galenus.in-hippocratis-librum-primum-epidemiarum-commentarii-iii 1.1.9
Γενομένης δὲ τῆς ἀγωγῆς ὅλης ἐπὶ τὰ νότια καὶ μετὰ αὐχμῶν . Οὐχ ὡς οὐδέποτε γενομένης ἐκδοχῆς ὑδάτων ἐν ὅλῳ τῷ ἔτει τὸ μετ’ αὐχμῶν εἶπεν , ἀλλ’ ὡς ὀλιγίστων παντάπασιν . πλὴν γὰρ τοῦ πρώτου χρόνου τοῦ μετὰ τὴν φθινοπωρινὴν ἰσημερίαν ἄχρι πλειάδος , πᾶς ὁ λοιπὸς ἐπικρατοῦσαν ἔσχηκεν ἱκανῶς τὴν ἀνυδρίαν . ἀγωγὴν δὲ δηλονότι τὴν κατάστασιν ὠνόμασε τοῦ περιέχοντος . εἴπερ οὖν ἀληθές ἐστιν ὡσαύτως τῷ περιέχοντι συνεξαλλοιοῦσθαι τὰ τῶν ζώων σώματα , κατὰ μὲν τοὺς ὄμβρους ὑγρότερα γενήσονται , κατὰ δὲ τοὺς αὐχμοὺς ξηρότερα . καὶ κατὰ μὲν τὰς θερμότητας ἐπικρατούσας ἡ κεφαλὴ ῥωστικὴ , κατὰ δὲ τὰς ψυχρότητας , αὐτὴ μὲν ἔσται κουφοτάτη , τὰ δὲ κατὰ θώρακα καὶ πνεύμονα μόρια πονέσει . τῇ τοίνυν εἰρημένῃ καταστάσει , περὶ ἦς πρόκειται σκοπεῖσθαι , μεταξὺ τὴν φύσιν ἐχούσῃ τῆς τε αἰθρίου καὶ καθαρᾶς ἀκριβῶς καὶ τῆς μετ’ ὄμβρων , ὁμοιούμενα τὰ σώματα μέσην ἕξει κατάστασιν κράσεως , ἣν ἐπίτρεψόν μοι καλέσαι νεφελώδη . τοιούτου γὰρ ὄντος τοῦ περιέχοντος , ὑποκειμένης δὲ καὶ τοῦ συναλλοιοῦσθαί τε καὶ συνεξομοιοῦσθαι τούτῳ τὰ σώματα , σαφηνείας ἕνεκεν οὐδὲν ἂν εἴη χεῖρον ὠνομάσθαι τὴν ἐν αὐτοῖς γενομένην κατάστασιν οἶον νεφελώδη τινά . καθάπερ οὖν ὅταν ὁ χειμὼν φυλάττῃ τὴν οἰκείαν κρᾶσιν , ἀναγκαῖόν ἐστιν ὑγρὸν καὶ ψυχρὸν χυμὸν γεγενῆσθαι τὸ φλέγμα , τοῦ θέρους δ’ ἔμπαλιν τὸ θερμὸν καὶ ξηρὸν τὴν ὠχρὰν χολὴν , οὕτως ὁπότε νεφελῶδές ἐστι τὸ περιέχον , ἐπικρατεῖ τις τῶν χυμῶν ἐν μὲν ταῖς φλεγματικαῖς φύσεσι ὁμιχλῶδές τε καὶ νεφελῶδες , ὡς ἂν εἴποι τις , φλέγμα . κατὰ δὲ τὰς πικροχόλους αὖ πάλιν ἡ ὁμιχλώδης τε καὶ νεφελώδης χολή . διὰ παντὸς μὲν γὰρ ἀποῤῥεῖ τι τοῦ σώματος ἡμῶν ἀτμῶδες , ἀλλ’ ἐν μὲν ταῖς ξηραῖς καταστάσεσι