galenus.in-hippocratis-librum-de-fracturis-commentarii-iii 2.9
Κατάγνυται μὲν οὐ πάνυ τι ταῦτα τὰ ὀστέα , ἢν μὴ ξὺν τῷ χρωτὶ τιτρωσκομένῳ ὑπὸ ὀξέος τινὸς ἢ βαρέος · τὰ μὲν οὖν τιτρωσκόμενα ἐν ἑλκοσίων μέρει εἰρήσεται ὡς χρὴ ἰητρεύειν . Χρῶτα καλοῦσιν οἱ Ἴωνες , ὃ ἦν τοῦ σώματος ἡμῶν σαρκῶδες , ἐν ᾧ μάλιστα γένει τὸ δέρμα καὶ οἱ μύες εἰσὶν , ἐφεξῆς δὲ οἱ ὑμένες καὶ σπλάγχνα . τὸ δὲ τῶν ὀστῶν γένος οὐκ ὀνομάζουσι χρῶτα , καθάπερ οὐδὲ τοὺς χόνδρους , οὐδὲ τοὺς συνδέσμους . οὕτως οὖν καὶ Ὅμηρος φαίνεται τῇ προσηγορίᾳ χρώμενος ἐν οἷς φησιν · Ἀεὶ τῶν ἔσται χρὼς ἔμπεδος ἢ καὶ ἀρείων . καὶ ἔμπαλιν · Ὡς ἂν μὴ κλαίουσα κατὰ χρόα καλὸν ἰάπτῃς . ὁ τοίνυν προσεῖπεν ἐπὶ τῶν προειρημένων μορίων , ἅπερ ἦν πούς τε καὶ ἄκρα χεὶρ οὐ πάνυ τι κατάγνυσθαί φησι τὰ ὀστᾶ χωρὶς ἕλκους · τῷ γὰρ σὺν χρωτὶ τιτρωσκομένῳ τὸ αὐτὸ σημαίνει τῷ μεθ’ ἕλκους , οὐδὲ διάφορον οἴεται κατὰ τὸν ἐνεστῶτα λόγον ἕλκους εἰπεῖν ἢ τραύματος . ὀλίγιστον δέ ἐστιν ἐν ἄκροις τοῖς κώλοις . τὸ γὰρ σαρκῶδες , ὥσπερ πλεῖστον ἐν βραχίονί τε καὶ μηρῷ , τοῦτ’ οὖν τὸ ὅλον ἑτοίμως πάσχει προσπεσόντος τινὸς ἔξωθεν ἄκρᾳ χειρὶ καὶ ποδὶ τοῦ δυναμένου κατάξαι τι τῶν ἐν αὐτοῖς ὀστῶν . αἰτίαι γάρ εἰσι γοῦν γενικώταται τέσσαρες ὀστῶν κατάγματος ἤτοι θλάσαι τι δυνάμενον ἰσχυρῶς ἐμπεσόν . ἔστι δὲ δῆλον ὅτι χρὴ τὸ τοιοῦτον σῶμα σκληρὸν μὲν κατὰ τὴν οὐσίαν , οὐ σμικρὸν δὲ κατὰ τὸν ὄγκον ἢ διατεμνόμενον τὸ δέρμα μόνον ἤ τι τῶν μετ’ αὐτὸ τὸ μέχρι τῶν ὀστῶν , ἀλλὰ καὶ αὐτὰ τὰ ὀστᾶ · καὶ καλεῖ γ’ ἕδραν αὐτὸς τὸ τοιοῦτον πάθημα τῶν ὀστῶν ἐν τῷ περὶ τῶν ἐν τῇ κεφαλῇ τραυμάτων καὶ μέντοι καὶ καθαλλόμενοί τινες ἀφ’ ὑψηλοῦ διέκλασαν ἤτοι τῆς κνήμης ὀστοῦν ἢ τὸ τοῦ μηροῦ ξηροτέρων αὐτοῖς καὶ οὐ πάνυ πυκνῶν ὄντων . ἴδομεν δὲ καὶ κατὰ παλαίστραν κάταγμα γιγνόμενον κατὰ περίκλασιν . οὕτω γὰρ ἄν τις ἑρμηνεύσειε σαφῶς , ὥσπερ κἀπὶ τοῦ συντριβέντος τὴν κνήμην , μετὰ τῆς περόνης ἅμα τραύματι μεγάλῳ γυμνωθέντων τῶν ὀστῶν . συνέβη γὰρ ἐκεῖνο γενέσθαι τὸ κάταγμα τῆς κνήμης ἐγκαρσίας ὑποβεβλημένης τῷ τοῦ παλαίοντος κώλῳ καταναγκαζομένων αὐτῆς κάτω τῶν περάτων ἀμφοτέρων παραπλησίου συμβαίνοντος τῷ γιγνομένῳ , ὥσπερ περὶ τὰ κλώμενα ξύλα κατὰ προαίρεσιν ὑφ’ ἡμῶν αὐτῶν . ἐπιτιθέντες γὰρ αὐτὰ καθ’ ἑκατέρου μηροῦ λοξὰ κἀπὶ τῶν χειρῶν ἑκάτερον τὸ ἄκρον ἰσχυρῶς ἀναγκάζοντες κάτω κατὰ τὸ μέσον αὐτῶν ὁρῶμεν ῥηγνύμενα . Ὥσπερ οὖν οὔτε μέγα ξύλον οὔτ’ εὔτονον , ἀλλὰ καὶ σμικρὸν καὶ ἄῤῥωστον ἐν τούτῳ τῷ τρόπῳ κλῶμεν , οὕτως ἐπειδὰν ὀστοῦν ἀσθενὲς ᾖ φύσει κατὰ τὰς εἰρημένας ἐνεργείας διακλᾶται μέσον τοιούτων . ἀλλ’ ὁ τοιοῦτος τρόπος τῶν παλαισμάτων ἐν ἄκροις τοῖς κώλοις ὀστῶν , οὔθ’ ὅταν ἀφ’ ὑψηλοῦ πηδήσαντες ἢ καταφερόμενοι τηρήσουσιν ἐπὶ τῆς γῆς ἢ βιαίως τὸν πόδα διασπῶντες , μᾶλλον γὰρ ἐν ταῖς τοιαύταις πληγαῖς οἱ σύνδεσμοι τῶν ὀστῶν ἤπερ αὐτὰ κατάγνυται . τοῦτο δ’ αὐτοῖς συμβαίνει καὶ διὰ τὴν σμικρότητα μὲν , ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν σκληρότητα μᾶλλον , οὐ μὴν οὐδὲ τοῖς ἔξωθεν αὐτοῖς ἐμπιπτόντων σφοδρῶς δύναταί τι ῥᾳδίως συντρῖψαι μὴ σκληρότερόν τε τῶν ὀστῶν ὑπάρχον , ἀξιόλογον δὲ τῷ μεγέθει . τὸ δὲ τοιοῦτον οὐδὲ τοῦ δέρματος φείδεται , καθάπερ οὐδ’ ὅταν ὀξὺ τὸ τιτρῶσκον ᾖ · καὶ γὰρ καὶ τοῦτο φθάνει προδιατέμνον ἃ τοῖς ὀστοῖς ἐπίκειται , πρὶν ἐντυχεῖν αὐτοῖς ὅπερ εὐλόγως ἔφη μὴ πάνυ τι κατάγνυσθαι τὰ ὀστᾶ ταῦτα χωρὶς ἕλκους . ἀλλ’ ἐπεὶ μέλλει περὶ τῶν μεθ’ ἕλκους καταγμάτων ἰδίαν ποιεῖσθαι τὴν διδασκαλίαν , ἐν τοῖς ἐφεξῆς εἰς ἐκεῖνο τοῦ βιβλίου χωρίον ἀνέβαλε καὶ τὸν περὶ τούτων λόγον .
Lemmas: κατάγνυμι μέν οὐ πάνυ τις οὗτος ὁ ὀστέον , ἐάν μή σύν ὁ χρώς τιτρώσκω ὑπό ὀξύς τις ἤ βαρύς · ὁ μέν οὖν τιτρώσκω ἐν ἑλκόσιοι μέρος λέγω ὡς χρή ἰατρεύω . χρώς καλέω ὁ Ἴων , ὅς εἰμί ὁ σῶμα ἐγώ σαρκώδης , ἐν ὅς μάλα γένος ὁ δέρμα καί ὁ μῦς εἰμί , ἐφεξῆς δέ ὁ ὑμήν καί σπλάγχνον . ὁ δέ ὁ ὀστέον γένος οὐ ὀνομάζω χρώς , καθά οὐδέ ὁ χόνδρος , οὐδέ ὁ σύνδεσμος . οὕτως οὖν καί Ὅμηρος φαίνω ὁ προσηγορία χράω ἐν ὅς φημί · ἀεί ὁ εἰμί χρώς ἔμπεδος ἤ καί ἀρείων . καί ἔμπαλιν · ὡς ἄν μή κλαίω κατά χρώς καλός ἰάπτω . ὁ τοίνυν προσλέγω ἐπί ὁ προλέγω μόριον , ὅς εἰμί πούς τε καί ἄκρος χείρ οὐ πάνυ τις κατάγνυμι φημί ὁ ὀστέον χωρίς ἕλκος · ὁ γάρ σύν χρώς τιτρώσκω ὁ αὐτός σημαίνω ὁ μετά ἕλκος , οὐδέ διάφορος οἴομαι κατά ὁ ἐνίστημι λόγος ἕλκος λέγω ἤ τραῦμα . ὀλίγος δέ εἰμί ἐν ἄκρος ὁ κῶλον . ὁ γάρ σαρκώδης , ὥσπερ πολύς ἐν