galenus.in-hippocratis-librum-primum-epidemiarum-commentarii-iii 3.3.75
Ὁ φρενιτικὸς τῇ πρώτῃ κατακλιθεὶς ἤμεσε ἰώδεα , πολλὰ , λεπτὰ , πυρετὸς φρικώδης , πολὺς ἱδρὼς , ξυνεχὴς διόλου , κεφαλῆς καὶ τραχήλου βάρος μετὰ ὀδύνης , οὖρα λεπτὰ , ἐναιωρήματα σμικρὰ , διεσπασμένα , οὐχ ἵδρωσεν . ἀπὸ δὲ κοιλίης ἐξεκόπρισεν ἀθρόα , πολλὰ παρέκρουσεν , οὐδὲν ὕπνωσεν . δευτέρᾳ πρωῒ ἄφωνος , πυρετὸς ὀξὺς , ἵδρωσεν , οὐ διέλιπεν , παλμοὶ δι’ ὅλου τοῦ σώματος , νυκτὸς σπασμοί . τρίτῃ παρωξύνθη πάντα , τετάρτῃ ἀπέθανεν . Οὗτος ὁ ἄῤῥωστος ὀξυτάτης φρενίτιδός ἐστι παράδειγμα κατὰ τὴν πρώτην ἡμέραν εὐθέως συνεισβαλλούσης τῷ πυρετῷ καὶ πάντα γε ἐθεασάμην ἐντὸς τῆς ζ΄ ἡμέρας , ἀποθανόντας τοὺς οὕτω φρενιτίσαντας . ὀλίγοι δὲ πάνυ καὶ σπάνιοι ταύτην ὑπερέβαλον . ἄξιον δὲ θαυμάσαι τὴν τῶν τοιούτων νοσημάτων γένεσιν , ὅπως ἐξαίφνης ἐπιτίθεται τοῖς ἀμέμπτως ὑγιαίνουσιν . οὐ γὰρ δὴ ὥσπερ ἐξαιφνίδιος ἡ γένεσις αὐτῶν ἐστιν , οὕτω καὶ ἡ τῆς γενέσεως αἰτία , καθάπερ εἰ καὶ φάρμακον ἔλαβε θανάσιμον ὁ ἄνθρωπος , ἤ τι τῶν χαλεπωτάτων θηρίων ἔδακεν αὐτὸν , ἀλλὰ κατὰ βραχύ πως ηὔξησαν ἐν τῷ σώματι τὴν τὰ τοιαῦτα πάθη δυναμένην αἰτίαν ἐργάσασθαι , καθάπερ ἐπὶ τῶν λυσσοδήκτων συμβαίνει . πρόδηλον γὰρ ὅτι κᾀκείνοις οὐκ ἀργῶν οὐδ’ ἡσυχάζων ὁ τοῦ κυνὸς ἰὸς , οὐδὲν ἑαυτῷ γνώρισμα παρέχει πολλῶν ἐφεξῆς ἐνίοτε μηνῶν . ἐξαίφνης δ’ αὐτοῖς συμβαίνει θεασαμένοις ὕδωρ φοβηθῆναι , κᾀντεῦθεν ἤδη διὰ ταχέων ἀπόλλυσθαι . πολλῷ μὲν αὐξανομένης χρόνῳ τῆς τὴν λύτταν ἐργαζομένης αἰτίας , ὅταν ἅπαξ εἰς τοῦτ’ ἀφίκηται ταχὺν ἐπιφερούσης τὸν θάνατον . σχεδὸν οὖν κᾀπὶ τῆς νῦν εἰρημένης φρενίτιδος ἠθροίζετό τις ἐν τῷ σώματι μοχθηρὸς χυμὸς ἰῷ δηλητηρίῳ παραπλησίως , ἐναργῶν μέν τι κατὰ βραχὺ ἐπὶ τοῖς σώμασιν , οἷς ὁμιλῶν ἐτύγχανεν . ἐπεὶ δ’ ἐκεῖνα προδιετίθετό πως , ὅ τε χυμὸς αὐτὸς ἐπὶ πλεῖστον ηὐξήθη κακοηθείας , ἐξαιφνίδιον ἐφάνη θανατῶδες σύμπτωμα . καὶ γάρ τοι καὶ τῷ φρενιτικῷ οὕτω κατὰ τὴν ἀρχὴν εὐθέως ἔμετος ἰωδῶν ἐγένετο , πυρετοῖς ἑπομένοις ὡς τὸ πολὺ διακαέσιν . ὥσπερ οὖν ἐπὶ τῶν θανασίμων φαρμάκων ἀποθνήσκουσιν ἔνιοι δευτεραῖοι καὶ τριταῖοι , τῆς ποιότητος αὐτῶν , οὐ τοῦ πλήθους ἐργαζομένης τὸν θάνατον , οὕτω καὶ τὸν ἄῤῥωστον τοῦτον εὐθέως ἀποθανεῖν ἡγητέον τῇ τρίτῃ τῶν ἡμερῶν ὑπὸ τῆς ποιότητος τῶν ἰωδῶν χυμῶν , οὐχ ὑπὸ τῆς φρενίτιδος διαφθαρέντα , παρακολουθῆσαι δὲ αὐτῷ . τὴν φρενῖτιν ὥσπερ τι σύμπτωμα . τεταρταίους μὲν οὖν καὶ πεμπταίους εἶδον ἀπολλυμένους ἐξ ἀρχῆς εὐθέως ἁλόντας , ὀξείᾳ φρενίτιδι , τριταῖον δ’ οὐκ εἶδον , ὥσπερ οὐδὲ μέχρι τῆς κ΄ ἐκταθέντα . φαίνεται τοίνυν ὁ Ἱπποκράτης τοῦτον μὲν ὡς ὀξύτατα διαφθαρέντα δηλώσας ἡμῖν . ἕτερον δ’ ὀλίγον ὕστερον ὡς παραλογώτατον χρονίσαντα , περὶ οὗ κατὰ τὸν οἰκεῖον λόγον ἐπισημανοῦμεν .
