galenus.in-hippocratis-librum-iii-epidemiarum-commentarii-iii 3.1
Ἔτος νότιον , ἔπομβρον , ἄπνοια διὰ τέλεος . Ἐν μὲν τῷ πρώτῳ τῶν ἐπιδημιῶν καταστάσεις ἔγραψε τρεῖς , ἐνταῦθά γε μίαν ταύτην ἡμῖν ἐξηγεῖσθαι πρόκειται . καὶ μέντοι κᾀν τῷ δευτέρῳ τῶν ἐπιδημιῶν εἰσί τινες ἄλλαι γεγραμμέναι . ἀλλ’ οὐ δοκεῖ πρὸς ἔκδοσιν ἐκεῖνο καθάπερ τὸ πρῶτόν τε καὶ τὸ τρίτον αὐτῷ πεποιῆσθαι . οὐ μὴν οὐδὲ προγέγραπται τῆς διηγήσεως τῶν γενομένων εὐθέως ἐν ἀρχῇ τὸ κατάστασις ἐν ἐκείνοις τοῖς βιβλίοις , ἀλλ’ ἄντικρυς διηγήσεως ἄρχεται τῶν ἱστορισμάτων αὐτὸ , κατά τε τὰ γενόμενα νοσήματα καὶ τὴν τοῦ περιέχοντος κρᾶσιν . ἐν Θάσῳ γοῦν , φησὶ , φθινοπώρου , περὶ ἰσημερίην καὶ ὑπὸ Πληϊάδας ὕδατα πολλὰ , ξυνεχέα μαλθακῶς ἐν νοτίοισιν , ἀνάλογόν γε καὶ τῶν ἑξῆς δυοῖν καταστάσεων ἤρξατο . κατὰ δὲ τὴν νῦν προκειμένην αὐτὸ μὲν τὸ τῆς καταστάσεως ὄνομα σχεδὸν ἐν ἅπασι τοῖς ἀντιγράφοις , οὐ μὴν ἔν τινί γε χώρᾳ ταῦτ’ ἐγένετο δηλοῦται . κοινοῦ γάρ τινος ἔθνεσι πολλοῖς γενομένου λοιμοῦ τὴν διήγησιν ἐν τῷδε ποιεῖται . ἐν μὲν τοῖς κατὰ Διοσκορίδην ἀντιγράφοις οὐ μόνον οὕτως ἁπλῶς γέγραπται κατάστασις , ἀλλὰ πρόσκειται τὸ θερμὴ καὶ ὑγρὰ κατὰ τὸ μέσον τῆς σελίδος ὅλου τοῦ γεγραμμένου , καθάπερ ἐν τοῖς ἄλλοις ἀντιγράφοις μόνου τοῦ κατάστασις . εὕροις δ’ ἄν τινα μηδ’ ἐν τῷ μέσῳ τὸ πρόγραμμα τοῦτο ἔχοντα , καθάπερ ἔν τισι μηδ’ ὅλως , ἐξ ὧν ὑπονοήσειεν ἄν τις οὐκ αὐτὸν Ἱπποκράτην προγεγραφέναι τὸ κατάστασις , ἀλλ’ ἴσως ἐκείνους , ὅσοι καὶ τοὺς χαρακτῆρας ἐπὶ τῷ τέλει τῶν κατὰ τοὺς ἀῤῥώστους διηγήσεως ἔγραψαν . ἀλλὰ ταῦτα μὲν ὅπως ἂν ἔχῃ , βλάβην ἢ ὠφέλειαν οὐδεμίαν εἰς πρόγνωσιν ἢ θεραπείαν φέρει . τρεπώμεθα δ’ ἐπὶ τὴν ἐξήγησιν ἐκείνων , ἐν οἷς ὠφέλειά τίς ἐστιν . ἔτος νότιον , ἔπομβρον , ἄπνοια διὰ τέλεος . ὁμοία τῇδε τῇ καταστάσει καὶ ἡ ἐν ἀρχῇ τοῦ δευτέρου τῶν ἐπιδημιῶν ἐστι , κατὰ τήνδε τὴν τάξιν εἰρημένη . ἄνθρακες ἐν Κρανῶνι θερινοὶ , ὗεν ἐν καύμασιν