galenus.in-hippocratis-librum-primum-epidemiarum-commentarii-iii 1.2.75
Τοῖσι μὲν οὖν καυσώδεσιν ἀρχομένοισιν ἐπεσήμαινεν , οἷσι τὰ ὀλέθρια συνέπιπτεν , αὐτίκα γὰρ ἀρχομένοισι πυρετὸς ὀξὺς , σμικρὰ ἐπεῤῥίγουν , ἄγρυπνοι , ἀδήμονες , διψώδεες , ἀσώδεες , σμικρὰ ἐφιδροῦντες περὶ τὸ μέτωπον καὶ κληῖδας , αὖθις οὐδεὶς διόλου , πολλὰ παρέλεγον , φόβοι , δυσθυμίαι , ἄκρεα ὑπόψυχρα , πόδες ἄκροι , μᾶλλον δὲ τὰ περὶ χεῖρας , οἱ παροξυσμοὶ ἐν ἀρτίῃσι . τοῖς δὲ πλείστοισι τεταρταίοισιν οἱ πόνοι μέγιστοι καὶ ἱδρῶτες ἐπὶ πλεῖστον ὑπόψυχροι καὶ ἄκρεα οὐκέτ’ ἀναθερμαινόμενα , ἀλλὰ ἦσαν πελιδνὰ , ὑπόψυχρα , οὐδ’ ἐδίψων . ἔτι τούτοισιν οὖρα μέλανα , λεπτὰ , ὀλίγα καὶ κοιλίαι . ἐφίσταντο οὐδ’ ᾑμοῤῥάγησαν ἐκ ῥινῶν , οὐδὲ τοῖσιν οἷσι ταῦτα συμπίπτει , ἀλλὰ σμικρὰ ἔσταξεν . οὐδ’ ἐς ὑποστροφὴν οὐδενὶ τούτων ἦλθεν , ἀλλ’ ἑκταῖοι ἀπέθνησκον σὺν ἱδρῶτι . Ὥσπερ ἅπαντα τὰ κατὰ τοῦτο τὸ σύγγραμμα τῶν καθόλου λεγομένων αὐτῷ δι’ ἑτέρων βιβλίων παραδείγματ’ ἐστὶ τὴν ἐξέτασιν ἐν τοῖς καθ’ ἕκαστα λαμβάνοντι δι’ αὐτοψίας , κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ ταῦτα τὰ νῦν λεγόμενα . τοῖς γὰρ ὀλεθρίοις καύσοις γενέσθαι συμπτώματα φησὶ , κατ’ ἀρχὰς ἐπιῤῥιγοῦντες καὶ ἀγρυπνοῦντες καὶ ἀσώδεες , ἐφιδροῦντες μικρὰ περὶ μέτωπον καὶ κλεῖδα . τὸ μὲν γὰρ ὀξύν τε τὸν πυρετὸν αὐτοῖς εἶναι καὶ δίψος παρεῖναι τῆς τοῦ πάθους φύσεως ἴδια , καὶ ταῦτα τῆς κακοηθείας ἴδια , τό τε ῥιγοῦν εὐθέως ἐν ἀρχῇ . καὶ γὰρ κρίνειν εἴωθε τοὺς καυσώδεις πυρετοὺς τὸ ῥῖγος , οὐ μὴν αὐτίκα γ’ ἐπιφαίνεσθαι χρὴ κρίσιμα . τὸ δὲ τῆς ἀγρυπνίας καὶ τῆς ἀδημονίας σύμπτωμα διὰ παντός ἐστι μοχθηρὸν , οὐ κατὰ μόνην τὴν ἀρχὴν , ὥσπερ γε καὶ τὸ ἐφιδροῦν . τὸ δὲ παραλέγειν , ὅπερ ἐστὶ παρὰ τὰ κατὰ φύσιν λέγειν , τουτέστι παραφρονεῖν , βεβλαμμένον δηλοῖ τὸν ἐγκέφαλον . οἵ γε μὴν φόβοι δριμείας ἱκανῶς καὶ κατωπτημένης τῆς ξανθῆς χολῆς εἰσι συμπτώματα . συγγενεῖς δὲ τοῖς φόβοις εἰσὶ καὶ αἱ δυσθυμίαι . ἡ δὲ τῶν ἄκρων περίψυξις ὀλεθριώτατον καύσοις