galenus.in-hippocratis-librum-primum-epidemiarum-commentarii-iii 1.3.17
Πλανῆτες δὲ πυρετοὶ καὶ τεταρταῖοι καὶ πεμπταῖοι καὶ ἑβδομαῖοι καὶ ἐναταῖοι , ἐν ᾗσι περιόδοισι κρίνονται σκεπτέον . Οὐδὲ περὶ τούτων ἐπιζητεῖ κατὰ προγνωστικόν . καὶ γὰρ οἱ πλανῆτες τοὺς κατὰ μέρος παροξυσμοὺς ἀτάκτους ἔχουσιν , ἀλλὰ διά τε τῶν κατὰ τὰς κρισίμους ἡμέρας φαινομένων σημείων ἡ κρίσις αὐτῶν προγινώσκεται . περὶ δὲ τῶν εἰς ἀπυρεξίαν ληγόντων περιόδων , οἷαίπερ αἱ τῶν τριταίων εἰσὶ καὶ τῶν τεταρταίων , ἐδείχθη τοῖς πολλοῖς τῶν ἰατρῶν θεώρημα ἀγνοούμενον , οὗ διὰ παντὸς ἐπειράθημεν ἐπὶ τῶν ἀῤῥώστων . οὐ γὰρ ταῖς ἀπὸ τῆς ἀρχῆς ἡμέραις προσέχειν χρὴ τὸν νοῦν , οὐδὲ ταύτας ἀριθμεῖν ἁπλῶς ἐφεξῆς , ἀλλὰ τοὺς παροξυσμοὺς , ὥσπερ ἐπὶ τριταίου ἀκριβοῦς αὐτὸς εἶπε κατὰ τοὺς ἀφορισμούς · τριταῖος ἀκριβὴς ἐν ἑπτὰ περιόδοισι κρίνεται τὸ μακρότατον . ὡς γὰρ οὗτος ἐν ἑπτὰ περιόδοις κρίνεται , κατὰ τὸν αὐτὸν λόγον ἄλλος μὲν ἐν ἐννέα περιόδοις , ἄλλος δ’ ἐν ἕνδεκα καὶ οὕτως ἐφεξῆς κατὰ τὸν ἀριθμὸν τῶν κρινουσῶν ἡμερῶν . καὶ περὶ τῶν τεταρταίων ὁ αὐτὸς λόγος . ἐν γοῦν τῷ προγνωστικῷ φησί · γίνεται δὲ καὶ τῶν τεταρταίων ἡ κατάστασις ἐκ τούτου τοῦ κόσμου . ἐμοῦ δὲ καὶ ταύτην τὴν θεωρίαν προειπόντος ἐπ’ Εὐδήμου τοῦ φιλοσόφου , τρεῖς τεταρταίους ἔχοντος , ἕνα μὲν ἐξ αὐτῶν πρῶτον παύεσθαι τὸν ἐν ταῖσδε ταῖς ἡμέραις παροξυνόμενον καὶ μετὰ τοσάσδε περιόδους . ἐπεὶ δ’ οὗτος ἐπαύσατο , δεύτερον ἄλλον ἐν τῇδε τῇ ἡμέρᾳ , κᾄπειτα καὶ τὸν τρίτον ὁμοίως προειπόντος , ἐκ μαντικῆς ἔφασαν λέγεσθαι ταῦτα καὶ οὐκ ἐξ ἰατρικῆς θεωρίας , καίτοι τοὺς μάντεις οὐδέποτ’ ἀληθῶς ὁρῶντας ἐπ’ ἀῥῥώστου προειπόντας ἐν Ῥώμῃ . τῶν γὰρ ἐν ταῖς ἄλλαις πόλεσιν οὐ πεπείραμαι , σὺν θεῷ δ’ εἰπεῖν , ἡμεῖς οὐδέποτε ἀπετύχομεν ἐν οὐδεμιᾷ προῤῥήσει . καὶ σὺ τοίνυν , ἐὰν ἀσκήσῃς σαυτὸν ἐν τοῖς εἰρημένοις περὶ κρίσεως , Ἱπποκράτους τε καὶ τῆς τέχνης ἄξιος ἔσῃ . ταῦτα μὲν εἰρήσθω μοι κατὰ τὸ πάρεργον , ἐπὶ δὲ τὴν προκειμένην ἐξήγησιν αὖθις ἴωμεν . ὥσπερ γὰρ ἅπαντα τὸν περὶ τῶν κρισίμων ἡμερῶν λόγον ἀκριβῶς διωρίσατο κατὰ τὸ προγνωστικὸν , οὕτω καὶ τὸν τῶν περιόδων . οὐδαμόθεν γοῦν ἐμνημόνευσε πεμπταίας ἢ ἑβδομαίας ἢ ἐναταίας οὐ μόνον κατὰ τὸ προγνωστικόν τι εἰπὼν , ἀλλ’ οὐδὲ κατὰ τοὺς ἀφορισμοὺς , καίτοι κατὰ τὸ προγνωστικὸν εἰπών · γίνεται δὲ καὶ τῶν τεταρταίων ἡ κατάστασις ἐκ τούτου τοῦ κόσμου . κατὰ δὲ τοὺς ἀφορισμοὺς τριταῖον ἀκριβῆ κρίνεσθαι περιόδοις ἐν ἑπτὰ , δυνατὸν ἦν αὐτῷ καὶ περὶ πεμπταίου καὶ ἑβδομαίου καὶ ἐναταίου τὴν αὐτὴν ἀπόφασιν ποιήσασθαι , τὴν λέξιν ὡδί πως γράψαντι · γίγνεται δὲ καὶ τῶν τεταρταίων ἡ κατάστασις κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ πεμπταίων καὶ ἑβδομαίων καὶ ἐναταίων ἐκ τουτέου κόσμου . Πρὸ τῆς τῶν κατὰ μέρος ἀῤῥώστων ἐξηγήσεως ἄμεινον εἶναί μοι δοκεῖ σαφηνείας τε καὶ συντομίας ἕνεκα κοινόν τινα περὶ πάντων αὐτῶν λόγον εἰπεῖν . ἐδείχθη μοι καὶ κατ’ ἄλλας μὲν πραγματείας , ἀλλὰ κἀν τῇ τῆς θεραπευτικῆς μεθόδου ὡς διττὴ ἡ τῶν ζητουμένων εὕρεσίς ἐστι , μία μὲν ἡ διὰ τοῦ λόγου πρὸς τὴν γνῶσιν ἀφικουμένη τοῦ καθόλου τε καὶ κοινοῦ παντὸς τῶν κατὰ μέρος εἴδους , ἄλλη δὲ διὰ τῶν κατὰ μέρος ἐπὶ τὸ κοινόν τε καὶ καθόλου παραγινομένη . καὶ τὰ μὲν συμπληροῦντα εἶναι καθόλου , τὰς δὲ πράξεις τῶν τεχνιτῶν ἐπὶ τῶν ἀτόμων εἰδῶν γίγνεσθαι . δεῖσθαι δὲ τῆς ἐπ’ αὐτῶν γυμνασίας καὶ καθόλου πρότερον εὑρόντα καὶ μέντοι καὶ πρὸς βεβαίωσιν αὐτῶν τῶν ηὑρημένων καθόλου χρήσιμα γίγνεσθαι τὰ κατὰ μέρος . ἔστι δὲ καὶ πρὸς τὴν τῶν μανθανόντων γνῶσιν οἷον παραδείγματα ταῦτα τῶν ἐπιτεταγμένων αὐτοῖς καθόλου θεωρημάτων . διὰ τοῦτο κᾀγὼ κατὰ τὰς πραγματείας , ἃς ἐποιησάμην , οὐ τὰ καθόλου μόνον , ἀλλὰ καὶ τὰ κατὰ μέρος διῆλθον ἐκ τῶν Ἱπποκράτους βιβλίων καὶ μάλιστα τῶν ἐπιδημίων παραγράψας ῥήσεις , ἐν αἷς διηγήσατο ἅπαντα ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι τέλους τὰ συμβαίνοντα τοῖς ἀῤῥώστοις . ἐν μὲν οὖν ταῖς δυσπνοίαις ἅπαντας τοὺς δυσπνοήσαντας ἐν ταῖς τῶν ἐπιδημιῶν συγγραφαῖς διῆλθον , ἐν δὲ τοῖς τῶν κρισίμων ἡμερῶν τοὺς κριθέντας , ἐπί τε τῶν ἄλλων ὡσαύτως . ὅθεν οὐδ’ ἐξηγήσεως ἦν περιττοτέρας χρεία τοῖς βουλομένοις ἐπὶ τὰ τῆς τέχνης ἔργα σπεύδειν . ἀλλ’ ἐπειδὴ παρέγκεινταί τινες ἀσαφεῖς λέξεις , δι’ ἐκείνας ἔδοξεν ἄμεινον εἶναι καὶ τὰ τοιαῦτα ὑπομνήματα ποιήσασθαι δῆλα . εἰ μὲν οὖν ἁπάντων τῶν συμπτωμάτων ὅσα γεγονέναι φησὶν ἑκάστῳ τῶν νοσημάτων εἴτ’ οὖν τὴν ὅλην φύσιν ἢ τὰς αἰτίας τῆς γενέσεως εἴποιμι , τὰς