galenus.in-hippocratis-librum-de-articulis-et-galeni-in-eum-commentarii-iv 1.excursus
Ὁ μὲν Ἱπποκράτης εἰς μασχάλην μόνον ἑωρακέναι φησὶν ὀλισθαίνοντα βραχίονα · τῶν δὲ μετ’ αὐτὸν ἰατρῶν ἔνιοι καὶ ἄλλας ἐκπτώσεις ἔγραψαν , ὡς οἷόν τε καὶ αὐτοὶ καὶ ἡμεῖς δὲ αὐτοὶ πεντάκις εἴδομεν ἄχρι δεῦρο , κατὰ μὲν τὴν Ἀσίαν ἅπαξ , ἐν Ῥώμῃ δὲ τετράκις . ὁσάκις δὲ , οἶμαι , καὶ συνέβη τινὶ γενέσθαι πάθημα τοιοῦτον ἐν τῇ πόλει διὰ τὸ πάντας ἰατροὺς ἐοικέναι ἐμοὶ τὰ παράδοξα δεικνύναι συμβολῆς ἕνεκα , ἐγένοντο μὲν τέτταρες ἐκπτώσεις ἅπασαι μὲν ἐν τῇ πρόσω χώρᾳ , διαφέρουσαι δὲ ἀλλήλων · πλησιέστερον ἢ ποῤῥώτερον εἶναι τῆς διαρθρώσεως κατὰ τὸ μῆκος τοῦ κώλου καὶ πλάτος . ἐθαύμαζον δή πως τοῦ μὲν οὐδ’ ὅλως , τῶν δὲ μετ’ αὐτὸν ἑωρακέναι λεγόντων ὁ μέν τις ἅπαξ , ὁ δὲ δὶς , οὐδεὶς δ’ οὕτω πολλάκις , ὡς ἡμεῖς ἄχρι δεῦρο . τάχ’ ἂν καὶ αὖθις ὀφθῇ μοί τι τοιοῦτον . νομίζω γὰρ οὐ κατὰ τύχην , ἀλλὰ δι’ αἰτίας εὐλόγους οὕτως ἀπηντηκέναι τὸ πρᾶγμα , περὶ οὖ ἑξῆς ἐρῶ . κατὰ μέν γε τὴν ἡμετέραν Ἀσίαν τὸ πρῶτον ἐθεασάμην ἔκπτωσιν τοιαύτην , ἔθ’ ὑπὸ τοῖς ἐκεῖ διδασκάλοις παιδευόμενος ἐν Σμύρνῃ . ἔστι δὲ ἡ πόλις αὕτη πολλαπλασία τὸ μέγεθος , ἧς Ἱπποκράτης μέμνηται συνεχῶς ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἐν αὐτῇ διατρίψας , μετὰ τὸ τριακοστὸν ἔτος ἐν Ῥώμῃ διέτριψα , πόλει τοσοῦτον ἀνθρώπων πλῆθος ἐχούσῃ , ὡς ἐπαινεῖσθαι Πολέμωνα τὸν ῥήτορα τῆς οἰκουμένης ἐπιτομὴν αὐτὴν εἰπόντα . καὶ τοίνυν ὅτι τέτταρες ἐν αὐτῇ γεγόνασι μέχρι νῦν ἐξαρθρήσεις τοιαῦται σαφές . διὰ δὲ τὸ πάντας , ὡς ἔφην , ἐμοὶ τοὺς ἰατροὺς κοινοῦσθαι περὶ τῶν παραδόξων ὀφθέντων , οὐ μόνον ἐν Ῥώμῃ λαθεῖν οὐκ ἐδύνατο συμβαῖνόν τι τοιοῦτον , ἀλλὰ οὐδὲ κατὰ τὸν λιμένα καὶ τὴν πλησίον αὐτοῦ πόλιν ἣν Ὀστίαν ὀνομάζουσι διὰ τὸ καὶ τοὺς ἐν ἐκείνοις τοῖς χωρίοις ἰατρεύοντας ἅπαντας εἶναι φίλους , οὖσι καὶ αὐτοῖς πολυανθρώποις . αἱ δὲ πόλεις , ὧν Ἱπποκράτης ἐμνημόνευσεν , ὡς ἐν αὐταῖς ἐπὶ πλέον διατρίψας ἑνὸς ἀμφόδου τῶν ἐν Ῥώμῃ πλείονας οὐκ εἶχον οἰκήτορας . οὐδὲν οὖν θαυμαστὸν ἐν πόλει πλῆθος ἀνθρώπων ἐχούσῃ πλείους ὁμοίως παθόντας . ἔτι δὲ κἀκεῖνο διδαχθεὶς ἀπὸ τῆς πείρας εἰς τὴν τῆς αἰτίας εὕρεσιν ἐποδηγήθην . ἔνιοι μὲν γὰρ ἐν παλαίστραις τοιούτῳ τρόπῳ πεσόντες , ἐνίοις δὲ ἔοικεν ὑπὸ τῶν ἰατρῶν γενέσθαι . δύο γάρ τινες τῶν ὀφθέντων μοι τὴν μέν ἔκπτωσιν ἔλεγον εἰς μασχάλην γεγονέναι , μοχλευόντων δὲ ἀμαθῶς τῶν ἰατρῶν σφηνωθῆναι τὸ ἄρθρον , οὐχ ὡς ἑωρᾶτο κατὰ συμβολὰς τῶν μυῶν · ὥστε τῷ κατὰ τὴν τῶν Ῥωμαίων πόλιν πλήθει , εἰ προθείης τὰς εἰρημένας αἰτίας δύο , ζητήσεις οὐ διὰ τί τοσούτους γε εἶδον , ἀλλὰ διὰ τί γε οὐχὶ πλείους εἶδον , οἷς οὕτως ἐξήρθρησεν . ἐπὶ γάρ τοι τῶν Ἱπποκράτους χρόνων οἱ ἰατρεύοντες ἐμεμαθήκεισαν νομίμως καὶ μάλιστα περὶ τὰς τοιαύτας χειρουργίας τέχνην . οἱ δὲ νῦν μὴ μαθόντες ὅλως ἢ παντάπασιν ὀλίγῳ χρόνῳ μαθόντες · εἶτα τῶν παλαισμάτων τῇ ἐμπειρίᾳ θαυμαστὸν ὅσον ἐπιδέδωκε τῶν διδασκόντων αὐτὰ πολυειδῶς ἐκστρεφόντων καὶ λυγιζόντων τὰ κῶλα . ζητήσεις οὖν , ἔφην , οὐ διὰ τί τοσούτους εἶπον , ἀλλὰ διὰ τί πλείους οὐκ εἶδον ἐν τοσαύταις μυριάσιν ἀνθρώπων ὑπὸ πολλῶν μὲν παιδοτριβῶν , παμπόλλων δὲ ἰατρῶν ἀμαθῶν εἰς τοιαύτας ἐξαρθρήσεις ἀγομένων . ἡ δ’ οὖν ἐμβολὴ καίτοι τῶν ἐξαρθρημάτων τοῖς αὐτοῖς τάσσεται σκοποῖς , ἀντιτάσει τε καὶ μοχλείᾳ καὶ ἀποθέσει . προσήκει δὲ οὐκ ἐπὶ μασχάλης ἐκπτώσεως , οὕτω καὶ νῦν μὲν μοχλεύειν . ἐπ’ ἐκείνης μὲν γὰρ ἔδει πρόσω πρῶτον , εἶτ’ ἄνω τὸ ἄρθρον ἄγειν , ἄχρις ἂν ἐπ’ εὐθείας γένηται τῇ κοιλότητι . νῦν δὲ ἐπειδὴ πάντως μὲν ἐν τοῖς πρόσω μέρεσι τῆς διαρθρώσεώς ἐστιν , ἤτοι δ’ ἐγκέκλεισται πρὸς τὴν ἔνδον ἢ τὴν ἔξω χώραν ἐσφηνωμένον ἐν τοῖς μυσὶν ὠθεῖν αὐτὸ χρὴ πρὸς τὴν ἐναντίαν χώραν ἐμβαλόντα τῶν μυῶν ἀνασπασθὲν εἰς τὴν μασχάλην ἐνεχθῆναι . μάλιστα μὲν οὖν οὔτε ἡ ἀντίτασις ἐᾷ γενέσθαι τοῦτο , καὶ κατὰ ταύτην δὲ τὴν ἀντίτασιν οὐδὲ χεῖρόν ἐστιν ἠσφαλίσθαι τὸ κατὰ τὴν μασχάλην χωρίον , ὡς ἐπράξαμεν ἐν Σμύρνῃ περὶ τὸ γενόμενον οὕτως ἐξάρθρημα . κατὰ παλαίστραν μὲν γάρ τινι συνέβη διαπλωθείσης τῆς χειρὸς ὑπὸ τοῦ παλαίοντος , ὅστις μάλιστα τρόπος εἰς τὸ πρόσω δύναται μεταστῆσαι τὸ ἄρθρον . ὕπτιον δὲ κατακλίναντες τὸν πεπονθότα τὴν ἀντίτασιν ἐποιησάμεθα τῇ διὰ τῆς πτέρνης παραπλησίαν ὄπισθεν μὲν καθίσαντές τινα , περιβάλλοντες δὲ τὴν μασχάλην πλατὺν ἱμάντα προϋποβεβλημένου τινὸς εἰς τὸ κοῖλον ἐκπληρώματος . αὐτοὶ δὲ , ὡς ἔφην , ἔξω τῶν προσφιγγόντων τὸ ἄρθρον μυῶν ἀπώσαντες , εἶτ’ ἀνέντες τὴν κατάτασιν ἐπετρέψαμεν ἀνασπασθῆναι πρὸς τῶν μυῶν εἰς ἑαυτοὺς συντρεχόντων ἐμβληθῆναι τῇ κοιλότητι . τοῦτο μὲν οὖν εὐκόλως ἐνέπεσε · καὶ γὰρ παραχρῆμα κατ’ αὐτὴν τὴν παλαίστραν ἐπεχειρήσαμεν τῇ θεραπείᾳ . καὶ ἤρκεσέ γε ἡ τῆς πεπονθυίας χειρὸς ἡ κατάτασις ὑφ’ ἡμῶν αὑτῶν γινομένη , καθάπερ ἐπὶ τοῦ διὰ τῆς πτέρνης τρόπου , ἄλλοτε δὴ καὶ διὰ βρόχου τὴν κατάτασιν ἐποιησάμεθα . χρὴ δὲ ἰσότονον εἶναι τὸν βρόχον , οἷός ἐστιν ὅ τε διπλοῦς καρχήσιος ὅ τ’ ἐκ δυοῖν διαντέων · ἄλλοτε δὲ κεχρονισμένου τοῦ ἐξαρθρήματος ἐδεήθημεν τοῦ Ἱπποκρατείου βάθρου , περὶ οὗ ποιήσει τὴν διδασκαλίαν αὐτὸς ἐπὶ προήκοντι τῷ συγγράμματι , νυνὶ δὲ ἀρκέσει τῶν κατολισθημάτων . ἑξῆς οὖν αὐτῷ περὶ τῆς διαφορᾶς αὐτῶν τῶν σωμάτων , ἐν οἷς ἧττον καὶ μᾶλλον ἐκπίπτει τὰ ἄρθρα διδάσκοντι συνακολουθήσομεν .
Lemmas: ὁ μέν Ἱπποκράτης εἰς μασχάλη μόνος ὁράω φημί ὀλισθάνω βραχίων · ὁ δέ μετά αὐτός ἰατρός ἔνιοι καί ἄλλος ἔκπτωσις γράφω , ὡς οἷος τε καί αὐτός καί ἐγώ δέ αὐτός πεντάκις ὁράω ἄχρι δεῦρο , κατά μέν ὁ Ἀσία ἅπαξ , ἐν Ῥώμη δέ τετράκις . ὁσάκις δέ , οἴομαι , καί συμβαίνω τις γίγνομαι πάθημα τοιοῦτος ἐν ὁ πόλις διά ὁ πᾶς ἰατρός ἔοικα ἐγώ ὁ παράδοξος δείκνυμι συμβολή ἕνεκα , γίνομαι μέν τέσσαρες ἔκπτωσις ἅπας μέν ἐν ὁ πρόσω χώρα , διαφέρω δέ ἀλλήλων · πλήσιος ἤ πρόσω ἔρχομαι ὁ διάρθρωσις κατά ὁ μῆκος ὁ κῶλον καί πλάτος . θαυμάζω δή πως ὁ μέν οὐδέ ὅλος , ὁ δέ μετά αὐτός ὁράω λέγω