ὕδατι λάβρῳ διόλου , ἐγίνετο μᾶλλον νότῳ . διαφέρουσι δ’ ἀλλήλων αἱ καταστάσεις , ὅτι τε δι’ ὅλου τοῦ ἔτους ἐνταῦθά φησι γεγονέναι τοῦ περιέχοντος ἡμᾶς ἀέρος κρᾶσιν , ἐν δὲ τῷ δευτέρῳ κατὰ τὸ θέρος μόνον · ὅτι τε προσέγραψε νῦν , ἄπνοια διὰ τέλεος , ὅπερ οὐ προσέγραψεν ἐκεῖ . λογίσαιτο δ’ ἄν τις ἐκ τοῦ προσγράψαι κατ’ ἐκεῖνο τὸ βιβλίον , ἐγίνοντο μᾶλλον νότῳ , τοιοῦτόν τι δηλοῦσθαι . καὶ γὰρ οὖν κᾀνταῦθα νότιόν τε ἅμα καὶ ἄπνουν ἔφη γεγονέναι ὅλον τὸ ἔτος , ὡς δυνατόν ἐστιν ἄπνουν τε ἅμα καὶ βόρειον εἶναί τε καὶ λέγεσθαι τὸ ὅλον ἔτος , οὕτως ἡμῶν ἀκουόντων , διορισθήσεται γὰρ ὀλίγον ὕστερον τοῦτο . ἀναμνησθῶμεν δ’ ὅτι πολλὰς ἐν τῷ περιέχοντι κράσεις ἑοράκαμεν ἠρεμίαν καὶ νηνεμίαν ἐχούσας , οὐ μὴν ὁμοίως ἀλλήλαις , ἀλλὰ τὴν μέν τινα μαλακήν τε καὶ ὑγρὰν , τὴν δὲ ξηράν τε καί τι κρύους ἔχουσαν . αὕτη μὲν οὖν ἀκριβῶς αἴθριός ἐστιν , ἡ μαλακὴ δ’ ὁμιχλώδη τε ἔχει καὶ θολερὰν κατάστασιν καὶ νότιον , ἔσθ’ ὅτε καὶ νεφελῶν οὖσαν πλήρη , ἡ δ’ ἐναντία αὐτῇ βόρειος καὶ ὅτι μάλιστα μηδεμία φαίνοιτο κατὰ τὸν ἀέρα κίνησις , ἀλλ’ ἀκριβῶς εἴη τὸ καλούμενον νήνεμον . τὸν αὐτὸν γὰρ τρόπον ἔοικεν ἔχειν τὰ κατὰ τὸν ἀέρα τοῖς κατὰ θάλατταν . ὡς οὖν ἐν ἐκείνῃ διὰ παντὸς μέν ἐστι ῥεῦμα κατὰ τὸ βάθος μεῖζον ἢ μεῖον , οὐ φαίνεται δ’ ἐνίοτε σαφῶς διὰ σμικρότητα , πλὴν εἰ στενὸν εἴη τὸ δεχόμενον αὐτὴν χωρίον , ὡς ἐν Χαλκίδι τε τῆς Εὐβοίας καὶ Μεσσήνῃ τῆς Σικελίας φαίνεται , κατὰ τὸν αὐτὸν λόγον ἐν τῷ περιέχοντι παντελὴς μὲν ἀκινησία καὶ στάσις ἔοικεν οὐδέποτε γίνεσθαι , λανθάνει δ’ ἐνίοτε διὰ σμικρότητα . καὶ νέφη δ’ ὁρῶμεν ἐν ταῖς τοιαύταις ἀπνοίαις πολλάκις ἑστάναι μὲν δοκοῦντα , κινούμενα δὲ κατ’ ἀλήθειαν . ὁρᾶται οὖν ὀλίγον ὕστερον ἐν ἑτέρᾳ χώρᾳ τοῦ περιέχοντος , ὅπερ οὐκ ἂν αὐτοῖς ἐγένετο μηδ’ ὅλως κινουμένοις . τοιαύτην οὖν τινα καὶ νῦν ἡγεῖσθαι χρὴ κατάστασιν ἐν ὅλῳ τῷ ἔτει γεγονέναι , τοσούτῳ διαφέρουσαν τῆς ἐν Κρανῶνι κατὰ τὸ δεύτερον βιβλίον εἰρημένης , ὅσῳ καὶ χρονιωτέρα . τό γε μὴν ἐν ἀμφοτέραις ταῖς καταστάσεσι κοινὸν πάθος σηπεδών ἐστι , κοινὴν ἔχουσα καὶ τὴν αἰτίαν , ὑγρότητα σὺν ἀπνοίᾳ . φαίνεται δὲ ἐξ ὕλης μὲν ὑγρᾶς πᾶσα γίνεσθαι σηπεδὼν , αἰτίας δὲ δραστικῆς , ἀλλοτρίου τε καὶ παρὰ φύσιν θερμοῦ , συνεπαύξεσθαι δ’ ὑπὸ τῆς ἀκινησίας . ὅτι μὲν οὖν οὐδὲν τῶν ἀκριβῶς ξηρῶν σήπεται πάντες ἐναργῶς ὁρῶμεν . οὐδὲ γὰρ λίθος , οὕτε κέραμος , οὔτε χρυσὸς , οὔτ’ ἄργυρος , οὔτε χαλκὸς , οὔτ’ ἄλλο τι τοιοῦτον φαίνεται σηπόμενον . ὅτι δὲ καὶ τὰ φύσιν ἔχοντα σήπεσθαι διαμένοντα μέχρι πλείστου φαίνεται κατὰ τὰς ψυχρὰς κράσεις , οὐδὲ τοῦτ’ ἀγνοεῖ τις , ἔτι δὲ μᾶλλον ὅταν ῥιπίζηται τοιούτοις ἀνέμοις . ἀμέλει καὶ τὴν ἐσθῆτα συνεχῶς τινάσσουσιν οἱ ἄνθρωποι καὶ μάλισθ’ ὅταν ὑγρὸν καὶ θερμὸν ᾖ τὸ περιέχον ὡς τῆς ἀκινησίας σηπούσης αὐτήν . οὕτως δὲ καὶ ἡ τῶν ἀρτηριῶν κίνησις ἐν τοῖς ζώοις ἄλλα τέ τινα χρηστὰ καὶ τὴν τοιαύτην ὠφέλειαν παρέχεται . λέγει δὲ καὶ αὐτὸς ὁ Ἱπποκράτης ἐν τοῖς ἀφορισμοῖς , ὡς ἐν τοῖς ἔμπροσθεν ἔφην , ἐν ταῖς ἐπομβρίαις γίνεσθαι σηπεδόνας . ὅτι μὲν οὖν ἀναγκαῖον ἦν σαπῆναι τὰς ἐν τοῖς σώμασιν ὑγρότητας ἐκ τούτων δῆλον . ἴδωμεν δ’ ἐφεξῆς ἕκαστον τῶν κατὰ μέρος ἀκολουθήσαντες αὐτοῦ ταῖς ῥήσεσιν .
Lemmas: ἔτος Νότιον , ἔπομβρος , ἄπνοια διά τέλος . ἐν μέν ὁ πρῶτος ὁ ἐπιδημία κατάστασις γράφω τρεῖς , ἐνταῦθα γε εἷς οὗτος ἐγώ ἐξηγέομαι πρόκειμαι . καί μέντοι ἐͅ ὁ δύο ὁ ἐπιδημία εἰμί τις ἄλλος γράφω . ἀλλά οὖον δοκέω πρός ἔκδοσις ἐκεῖνος καθάπερ ὁ πρότερος τε καί ὁ τρίτος αὐτός ποιέω . οὖον μήv οὐδέ προγράφω ὁ διήγησις ὁ γίγνομαι εὐθύς ἐν ἀρχή ὁ κατάστασις ἐν ἐκεῖνος ὁ βιβλίον , ἀλλά ἄντικρυς διήγησις ἄρχω ὁ ἱστόρισμα αὐτός , κατά τε ὁ γίγνομαι νόσημα καί ὁ ὁ περιέχω κρᾶσις . ἐν Θάσος γοῦν , φημί , φθινόπωρον , περί ἰσημερία καί ὑπό Πλειάδες ὕδωρ πολύς , συνεχής μαλθακός ἐν νότιος , ἀνάλογος γε καί ὁ ἑξῆς δύο κατάστασις ἄρχω . κατά