galenus.in-hippocratis-librum-de-fracturis-commentarii-iii 1.prooemium
Προοίμιον . Πρὸ τῆς τῶν κατὰ μέρος ἐξηγήσεως ἄμεινον ἀκηκοέναι καθόλου περὶ πάσης ἐξηγήσεως , ὡς ἔστιν ἡ δύναμις αὐτῆς , ὅσα τῶν ἐν τοῖς συγγράμμασίν ἐστιν ἀσαφῆ , ταῦτ’ ἐργάσασθαι σαφῆ . τὸ δ’ ἀποδεῖξαί τι τῶν γεγραμμένων ὡς ἀληθὲς ἢ ὡς ψεῦδος ἐλέγξαι , καὶ εἰ κατηγόρησέ τις σοφιστικῶς ἀπολογήσασθαι , κεχώρισται μὲν ἐξηγήσεως , εἴθισται δὲ γίγνεσθαι πρὸς ἁπάντων ὡς εἰπεῖν τῶν γραφόντων ὑπομνήματα . καὶ νὴ Δία οὐδὲν κωλύει καὶ τούτου μετρίως ἅπτεσθαι τὸν ἐξηγητήν . τὸ δ’ ἀγωνίζεσθαι τελέως ὑπὲρ τῶν τοῦ γράφοντος δογμάτων ἐκπέπτωκε τὸν ὅρον τῆς ἐξηγήσεως . οὐ πρὸς τοῦτον οὖν τὸν σκοπὸν , ἀλλὰ πρὸς τὸν εἰρημένον ἀποβλέπων ἐγὼ προσθήσω ταῖς ὄντως ἐξηγήσεσιν ἑκάστοτε βραχέα τῆς πίστεως ἕνεκα τῶν εἰρημένων . οὔσης μέντοι καὶ κατὰ ταύτην τὴν ἐξήγησιν διαφορᾶς διττῆς , ὅτι καὶ τὸ ἀσαφὲς αὐτὸ διττόν ἐστιν , ἄμεινον εἶναί μοι δοκεῖ καὶ περὶ τούτου προειπεῖν , εἰρήσεται δὲ καὶ αὐτὰ ταῦτα διὰ βραχέων , οἷον ἐπιτομή τις , ὧν ἰδίᾳ λέλεκται διὰ μακροτέρων ἐν τῷ περὶ ἐξηγήσεως ὑπομνήματι . δέδεικται δὲ ἐν ἐκείνῳ τὸ μὲν ὄντως ἀσαφὲς αὐτὸ δι’ ἑαυτὸ τοιοῦτον ὑπάρχον , τὸ δὲ ἐν αὐτῷ πρότερον τὴν γένεσιν οὐκ ἔχον , ἐπειδὴ τῶν ἀκουόντων τοῦ λόγου διαφοραὶ πάμπολλαι τυγχάνουσιν οὖσαι κατά τε τὸ προπαιδεύεσθαι καὶ γεγυμνάσθαι περὶ λόγους ἢ παντάπασί γε ἀγυμνάστους ὑπάρχειν , εἶναί τε φύσει τοὺς μὲν ὀξεῖς τε καὶ συνετοὺς , τοὺς δὲ ἀμβλεῖς καὶ ἀσυνέτους . αὐτίκα γοῦν ἐν αὐτῷ τῷ προκειμένῳ βιβλίῳ τῷ περὶ τῶν καταγμάτων , ἔνθα μέν φησιν ὁ Ἱπποκράτης · ῥητέον οὖν ὁκόσας ἂν ἐθέλει τῶν ἁμαρτάδων τῶν ἰητρῶν τὰς μὲν διδάξαι , τὰς δὲ ἀποδιδάξαι , τὴν ἀσάφειαν ἔχει αὐτὴ δι’ ἑαυτὴν ἡ λέξις , οὐ προσδεχομένων ἡμῶν εἶναί τινας ἁμαρτίας , ἃς διδάξαι χρὴ , τοιοῦτόν ἐστι κἀκεῖνο · καὶ ἡ ἀνάτασις τοῦ ἄρθρου κέκλασται ἐν τουτέῳ τῷ σχήματι . τὸ γὰρ ἐκτεταμένης τῆς χειρὸς σχῆμα κεκλασμένον , φησὶν , ἔχει τὸ ἄρθρον τὸ κατ’ ἀγκῶνα . δοκεῖ δὲ τοῦτ’ ἄτοπον εἶναι κεκλάσθαι φάναι τὸ εὐθύ . τὸ μέντοι λελεγμένον οὕτως · εἰ τοῦ βραχίονος τὸ γιγγλυμοειδὲς ἐν τῇ τοῦ πήχεος βαθμίδι , ἐν τοιουτέῳ τῷ σχήματι ἐρεῖδον , ἰθυωρίην ποιέει τοῖσιν ὀστέοισι τοῦ πήχεος καὶ τοῦ βραχίονος , ὡς ἓν εἴη τὸ πᾶν . εἰ μέντοι τις ἑώρακεν ὁποῖόν ἐστι τῶν