galenus.in-hippocratis-librum-de-articulis-et-galeni-in-eum-commentarii-iv 4.20
Καὶ ἰητρεύειν δὲ πισσηρῇ καὶ σπλήνεσιν οἰνηροῖσιν ὀλίγοισι μὴ ἄγαν ψυχροῖσι . ψῦχος γὰρ ἐν τοῖσι τοιούτοισι σπασμὸν ἐπικαλέεται . Καὶ περὶ τῶν τοιούτων ἤδη μοι λέλεκται , θεραπευούσης μὲν τῆς πισσηρᾶς κηρωτῆς τὰ ἕλκη , τοῦ δ’ οἴνου καὶ μάλιστα , ὡς αὐτὸς ἐδίδαξε , μέλανός τε ὄντος καὶ αὐστηροῦ διαφυλάττοντος ἀφλέγμαντα τὰ πεπονθότα μέρη . περὶ δὲ τοῦ φεύγειν χρῆναι τὸ ψῦχος , ὡς σπασμῶδες ἴσως μὲν ἐπὶ τῶν σαρκωδῶν μερῶν ἔδει τινὸς ἐξηγήσεως , ἐπὶ δὲ τῶν νεύρων ἄντικρυς δῆλον · ἀμφότερον γὰρ αὐτοῖς ὑπάρχει καὶ τὸ ψύχεσθαι ῥᾳδίως , ἅτε φύσει ψυχροῖς οὖσι καὶ ἀναίμοις καὶ τὸ παθοῦσιν εἰς σπασμὸν ἥκειν . οὐδὲ γὰρ οὐδ’ ἄλλο τι δύναται σπασθῆναι μέρος ἄνευ τοῦ συμπαθῆσαι τὰ νεῦρα · καὶ μὴν δὴ καὶ ὅτι νευρώδεις τε τῶν ἄλλων μερῶν εἰσιν αἱ διαρθρώσεις πρόδηλον . οἱ γάρ τοι μύες ἐν αὐτοῖς εἰς τένοντα τελευτῶσιν ἀποτιθέμενοι τὰς σάρκας , ἃς ἐν τοῖς ἄλλοις ἑαυτῶν μέρεσιν εἶχον , ὥστε μᾶλλον ζητητέον ἐστὶ , διὰ τί χρῆταί ψυχρῷ μετρίως τῷ οἴνῳ · χρῆναι γὰρ οὐδὲ μετρίως ψυχρὸν προσφέρειν , ἀλλὰ θερμόν . ἔστι δὲ καὶ ὁ περὶ τούτου λόγος τοιόσδε · τῶν ἡλκωμένων μορίων ὁ μέντοι σκοπὸς τῆς ἰατρικῆς ἐστιν ἐν τῷ μὴ φλεγμῆναι . τοῦτο δὲ ἔσται μηδεμιᾶς ὑγρότητος ἐπιῤῥεούσης μορίῳ τῷ πεπονθότι , οὐκ ἐπιῤῥυήσεται δὲ ψυχόντων ἡμῶν αὐτό · τὰ γὰρ θερμαίνοντα καὶ ὑγραίνοντα εἰ τῷ σώματι προσφέρεται , παραχρῆμα μὲν ἐρυθρότερον ἐργάζεται τοῦτο . μικρὸν ὕστερον δὲ καὶ εἰς ὄγκον ἐξαίρει , καίτοι καὶ ἄλλην παραπλησίαν φλεγμονὴν καὶ περὶ αὐτὸ διάθεσιν ἐργάζεται . τὰ δὲ ψύχοντα τοὐναντίον ἅπαντα οὐ μόνον οὐδεμίαν ἐπικαλεῖται τοῖς ψυχομένοις μέρεσιν ἐκ τῶν ἄνωθεν ὑγρότητα περιττὴν , ἀλλὰ καὶ τὰς περιεχομένας ἐν αὐτοῖς ἐκθλίβει τε καὶ ὠθεῖ πρὸς τὰ πλησιάζοντα μόρια · διττὰ δ’ ἐστὶ τὰ ψύχοντα · τὰ μὲν τῇ πρὸς τὴν ἁφὴν ποιότητι προσφάτῳ , τὰ δὲ τῇ συμφύτῳ δυνάμει , τὰ δὲ τὰ στύφοντά ἐστι ψυχρὰ , καθάπερ ἐδείξαμεν ἐν τῇ περὶ τῶν ἁπλῶν φαρμάκων πραγματείᾳ · καὶ τὸ λοιπὸν γένος τῶν ψυχόντων ἀπὸ τούτων διώρισται , μήκωνος ὀπὸς καὶ μανδραγόρου χυλὸς καὶ κώνειον , ὅσα τ’ ἄλλα τὴν ψῦξιν ἔχει σὺν ὑγρότητι . αὐστηρὰ γὰρ πάντα γεώδη τὴν ψῦξιν ἔχειν ἐδείκνυτο . λέλεκται δὲ οὐκ ὀλίγα περὶ τῆς τῶν τοιούτων φαρμάκων χρήσεως κἀν τοῖς τῆς θεραπευτικῆς μεθόδου γράμμασιν , ὥσπερ γε κἀν τοῖς περὶ τῶν ἑλκῶν Ἱπποκράτους ὑπομνήμασι . πρὸς δὲ τὸν ἐνεστῶτα λόγον ἀρκεῖ γιγνώσκειν τοσοῦτον , ὡς ἡ μὲν τῶν ὑγρῶν καὶ ψυχρῶν φαρμάκων δύναμις εἰς τὸ βάθος ὅλον ἐνδύεται τῶν σωμάτων , οἷς ἂν πλησιάζῃ καὶ διὰ ταχέων αὐτὰ καταψύχει πλέον ἢ δεῖται ναρκοῦντα τὴν διοικοῦσαν τὰ σώματα δύναμιν . ὅσα δὲ γεώδη τὴν ψῦξιν ἔχει , ταῦτ’ ἐπιτηδειότατα , δι’ ὧν εἴρηκα πραγμάτων , ἐδείχθη πρὸς ἀπόκρισιν ἐπιῤῥεόντων χυμῶν . κατὰ τοῦτο τοιγαροῦν αὐτὰ προσφέρομεν , ἐπεὶ καὶ τὸ θερμὸν ἐπισπᾶται πρὸς ἑαυτὸ τοὺς χυμούς . διὰ τοῦτο καὶ τῇ προσφάτῳ ποιότητι ψυχρὰ προσφέρομεν , μὴ ὅτι θερμαινόντων αὐτά . νῦν οὖν ὁ Ἱπποκράτης ὅσον μὲν ἐπὶ τῇ διαθέσει τῶν ἡλκωμένων μορίων ἐχρῆτο ἂν αὐτοῖς τοῖς ψυχροῖς , ὥσπερ κἀπὶ τῶν ἄλλων τραυμάτων · ὅσον δ’ ἐπὶ τῷ φοβεῖσθαι τὸν διὰ τὴν ψῦξιν εἰωθότα γίγνεσθαι σπασμὸν , οὐ τολμᾷ τελέως ἐψυγμένου χρῆσθαι καὶ διὰ τοῦτο προσέθηκε τῷ περὶ αὐτῶν λόγῳ τὸ μὴ ἄγαν ψυχροῖσιν .
Lemmas: καί ἰατρεύω δέ πισσηρός καί σπλήν οἰνηρός ὀλίγος μή ἄγαν ψυχρός . ψῦχος γάρ ἐν ὁ τοιοῦτος σπασμός ἐπικαλέω . καί περί ὁ τοιοῦτος ἤδη ἐγώ λέγω , θεραπεύω μέν ὁ πισσηρός κηρωτή ὁ ἕλκος , ὁ δέ οἶνος καί μάλα , ὡς αὐτός διδάσκω , μέλας τε εἰμί καί αὐστηρός διαφυλάσσω ἀφλέγμαντος ὁ πάσχω μέρος . περί δέ ὁ φεύγω χρή ὁ ψῦχος , ὡς σπασμώδης ἴσως μέν ἐπί ὁ σαρκώδης μέρος δέω τις ἐξήγησις , ἐπί δέ ὁ νεῦρον ἄντικρυς δῆλος · ἀμφότερος γάρ αὐτός ὑπάρχω καί ὁ ψύχω ῥᾴδιος , ἅτε φύσις ψυχρός εἰμί καί ἄναιμος καί ὁ πάσχω εἰς σπασμός ἥκω . οὐδέ γάρ οὐδέ ἄλλος τις δύναμαι σπάω μέρος ἄνευ ὁ συμπαθέω ὁ νεῦρον · καί μήν δή καί ὅτι νευρώδης τε ὁ ἄλλος μέρος εἰμί ὁ διάρθρωσις πρόδηλος . ὁ γάρ τοι μῦς ἐν αὐτός εἰς τένων τελευτάω ἀποτίθημι ὁ σάρξ , ὅς