δέ ὁ νῦν πρόκειμαι αὐτός μέν ὁ ὁ κατάστασις ὄνομα σχεδόν ἐν ἅπας ὁ ἀντίγραφος , οὖον μήv ἐν τις γε χώρα αὐτός γίγνομαι δηλόω . κοινός γάρ τις ἔθνος πολύς γίγνομαι λοιμός ὁ διήγησις ἐν ὅδε ποιέω . ἐν μέν ὁ κατά Διοσκορίδης ἀντίγραφος οὖον μόνος οὕτως ἁπλόος γράφω κατάστασις , ἀλλά πρόσκειμαι ὁ θερμός καί ὑγρός κατά ὁ μέσος ὁ σελίς ὅλος ὁ γράφω , καθάπερ ἐν ὁ ἄλλος ἀντίγραφος μόνος ὁ κατάστασις . εὑρίσκω δέ ἄν τις μηδέ ἐν ὁ μέσος ὁ πρόγραμμα οὗτος ἔχω , καθάπερ ἐν τις μηδέ ὅλως , ἐκ ὅς ὑπονοέω ἄν τις οὐ αὐτός Ἱπποκράτης προγράφω ὁ κατάστασις , ἀλλά ἴσως ἐκεῖνος , ὅσος καί ὁ χαρακτήρ ἐπί ὁ τέλος ὁ κατά ὁ ἄρρωστος διήγησις γράφω . ἀλλά οὗτος μέν ὅπως εἄν ἔχω , βλάβη ἢ ὠφέλεια οὐδείς εἰς πρόγνωσις ἢ θεραπεία φέρω . τρέπω δέ ἐπί ὁ ἐξήγησις ἐκεῖνος , ἐν ὅς ὠφέλεια τίς εἰμί . ἔτος Νότιον , ἔπομβρος , ἄπνοια διά τέλος . ὅμοιος ὅδε ὁ κατάστασις καί ὁ ἐν ἀρχή ὁ δύο ὁ ἐπιδημία εἰμί , κατά ὅδε ὁ τάξις εἴρω . ἄνθραξ ἐν Κρανών θερινός , ὕω ἐν καῦμα ὕδωρ λάβρος διόλου , γίγνομαι μᾶλλον νότος . διαφέρω δέ ἀλλήλων ὁ κατάστασις , ὅτι τε διά ὅλος ὁ ἔτος ἐνταῦθα φημί γίγνομαι ὁ περιέχω ἐγώ ἀήρ κρᾶσις , ἐν δέ ὁ δύο κατά ὁ θέρος μόνος · ὅτι τε προσγράφω νῦν , ἄπνοια διά τέλος , ὅσπερ οὖον προσγράφω ἐκεῖ . λογίζομαι δέ ἄν τις ἐκ ὁ προσγράφω κατά ἐκεῖνος ὁ βιβλίον , γίγνομαι μᾶλλον νότος , τοιοῦτος τίς δηλόω . καί γάρ οὖν ᾀνταῦθη νότιος τε ἅμα καί ἄπνοος φημί γίγνομαι ὅλος ὁ ἔτος , ὡς δυνατός εἰμί ἄπνοος τε ἅμα καί βόρειος εἰμί τε καί λέγω ὁ ὅλος ἔτος , οὕτως ἐγώ ἀκούω , διορίζω γάρ ὀλίγος ὕστερος οὗτος . ἀναμιμνήσκω δέ ὅτι πολύς ἐν ὁ περιέχω κρᾶσις ὁράω ἠρεμία καί νηνεμία ἔχω , οὖον μήv ὁμοίως ἀλλήλων , ἀλλά ὁ μέν τις μαλακός τε καί ὑγρός , ὁ δέ ξηρός τε καί τίς κρύος ἔχω . οὗτος μέν οὖν ἀκριβῶς αἴθριος εἰμί , ὁ μαλακός δέ ὁμιχλώδης τε ἔχω καί θολερός κατάστασις καί Νότιον , ἔστω ὅτε καί νεφέλη εἰμί πλήρης , ὁ δέ ἐναντίος αὐτός βόρειος