galenus.in-hippocratis-librum-de-fracturis-commentarii-iii 3.21
Ὁκόσοις δὲ μείζονος ὀστέου ἀπόστασις ἐπίδοξος γένηται , ἤν τε ἐξ ἀρχῆς προγνῷς ἤν τε καὶ ἔπειτα μεταγνῷς , οὐκέτι τῆς αὐτῆς ἰητρείης δεῖται , ἀλλὰ τὰς μὲν κατατάσιας καὶ τὰς διορθώσιας οὕτω ποιέεσθαι , ὥσπερ εἴρηται . σπλῆνας δὲ χρὴ διπλοῦς , πλάτος μὲν ἡμισπιθαμιαίους μὴ ἐλάσσους . ὁκοῖον δὲ ἄν τι καὶ τρῶμα ᾖ , πρὸς τοῦτο τεκμαίρεσθαι · μῆκος δὲ βραχυτέρους μὲν ὀλίγῳ ἢ ὥστε δὶς περιικνέεσθαι περὶ τὸ σῶμα τὸν τετρωμένον , μακρατέρους δὲ συχνῷ ἢ ὥστε ἅπαξ περιικνέεσθαι . πλῆθος δὲ ὁκόσους ἂν ξυμφέρει ποιησάμενον , τούτους ἐν οἴνῳ μέλανι αὐστηρῷ βρέχοντα χρὴ ἐκ μέσου ἀρχόμενον , ὡς ἀπὸ δύο ἀρχῶν ὑποδεσμὶς ἐπιδεῖται , περιελίσσειν , κἄπειτα σκεπαρνηδὸν παραλλάσσοντα τὰς ἀρχὰς ἀφιέναι . Περὶ τῆς ἐπιβολῆς ἐπιδέσμου κἀν τῷ κατ’ ἰητρεῖον εἶπεν ἁπλοῦν , εὔκυκλον , σκέπαρνον . ἔστι δὲ σκέπαρνον αὐτὴ περιβολὴ βραχυνομένη ἀπὸ τῆς εὐθείας καὶ κινουμένη πρὸς τὸ πλάγιον , οὔπω δ’ οὖσα λοξὴ , λέγουσα δὲ κατὰ τῶν τεκτόνων σκέπαρνα , διότι βραχὺ τῆς εὐθείας ἐγγίγνεται πρὸς ὑποκαμπὴν οὕτως ὠνόμασται . τοὺς σπλῆνας οὖν κατὰ τοῦτο τὸ σχῆμα ἀξιοῖ τῆς περιβολῆς τὸ κατεαγὸς κῶλον περιλαμβάνειν , οὕτως περιτεθειμένους ὡς ὑπὸ δυοῖν ἀρχῶν ἐπίδεσμος ἐπιδεῖται , τουτέστι τῆς μεσότητος τῶν σπληνῶν , πρώτως ἐπιβαλλομένης τῷ κώλῳ , εἶτα τῶν οἷον σκελῶν τοῦ σπληνὸς , οὐ κυκλοτερῶς περιλαμβανόντων τὸ θεραπευόμενον μέρος , ἀλλὰ ἐγκλινομένων ὀλίγον ὡς ἀλλήλων συμβαλεῖν κατὰ τὸ ἀντικείμενον μέρος ἢ ὅθεν ἤρξατο καὶ γενέσθαι τὴν συμβολὴν αὐτῷ τῷ χ γράμματι παραπλησίαν , ὅπερ εἰ κυκλοτερῶς ἐπιλειχθήσεται , οὐκ ἂν ἐγένετο . συμβαίνει γὰρ τοσούτῳ περιλαμβανομένου ἀπαντᾷν ἀλλήλοις ἄντικρυς . τὸ δὲ μῆκος τῶν σπληνῶν ἐδήλωσεν ἐκ τοῦ φάναι , βραχυτέρους οὐκ ὀλίγῳ δεῖ ὑπάρχειν ἢ ὥστε τὸ δὶς ἀλλήλων ἀπαντῆσαι . μακροτέρους δὲ πολλῷ ἢ ὥστε ἅπαξ · βούλεται γὰρ πολλάκις ὑπ’ αὐτῶν κρατεῖσθαι τὸ κῶλον , ἅπαξ ἑκάστου περιλαμβάνοντος αὐτό . γίγνοιτο δ’ ἂν οὐκ ἀσφαλὴς ἡ κράτησις , εἰ καθ’ ὃν ἀπήντησεν ὁ σπλὴν αὐτῷ τόπον ἐπαύσατο μὴ προσεκτάσας ἔτι καὶ προσεπιλαμβάνων τι μέρος τοῦ κώλου . σχεδὸν γὰρ τὸ ἥμισυ βούλεται περιλαμβάνειν αὐτὸ τοὺς σπλῆνας ἐκ τοῦ φάναι , μὴ ὀλίγῳ μὲν ἥσσους εἶναι δεῖν αὐτοὺς ἢ ὥστε δύνασθαι περιληφθῆναι τὸ κῶλον , συχνῷ δὲ μείζους ἢ ὡς τὸ ἅπαξ . γένοιτο δ’ ἂν τοῦτο κατὰ μέσον αὐτῶν παυσαμένου τοῦ κατὰ τὸ κῶλον κύκλον , ὥστ’ εἴπερ ἔμελλον ἔσεσθαι ποδιαῖοι τὸ μῆκος ἅπαξ περιληψόμενοι διπλασίους αὐτοὺς γενομένους δεῖ συμπεριλαμβάνειν . ἐὰν οὖν ἐν τῷ μέσῳ παύσονται , τοσοῦτον ἔτι προσθέντες τῶν ἅπαξ , ὅσον ἀπελείφθησαν τοῦ δι’ ἑνὸς καὶ ἡμίσεος αὐτοὺς ἔσεσθαι ποδός . ἀκριβῶς οὖν κατασκεψάμενος τὸ πάχος τοῦ κώλου στοχάσασθαι τηνικαῦτα , τηλικούτους ποιῆσαι τῷ μήκει τοὺς σπλῆνας , ὡς μιᾶς καὶ ἡμισείας γενέσθαι περιβολῆς . εἰ δὲ μὴ θαῤῥῶν σου τῷ στοχασμῷ θατέρῳ ὁκόσῳ τῷ ὑγιεῖ προσπεριβάλλων αὐτοὺς ἀκριβῶς ἂν εὕροις τὸ μῆκος . εὔδηλον δηλονότι συνεχεῖς ἀλλήλοις ἐπιβαλεῖν χρὴ τοὺς σπλῆνας , ὡς μηδεμίαν αὐτῶν μεταξὺ λείπεσθαι κενὴν χώραν · οἴνῳ δὲ αὐτοὺς κελεύει βεβρέχθαι , κατὰ μὲν τὴν χροιὰν μέλανι , κατὰ δὲ τὴν γεῦσιν αὐστηρῷ δηλονότι καὶ κατὰ τὴν σύστασιν , ὁποῖός ἐστι παχύς . ὠφελιμώτατος γὰρ ἁπάντων οἴνων εἰς τὰς τοιαύτας διαθέσεις ὁ μέλας καὶ αὐστηρός · τὸ μὲν κοινὸν ἀγαθὸν ἔχων οὗ χάριν εἰς ἐπιβολὰς ἑλκῶν παραλαμβάνεται , τῶν δ’ ἄλλων οἴνων τῶν στυφόντων ἀδηκτότερος ὢν , ὅπερ οὐ τὸ τυχὸν ἀγαθόν ἐστιν ἐν ταῖς τοιαύταις θεραπείαις , ἐπειδὴ διὰ τὴν ὀδύνην ἐδιδάχθησαν αἱ φλεγμοναὶ γενόμεναι , δι’ ὃ κἂν μὴ λίαν αὐστηρὸς , ἀλλὰ μετρίως ᾖ , τοιοῦτος ἀμείνων ἐστίν . ὀδύνην γὰρ ὁ λίαν αὐστηρὸς φέρει συνάγων καὶ πιλῶν τὴν σάρκα περαιτέρω τοῦ προσήκοντος · ὅθεν οὐδ’ ὁ λεπτομερὴς κατ’ οὐσίαν , οἷοσπερ ἐστὶν ὁ λευκὸς ἢ ξανθὸς ἢ κιῤῥὸς