galenus.in-hippocratis-librum-de-officina-medici-commentarii-iii 1.9
Ὧν ἑκατέρου δισσαὶ χρήσιες , ἢ πρὸς αὐγὴν , ἢ ὑπ’ αὐγήν . Ἑκατέρου τῶν τῆς αὐγῆς εἰδῶν , τοῦ τε κοινοῦ καὶ τοῦ τεχνικοῦ , δύο φησὶν εἶναι χρήσεις , ἢ πρὸς αὐγὴν ἢ ὑπ’ αὐγήν · πρὸς αὐγὴν μὲν καλῶν , ὅταν πρὸς ταύτην ἐστραμμένον ᾖ τὸ χειριζόμενον ἢ κατανοούμενον · ὑπ’ αὐγὴν δὲ τὸ βραχὺ παρακεκλιμένον , ὥσπερ ἐπὶ τῶν ὑποχυμάτων καὶ ὅλως τῶν κατ’ ὀφθαλμοὺς διαθέσεων . οὔτε γὰρ διαγνῶναι δυνατόν ἐστὶν ἀκριβῶς τὰ κατ’ αὐτοὺς πάθη πρὸς τὴν αὐγὴν ἐστραμμένου τοῦ πάσχοντος οὔτ’ ἰάσασθαι . διὰ τοῦτ’ οὖν τὸ μὲν πρὸς αὐγὴν φευκτέον ἐστὶ , τὸ δὲ ὑπ’ αὐγὴν ἤτοι ἀπεστραμμένον τῇ αὐγῇ ἢ λοξὸν ἐσχηματισμένον εἶναι χρὴ τὸν χειρουργούμενόν τι τῶν κατὰ τοὺς ὀφθαλμούς . αὐτὸς δ’ ἄκουέ μου τοὺς ὄντως ὀφθαλμοὺς λέγοντος , οὐ τὰ βλέφαρα · κατὰ αὐτὰ γὰρ ἐνεργεῖν ἐγχωρεῖ καὶ πρὸς τὴν αὐγὴν ἐστραμμένου τοῦ ἀνθρώπου , καθάπερ ἐπὶ τῆς τῶν ὑδατίδων ἄρσεως ἢ διαβροχισμοῦ τριχῶν ἢ ἀναῤῥαφῆς ἢ ὅλως ἐφ’ ὧν ὁ ἰατρὸς οὐ δεῖται τῶν βλεφάρων ἀνεῳγμένων . ἐὰν μὲν οὖν ὁ ὀφθαλμιῶν τύχῃ σφοδρῶς ἡλκωμένος ὁ θεραπευόμενος , τὸ καλούμενον ἔχων σταφύλωμα τελέως ἀπεστράφθαι προσήκει τὴν αὐγὴν αὐτὸν ἐν παντὶ χρόνῳ , πλὴν ἐν ᾧ φάρμακον ἐπιτίθησι τοῖς ὀφθαλμοῖς ὁ ἰατρός . ἐν ἐκείνοις γὰρ αὐτὸς ἄνευ αὐγῆς οὐκ ὄψεται τὸ πεπονθὸς , ὥσπερ οὐδὲ εἰ πτερύγιον ἐκτέμνειν ἐθελήσειεν ἢ ὑπόχυμα κατάγειν ἤ τι τοιοῦτον χειρουργεῖν . ἀλλὰ λοξὸν ὡς πρὸς τὴν αὐγὴν προσήκει τηνικαῦτα σχηματίζειν τὸν χειρουργούμενον , ὅπως μὴ ὑπὸ τῆς αὐγῆς ἡ κόρη πλήττοιτο , μήθ’ ὁ ἰατρὸς ἀποστεροῖτο τῆς τέχνης ἤγουν τῆς θέας ὧν θεραπεύει μορίων . ὀνομασθήσεται δὲ σαφῶς ὁ μὲν ἀπεστραμμένος τὴν αὐγὴν οὔτε πρὸς αὐγὴν οὔθ’ ὑπ’ αὐγὴν , ἀλλ’ ἀπὸ τῆς αὐγῆς μᾶλλον ἢ λοξὸς πρὸς αὐγήν . Ἱπποκράτει δ’ ἔδοξε βελτίων ἑρμηνεία τῆς ὑπ’ αὐγὴν ἢ ὑπ’ αὐγῆς εἶναι φωνῆς .
