galenus.in-hippocratis-librum-de-articulis-et-galeni-in-eum-commentarii-iv 4.38
Προσδέχεσθαι δὲ χρὴ τοὺς τοιούτους ἀνὰ χρόνον ὑπὸ δυσεντερίης πιέζεσθαι · καὶ γὰρ ἐπὶ τοῖς μελαινομένοισι τοῖσι πλείστοισι ἐπιγίνεται δυσεντερίη καὶ ἐπὶ τῇσιν αἱμοῤῥαγίῃσιν ἐξ ἑλκέων . ἐπιγίνεται δὲ ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ κεκριμένων ἤδη καὶ τῶν μελασμῶν καὶ τῆς αἱμοῤῥαγίης . Τὴν τῆς δυσεντερίας προσηγορίαν ἔοικεν ὁ Ἱπποκράτης οὐ κατὰ τῆς τῶν ἐντέρων ἑλκώσεως ἐπιφέρειν , ὡς οἱ πολλοὶ τῶν ἰατρῶν , ἀλλὰ κατὰ τῆς αἱματώδους ἐκκρίσεως διὰ τῶν ἐντέρων γιγνομένης , ὥστε καὶ ὅταν ἀῤῥωστίᾳ τοῦ ἥπατος αἱματώδη διαχωρῆται καὶ τότε ὀνομάζεσθαι δυσεντερίαν τὸ πάθος , ὅπερ καὶ φαίνεται γιγνόμενόν τε καὶ λεγόμενον ὑπὸ τῶν ἰατρῶν . καὶ πολλοὺς ἴστε τῶν οὕτω πεπονθότων ἀπολλυμένους ἀγνοίᾳ τῶν θεραπευόντων . ἐπεὶ δ’ ἐνίοτε διὰ τὴν τῶν ἐξιόντων δριμύτητα συνεκκρίνηταί τις ἅμα τοῖς διαχωρήμασι κατ’ ἀρχὰς , ἀμελῇ δὲ τοῦ χρόνου προϊόντος ἤδη καὶ τῶν ἐντέρων αὐτῶν ξύσματα διὰ τοῦ θεραπεύειν ὡς ἕλκωσιν ἐντέρων μόνην , οἱ πολλοὶ τῶν ἰατρῶν ἀμελοῦντες τοῦ ἥπατος αἴτιοι θανάτου τοῖς κάμνουσιν ἐγένοντο . νόσημα μὲν οὖν ἐστιν ἥ τε τοῦ ἥπατος ἀῤῥωστία καὶ ἡ τῶν ἐντέρων ἕλκωσις . κοινὸν δὲ σύμπτωμά ἐστιν ἡ διὰ τῆς ἕδρας ἔκκρισις αἱματώδης οὐ κατὰ τὰς εἰρημένας αἰτίας γιγνομένη · καὶ γὰρ διὰ πλῆθος αἵματος ἀναστομουμένων εἰς ἔντερα φλεβῶν αἱματώδη διαχωροῦσιν , ὡς εἶναι τὸ πάθημα παραπλήσιον αἱμοῤῥοΐσι , μόνῳ διαφέρον τῷ κατὰ μὲν τὴν ἕδραν ἐκείνας γίγνεσθαι , κατὰ δὲ τὰς τῶν ἐντέρων ἕλικας ἀναστομοῦσθαι τὰς φλέβας ἐπὶ τούτων ἢ καὶ κατὰ τὸ ἀπευθυσμένον μὲν αὐτὸ , πόῤῥω μέντοι τῆς ἕδρας ἄνω κατὰ τὴν ἀρχὴν αὐτοῦ καὶ πολλοὺς εἴδομεν τοῦτο πάσχοντας ὧν ἀπεκόπη τι κῶλον , ἀλλὰ καὶ ὅσοι κατέλυσαν ἀθρόως ἰσχυρὰ γυμνάσια κατὰ τὸν ἔμπροσθεν χρόνον εἰθισμένα , τινὲς μὲν ἀθλήσαντες , ἔνιοι δὲ σκάπτοντες ἢ τοιοῦτόν τι φιλοπόνως ἐργαζόμενοι · ἐὰν γὰρ μὴ συγκαταλύσωσι τοῖς γυμνασίοις καὶ τὸ πλῆθος τῆς ἐδωδῆς , ἣν ὅτ’ ἐπόνουν ἐποιοῦντο , τινὲς μὲν ἐν τάχει πληθωρικοῖς ἁλίσκονται νοσήμασιν , ἔνιοι δὲ εὐτυχέστερον πράξαντες τῷ ὑφ’ Ἱπποκράτους εἰρημένῳ συμπτώματι δυσεντερίας · οὕτω γὰρ ὠνόμασεν , ὡς ἔφην , τὴν διαχώρησιν τοῦ αἵματος . ἐνίους δὲ ἤδη οἶδα τῇ διὰ ῥινῶν αἱμοῤῥαγίᾳ σωζομένους , ἄλλους δὲ ἁλισκομένους χολέρᾳ , καὶ γίνεται πᾶσιν αἷμα ἐκ περιόδου τοῦ πάμπαν , ἴσως ὡς ἔγγιστα τῷ χρόνῳ τὰ τοιαῦτα συμπτώματα . κακωθέντες γὰρ ἐπὶ ταῖς ἀθρόαις κενώσεσι καὶ καταψυχθέντες οὐ προσέχουσι τῇ μετὰ ταῦτα διαίτῃ . πάλιν δ’ ἀφυλάκτως διαιτώμενοι πάλιν πλῆθος ἀθροίζουσιν ἴσον τῷ πρόσθεν ἐν ἴσῳ χρόνῳ . κοινὴν οὖν αἰτίαν ἁπάντων τῶν οὕτω πασχόντων ἐροῦμεν εἶναι πληθώραν ἐκκενουμένην διὰ φλεβῶν ἀναστομώσεως ἢ κατὰ ῥῖνας ἢ καθ’ ἕδραν ἢ κατ’ ἔντερα γινομένης . αὐτὴν δὲ τὴν πληθώραν ἀθροίζεσθαι τοῖς ἐσθίουσι μὲν , ὡς ἔμπροσθεν ἤσθιον δαψιλῶς , μὴ δαπανοῦσι δὲ τὸ ἐκ τῆς τροφῆς ἀθροιζόμενον αἷμα . τούτῳ τῷ λόγῳ κοινῷ πάντων ὄντι τῶν οὕτω πασχόντων ὑποπέπτωκε καὶ τὰ ὑφ’ Ἱπποκράτους εἰρημένα . οἶς γὰρ ἀπεκόπη τι κῶλον ἡ πρότερον εἰς αὐτὸ παραγενομένη τροφὴ κατὰ τὰς φλέβας ἀθροιζομένη πλῆθος αἵματος ἐργάζεται . συμβουλεύειν δὲ χρὴ τοῖς τοιούτοις ἅπασιν ἐλάττω τ’ ἐσθίειν ἢ πρόσθεν , ὀλιγότροφά τε ταῦτα εἶναι καὶ συνεχῶς ὑπάγειν γαστέρα , γυμνάζεσθαί τε καθόσον ἂν δύναιντο καὶ τρίβεσθαι πλείω καὶ μὴ λούεσθαι μετὰ τροφὴν , ἀλλὰ πρὸ τροφῆς πολλάκις . εἰ δὲ καὶ διαφορητικοῖς ὕδασιν ἔχοιεν χρῆσθαι , κάλλιστα οὕτω πράττοιεν . ταῦτα μὲν οὖν εἴρηταί μοι κατὰ τὸ πάρεργον οὐκ ὄντα πάρεργα . διὰ τί δὲ καὶ τῶν αἱμοῤῥαγησάντων ἰσχυρῶς ἐνίοις ἐπιγίγνεται μετά τινα χρόνον ἡ τοιαύτη δυσεντερία , προσθεῖναι χρὴ τῷ λόγῳ · συμβαίνει δὴ καὶ τούτοις τοιοῦτον , ἐπὶ ταῖς σφοδραῖς αἱμοῤῥαγίαις καταψύχεται τὸ σῶμα καὶ διὰ τοῦθ’ ἧττον ἢ πρόσθεν ἐκκενοῦται διὰ τοῦ δέρματος . ὑπομένον δὲ ἐν τῷ σώματι τὸ μὴ κενούμενον αὐξάνει τὸ πλῆθος τοῦ αἵματος , ἐφ’ ᾧ καθότι δέδεικται πρόσθεν αἵ τε χολέραι καὶ αἱ διὰ ῥινῶν αἱμοῤῥαγίαι καὶ αἱματώδεις δυσεντερίαι γίγνονται · καὶ γὰρ οὕτως αὐτὰς ὀνομάζω ἕνεκα σαφοῦς διδασκαλίας . ἕπονται δ’ , ὡς ἔφην , αἵματος πλήθει διὰ ῥώμην μᾶλλον οὐκ ἀῤῥωστίαν ἐπὶ τὴν ἔκκρισιν αὐτοῦ τῆς φύσεως ὁρμώσης ἔμπαλιν ἢ ἐπὶ τῶν ἡπατικῶν ἔχει διαθέσεων . ἐν ἐκείναις γὰρ ἀῤῥωστία τοῦ ἥπατος αἱματώδη δι’ ἐντέρων ὑπέρχεται . ἐὰν μὲν ἤτοι δι’ αἱμοῤῥοΐδων ἢ διὰ τῶν εἰς