galenus.in-hippocratis-librum-primum-epidemiarum-commentarii-iii 3.1.8
Τεσσαρεσκαιδεκάτῃ ἀπύρετος , οὐχ ἵδρωσεν , ἐκοιμήθη , κατενόει πάντα , οὖρα παραπλήσια . Μάτην δόξει κεῖσθαι τὸ οὐχ ἵδρωσεν , ὅμοιον τῷ οὐχ ᾑμοῤῥάγησεν , οὐκ ἤμεσεν , οὐ παρωτίδας ἔσχεν . ἀλλ’ ὥσπερ ὀλίγῳ πρόσθεν ἔφη , περὶ δὲ ἑνδεκάτην ἐόντι πάντα ἔδοξε κουφισθῆναι , δυνάμενος μὲν εἰπεῖν ἁπλῶς ἐκουφίσθη πάντα , προσθεὶς δὲ τὸ ἔδοξεν ἕνεκα τοῦ τῶν ἐν ἑτέροις αὐτῷ γεγραμμένων ἀναμιμνήσκειν , ἐν τοῖς μὴ κατὰ λόγον κουφίζουσιν οὐ δεῖ πιστεύειν , οὕτω καὶ νῦν οὐκ ὤκνησεν ἐκ περιττοῦ προσθεῖναι τὸ οὐχ ἵδρωσεν , ἀναμνήσεως ἕνεκεν τοῦ κατὰ τὴν ῥᾳστώνην ἀπίστου . τὸ γὰρ ἐνδεχόμενον ἐν τῇ τεσσαρεσκαιδεκάτῃ τῶν ἡμερῶν εἴπερ ἐγένετο , ἔσωσεν ἂν τὸν ἄνθρωπον . ἐκ γοῦν τοῦ μὴ γενέσθαι τῆς κακοηθείας τοῦ νοσήματος ἀνέμνησεν ἡμᾶς . ἀγνοοῦνται δὲ πολλοῖς τῶν ἰατρῶν αἱ τοιαῦται διαθέσεις , καὶ χαίρουσιν ἐπὶ τοῖς ἄμεινον ἔχειν δόξασιν , κᾂν ἐπ’ ὀλεθρίοις τοῖς ἔμπροσθεν σημείοις τε καὶ συμπτώμασι τοῦτο γενέσθαι συμβῇ , μὴ γινώσκοντες ὡς νεκρουμένης τῆς φύσεως καὶ σβεννυμένου τοῦ ἐμφύτου θερμοῦ τὰς τοιαύτας διαθέσεις συμβαίνει γίνεσθαι , παραπλησίως τοῖς εἰς ὄγκον αἰρομένοις μορίοις ἐκ κακοήθους ῥεύματος , ὅταν ἡ φύσις ἀῤῥωστοῦσα μηδ’ ὅλως ἐπιχειρῇ τῇ πέψει τοῦ τὸν ὄγκον ἐργασαμένου χυμοῦ . περὶ γὰρ τὰς γενέσεις τοῦ πύου , φησὶν , οἵ τε πόνοι καὶ οἱ πυρετοὶ γίνονται , μεταβαλλομένων ὑπὸ τῆς ἐμφύτου θερμασίας τῶν τὸν ὄγκον ἐργασαμένων χυμῶν ὅταν οὖν αὕτη μηκέτ’ ἐγχειρῇ τῇ πέψει δι’ ἀῤῥωστίαν , οὔτε πονοῦσιν οὔτε πυρέττουσιν , εἰ μὴ πάνυ μικρόν . ἐπὶ μὲν οὖν τοῖς ἐκπυήσασιν ἐκκριθέντος τοῦ πύου σῶον φυλάττεται τὸ μόριον εἰς ὃ τὸ ῥεῦμα κατέσκηψεν · ἐφ’ ὧν δ’ οὔτ’ ἐκπύησις οὔτ’ ὀδύνη τις ἀξιόλογος οὔτε πυρετὸς γίνεται , σήπεται τὸ μόριον , ὡς ἀναγκαῖον ἡμῖν γενέσθαι παντελῶς ἐκκόψαι ποτ’ αὐτό . παραπλήσιόν τι συμβαίνει τούτῳ κἀπὶ τῶν ἀσήμως τε καὶ ἀλόγως ἀπυρέτων γενομένων ἐπὶ θανατώδεσι σημείοις . ὅτι δὲ τοιαύτη διάθεσις ἦν τῷ Ἑρμοκράτει καὶ τὰ τοῦ γενομένου