galenus.in-hippocratis-librum-de-fracturis-commentarii-iii 2.8
Ποὺς δὲ ἀνθρώπου ἐκ πολλῶν καὶ μικρῶν ὀστέων ξύγκειται , ὥσπερ καὶ χεὶρ ἄκρη . Ἀναλογία τίς ἐστι τοῖς τῆς χειρὸς ὅλης μέρεσι πρὸς τὰ τοῦ σκέλους · ὁποῖον μὲν γὰρ ἐν τῇ χειρὶ βραχίων ἐστὶ , τοιοῦτον ἐν τῷ σκέλει μηρός · ὁποῖος δὲ ἐν ἐκείνῃ πῆχυς , ἐν σκέλει κνήμη . καὶ δὴ τὸ λοιπὸν μέρος ἡ ἄκρα χεὶρ ἀνάλογόν ἐστι ποδὶ , περὶ ὃν οὐδὲν ἴδιον ὄνομα τοιοῦτον ἔχομεν ἄκρας χειρὸς , ὁποῖον πούς ἐστι χωρὶς τοῦ σκέλους . εἰκότως οὖν καὶ πόδα μὲν ἁπλῶς εἶπε μὴ προσθεὶς ἄκρον . χεῖρα δὲ οὐκέθ’ ἁπλῶς ὠνόμασεν , ἀλλ’ ἄκραν προσέθηκε . ταῦθ’ ἡμῖν ὑπὲρ τῆς τῶν ὀνομάτων χρήσεως αὐτάρκως εἴρηται . περὶ δὲ τῶν πραγμάτων αὐτῶν ἐφεξῆς λέγομεν · ἀκόλουθος μὲν ἦν οἶς ἔμπροσθεν διῆλθεν ὁ περὶ τῆς ἄκρας χειρὸς λόγος . ὁ δ’ οὐ περὶ ταύτης μόνης , ἀλλὰ καὶ περὶ τοῦ ποδὸς ἅμα διδάσκει καὶ πλείω λόγον ὑπὲρ ἐκείνου ποιεῖται , διότι πλείονος ἐπιμελείας δεῖται . φησὶν οὖν ἐκ πολλῶν καὶ μικρῶν ἄμφω συγκεῖσθαι τὰ μόρια , προστιθέντες δ’ ἡμεῖς εἴπωμεν ἂν καὶ σκληρῶν · ἀμύελά τε γάρ ἐστι καὶ ἥκιστα σηραγγώδη , λιθιδίοις ἐοικότα μικροῖς . ἔστι δ’ ὅλης τῆς χειρὸς ἀναλογία πρὸς ὅλῳ τῷ σκέλει , οὕτως καὶ τοῖς ἄκροις αὐτῶν . ὁποῖος μὲν γάρ ἐστιν ἐν χειρὶ καρπὸς , τοιοῦτος ἐν ποδὶ ταρσὸς , ὁποῖον δὲ μετακάρπιον ἐν χειρὶ , τοιοῦτον τὸ πεδίον ἐν ποδί . περὶ δὲ τῆς τῶν δακτύλων ἀναλογίας , κἂν ἐγὼ μὴ λέγω , δῆλον . ἔξωθεν δὲ τῶν εἰρημένων ἐστὶν ἐν τῷ ποδὶ τὰ κατὰ τὴν πτέρναν ὀστᾶ , διὸ καὶ τοῦ ποδὸς ὁ λόγος αὐτῷ γίγνεται μακρότερος ἤπερ τῆς ἄκρας χειρός . οἷα μὲν γὰρ πρὸς ἐκείνην αὐτῷ κοινὰ πρῶτον διῆλθεν , ὅσα δὲ ἴδια προσέθηκεν ἐκείνοις ἐφεξῆς · ὁ μὲν οὖν καρπὸς ἐξ ὀκτὼ πάντων ὀστῶν σύγκειται , τὸ δὲ μετακάρπιον ἐκ τεττάρων , ἕκαστος δὲ τῶν δακτύλων ἐκ τριῶν , ὡς εἶναι τὰ πάντα τῆς ἄκρας χειρὸς ἑπτὰ καὶ εἴκοσι . τά γε μὴν τοῦ ποδὸς αὐτῶν μὲν τῶν δακτύλων εἰσὶ τεσσαρακαίδεκα · δύο γὰρ ὀστᾶ μέγας ὁ δάκτυλος αὐτοῦ ἔχει , τὸ δὲ πεδίον ἐκ πέντε σύγκειται , καὶ διὰ τοῦτ’ ἀμφοτέρων τῶν μορίων ἐννεακαίδεκά ἐστιν ὅσαπερ ἐν ἄκρᾳ χειρὶ μετακαρπίου τε καὶ δακτύλων . ἑνὶ μὲν γὰρ ἀπολείπεται τὸ μετακάρπιον ὀστῷ τοῦ πεδίου , ἑνὶ δὲ οἱ δάκτυλοι τῆς χειρὸς ὀστῷ πλεονεκτοῦσι τῶν ἐν τῷ ποδί . καὶ διὰ τοῦτο συναμφότερα συναμφοτέροις ἴσον ἔχει τὸν ἀριθμόν · λοιπὸν ἐν χειρὶ μὲν ὁ καρπὸς ἐξ ὀκτὼ τῶν πάντων ὀστῶν ἐστιν , ἐν ποδὶ δὲ ταρσὸς ἅμα τῇ πτέρνῃ τε καὶ ἀστραγάλῳ τῶν πάντων ὀκτώ . τοῦ γὰρ τῆς πτέρνης ὀστοῦ μεγίστου ὄντος ἁπάντων τῶν ἐν ἄκροις ἀμφοτέροις τοῖς κώλοις ὑπεστηριγμένου τε τῷ ἀστραγάλῳ καὶ τῇ κνήμῃ καὶ σχεδὸν ὅλον τὸ σῶμα βαστάζοντος , ὁπόταν ὀρθοὶ στῶμεν , ἐν δὲ τοῖς πρόσω μέρεσι συνηρθρωμένου πρὸς τὸ κυβοειδὲς , ὥσπερ γε καὶ τοῦ ἀστραγάλου κεφαλὴ πρὸς τὸ σκαφοειδὲς , οἷς ἀμφοτέροις ἄλλα τε περιδιήρθρωται τὰ κατὰ τὸν ταρσὸν τοῦ ποδὸς μάλιστα κείμενα · καὶ εἴπερ τις ἐθέλει καὶ τὸν ἀστράγαλον ἄκρον τῷ σκέλει προσνέμειν , ὁ αὐτὸς ἀριθμὸς ἔσται τῶν ὀστῶν ἐν ἑκατέρῳ πέρατι τῶν κώλων , ὥστε τρόπῳ διδασκαλίας οὐκ αὐτῇ τῶν πραγμάτων τῇ φύσει διαφέρεσθαι τοὺς ζ΄ καὶ κ΄ εἶναι λέγοντας ὀστᾶ πρὸς τοὺς στ΄ καὶ κ΄ εἰπόντας . εἰ μὲν γὰρ προσνέμοις ἄκρῳ τῷ σκέλει τὸν ἀστράγαλον ζ΄ καὶ κ΄ ἔσται . χωρὶς δὲ ἐκείνου τὰ πάντα τοῦ ποδὸς στ΄ καὶ κ΄ ὀστᾶ γίνεται . διὰ τοῦτ’ οὖν ὀρθῶς προσεῖπε · ποὺς δὲ ἀνθρώπου ἐκ πολλῶν καὶ μικρῶν σύγκειται ὀστῶν , ὥσπερ καὶ χεὶρ ἄκρη , τὸν μὲν λόγον ποιούμενος ὡς πρὸς εἰσαγομένους καὶ ἀνατετμηκότας , ἀναμιμνήσκων δέ ὧν ἐμάθομεν εἰς τὰ παρόντα χρησίμων · οὐ γὰρ δὴ τοῦτο μόνον εἰδέναι προσῆκεν , ὡς ἐκ πολλῶν καὶ σκληρῶν καὶ μικρῶν ὀστῶν ἑκάτερον ὧν εἴπομεν σύγκειται . προσαναμεμνῆσθαι δὲ χρὴ καὶ τὸ σχῆμα καὶ τὸ μέγεθος ἑκάστου καὶ τὴν πρὸς τὰ πλησιάζοντα σχέσιν , ὅπερ ὀνομάζεται θέσις , ἵν’ ὅταν ἐκ τῆς ἰδίας χώρας κινηθῇ τι τῶν ἐν τούτοις τοῖς μέρεσιν ὀστῶν ἑτοίμως αὐτῷ καταντῶμεν .