καί ὅτι μάλιστα μηδείς φαίνω κατά ὁ ἀήρ κίνησις , ἀλλά ἀκριβῶς εἰμί ὁ καλέω Νήνεμον . ὁ αὐτός γάρ τρόπος ἔοικα ἔχω ὁ κατά ὁ ἀήρ ὁ κατά θάλασσα . ὡς οὖν ἐν ἐκεῖνος διά πᾶς μέν εἰμί ῥεῦμα κατά ὁ βάθος μείζων ἢ μείων , οὖον φαίνω δέ ἐνίοτε σαφῶς διά μικρότης , πλήν εἰμί στενός εἰμί ὁ δέχομαι αὐτός χωρίον , ὡς ἐν Χαλκίς τε ὁ Εὔβοια καί Μεσσήνη ὁ Σικελία φαίνω , κατά ὁ αὐτός λόγος ἐν ὁ περιέχω παντελής μέν ἀκινησία καί στάσις ἔοικα οὐδέποτε γίγνομαι , λανθάνω δέ ἐνίοτε διά μικρότης . καί νέφος δέ ὁράω ἐν ὁ τοιοῦτος ἄπνοια πολλάκις ἵστημι μέν δοκέω , κινέω δέ κατά ἀλήθεια . ὁράω οὖν ὀλίγος ὕστερος ἐν ἕτερος χώρα ὁ περιέχω , ὅσπερ οὐ εἄν αὐτός γίγνομαι μηδέ ὅλως κινέω . τοιοῦτος οὖν τις καί νῦν ἡγέομαι χρή κατάστασις ἐν ὅλος ὁ ἔτος γίγνομαι , τοσοῦτος διαφέρω ὁ ἐν Κρανών κατά ὁ δύο βιβλίον εἴρω , ὅσος καί χρόνιος . ὁ γε μήv ἐν ἀμφότερος ὁ κατάστασις κοινός πάθος σηπεδών εἰμί , κοινός ἔχω καί ὁ αἴτιος , ὑγρότης σύν ἄπνοια . φαίνω δέ ἐκ ὕλη μέν ὑγρός πᾶς γίγνομαι σηπεδών , αἴτιος δέ δραστικός , ἀλλότριος τε καί παρά φύσις θερμός , συνεπαυξάνω δέ ὑπό ὁ ἀκινησία . ὅτι μέν οὖν οὐδείς ὁ ἀκριβῶς ξηρός σήπω πᾶς ἐναργής ὁράω . οὐδέ γάρ λίθος , ἵημι κέραμος , οὔτε χρυσός , οὔτε ἄργυρος , οὔτε χαλκός , οὔτε ἄλλος τίς τοιοῦτος φαίνω σήπω . ὅτι δέ καί ὁ φύσις ἔχω σήπω διαμένω μέχρι πλεῖστος φαίνω κατά ὁ ψυχρός κρᾶσις , οὐδέ οὗτος ἀγνοέω τις , ἔτι δέ μᾶλλον ὅταν ῥιπίζω τοιοῦτος ἄνεμος . ἀμελέω καί ὁ ἐσθής συνεχῶς τινάσσω ὁ ἄνθρωπος καί μάλιστα ὅταν ὑγρός καί θερμός εἰμί ὁ περιέχω ὡς ὁ ἀκινησία σήπω αὐτός . οὕτως δέ καί ὁ ὁ ἀρτηρία κίνησις ἐν ὁ ζῷον ἄλλος τε τις χρηστός καί ὁ τοιοῦτος ὠφέλεια παρέχω . λέγω δέ καί αὐτός ὁ Ἱπποκράτης ἐν ὁ ἀφορισμός , ὡς ἐν ὁ ἔμπροσθεν φημί , ἐν ὁ ἐπομβρία γίγνομαι σηπεδών . ὅτι μέν οὖν ἀναγκαῖος εἰμί σήπω ὁ ἐν ὁ σῶμα ὑγρότης ἐκ οὗτος δῆλος . ὁράω δέ ἐφεξῆς ἕκαστος ὁ κατά μέρος ἀκολουθέω αὐτός ὁ ῥῆσις .