galenus.in-hippocratis-librum-de-fracturis-commentarii-iii 1.9
Τὴν μὲν οὖν χεῖρα , περὶ οὗ ὁ λόγος , ἐδόκεέ τις καταδῆσαι καταπρηνέα ποιήσας , ὁ δ’ ἠνάγκαζεν οὕτως ἔχειν ὥσπερ οἱ τοξεύοντες , ἐπὴν τὸν ὦμον ἐμβάλλωσι , καὶ οὕτως ἔχουσαν ἐπέδει , νομίζων ἑωυτῷ εἶναι τοῦτο αὐτέῃ τὸ κατὰ φύσιν καὶ μαρτύριον ἐπήγετο τά τε ὀστέα ἅπαντα τὰ ἐν τῷ πήχει , ὅτι ἰθυωρίην κατ’ ἄλληλα εἶχε τήν τε ὁμόχροιαν , ὅτι αὐτὴ καθ’ ἑωυτὴν τὴν ἰθυωρίην ἔχει . οὕτω καὶ ἐκ τοῦ ἔξωθεν μέρεος καὶ ἐκ τοῦ ἔσωθεν . οὕτω δὲ ἔφη καὶ τὰς σάρκας καὶ τὰ νεῦρα πεφυκέναι καὶ τὴν τοξικὴν ἐπήγετο μαρτύριον , ταῦτα λέγων καὶ ταῦτα ποιέων σοφὸς ἐδόκεεν εἶναι . τῶν δὲ ἄλλων τεχνέων ἐπελελήθη καὶ ὁκόσα ἰσχύϊ ἐργάζονται καὶ ὁκόσα τεχνήμασιν , οὐκ εἰδὼς ὅτι ἄλλο ἐν ἄλλῳ τὸ κατὰ φύσιν σχῆμά ἐστι καὶ ﻿ ἐν τῷ αὐτέῳ ἔργῳ ἕτερα τῆς δεξιῆς χειρὸς σχήματα κατὰ φύσιν ἐστὶ καὶ ἕτερα τῆς ἀριστερῆς , ἢν οὕτω τύχῃ . ἄλλο μὲν γὰρ σχῆμα ἐν ἀκοντισμῷ κατὰ φύσιν , ἄλλο δὲ ἐν σφενδόνῃσιν , ἄλλο δὲ ἐν λιθοβολίῃσιν , ἄλλο ἐν πυγμῇ , ἄλλο ἐν τῷ ἐλιννύειν . ὁκόσας δ’ ἄν τις τέχνας εὕροι , ἐν ᾗσιν οὐ τὸ αὐτὸ σχῆμα τῶν χειρέων κατὰ φύσιν ἐστὶ καὶ ἐν ἑκάστῃ τῶν τεχνέων , ἀλλὰ πρὸς τὸ ἅρμενον , ὃ ἂν ἔχῃ ἕκαστος , καὶ πρὸς τὸ ἔργον , ὃ ἂν ἐπιτελέσασθαι θέλῃ , σχηματίζονται αἱ χεῖρες . τοξικὴν δὲ ἀσκέοντι εἰκὸς τοῦτο τὸ σχῆμα κράτιστον εἷναι τῆς ἑτέρης χειρός . Χρὴ καὶ τῶν τοιούτων ἅπαξ που μνημονεῦσαι , καὶ ἡμῖν οὕτως πραχθήσεται . τῶν δοξοσόφων δέ τις ἰατρῶν ἐπανορθώμενος ὡς ᾤετο τὴν προκειμένην λέξιν , ὡς οὐκ ὀρθῶς ἔχουσαν ἔγραψεν ὡδί · τὴν οὖν χεῖρα , περὶ ἧς ὁ λόγος , ἐνδεικνύμενος ἡμῖν δηλονότι τὴν ἑαυτοῦ παιδείαν , ἣν ἐπαιδεύετο παρὰ γραμματικοῖς τε καὶ ῥήτορσιν , ὡς ἀγνοεῖν τὸ συνηθέστατον εἶδος τῆς ἑρμηνείας , ἅπασι τοῖς παλαιοῖς ἐλλειπτικῶς δηλονότι γιγνόμενόν ἐστι τὸ πλῆρες , ὃ δεῖ προσυπακούειν ἡμᾶς τοιόνδε . τὴν οὖν χεῖρα , περὶ ἦς ὁ λόγος , ἣν ἔδωκέ τις καταδῆσαι πρηνέα ποιήσας · ὡς τὸ πολὺ μὲν ἐν τῷ προσήκοντι σχήματι τὴν χεῖρα παρέχουσι τοῖς ἰατροῖς οἱ ἰδιῶται , τινὲς δὲ αὐτῶν ὑπὸ περιεργίας τὸν μὲν φυσικὸν σκοπὸν ὑπερβαίνουσιν , ὅστις ᾖ , τὸ ἀνώδυνον , πρηνὲς τοῦτο εἶναι νομίζοντες βέλτιον . οὐ μὴν ὑπτίαν γέ τις ἰδιώτης ἰατρῷ παρέχει τὴν χεῖρα , πάνυ γὰρ ἀποκεχώρηκε τοῦ ἀνωδύνου τοῦτο τὸ σχῆμα . τῶν ἰατρῶν δ’ ἔνιοι δι’ ἀμαθίαν ἅμα καὶ δοξοσοφίαν προσίενταί ποτ’ αὐτὸ καὶ διὰ τοῦτο παραπλησίως τοῖς τοξεύουσι τὴν ὅλην χεῖρα σχηματίζονται , οἱ μὲν ἀκριβῶς ὑπτίαν , οἱ δὲ ὀλίγου δεῖν οὕτως ἔχουσαν . ἐπεὶ δ’ οὖν ἁμαρτάνοντες οὐ κατὰ τοῦτο μόνον , ἀλλ’ ὅτι καὶ ἀποτεταμένην οὐδ’ ἢν λογισμὸς αὐτῶν ἦν ὁ Ἱπποκράτης ἔγραψε τοιῶσδε . τῶν σχηματισάντων ὅλην τὴν χεῖρα παραπλησίως τοῖς τοξεύουσι τὰ ὀστᾶ κατ’ εὐθὺ γίγνεται καὶ ὁμόχροια τῶν τῆς ὅλης χειρὸς μελῶν . ἀλλὰ ταῦτα μὲν πιθανώτατά ἐστι καὶ ἀπ’ ἀλλήλων ἐρχόμενα , τὸ δὲ καὶ τὰς σάρκας καὶ τὰ νεῦρα τοῖς ὀστοῖς ὡσαύτως ἐν τούτῳ τῷ σχήματι τὴν κατ’ εὐθὺ θέσιν ἅπασι τοῖς ἑαυτῶν μέρεσι φυλάττειν οὐκέτ’ ἀληθές . εἰ δέ γ’ ἦν οὕτως ἀληθὲς οὐκ ἀπίθανον ἂν ᾖ μόνον , ἀλλὰ καὶ βεβαιότατον γνώρισμα τοῦ κατὰ φύσιν εἶναι τὸ τοιοῦτον σχῆμα . ταῦτα μὲν οὖν ἀνεκτὰ ἔτι · τὴν δὲ τοξικὴν ἐπάγεσθαι μαρτύριον ἀνόητον ἐσχάτως ἐστὶ καὶ βέλτιον ἦν μηδ’ ὅλως αὐτὸ λελέχθαι πρὸς Ἱπποκράτους ἢ μετὰ σπουδῆς ἐλελέγχθαι . τὰ γὰρ ἐσχάτως ἠλίθια καταφρονεῖσθαι μᾶλλον ἢ ἐλέγχεσθαι προσήκει . τόν γε διὰ τῶν γραμμάτων ἔλεγχον , ὡς τόν γε κατὰ τὸν βίον , ἐπ’ αὐτῶν τῶν ἔργων οὐδ’ ἐγὼ κωλύω γίγνεσθαι , καὶ μάλισθ’ ὅταν ὁ τὰ τοιαῦτα φλυαρῶν