galenus.in-hippocratis-librum-de-articulis-et-galeni-in-eum-commentarii-iv 4.40
Μηροῦ δὲ ὀλίσθημα κατ’ ἰσχίον ὧδε χρὴ ἐμβάλλειν , ἢν ἐς τὸ εἴσω μέρος ὠλισθήκῃ . Κατεγνώκασιν Ἱπποκράτους ἐπεμβαλεῖν τὸ κατ’ ἰσχίον ἄρθρον , ὡς ἂν ἐκπίπτον αὐτίκα πρῶτος μὲν Κτησίας ὁ Κνίδιος συγγενὴς αὐτοῦ · καὶ γὰρ αὐτὸς ἦν Ἀσκληπιάδης τὸ γένος , ἐφεξῆς δὲ Κτησίου καὶ ἄλλοι τινές . διττῆς οὖν οὔσης κρίσεως ἁπάντων τῶν τοιούτων πραγμάτων τῆς μὲν ἑτέρας , ὅταν αὐτόπτης τις γένηται τοῦ ζητουμένου , τῆς δ’ ἑτέρας ὅταν ἐκ τῆς φύσεως αὐτοῦ μὴ περιμένων μακρὰν πεῖραν ἐνδεικτικῶς ἀποφαίνηταί τι , καὶ ἡμεῖς ἀμφοτέρας ποιησόμεθα . τὸ μὲν οὖν τῆς φύσεως τοῦ πράγματος ἐστὶ τοιόνδε . κατὰ τὴν διάρθρωσιν ταύτην ἰσχυρότατός ἐστι σύνδεσμος , στρογγύλος , ἐγκατακεκρυμμένος αὐτῇ , συνάπτων τὴν κορυφὴν τῆς κεφαλῆς τοῦ μηροῦ τῷ βαθυτάτῳ τε καὶ κοιλοτάτῳ μέρει τῆς κοτύλης , ὥστε καὶ μὴ τεθέαταί τις τὸν κίνδυνον , ἀλλ’ ἐκ ταύτης γε τῆς διηγήσεως ἀκόλουθον αὐτὸ νοῆσαι βραχὺν εἶναι κατὰ μῆκος αὐτὸν , ὅπου ὁ μηρὸς ἐνστρέφεται ἀεὶ , καθάπερ ὁ Ἱπποκράτης εἶπεν · μηδέποτ’ ἐκτὸς ὑπερβαίνων τὴν ὀφρὺν τῆς κοτύλης ἀναγκαῖον ἐλάχιστον εἶναι τῷ μήκει τὸν σύνδεσμον . οὗτος οὖν αὐτός ἐστιν ὁ κωλύων ἐκπίπτειν τὸν μηρὸν , ἄχρι περ ἂν ἔχῃ κατὰ φύσιν . ἐγχωρεῖ δ’ αὐτὸν οὐκ ἀποῤῥαγέντα μόνον , ἀλλὰ καὶ δι’ ὑγρότητα πολλὴν ἀθροισθεῖσαν ἐν τῇ κοιλότητι παρὰ φύσιν ἔκτασιν τοσαύτην σχεῖν , ὡς ἐπιτρέψαι ποτὲ ἐκπεσεῖν τῆς κατὰ φύσιν ἕδρας τὸν μηρόν . εἰ μὲν οὖν ἀποῤῥαγέντος τοῦ συνδέσμου τὸν μηρὸν ἐππεσεῖν συμβαίνει , κἂν ἐμβληθῇ , παραχρῆμα εἶναι κατὰ χώραν οὐ δυνήσεται . καταντοῦς γὰρ οὔσης τῆς κοτύλης καὶ μεγάλου βάρους αὐτῆς ἐκκεκραμένου τοῦ παντὸς σκέλους , ἑτοίμως αὖθις ὁ μηρὸς ἐκστήσεται τῆς ἰδίας χώρας , ἥτις ἐν τῷ βαδίζειν ἐγχειρῆσαι βραχὺ θᾶττον ἢ ὑπερβῆναί τι τῶν ἐν ποσὶν , ὡς εἴ γέ τις ὀλίγην αὐτοῦ ποιοῖτο κίνησιν ἐφ’ ὁμαλοῦ ἐδάφους , ἀεί ποτε δύναιτ’ ἂν οὕτω μόνος φυλάξαι τὴν κατὰ φύσιν θέσιν · ἀλλ’ ἔοικεν ἀδύνατον τοῦτο . καὶ γὰρ εἰ μηδὲν ἄλλο δυνάμενός γε πάντως ἐπαίρειν ἀναγκασθήσεται , ὡς ἐν ταῖς εἰς πτύελον ἐμβάσεσιν . οὕτως μὲν οὖν ἡ φύσις τοῦ πράγματος ἡμᾶς διδάσκει , μὴ δύνασθαι μεῖναι κατὰ χώραν τὸν μηρὸν ἐμβληθέντα τοῦ συνδέσμου διασπασθέντος · καὶ γὰρ αὖ κἀκεῖνο προσθεὶς ἄν τις ἀληθεύοι , τῇ μὲν κατὰ τὸ γόνυ διαρθρώσει σύνδεσμοί τινὲς εἰσιν ἔξωθεν νευρώδεις , τῷ μηρῷ δὲ μόνῳ εἶς οὗτος οὐδενὸς ἔξωθεν ἄλλου τοιούτου σφίγγοντος τὴν διάρθρωσιν , οὔτε τῶν μυῶν · οὐδὲ γὰρ οὐδὲ παρὰ τούτων ὀλίγη τίς ἐστι βοήθεια πρὸς τὸ μὴ ῥᾳδίως ἐκπίπτειν τὰ ἄρθρα καὶ μάλισθ’ ὅταν ὦσιν εὐτραφεῖς τε καὶ σύντονοι , καθάπερ οὔτε τοῖς γυμναστικοῖς καὶ τοῖς σφοδροτάτας ἴσχουσι κατὰ τὰ παλαίσματα πληγάς τε καὶ πτώσεις καὶ τάσεις καὶ περιστροφὰς τῶν ἄρθρων οὐκ ἐκπίπτει τὰ κῶλα , διὰ τὸ πάντοθεν ἰσχυροῖς καὶ μεγάλοις σφίγγεσθαι μυσίν . εἶπε δὲ καὶ αὐτὸς ὁ Ἱπποκράτης κατ’ ἀρχὰς τοῦδε τοῦ βιβλίου καὶ τοῖς βουσὶ μάλιστα ἐκπίπτειν τὸ κατ’ ἰσχίον ἄρθρον , ὅταν ὦσι γέροντές τε καὶ λεπτοὶ διαῤῥαγέντος τοῦ κατὰ τὸν μηρὸν συνδέσμου , μένειν οὐχ οἷόν τε τῷ ἄρθρῳ κατὰ χώραν , κἂν ἐμβληθῇ καὶ μάλιστα ἐπὶ τῶν ἰσχνῶν . ἐφεξῆς οὖν ἴδωμεν , εἰ δι’ ὑγρότητα δαψιλῆ χαλασθεὶς ὁ σύνδεσμος ἐπιτρέψοιεν ἐκπεσεῖν τῷ μηρῷ , κἄπειτα ἐμβληθείη , τί συμβαίνειν εἰκός . ἐμοὶ μὲν δοκεῖ κἀνταῦθα πρόδηλον εἶναι , μενούσης μὲν αὐτῆς τῆς ὑγρότητος αὖθις ὡς αὐτὸς ἐκπέσῃ , ξηρανθείσης δὲ τὴν κατὰ φύσιν ἀσφάλειαν ἀπολήψεσθαι . ὅτι δὲ δι’ ὑγρότητα συμβαίνει τὸν μηρὸν ἔξαρθρον γίγνεσθαι καὶ παρ’ αὐτοῦ τοῦ Ἱπποκράτους μαθήσῃ γράφοντος ἐν ἀφορισμοῖς ὧδε · ὅσοις ὑπὸ ἰσχιάδος ἐνοχλουμένοις ἐξίσταται τὸ ἰσχίον καὶ πάλιν ἐμπίπτει , τούτοισι μύξα ἐπιγίγνεται . μύξης οὖν ἀθροιζομένης ἐν τῇ διαρθρώσει , τουτέστιν ὑγρῷ γλίσχρῳ διαβρεχόμενος ὁ σύνδεσμος χαλᾶται . διαφέρει δ’ οὐδὲν εἴτε σύνδεσμον ὀνομάζειν αὐτὸν , εἴτε νεῦρον συνδετικόν . ὅσοι γὰρ τῶν συνδέσμων εἰσὶ στρογγύλοι κατὰ νεύρων ἰδέαν , ἔθος ἐστὶ τοῖς ἀνατομικοῖς νεῦρα συνδετικὰ προσαγορεύειν αὐτούς · καὶ ἡμεῖς ἰασάμεθα δὶς ἤδη τοιαύτην ἔκπτωσιν μηροῦ καὶ οὐκέτι ἐξέπεσε τοῦ λοιποῦ χρόνου . προσήκει δὲ μέχρι πολλοῦ ξηραίνουσι φαρμάκοις περιλαμβάνειν τὴν διάρθρωσιν ἄχρις ἂν αὐτάρκως ξηρανθῆναι τὸ συνδετικὸν νεῦρον , ὡς μηκέτι