ἐστὶ σύμπτωμά τε καὶ σημεῖον , ὥσπερ γε καὶ τὸ παρανοῆσαι , διὰ τὴν τοῦ πυρετοῦ θερμασίαν ἐκπυρουμένης τῆς κεφαλῆς . ἴδιον δ’ ἐστὶ καὶ οἰκεῖον ὀξέων πυρετῶν καὶ τὸ διακαίεσθαι τοῖς ἄκροις τοῦ σώματος μέρεσιν . ἐάν ποτ’ οὖν καταψύχηται ταῦτα , διακαιομένων τῶν περὶ τὰ σπλάγχνα χωρίων , ἐν μὲν τοῖς μέσοις τοῦ σώματος ἠθροῖσθαι δηλοῦται τὸ αἷμα , τὰ δ’ ἄκρα λειφαιμεῖν τε καὶ καταψύχεσθαι καὶ νεκροῦσθαι τελέως , ἀπολιπούσης ἤδη τῆς φύσεως αὐτά . καὶ μὴν καὶ οἱ παροξυσμοὶ κατὰ τὰς ἀρτίας ἡμέρας γιγνόμενοι κατ’ ἀρχὴν εὐθέως ἐνίοτε μὲν ἑκταίαν προδηλοῦσιν ἔσεσθαι κακίστην κρίσιν , ἐνίοτε δὲ εἰς μῆκος ἐκταθήσεται τὸ νόσημα . καὶ ὅταν γε σφοδρῶς κινῆται , τῆς τετάρτης μοχθηρὸν παροξυσμὸν ἐχούσης , ἀποθνήσκουσιν ἑκταῖοι , καθάπερ καὶ οὗτοι περὶ ὧν ὁ λόγος ἐστί . τεταρταίοις οὖν αὐτοῖς φησὶ τούς τε πόνους μεγίστους γίνεσθαι , τουτέστιν ἅπαντα τὰ ὀδυνώδη συμπτώματα , καὶ ἱδρῶτας ὑποψύχρους ἐπὶ πλεῖστον . τούτοις μὲν οὖν καὶ ὅτι καὶ ἡ ἕκτη τὸν θάνατον οἴσει μεθ’ ἱδρώτων πρόδηλον . τὸ δὲ καὶ τὰ ἄκρα πελιδνὰ γενέσθαι καὶ μηκέτ’ ἀναθερμαινόμενα νεκρώσεώς τε σημεῖόν ἐστι καὶ βέβαιον γνώρισμα τοῦ μὴ δύνασθαι τῆς ἕκτης ἡμέρας ἐξωτέρῳ τὴν δύναμιν ἐξαρκέσαι . ἐκ περιουσίας δέ τι καὶ ἄλλο σημεῖον αὐτοῖς ὀλέθριον προσεγένετο , τὸ μηκέτι διψῆν , καίτοι πρότερον ἐκαυσοῦντο . δυοῖν δὲ δήπου τούτοιν ἀναγκαῖόν ἐστι τὸ ἕτερον εἷναι , τὸ τοὺς διακαιομένους ἔμπροσθεν ὑπὸ δίψης ὕστερον ἀδίψους γενέσθαι , ἤτοι λύσιν τοῦ νοσήματος ἢ νέκρωσιν τῆς δυνάμεως , ὡς μηκέτ’ αἰσθάνεσθαι τῶν παρόντων κακῶν . ἀλλ’ οὐκ ἐγίνετο τούτοις λύσις , ὀλεθρίων ὄντων συμπτωμάτων , ὥστ’ ἀναισθησίας ἦν σημεῖον αὐτοῖς τὸ μὴ διψῆν . ταῦτα μὲν οὖν ἅπαντα τὰ εἰρημένα συμπτώματα κακοήθη τε πάντα ἐστὶ δεινῶς καὶ ὀλέθρια , σὺν αὐτοῖς δ’ οὐχ ἥκιστα καὶ τὰ οὖρα μέλανά τε καὶ λεπτὰ ὀλίγα γιγνόμενα · μέλανα μὲν , ὡς ἂν ἤδη κατωπτημένου τοῦ χολώδους χυμοῦ , ὀλίγα δὲ διὰ τὸ ἐκπεφρύχθαι τὴν ἰκμάδα πᾶσαν ἐκ τοῦ αἵματος ὑπό τε τοῦ καυσώδους πυρετοῦ κἀκ τῶν