galenus.in-hippocratis-librum-de-articulis-et-galeni-in-eum-commentarii-iv 2.42
Χρὴ δὲ , ἢν μὲν ἀγαθὸν ᾖ τῶν πυρῶν τὸ ἄλητον καὶ εὐόλκιμον , τούτῳ χρέεσθαι πάντα τὰ τοιαῦτα · ἢν δὲ μὴ πάνυ ὅλκιμον ᾖ , ἐς ὀλίγην μάνναν ὕδατι ὡς λειοτάτην διέντα , τούτῳ φυρᾷν τὸ ἄλητον ἢ κόμμι πάνυ ὀλίγου ὡσαύτως μίσγειν . ὁκόσοισι μὲν οὖν ῥὶς ἐς τὸ σιμὸν ῥέπουσα καταγῇ , ἢν μὲν ἐκ τοῦ ἔμπροσθεν μέρεος κατὰ τὸν χόνδρον ἵζηται , οἶόν τέ ἐστι καὶ ἐντιθέναι τι διόρθωμα εἰς τοὺς μυκτῆρας · ἢν δὲ μὴ , ἀνορθοῦν μὲν χρὴ πάντα τὰ τοιαῦτα , τοὺς δακτύλους ἐς τοὺς μυκτῆρας ἐντιθέντα , ἢν ἐνδέχηται . Ἀγαθοὺς πυροὺς τοὺς ἀρίστους δηλονότι λέγει . ταύτην γὰρ οἱ παλαιοὶ τὴν προσηγορίαν ἐπιφέρειν εἰθισμένοι κατὰ παντὸς τοῦ πρώτου ὄντος ἐν τῷ οἰκείῳ γένει . λέγουσι δὲ καὶ νῦν ἅπαντες οἱ περὶ τὴν σιτοποιίαν ἀρίστους εἶναι πυροὺς τοὺς πυκνοὺς τὴν οὐσίαν . οἱ γὰρ χαῦνοι πολὺ τὸ πιτυρῶδες ἔχουσι καὶ τὸ σταῖς αὐτῶν οὐ γίγνεται γλίσχρον , ὡς καὶ μυῶν . ὅλκιμον δὲ ὠνόμασε τὸ γλίσχρον ἀπὸ τοῦ συμβεβηκότος , ἐπειδὴ τεινόντων ἡμῶν αὐτὸ πρὸς τἀναντία μέρη , συνεχὲς μὲν οὐ διασπώμενον τοῦ μὴ γλίσχρου φθάνοντος διασπᾶσθαι κατὰ τὰς τοιαύτας ἐνεργείας . εἰ δὲ διασπᾶται , πῶς ἄν τις ἕπεσθαι φαίηται τεινούσαις χερσὶ αὐτό ; εἰ δ’ οὐχ ἕπεται , πῶς ἂν ὅλκιμον ἔτι λεχθείη ; τό γε μὴν ἀδιάσπαστον καὶ συνεχὲς γενόμενον εἰκότως ἄν τις ὅλκιμον ὀνομάζοι , καθάπερ καὶ τὸν ἰξόν . ἐπὶ πλεῖστον γὰρ οὗτος ἕλκεται πρὸς τἀναντία μέρη διαλαμβανόμενος ὑπὸ τῶν ἡμετέρων χειρῶν , ὥστε καὶ ἐκ τούτων δῆλός ἐστιν ὁ Ἱπποκράτης γλίσχρον ἀξιῶν εἶναι τὸ σταῖς , ὅπου γε καὶ ὅταν μὴ τοιοῦτον ᾖ , μάνναν αὐτῷ προσβάλλειν ἢ κόμμι κελεύει . μάννα δὲ καλεῖται τὸ ὑπόσεισμα τοῦ λιβανωτοῦ . μὴ παρούσης δὲ μάννης αὐτὸν λειώσεις δηλονότι τὸν λιβανωτὸν , καὶ τούτου πάλιν αὐτοῦ τὸν λιπαρώτερον ἐκλεξάμενος . ἐγὼ δέ ποτε μήτε λιβανωτοῦ μήτε κόμμεως εὐπορῶν ἐχρησάμην ὑγρᾷ ῥητίνῃ , παρέτυχε γάρ πως αὕτη . χρήσαιο δ’ ἄν ποτε καὶ μέλιτι , μηδὲ ταύτης παρούσης , ἀλλ’ ἄμεινον ἐπὶ τὴν μάνναν ἔρχεσθαι καὶ τὸ κόμμι . θερμαίνει γάρ πως τό γε μέλι καὶ ἡ ῥητίνη . τὰ δὲ τοιαῦτα παρὰ τὰς ἀρχάς ἐστιν ἄχρηστα . προϊόντος μὲν οὖν τοῦ χρόνου καὶ μένοντος τοῦ λειψάνου τῆς φλεγμονῆς ταῦτα γίγνεται τῶν ἄλλων χρησιμώτερα . καθάπερ οὖν ἐμνημόνευσεν ἔμπροσθεν , σκύτους Αἰγυπτίου μὲν πρῶτον , αὖθις δὲ Καρχηδονίου παράδειγμα τῷ λόγῳ ποιούμενος , οὕτω καὶ νῦν τοὺς σητανίους ὠνόμασε πυροὺς , ὡς καὶ οὕτως εἶπεν · ἀλεύρῳ χρῆσθαι γλίσχρας αὐτὰς ἐργαζομένῳ , οἷόν περ ἐργάζονται οἱ σητάνιοι πυροί . τάχα δὲ πάντας ὀνομάζει σητανίους οἷς συμβέβηκε πυκνοῖς τε εἶναι καὶ γλίσχρον ἔχειν τὸ ἄλευρον , ὡς ἀπὸ τοῦ συμβεβηκότος μᾶλλον αὐτοῖς εἶναι τὴν προσηγορίαν , οὐκ ἀπό τινος ἰδίας ἐξαιρέτου .