πλεῖστον , ἐν δὲ ταῖς ὑγραῖς ὀλίγιστον . ἀθροιζόμενον οὖν ἔνδον τοῦτο παραπλήσιον ὁμίχλῃ καὶ ἀχλύϊ τὸ σύμφυτον ἡμῶν ἐργάζεται πνεῦμα · ὅμοιος γάρ ἐστιν ἐν τῷ περιέχοντι τὰ ζῶα πνεύματι ὁ ἀτμὸς , ὥστε κᾀνταῦθα θαρσήσας ἄν τις εἶπεν ἐν τοιαύτῃ καταστάσει γίνεσθαι τὸ ἐν ἡμῖν πνεῦμα . καὶ μὴν ὅταν ὁμίχλη τις ἢ ἀχλὺς ἐν ἑνὶ χρόνῳ ᾖ , πάσχουσα δύο ταυτὶ παθήματα , τό τ’ ἀναφέρεσθαι καὶ τὸ πιλοῦσθαι , νεφέλη γίνεται λευκή . ἄνευ μὲν γὰρ ὑγρότητος βορείου τοῦ ἀέρος ἀκριβῶς ὄντος οὐκ ἄν ποτε γένοιτο νέφος . ἤτοι δὲ λαμπρὸν ἢ μέλαν ἀποτελεῖται τοῦτο δι’ ἀραίωσιν ἢ πίλησιν . ἀραιούμενον οὖν τὸ νέφος εἰς ἑαυτὸ καταδέχεται τὸ τοῦ ἡλίου φῶς καὶ κατὰ τοῦτο φαίνεται λαμπρὸν ὡς ἂν ἐκλαμπούσης αὐτῷ τῆς ἡλιακῆς αὐγῆς ὥσπερ ἐν τοῖς διαφανέσι σώμασιν . πιληθέντος δὲ καὶ πυκνωθέντος τοῦ νέφους οὐ διεισέρχεται μὲν αὐτὸ τὸ ἡλιακὸν φῶς , μέλαν δὲ εἰκότως φαίνεται τὸ τοιοῦτον , ὥσπερ καὶ αὐτὸς ὁ ἀὴρ τῆς νυκτὸς , ἀπολιπόντος αὐτὸν τοῦ παρ’ ἡλίου φωτός . καὶ φαίνεται σαφῶς ὁμίχλη πολλάκις μὲν ἐπὶ τὴν γῆν καταῤῥέουσα καὶ καλεῖται τὸ τοιοῦτον δρόσος , ἐνίοτε δὲ εἰς ὕψος αἰρομένη καὶ προφανῶς γινομένη νέφος , ἤτοι λευκὸν ἢ μέλαν , λευκὸν μὲν ὅταν , ὡς εἶπον , εἰς ὅλον αὐτὸν δέξηται τὴν ἡλιακὴν αὐγὴν , μέλαν δὲ ἐπειδὰν μηδ’ ὅλως ὑποδέχηται . τὰ δὲ ἄλλα τὰ μεταξὺ τούτων χρώματα κατὰ τὸ ποσὸν τῆς κεραννυμένης αὐγῆς τὰ νέφη λαμβάνει , καί σοι τάχα δόξει διαφέρεσθαι πρὸς ἑαυτὸν ὁ λόγος , ἀναφέρεσθαί τε λέγων εἰς ὕψος τὴν ὑγρότητα καὶ πιλοῦσθαι . τὸ μὲν γὰρ ἀναφέρεσθαι θερμότητος ἔργον ἐστὶ , τὸ δὲ πιλοῦσθαι ψυχρότητος . οὐ δυνατὸν δέ ἐστι ταὐτὸν ἅμα θερμὸν εἶναι καὶ ψυχρόν . ἀλλ’ ἐὰν ἐννοήσῃς αὐτὴν μὲν τὴν ἀναφερομένην ἀτμίδα θερμὴν εἶναι καὶ διὰ τοῦτο πρὸς τὸ μετέωρον αἴρεσθαι , τὸν δὲ ὑποδεχόμενον αὐτὴν ἀέρα