ἔντερα καθηκουσῶν φλεβῶν ἢ διὰ τῶν εἰς τὰς ῥῖνας ἡ φύσις ἰσχύσῃ τὸ περιττὸν ἐκκρῖναι , σὺν εὐτυχίᾳ τοῦ πληθωριῶντος ἡ κένωσις ἐγένετο · μὴ δεξαμένων δὲ τῶν ἐνταῦθα χωρίων τὸ πλῆθος , ἀλλ’ ἐπὶ θώρακα καὶ πνεύμονα ῥυέντος αὐτοῦ , χαλεπὸν ἤδη τὸ πάθημα . δυοῖν γὰρ θάτερον περιπλευμονίαις τε καὶ πλευρίτισιν ἢ ἀναγωγαῖς αἵματος οἱ τοιοῦτοι περιπίπτουσι .
Lemmas: προσδέχομαι δέ χρή ὁ τοιοῦτος ἀνά χρόνος ὑπό δυσεντερία πιέζω · καί γάρ ἐπί ὁ μελαίνω ὁ πολύς ἐπιγίγνομαι δυσεντερία καί ἐπί ὁ αἱμορραγία ἐκ ἕλκος . ἐπιγίγνομαι δέ ὡς ἐπί ὁ πολύς κρίνω ἤδη καί ὁ μελασμός καί ὁ αἱμορραγία . ὁ ὁ δυσεντερία προσηγορία ἔοικα ὁ Ἱπποκράτης οὐ κατά ὁ ὁ ἔντερον ἕλκωσις ἐπιφέρω , ὡς ὁ πολύς ὁ ἰατρός , ἀλλά κατά ὁ αἱματώδης ἔκκρισις διά ὁ ἔντερον γίγνομαι , ὥστε καί ὅταν ἀρρωστία ὁ ἧπαρ αἱματώδης διαχωρέω καί τότε ὀνομάζω δυσεντερία ὁ πάθος , ὅς καί φαίνω γίγνομαι τε καί λέγω ὑπό ὁ ἰατρός . καί πολύς οἶδα ὁ οὕτως πάσχω ἀπόλλυμι ἄγνοια ὁ θεραπεύω . ἐπεί δέ ἐνίοτε διά ὁ ὁ ἐξέρχομαι δριμύτης συνεκκρίνω τις ἅμα ὁ διαχώρημα κατά ἀρχή , ἀμελέω δέ ὁ χρόνος προέρχομαι ἤδη καί ὁ ἔντερον αὐτός ξύσμα διά ὁ θεραπεύω ὡς ἕλκωσις ἔντερον μόνος , ὁ πολύς ὁ ἰατρός ἀμελέω ὁ ἧπαρ αἴτιος θάνατος ὁ κάμνω γίγνομαι . νόσημα μέν οὖν εἰμί ὁ τε ὁ ἧπαρ ἀρρωστία καί ὁ ὁ ἔντερον ἕλκωσις . κοινός δέ σύμπτωμα εἰμί ὁ διά ὁ ἕδρα ἔκκρισις αἱματώδης οὐ κατά ὁ λέγω αἰτία γίγνομαι · καί γάρ διά πλῆθος αἷμα ἀναστομόω εἰς ἔντερον φλέψ αἱματώδης διαχωρέω , ὡς εἰμί ὁ πάθημα παραπλήσιος αἱμορροΐς , μόνος διαφέρω ὁ κατά μέν ὁ ἕδρα ἐκεῖνος γίγνομαι , κατά δέ ὁ ὁ ἔντερον ἕλιξ ἀναστομόω ὁ φλέψ ἐπί οὗτος ἤ καί κατά ὁ ἀπευθύνω μέν αὐτός , πρόσω μέντοι ὁ ἕδρα ἄνω κατά ὁ ἀρχή αὐτός καί πολύς ὁράω οὗτος πάσχω ὅς ἀποκόπτω τις κῶλον , ἀλλά καί ὅσος καταλύω ἀθρόος ἰσχυρός γυμνάσιον κατά ὁ ἔμπροσθεν χρόνος ἐθίζω , τις μέν ἀθλέω , ἔνιοι δέ σκάπτω ἤ τοιοῦτος τις φιλόπονος ἐργάζομαι · ἐάν γάρ μή συγκαταλύω ὁ γυμνάσιον καί ὁ πλῆθος ὁ ἐδωδή , ὅς ὅτε πονέω ποιέω , τις μέν ἐν τάχος πληθωρικός ἁλίσκομαι νόσημα , ἔνιοι δέ εὐτυχής πράσσω ὁ ὑπό Ἱπποκράτης λέγω σύμπτωμα δυσεντερία · οὕτως γάρ ὀνομάζω , ὡς φημί , ὁ διαχώρησις ὁ αἷμα . ἔνιοι