galenus.in-hippocratis-librum-de-articulis-et-galeni-in-eum-commentarii-iv 1.27
Τά τε αὖ μώνυχα τῶν ζώων , ἅτε ἀμφώδοντα ἐόντα . δύναται μὲν γὰρ σαρκάζειν , δύναται δὲ ὑπὸ τὴν βραχεῖαν πόην ὑποβάλλειν τοὺς ὀδόντας καὶ ἥδεται τῇ οὕτως ἐχούσῃ πόῃ μᾶλλον ἢ τῇ βαθείῃ . καὶ γὰρ τὸ ἐπίπαν ἀμείνων καὶ στερεωτέρη ἡ βραχεῖα πόη τῆς βαθείας , ὅτι καὶ πρὶν ἐκκαρπεῖν τὴν βαθεῖαν . διὰ τοῦτο οὖν ἐποίησεν ὧδε τάδε τὰ ἔπη · ὅτι ἀσμενωτάτη τοῖσι αὐτοῖσιν ἡ βαθεῖα πόη φαίνεται . ἀτὰρ καὶ ἄλλως ὁ βοῦς χαλαρὸν φύσει τὸ ἄρθρον τοῦτο ἔχει μᾶλλον τῶν ἄλλων , διὰ τοῦτο καὶ εἰλίπουν ἐστὶ μᾶλλον τῶν ἄλλων ζώων καὶ μάλιστα ὅταν λεπτὸν καὶ γηραλέον ἔῃ , διὰ ταῦτα πάντα καὶ ἐκπίπτει βοΐ μάλιστα . πλείω δὲ γέγραπται περὶ αὐτοῦ , ὅτι πάντων τῶν προειρημένων ταῦτα μαρτύριά ἐστι . περὶ οὗ νῦν ὁ λόγος , τοῖσιν ἀσάρκοισι μᾶλλον ἐκπίπτει , ὡς θᾶσσον ἐμπίπτειν ἢ τοῖσιν εὖ σεσαρκωμένοισι καὶ ἧσσον ἐπιφλεγμαίνουσι τοῖσιν ὑγροῖσι καὶ τοῖσιν ἀσάρκοισιν ἢ τοῖσι σκελιφροῖσι καὶ σεσαρκωμένοισι . Τὸ σαρκάζειν ἔνιοι μὲν δηλοῦν φασι συνάγειν ἀλλήλοις τὰ χείλη σφοδρῶς οὕτως , ὡς δύνασθαι καὶ ἀποσπᾶσθαί τι βοτάνης μέρος ὑπ’ αὐτῶν , ἔνιοι δὲ τὸ τοῖς ὀδοῦσι τὸ κάτω μετὰ τοῦ ἄνω ἐργάζεσθαι ταὐτὸ , ἐπειδὴ καὶ οἱ σαρκάζοντές τινες δάκνουσι τοῖς ὀδοῦσι τὸ χεῖλος . ἀλλ’ ἐκεῖνοι μὲν τοῖς ἄνωθεν ὀδοῦσι τὸ κάτω χεῖλος δάκνουσι , τὰ δὲ μηρυκίζοντα τὸν κάτω στοῖχον μόνον ἔχοντα τῶν ὀδόντων , χρῆσθαι πρὸς τοὺς δάκνοντας διότι μὲν ὠνόμασται , φασὶ , σαρκάζειν , ἐπειδὴ καὶ σαρκοφαγοῦντα τοῖς ζώοις ἑκατέροις χρῆται · καὶ τούτοις ἔοικε τὰ συμφραζόμενα τῇ λέξει μαρτυρεῖν , οὐ τὰ · μηρυκίζοντα τῶν ζώων εἰρηκότος αὐτοῦ σαρκάζειν , ἀλλὰ τὰ τοὺς δύο τῶν ὀδόντων ἔχοντα στοίχους ἃ καλοῦσιν ἀμφόδοντα . ταῦτα μὲν δύναται καὶ τὰς βραχείας νέμεσθαι πόας , τουτέστι βοτάνας , οἷον ἵπποι καὶ ὄνοι καὶ ἡμίονοι . τῶν δὲ τὸν ἕνα στοῖχον ἐχόντων ἐκεῖνα μόνα δύνανται , οἷς λεπτὴ τοῦ χείλους ἐστὶ προβολὴ καὶ διὰ τοῦτο μόνοι τῶν βοτάνας ἐσθιόντων ζώων οἱ βόες ἀποροῦσι τροφῆς ἐν χειμῶνι , διότι μήτε σαρκάζειν δύνανται τὴν βραχεῖαν πόαν , τουτέστι τοῖς ὀδοῦσιν ἀποτέμνειν αὐτὴν , μηδὲ τοῖς χείλεσι παραλαμβάνειν δύνασθαι τὴν βραχεῖαν πόαν ὁμοίως αἰξὶ καὶ προβάτοις . ταῦτα μὲν οὖν τὰ τρία γένη τῶν ζώων ἔχει χηλάς . μώνυχα δέ ἐστι τὰ ἀμφόδοντα , συνῃρημένου τοῦ ὀνόματος , ὥς φασιν οἱ τὰς ἐτυμολογίας τιμῶντες , ἐκ τοῦ μονώνυχας , ἐπειδήπερ ἔχουσιν ὄνων ὄνυχας . τοιοῦτον γὰρ ἐν τοῖς ὅπλοις ἔχουσι ζώοις , οἷς ἐστὶ τὸ κατ’ ἄκρους τοὺς πόδας , οἷον ἀνθρώποις οἱ ὄνυχες , καὶ ἧσσον ἐπιφλεγμαίνει τούτοις , ὅτι καὶ ῥᾷον ἐκπίπτει . τούτῳ γὰρ ἕπεται καὶ τὸ τὸ ἐμβάλλεσθαι , τούτοις δ’ αὖ πάλιν τὸ μικρὰν ἢ μηδ’ ὅλως ἕπεσθαι φλεγμονήν . ἐν γὰρ ταῖς βιαίοις ἐκπτώσεσιν , ὥσπερ καὶ ταῖς ἐμβολαῖς , ὀδύναι γίνονται τοῖς μυσὶν , αἷς ἕπονται φλεγμοναί .