πείσῃ τοὺς ἀκούοντας ἑαυτῷ τὴν θεραπείαν ἐπιγράψαι τοῦ κάμνοντος . συμβαίνει γε μὴν ἀντιλέγειν ἡμῖν ἐνίοτε καὶ διὰ γραμμάτων ἠλιθίαις δόξαις , ὅταν πολλοὺς ἴδωμεν ὡς ἀληθέσιν αὐταῖς πεπεισμένους , ὅπερ καὶ νῦν ὁ Ἱπποκράτης ἔπαθεν ἐπιδεικνὺς , οὐδὲν εἶναι κοινὸν ἐπιδέσει τε καὶ τοξικῇ . τὰ δὲ περὶ τῶν ὀστῶν τε καὶ τῶν νεύρων καὶ τῶν σαρκῶν τῆς εὐθύτητος , ὡς εἰ καὶ μηδένα δι’ αὐτῶν ἐλέγξειν ἔμελλε , κατὰ πρῶτον ἦν λόγον ἀναγκαῖα πρὸς τὴν τοῦ βελτίστου σχήματος εὕρεσιν , οὖ κεφάλαιόν ἐστιν ἐπιλογιστικῶς μὲν ἡ ἀνωδυνία · καὶ γὰρ τοῖς ἰδιώταις τοῦτο δῆλον · ἀναλογιστικῶς δὲ καὶ κατ’ αὐτὴν τοῦ πράγματος τὴν φύσιν ἡ τῶν μορίων εὐθύτης , ὅπερ οὐκέτ’ ἰδιώτῃ δῆλον , ἀλλὰ μόνοις τοῖς ἀνατομικοῖς . ὧν δ’ ἐφεξῆς λέγει , τὰ πλεῖστα σαφῆ τέ ἐστι καὶ οὐδ’ ἔχοντα ζητήματα , διὸ παρέρχεσθαι μὲν ἐμοὶ προσήκει τὰ τοιαῦτα πάντα , τοῖς δὲ ἀναγινώσκουσι τὸ βιβλίον ἐγχρονίζειν τε καὶ μὴ παρατρέχειν . ὁ δὲ ἠνάγκαζεν οὕτως ἔχειν , ὅκωσπερ οἱ τοξεύοντες , ἐπὴν τὸν ὦμον ἐμβάλωσιν . ἀσαφές ἐστι καὶ ἄδηλον ὅπερ εἴρηται . διὰ τοῦτό τινες ὑπέλαβον μὲν αὐτὸν οὕτως εἰρηκέναι τὴν λέξιν . ἐπειδὴ τῆς χειρὸς ἀποτεινομένης ἐμβαίνει τοῦ βραχίονος ἡ κεφαλὴ , τῇ κοιλότητι τοῦ τῆς ὠμοπλάτης αὐχένος οὐκ ἐμβεβηκυῖα , πρότερον ὁπότε καθεῖτο . παράκειται γὰρ μόνον καὶ ψαύσει τηνικαῦτα , ἅπερ αὐτὸς εἶπεν ἐν τῇδε τῇ λέξει . ὁμιλέει δὲ ὁ βραχίων τῷ κοίλῳ τῆς ὠμοπλάτης πλαγίως , ὁπότε παρὰ τὰς πλευρὰς ᾖ παρατεταμένη ἡ χείρ . ἔνιοι ἐκ μεταφορᾶς οὕτως εἰρῆσθαί φασιν ἀπὸ τῆς ἐμβολῆς τῶν νηῶν , ἃς ποιοῦνται καταδῦσαι βουλόμενοι τὰς ἐναντίας . ὅταν γὰρ ἀποσιμώσαντες τὴν πρῷραν ἐπιτηδείαν ἐργάσωνται πρὸς τὸ σφοδρῶς ἐῤῥαγεῖσαν ἐφ’ ἑτέραν εἰ καὶ μάλιστα κατὰ τὸ πλάγιον ὅλην αὐτὴν διαλῦσαί τε καὶ καταδῦσαι , παρεσκευάσθαι φασὶν ὡς εἰς ἐμβολὴν τηνικαῦτα . καὶ παρὰ τοῖς κωμικοῖς δὲ τὰ προτεινόμενα τοῦ σώματος ὡς εἰς ἐμβολὴν παρεσκευάσθαι λέγεται , καθότι καὶ ὁ Ἀριστοφάνης ἐδήλωσεν εἰπών · Χωρεῖ ἐπὶ γραμμὴν λορδὸς ὡς εἰς ἐμβολήν . αἱ δ’ ἐφεξῆς τῇδε λέξεις ἅπασαι σαφεῖς εἰσι τοῖς προσέχουσι τὸν νοῦν ἄχρι τῆς ὑπογεγραμμένης ·
Lemmas: ὁ μέν οὖν χείρ , περί ὅς ὁ λόγος , δοκέω τις καταδέω καταπρηνής ποιέω , ὁ δέ ἀναγκάζω οὕτως ἔχω ὥσπερ ὁ τοξεύω , ἐπήν ὁ ὦμος ἐμβάλλω , καί οὕτως ἔχω ἐπιδέω , νομίζω ἑαυτοῦ εἰμί οὗτος αὔτεος ὁ κατά φύσις καί μαρτύριον ἐπάγω ὁ τε ὀστέον ἅπας ὁ ἐν ὁ πῆχυς , ὅτι ἰθυωρίη κατά ἀλλήλων ἔχω ὁ τε ὁμόχροια , ὅτι αὐτός κατά ἑαυτοῦ ὁ ἰθυωρίη ἔχω . οὕτως καί ἐκ ὁ ἔξωθεν μέρος καί ἐκ ὁ ἔσωθεν . οὕτως δέ φημί καί ὁ σάρξ καί ὁ νεῦρον φύω καί ὁ τοξικός ἐπάγω μαρτύριον , οὗτος λέγω καί οὗτος ποιέω σοφός δοκέω εἰμί . ὁ δέ ἄλλος τέχνη ἐπιλανθάνομαι καί ὁπόσος ἰσχύς ἐργάζομαι καί ὁπόσος τέχνημα , οὐ οἶδα ὅτι ἄλλος ἐν ἄλλος ὁ κατά φύσις σχῆμα εἰμί καί ﻿ ἐν ὁ αὐτός ἔργον ἕτερος ὁ δεξιά χείρ σχῆμα κατά φύσις εἰμί καί ἕτερος ὁ ἀριστερός , ἐάν οὕτως τυγχάνω . ἄλλος μέν γάρ σχῆμα ἐν ἀκοντισμός κατά φύσις , ἄλλος δέ ἐν σφενδόνη , ἄλλος δέ ἐν λιθοβολία , ἄλλος ἐν πυγμή , ἄλλος ἐν ὁ ἐλίννυμι . ὁπόσος δέ ἄν τις τέχνη εὑρίσκω , ἐν ὅς οὐ ὁ αὐτός σχῆμα ὁ χείρ κατά φύσις εἰμί καί ἐν ἕκαστος ὁ τέχνη , ἀλλά πρός ὁ ἀραρίσκω , ὅς ἄν ἔχω ἕκαστος , καί πρός ὁ ἔργον , ὅς ἄν ἐπιτελέω ἐθέλω , σχηματίζω ὁ χείρ . τοξικός δέ ἀσκέω ἔοικα οὗτος ὁ σχῆμα κρατύς ἵημι ὁ ἕτερος χείρ . χρή καί ὁ τοιοῦτος ἅπαξ που μνημονεύω , καί ἐγώ οὕτως πράσσω . ὁ δοξόσοφος δέ τις ἰατρός ἐπανορθόω ὡς οἴομαι ὁ πρόκειμαι λέξις , ὡς οὐ ὀρθός ἔχω γράφω ὡδί · ὁ οὖν χείρ , περί ὅς ὁ λόγος , ἐνδείκνυμι