Lemmas: χρή δέ , ἐάν μέν ἀγαθός εἰμί ὁ πυρός ὁ ἄλητον καί εὐόλκιμος , οὗτος χράω πᾶς ὁ τοιοῦτος · ἐάν δέ μή πάνυ ὅλκιμος εἰμί , εἰς ὀλίγος μάννα ὕδωρ ὡς λεῖος διίημι , οὗτος φυράω ὁ ἄλητον ἤ κόμμι πάνυ ὀλίγος ὡσαύτως μείγνυμι . ὁπόσος μέν οὖν ῥίς εἰς ὁ σιμός ῥέπω κατάγνυμι , ἐάν μέν ἐκ ὁ ἔμπροσθεν μέρος κατά ὁ χόνδρος ἵζω , οἷος τε εἰμί καί ἐντίθημι τις διόρθωμα εἰς ὁ μυκτήρ · ἐάν δέ μή , ἀνορθόω μέν χρή πᾶς ὁ τοιοῦτος , ὁ δάκτυλος εἰς ὁ μυκτήρ ἐντίθημι , ἐάν ἐνδέχομαι . ἀγαθός πυρός ὁ ἀγαθός δηλονότι λέγω . οὗτος γάρ ὁ παλαιός ὁ προσηγορία ἐπιφέρω ἐθίζω κατά πᾶς ὁ πρῶτος εἰμί ἐν ὁ οἰκεῖος γένος . λέγω δέ καί νῦν ἅπας ὁ περί ὁ σιτοποιία ἀγαθός εἰμί πυρός ὁ πυκνός ὁ οὐσία . ὁ γάρ χαῦνος πολύς ὁ πιτυρώδης ἔχω καί ὁ σταῖς αὐτός οὐ γίγνομαι γλίσχρος , ὡς καί μῦς . ὅλκιμος δέ ὀνομάζω ὁ γλίσχρος ἀπό ὁ συμβαίνω , ἐπειδή τείνω ἐγώ αὐτός πρός ἐναντίος μέρος , συνεχής μέν οὐ διασπάω ὁ μή γλίσχρος φθάνω διασπάω κατά ὁ τοιοῦτος ἐνέργεια . εἰ δέ διασπάω , πῶς ἄν τις ἕπομαι φαίημαι τείνω χείρ αὐτός ; εἰ δέ οὐ ἕπομαι , πῶς ἄν ὅλκιμος ἔτι λέγω ; ὁ γε μήν ἀδιάσπαστος καί συνεχής γίγνομαι ἔοικα ἄν τις ὅλκιμος ὀνομάζω , καθά καί ὁ ἰξός . ἐπί πολύς γάρ οὗτος ἕλκω πρός ἐναντίος μέρος διαλαμβάνω ὑπό ὁ ἡμέτερος χείρ , ὥστε καί ἐκ οὗτος δῆλος εἰμί ὁ Ἱπποκράτης γλίσχρος ἀξιόω εἰμί ὁ σταῖς , ὅπου γε καί ὅταν μή τοιοῦτος εἰμί , μάννα αὐτός προσβάλλω ἤ κόμμι κελεύω . μάννα δέ καλέω ὁ ὑπόσεισμα ὁ λιβανωτός . μή πάρειμι δέ μάννα αὐτός λειόω δηλονότι ὁ λιβανωτός , καί οὗτος πάλιν αὐτός ὁ λιπαρός ἐκλέγω . ἐγώ δέ ποτέ μήτε λιβανωτός μήτε κόμμι εὐπορέω χράω ὑγρός ῥητίνη , παρατυγχάνω γάρ πως οὗτος . χράω δέ ἄν ποτέ καί μέλι , μηδέ οὗτος πάρειμι , ἀλλά ἀγαθός ἐπί ὁ μάννα ἔρχομαι καί ὁ κόμμι . θερμαίνω γάρ πως ὁ γε μέλι καί ὁ ῥητίνη . ὁ δέ τοιοῦτος παρά ὁ ἀρχή εἰμί ἄχρηστος . προέρχομαι μέν οὖν ὁ χρόνος καί μένω ὁ λείψανον ὁ φλεγμονή οὗτος γίγνομαι ὁ ἄλλος χρήσιμος . καθά οὖν μνημονεύω ἔμπροσθεν , σκῦτος Αἰγύπτιος μέν πρῶτος , αὖθις δέ Καρχηδόνιος παράδειγμα ὁ λόγος ποιέω , οὕτως καί νῦν ὁ σητάνιος ὀνομάζω πυρός , ὡς καί οὕτως λέγω · ἄλευρον χράω γλίσχρος αὐτός ἐργάζομαι , οἷος περ ἐργάζομαι ὁ σητάνιος πυρός . τάχα δέ πᾶς ὀνομάζω σητάνιος ὅς συμβαίνω πυκνός τε εἰμί καί γλίσχρος ἔχω ὁ ἄλευρον , ὡς ἀπό ὁ συμβαίνω μάλα αὐτός εἰμί ὁ προσηγορία , οὐ ἀπό τις ἴδιος ἐξαιρετός .