ἐπιτήδειος . ἐνδυόμενος γὰρ εἰς ὅλον τὸ βάθος τῆς ἡλκωμένης σαρκὸς αἴσθησιν ὀδυνηρὰν πλέον φέρει διὰ τὴν γιγνομένην ἐν ἑαυτῇ σφίγξιν τε καὶ πίλησιν . ὁ δὲ παχυμερὴς , ὁποῖος ὁ μέλας , οὐ καταδυόμενος εἰς τὸ βάθος τῆς σαρκὸς , ἀλλὰ μόνῃ τῇ τῆς ποιότητος διαδέσει ψύχων τε καὶ συνάγων αὐτὴν ἀποκρούεται μὲν τοὺς ἤδη περιεχομένους χυμοὺς , ἀναστέλλει δὲ τοὺς ἐπιῤῥέοντας . ὁ μὲν οὖν λόγος οὕτω μαρτυρεῖ τῷ μέλανι καὶ αὐστηρῷ , τῇ πείρᾳ δ’ εἰ βουληθείης βασανίσαι τὴν δύναμιν αὐτοῦ κατὰ τῶν μεγίστων τε καὶ χαλεπωτέρων τραυμάτων χρησάμενος εὑρήσεις ἀληθεύοντά με . λέλεκται δὲ καὶ πρόσθεν ὡς ἀεὶ χρὴ τέγγεσθαι τὸ ἕλκος ὑπ’ αὐτοῦ . ξηρανθέντων γὰρ ἐπ’ ὀλίγον καὶ θερμανθέντων ὑποβεβλημένων ὀθονίων τῷ ἕλκει φλεγμονὴν ἀναγκαῖον ἀκολουθῆσαι , καὶ μάλιστα ἐν θέρει , καθ’ ὃν καιρὸν ἀεὶ παρ’ ἡμῖν ἐν Περγάμῳ τῶν ἀρχιερέων τὰς καλουμένας μονομαχίας ἐπιτελούντων τοὺς κάκιστα τρωθέντας ἐθεράπευσα , πτύγματα μὲν ὀθονίων ἐπιθεὶς τοῖς τραύμασιν οἴνῳ τοιούτῳ βεβρεγμένα , κατ’ αὐτῶν δ’ ἔξωθεν σφόγγους καθεὶς μαλθακοὺς , εἶτα δι’ ὅλης σχεδὸν ἡμέρας τε καὶ νυκτὸς ἐπιβρέχων . προϋποβάλλων δὲ τῷ τετρωμένῳ κώλῳ δέρμα κοιλαῖον ἀτρέμα κατὰ τὴν ποδῶν χώραν , ὡς δι’ αὐτοῦ φέρεσθαι τὸν ἐκ τῆς βροχῆς οἶνον . κενοῦσθαι δὲ καθάπερ δι’ ὀχετῶν δεχομένης αὐτοῦ τὴν ἐκροὴν λεκάνης κενῆς , ὥστ’ ἀναλαμβανόμενον αὖθις τὸν ἀθροιζόμενον οἶνον ἐν αὐτῇ καταντλῆσαι δεύτερον . ἐπὶ γὰρ τοῖς ἄλλοις ἀγαθοῖς οἶς ὁ τοιοῦτος οἶνος ἔχει καὶ τῆς ὀσμῆς ἀμυδρὸν ὑπάρχει μέγιστον αὐτῷ τῶν ἀγαθῶν · τῶν γὰρ ἄλλων ὅσοι τοιαύτην ἔχουσι σφόδρα πληττόντων τὴν κεφαλὴν ὁ μέλας αὐστηρὸς οἶνος οὐδὲ κατὰ τοῦτο βλάπτοι , εἰ συμβέβηκε δ’ αὐτῷ τὸ τῆς ὀδμῆς ἀσθενὲς ἐπὶ τῇ τῆς κράσεως ψυχρότητι . δέδεικται γὰρ ἐν τοῖς περὶ φαρμάκων ὁ αὐστηρὸς οἶνος ἐκ γεώδους οὐσίας ψυχρᾶς συνιστάμενος , ὥστ’ ἐπειδήπερ ὁ τοιοῦτος οἶνος ἐπιμιξίας γεώδους ψυχρᾶς · γέγονεν αὐστηρὸς , ἥκιστα θερμοὺς ἀτμοὺς ἀναπέμπει πρὸς τὸ μετέωρον . εἷπον δὲ κατὰ τὴν ἀρχὴν εὐθέως τῶνδ’ ὑπομνημάτων ὡς διὰ τὸ πολλοὺς τῶν καταμιγνυμένων ὅσα τοιαύτας ἀπορίας ἀπορεῖν , οἵαν ἐπὶ τῶν μονομάχων ἐποιούμην ἐγὼ τὴν ὑγρὰν κηρωτὴν , ἣν περιλαμβάνομεν ἐπὶ τῶν ἁπλῶν καταγμάτων ἀσθενεστέραν μὲν οὖσαν πολὺ τοῦ οἴνου , δυναμένην δ’ αὐτάρκως ὧν χρήζομεν ἀπεργάζεσθαι .
Lemmas: ὁπόσος δέ μέγας ὀστέον ἀπόστασις ἐπίδοξος γίγνομαι , ἐάν τε ἐκ ἀρχή προγιγνώσκω ἐάν τε καί ἔπειτα μεταγιγνώσκω , οὐκέτι ὁ αὐτός ἰητρεία δέω , ἀλλά ὁ μέν κατάτασις καί ὁ διόρθωσις οὕτως ποιέω , ὥσπερ λέγω . σπλήν δέ χρή διπλόος , πλάτος μέν ἡμισπιθαμιαῖος μή ἐλαχύς . ὁποῖος δέ ἄν τις καί τραῦμα εἰμί , πρός οὗτος τεκμαίρομαι · μῆκος δέ βραχύς μέν ὀλίγος ἤ ὥστε δίς περιικνέομαι περί ὁ σῶμα ὁ τιτρώσκω , μακρᾶος δέ συχνός ἤ ὥστε ἅπαξ περιικνέομαι . πλῆθος δέ ὁπόσος ἄν συμφέρω ποιέω , οὗτος ἐν οἶνος μέλας αὐστηρός βρέχω χρή ἐκ μέσος ἄρχω , ὡς ἀπό δύο ἀρχή ὑποδεσμίς ἐπιδέω , περιελίσσω , ἔπειτα σκεπαρνηδόν παραλλάσσω ὁ ἀρχή ἀφίημι . περί ὁ ἐπιβολή ἐπίδεσμον ἐν ὁ κατά ἰατρεῖον λέγω ἁπλόος , εὔκυκλος , σκέπαρνον . εἰμί δέ σκέπαρνον αὐτός περιβολή βραχύνω ἀπό ὁ εὐθεῖα καί κινέω πρός ὁ πλάγιος , οὔπω δέ εἰμί λοξός , λέγω δέ κατά ὁ τέκτων σκέπαρνον , διότι βραχύς ὁ εὐθεῖα ἐγγίγνομαι πρός ὑποκαμπή οὕτως ὀνομάζω . ὁ σπλήν οὖν κατά οὗτος ὁ σχῆμα ἀξιόω ὁ περιβολή ὁ κατάγνυμι κῶλον περιλαμβάνω , οὕτως περιτίθημι ὡς ὑπό δύο ἀρχή ἐπίδεσμος ἐπιδέω , τουτέστι ὁ μεσότης ὁ σπλήν , πρῶτος ἐπιβάλλω ὁ κῶλον , εἶτα ὁ οἷος σκέλος ὁ σπλήν , οὐ κυκλοτερής περιλαμβάνω ὁ θεραπεύω μέρος , ἀλλά ἐγκλίνω ὀλίγος ὡς ἀλλήλων συμβάλλω κατά ὁ ἀντίκειμαι μέρος ἤ ὅθεν ἄρχω καί γίγνομαι ὁ συμβολή αὐτός ὁ χ̅ γράμμα παραπλήσιος , ὅς εἰ κυκλοτερής ἐπιλείζομαι , οὐ ἄν γίγνομαι . συμβαίνω γάρ τοσοῦτος περιλαμβάνω ἀπαντάω ἀλλήλων ἄντικρυς . ὁ δέ μῆκος ὁ σπλήν δηλόω ἐκ ὁ φημί , βραχύς οὐ ὀλίγος δέω ὑπάρχω ἤ ὥστε ὁ δίς ἀλλήλων ἀπαντάω . μακρός δέ πολύς ἤ ὥστε ἅπαξ · βούλομαι γάρ πολλάκις ὑπό αὐτός κρατέω ὁ κῶλον , ἅπαξ ἕκαστος περιλαμβάνω αὐτός . γίγνομαι δέ ἄν οὐ ἀσφαλής ὁ κράτησις , εἰ κατά ὅς ἀπαντάω ὁ σπλήν αὐτός τόπος παύω μή προσεκτάζω ἔτι καί προσεπιλαμβάνομαι τις μέρος ὁ κῶλον . σχεδόν γάρ ὁ ἥμισυς βούλομαι περιλαμβάνω αὐτός ὁ σπλήν ἐκ ὁ φημί , μή ὀλίγος μέν ἥσσων εἰμί δέω αὐτός ἤ ὥστε δύναμαι περιλαμβάνω ὁ κῶλον , συχνός δέ μέγας ἤ ὡς ὁ ἅπαξ . γίγνομαι δέ ἄν οὗτος κατά μέσος αὐτός παύω ὁ κατά ὁ κῶλον κύκλος , ὥστε εἴπερ μέλλω εἰμί ποδιαῖος ὁ μῆκος ἅπαξ περιλαμβάνω διπλάσιος αὐτός γίγνομαι δέω συμπεριλαμβάνω . ἐάν οὖν ἐν ὁ μέσος παύω , τοσοῦτος ἔτι προστίθημι ὁ ἅπαξ , ὅσος ἀπολείπω ὁ διά εἷς καί ἥμισυς αὐτός εἰμί πούς . ἀκριβής οὖν κατασκέπτομαι ὁ πάχος ὁ κῶλον στοχάζομαι τηνικαῦτα , τηλικοῦτος ποιέω ὁ μῆκος ὁ σπλήν , ὡς εἷς καί ἥμισυς γίγνομαι περιβολή . εἰ δέ μή θαρσέω σύ ὁ στοχασμός ἕτερος ὁπόσος ὁ ὑγιής προσπεριβάλλω αὐτός ἀκριβής ἄν εὑρίσκω ὁ μῆκος . εὔδηλος δηλονότι συνεχής ἀλλήλων ἐπιβάλλω χρή ὁ σπλήν , ὡς μηδείς αὐτός μεταξύ λείπω κενός χώρα · οἶνος δέ αὐτός κελεύω βρέχω , κατά μέν ὁ χροιά μέλας , κατά δέ ὁ γεῦσις αὐστηρός δηλονότι καί κατά ὁ σύστασις , ὁποῖος εἰμί παχύς . ὠφέλιμος γάρ ἅπας οἶνος εἰς ὁ τοιοῦτος διάθεσις ὁ μέλας καί αὐστηρός · ὁ μέν κοινός ἀγαθός ἔχω ὅς χάριν εἰς ἐπιβολή ἕλκος παραλαμβάνω , ὁ δέ ἄλλος οἶνος ὁ στύφω ἄδηκτος εἰμί , ὅς οὐ ὁ τυγχάνω ἀγαθός εἰμί ἐν ὁ τοιοῦτος θεραπεία , ἐπειδή διά ὁ ὀδύνη διδάσκω ὁ φλεγμονή γίγνομαι , διά ὅς ἐάν μή λίαν αὐστηρός , ἀλλά μέτριος εἰμί , τοιοῦτος ἀγαθός εἰμί . ὀδύνη γάρ ὁ λίαν αὐστηρός φέρω συνάγω καί πιλέω ὁ σάρξ πέρα ὁ προσήκω · ὅθεν οὐδέ ὁ λεπτομερής κατά οὐσία , οἷος εἰμί ὁ λευκός ἤ ξανθός ἤ κιρρός ἐπιτήδειος . ἐνδύω γάρ εἰς ὅλος ὁ βάθος ὁ ἑλκόω σάρξ αἴσθησις ὀδυνηρός