γενομένας μοι πραγματείας ἐνταῦθα μεταφέρειν ἀναγκασθήσομαι πάσας , κινδυνεύσω τε καθ’ ἕκαστον ἄῤῥωστον ἓν γράψαι βιβλίον · εἰ δὲ τῶν ἐν τῷ προγνωστικῷ γεγραμμένων ἐν τῷ καθόλου τὰ παραδείγματα μόνα νῦν ἐπισημαινοίμην , ἀναπέμπων τὸ σύμπαν τῆς διδασκαλίας εἰς τὰς γεγραμμένας μοι πραγματείας , ἐλπίζω σύντομον ἔσεσθαι τὸν λόγον .
Lemmas: πλανήτης δέ πυρετός καί τεταρταῖος καί πεμπταῖος καί ἑβδομαῖος καί ἐναταῖος , ἐν ὅς περίοδος κρίνω σκοπέω . οὐδέ περί οὗτος ἐπιζητέω κατά προγνωστικός . καί γάρ ὁ πλανήτης ὁ κατά μέρος παροξυσμός ἄτακτος ἔχω , ἀλλά διά τε ὁ κατά ὁ κρίσιμος ἡμέρα φαίνω σημεῖον ὁ κρίσις αὐτός προγιγνώσκω . περί δέ ὁ εἰς ἀπυρεξία λήγω περίοδος , οἷος ὁ ὁ τριταῖος εἰμί καί ὁ τεταρταῖος , δείκνυμι ὁ πολύς ὁ ἰατρός θεώρημα ἀγνοέω , ὅς διά πᾶς πειράω ἐπί ὁ ἄρρωστος . οὐ γάρ ὁ ἀπό ὁ ἀρχή ἡμέρα προσέχω χρή ὁ νόος , οὐδέ οὗτος ἀριθμέω ἁπλῶς ἐφεξῆς , ἀλλά ὁ παροξυσμός , ὥσπερ ἐπί τριταῖος ἀκριβής αὐτός λέγω κατά ὁ ἀφορισμός · τριταῖος ἀκριβής ἐν ἑπτά περίοδος κρίνω ὁ μακρός . ὡς γάρ οὗτος ἐν ἑπτά περίοδος κρίνω , κατά ὁ αὐτός λόγος ἄλλος μέν ἐν ἐννέα περίοδος , ἄλλος δέ ἐν ἕνδεκα καί οὕτως ἐφεξῆς κατά ὁ ἀριθμός ὁ κρίνω ἡμέρα . καί περί ὁ τεταρταῖος ὁ αὐτός λόγος . ἐν γοῦν ὁ προγνωστικός φημί · γίγνομαι δέ καί ὁ τεταρταῖος ὁ κατάστασις ἐκ οὗτος ὁ κόσμος . ἐγώ δέ καί οὗτος ὁ θεωρία προλέγω ἐπί Εὔδημος ὁ φιλόσοφος , τρεῖς τεταρταῖος ἔχω , εἷς μέν ἐκ αὐτός πρῶτος παύω ὁ ἐν ὅδε ὁ ἡμέρα παροξύνω καί μετά τοσόσδε περίοδος . ἐπεί δέ οὗτος παύω , δεύτερος ἄλλος ἐν ὅδε ὁ ἡμέρα , ᾄπειτη καί ὁ τρίτος ὅμοιος προλέγω , ἐκ μαντικός φημί λέγω οὗτος καί οὐ ἐκ ἰατρικός θεωρία , καίτοι ὁ μάντις οὐδέποτε ἀληθής ὁράω ἐπί ἄρρωστος προλέγω ἐν Ῥώμη . ὁ γάρ ἐν ὁ ἄλλος πόλις οὐ πειράω , σύν θεός δέ λέγω , ἐγώ οὐδέποτε ἀποτυγχάνω ἐν οὐδείς πρόρρησις . καί σύ τοίνυν , ἐάν ἀσκέω σεαυτοῦ ἐν ὁ λέγω περί κρίσις , Ἱπποκράτης τε καί ὁ τέχνη ἄξιος εἰμί . οὗτος μέν λέγω ἐγώ κατά ὁ πάρεργον , ἐπί δέ ὁ πρόκειμαι ἐξήγησις αὖθις ἔρχομαι . ὥσπερ γάρ ἅπας ὁ περί ὁ κρίσιμος ἡμέρα λόγος ἀκριβής διορίζω κατά ὁ προγνωστικός , οὕτως καί ὁ ὁ περίοδος . οὐδαμόθεν γοῦν μνημονεύω πεμπταῖος ἤ ἑβδομαῖος ἤ ἐναταῖος οὐ μόνος κατά ὁ προγνωστικός τις λέγω , ἀλλά οὐδέ κατά ὁ ἀφορισμός , καίτοι κατά ὁ προγνωστικός λέγω · γίγνομαι δέ καί ὁ τεταρταῖος ὁ κατάστασις ἐκ οὗτος ὁ κόσμος . κατά δέ ὁ ἀφορισμός τριταῖος ἀκριβής κρίνω περίοδος ἐν ἑπτά , δυνατός εἰμί αὐτός καί περί πεμπταῖος καί ἑβδομαῖος καί ἐναταῖος ὁ αὐτός ἀπόφασις ποιέω , ὁ λέξις ὡδί πως γράφω · γίγνομαι δέ καί ὁ τεταρταῖος ὁ κατάστασις κατά ὁ αὐτός τρόπος καί πεμπταῖος καί ἑβδομαῖος καί ἐναταῖος ἐκ οὗτος κόσμος . πρό ὁ ὁ κατά μέρος ἄρρωστος ἐξήγησις ἀγαθός εἰμί ἐγώ δοκέω σαφήνεια τε καί συντομία ἕνεκα κοινός τις περί πᾶς αὐτός λόγος λέγω . δείκνυμι ἐγώ καί κατά ἄλλος μέν πραγματεία , ἀλλά ἐν ὁ ὁ θεραπευτικός μέθοδος ὡς δισσός ὁ ὁ ζητέω εὕρεσις εἰμί , εἷς μέν ὁ διά ὁ λόγος πρός ὁ γνῶσις ἀφιούννυμι ὁ καθόλου τε καί κοινός πᾶς ὁ κατά μέρος εἶδος , ἄλλος δέ διά ὁ κατά μέρος ἐπί ὁ κοινός τε καί καθόλου παραγίγνομαι . καί ὁ μέν συμπληρόω εἰμί καθόλου , ὁ δέ πρᾶξις ὁ τεχνίτης ἐπί ὁ ἄτομος εἶδος γίγνομαι . δέω δέ ὁ ἐπί αὐτός γυμνασία καί καθόλου πρότερος εὑρίσκω καί μέντοι καί πρός βεβαίωσις αὐτός ὁ εὑρίσκω καθόλου χρήσιμος γίγνομαι ὁ κατά μέρος . εἰμί δέ καί πρός ὁ ὁ μανθάνω γνῶσις οἷος παράδειγμα οὗτος ὁ ἐπιτάσσω αὐτός καθόλου θεώρημα . διά οὗτος ἐͅγώ κατά ὁ πραγματεία , ὅς ποιέω , οὐ ὁ καθόλου μόνος , ἀλλά καί ὁ κατά μέρος διέρχομαι ἐκ ὁ Ἱπποκράτης βιβλίον καί μάλα ὁ ἐπιδήμιος παραγράφω ῥῆσις , ἐν ὅς διηγέομαι ἅπας ἀπό ἀρχή μέχρι τέλος ὁ συμβαίνω ὁ ἄρρωστος . ἐν μέν οὖν ὁ δύσπνοια ἅπας ὁ δυσπνοέω ἐν ὁ ὁ ἐπιδημία συγγραφή διέρχομαι , ἐν δέ ὁ ὁ κρίσιμος ἡμέρα ὁ κρίνω , ἐπί τε ὁ ἄλλος ὡσαύτως . ὅθεν οὐδέ ἐξήγησις εἰμί περισσός χρεία ὁ βούλομαι ἐπί ὁ ὁ τέχνη ἔργον σπεύδω . ἀλλά ἐπειδή παρέγκειμαι τις ἀσαφής λέξις , διά ἐκεῖνος δοκέω ἀγαθός εἰμί καί ὁ τοιοῦτος ὑπόμνημα ποιέω δῆλος . εἰ μέν οὖν ἅπας ὁ σύμπτωμα ὅσος γίγνομαι φημί ἕκαστος ὁ νόσημα εἴτε οὖν ὁ ὅλος φύσις ἤ ὁ αἰτία ὁ γένεσις λέγω , ὁ γίγνομαι ἐγώ πραγματεία ἐνταῦθα μεταφέρω ἀναγκάζω πᾶς , κινδυνεύω τε κατά ἕκαστος ἄρρωστος εἷς γράφω βιβλίον · εἰ δέ ὁ ἐν ὁ προγνωστικός γράφω ἐν ὁ καθόλου ὁ παράδειγμα μόνος νῦν ἐπισημαίνω , ἀναπέμπω ὁ σύμπας ὁ διδασκαλία εἰς ὁ γράφω ἐγώ πραγματεία , ἐλπίζω σύντομος εἰμί ὁ λόγος .