ὀφθαλμοὺς τὸ περιέχον ψυχρὸν καὶ βόρειον ὑδατῶδες καὶ ἐπινέφελον γενόμενον εἰκότως ἔβλαπτε . εἴωθε δὲ ταῖς τοιαύταις ὀφθαλμίαις λημία γίνεσθαι μικρὰ , μόγις ἐκπίπτουσα διὰ τὴν πύκνωσιν τῶν χιτώνων , ἣν ἐκ τῆς τοῦ περιέχοντος ψυχρότητος ἔσχον . ὅλῳ μὲν οὖν τῷ ἦρι χείρους ἀναγκαῖον ἦν ἐν αὐτῷ γίνεσθαι τοὺς ὀφθαλμοὺς , ἐν δὲ τῷ θέρει τὴν γενομένην ἐν αὐτοῖς σκιῤῥώδη διάθεσιν ἐς πέψιν ἀχθῆναι κατὰ βραχύ . τὰ γὰρ ἐν χρόνῳ κατασκευασθέντα νοσήματα , καὶ μάλιστα ὑπὸ ψυχρῶν τε καὶ ὑγρῶν , οὐκ ἐνδέχεται λυθῆναι ταχέως . εἰκότως οὖν ἔφη τελέως παύεσθαι τὰ κατὰ τοὺς ὀφθαλμοὺς πάθη κατὰ τὸ φθινόπωρον .
Lemmas: ἄρχω μέν οὖν ὁ πρῶτος ὀφθαλμία ῥοώδης , ὀδυνώδης , ὑγρός , ἄπεπτος , λημία μικρός καί δύσκολος πολύς ἐκρήγνυμι , ὁ πολύς ὑποστρέφω , ἀπολείπω ὀψέ πρός ὁ φθινόπωρον . καί διά τίς μέν ἐν ἔαρ ὁ ἐπιδήμιος νόσημα ὁ γένεσις ἄρχω προλέγω · διά τίς δέ ὀφθαλμία μάλα ὁ ἄλλος πάθος γίγνομαι μανθάνω ἄν εἰ ὁ ἐν αὐτός κατάστασις ἀναμιμνῄσκω . ψυχρός γάρ φημί καί βόρειος καί ὑδατώδης καί ἐπινέφελος γίγνομαι αὐτός . εἰ μέν οὖν ὑπό ὁ ἄνεμος μόνος πλήσσω ὁ ὀφθαλμός , χωρίς ῥεῦμα ἄν ὁ ὀφθαλμία συμπίπτω αὐτός . ἐπεί δέ μετά ὑγρότης πολύς γίγνομαι ὁ βόρειος πνεῦμα , ἔοικα ῥοώδης φημί ὁ ὀφθαλμία γίγνομαι , τουτέστι ὑγρός , ὡς ἀπό κατάστασις ὑγρός γεννάω . ὀδυνώδης δέ ἑκάτερος εἰμί καί μετά ῥεῦμα συνίστημι καί χωρίς οὗτος , ὁ διαμένω ὁ ψῦξις . ἱκανός γάρ καί οὗτος ὁ ὀφθαλμός ὀδυνώδης ἐργάζομαι . νυνί δέ ἔοικα αὐξάνω ὁ ὀδύνη , ὁ ψῦξις ὁ ὀφθαλμός ἅμα ὁ κατά αὐτός ῥεῦμα συνέρχομαι . ἄπεπτος δέ γίγνομαι καί χρόνος πολύς παραμένω διά τε ὁ ὑγρότης καί ὁ ψῦξις . ὁ γάρ τοι πέσσω ὁ ῥεῦμα γίγνομαι κρατέω ὑπό ὁ ἔμφυτος θερμασία . κρατέω δέ ῥᾴδιος , ὅταν ὀλίγος τε εἰμί ὁ ὑγρός καί μή πάνυ ψυχρός , ὅταν δέ πολύς καί ψυχρός , δύσκολος πέσσω . καί μέν δή καί ὁ κατά φύσις ἐν ὁ ζῷον θερμότης ἰσχυρός μέν εἰμί ταχύς ἐκπέσσω ὁ ἐν αὐτός ὑγρότης · εἰ δέ ἀσθενής , μόγις ἐν χρόνος πολύς περιγίγνομαι καί κρατέω δύναμαι ὁ ὑγρός . διό καί εἰ τις θεραπεύω , ὑποστρέφω αὖθις . ἀσθενέω γάρ ἐν ὁ ὀφθαλμία ὁ ὀφθαλμός ὁ περιέχω ψυχρός καί βόρειος ὑδατώδης καί ἐπινέφελος γίγνομαι ἔοικα βλάπτω . εἴωθα δέ ὁ τοιοῦτος ὀφθαλμία λημίον γίγνομαι μικρός , μόγις ἐκπίπτω διά ὁ πύκνωσις ὁ χιτών , ὅς ἐκ ὁ ὁ περιέχω ψυχρότης ἔχω . ὅλος μέν οὖν ὁ ἔαρ κακός ἀναγκαῖος εἰμί ἐν αὐτός γίγνομαι ὁ ὀφθαλμός , ἐν δέ ὁ θέρος ὁ γίγνομαι ἐν αὐτός σκιρρόδερος διάθεσις εἰς πέψις ἄγω κατά βραχύς . ὁ γάρ ἐν χρόνος κατασκευάζω νόσημα , καί μάλα ὑπό ψυχρός τε καί ὑγρός , οὐ ἐνδέχομαι λύω ταχύς . ἔοικα οὖν φημί τέλειος παύω ὁ κατά ὁ ὀφθαλμός πάθος κατά ὁ φθινόπωρον .