ἐγώ δηλονότι ὁ ἑαυτοῦ παιδεία , ὅς παιδεύω παρά γραμματικός τε καί ῥήτωρ , ὡς ἀγνοέω ὁ συνήθης εἶδος ὁ ἑρμηνεία , ἅπας ὁ παλαιός ἐλλειπτικός δηλονότι γίγνομαι εἰμί ὁ πλήρης , ὅς δέω προσυπακούω ἐγώ τοιόσδε . ὁ οὖν χείρ , περί ὅς ὁ λόγος , ὅς δίδωμι τις καταδέω πρηνής ποιέω · ὡς ὁ πολύς μέν ἐν ὁ προσήκω σχῆμα ὁ χείρ παρέχω ὁ ἰατρός ὁ ἰδιώτης , τις δέ αὐτός ὑπό περιεργία ὁ μέν φυσικός σκοπός ὑπερβαίνω , ὅστις εἰμί , ὁ ἀνώδυνος , πρηνής οὗτος εἰμί νομίζω ἀγαθός . οὐ μήν ὕπτιος γε τις ἰδιώτης ἰατρός παρέχω ὁ χείρ , πάνυ γάρ ἀποχωρέω ὁ ἀνώδυνος οὗτος ὁ σχῆμα . ὁ ἰατρός δέ ἔνιοι διά ἀμαθία ἅμα καί δοξοσοφία προσίημι ποτέ αὐτός καί διά οὗτος παραπλήσιος ὁ τοξεύω ὁ ὅλος χείρ σχηματίζω , ὁ μέν ἀκριβῶς ὕπτιος , ὁ δέ ὀλίγος δέω οὕτως ἔχω . ἐπεί δέ οὖν ἁμαρτάνω οὐ κατά οὗτος μόνος , ἀλλά ὅτι καί ἀποτείνω οὐδέ ἐάν λογισμός αὐτός εἰμί ὁ Ἱπποκράτης γράφω τοιῶσδε . ὁ σχηματίζω ὅλος ὁ χείρ παραπλήσιος ὁ τοξεύω ὁ ὀστέον κατά εὐθύς γίγνομαι καί ὁμόχροια ὁ ὁ ὅλος χείρ μέλος . ἀλλά οὗτος μέν πιθανός εἰμί καί ἀπό ἀλλήλων ἔρχομαι , ὁ δέ καί ὁ σάρξ καί ὁ νεῦρον ὁ ὀστέον ὡσαύτως ἐν οὗτος ὁ σχῆμα ὁ κατά εὐθύς θέσις ἅπας ὁ ἑαυτοῦ μέρος φυλάσσω οὐκέτι ἀληθής . εἰ δέ γε εἰμί οὕτως ἀληθής οὐ ἀπίθανος ἄν εἰμί μόνος , ἀλλά καί βέβαιος γνώρισμα ὁ κατά φύσις εἰμί ὁ τοιοῦτος σχῆμα . οὗτος μέν οὖν ἀνεκτός ἔτι · ὁ δέ τοξικός ἐπάγω μαρτύριον ἀνόητος ἔσχατος εἰμί καί ἀγαθός εἰμί μηδέ ὅλος αὐτός λέγω πρός Ἱπποκράτης ἤ μετά σπουδή λελέγζω . ὁ γάρ ἔσχατος ἠλίθιος καταφρονέω μάλα ἤ ἐλέγχω προσήκω . ὁ γε διά ὁ γράμμα ἔλεγχος , ὡς ὁ γε κατά ὁ βίος , ἐπί αὐτός ὁ ἔργον οὐδέ ἐγώ κωλύω γίγνομαι , καί μάλα ὅταν ὁ ὁ τοιοῦτος φλυαρέω πείθω ὁ ἀκούω ἑαυτοῦ ὁ θεραπεία ἐπιγράφω ὁ κάμνω . συμβαίνω