κώματος ἐπὶ τῆς ἑνδεκάτης ἡμέρας ἐδήλου . τὸ γὰρ ἅμα πυρετῷ διακαεῖ καὶ χυμὸν ἔχοντι δηλονότι δακνώδη καὶ δριμὺν ἐξαίφνης σύμπτωμα σχεῖν , ὑγροῖς καὶ ψυχροῖς καὶ ἀδήκτοις ἑπόμενον χυμοῖς , ἐνδεικτικόν ἐστιν οὐ τοῦ πεπαῦσθαι τὴν ἔμπροσθεν διάθεσιν , οὐδενός γε κρισίμου γεγονότος , ἀλλὰ τοῦ νεκροῦσθαί τε καὶ σβέννυσθαι τὴν ἔμφυτον θερμασίαν . εἴρηται μὲν οὖν ἐπὶ πλέον περὶ τούτων ἐν ἑτέροις , ἀλλὰ καὶ νῦν ἐν κεφαλαίοις ἅπαξ ἀρκείτω λελέχθαι περὶ τῶν ἀλόγως ἐπὶ χαλεποῖς νοσήμασιν ἀπυρέτων γενομένων . ὅσῳ γὰρ ἂν ὀλεθριωτέρων προηγησαμένων σημείων ἄμεινον ἔχειν δόξωσι , τοσούτῳ τὴν νόσον ὀλεθριωτέραν ἔχουσιν . εἰ δ’ , ὡς οἱ περὶ τὸν Σαβῖνον εἰρήκασι , λοχοῦντος τοῦ νοσήματος , ὥσπερ θηρίου τινὸς ἢ ἀνθρώπου πονηροῦ , διάνοιαν γὰρ ἔχοντός ἐστι ζώου τὸ λοχεῖν , ἐξαίφνης ἐπιθῆται λάθρα , μὴ προσδοκῶσι τοῖς ἐνεδρευομένοις ὑπ’ αὐτοῦ . ἀλλὰ τὰ μὲν οὕτως εἰρημένα προσηκόντως ἄν τις ὀνομάσαι περιλάλησιν . οὐδὲν γὰρ εἰπόντες ἐπιστημονικὸν , ἀλλὰ περιλαλήσαντες μόνον , οἴονται τὸ προκείμενον ἀποδεδειχέναι , διὰ παραδείγματος οὐδὲν οὐδὲ τοῖς παραβαλλομένοις ὅμοιον ἔχοντός τι . καταλιπόντες οὖν αὐτοὺς αὐτοὶ συμπληρώσωμεν ἤδη τὰ προκείμενα . καί μοι πρόσεχε τὸν νοῦν ἀκριβῶς ἐνταῦθα καὶ μὴ θαύμαζε πῶς ἐγὼ πολλάκις ὀλεθρίως εἰπὼν ἔχειν τινὰ μεταξὺ καλῶς αὐτοῦ σχόντος ἐξαίφνης , ὡς καὶ λούσασθαι , καταγελώμενος οὐ μόνον ὑπὸ τῶν ἰδιωτῶν , ἀλλὰ καὶ τῶν ἰατρῶν , ἐμμείνας τῇ προῤῥήσει , μετὰ ταῦτ’ ὑποστρέψαντος εἰς τὸ νόσημα τοῦ δόξαντος ἐσχηκέναι καλῶς , εἶτ’ ἀποθανόντος , ἐκ μαντικῆς ἐνομίσθην , οὐκ ἰατρικῆς θεωρίας , προειρηκέναι , καὶ ταῦτα τῶν θαυμαστῶν τούτων ἰατρῶν οὐδαμόθι γεγράφθαι λεγόντων αὐτά . πόθεν οὖν ὅτι κατὰ τὴν ἑνδεκάτην ἡμέραν ἢ τεθνήξεσθαί τινας ἢ κριθήσεσθαι προεῖπον ἔστι μοι κᾀν τοῖς περὶ κρισίμων αὐτάρκως γεγραμμένα τὰ περὶ τῶν τοιούτων προῤῥήσεων , ἔστι δὲ κᾀν τοῖς περὶ κρισίμων · καὶ πάντων αὐτῶν ἡγεμών ἐστιν ὁ θαυμάσιος Ἱπποκράτης . ἀλλὰ τὰ μὲν ἄλλα διά τε τῶν εἰρημένων ἄρτι βιβλίων ἐξείργασμαι καί τινων ἑτέρων . ἐν δὲ τῷ παρόντι τοῖς ἀνεγνωκόσιν ἐκεῖνα σαφῆ τὸν περὶ τῶν ἐνεστώτων ἀπεργάσομαι λόγον . ἐπὶ μὲν γὰρ τῆς ἑνδεκάτης ἡμέρας ἔδοξεν ὁ Ἑρμοκράτης κεκουφίσθαι , τῇ τεσσαρεσκαιδεκάτῃ ἀπηλλάχθαι τελέως · ὡρισμένου δ’ ἤδη καὶ προεγνωσμένου τοῦ πάντως ὑποστρέψαι τε καὶ τεθνήξεσθαι τὴν ἑπτακαιδεκάτην ἡμέραν ἀκόλουθον ἦν τοῖς κατὰ τὴν ἑνδεκάτην καὶ τεσσαρεσκαιδεκάτην γενομένοις ἐνεγκεῖν τὴν ὑποστροφὴν , ὡς ἂν κατὰ κρισίμους ἡμέρας τῆς τοῦ νοσήματος μεταβολῆς γενομένης . ἐμάθομεν γὰρ ἔν τε τῷ προγνωστικῷ καὶ τοῖς ἀφορισμοῖς τὰς κατὰ τετράδα περιόδους τῶν ἡμερῶν εἰς τὴν εἰκοστὴν , οὐ τὴν εἰκοστὴν πρώτην ἀφικνεῖσθαι , καὶ διὰ τοῦτο τὴν μὲν ια΄ τῆς ιδ΄ ἐπίδηλον εἶναι , τὴν δὲ ιζ΄ τῆς κ . ὑποστρέψαι μὲν οὖν τῷ Ἑρμοκράτει εὐλογώτατον τὸ νόσημα κατὰ τὴν ιζ΄ ἡμέραν , ἀκολουθῆσαι δὲ κατὰ τὴν κ΄ ἑτέραν μεταβολήν . οὐ μὴν ἤδη γέ πω δῆλον ἡμῖν τοῖς ἀναγινώσκουσι τὰ γεγραμμένα πρὸς Ἱπποκράτους ὁποία τις ἡ κατὰ τὴν εἰκοστὴν ἡμέραν ἔσοιτο μεταβολὴ , διὰ τὸ μήτε τὴν δύναμιν ὅπως εἶχε τοῦ κάμνοντος ἐπίστασθαι μήτε τὸ βεβαιότατον ﻿ αὐτῆς σημεῖον ὑπ’ αὐτοῦ γεγράφθαι . σὺν μὲν γὰρ τῇ τούτων γνώσει ῥᾷστον ἦν εἰπεῖν , εἴτε κατὰ τὴν εἰκοστὴν ἡμέραν ὁ κάμνων ἕξει τὴν τελευτὴν εἴτε καὶ εἰς πλείονας ἐκταθήσεται τὸ νόσημα . μὴ γινωσκομένων δ’ ἐκείνων ἄδηλον . ἀκούσωμεν οὖν ὧν περὶ τῆς ἑπτακαιδεκάτης καὶ ὧν περὶ τῆς εἰκοστῆς εἶπεν αὐτός .
Lemmas: τεσσαρεσκαιδέκατος ἀπύρετος , οὐ ἱδρόω , κοιμάω , κατανοέω πᾶς , οὖρον παραπλήσιος . μάτην δοκέω κεῖμαι ὁ οὐ ἱδρόω , ὅμοιος ὁ οὐ αἱμορραγέω , οὐ ἐμέω , οὐ παρωτίς ἔχω . ἀλλά ὥσπερ ὀλίγος πρόσθεν φημί , περί δέ ἑνδέκατος εἰμί πᾶς δοκέω κουφίζω , δύναμαι μέν λέγω ἁπλῶς κουφίζω πᾶς , προστίθημι δέ ὁ δοκέω ἕνεκα ὁ ὁ ἐν ἕτερος αὐτός γράφω ἀναμιμνῄσκω , ἐν ὁ μή κατά λόγος κουφίζω οὐ δέω πιστεύω , οὕτως καί νῦν οὐ ὀκνέω ἐκ περισσός προστίθημι ὁ οὐ ἱδρόω , ἀνάμνησις ἕνεκα ὁ κατά ὁ ῥᾳστώνη ἄπιστος . ὁ γάρ ἐνδέχομαι ἐν ὁ τεσσαρεσκαιδέκατος ὁ ἡμέρα εἴπερ γίγνομαι , σῴζω ἄν ὁ ἄνθρωπος . ἐκ γοῦν ὁ μή γίγνομαι ὁ κακοήθεια