ὁ μέν τις ἅπαξ , ὁ δέ δίς , οὐδείς δέ οὕτως πολλάκις , ὡς ἐγώ ἄχρι δεῦρο . τάχα ἄν καί αὖθις ὁράω ἐγώ τίς τοιοῦτος . νομίζω γάρ οὐ κατά τύχη , ἀλλά διά αἰτία εὔλογος οὕτως ἀπαντάω ὁ πρᾶγμα , περί ὅς ἑξῆς λέγω . κατά μέν γε ὁ ἡμέτερος Ἀσία ὁ πρῶτος θεάομαι ἔκπτωσις τοιοῦτος , ἔτι ὑπό ὁ ἐκεῖ διδάσκαλος παιδεύω ἐν Σμύρνη . εἰμί δέ ὁ πόλις οὗτος πολλαπλάσιος ὁ μέγεθος , ὅς Ἱπποκράτης μιμνήσκω συνεχής ὡς ἐπί ὁ πλεῖστος ἐν αὐτός διατρίβω , μετά ὁ τριακοστός ἔτος ἐν Ῥώμη διατρίβω , πόλις τοσοῦτος ἄνθρωπος πλῆθος ἔχω , ὡς ἐπαινέω Πολέμων ὁ ῥήτωρ ὁ οἰκουμένη ἐπιτομή αὐτός λέγω . καί τοίνυν ὅτι τέσσαρες ἐν αὐτός γίγνομαι μέχρι νῦν ἐξάρθρησις τοιοῦτος σαφής . διά δέ ὁ πᾶς , ὡς φημί , ἐγώ ὁ ἰατρός κοινόω περί ὁ παράδοξος ὁράω , οὐ μόνος ἐν Ῥώμη λανθάνω οὐ δύναμαι συμβαίνω τίς τοιοῦτος , ἀλλά οὐδέ κατά ὁ λιμήν καί ὁ πλησίος αὐτός πόλις ὅς ὀστία ὀνομάζω διά ὁ καί ὁ ἐν ἐκεῖνος ὁ χωρίον ἰατρεύω ἅπας ἔρχομαι φίλος , εἰμί καί αὐτός πολυάνθρωπος . ὁ δέ πόλις , ὅς Ἱπποκράτης μνημονεύω , ὡς ἐν αὐτός ἐπί πλείων διατρίβω εἷς ἄμφοδον ὁ ἐν Ῥώμη πλείων οὐ ἔχω οἰκήτωρ . οὐδείς οὖν θαυμαστός ἐν πόλις πλῆθος ἄνθρωπος ἔχω πολύς ὅμοιος πάσχω . ἔτι δέ ἐͅκεῖνο διδάσκω ἀπό ὁ πεῖρα εἰς ὁ ὁ αἰτία εὕρεσις ἐφοδηγέω . ἔνιοι μέν γάρ ἐν παλαίστρα τοιοῦτος τρόπος πίπτω , ἔνιοι δέ ἔοικα ὑπό ὁ ἰατρός γίγνομαι . δύο γάρ τις ὁ ὁράω ἐγώ ὁ μέν ἔκπτωσις λέγω εἰς μασχάλη γίγνομαι , μοχλεύω δέ ἀμαθής ὁ ἰατρός σφηνόω ὁ ἄρθρον , οὐ ὡς ὁράω κατά συμβολή ὁ μῦς · ὥστε ὁ κατά ὁ ὁ Ῥωμαῖος πόλις πλῆθος , εἰ προτίθημι ὁ λέγω αἰτία δύο , ζητέω οὐ διά τίς τοσοῦτος γε ὁράω , ἀλλά διά τίς γε οὐ πολύς ὁράω , ὅς οὕτως ξηρθράω . ἐπί γάρ τοι ὁ Ἱπποκράτης χρόνος ὁ ἰατρεύω μανθάνω νόμιμος καί μάλιστα περί ὁ τοιοῦτος χειρουργία τέχνη . ὁ δέ νῦν μή μανθάνω ὅλος ἤ παντάπασι ὀλίγος χρόνος μανθάνω · εἶτα ὁ πάλαισμα ὁ ἐμπειρία θαυμαστός ὅσον ἐπιδίδωμι ὁ διδάσκω αὐτός πολυειδής ἐκστρέφω καί λυγίζω ὁ κῶλον . ζητέω