galenus.in-hippocratis-librum-de-officina-medici-commentarii-iii 2.9
Τὸ δὲ ἄμμα μήτε ἐν τρίβῳ μήτε ἐν ἔργῳ μήτε ἐκεῖσε , ὅκου ἐνεὸν , ὡς μὴ ἔσω ἐνεὸν κείσεται . Κατὰ τὴν πρὸ ταύτης ῥῆσιν ἀξιώσας ἀρχὰς , ἐργαζόμενον τὸ ἅμμα , μὴ κατὰ τὸ ἕλκος , ἀλλ’ ἐν ἑτέρῳ τίθεσθαι χωρίῳ , καθ’ ὃ καὶ τὸ ἅμμα προσήκει τεθῆναι , νῦν ἡμᾶς διδάσκει τοὺς τόπους αὐτοὺς , ἐν οἶς χρὴ τίθεσθαι τὸ ἅμμα . γίνεται δὲ ἐνίοτε διδασκαλία πραγμάτων οὐκ ἐκ τῶν συμβεβηκότων αὐτοῖς , οὕτω δὲ ὀνομάζουσι τὰ δυνάμενα μέν συμβῆναι , οὐ μὴν συμβεβηκότα γε καὶ εἴη ἂν ὁ λόγος αὐτοῦ δυνάμει τοιοῦτος . τὸ ἅμμα τίθεσθαι μὴ κατὰ τὸ ἕλκος , ἀλλ’ ἔνθα δυνήσει τὴν νομὴν αὐτοῦ πρὸς τὴν ἄνω χώραν γενέσθαι , φυλαττόμενος τρίβον καὶ ἔργον καὶ τρίτον τὸ ἐνεόν . τρίβον μὲν οὖν καλεῖ , καθ’ ὃ τὴν ἐνέργειαν ἔχει , καμπτόμενον ἢ ἐκτεινόμενον ἢ ἐς τὰ πλάγια παρατριβόμενον . ἔσται δὲ τρίβος τῷ μὲν βαδίζοντι τὸ ἔχνος τοῦ ποδὸς , τῷ δὲ κατακειμένῳ τὸ νῶτον ἅπαν καὶ μάλιστα αὐτοῦ τὰ ἐξέχοντα καὶ τὰ τῆς κεφαλῆς ὀπίσω · τῷ δὲ καθημένῳ τῆς πυγῆς τὸ κάτω . εἰ δὲ διὰ τῶν χειρῶν τις ἐνεργεῖν ἐπιδεδεμένος μέλλοι , σκέψῃ τίνα τε τὴν ἐνέργειαν ἐνεργήσει καὶ περὶ τίνων ἔξωθεν . οὕτω γὰρ δυνήσῃ καὶ τὴν ἐν αὐτῇ τρίβον ἐξευρεῖν · αἱ δὲ ἐνέργειαι δηλονότι κατὰ τὰς διαρθρώσεις γίνονται . φυλάξει τοίνυν αὐτὰς ἀεὶ καὶ μάλιστα τὰς μελλούσας ἐνεργεῖν , ἐπιδεδεμένου τοῦ κάμνοντος . ὅτι δὲ καλῶς ὑπ’ αὐτοῦ παρῄνηται τὸ συνέχον ὅλην τὴν ἐπίδεσιν ἅμμα , μὴ τίθεσθαι κατὰ τῶν σχηματιζομένων μορίων ἐν ταῖς κινήσεσιν εὔδηλον . ἀναγκαῖον γὰρ ἔσται ποτὲ μὲν χαλαρὰ περαιτέρω τοῦ προσήκοντος , αὖθις δὲ θλίβοντα γίγνεσθαι τὰ ἅμματα , καθ’ ἡντιναοῦν ἐπιβολὴν διάρθρωσιν . ὁ δὲ ἐπὶ τῆς τελευτῆς ῥήσεως εἶπεν , ἐνεὸν ἅπαντες ἀκούουσι μάταιον , ὡς εἰ καὶ ἄπρακτον εἰρήκει . καλοῦσι δὲ οἱ Ἕλληνες ἐνεοὺς ἐκ γενετῆς ἅμα τε κωφοὺς καὶ ἀδιάρθρωτον φθεγγομένους . ὡς οὖν οὗτοι πρὸς τὰς κατὰ τὸν βίον ἐνεργείας τελέως εἰσὶν ἄχρηστοι , οὕτω φασὶν αὐτὸν ὠνομακέναι τὸ μηδὲν ὠφελοῦν τὴν ἐπίδεσιν ἐνεόν . ἐνδέχεται οὖν τὸν μὲν Ἱπποκράτην μετὰ τοῦ κ γεγραφέναι κενεὸν , ἁμαρτηθεῖσαν δὲ τὴν λέξιν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς διαφυλαχθῆναι τοιαύτην , ἥ γε μὴν διάνοια καὶ κατ’ αὐτὴν τὴν γραφὴν τὸ αὐτὸ δηλοῖ . κενεὸν γάρ ἐστι τὸ λεγόμενον ὑφ’ ἡμῶν κενὸν καὶ μάταιον , ὅπερ ἀνωφελές ὀνομάζουσιν . ἐπεὶ τοίνυν πολλοὺς ἴσμεν ἢ δι’ ἄγνοιαν ἢ βουλομένους ἐπιμελεῖς εἶναι δοκεῖν , ἄχρηστα πολλάκις ἐπιβάλλειν ἅμματα τοῖς ἐπιδέσμοις · διὰ τοῦτο ἔφη νῦν ὁ Ἱπποκράτης , μὴ εἰς τὸ ἐνεὸν κείσεται , τουτέστιν εἰς τὸ κενὸν , ὅπερ δηλονότι καὶ ἄχρηστόν ἐστι καὶ μάταιον . ἔδοξε δέ τινι τῶν ἐξηγουμένων τὸ βιβλίον κενεὸν ἡγεῖσθαι τὸ κενὸν χωρίον , ὡς ἢ καὶ μασχάλην ἢ ἰγνύην ἢ καὶ βουβῶνα προσαγορεύσειέν τις , οὕτως ἀντιδιαιρούμενος ὤμοις , γόνατι καὶ ἰσχίῳ . προστετυπῶσθαι γὰρ ἔφη χρῆναι τὸ ἄμμα τῷ σώματι καὶ μὴ κεκραμένῳ ὅμοιον εἶναι · τοιοῦτον δὲ ἔσεσθαι κατὰ μασχάλην τε καὶ ἰγνύην . εἰ δή πω καὶ τοῦτο μετρίως δόξειεν εἰρῆσθαι , χρῆσθαι πάρεστιν · ἐν γὰρ τοῖς ἀσφαλέσι καὶ τὸ μετρίως πιθανὸν ἀρκέσει .
Lemmas: ὁ δέ ἆμαρ μήτε ἐν τρίβος μήτε ἐν ἔργον μήτε ἐκεῖσε , ὅπου ἔνειμι , ὡς μή ἔσω ἔνειμι κεῖμαι . κατά ὁ πρό οὗτος ῥῆσις ἀξιόω ἀρχή , ἐργάζομαι ὁ ἅμμα , μή κατά ὁ ἕλκος , ἀλλά ἐν ἕτερος τίθημι χωρίον , κατά ὅς καί ὁ ἅμμα προσήκω τίθημι , νῦν ἐγώ διδάσκω ὁ τόπος αὐτός , ἐν ὄις χρή τίθημι ὁ ἅμμα . γίγνομαι δέ ἐνίοτε διδασκαλία πρᾶγμα οὐ ἐκ ὁ συμβαίνω αὐτός , οὕτως δέ ὀνομάζω ὁ δύναμαι μέν συμβαίνω , οὐ μήν συμβαίνω γε καί εἰμί ἄν ὁ λόγος αὐτός δύναμις τοιοῦτος . ὁ ἅμμα τίθημι μή κατά ὁ ἕλκος , ἀλλά ἔνθα δύναμαι ὁ νομή αὐτός πρός ὁ ἄνω χώρα γίγνομαι , φυλάσσω τρίβος καί ἔργον καί τρίτος ὁ ἔνειμι . τρίβος μέν οὖν καλέω , κατά ὅς ὁ ἐνέργεια ἔχω , κάμπτω ἤ ἐκτείνω ἤ εἰς ὁ πλάγιον