ὁ νόσημα ἀναμιμνῄσκω ἐγώ . ἀγνοέω δέ πολύς ὁ ἰατρός ὁ τοιοῦτος διάθεσις , καί χαίρω ἐπί ὁ ἀγαθός ἔχω δοκέω , ἔͅν ἐπί ὀλέθριος ὁ ἔμπροσθεν σημεῖον τε καί σύμπτωμα οὗτος γίγνομαι συμβαίνω , μή γιγνώσκω ὡς νεκρόω ὁ φύσις καί σβέννυμι ὁ ἔμφυτος θερμός ὁ τοιοῦτος διάθεσις συμβαίνω γίγνομαι , παραπλήσιος ὁ εἰς ὄγκος ἀείρω μόριον ἐκ κακοήθης ῥεῦμα , ὅταν ὁ φύσις ἀρρωστέω μηδέ ὅλος ἐπιχειρέω ὁ πέψις ὁ ὁ ὄγκος ἐργάζομαι χυμός . περί γάρ ὁ γένεσις ὁ πύον , φημί , ὁ τε πόνος καί ὁ πυρετός γίγνομαι , μεταβάλλω ὑπό ὁ ἔμφυτος θερμασία ὁ ὁ ὄγκος ἐργάζομαι χυμός ὅταν οὖν οὗτος μηκέτι ἐγχειρέω ὁ πέψις διά ἀρρωστία , οὔτε πονέω οὔτε πυρέσσω , εἰ μή πάνυ μικρός . ἐπί μέν οὖν ὁ ἐκπυέω ἐκκρίνω ὁ πύον σῶς φυλάσσω ὁ μόριον εἰς ὅς ὁ ῥεῦμα κατασκήπτω · ἐπί ὅς δέ οὔτε ἐκπύησις οὔτε ὀδύνη τις ἀξιόλογος οὔτε πυρετός γίγνομαι , σήπω ὁ μόριον , ὡς ἀναγκαῖος ἐγώ γίγνομαι παντελής ἐκκόπτω ποτέ αὐτός . παραπλήσιος τις συμβαίνω οὗτος ἐπί ὁ ἄσημος τε καί ἄλογος ἀπύρετος γίγνομαι ἐπί θανατώδης σημεῖον . ὅτι δέ τοιοῦτος διάθεσις εἰμί ὁ Ἑρμοκράτης καί ὁ ὁ γίγνομαι κῶμα ἐπί ὁ ἑνδέκατος ἡμέρα δηλόω . ὁ γάρ ἅμα πυρετός διακαής καί χυμός ἔχω δηλονότι δακνώδης καί δριμύς ἐξαίφνης σύμπτωμα ἔχω , ὑγρός καί ψυχρός καί ἄδηκτος ἕπομαι χυμός , ἐνδεικτικός εἰμί οὐ ὁ παύω ὁ ἔμπροσθεν διάθεσις , οὐδείς γε κρίσιμος γίγνομαι , ἀλλά ὁ νεκρόω τε καί σβέννυμι ὁ ἔμφυτος θερμασία . λέγω μέν οὖν ἐπί πολύς περί οὗτος ἐν ἕτερος , ἀλλά καί νῦν ἐν κεφάλαιος ἅπαξ ἀρκέω λέγω περί ὁ ἄλογος ἐπί χαλεπός νόσημα ἀπύρετος γίγνομαι . ὅσος γάρ ἄν ὀλέθριος προηγέομαι σημεῖον ἀγαθός ἔχω δοκέω , τοσοῦτος ὁ νόσος ὀλέθριος ἔχω . εἰ δέ , ὡς ὁ περί ὁ Σαβῖνος λέγω , λοχάω ὁ νόσημα , ὥσπερ θηρίον τις ἤ ἄνθρωπος πονηρός , διάνοια γάρ ἔχω εἰμί ζῷον ὁ λοχάω , ἐξαίφνης ἐπιθέω λάθρῃ , μή προσδοκόω ὁ ἐνεδρεύω ὑπό αὐτός . ἀλλά ὁ μέν οὕτως λέγω προσηκόντως ἄν τις ὀνομάζω περιλάλησις . οὐδείς γάρ λέγω ἐπιστημονικός , ἀλλά περιλαλέω μόνος , οἴομαι ὁ πρόκειμαι ἀποδείκνυμι , διά παράδειγμα οὐδείς