βραχίων τε καί μηρός , οὗτος οὖν ὁ ὅλος ἑτοῖμος πάσχω προσπίπτω τις ἔξωθεν ἄκρος χείρ καί πούς ὁ δύναμαι κατάσσω τις ὁ ἐν αὐτός ὀστέον . αἰτία γάρ εἰμί γοῦν γενικός τέσσαρες ὀστέον κάταγμα ἤτοι θλάω τις δύναμαι ἰσχυρός ἐμπίπτω . εἰμί δέ δῆλος ὅτι χρή ὁ τοιοῦτος σῶμα σκληρός μέν κατά ὁ οὐσία , οὐ μικρός δέ κατά ὁ ὄγκος ἤ διατέμνω ὁ δέρμα μόνος ἤ τις ὁ μετά αὐτός ὁ μέχρι ὁ ὀστέον , ἀλλά καί αὐτός ὁ ὀστέον · καί καλέω γε ἕδρα αὐτός ὁ τοιοῦτος πάθημα ὁ ὀστέον ἐν ὁ περί ὁ ἐν ὁ κεφαλή τραῦμα καί μέντοι καί καθάλλομαι τις ἀπό ὑψηλός διακλάω ἤτοι ὁ κνήμη ὀστέον ἤ ὁ ὁ μηρός ξηρός αὐτός καί οὐ πάνυ πυκνός εἰμί . ὁράω δέ καί κατά παλαίστρα κάταγμα γίγνομαι κατά περίκλασις . οὕτως γάρ ἄν τις ἑρμηνεύω σαφής , ὥσπερ ἐπί ὁ συντρίβω ὁ κνήμη , μετά ὁ περόνη ἅμα τραῦμα μέγας γυμνόω ὁ ὀστέον . συμβαίνω γάρ ἐκεῖνος γίγνομαι ὁ κάταγμα ὁ κνήμη ἐγκάρσιος ὑποβάλλω ὁ ὁ παλαίω κῶλον καταναγκάζω αὐτός κάτω ὁ πέρας ἀμφότερος παραπλήσιος συμβαίνω ὁ γίγνομαι , ὥσπερ περί ὁ κλάω ξύλον κατά προαίρεσις ὑπό ἐγώ αὐτός . ἐπιτίθημι γάρ αὐτός κατά ἑκάτερος μηρός λοξός ἐπί ὁ χείρ ἑκάτερος ὁ ἄκρος ἰσχυρός ἀναγκάζω κάτω κατά ὁ μέσος αὐτός ὁράω ῥήγνυμι . ὥσπερ οὖν οὔτε μέγας ξύλον οὔτε εὔτονος , ἀλλά καί μικρός καί ἄρρωστος ἐν οὗτος ὁ τρόπος κλάω , οὕτως ἐπειδάν ὀστέον ἀσθενής εἰμί φύσις κατά ὁ λέγω ἐνέργεια διακλάω μέσος τοιοῦτος . ἀλλά ὁ τοιοῦτος τρόπος ὁ πάλαισμα ἐν ἄκρος ὁ κῶλον ὀστέον , οὔτε ὅταν ἀπό ὑψηλός πηδάω ἤ καταφέρω τηρέω ἐπί ὁ γῆ ἤ βίαιος ὁ πούς διασπάω , μάλα γάρ ἐν ὁ τοιοῦτος πληγή ὁ σύνδεσμος ὁ ὀστέον ἤ αὐτός κατάγνυμι . οὗτος δέ αὐτός συμβαίνω καί διά ὁ μικρότης μέν , ἀλλά καί διά ὁ σκληρότης μάλα , οὐ μήν οὐδέ ὁ ἔξωθεν αὐτός ἐμπίπτω σφοδρός δύναμαι τις ῥᾴδιος συντρίβω μή σκληρός τε ὁ ὀστέον ὑπάρχω , ἀξιόλογος δέ ὁ μέγεθος . ὁ δέ τοιοῦτος οὐδέ ὁ δέρμα φείδομαι , καθά οὐδέ ὅταν ὀξύς ὁ τιτρώσκω εἰμί · καί γάρ καί οὗτος φθάνω προδιατέμνω ὅς ὁ ὀστέον ἐπίκειμαι , πρίν ἐντυγχάνω αὐτός ὅς εὔλογος φημί μή πάνυ τις κατάγνυμι ὁ ὀστέον οὗτος χωρίς ἕλκος . ἀλλά ἐπεί μέλλω περί ὁ μετά ἕλκος κάταγμα ἴδιος ποιέω ὁ διδασκαλία , ἐν ὁ ἐφεξῆς εἰς ἐκεῖνος ὁ βιβλίον χωρίον ἀναβάλλω καί ὁ περί οὗτος λόγος .