οὐρητικῶν ὀργάνων ἤδη νενεκρωμένων . διὰ δὲ τὰς αὐτὰς αἰτίας καὶ κοιλίαι ἐφίστανται . καὶ μὲν δὴ καὶ τὰς ἐκ ῥινῶν στάξεις ὀλέθριον οὔσας σημεῖον καὶ ἄλλοις μὲν , ἐν καύσοις δὲ μάλιστα γενέσθαι φησὶν αὐτός . ὅτι ὀλεθριώτατον τοῦτο τοῖς καύσοις , δῆλον , εἴγε μάλιστα οἰκεῖόν ἐστιν αἱμοῤῥαγία .
Lemmas: ὁ μέν οὖν καυσώδης ἄρχω ἐπισημαίνω , ὅς ὁ ὀλέθριος συμπίπτω , αὐτίκα γάρ ἄρχω πυρετός ὀξύς , μικρός ἐπιρριγέω , ἄγρυπνος , ἀδήμων , διψώδης , ἀσώδης , μικρός ἐφιδρόω περί ὁ μέτωπον καί κλείς , αὖθις οὐδείς διόλου , πολύς παραλέγω , φόβος , δυσθυμία , ἄκρις ὑπόψυχρος , πούς ἄκρος , μάλα δέ ὁ περί χείρ , ὁ παροξυσμός ἐν ἄρτιος . ὁ δέ πολύς τεταρταῖος ὁ πόνος μέγας καί ἱδρώς ἐπί πολύς ὑπόψυχρος καί ἄκρις οὐκέτι ἀναθερμαίνω , ἀλλά εἰμί πελιδνός , ὑπόψυχρος , οὐδέ διψάω . ἔτι οὗτος οὖρον μέλας , λεπτός , ὀλίγος καί κοιλία . ἐφίστημι οὐδέ αἱμορραγέω ἐκ ῥίς , οὐδέ ὁ ὅς οὗτος συμπίπτω , ἀλλά μικρός στάζω . οὐδέ εἰς ὑποστροφή οὐδείς οὗτος ἔρχομαι , ἀλλά ἑκταῖος ἀποθνῄσκω σύν ἱδρώς . ὥσπερ ἅπας ὁ κατά οὗτος ὁ σύγγραμμα ὁ καθόλου λέγω αὐτός διά ἕτερος βιβλίον παράδειγμα εἰμί ὁ ἐξέτασις ἐν ὁ κατά ἕκαστος λαμβάνω διά αὐτοψία , κατά ὁ αὐτός τρόπος καί οὗτος ὁ νῦν λέγω . ὁ γάρ ὀλέθριος καῦσος γίγνομαι σύμπτωμα φημί , κατά ἀρχή ἐπιρριγέω καί ἀγρυπνέω καί ἀσώδης , ἐφιδρόω μικρός περί μέτωπον καί κλείς . ὁ μέν γάρ ὀξύς τε ὁ πυρετός αὐτός εἰμί καί δίψος πάρειμι ὁ ὁ πάθος φύσις ἴδιος , καί οὗτος ὁ κακοήθεια ἴδιος , ὁ τε ῥιγόω εὐθύς ἐν ἀρχή . καί γάρ κρίνω εἴωθα ὁ καυσώδης πυρετός ὁ ῥῖγος , οὐ μήν αὐτίκα γε ἐπιφαίνω χρή κρίσιμος . ὁ δέ ὁ ἀγρυπνία καί ὁ ἀδημονία σύμπτωμα διά πᾶς εἰμί μοχθηρός , οὐ κατά μόνος ὁ ἀρχή , ὥσπερ γε καί ὁ ἐφιδρόω . ὁ δέ παραλέγω , ὅς εἰμί παρά ὁ κατά φύσις λέγω , τουτέστι παραφρονέω , βλάπτω δηλόω ὁ ἐγκέφαλος . ὁ γε μήν φόβος δριμύς ἱκανός καί κατοπτάω ὁ ξανθός χολή εἰμί σύμπτωμα . συγγενής δέ ὁ φόβος εἰμί καί ὁ δυσθυμία . ὁ δέ ὁ ἄκρος περίψυξις ὀλέθριος καῦσος εἰμί σύμπτωμα τε καί