παρατρίβω . εἰμί δέ τρίβος ὁ μέν βαδίζω ὁ ἔχνος ὁ πούς , ὁ δέ κατάκειμαι ὁ νῶτον ἅπας καί μάλα αὐτός ὁ ἐξέχω καί ὁ ὁ κεφαλή ὀπίσω · ὁ δέ κάθημαι ὁ πυγή ὁ κάτω . εἰ δέ διά ὁ χείρ τις ἐνεργέω ἐπιδέω μέλλω , σκοπέω τίς τε ὁ ἐνέργεια ἐνεργέω καί περί τίς ἔξωθεν . οὕτως γάρ δύναμαι καί ὁ ἐν αὐτός τρίβος ἐξευρίσκω · ὁ δέ ἐνέργεια δηλονότι κατά ὁ διάρθρωσις γίγνομαι . φυλάσσω τοίνυν αὐτός ἀεί καί μάλα ὁ μέλλω ἐνεργέω , ἐπιδέω ὁ κάμνω . ὅτι δέ καλός ὑπό αὐτός παραινέω ὁ συνέχω ὅλος ὁ ἐπίδεσις ἅμμα , μή τίθημι κατά ὁ σχηματίζω μόριον ἐν ὁ κίνησις εὔδηλος . ἀναγκαῖος γάρ εἰμί ποτέ μέν χαλαρός πέρα ὁ προσήκω , αὖθις δέ θλίβω γίγνομαι ὁ ἅμμα , κατά ὁστισοῦν ἐπιβολή διάρθρωσις . ὁ δέ ἐπί ὁ τελευτή ῥῆσις λέγω , ἔνειμι ἅπας ἀκούω μάταιος , ὡς εἰ καί ἄπρακτος λέγω . καλέω δέ ὁ Ἕλλην ἐνεός ἐκ γενετή ἅμα τε κωφός καί ἀδιάρθρωτος φθέγγομαι . ὡς οὖν οὗτος πρός ὁ κατά ὁ βίος ἐνέργεια τέλειος εἰμί ἄχρηστος , οὕτως φημί αὐτός ὀνομάζω ὁ μηδείς ὠφελέω ὁ ἐπίδεσις ἔνειμι . ἐνδέχομαι οὖν ὁ μέν Ἱπποκράτης μετά ὁ κ γράφω κενός , ἁμαρτέω δέ ὁ λέξις εὐθύς ἐκ ἀρχή διαφυλάσσω τοιοῦτος , ὁ γε μήν διάνοια καί κατά αὐτός ὁ γραφή ὁ αὐτός δηλόω . κενός γάρ εἰμί ὁ λέγω ὑπό ἐγώ κενός καί μάταιος , ὅς ἀνωφελής ὀνομάζω . ἐπεί τοίνυν πολύς οἶδα ἤ διά ἄγνοια ἤ βούλομαι ἐπιμελής εἰμί δοκέω , ἄχρηστος πολλάκις ἐπιβάλλω ἅμμα ὁ ἐπίδεσμον · διά οὗτος φημί νῦν ὁ Ἱπποκράτης , μή εἰς ὁ ἔνειμι κεῖμαι , τουτέστι εἰς ὁ κενός , ὅς δηλονότι καί ἄχρηστος εἰμί καί μάταιος . δοκέω δέ τις ὁ ἐξηγέομαι ὁ βιβλίον κενός ἡγέομαι ὁ κενός χωρίον , ὡς ἤ καί μασχάλη ἤ ἰγνύα ἤ καί βουβών προσαγορεύω τις , οὕτως ἀντιδιαιρέω ὦμος , γόνυ καί ἴσχιον . προστυπόω γάρ φημί χρή ὁ ἆμαρ ὁ σῶμα καί μή κεράννυμι ὅμοιος εἰμί · τοιοῦτος δέ εἰμί κατά μασχάλη τε καί ἰγνύα . εἰ δή πω καί οὗτος μέτριος δοκέω λέγω , χράω πάρειμι · ἐν γάρ ὁ ἀσφαλής καί ὁ μέτριος πιθανός ἀρκέω .