οὖν , φημί , οὐ διά τίς τοσοῦτος λέγω , ἀλλά διά τίς πολύς οὐ ὁράω ἐν τοσοῦτος μυριάς ἄνθρωπος ὑπό πολύς μέν παιδοτρίβης , πάμπολυς δέ ἰατρός ἀμαθής εἰς τοιοῦτος ἐξάρθρησις ἄγω . ὁ δέ οὖν ἐμβολή καίτοι ὁ ἐξάρθρημα ὁ αὐτός τάσσω σκοπός , ἀντίτασις τε καί μοχλεία καί ἀπόθεσις . προσήκω δέ οὐ ἐπί μασχάλη ἔκπτωσις , οὕτως καί νῦν μέν μοχλεύω . ἐπί ἐκεῖνος μέν γάρ δέω πρόσω πρῶτος , εἶτα ἄνω ὁ ἄρθρον ἄγω , ἄχρι ἄν ἐπί εὐθύς γίγνομαι ὁ κοιλότης . νῦν δέ ἐπεί πάντως μέν ἐν ὁ πρόσω μέρος ὁ διάρθρωσις εἰμί , ἤτοι δέ ἐγκλείω πρός ὁ ἔνδον ἤ ὁ ἔξω χώρα σφηνόω ἐν ὁ μῦς ὠθέω αὐτός χράω πρός ὁ ἐναντίος χώρα ἐμβάλλω ὁ μῦς ἀνασπάω εἰς ὁ μασχάλη φέρω . μάλιστα μέν οὖν οὔτε ὁ ἀντίτασις ἐάω γίγνομαι οὗτος , καί κατά οὗτος δέ ὁ ἀντίτασις οὐδέ χείρων εἰμί ἀσφαλίζω ὁ κατά ὁ μασχάλη χωρίον , ὡς πράσσω ἐν Σμύρνη περί ὁ γίγνομαι οὕτως ἐξάρθρημα . κατά παλαίστρα μέν γάρ τις συμβαίνω διαπλόω ὁ χείρ ὑπό ὁ παλαίω , ὅστις μάλιστα τρόπος εἰς ὁ πρόσω δύναμαι μεθίστημι ὁ ἄρθρον . ὕπτιος δέ κατακλίνω ὁ πάσχω ὁ ἀντίτασις ποιέω ὁ διά ὁ πτέρνη παραπλήσιος ὄπισθεν μέν καθίζω τις , περιβάλλω δέ ὁ μασχάλη πλατύς ἱμάς προυποβάλλω τις εἰς ὁ κοῖλος ἐκπλήρωμα . αὐτός δέ , ὡς φημί , ἔξω ὁ προσφίγγω ὁ ἄρθρον μῦς ἀπωθέω , εἶτα ἀνίημι ὁ κατάτασις ἐπιτρέπω ἀνασπάω πρός ὁ μῦς εἰς ἑαυτοῦ συντρέχω ἐμβάλλω ὁ κοιλότης . οὗτος μέν οὖν εὔκολος ἐμπίπτω · καί γάρ παραχρῆμα κατά αὐτός ὁ παλαίστρα ἐπιχειρέω ὁ θεραπεία . καί ἀρκέω γε ὁ ὁ πάσχω χείρ ὁ κατάτασις ὑπό ἐγώ αὐτός γίγνομαι , καθά ἐπί ὁ διά ὁ πτέρνη τρόπος , ἄλλοτε δή καί διά βρόχος ὁ κατάτασις ποιέω . χράω δέ ἰσότονος ἔρχομαι ὁ βρόχος , οἷος εἰμί ὁ τε διπλόος καρχήσιος ὁ τε ἐκ δύο διαντός · ἄλλοτε δέ χρονίζω ὁ ἐξάρθρημα δέω ὁ Ἱπποκράτειος βάθρον , περί ὅς ποιέω ὁ διδασκαλία αὐτός ἐπί προήκω ὁ σύγγραμμα , νυνί δέ ἀρκέω ὁ κατολισθ͂ημα . ἑξῆς οὖν αὐτός περί ὁ διαφορά αὐτός ὁ σῶμα , ἐν ὅς κακός καί μᾶλλον ἐκπίπτω ὁ ἄρθρον διδάσκω συνακολουθέω .