ψυχρὸν , οὐκέτι ἀπορήσεις ὅπως ἀναφέρεταί τε ἅμα καὶ πιλεῖται . τὸ μὲν ﻿ γὰρ ἀναφέρεσθαι παρ’ ἑαυτῆς ἕξει , τὸ δὲ συνάγεσθαι καὶ σφίγγεσθαι διὰ τὸν ὑποδεχόμενον ἀέρα , καὶ ὅσῳ δ’ ἂν ᾖ ψυχρότερος οὗτος , τοσοῦτον μᾶλλον πιλήσει τε καὶ συνάξει τὴν ἀναφερομένην ὁμίχλην . ὅταν οὖν ὁ ἀὴρ μήτε θερμαίνῃ ἐναργῶς μήτε ψυκταλίδα ἔχῃ τοιαύτην , ἀναγκαῖόν ἐστιν ἐν αὐτῷ διαμένειν τὴν ὑψωθεῖσαν ὁμίχλην οἵαπερ ἦν ἐξ ἀρχῆς καὶ γίγνεσθαι λευκὸν μὲν ἀκριβῶς ἐξ αὐτῆς νέφος , ἐπειδὰν ὑπὸ τῆς ἡλιακῆς αὐγῆς κινηθῆ . μεταξὺ δὲ λευκοῦ τε καὶ μέλανος , ὅταν μὴ τελέως αὐτὴν ὁ ἥλιος καταλάμπῃ . μὴ τοίνυν θαύμαζε διὰ τί τὰ σώματα τῶν ζώων ὁμοίαν ἴσχει ποτὲ τοιᾷδε καταστάσει τὴν ἐν αὐτοῖς διάθεσιν , ἀλλὰ πείθου λέγοντος Ἱπποκράτους , νότοι βαρυήκοοι , ἀχλυώδεις , καρηβαρικοὶ , νωθροὶ , διαλυτικοί . διηγεῖται γὰρ ἐν τῷ λόγῳ τῷδε τὰ παθήματα τοῦ σώματος , ἃ πάσχει μὲν ἐν ταῖς νοτίοις καταστάσεσιν , ὥστε ὥσπερ τὸ βαρυήκοοι καὶ διαλυτικοὶ καὶ νωθροὶ κατὰ τῶν ὑπὸ τοῦ νότου γινομένων ἐν τοῖς ἡμετέροις σώμασιν εἴρηται , προδήλως οὕτως ἡγεῖσθαι χρὴ καὶ τὸ ἀχλυῶδες λελέχθαι τῆς ἐν ἡμῖν ἀθροιζομένης ἀχλύος δι’ αὐτὸν δηλωτικὸν ὂν , οὐ τοῦ περιέχοντος .
Lemmas: γίγνομαι δέ ὁ ἀγωγή ὅλος ἐπί ὁ νότιος καί μετά αὐχμός . οὐ ὡς οὐδέποτε γίγνομαι ἐκδοχή ὕδωρ ἐν ὅλος ὁ ἔτος ὁ μετά αὐχμός λέγω , ἀλλά ὡς ὀλίγιστος παντάπασι . πλήν γάρ ὁ πρῶτος χρόνος ὁ μετά ὁ φθινοπωρινός ἰσημερία ἄχρι πλειάς , πᾶς ὁ λοιπός ἐπικρατέω ἔχω ἱκανός ὁ ἀνυδρία . ἀγωγή δέ δηλονότι ὁ κατάστασις ὀνομάζω ὁ περιέχω . εἴπερ οὖν ἀληθής εἰμί ὡσαύτως ὁ περιέχω συνεξαλλοιόω ὁ ὁ ζῷον σῶμα , κατά μέν ὁ ὄμβρος ὑγρός γίγνομαι , κατά δέ ὁ αὐχμός ξηρός . καί κατά μέν ὁ θερμότης ἐπικρατέω ὁ κεφαλή ῥωστικός , κατά δέ ὁ ψυχρότης , αὐτός μέν εἰμί κοῦφος , ὁ δέ κατά