δέ ἤδη οἶδα ὁ διά ῥίς αἱμορραγία σῴζω , ἄλλος δέ ἁλίσκομαι χολέρα , καί γίγνομαι πᾶς αἷμα ἐκ περίοδος ὁ πάμπαν , ἴσως ὡς ἐγγύς ὁ χρόνος ὁ τοιοῦτος σύμπτωμα . κακόω γάρ ἐπί ὁ ἀθρόος κένωσις καί καταψύχω οὐ προσέχω ὁ μετά οὗτος δίαιτα . πάλιν δέ ἀφύλακτος διαιτάω πάλιν πλῆθος ἀθροίζω ἴσος ὁ πρόσθεν ἐν ἴσος χρόνος . κοινός οὖν αἰτία ἅπας ὁ οὕτως πάσχω λέγω εἰμί πληθώρα ἐκκενόω διά φλέψ ἀναστόμωσις ἤ κατά ῥίς ἤ κατά ἕδρα ἤ κατά ἔντερον γίγνομαι . αὐτός δέ ὁ πληθώρα ἀθροίζω ὁ ἐσθίω μέν , ὡς ἔμπροσθεν ἐσθίω δαψιλός , μή δαπανάω δέ ὁ ἐκ ὁ τροφή ἀθροίζω αἷμα . οὗτος ὁ λόγος κοινός πᾶς εἰμί ὁ οὕτως πάσχω ὑποπίπτω καί ὁ ὑπό Ἱπποκράτης λέγω . ὄις γάρ ἀποκόπτω τις κῶλον ὁ πρότερος εἰς αὐτός παραγίγνομαι τροφή κατά ὁ φλέψ ἀθροίζω πλῆθος αἷμα ἐργάζομαι . συμβουλεύω δέ χρή ὁ τοιοῦτος ἅπας ἐλαχύς τε ἐσθίω ἤ πρόσθεν , ὀλιγότροφος τε οὗτος εἰμί καί συνεχής ὑπάγω γαστήρ , γυμνάζω τε καθόσον ἄν δύναμαι καί τρίβω πολύς καί μή λούω μετά τροφή , ἀλλά πρό τροφή πολλάκις . εἰ δέ καί διαφορητικός ὕδωρ ἔχω χράω , καλός οὕτως πράσσω . οὗτος μέν οὖν λέγω ἐγώ κατά ὁ πάρεργον οὐ εἰμί πάρεργος . διά τίς δέ καί ὁ αἱμορραγέω ἰσχυρός ἔνιοι ἐπιγίγνομαι μετά τις χρόνος ὁ τοιοῦτος δυσεντερία , προστίθημι χρή ὁ λόγος · συμβαίνω δή καί οὗτος τοιοῦτος , ἐπί ὁ σφοδρός αἱμορραγία καταψύχω ὁ σῶμα καί διά οὗτος ἥσσων ἤ πρόσθεν ἐκκενόω διά ὁ δέρμα . ὑπομένω δέ ἐν ὁ σῶμα ὁ μή κενόω αὐξάνω ὁ πλῆθος ὁ αἷμα , ἐπί ὅς καθότι δείκνυμι πρόσθεν ὁ τε χολέρα καί ὁ διά ῥίς αἱμορραγία καί αἱματώδης δυσεντερία γίγνομαι · καί γάρ οὕτως αὐτός ὀνομάζω ἕνεκα σαφής διδασκαλία . ἕπομαι δέ , ὡς φημί , αἷμα πλῆθος διά ῥώμη μάλα οὐ ἀρρωστία ἐπί ὁ ἔκκρισις αὐτός ὁ φύσις ὁρμάω ἔμπαλιν ἤ ἐπί ὁ ἡπατικός ἔχω διάθεσις . ἐν ἐκεῖνος γάρ ἀρρωστία ὁ ἧπαρ αἱματώδης διά ἔντερον ὑπέρχομαι . ἐάν μέν ἤτοι διά αἱμορροίς ἤ διά ὁ εἰς ἔντερον καθήκω φλέψ ἤ διά ὁ εἰς ὁ ῥίς ὁ φύσις ἰσχύω ὁ περισσός ἐκκρίνω , σύν εὐτυχία ὁ πληθωριάω ὁ κένωσις γίγνομαι · μή δέχομαι δέ ὁ ἐνταῦθα χωρίον ὁ πλῆθος , ἀλλά ἐπί θώραξ καί πνεύμων ῥέω αὐτός , χαλεπός ἤδη ὁ πάθημα . δύο γάρ ἕτερος περιπλευμονία τε καί πλευρῖτις ἤ ἀναγωγή αἷμα ὁ τοιοῦτος περιπίπτω .