γε μήν ἀντιλέγω ἐγώ ἐνίοτε καί διά γράμμα ἠλίθιος δόξα , ὅταν πολύς ὁράω ὡς ἀληθής αὐτός πείθω , ὅς καί νῦν ὁ Ἱπποκράτης πάσχω ἐπιδείκνυμι , οὐδείς εἰμί κοινός ἐπίδεσις τε καί τοξικός . ὁ δέ περί ὁ ὀστέον τε καί ὁ νεῦρον καί ὁ σάρξ ὁ εὐθύτης , ὡς εἰ καί μηδείς διά αὐτός ἐλέγχω μέλλω , κατά πρῶτος εἰμί λόγος ἀναγκαῖος πρός ὁ ὁ ἀγαθός σχῆμα εὕρεσις , ὅς κεφάλαιος εἰμί ἐπιλογιστικός μέν ὁ ἀνωδυνία · καί γάρ ὁ ἰδιώτης οὗτος δῆλος · ἀναλογιστικός δέ καί κατά αὐτός ὁ πρᾶγμα ὁ φύσις ὁ ὁ μόριον εὐθύτης , ὅς οὐκέτι ἰδιώτης δῆλος , ἀλλά μόνος ὁ ἀνατομικός . ὅς δέ ἐφεξῆς λέγω , ὁ πολύς σαφής τε εἰμί καί οὐδέ ἔχω ζήτημα , διό παρέρχομαι μέν ἐγώ προσήκω ὁ τοιοῦτος πᾶς , ὁ δέ ἀναγιγνώσκω ὁ βιβλίον ἐγχρονίζω τε καί μή παρατρέχω . ὁ δέ ἀναγκάζω οὕτως ἔχω , ὅπως ὁ τοξεύω , ἐπήν ὁ ὦμος ἐμβάλλω . ἀσαφής εἰμί καί ἄδηλος ὅς λέγω . διά οὗτος τις ὑπολαμβάνω μέν αὐτός οὕτως λέγω ὁ λέξις . ἐπειδή ὁ χείρ ἀποτείνω ἐμβαίνω ὁ βραχίων ὁ κεφαλή , ὁ κοιλότης ὁ ὁ ὠμοπλάτη αὐχήν οὐ ἐμβαίνω , πρότερος ὁπότε καθίημι . παράκειμαι γάρ μόνος καί ψαύω τηνικαῦτα , ὅς αὐτός λέγω ἐν ὅδε ὁ λέξις . ὁμιλέω δέ ὁ βραχίων ὁ κοῖλος ὁ ὠμοπλάτη πλάγιος , ὁπότε παρά ὁ πλευρά εἰμί παρατείνω ὁ χείρ . ἔνιοι ἐκ μεταφορά οὕτως λέγω φημί ἀπό ὁ ἐμβολή ὁ ναῦς , ὅς ποιέω καταδύω βούλομαι ὁ ἐναντίος . ὅταν γάρ ἀποσιμόω ὁ πρῷρα ἐπιτήδειος ἐργάζομαι πρός ὁ σφοδρός ἐναράσσω ἐπί ἕτερος εἰ καί μάλα κατά ὁ πλάγιος ὅλος αὐτός διαλύω τε καί καταδύω , παρασκευάζω φημί ὡς εἰς ἐμβολή τηνικαῦτα . καί παρά ὁ κωμικός δέ ὁ προτείνω ὁ σῶμα ὡς εἰς ἐμβολή παρασκευάζω λέγω , καθότι καί ὁ Ἀριστοφάνης δηλόω λέγω · χωρέω ἐπί γραμμή λορδός ὡς εἰς ἐμβολή . ὁ δέ ἐφεξῆς ὅδε λέξις ἅπας σαφής εἰμί ὁ προσέχω ὁ νόος ἄχρι ὁ ὑπογράφω ·