Lemmas: ὁ φρενιτικός ὁ πρῶτος κατακλίνω ἐμέω ἰώδης , πολύς , λεπτός , πυρετός φρικώδης , πολύς ἱδρώς , συνεχής διόλου , κεφαλή καί τράχηλος βάρος μετά ὀδύνη , οὖρον λεπτός , ἐναιώρημα μικρός , διασπάω , οὐ ἱδρόω . ἀπό δέ κοιλία ἐκκοπρίζω ἀθρόος , πολύς παρακρούω , οὐδείς ὑπνόω . δεύτερος πρωΐ ἄφωνος , πυρετός ὀξύς , ἱδρόω , οὐ διαλείπω , παλμός διά ὅλος ὁ σῶμα , νύξ σπασμός . τρίτος παροξύνω πᾶς , τέταρτος ἀποθνῄσκω . οὗτος ὁ ἄρρωστος ὀξύς φρένιτις εἰμί παράδειγμα κατά ὁ πρῶτος ἡμέρα εὐθύς συνεισβάλλω ὁ πυρετός καί πᾶς γε θεάομαι ἐντός ὁ ζʹ ἡμέρα , ἀποθνῄσκω ὁ οὕτως φρενιτίζω . ὀλίγος δέ πάνυ καί σπάνιος οὗτος ὑπερβάλλω . ἄξιος δέ θαυμάζω ὁ ὁ τοιοῦτος νόσημα γένεσις , ὅπως ἐξαίφνης ἐπιτίθημι ὁ ἄμεμπτος ὑγιαίνω . οὐ γάρ δή ὥσπερ ἐξαιφνίδιος ὁ γένεσις αὐτός εἰμί , οὕτως καί ὁ ὁ γένεσις αἰτία , καθά εἰ καί φάρμακον λαμβάνω θανάσιμος ὁ ἄνθρωπος , ἤ τις ὁ χαλεπός θηρίον δάκνω αὐτός , ἀλλά κατά βραχύς πως αὐξάνω ἐν ὁ σῶμα ὁ ὁ τοιοῦτος πάθος δύναμαι αἰτία ἐργάζομαι , καθά ἐπί ὁ λυσσόδηκτος συμβαίνω . πρόδηλος γάρ ὅτι κᾀκείνος οὐ ἀργέω οὐδέ ἡσυχάζω ὁ ὁ κύων ἰός , οὐδείς ἑαυτοῦ γνώρισμα παρέχω πολύς ἐφεξῆς ἐνίοτε μείς . ἐξαίφνης δέ αὐτός συμβαίνω θεάομαι ὕδωρ φοβέω , ἐͅντεῦθα ἤδη διά ταχύς ἀπόλλυμι . πολύς μέν αὐξάνω χρόνος ὁ ὁ λύσσα ἐργάζομαι αἰτία , ὅταν ἅπαξ εἰς οὗτος ἀφικνέομαι ταχύς ἐπιφέρω ὁ θάνατος . σχεδόν οὖν εἰͅπί ὁ νῦν λέγω φρένιτις ἀθροίζω τις ἐν ὁ σῶμα μοχθηρός χυμός ἰός δηλητήριος παραπλήσιος , ἐναργέω μέν τις κατά βραχύς ἐπί ὁ σῶμα , ὅς ὁμιλέω τυγχάνω . ἐπεί δέ ἐκεῖνος προδιατίθημι πως , ὁ τε χυμός αὐτός ἐπί πολύς αὐξάνω κακοήθεια , ἐξαιφνίδιος φαίνω θανατώδης σύμπτωμα . καί γάρ τοι καί ὁ φρενιτικός οὕτως κατά ὁ ἀρχή εὐθύς ἔμετος ἰώδης γίγνομαι , πυρετός ἕπομαι ὡς ὁ πολύς διακαής . ὥσπερ οὖν ἐπί ὁ θανάσιμος φάρμακον ἀποθνῄσκω ἔνιοι δευτεραῖος καί τριταῖος , ὁ ποιότης αὐτός , οὐ ὁ πλῆθος ἐργάζομαι ὁ θάνατος , οὕτως καί ὁ ἄρρωστος οὗτος εὐθύς ἀποθνῄσκω ἡγέομαι ὁ τρίτος ὁ ἡμέρα ὑπό ὁ ποιότης ὁ ἰώδης χυμός , οὐ ὑπό ὁ φρένιτις διαφθείρω , παρακολουθέω δέ αὐτός . ὁ φρενῖτις ὥσπερ τις σύμπτωμα . τεταρταῖος μέν οὖν καί πεμπταῖος ὁράω ἀπόλλυμι ἐκ ἀρχή εὐθύς ἁλίσκομαι , ὀξύς φρένιτις , τριταῖος δέ οὐ ὁράω , ὥσπερ οὐδέ μέχρι ὁ ἄν ἐκτείνω . φαίνω τοίνυν ὁ Ἱπποκράτης οὗτος μέν ὡς ὀξύς διαφθείρω δηλόω ἐγώ . ἕτερος δέ ὀλίγος ὕστερον ὡς παράλογος χρονίζω , περί ὅς κατά ὁ οἰκεῖος λόγος ἐπισημαίνω .