ὀστῶν ἑκάτερον , ὑπὲρ ὧν ὁ λόγος ἐστὶν , οὐδεμίαν ἀσάφειαν ἔχει . τῷ δ’ ἀγνοοῦντι τῆς κατ’ ἀγκῶνα διαρθρώσεως τὴν φύσιν ἀσαφὴς εἰκότως ἡ λέξις φαίνεται . δοκεῖ δέ μοι βέλτιον εἶναι καὶ τὰ τοιαῦτα πάντα ἐξηγεῖσθαι , διὰ τὸ τοὺς πλείστους τῶν ἀναγινωσκόντων τὸ βιβλίον ἀμαθεῖς ἀνατομῆς εἶναι . τὰ μέντοι μηδὲν ἐχόντων τοιοῦτον παρέρχεσθαι προσήκει , τοσοῦτον προειπόντα περὶ αὐτῶν ἔτι τοῖς ἀναγνωσομένοις τὸ βιβλίον , ἐάν τινα λέξιν ὧν ἐξηγησάμην ἀσαφὲς ἔχειν τι νομίσῃς , ἐπίσκεψαι μὲν πρῶτον εἰ μὲν τὸ βιβλίον ἡμάρτηταί σου παραβάλλων τε καὶ ἀντεξετάζων τοῖς ἀξιοπίστοις ἀντιγράφοις · εἶτ’ ἂν ὀρθῶς ἔχειν φαίνηται , δεύτερόν τε καὶ τρίτον ἀνάγνωθι τὴν αὐτὴν λέξιν προσέχων ἀκριβῶς αὐτῇ τὸν νοῦν . ἐγὼ γὰρ ὅταν μὲν παρὼν παρόντι συναναγινώσκω τι βιβλίον , ἀκριβῶς στοχάζεσθαι δύναμαι τοῦ μέτρου τῆς ἐξηγήσεως , ἀποβλέπων ἑκάστοτε πρὸς τὴν τοῦ μανθάνοντος ἕξιν . ὅταν δὲ γράφω πᾶσιν , οὔτε τοῦ ἄριστα παρεσκευασμένου οὔτε τοῦ χείριστα στοχάζομαι . τὸ μὲν γὰρ τοῖς πλείστοις ἀσαφὲς ἔσται , τὸ δὲ ἀνιᾶται χρονίζοντας ἐν τοῖς σαφέσιν . ἄριστον οὖν ἡγοῦμαι τῶν μέσην ἕξιν ἐχόντων στοχάζεσθαι · τούτου δὲ ἀποτυγχάνων ἐπὶ τοὺς ἑκτικωτέρους ἐπόπτειν μᾶλλον . οὐδὲ γὰρ ὅλως ὑπομνήμασιν ἐντυγχάνειν ἀξιῶ , τοὺς κατωτέρους τῆς μέσης ἕξεως , οἷς ἀγαπητόν ἐστι παρὰ διδασκάλων ἀκούσασι πολλάκις τὰ αὐτὰ κατ’ ἄλλην καὶ ἄλλην λέξιν ἑρμηνευόμενα συνιέναι τῶν λεγομένων .
Lemmas: προοίμιον . πρό ὁ ὁ κατά μέρος ἐξήγησις ἀγαθός ἀκούω καθόλου περί πᾶς ἐξήγησις , ὡς εἰμί ὁ δύναμις αὐτός , ὅσος ὁ ἐν ὁ σύγγραμμα εἰμί ἀσαφής , οὗτος ἐργάζομαι σαφής . ὁ δέ ἀποδείκνυμι τις ὁ γράφω ὡς ἀληθής ἤ ὡς ψεῦδος ἐλέγχω , καί εἰ κατηγορέω τις σοφιστικός ἀπολογέομαι , χωρίζω μέν ἐξήγησις , ἐθίζω δέ γίγνομαι πρός ἅπας ὡς λέγω ὁ γράφω ὑπόμνημα . καί νή Ζεύς οὐδείς κωλύω καί οὗτος μέτριος ἅπτω ὁ ἐξηγητής . ὁ δέ ἀγωνίζομαι τέλειος ὑπέρ ὁ ὁ γράφω δόγμα ἐκπίπτω ὁ ὅρος ὁ ἐξήγησις . οὐ πρός οὗτος οὖν ὁ σκοπός , ἀλλά πρός ὁ λέγω ἀποβλέπω ἐγώ προστίθημι ὁ ὄντως ἐξήγησις ἑκάστοτε βραχύς ὁ πίστις ἕνεκα ὁ λέγω . εἰμί μέντοι καί κατά οὗτος ὁ ἐξήγησις διαφορά δισσός , ὅτι καί ὁ ἀσαφής αὐτός δισσός εἰμί , ἀγαθός εἰμί ἐγώ δοκέω καί περί οὗτος προλέγω , λέγω δέ καί αὐτός οὗτος διά βραχύς , οἷος ἐπιτομή τις , ὅς ἴδιος λέγω διά