galenus.in-hippocratis-librum-primum-epidemiarum-commentarii-iii 6.2.48
Ὅτι ἐν θερμοτέρῳ στερεωτέρων , ἐν τοῖσι δεξιοῖσι καὶ μέλανες διὰ τοῦτο καὶ ἔξω αἱ φλέβες καὶ χολωδέστεροι μᾶλλον . Οὐδὲν θαυμαστόν ἐστι κᾀνταῦθα παραλελεῖφθαι τὸ συνέχον μάλιστα τὸν ὅλον λόγον . οὐ γὰρ σύγγραμμά ἐστι τὸ βιβλίον τοῦτο πρὸς ἔκδοσιν γεγονὸς , ἀλλὰ παρασκευαί τινες ἢ ὑποτυπώσεις ὁποίας ἑαυτοῖς εἰώθαμεν ποιεῖσθαι , ὡς εἴ γε σύγγραμμα ἦν , οὕτως ἂν ἀρχόμενος ὡς ἐν τοῖς ἀφορισμοῖς ἔγραψε , προσέθηκε τὰ ἐφεξῆς , τὸν ὅλον λόγον ποιησάμενος τοιοῦτον . ἔμβρυα τὰ μὲν ἄῤῥενα ἐν τοῖσι δεξιοῖσι μέρεσι τῆς μήτρας μᾶλλον εὑρίσκεται συνιστάμενα , τὰ δὲ θήλεα κατὰ τὸν ἕτερον κόλπον αὐτῆς τὸν ἀριστερόν . εἰκός γάρ ἐστιν ἐν τῷ θερμοτέρῳ μέρει τῆς μήτρας τὸ θερμότερον συνίστασθαι , θερμότερον δέ ἐστι τὸ ἄῤῥεν , ὡς δηλοῖ καὶ τὸ τῶν φλεβῶν μέγεθος ἐν αὐτῷ καὶ ἡ χρόα . μελάντεροι γὰρ τοὐπίπαν οἱ ἄνδρες τῶν γυναικῶν . οὕτω μὲν εἰ σύγγραμμα ἔγραφεν ὁ Ἱπποκράτης , ὁμοίως τῷ περὶ ἀγμῶν καὶ ἄρθρων καὶ προγνωστικῷ καὶ τοῖς ἄλλοις τοῖς τοιούτοις ἐπεποίητο τὴν ἑρμηνείαν . ἐπεὶ δ’ , ὡς ἔφην , ἑαυτῷ μόνῳ ταῦτα ὑπετυπώσατο , διὰ τοῦτο περιλέλειπται τὸ κεφάλαιον τοῦ λόγου , μὴ δηλώσαντος αὐτοῦ περὶ τῶν κατὰ τὴν κύησιν ἀῤῥένων λέγεται ταῦτα . τὸ μέντοι ἄῤῥεν ἐν τῷ δεξιῷ μέρει τῆς μήτρας κυίσκεσθαι καὶ ἄλλοι τῶν παλαιοτάτων ἀνδρῶν εἰρήκασιν . ὁ μὲν γὰρ Παρμενίδης οὕτως ἔφη , δεξιτεροῖσι μὲν κούρους , λαιοῖσι δ’ αὖ κούρας . ὁ δ’ Ἐμπεδοκλῆς οὕτως · ἐν γὰρ θερμοτέρῳ τὸ κατ’ ἄῤῥενα ἔπλετο γαίης . καὶ μέλανες διὰ τοῦτο καὶ ἀνδρωδέστεροι ἄνδρες καὶ λαχνήεντες μᾶλλον . ὅτι δὲ ἀληθὲς ἡ περὶ τῆς κράσεως τοῦ ἄῤῥενος ὡς θερμοτέρου δόξα , τελέως ὁ λόγος ἐν τοῖς περὶ κράσεως ὑπομνήμασιν ἐξείργασται . νυνὶ δ’ ὡς πολλάκις εἶπον , οὐκ ἀποδεικνύναι τὰ δόγματα πρόκειται τὰ Ἱπποκράτεια , ὅτι μὴ πάρεργον , ἀλλὰ τὴν λέξιν ἐξηγεῖσθαι . καὶ ταύτην οὖν τινες τῶν νεωτέρων ἐξηγητῶν ἐτόλμησαν μεταγράφειν τὸ στερεωτέρων καὶ ποιῆσαι στερεώτεροι . δοκεῖ γὰρ αὐτοῖς ἄλογον εἶναι τὸ δεξιὸν μέρος τῆς μήτρας ὥσπερ θερμότερον , οὕτω καὶ στερεώτερον λέγεσθαι . φαίνεται γὰρ ὁμοίως ἔχον ὅσον ἐπὶ στερεότητι καὶ διὰ τοῦτο χρῆναι γράφειν φασὶν , ὅτι θερμοτέροις στερεώτερον ἐν τοῖσι δεξιοῖσι καὶ μέλανες διὰ τοῦτο , δηλούσης τῆς λέξεως ἐν τῷ θερμοτέρῳ τῆς μήτρας μέρει κυΐσκεσθαι στερεώτερον , ἐν ἴσῳ τῷ ἰσχυρότερον καὶ εὐρωστότερον , ἐπειδὴ καὶ θερμότερόν ἐστι φύσει . περὶ δὲ τῆς ἀληθείας τοῦ δόγματος οὐ νῦν ὡς ἔφην εἶναι λέγειν καιρός . ἐπεὶ δ’ ἔνιοι πρὸς τοὺς εἰπόντας ἅπαντα δεξιὰ μέρη τῶν ἀριστερῶν εἶναι θερμότερα καὶ ἰσχυρότερα διὰ τὴν τοῦ ἥπατος θέσιν , ἀντιλέγοντες ἔφασαν , ἀλλ’ ἔκ τε τῶν ἀριστερῶν ἡ καρδία κεῖται καὶ φαίνεται μήθ’ ὁ δεξιὸς ὀφθαλμὸς τοῦ ἀριστεροῦ μᾶλλον βλέπων μήτε τὸ οὖς ἀκοῦον ἢ τὸ σκέλος βαδίζον , ἀλλ’ ἐπὶ τῆς χειρὸς μόνης τὸ τοιοῦτον δοκεῖ πιθανὸν εἶναι , διὰ τοῦτο ὀλίγα πρὸς αὐτοὺς εἰρήσεται . μεγίστη γὰρ ἀπόδειξις τοῦ τὰ πλεῖστα τῶν ἀῤῥένων ἐν τοῖς δεξιοῖς μέρεσι κυΐσκεσθαι τὸ ἐκ τῆς ἀνατομῆς τῶν ζώων φαινόμενον . δύο γοῦν ἐχούσης κόλπους τῆς μήτρας συναπτομένους , κατὰ τὸν αὐχένα κοινὸν ἀμφοῖν ὄντα , τὰ μὲν ἄῤῥενα τοὐπίπαν ἐν τῷ δεξιῷ φαίνεσθαι κυϊσκόμενα , τὰ θήλεα δ’ ἐν θατέρῳ , κάλλιον ἦν τούτου φαινομένου ζητῆσαι τὴν αἰτίαν , οὐκ ἀνατρέπειν πειρᾶσθαι τὸ ἀληθὲς , ἀγνοίᾳ τῆς αἰτίας . ἀλλ’ ὑμεῖς γε καὶ τὴν αἰτίαν ἐν ταῖς ἀνατομικαῖς ἐγχειρήσεσιν ἐμάθετε , θεασάμενοι πρὸς μὲν τὸ δεξιὸν μέρος τῆς μήτρας , μετὰ τὸ καθαρθῆναι τὸ αἷμα , κατὰ τοὺς νεφροὺς ἀφικνούμενον , εἰς δὲ τὸ ἀριστερὸν ἀκάθαρτόν ἐστι καὶ ὀῤῥῶδες . ἐθεάσασθε δὲ καὶ τὴν καρδίαν ἐν τῷ μέσῳ τοῦ θώρακος κειμένην , οὐκ ἐν τοῖς ἀριστεροῖς . οἰηθῆναι δέ τινας ἐνταῦθα κεῖσθαι μᾶλλον αὐτὴν εἰκός ἐστιν ἐκ τοῦ διασημαίνειν τὸν σφυγμὸν κατὰ τοῦτο τὸ μέρος , ὡς ἂν τῆς ἀριστερᾶς ἐν αὐτῇ κοιλίας σφυζούσης .
Lemmas: ὅτι ἐν θερμός στερεός , ἐν ὁ δεξιός καί μέλας διά οὗτος καί ἔξω ὁ φλέψ καί χολώδης μάλα . οὐδείς θαυμαστός εἰμί ᾀνταῦθη παραλείπω ὁ συνέχω μάλα ὁ ὅλος λόγος . οὐ γάρ σύγγραμμα εἰμί ὁ βιβλίον οὗτος πρός ἔκδοσις γίγνομαι , ἀλλά παρασκευή τις ἤ ὑποτύπωσις ὁποῖος ἑαυτοῦ εἴωθα ποιέω , ὡς εἰ γε σύγγραμμα εἰμί , οὕτως ἄν ἄρχω ὡς ἐν ὁ ἀφορισμός γράφω , προστίθημι ὁ ἐφεξῆς , ὁ ὅλος λόγος ποιέω τοιοῦτος . ἔμβρυον ὁ μέν ἄρσην ἐν ὁ δεξιός μέρος ὁ μήτρα μάλα εὑρίσκω συνιστάω , ὁ δέ θῆλυς κατά ὁ ἕτερος κόλπος αὐτός ὁ ἀριστερός . ἔοικα γάρ εἰμί ἐν ὁ θερμός μέρος ὁ μήτρα ὁ θερμός συνίστημι , θερμός δέ εἰμί ὁ ἄρσην , ὡς δηλόω καί ὁ ὁ φλέψ μέγεθος ἐν αὐτός καί ὁ χρώς . μελάντερος γάρ ἐπίπαν ὁ ἀνήρ ὁ γυνή . οὕτως μέν εἰ σύγγραμμα γράφω ὁ Ἱπποκράτης , ὅμοιος ὁ περί ἀγμός καί ἄρθρον καί προγνωστικός καί ὁ ἄλλος ὁ τοιοῦτος ποιέω ὁ ἑρμηνεία . ἐπεί δέ , ὡς φημί , ἑαυτοῦ μόνος οὗτος ὑποτυπόω , διά οὗτος περιλείπομαι ὁ κεφάλαιος ὁ λόγος , μή δηλόω αὐτός περί ὁ κατά ὁ κύησις ἄρσην λέγω οὗτος . ὁ μέντοι ἄρσην ἐν ὁ δεξιός μέρος ὁ μήτρα κυίσκω καί ἄλλος ὁ παλαιός ἀνήρ λέγω . ὁ μέν γάρ Παρμενίδης οὕτως φημί , δεξιτερός μέν κοῦρος , λαιός δέ αὖ κόρη . ὁ δέ Ἐμπεδοκλῆς οὕτως · ἐν γάρ θερμός ὁ κατά ἄρσην πέλω γῆ . καί μέλας διά οὗτος καί ἀνδρώδης ἀνήρ καί λαχνήεις μάλα . ὅτι δέ ἀληθής ὁ περί ὁ κρᾶσις ὁ ἄρσην ὡς θερμός δόξα , τέλειος ὁ λόγος ἐν ὁ περί κρᾶσις ὑπόμνημα ἐξεργάζομαι . νυνί δέ ὡς πολλάκις λέγω , οὐ ἀποδείκνυμι ὁ δόγμα πρόκειμαι ὁ Ἱπποκράτειον , ὅτι μή πάρεργος , ἀλλά ὁ λέξις ἐξηγέομαι . καί οὗτος οὖν τις ὁ νέος ἐξηγητής τολμάω μεταγράφω ὁ στερεός καί ποιέω στερεός . δοκέω γάρ αὐτός ἄλογος εἰμί ὁ δεξιός μέρος ὁ μήτρα ὥσπερ θερμός , οὕτως καί στερεός λέγω . φαίνω γάρ ὅμοιος ἔχω ὅσος ἐπί στερεότης καί διά οὗτος χρή γράφω φημί , ὅτι θερμός στερεός ἐν ὁ δεξιός καί μέλας διά οὗτος , δηλόω ὁ λέξις ἐν ὁ θερμός ὁ μήτρα μέρος κυίσκομαι στερεός , ἐν ἴσος ὁ ἰσχυρός καί εὔρωστος , ἐπειδή καί θερμός εἰμί φύσις . περί δέ ὁ ἀλήθεια ὁ δόγμα οὐ νῦν ὡς φημί εἰμί λέγω καιρός . ἐπεί δέ ἔνιοι πρός ὁ λέγω ἅπας δεξιός μέρος ὁ ἀριστερός εἰμί θερμός καί ἰσχυρός διά ὁ ὁ ἧπαρ θέσις , ἀντιλέγω φημί , ἀλλά ἐκ τε ὁ ἀριστερός ὁ καρδία κεῖμαι καί φαίνω μήτε ὁ δεξιός ὀφθαλμός ὁ ἀριστερός μάλα βλέπω μήτε ὁ οὖς ἀκούω ἤ ὁ σκέλος βαδίζω , ἀλλά ἐπί ὁ χείρ μόνος ὁ τοιοῦτος δοκέω πιθανός εἰμί , διά οὗτος ὀλίγος πρός αὐτός λέγω . μέγας γάρ ἀπόδειξις ὁ ὁ πολύς ὁ ἄρσην ἐν ὁ δεξιός μέρος κυίσκομαι ὁ ἐκ ὁ ἀνατομή ὁ ζῷον φαίνω . δύο γοῦν ἔχω κόλπος ὁ μήτρα συνάπτω , κατά ὁ αὐχήν κοινός ἄμφω εἰμί , ὁ μέν ἄρσην ἐπίπαν ἐν ὁ δεξιός φαίνω κυίσκω , ὁ θῆλυς δέ ἐν ἕτερος , καλός εἰμί οὗτος φαίνω ζητέω ὁ αἰτία , οὐ ἀνατρέπω πειράω ὁ ἀληθής , ἄγνοια ὁ αἰτία . ἀλλά σύ γε καί ὁ αἰτία ἐν ὁ ἀνατομικός ἐγχείρησις μανθάνω , θεάομαι πρός μέν ὁ δεξιός μέρος ὁ μήτρα , μετά ὁ καθαίρω ὁ αἷμα , κατά ὁ νεφρός ἀφικνέομαι , εἰς δέ ὁ ἀριστερός ἀκάθαρτος εἰμί καί ὀρρώδης . θεάομαι δέ καί ὁ καρδία ἐν ὁ μέσος ὁ θώραξ κεῖμαι , οὐ ἐν ὁ ἀριστερός . οἴομαι δέ τις ἐνταῦθα κεῖμαι μάλα αὐτός ἔοικα εἰμί ἐκ ὁ διασημαίνω ὁ σφυγμός κατά οὗτος ὁ μέρος , ὡς ἄν ὁ ἀριστερός ἐν αὐτός κοιλία σφύζω .