Lemmas: πούς δέ ἄνθρωπος ἐκ πολύς καί μικρός ὀστέον σύγκειμαι , ὥσπερ καί χείρ ἄκρος . ἀναλογία τις εἰμί ὁ ὁ χείρ ὅλος μέρος πρός ὁ ὁ σκέλος · ὁποῖος μέν γάρ ἐν ὁ χείρ βραχίων εἰμί , τοιοῦτος ἐν ὁ σκέλος μηρός · ὁποῖος δέ ἐν ἐκεῖνος πῆχυς , ἐν σκέλος κνήμη . καί δή ὁ λοιπός μέρος ὁ ἄκρος χείρ ἀνάλογος εἰμί πούς , περί ὅς οὐδείς ἴδιος ὄνομα τοιοῦτος ἔχω ἄκρος χείρ , ὁποῖος πούς εἰμί χωρίς ὁ σκέλος . ἔοικα οὖν καί πούς μέν ἁπλῶς λέγω μή προστίθημι ἄκρος . χείρ δέ οὐκέτι ἁπλῶς ὀνομάζω , ἀλλά ἄκρος προστίθημι . οὗτος ἐγώ ὑπέρ ὁ ὁ ὄνομα χρῆσις αὔταρκος λέγω . περί δέ ὁ πρᾶγμα αὐτός ἐφεξῆς λέγω · ἀκόλουθος μέν εἰμί ὄις ἔμπροσθεν διέρχομαι ὁ περί ὁ ἄκρος χείρ λόγος . ὁ δέ οὐ περί οὗτος μόνος , ἀλλά καί περί ὁ πούς ἅμα διδάσκω καί πολύς λόγος ὑπέρ ἐκεῖνος ποιέω , διότι πολύς ἐπιμέλεια δέω . φημί οὖν ἐκ πολύς καί μικρός ἄμφω σύγκειμαι ὁ μόριον , προστίθημι δέ ἐγώ λέγω ἄν καί σκληρός · ἀμύελος τε γάρ εἰμί καί ἦκα σηραγγώδης , λιθίδιον ἔοικα μικρός . εἰμί δέ ὅλος ὁ χείρ ἀναλογία πρός ὅλος ὁ σκέλος , οὕτως καί ὁ ἄκρον αὐτός . ὁποῖος μέν γάρ εἰμί ἐν χείρ καρπός , τοιοῦτος ἐν πούς ταρσός , ὁποῖος δέ μετακάρπιον ἐν χείρ , τοιοῦτος ὁ πεδίον ἐν πούς . περί δέ ὁ ὁ δάκτυλος ἀναλογία , ἐάν ἐγώ μή λέγω , δῆλος . ἔξωθεν δέ ὁ λέγω εἰμί ἐν ὁ πούς ὁ κατά ὁ πτέρνα ὀστέον , διό καί ὁ πούς ὁ λόγος αὐτός γίγνομαι μακρός ἤ ὁ ἄκρος χείρ . οἷος μέν γάρ πρός ἐκεῖνος αὐτός κοινός πρῶτος διέρχομαι , ὅσος δέ ἴδιος προστίθημι ἐκεῖνος ἐφεξῆς · ὁ μέν οὖν καρπός ἐκ ὀκτώ πᾶς ὀστέον σύγκειμαι , ὁ δέ μετακάρπιον ἐκ τέσσαρες , ἕκαστος δέ ὁ δάκτυλος ἐκ τρεῖς , ὡς εἰμί ὁ πᾶς ὁ ἄκρος χείρ ἑπτά καί εἴκοσι . ὁ γε μήν ὁ πούς αὐτός μέν ὁ δάκτυλος εἰμί τεσσαρεσκαίδεκα · δύο γάρ ὀστέον μέγας ὁ δάκτυλος αὐτός ἔχω , ὁ δέ πεδίον ἐκ πέντε σύγκειμαι , καί διά οὗτος ἀμφότερος ὁ μόριον ἐννεακαίδεκα εἰμί ὅσος ἐν ἄκρος χείρ μετακάρπιον τε καί δάκτυλος . εἷς μέν γάρ ἀπολείπω ὁ μετακάρπιον ὀστέον ὁ πεδίον , εἷς δέ ὁ δάκτυλος ὁ χείρ ὀστέον πλεονεκτέω ὁ ἐν ὁ πούς . καί διά οὗτος συναμφότεροι συναμφότεροι ἴσος ἔχω ὁ ἀριθμός · λοιπός ἐν χείρ μέν ὁ καρπός ἐκ ὀκτώ ὁ πᾶς ὀστέον εἰμί , ἐν πούς δέ ταρσός ἅμα ὁ πτέρνη τε καί ἀστράγαλος ὁ πᾶς ὀκτώ . ὁ γάρ ὁ πτέρνα ὀστέον μέγας εἰμί ἅπας ὁ ἐν ἄκρος ἀμφότερος ὁ κῶλον ὑποστηρίζω τε ὁ ἀστράγαλος καί ὁ κνήμη καί σχεδόν ὅλος ὁ σῶμα βαστάζω , ὁπόταν ὀρθός ἵστημι , ἐν δέ ὁ πρόσω μέρος συναρθρόω πρός ὁ κυβοειδής , ὥσπερ γε καί ὁ ἀστράγαλος κεφαλή πρός ὁ σκαφοειδής , ὅς ἀμφότερος ἄλλος τε περιδιαρθρόω ὁ κατά ὁ ταρσός ὁ πούς μάλα κεῖμαι · καί εἴπερ τις ἐθέλω καί ὁ ἀστράγαλος ἄκρος ὁ σκέλος προσνέμω , ὁ αὐτός ἀριθμός εἰμί ὁ ὀστέον ἐν ἑκάτερος πέρας ὁ κῶλον , ὥστε τρόπος διδασκαλία οὐ αὐτός ὁ πρᾶγμα ὁ φύσις διαφέρω ὁ ζʹ καί ἄν εἰμί λέγω ὀστέον πρός ὁ στʹ καί ἄν λέγω . εἰ μέν γάρ προσνέμω ἄκρος ὁ σκέλος ὁ ἀστράγαλος ζʹ καί ἄν εἰμί . χωρίς δέ ἐκεῖνος ὁ πᾶς ὁ πούς στʹ καί ἄν ὀστέον γίγνομαι . διά οὗτος οὖν ὀρθός προσλέγω · πούς δέ ἄνθρωπος ἐκ πολύς καί μικρός σύγκειμαι ὀστέον , ὥσπερ καί χείρ ἄκρος , ὁ μέν λόγος ποιέω ὡς πρός εἰσάγω καί ἀνατέμνω , ἀναμιμνῄσκω δέ ὅς μανθάνω εἰς ὁ πάρειμι χρήσιμος · οὐ γάρ δή οὗτος μόνος οἶδα προσήκω , ὡς ἐκ πολύς καί σκληρός καί μικρός ὀστέον ἑκάτερος ὅς λέγω σύγκειμαι . προσαναμιμνήσκω δέ χρή καί ὁ σχῆμα καί ὁ μέγεθος ἕκαστος καί ὁ πρός ὁ πλησιάζω σχέσις , ὅς ὀνομάζω θέσις , ἵνα ὅταν ἐκ ὁ ἴδιος χώρα κινέω τις ὁ ἐν οὗτος ὁ μέρος ὀστέον ἑτοῖμος αὐτός κατανθίημι .