μακρός ἐν ὁ περί ἐξήγησις ὑπόμνημα . δείκνυμι δέ ἐν ἐκεῖνος ὁ μέν ὄντως ἀσαφής αὐτός διά ἑαυτοῦ τοιοῦτος ὑπάρχω , ὁ δέ ἐν αὐτός πρότερος ὁ γένεσις οὐ ἔχω , ἐπειδή ὁ ἀκούω ὁ λόγος διαφορά πάμπολυς τυγχάνω εἰμί κατά τε ὁ προπαιδεύω καί γυμνάζω περί λόγος ἤ παντάπασι γε ἀγύμναστος ὑπάρχω , εἰμί τε φύσις ὁ μέν ὀξύς τε καί συνετός , ὁ δέ ἀμβλύς καί ἀσύνετος . αὐτίκα γοῦν ἐν αὐτός ὁ πρόκειμαι βιβλίον ὁ περί ὁ κάταγμα , ἔνθα μέν φημί ὁ Ἱπποκράτης · λέγω οὖν ὁπόσος ἄν ἐθέλω ὁ ἁμαρτία ὁ ἰατρός ὁ μέν διδάσκω , ὁ δέ ἀποδιδάσκω , ὁ ἀσάφεια ἔχω αὐτός διά ἑαυτοῦ ὁ λέξις , οὐ προσδέχομαι ἐγώ εἰμί τις ἁμαρτία , ὅς διδάσκω χρή , τοιοῦτος εἰμί ἐκεῖνος · καί ὁ ἀνάτασις ὁ ἄρθρον κλάω ἐν τούτεος ὁ σχῆμα . ὁ γάρ ἐκτείνω ὁ χείρ σχῆμα κλάω , φημί , ἔχω ὁ ἄρθρον ὁ κατά ἀγκών . δοκέω δέ οὗτος ἄτοπος εἰμί κλάω φημί ὁ εὐθύς . ὁ μέντοι λέγω οὕτως · εἰ ὁ βραχίων ὁ γιγγλυμοειδής ἐν ὁ ὁ πῆχυς βαθμίς , ἐν τοιόυτεος ὁ σχῆμα ἐρείδω , ἰθυωρίη ποιέω ὁ ὀστέον ὁ πῆχυς καί ὁ βραχίων , ὡς εἷς εἰμί ὁ πᾶς . εἰ μέντοι τις ὁράω ὁποῖος εἰμί ὁ ὀστέον ἑκάτερος , ὑπέρ ὅς ὁ λόγος εἰμί , οὐδείς ἀσάφεια ἔχω . ὁ δέ ἀγνοέω ὁ κατά ἀγκών διάρθρωσις ὁ φύσις ἀσαφής ἔοικα ὁ λέξις φαίνω . δοκέω δέ ἐγώ ἀγαθός εἰμί καί ὁ τοιοῦτος πᾶς ἐξηγέομαι , διά ὁ ὁ πολύς ὁ ἀναγιγνώσκω ὁ βιβλίον ἀμαθής ἀνατομή εἰμί . ὁ μέντοι μηδείς ἔχω τοιοῦτος παρέρχομαι προσήκω , τοσοῦτος προλέγω περί αὐτός ἔτι ὁ ἀναγιγνώσκω ὁ βιβλίον , ἐάν τις λέξις ὅς ἐξηγέομαι ἀσαφής ἔχω τις νομίζω , ἐπισκοπέω μέν πρῶτος εἰ μέν ὁ βιβλίον ἁμαρτάνω σύ παραβάλλω τε καί ἀντεξετάζω ὁ ἀξιόπιστος ἀντίγραφος · εἶτα ἐάν ὀρθός ἔχω φαίνω , δεύτερος τε καί τρίτος ἀναγιγνώσκω ὁ αὐτός λέξις προσέχω ἀκριβής αὐτός ὁ νόος . ἐγώ γάρ ὅταν μέν πάρειμι πάρειμι συναναγιγνώσκω τις βιβλίον , ἀκριβής στοχάζομαι δύναμαι ὁ μέτρον ὁ ἐξήγησις , ἀποβλέπω ἑκάστοτε πρός ὁ ὁ μανθάνω ἕξις . ὅταν δέ γράφω πᾶς , οὔτε ὁ ἀγαθός παρασκευάζω οὔτε ὁ κακός στοχάζομαι . ὁ μέν γάρ ὁ πολύς ἀσαφής εἰμί , ὁ δέ ἀνιάω χρονίζω ἐν ὁ σαφής . ἀγαθός οὖν ἡγέομαι ὁ μέσος ἕξις ἔχω στοχάζομαι · οὗτος δέ ἀποτυγχάνω ἐπί ὁ ἑκτικός ἐπόζω μάλα . οὐδέ γάρ ὅλος ὑπόμνημα ἐντυγχάνω ἀξιόω , ὁ κάτος ὁ μέσος ἕξις , ὅς ἀγαπητός εἰμί παρά διδάσκαλος ἀκούω πολλάκις ὁ αὐτός κατά ἄλλος καί ἄλλος λέξις ἑρμηνεύω συνίημι ὁ λέγω .