Lemmas: ὁ τε αὖ μώνυχος ὁ ζῷον , ἅτε ἀμφώδων εἰμί . δύναμαι μέν γάρ σαρκάζω , δύναμαι δέ ὑπό ὁ βραχύς πόα ὑποβάλλω ὁ ὀδούς καί ἥδομαι ὁ οὕτως ἔχω πόα μᾶλλον ἤ ὁ βαθύς . καί γάρ ὁ ἐπίπαν ἀγαθός καί στερεός ὁ βραχύς πόα ὁ βαθύς , ὅτι καί πρίν ἐκκαρπέω ὁ βαθύς . διά οὗτος οὖν ποιέω ὧδε ὅδε ὁ ἔπος · ὅτι ἄσμενος ὁ αὐτός ὁ βαθύς πόα φαίνω . ἀτάρ καί ἄλλως ὁ βοῦς χαλαρός φύσις ὁ ἄρθρον οὗτος ἔχω μᾶλλον ὁ ἄλλος , διά οὗτος καί εἰλίπους εἰμί μᾶλλον ὁ ἄλλος ζῷον καί μάλιστα ὅταν λεπτός καί γηραιός εἰμί , διά οὗτος πᾶς καί ἐκπίπτω βοῦς μάλιστα . πλείων δέ γράφω περί αὐτός , ὅτι πᾶς ὁ προλέγω οὗτος μαρτύριον εἰμί . περί ὅς νῦν ὁ λόγος , ὁ ἄσαρκος μᾶλλον ἐκπίπτω , ὡς ταχύς ἐμπίπτω ἤ ὁ εὖ σαρκόω καί κακός ἐπιφλεγμαίνω ὁ ὑγρός καί ὁ ἄσαρκος ἤ ὁ σκελιφρός καί σαρκόω . Τέ σαρκάζω ἔνιοι μέν δηλόω φημί συνάγω ἀλλήλων ὁ χεῖλος σφοδρός οὕτως , ὡς δύναμαι καί ἀποσπάω τίς βοτάνη μέρος ὑπό αὐτός , ἔνιοι δέ ὁ ὁ ὀδούς ὁ κάτω μετά ὁ ἄνω ἐργάζομαι αὐτός , ἐπεί καί ὁ σαρκάζω τις δάκνω ὁ ὀδούς ὁ χεῖλος . ἀλλά ἐκεῖνος μέν ὁ ἄνωθεν ὀδούς ὁ κάτω χεῖλος δάκνω , ὁ δέ μηρυκίζω ὁ κάτω στοῖχος μόνος ἔχω ὁ ὀδούς , χράω πρός ὁ δάκνω διότι μέν ὀνομάζω , φημί , σαρκάζω , ἐπεί καί σαρκοφαγέω ὁ ζῷον ἑκάτερος χράω · καί οὗτος ἔοικα ὁ συμφράζομαι ὁ λέξις μαρτυρέω , οὐ ὁ · μηρυκίζω ὁ ζῷον λέγω αὐτός σαρκάζω , ἀλλά ὁ ὁ δύο ὁ ὀδούς ἔχω στοῖχος ὅς καλέω ἀμφόδων . οὗτος μέν δύναμαι καί ὁ βραχύς νέμω πόα , τουτέστι βοτάνη , οἷος ἵππος καί ὄνος καί ἡμίονος . ὁ δέ ὁ εἷς στοῖχος ἔχω ἐκεῖνος μόνος δύναμαι , ὅς λεπτός ὁ χεῖλος εἰμί προβολή καί διά οὗτος μόνος ὁ βοτάνη ἐσθίω ζῷον ὁ βοῦς ἀπορέω τροφή ἐν χειμών , διότι μήτε σαρκάζω δύναμαι Τάν βραχύς πόα , τουτέστι ὁ ὀδών ἀποτέμνω αὐτός , μηδέ ὁ χεῖλος παραλαμβάνω δύναμαι ὁ βραχύς πόα ὅμοιος αἴξ καί πρόβατον . οὗτος μέν οὖν ὁ τρεῖς γένος ὁ ζῷον ἔχω χηλή . μώνυχος δέ εἰμί ὁ ἀμφόδων , συλλέγω ὁ ὄνομα , ὅς φημί ὁ ὁ ἐτυμολογία τιμάω , ἐκ ὁ μονώνυχος , ἐπεί ἔχω ἀδών ὄνυξ . τοιοῦτος γάρ ἐν ὁ ὅπλον ἔχω ζῷον , ὅς εἰμί ὁ κατά ἄκρος ὁ πόδι , οἷος ἄνθρωπος ὁ ὄνυξ , καί κακός ἐπιφλεγμαίνω οὗτος , ὅτι καί ῥᾴδιος ἐκπίπτω . οὗτος γάρ ἕπομαι καί ὁ ὁ ἐμβάλλω , οὗτος δέ αὖ πάλιν ὁ μικρός ἤ μηδέ ὅλος ἕπομαι φλεγμονή . ἐν γάρ ὁ βίαιος ἔκπτωσις , ὥσπερ καί ὁ ἐμβολή , ὀδύνη γίγνομαι ὁ μῦς , ὅς ἕπομαι φλεγμονή .