θώραξ καί πνεύμων μόριον πονέω . ὁ τοίνυν λέγω κατάστασις , περί ὅς πρόκειμαι σκοπέω , μεταξύ ὁ φύσις ἔχω ὁ τε αἴθριος καί καθαρός ἀκριβής καί ὁ μετά ὄμβρος , ὁμοιόω ὁ σῶμα μέσος ἔχω κατάστασις κρᾶσις , ὅς ἐπιτρέπω ἐγώ καλέω νεφελώδης . τοιοῦτος γάρ εἰμί ὁ περιέχω , ὑπόκειμαι δέ καί ὁ συναλλοιόω τε καί συνεξομοιόω οὗτος ὁ σῶμα , σαφήνεια ἕνεκα οὐδείς ἄν εἰμί κακός ὀνομάζω ὁ ἐν αὐτός γίγνομαι κατάστασις οἷος νεφελώδης τις . καθά οὖν ὅταν ὁ χειμών φυλάσσω ὁ οἰκεῖος κρᾶσις , ἀναγκαῖος εἰμί ὑγρός καί ψυχρός χυμός γίγνομαι ὁ φλέγμα , ὁ θέρος δέ ἔμπαλιν ὁ θερμός καί ξηρός ὁ ὠχρός χολή , οὕτως ὁπότε νεφελώδης εἰμί ὁ περιέχω , ἐπικρατέω τις ὁ χυμός ἐν μέν ὁ φλεγματικός φύσις ὁμιχλῶδες τε καί νεφελώδης , ὡς ἄν λέγω τις , φλέγμα . κατά δέ ὁ πικρόχολος αὖ πάλιν ὁ ὀμιχλώδης τε καί νεφελώδης χολή . διά πᾶς μέν γάρ ἀπορρέω τις ὁ σῶμα ἐγώ ἀτμώδης , ἀλλά ἐν μέν ὁ ξηρός κατάστασις πολύς , ἐν δέ ὁ ὑγρός ὀλίγος . ἀθροίζω οὖν ἔνδον οὗτος παραπλήσιος ὁμίχλη καί ἀχλύς ὁ σύμφυτος ἐγώ ἐργάζομαι πνεῦμα · ὅμοιος γάρ εἰμί ἐν ὁ περιέχω ὁ ζῷον πνεῦμα ὁ ἀτμός , ὥστε ᾀνταῦθη θαρσέω ἄν τις λέγω ἐν τοιοῦτος κατάστασις γίγνομαι ὁ ἐν ἐγώ πνεῦμα . καί μήν ὅταν ὁμίχλη τις ἤ ἀχλύς ἐν εἷς χρόνος εἰμί , πάσχω δύο οὗτος πάθημα , ὁ τε ἀναφέρω καί ὁ πιλόω , νεφέλη γίγνομαι λευκός . ἄνευ μέν γάρ ὑγρότης βόρειος ὁ ἀήρ ἀκριβής εἰμί οὐ ἄν ποτέ γίγνομαι νέφος . ἤτοι δέ λαμπρός ἤ μέλας ἀποτελέω οὗτος διά ἀραίωσις ἤ πίλησις . ἀραιόω οὖν ὁ νέφος εἰς ἑαυτοῦ καταδέχομαι ὁ ὁ ἥλιος φάος καί κατά οὗτος φαίνω λαμπρός ὡς ἄν ἐκλάμπω αὐτός ὁ ἡλιακός αὐγή ὥσπερ ἐν ὁ διαφανής σῶμα . πιλέω δέ καί πυκνόω ὁ νέφος οὐ διεισέρχομαι μέν αὐτός ὁ ἡλιακός φάος , μέλας δέ ἔοικα φαίνω ὁ τοιοῦτος , ὥσπερ καί αὐτός ὁ ἀήρ ὁ νύξ , ἀπολείπω αὐτός ὁ παρά ἥλιος φώς . καί φαίνω σαφής ὁμίχλη πολλάκις μέν ἐπί ὁ γῆ καταρρέω καί καλέω ὁ τοιοῦτος δρόσος , ἐνίοτε δέ εἰς ὕψος ἀείρω καί προφανής γίγνομαι νέφος , ἤτοι λευκός ἤ μέλας , λευκός μέν ὅταν , ὡς λέγω , εἰς ὅλος αὐτός δέχομαι ὁ ἡλιακός αὐγή , μέλας δέ ἐπειδάν μηδέ ὅλος ὑποδέχομαι . ὁ δέ ἄλλος ὁ μεταξύ οὗτος χρῶμα κατά ὁ ποσός ὁ κεράννυμι αὐγή ὁ νέφος λαμβάνω , καί σύ τάχα δοκέω διαφέρω πρός ἑαυτοῦ ὁ λόγος , ἀναφέρω τε λέγω εἰς ὕψος ὁ ὑγρότης καί πιλόω . ὁ μέν γάρ ἀναφέρω θερμότης ἔργον εἰμί , ὁ δέ πιλόω ψυχρότης . οὐ δυνατός δέ εἰμί αὐτός ἅμα θερμός εἰμί καί ψυχρός . ἀλλά ἐάν ἐννοέω αὐτός μέν ὁ ἀναφέρω ἀτμίς θερμός εἰμί καί διά οὗτος πρός ὁ μετέωρος ἀείρω , ὁ δέ ὑποδέχομαι αὐτός ἀήρ ψυχρός , οὐκέτι ἀπορέω ὅπως ἀναφέρω τε ἅμα καί πιλέω . ὁ μέν ﻿ γάρ ἀναφέρω παρά ἑαυτοῦ ἔχω , ὁ δέ συνάγω καί σφίγγω διά ὁ ὑποδέχομαι ἀήρ , καί ὅσος δέ ἄν εἰμί ψυχρός οὗτος , τοσοῦτος μάλα πιλέω τε καί συνάγω ὁ ἀναφέρω ὁμίχλη . ὅταν οὖν ὁ ἀήρ μήτε θερμαίνω ἐναργής μήτε ψυκταλίς ἔχω τοιοῦτος , ἀναγκαῖος εἰμί ἐν αὐτός διαμένω ὁ ὑψόω ὁμίχλη οἵαπερ εἰμί ἐκ ἀρχή καί γίγνομαι λευκός μέν ἀκριβής ἐκ αὐτός νέφος , ἐπειδάν ὑπό ὁ ἡλιακός αὐγή κινηθαίνω . μεταξύ δέ λευκός τε καί μέλας , ὅταν μή τέλειος αὐτός ὁ ἥλιος καταλάμπω . μή τοίνυν θαυμάζω διά τίς ὁ σῶμα ὁ ζῷον ὅμοιος ἴσχω ποτέ τοιόσδε κατάστασις ὁ ἐν αὐτός διάθεσις , ἀλλά πείθω λέγω Ἱπποκράτης , νότος βαρυήκοος , ἀχλυώδης , καρηβαρικός , νωθρός , διαλυτικός . διηγέομαι γάρ ἐν ὁ λόγος ὅδε ὁ πάθημα ὁ σῶμα , ὅς πάσχω μέν ἐν ὁ νότιος κατάστασις , ὥστε ὥσπερ ὁ βαρυήκοος καί διαλυτικός καί νωθρός κατά ὁ ὑπό ὁ νότος γίγνομαι ἐν ὁ ἡμέτερος σῶμα λέγω , πρόδηλος οὕτως ἡγέομαι χρή καί ὁ ἀχλυώδης λέγω ὁ ἐν ἐγώ ἀθροίζω ἀχλύς διά αὐτός δηλωτικός εἰμί , οὐ ὁ περιέχω .