Lemmas: ὅς ἑκάτερος δισσός χρῆσις , ἤ πρός αὐγή , ἤ ὑπό αὐγή . ἑκάτερος ὁ ὁ αὐγή εἶδος , ὁ τε κοινός καί ὁ τεχνικός , δύο φημί εἰμί χρῆσις , ἤ πρός αὐγή ἤ ὑπό αὐγή · πρός αὐγή μέν καλέω , ὅταν πρός οὗτος στρέφω εἰμί ὁ χειρίζω ἤ κατανοέω · ὑπό αὐγή δέ ὁ βραχύς παρακλίνω , ὥσπερ ἐπί ὁ ὑπόχυμα καί ὅλος ὁ κατά ὀφθαλμός διάθεσις . οὔτε γάρ διαγιγνώσκω δυνατός εἰμί ἀκριβής ὁ κατά αὐτός πάθος πρός ὁ αὐγή στρέφω ὁ πάσχω οὔτε ἰάομαι . διά οὗτος οὖν ὁ μέν πρός αὐγή φεύγω εἰμί , ὁ δέ ὑπό αὐγή ἤτοι ἀποστρέφω ὁ αὐγή ἤ λοξός σχηματίζω εἰμί χρή ὁ χειρουργέω τις ὁ κατά ὁ ὀφθαλμός . αὐτός δέ ἀκούω ἐγώ ὁ ὄντως ὀφθαλμός λέγω , οὐ ὁ βλέφαρον · κατά αὐτός γάρ ἐνεργέω ἐγχωρέω καί πρός ὁ αὐγή στρέφω ὁ ἄνθρωπος , καθά ἐπί ὁ ὁ ὑδατίς ἄρσις ἤ διαβροχισμός θρίξ ἤ ἀναρραφή ἤ ὅλος ἐπί ὅς ὁ ἰατρός οὐ δέω ὁ βλέφαρον ἀνοίγνυμι . ἐάν μέν οὖν ὁ ὀφθαλμιάω τυγχάνω σφοδρός ἑλκόω ὁ θεραπεύω , ὁ καλέω ἔχω σταφύλωμα τέλειος ἀποστρέφω προσήκω ὁ αὐγή αὐτός ἐν πᾶς χρόνος , πλήν ἐν ὅς φάρμακον ἐπιτίθημι ὁ ὀφθαλμός ὁ ἰατρός . ἐν ἐκεῖνος γάρ αὐτός ἄνευ αὐγή οὐ ὁράω ὁ πάσχω , ὥσπερ οὐδέ εἰ πτερύγιον ἐκτέμνω ἐθέλω ἤ ὑπόχυμα κατάγω ἤ τις τοιοῦτος χειρουργέω . ἀλλά λοξός ὡς πρός ὁ αὐγή προσήκω τηνικαῦτα σχηματίζω ὁ χειρουργέω , ὅπως μή ὑπό ὁ αὐγή ὁ κόρη πλήσσω , μήτε ὁ ἰατρός ἀποστερέω ὁ τέχνη ἤγουν ὁ θέα ὅς θεραπεύω μόριον . ὀνομάζω δέ σαφής ὁ μέν ἀποστρέφω ὁ αὐγή οὔτε πρός αὐγή οὔτε ὑπό αὐγή , ἀλλά ἀπό ὁ αὐγή μάλα ἤ λοξός πρός αὐγή . Ἱπποκράτης δέ δοκέω ἀγαθός ἑρμηνεία ὁ ὑπό αὐγή ἤ ὑπό αὐγή εἰμί φωνή .