σημεῖον , ὥσπερ γε καί ὁ παρανοέω , διά ὁ ὁ πυρετός θερμασία ἐκπυρόω ὁ κεφαλή . ἴδιος δέ εἰμί καί οἰκεῖος ὀξύς πυρετός καί ὁ διακαίω ὁ ἄκρος ὁ σῶμα μέρος . ἐάν ποτέ οὖν καταψύχω οὗτος , διακαίω ὁ περί ὁ σπλάγχνον χωρίον , ἐν μέν ὁ μέσος ὁ σῶμα ἀθροίζω δηλόω ὁ αἷμα , ὁ δέ ἄκρος λειφαιμέω τε καί καταψύχω καί νεκρόω τέλειος , ἀπολείπω ἤδη ὁ φύσις αὐτός . καί μήν καί ὁ παροξυσμός κατά ὁ ἄρτιος ἡμέρα γίγνομαι κατά ἀρχή εὐθύς ἐνίοτε μέν ἑκταῖος προδηλόω εἰμί κακός κρίσις , ἐνίοτε δέ εἰς μῆκος ἐκτείνω ὁ νόσημα . καί ὅταν γε σφοδρός κινέω , ὁ τέταρτος μοχθηρός παροξυσμός ἔχω , ἀποθνῄσκω ἑκταῖος , καθά καί οὗτος περί ὅς ὁ λόγος εἰμί . τεταρταῖος οὖν αὐτός φημί ὁ τε πόνος μέγας γίγνομαι , τουτέστι ἅπας ὁ ὀδυνώδης σύμπτωμα , καί ἱδρώς ὑπόψυχρος ἐπί πολύς . οὗτος μέν οὖν καί ὅτι καί ὁ ἕκτος ὁ θάνατος φέρω μετά ἱδρώς πρόδηλος . ὁ δέ καί ὁ ἄκρον πελιδνός γίγνομαι καί μηκέτι ἀναθερμαίνω νέκρωσις τε σημεῖον εἰμί καί βέβαιος γνώρισμα ὁ μή δύναμαι ὁ ἕκτος ἡμέρα ἐξώτερος ὁ δύναμις ἐξαρκέω . ἐκ περιουσία δέ τις καί ἄλλος σημεῖον αὐτός ὀλέθριος προσγίγνομαι , ὁ μηκέτι διψάω , καίτοι πρότερος καυσόω . δύο δέ δήπου οὗτος ἀναγκαῖος εἰμί ὁ ἕτερος ἵημι , ὁ ὁ διακαίω ἔμπροσθεν ὑπό δίψα ὕστερον ἄδιψος γίγνομαι , ἤτοι λύσις ὁ νόσημα ἤ νέκρωσις ὁ δύναμις , ὡς μηκέτι αἰσθάνομαι ὁ πάρειμι κακός . ἀλλά οὐ γίγνομαι οὗτος λύσις , ὀλέθριος εἰμί σύμπτωμα , ὥστε ἀναισθησία εἰμί σημεῖον αὐτός ὁ μή διψάω . οὗτος μέν οὖν ἅπας ὁ λέγω σύμπτωμα κακοήθης τε πᾶς εἰμί δεινός καί ὀλέθριος , σύν αὐτός δέ οὐ ἦκα καί ὁ οὖρον μέλας τε καί λεπτός ὀλίγος γίγνομαι · μέλας μέν , ὡς ἄν ἤδη κατοπτάω ὁ χολώδης χυμός , ὀλίγος δέ διά ὁ ἐκφρύκω ὁ ἰκμάς πᾶς ἐκ ὁ αἷμα ὑπό τε ὁ καυσώδης πυρετός ἐκ ὁ οὐρητικός ὄργανον ἤδη νεκρόω . διά δέ ὁ αὐτός αἰτία καί κοιλία ἐφίστημι . καί μέν δή καί ὁ ἐκ ῥίς στάξις ὀλέθριος εἰμί σημεῖον καί ἄλλος μέν , ἐν καῦσος δέ μάλα γίγνομαι φημί αὐτός . ὅτι ὀλέθριος οὗτος ὁ καῦσος , δῆλος , εἰ μάλα οἰκεῖος εἰμί αἱμορραγία .