galenus.in-hippocratis-librum-primum-epidemiarum-commentarii-iii 1.2.44
Πεπασμοὺς τῶν ἀπιόντων πάντας πάντοθεν ἐπικαίρους ἢ καλὰς καὶ κρισίμους ἀποστάσιας σκοπέεσθαι . Ἔνιοι δὲ τὸ πέρας τῆς προγεγραμμένης καταστάσεως ἀρχὴν ἐποιήσαντο τῆς νῦν προκειμένης ἐξηγήσεως , ὡς ἔχειν αὐτὴν οὕτως · ὅσα δ’ ἀκινδύνως πεπασμοὺς τῶν ἀπιόντων πάντας πάντοθεν ἐπικαίρους ἢ καλὰς καὶ κρισίμους ἀποστάσιας σκοπεῖσθαι , ἵνα ἡ διάνοια τοῦ λόγου τοιαύτη τις εἴη . ὅσα δ’ ἀκινδύνως προέρχεται πάθη , σκεπτέον ἐπ’ αὐτῶν ἐστὶ τοὺς πεπασμούς . ἐγχωρεῖ γε μὴν καὶ αὐτὴν καθ’ ἑαυτὴν ἀναγινώσκειν τὴν προκειμένην ῥῆσιν , ἵν’ ὁ λόγος ᾖ περὶ πάντων ἁπλῶς νοσημάτων αὐτῷ καθόλου λεγόμενος τῶν χωρὶς πεπασμοῦ . πέψις γάρ τίς ἐστι τῶν παρὰ φύσιν ὁ πεπασμὸς τοῦ νοσήματος , αὕτη δὲ ἡ πέψις εἰς τὴν τοῦ πέττοντος οὐσίαν ἀγωγή τίς ἐστι τοῦ πεττομένου . κατὰ φύσιν μὲν οὖν ἔχοντος τοῦ σώματος , ὅταν καὶ τὸ πεττόμενον οἰκείαν ἔχῃ φύσιν τῷ πέττοντι , μεταβολὴ καὶ ἀλλοίωσις ἁπάσης τῆς πεττομένης οὐσίας ἢ τοῦ πλείστου μέρους αὐτῆς γίνεται , βραχυτάτου περιττεύοντος ἡμῖν ἡμιπέπτου . παρὰ φύσιν δὲ διακειμένων , ὅπερ ἐστὶν ἀλλοτρίων ὑπαρχόντων τῇ τοῦ μεταβάλλοντός τε καὶ ἀλλοιοῦντος φύσει , τὸ μὲν ἐξομοιούμενον ὀλίγον γίνεται , τὸ δ’ ἡμίπεπτον περίττωμα πολύ . καθάπερ δ’ ἐπὶ τῶν κατὰ φύσιν ἐχόντων σωμάτων τὰ περιττώματα τὴν πέψιν ἐνεδείκνυτο , κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον ἐπὶ τῶν νοσούντων σωμάτων ἐνδείξεται . τῶν μὲν οὖν τὴν γαστέρα τὰ περιττώματα κάτω διαχωρούμενα τὴν ἀπεψίαν τε καὶ πέψιν ἐκ τῆς ἑαυτῶν ἰδέας ἐνδείκνυται , τῶν δὲ κατὰ θώρακα καὶ πνεύμονα τὰ κατὰ βηχὸς ἀναγόμενα , τῶν δὲ κατὰ τὸν ἐγκέφαλον τὰ διὰ τῆς ῥινὸς ἐκκρινόμενα , τὰ δὲ κατὰ τὰς φλέβας τὰ κατὰ τῶν οὔρων ἀπερχόμενα . δέδεικται δὲ περὶ τούτων ἔν τε τοῖς περὶ φυσικῶν δυνάμεων ὑπομνήμασι καὶ ἐν τοῖς περὶ κρίσεων λόγοις , οὐχ ἥκιστα δὲ κἀν τοῖς περὶ τῶν ἐν νόσοις καιρῶν , οἷς γέγραπται τῶν πεττομένων νοσημάτων τὰ γνωρίσματα . καὶ νῦν οὖν ὁ Ἱπποκράτης αὐτὸ τοῦτό γε