πολύς φέρω διά ὁ γίγνομαι ἐν ἑαυτοῦ σφίγξις τε καί πίλησις . ὁ δέ παχυμερής , ὁποῖος ὁ μέλας , οὐ καταδύω εἰς ὁ βάθος ὁ σάρξ , ἀλλά μόνος ὁ ὁ ποιότης διάδεσις ψύχω τε καί συνάγω αὐτός ἀποκρούω μέν ὁ ἤδη περιέχω χυμός , ἀναστέλλω δέ ὁ ἐπιρρέω . ὁ μέν οὖν λόγος οὕτως μαρτυρέω ὁ μέλας καί αὐστηρός , ὁ πεῖρα δέ εἰ βούλομαι βασανίζω ὁ δύναμις αὐτός κατά ὁ μέγας τε καί χαλεπός τραῦμα χράω εὑρίσκω ἀληθεύω ἐγώ . λέγω δέ καί πρόσθεν ὡς ἀεί χρή τέγγω ὁ ἕλκος ὑπό αὐτός . ξηραίνω γάρ ἐπί ὀλίγος καί θερμαίνω ὑποβάλλω ὀθόνιον ὁ ἕλκος φλεγμονή ἀναγκαῖος ἀκολουθέω , καί μάλα ἐν θέρος , κατά ὅς καιρός ἀεί παρά ἐγώ ἐν Πέργαμος ὁ ἀρχιερεύς ὁ καλέω μονομαχία ἐπιτελέω ὁ κακός τιτρώσκω θεραπεύω , πτύγμα μέν ὀθόνιον ἐπιτίθημι ὁ τραῦμα οἶνος τοιοῦτος βρέχω , κατά αὐτός δέ ἔξωθεν σπόγγος καθίημι μαλθακός , εἶτα διά ὅλος σχεδόν ἡμέρα τε καί νύξ ἐπιβρέχω . προυποβάλλω δέ ὁ τιτρώσκω κῶλον δέρμα κοιλαῖος ἀτρέμας κατά ὁ πούς χώρα , ὡς διά αὐτός φέρω ὁ ἐκ ὁ βροχή οἶνος . κενόω δέ καθά διά ὀχετός δέχομαι αὐτός ὁ ἐκροή λεκάνη κενός , ὥστε ἀναλαμβάνω αὖθις ὁ ἀθροίζω οἶνος ἐν αὐτός καταντλέω δεύτερος . ἐπί γάρ ὁ ἄλλος ἀγαθός ὄις ὁ τοιοῦτος οἶνος ἔχω καί ὁ ὀσμή ἀμυδρός ὑπάρχω μέγας αὐτός ὁ ἀγαθός · ὁ γάρ ἄλλος ὅσος τοιοῦτος ἔχω σφόδρα πλήσσω ὁ κεφαλή ὁ μέλας αὐστηρός οἶνος οὐδέ κατά οὗτος βλάπτω , εἰ συμβαίνω δέ αὐτός ὁ ὁ ὀσμή ἀσθενής ἐπί ὁ ὁ κρᾶσις ψυχρότης . δείκνυμι γάρ ἐν ὁ περί φάρμακον ὁ αὐστηρός οἶνος ἐκ γεώδης οὐσία ψυχρός συνίστημι , ὥστε ἐπειδή ὁ τοιοῦτος οἶνος ἐπιμιξία γεώδης ψυχρός · γίγνομαι αὐστηρός , ἦκα θερμός ἀτμός ἀναπέμπω πρός ὁ μετέωρος . λέγω δέ κατά ὁ ἀρχή εὐθύς ὅδε ὑπόμνημα ὡς διά ὁ πολύς ὁ καταμείγνυμι ὅσος τοιοῦτος ἀπορία ἀπορέω , οἷος ἐπί ὁ μονόμαχος ποιέω ἐγώ ὁ ὑγρός κηρωτή , ὅς περιλαμβάνω ἐπί ὁ ἁπλόος κάταγμα ἀσθενής μέν εἰμί πολύς ὁ οἶνος , δύναμαι δέ αὔταρκος ὅς χρήζω ἀπεργάζομαι .