ἐν ὁ ἄλλος ἑαυτοῦ μέρος ἔχω , ὥστε μάλα ζητέω εἰμί , διά τίς χράω ψυχρός μέτριος ὁ οἶνος · χρή γάρ οὐδέ μέτριος ψυχρός προσφέρω , ἀλλά θερμός . εἰμί δέ καί ὁ περί οὗτος λόγος τοιόσδε · ὁ ἑλκόω μόριον ὁ μέντοι σκοπός ὁ ἰατρικός εἰμί ἐν ὁ μή φλεγμαίνω . οὗτος δέ εἰμί μηδείς ὑγρότης ἐπιρρέω μόριον ὁ πάσχω , οὐ ἐπιρρέω δέ ψύχω ἐγώ αὐτός · ὁ γάρ θερμαίνω καί ὑγραίνω εἰ ὁ σῶμα προσφέρω , παραχρῆμα μέν ἐρυθρός ἐργάζομαι οὗτος . μικρός ὕστερον δέ καί εἰς ὄγκος ἐξαίρω , καίτοι καί ἄλλος παραπλήσιος φλεγμονή καί περί αὐτός διάθεσις ἐργάζομαι . ὁ δέ ψύχω ἐναντίος ἅπας οὐ μόνος οὐδείς ἐπικαλέω ὁ ψύχω μέρος ἐκ ὁ ἄνωθεν ὑγρότης περισσός , ἀλλά καί ὁ περιέχω ἐν αὐτός ἐκθλίβω τε καί ὠθέω πρός ὁ πλησιάζω μόριον · δισσός δέ εἰμί ὁ ψύχω · ὁ μέν ὁ πρός ὁ ἁφή ποιότης πρόσφατος , ὁ δέ ὁ σύμφυτος δύναμις , ὁ δέ ὁ στύφω εἰμί ψυχρός , καθά δείκνυμι ἐν ὁ περί ὁ ἁπλόος φάρμακον πραγματεία · καί ὁ λοιπός γένος ὁ ψύχω ἀπό οὗτος διορίζω , μήκων ὄψ καί μανδραγόρας χυλός καί κώνειον , ὅσος τε ἄλλος ὁ ψῦξις ἔχω σύν ὑγρότης . αὐστηρός γάρ πᾶς γεώδης ὁ ψῦξις ἔχω δείκνυμι . λέγω δέ οὐ ὀλίγος περί ὁ ὁ τοιοῦτος φάρμακον χρῆσις ἐν ὁ ὁ θεραπευτικός μέθοδος γράμμα , ὥσπερ γε ἐν ὁ περί ὁ ἕλκος Ἱπποκράτης ὑπόμνημα . πρός δέ ὁ ἐνίστημι λόγος ἀρκέω γιγνώσκω τοσοῦτος , ὡς ὁ μέν ὁ ὑγρός καί ψυχρός φάρμακον δύναμις εἰς ὁ βάθος ὅλος ἐνδύω ὁ σῶμα , ὅς ἄν πλησιάζω καί διά ταχύς αὐτός καταψύχω πολύς ἤ δέω ναρκόω ὁ διοικέω ὁ σῶμα δύναμις . ὅσος δέ γεώδης ὁ ψῦξις ἔχω , οὗτος ἐπιτήδειος , διά ὅς λέγω πρᾶγμα , δείκνυμι πρός ἀπόκρισις ἐπιρρέω χυμός . κατά οὗτος τοιγαροῦν αὐτός προσφέρω , ἐπεί καί ὁ θερμός ἐπισπάω πρός ἑαυτοῦ ὁ χυμός . διά οὗτος καί ὁ πρόσφατος ποιότης ψυχρός προσφέρω , μή ὅτι θερμαίνω αὐτός . νῦν οὖν ὁ Ἱπποκράτης ὅσος μέν ἐπί ὁ διάθεσις ὁ ἑλκόω μόριον χράω ἄν αὐτός ὁ ψυχρός , ὥσπερ ἐπί ὁ ἄλλος τραῦμα · ὅσος δέ ἐπί ὁ φοβέω ὁ διά ὁ ψῦξις εἴωθα γίγνομαι σπασμός , οὐ τολμάω τέλειος ψύχω χράω καί διά οὗτος προστίθημι ὁ περί αὐτός λόγος ὁ μή ἄγαν ψυχρός .