οὐδέ ὁ παραβάλλω ὅμοιος ἔχω τις . καταλείπω οὖν αὐτός αὐτός συμπληρόω ἤδη ὁ πρόκειμαι . καί ἐγώ προσέχω ὁ νόος ἀκριβής ἐνταῦθα καί μή θαυμάζω πῶς ἐγώ πολλάκις ὀλέθριος λέγω ἔχω τις μεταξύ καλός αὐτός ἔχω ἐξαίφνης , ὡς καί λούω , καταγελάω οὐ μόνος ὑπό ὁ ἰδιώτης , ἀλλά καί ὁ ἰατρός , ἐμμένω ὁ πρόρρησις , μετά οὗτος ὑποστρέφω εἰς ὁ νόσημα ὁ δοκέω ἔχω καλός , εἶτα ἀποθνῄσκω , ἐκ μαντικός νομίζω , οὐ ἰατρικός θεωρία , προλέγω , καί οὗτος ὁ θαυμαστός οὗτος ἰατρός οὐδαμόθι γράφω λέγω αὐτός . πόθεν οὖν ὅτι κατά ὁ ἑνδέκατος ἡμέρα ἤ θνῄσκω τις ἤ κρίνω προλέγω εἰμί ἐγώ εἰͅν ὁ περί κρίσιμος αὔταρκος γράφω ὁ περί ὁ τοιοῦτος πρόρρησις , εἰμί δέ εἰͅν ὁ περί κρίσιμος · καί πᾶς αὐτός ἡγεμών εἰμί ὁ θαυμάσιος Ἱπποκράτης . ἀλλά ὁ μέν ἄλλος διά τε ὁ λέγω ἄρτι βιβλίον ἐξεργάζομαι καί τις ἕτερος . ἐν δέ ὁ πάρειμι ὁ ἀναγιγνώσκω ἐκεῖνος σαφής ὁ περί ὁ ἐνίστημι ἀπεργάζομαι λόγος . ἐπί μέν γάρ ὁ ἑνδέκατος ἡμέρα δοκέω ὁ Ἑρμοκράτης κουφίζω , ὁ τεσσαρεσκαιδέκατος ἀπαλλάσσω τέλειος · ὁρίζω δέ ἤδη καί προγιγνώσκω ὁ πάντως ὑποστρέφω τε καί θνῄσκω ὁ ἑπτακαιδέκατος ἡμέρα ἀκόλουθος εἰμί ὁ κατά ὁ ἑνδέκατος καί τεσσαρεσκαιδέκατος γίγνομαι φέρω ὁ ὑποστροφή , ὡς ἄν κατά κρίσιμος ἡμέρα ὁ ὁ νόσημα μεταβολή γίγνομαι . μανθάνω γάρ ἐν τε ὁ προγνωστικός καί ὁ ἀφορισμός ὁ κατά τετράς περίοδος ὁ ἡμέρα εἰς ὁ εἰκοστός , οὐ ὁ εἰκοστός πρῶτος ἀφικνέομαι , καί διά οὗτος ὁ μέν ιαʹ ὁ ιδʹ ἐπίδηλος εἰμί , ὁ δέ ιζʹ ὁ κ . ὑποστρέφω μέν οὖν ὁ Ἑρμοκράτης εὔλογος ὁ νόσημα κατά ὁ ιζʹ ἡμέρα , ἀκολουθέω δέ κατά ὁ ἄν ἕτερος μεταβολή . οὐ μήν ἤδη γε πω δῆλος ἐγώ ὁ ἀναγιγνώσκω ὁ γράφω πρός Ἱπποκράτης ὁποῖος τις ὁ κατά ὁ εἰκοστός ἡμέρα εἰμί μεταβολή , διά ὁ μήτε ὁ δύναμις ὅπως ἔχω ὁ κάμνω ἐπίσταμαι μήτε ὁ βέβαιος ﻿ αὐτός σημεῖον ὑπό αὐτός γράφω . σύν μέν γάρ ὁ οὗτος γνῶσις ῥᾴδιος εἰμί λέγω , εἴτε κατά ὁ εἰκοστός ἡμέρα ὁ κάμνω ἔχω ὁ τελευτή εἴτε καί εἰς πολύς ἐκτείνω ὁ νόσημα . μή γιγνώσκω δέ ἐκεῖνος ἄδηλος . ἀκούω οὖν ὅς περί ὁ ἑπτακαιδέκατος καί ὅς περί ὁ εἰκοστός λέγω αὐτός .