κελεύει πράττειν ἐπισκοποῦντας τοὺς πεπασμοὺς τῶν νοσημάτων ἐκ τῶν ἐκκρινομένων περιττωμάτων . ἔνιοι δὲ κατὰ τὸ πέρας τῆς ῥήσεως ἀντὶ τοῦ σκοπεῖσθαι γράφουσι ποιέεσθαι , πρακτικόν τινα καὶ θεραπευτικὸν καὶ συμβουλευτικὸν εἶναι βουλόμενοι τὸν λόγον , οὐ διαγνωρισμός . εἰ μὲν γὰρ σκοπεῖσθαι τοὺς πεπασμοὺς κελεύει , διαγνωστικός τε καὶ προγνωστικὸς ὁ λόγος ἐστίν · εἰ δ’ αὖ ποιεῖσθαι , θεραπευτικός ἐστιν . εὔδηλον δ’ ὅτι πεπασμοὺς ἐργάζεται τὰ συμμέτρως θερμαίνοντα πάντα , τοῦτο μὲν ἐδέσματα , τοῦτο δὲ καταντλήματα καὶ καταπλάσματα , καὶ τρίψις δὲ μετρία καὶ λουτρὸν ἐκ τούτου τοῦ γένους εἰσίν . εἴρηται δ’ αὐτῶν πάντων ἡ κατὰ μέρος χρῆσις ἐν τοῖς τῆς θεραπευτικῆς μεθόδου γράμμασιν . οὐ μόνον δὲ πεπασμοὺς τῶν νοσημάτων σκοπεῖσθαι προσῆκεν ἡ ποιεῖν αὐτὸν , ἑκάτερον γὰρ ἀληθὲς , ἀλλὰ καὶ τὰς ἀποστάσεις τὰς κατ’ ἔκρουν , ὅπερ καὶ μάλιστα χρὴ σπουδάζειν , ἤτοι τὰς κατ’ ἀπόθεσιν εἰς ἀκυρώτερα μέρη · δεύτερος γὰρ οὗτος σκοπὸς ἀποτυγχανομένου τοῦ κατ’ ἔκρουν . εἰ μὲν οὖν ἐπὶ γαστέρα ῥέποι τὰ περιττώματα , ταῦτα συνεργεῖν προσήκει , κλύσμασί τε χρώμενον ἐπισπᾶσθαι δυναμένοις ἐνταῦθα καὶ τοῖς κατὰ τὴν δίαιταν πᾶσαν εἰς τοῦτο συντελοῦσιν . εἰ δ’ ἐπὶ νεφροὺς , τοῖς οὐρητικοῖς , εἰ δὲ ἐπὶ κῶλον , ἐκεῖνο θερμαίνοντα διὰ τῶν δριμυτέρων φαρμάκων .
Lemmas: πεπασμός ὁ ἀπέρχομαι πᾶς πάντοθεν ἐπίκαιρος ἤ καλός καί κρίσιμος ἀπόστασις σκοπέω . ἔνιοι δέ ὁ πέρας ὁ προγράφω κατάστασις ἀρχή ποιέω ὁ νῦν πρόκειμαι ἐξήγησις , ὡς ἔχω αὐτός οὕτως · ὅσος δέ ἀκίνδυνος πεπασμός ὁ ἀπέρχομαι πᾶς πάντοθεν ἐπίκαιρος ἤ καλός καί κρίσιμος ἀπόστασις σκοπέω , ἵνα ὁ διάνοια ὁ λόγος τοιοῦτος τις εἰμί . ὅσος δέ ἀκίνδυνος προέρχομαι πάθος , σκοπέω ἐπί αὐτός εἰμί ὁ πεπασμός . ἐγχωρέω γε μήν καί αὐτός κατά ἑαυτοῦ ἀναγιγνώσκω ὁ πρόκειμαι ῥῆσις , ἵνα ὁ λόγος εἰμί περί πᾶς ἁπλῶς νόσημα αὐτός καθόλου λέγω ὁ χωρίς πεπασμός . πέψις γάρ τις εἰμί ὁ παρά φύσις ὁ πεπασμός ὁ νόσημα , οὗτος δέ ὁ πέψις εἰς ὁ ὁ πέσσω οὐσία ἀγωγή τις εἰμί ὁ πέσσω . κατά φύσις μέν οὖν ἔχω ὁ σῶμα , ὅταν καί ὁ πέσσω οἰκεῖος ἔχω φύσις ὁ πέσσω , μεταβολή καί ἀλλοίωσις ἅπας ὁ πέσσω οὐσία ἤ ὁ πολύς μέρος αὐτός γίγνομαι , βραχύς περισσεύω ἐγώ ἡμίπεπτος . παρά φύσις δέ διάκειμαι , ὅς εἰμί ἀλλότριος ὑπάρχω ὁ ὁ μεταβάλλω τε καί ἀλλοιόω φύσις , ὁ μέν ἐξομοιόω ὀλίγος γίγνομαι , ὁ δέ ἡμίπεπτος περίσσωμα πολύς . καθά δέ ἐπί ὁ κατά φύσις ἔχω σῶμα ὁ περίσσωμα ὁ πέψις ἐνδείκνυμι , κατά ὁ αὐτός τρόπος ἐπί ὁ νοσέω σῶμα ἐνδείκνυμι . ὁ μέν οὖν ὁ γαστήρ ὁ περίσσωμα κάτω διαχωρέω ὁ ἀπεψία τε καί πέψις ἐκ ὁ ἑαυτοῦ ἰδέα ἐνδείκνυμι , ὁ δέ κατά θώραξ καί πνεύμων ὁ κατά βήξ ἀνάγω , ὁ δέ κατά ὁ ἐγκέφαλος ὁ διά ὁ ῥίς ἐκκρίνω , ὁ δέ κατά ὁ φλέψ ὁ κατά ὁ ὅρος ἀπέρχομαι . δείκνυμι δέ περί οὗτος ἐν τε ὁ περί φυσικός δύναμις ὑπόμνημα καί ἐν ὁ περί κρίσις λόγος , οὐ ἦκα δέ ἐν ὁ περί ὁ ἐν νόσος καιρός , ὅς γράφω ὁ πέσσω νόσημα ὁ γνώρισμα . καί νῦν οὖν ὁ Ἱπποκράτης αὐτός οὗτος γε κελεύω πράσσω ἐπισκοπέω ὁ πεπασμός ὁ νόσημα ἐκ ὁ ἐκκρίνω περίσσωμα . ἔνιοι δέ κατά ὁ πέρας ὁ ῥῆσις ἀντί ὁ σκοπέω γράφω ποιέω , πρακτικός τις καί θεραπευτικός καί συμβουλευτικός εἰμί βούλομαι ὁ λόγος , οὐ διαγνωρισμός . εἰ μέν γάρ σκοπέω ὁ πεπασμός κελεύω , διαγνωστικός τε καί προγνωστικός ὁ λόγος εἰμί · εἰ δέ αὖ ποιέω , θεραπευτικός εἰμί . εὔδηλος δέ ὅτι πεπασμός ἐργάζομαι ὁ σύμμετρος θερμαίνω πᾶς , οὗτος μέν ἔδεσμα , οὗτος δέ κατάντλημα καί κατάπλασμα , καί τρῖψις δέ μέτριος καί λουτρόν ἐκ οὗτος ὁ γένος εἰμί . λέγω δέ αὐτός πᾶς ὁ κατά μέρος χρῆσις ἐν ὁ ὁ θεραπευτικός μέθοδος γράμμα . οὐ μόνος δέ πεπασμός ὁ νόσημα σκοπέω προσήκω ὁ ποιέω αὐτός , ἑκάτερος γάρ ἀληθής , ἀλλά καί ὁ ἀπόστασις ὁ κατά ἔκροος , ὅς καί μάλα χρή σπουδάζω , ἤτοι ὁ κατά ἀπόθεσις εἰς ἄκυρος μέρος · δεύτερος γάρ οὗτος σκοπός ἀποτυγχάνω ὁ κατά ἔκροος . εἰ μέν οὖν ἐπί γαστήρ ῥέπω ὁ περίσσωμα , οὗτος συνεργέω προσήκω , κλύσμα τε χράω ἐπισπάω δύναμαι ἐνταῦθα καί ὁ κατά ὁ δίαιτα πᾶς εἰς οὗτος συντελέω . εἰ δέ ἐπί νεφρός , ὁ οὐρητικός , εἰ δέ ἐπί κῶλον , ἐκεῖνος θερμαίνω διά ὁ δριμύς φάρμακον .