galenus.in-hippocratis-librum-primum-epidemiarum-commentarii-iii 1.3.case5
Ἐπικράτεος γυναῖκα , ἢ κατέκειτο παρὰ Ἀρχηγέτην , περὶ τόκον ἤδη ἐοῦσαν , ῥῖγος ἔλαβεν ἰσχυρῶς , οὐκ ἐθερμάνθη , ὡς ἔλεγον , καὶ τῇ ὑστεραίῃ τὰ αὐτὰ , τρίτῃ δ’ ἔτεκε θυγατέρα καὶ τὰ ἄλλα πάντα κατὰ λόγον ἦλθε . δευτέρῃ μετὰ τὸν τόκον ἔλαβε πυρετὸς ὀξὺς , καρδίης πόνος καὶ γυναικείων , ὕπνοι οὐκ ἐνῆσαν . προσθεμένῃ δὲ ταῦτα μὲν ἐκουφίσθη , κεφαλῆς δὲ καὶ τραχήλου καὶ ὀσφύος πόνος . ἀπὸ δὲ κοιλίης ὀλίγα χολώδεα λεπτὰ διῄει , ἄκρητα , οὖρα λεπτὰ ὑπομέλανα . ἀφ’ ἧς δ’ ἔλαβε πυρετὸς ἐς νύκτα ἐκταίῃ παρέκρουσε . ἑβδόμῃ ἅπαντα παρωξύνθη , ἄγρυπνος παρέκρουσε , διψώδης , διαχωρήματα πάντα χολώδεα κατακορέα . ὀγδόῃ ἐπεῤῥίγωσεν , ἐκοιμήθη πλείω . ἐνάτῃ διὰ τῶν αὐτῶν . δεκάτῃ σκέλεα ἐπιπόνως ἤλγει , καρδίης πάλιν ὀδύνη , καρηβαρίη , οὐ παρέκρουσεν , ἐκοιμᾶτο μᾶλλον , κοιλίη ἐπέστη . ἑνδεκάτῃ ἵδρωσεν , οὔρησεν εὐχροώτερα συχνὴν ὑπόστασιν ἔχοντα , διῆγε κουφότερον . τεσσαρεσκαιδεκάτῃ ἐπεῤῥίγωσε , πυρετὸς ὀξύς . πεντεκαιδεκάτῃ ἤμεσε χολώδεα ψυχρὰ ὑπόσυχνα , ἵδρωσεν ἀπύρετος , ἐς νύκτα δὲ πυρετὸς ὀξὺς , οὖρα πάχος ἔχοντα , ὑπόστασις λευκή . ἑξκαιδεκάτῃ παρωξύνθη νύκτα καὶ δυσφόρως οὐχ ὕπνωσε , παρέκρουσεν . ὀκτωκαιδεκάτῃ διψώδης γλῶσσα ἐξεκαύθη , οὐχ ὕπνωσε , παρέκρουσε πολλὰ , σκέλεα ἐπωδύνως εἶχε . περὶ δὲ εἰκοστὴν πρωῒ μικρὰ ἐπεῤῥίγωσε , κωματώδης , δι’ ἡσυχίας ὕπνωσε , ἤμεσε χολώδεα , ὀλίγα , μέλανα , ἐς νύκτα κώφωσις . περὶ δὲ εἰκοστὴν πρώτην πλευροῦ ἀριστεροῦ βάρος δι’ ὅλου μετ’ ὀδύνης , σμικρὰ ἐπέβησσεν , οὖρα δὲ πάχος ἔχοντα θολερὰ ὑπέρυθρα , κείμενα οὐ καθίστατο , τὰ δ’ ἄλλα κουφοτέρως , οὐκ ἄπυρος . αὖθις ἐξ ἀρχῆς φάρυγγα ἐπώδυνος , ἔρευθος , κιὼν ἀνεσπασμένος , ῥεῦμα δριμὺ , δακνῶδες , ἁλμυρῶδες διὰ τέλεος παρέμεινε . περὶ δὲ εἰκοστὴν ἑβδόμην ἄπυρος , οὔροισιν ὑπόστασις , πλευρὸν ὑπῆλγε . περὶ δὲ πρώτην καὶ τριακοστὴν ἤμεσε τῇ τεσσαρακοστῇ ὀλίγα , χολώδεα , ἐκρίθη τελέως ἄπυρος τῇ ὀγδοηκοστῇ . Πλησίον οὖσαν τὴν γυναῖκα τήνδε τῆς προσθεσμίας τοῦ τόκου ῥιγῶσαί φησι χωρὶς τοῦ πυρέξαι . πρόκειται δὲ τῇ λέξει τὸ ὡς ἔλεγον , ἐπὶ τῷ παραδόξῳ τοῦ πράγματος . ᾤοντο γὰρ οἱ παλαιοὶ σχεδὸν ἅπαντες ἐπιγίγνεσθαι τοῖς αὐτομάτοις ῥίγεσι πυρετὸν ἐξ ἀνάγκης . αὐτόματα δὲ δηλονότι καλεῖται τὰ χωρὶς τῆς ἔξωθεν αἰτίας . ἐν γοῦν τῷ προοιμίῳ τοῦ καλῶς ἐπιγεγραμμένου πρώτου περὶ νούσων , ὡς ἐξ ἀνάγκης ἑπομένου τῷ ῥίγει τοῦ πυρετοῦ γέγραπται . δέδεικται δ’ ἡμῖν τὸ τοιοῦτον ῥῖγος , ᾧ πυρετὸς οὐκ ἀκολουθεῖ , ψυχρῶν καὶ ὠμῶν χυμῶν ἔκγονον εἶναι καὶ διὰ τοῦτο μᾶλλον νῦν ἢ πάλαι γενέσθαι . τὸ γὰρ ταλαίπωρον τῆς ὅλης διαίτης , ἅμα τοῖς ἐπὶ τροφῇ λουτροῖς ἀθροίζειν εἴωθε τὸ τοιοῦτον πλῆθος . ἔοικε καὶ ἡ τοῦ Ἐπικράτους γυνὴ τοῦτο ἔχειν τὸ πλῆθος . ἐν γοῦν τῇ πρώτῃ τῶν ἡμερῶν ῥιγῶσαί φησιν αὐτὴν , χωρὶς τοῦ θερμανθῆναι , τουτέστι χωρὶς τοῦ πυρέξαι καὶ πάλιν ἐπὶ τῆς ὑστεραίας ὡσαύτως , εἶτα τῇ τρίτῃ τῶν ἡμερῶν ἀποκυῆσαι , τάχα καὶ πρὸ τῆς ἀκριβοῦς προθεσμίας συμβάντος τοῦ τόκου διὰ τὴν σφοδρότητα τοῦ ῥίγους . μετὰ γοῦν τὸν ἡμέρᾳ β΄ τὴν καρδίαν τουτέστι τὸ στόμα τῆς κοιλίας ἀλγῆσαί φησιν αὐτὴν καὶ τὰ γυναικεῖα , προσυπακοῦσαι αὐτῷ χρὴ μόρια , καθάπερ καὶ τὴν πρὸ αὐτῆς , εἶτά φησι προσθεμένην αὐτὴν κουφισθῆναι . προείρηται δ’ ὅτι καὶ βάλανον καὶ πεσσὸν ἐπὶ τῷ προσθεμένῳ δύνατόν ἐστι προσυπακούειν . εἶθ’ ἑξῆς καταλέγει συμπτώματα νοσημάτων ὀξέων , κεφαλῆς μὲν καὶ τραχήλου καὶ ὀσφύος πόνον , ἀγρυπνίαν δὲ καὶ διαχωρήσεις ἀκράτως χολώδεις , ᾧ καὶ δῆλον ὡς οὐκ ὠμὸς μόνον , ἀλλὰ καὶ χολώδης ἐπλεόναζε χυμός . ὄντων δὲ τῶν οὔρων λεπτῶν , ἀναγκαῖον ἦν χρονίσαι τὴν νόσον . ἐπεὶ δὲ καὶ ὑπομέλανά φησι ταῦτα γενέσθαι , τοῦτο δὴ τὸ σὺν ἀγῶνι καὶ ταραχὴν δηλοῖ καὶ μέχρι γε τῆς ἑνδεκάτης ἡμέρας ἄδηλον ἦν εἰ σωθήσεται τὸ γύναιον , οὐδενὸς ἐν τῷ μεταξὺ γενομένου σημείου σαφοῦς , ἐφ’ ᾧ τις ἢ σωτηρίαν ἢ θάνατον ἐλπίσει . κατὰ δὲ τὴν ια΄ ἐπεφάνη τι σωτηρίας σημεῖον , ἔνθα φησὶν , ια΄ οὔρησεν εὐχροώτερα συχνὴν ὑπόστασιν ἔχοντα , διῆγε κουφότερον . ἐπ’ αὐτῆς οὖν ὀψὲ τῆς πέψεως τῶν χυμῶν ἀρξαμένης ἀναγκαῖον ἦν χρονίσαι τὸ νόσημα καὶ διὰ τοῦτο τεσσαρεσκαιδεκαταῖον μὲν ἐκρίθη τὸ πρῶτον ὡς ἀκινδύνως ἔχειν ἤδη . μεταξὺ δὲ ἄχρι τῆς τεσσαρακοστῆς ἐνοσηλεύετο , τελέως δὲ κατὰ τὴν π΄ ἀπηλλάγη . μέμνησο τοιγαροῦν ὡς ἡ πεῖρα μαρτυρεῖ ὅτι ἡ τεσσαρακοστὴ καὶ ὀγδοηκοστὴ κρίσιμοί εἰσι , ψευδοῦς ὄντος καὶ μὴ φαινομένου διὰ τῆς ἐμπειρίας τοῦ κατὰ τελείας ἑβδομάδας συναριθμεῖσθαι τὰς κρισίμους ἡμέρας . οὕτω γὰρ ἂν ἡ μβ΄ καὶ γ΄ καὶ ξ΄ καὶ δ΄ καὶ π΄ τὰς κρίσεις ἔφερον , οὐ μ΄ καὶ ξ΄ καὶ π΄ .
Lemmas: Ἐπικράτης γυνή , ἤ κατάκειμαι παρά Ἀρχηγέτης , περί τόκος ἤδη εἰμί , ῥῖγος λαμβάνω ἰσχυρός , οὐ θερμαίνω , ὡς λέγω , καί ὁ ὑστεραῖος ὁ αὐτός , τρίτος δέ τίκτω θυγάτηρ καί ὁ ἄλλος πᾶς κατά λόγος ἔρχομαι . δεύτερος μετά ὁ τόκος λαμβάνω πυρετός ὀξύς , καρδία πόνος καί γυναικεῖος , ὕπνος οὐ ἔνειμι . προστίθημι δέ οὗτος μέν κουφίζω , κεφαλή δέ καί τράχηλος καί ὀσφῦς πόνος . ἀπό δέ κοιλία ὀλίγος χολώδης λεπτός διέρχομαι , ἄκρατος , οὖρον λεπτός ὑπομέλας . ἀπό ὅς δέ λαμβάνω πυρετός εἰς νύξ ἐκταία παρακρούω . ἕβδομος ἅπας παροξύνω , ἄγρυπνος παρακρούω , διψώδης , διαχώρημα πᾶς χολώδης κατακορής . ὄγδοος ἐπιρριγόω , κοιμάω πολύς . ἔνατος διά ὁ αὐτός . δέκατος σκέλος ἐπίπονος ἀλγέω , καρδία πάλιν ὀδύνη , καρηβαρία , οὐ παρακρούω , κοιμάω μάλα , κοιλία ἐφίστημι . ἑνδέκατος ἱδρόω , οὐρέω εὔχροος συχνός ὑπόστασις ἔχω , διάγω κοῦφος . τεσσαρεσκαιδέκατος ἐπιρριγόω , πυρετός ὀξύς . πεντεκαιδέκατος ἐμέω χολώδης ψυχρός ὑπόσυχνος , ἱδρόω ἀπύρετος , εἰς νύξ δέ πυρετός ὀξύς , οὖρον πάχος ἔχω , ὑπόστασις λευκός . ἑξκαιδέκατος παροξύνω νύξ καί δύσφορος οὐ ὑπνόω , παρακρούω . ὀκτωκαιδέκατος διψώδης γλῶσσα ἐκκαίω , οὐ ὑπνόω , παρακρούω πολύς , σκέλος ἐπώδυνος ἔχω . περί δέ εἰκοστός πρωΐ μικρός ἐπιρριγόω , κωματώδης , διά ἡσυχία ὑπνόω , ἐμέω χολώδης , ὀλίγος , μέλας , εἰς νύξ κώφωσις . περί δέ εἰκοστός πρῶτος πλευρόν ἀριστερός βάρος διά ὅλος μετά ὀδύνη , μικρός ἐπιβήσσω , οὖρον δέ πάχος ἔχω θολερός ὑπέρυθρος , κεῖμαι οὐ καθίστημι , ὁ δέ ἄλλος κοῦφος , οὐ ἄπυρος . αὖθις ἐκ ἀρχή φάρυγξ ἐπώδυνος , ἔρευθος , κίω ἀνασπάω , ῥεῦμα δριμύς , δακνώδης , ἁλμυρώδης διά τέλος παραμένω . περί δέ εἰκοστός ἕβδομος ἄπυρος , οὖρον ὑπόστασις , πλευρόν ὑπάλγω . περί δέ πρῶτος καί τριακοστός ἐμέω ὁ τεσσαρακοστός ὀλίγος , χολώδης , κρίνω τέλειος ἄπυρος ὁ ὀγδοηκοστός . πλησίον εἰμί ὁ γυνή ὅδε ὁ προσθεσμία ὁ τόκος ῥιγόω φημί χωρίς ὁ πυρέσσω . πρόκειμαι δέ ὁ λέξις ὁ ὡς λέγω , ἐπί ὁ παράδοξος ὁ πρᾶγμα . οἴομαι γάρ ὁ παλαιός σχεδόν ἅπας ἐπιγίγνομαι ὁ αὐτόματος ῥῖγος πυρετός ἐκ ἀνάγκη . αὐτόματος δέ δηλονότι καλέω ὁ χωρίς ὁ ἔξωθεν αἰτία . ἐν γοῦν ὁ προοίμιον ὁ καλός ἐπιγράφω πρῶτος περί νόσος , ὡς ἐκ ἀνάγκη ἕπομαι ὁ ῥῖγος ὁ πυρετός γράφω . δείκνυμι δέ ἐγώ ὁ τοιοῦτος ῥῖγος , ὅς πυρετός οὐ ἀκολουθέω , ψυχρός καί ὠμός χυμός ἔκγονος εἰμί καί διά οὗτος μάλα νῦν ἤ πάλαι γίγνομαι . ὁ γάρ ταλαίπωρος ὁ ὅλος δίαιτα , ἅμα ὁ ἐπί τροφή λουτρόν ἀθροίζω εἴωθα ὁ τοιοῦτος πλῆθος . ἔοικα καί ὁ ὁ Ἐπικράτης γυνή οὗτος ἔχω ὁ πλῆθος . ἐν γοῦν ὁ πρῶτος ὁ ἡμέρα ῥιγόω φημί αὐτός , χωρίς ὁ θερμαίνω , τουτέστι χωρίς ὁ πυρέσσω καί πάλιν ἐπί ὁ ὑστεραῖος ὡσαύτως , εἶτα ὁ τρίτος ὁ ἡμέρα ἀποκυέω , τάχα καί πρό ὁ ἀκριβής προθεσμία συμβαίνω ὁ τόκος διά ὁ σφοδρότης ὁ ῥῖγος . μετά γοῦν ὁ ἡμέρα βʹ ὁ καρδία τουτέστι ὁ στόμα ὁ κοιλία ἀλγέω φημί αὐτός καί ὁ γυναικεῖος , προσυπακούω αὐτός χρή μόριον , καθά καί ὁ πρό αὐτός , εἶτα φημί προστίθημι αὐτός κουφίζω . προλέγω δέ ὅτι καί βάλανος καί πεσσός ἐπί ὁ προστίθημι δυνατός εἰμί προσυπακούω . εἶτα ἑξῆς καταλέγω σύμπτωμα νόσημα ὀξύς , κεφαλή μέν καί τράχηλος καί ὀσφῦς πόνος , ἀγρυπνία δέ καί διαχώρησις ἀκράτως χολώδης , ὅς καί δῆλος ὡς οὐ ὠμός μόνος , ἀλλά καί χολώδης πλεονάζω χυμός . εἰμί δέ ὁ ὅρος λεπτός , ἀναγκαῖος εἰμί χρονίζω ὁ νόσος . ἐπεί δέ καί ὑπομέλας φημί οὗτος γίγνομαι , οὗτος δή ὁ σύν ἀγών καί ταραχή δηλόω καί μέχρι γε ὁ ἑνδέκατος ἡμέρα ἄδηλος εἰμί εἰ σῴζω ὁ γύναιον , οὐδείς ἐν ὁ μεταξύ γίγνομαι σημεῖον σαφής , ἐπί ὅς τις ἤ σωτηρία ἤ θάνατος ἐλπίζω . κατά δέ ὁ ιαʹ ἐπιφαίνω τις σωτηρία σημεῖον , ἔνθα φημί , ιαʹ οὐρέω εὔχροος συχνός ὑπόστασις ἔχω , διάγω κοῦφος . ἐπί αὐτός οὖν ὀψέ ὁ πέψις ὁ χυμός ἄρχω ἀναγκαῖος εἰμί χρονίζω ὁ νόσημα καί διά οὗτος τεσσαρεσκαιδεκαταῖος μέν κρίνω ὁ πρῶτος ὡς ἀκίνδυνος ἔχω ἤδη . μεταξύ δέ ἄχρι ὁ τεσσαρακοστός νοσηλεύω , τέλειος δέ κατά ὁ πʹ ἀπαλλάσσω . μιμνῄσκω τοιγαροῦν ὡς ὁ πεῖρα μαρτυρέω ὅτι ὁ τεσσαρακοστός καί ὀγδοηκοστός κρίσιμος εἰμί , ψευδής εἰμί καί μή φαίνω διά ὁ ἐμπειρία ὁ κατά τέλειος ἑβδομάς συναριθμέω ὁ κρίσιμος ἡμέρα . οὕτως γάρ ἄν ὁ μβʹ καί γʹ καί ξʹ καί δʹ καί πʹ ὁ κρίσις φέρω , οὐ μʹ καί ξʹ καί πʹ .