συνεπεκτείνεσθαι τῷ μηρῷ τὴν ὀφρὺν τῆς κοτύλης ὑπερβαίνοντι , κατέχειν δὲ ἔνδον αὐτὸν ἐν τῇ κατὰ φύσιν θέσει . ὅτι δ’ ἐνίοτε μένει βληθεὶς μάρτυς ἀξιοπιστότατος ὁ Ταραντῖνος Ἡρακλείδης ἀνὴρ οὔθ’ ἕνεκα δόγματος κατασκευῆς ψευσάμενος , ὡς ἂν οἱ πολλοὶ τῶν δογματικῶν ἐποίησαν , οὔτ’ ἀγύμναστος περὶ τὴν τέχνην , ἀλλ’ εἴπερ τις καὶ ἄλλος ἱκανῶς τρίβων τῶν ἔργων τῆς ἰατρικῆς . ἀκούσωμεν δ’ αὐτοῦ τῆς ῥήσεως , ἥν ἔγραψεν ἐν τῷ τετάρτῳ τῶν ἐκτὸς θεραπευτικῶν , αὐτοῖς ὀνόμασιν οὕτως ἐχούσης . ὅσοι δὲ οἴονται μὴ μένειν μηρὸν ἐμβληθέντα διὰ τὸ μὴ διασπᾶσθαι τὸ συνέχον νεῦρον πρὸς τὴν κοτύλην τοῦ ἰσχίου τὸν μηρὸν , ἀγνοοῦσιν ἐν τῷ καθόλου τρόπῳ τὴν ἀπόφασιν ποιούμενοι . οὐ γὰρ ἂν Ἱπποκράτης καὶ Διοκλῆς ἀνέγραψαν ἐμβολὰς , ἔτι δὲ Φιλότιμος , Εὐήνωρ , Νηλεὺς , Μόλπις , Νυμφόδωρος , ἄλλοι δέ τινες . ἡμεῖς δ’ ἐπὶ δύο παιδίων ἐκρατήσαμεν τῆς προθέσεως . πολλάκις τοί γε καὶ μᾶλλον ἐπὶ τῶν τελείων ὀλισθαίνει πάλιν τὸ ἄρθρον . οὐκ ἐκ λόγου δὲ δεῖ τὸ πρᾶγμα κρίνειν , ἀλλ’ ἐπειδή ποτε καὶ μένει , διαλαμβάνειν μὴ διὰ παντὸς ἀποσπασμὸν γίνεσθαι τοῦ νεύρου , ἀλλὰ καὶ ἀποχαλᾶσθαι καὶ συστρέφεσθαι πάλιν , ἐπειδὰν τοῦ ζητεῖν ἐστι χρήσιμον , ἀλλ’ οὐ παντελῶς κοινόν . ἐπὶ τῷ τέλει τῆς ῥήσεως ὁ Ταραντῖνος τοῦτο προσέγραψε φυλάττων τὴν ἑαυτοῦ προαίρεσιν ἐμπειρικὴν οὖσαν . ἔστι δ’ αὐτῶν ἡ προαίρεσις ὅσα φανερῶς ὦπται καὶ τὸ χρήσιμον ἤδη πρὸς τὴν τέχνην ἔχομεν ἐξ αὐτῶν εἰπεῖν , ἄχρηστον ἐπὶ τούτων εἶναι τὴν τῆς αἰτίας ζήτησιν , ἀλλὰ καὶ μετὰ τὸν Ἡρακλείδην ἄλλοι πολλοὶ τῶν νεωτέρων γεγράφασιν ἐμβληθέντα μηρὸν ὑπ’ αὐτῶν ἄχρι παντὸς μεμενηκέναι .
Lemmas: μηρός δέ ὀλίσθημα κατά ἰσχίον ὧδε χρή ἐμβάλλω , ἐάν εἰς ὁ εἴσω μέρος ὀλισθάνω . καταγιγνώσκω Ἱπποκράτης ἐπεμβάλλω ὁ κατά ἰσχίον ἄρθρον , ὡς ἄν ἐκπίπτω αὐτίκα πρῶτος μέν Κτησίας ὁ Κνίδιος συγγενής αὐτός · καί γάρ αὐτός εἰμί Ἀσκληπιάδης ὁ γένος , ἐφεξῆς δέ Κτήσιος καί ἄλλος τις . δισσός οὖν εἰμί κρίσις ἅπας ὁ τοιοῦτος πρᾶγμα ὁ μέν ἕτερος , ὅταν αὐτόπτης τις γίγνομαι ὁ ζητέω , ὁ δέ ἕτερος ὅταν ἐκ ὁ φύσις αὐτός μή περιμένω μακρός πεῖρα ἐνδεικτικός ἀποφαίνω τις , καί ἐγώ ἀμφότερος ποιέω . ὁ μέν οὖν ὁ φύσις ὁ πρᾶγμα εἰμί τοιόσδε . κατά ὁ διάρθρωσις οὗτος ἰσχυρός εἰμί σύνδεσμος , στρογγύλος , ἐγκατακρύπτω αὐτός , συνάπτω ὁ κορυφή ὁ κεφαλή ὁ μηρός ὁ βαθύς τε καί κοῖλος μέρος ὁ κοτύλη , ὥστε καί μή θεάομαι τις ὁ κίνδυνος , ἀλλά ἐκ οὗτος γε ὁ διήγησις ἀκόλουθος αὐτός νοέω βραχύς εἰμί κατά μῆκος αὐτός , ὅπου ὁ μηρός ἐνστρέφω ἀεί , καθά ὁ Ἱπποκράτης λέγω · μηδέποτε ἐκτός ὑπερβαίνω ὁ ὀφρύς ὁ κοτύλη ἀναγκαῖος ἐλαχύς εἰμί ὁ μῆκος ὁ σύνδεσμος . οὗτος οὖν αὐτός εἰμί ὁ κωλύω ἐκπίπτω ὁ μηρός , ἄχρι περ ἄν ἔχω κατά φύσις . ἐγχωρέω δέ αὐτός οὐ ἀπαράσσω μόνος , ἀλλά καί διά ὑγρότης πολύς ἀθροίζω ἐν ὁ κοιλότης παρά φύσις ἔκτασις τοσοῦτος ἔχω , ὡς ἐπιτρέπω ποτέ ἐκπίπτω ὁ κατά φύσις ἕδρα ὁ μηρός . εἰ μέν οὖν ἀπαράσσω ὁ σύνδεσμος ὁ μηρός ἐππίπτω συμβαίνω , ἐάν ἐμβάλλω , παραχρῆμα εἰμί κατά χώρα οὐ δύναμαι . καταντής γάρ εἰμί ὁ κοτύλη καί μέγας βάρος αὐτός ἐκκεράννυμι ὁ πᾶς σκέλος , ἑτοῖμος αὖθις ὁ μηρός ἐξίστημι ὁ ἴδιος χώρα , ὅστις ἐν ὁ βαδίζω ἐγχειρέω βραχύς ταχύς ἤ ὑπερβαίνω τις ὁ ἐν πούς , ὡς εἰ γε τις ὀλίγος αὐτός ποιέω κίνησις ἐπί ὁμαλός ἔδαφος , ἀεί ποτέ δύναμαι ἄν οὕτως μόνος φυλάσσω ὁ κατά φύσις θέσις · ἀλλά ἔοικα ἀδύνατος οὗτος . καί γάρ εἰ μηδείς ἄλλος δύναμαι γε πάντως ἐπαίρω ἀναγκάζω , ὡς ἐν ὁ εἰς πτύελον ἔμβασις . οὕτως μέν οὖν ὁ φύσις ὁ πρᾶγμα ἐγώ διδάσκω , μή δύναμαι μένω κατά χώρα ὁ μηρός ἐμβάλλω ὁ σύνδεσμος διασπάω · καί γάρ αὖ ἐκεῖνος προστίθημι ἄν τις ἀληθεύω , ὁ μέν κατά ὁ γόνυ διάρθρωσις σύνδεσμος τις εἰμί ἔξωθεν νευρώδης , ὁ μηρός δέ μόνος εἰμί οὗτος οὐδείς ἔξωθεν ἄλλος τοιοῦτος σφίγγω ὁ διάρθρωσις , οὔτε ὁ μῦς · οὐδέ γάρ οὐδέ παρά οὗτος ὀλίγος τις εἰμί βοήθεια πρός ὁ μή ῥᾴδιος ἐκπίπτω ὁ ἄρθρον καί μάλα ὅταν εἰμί εὐτραφής τε καί σύντονος , καθά οὔτε ὁ γυμναστικός καί ὁ σφοδρός ἴσχω κατά ὁ πάλαισμα πληγή τε καί πτῶσις καί τάσις καί περιστροφή ὁ ἄρθρον οὐ ἐκπίπτω ὁ κῶλον , διά ὁ πάντοθεν ἰσχυρός καί μέγας σφίγγω μῦς . λέγω δέ καί αὐτός ὁ Ἱπποκράτης κατά ἀρχή ὅδε ὁ βιβλίον καί ὁ βοῦς μάλα ἐκπίπτω ὁ κατά ἰσχίον ἄρθρον , ὅταν εἰμί γέρων τε καί λεπτός διαράσσω ὁ κατά ὁ μηρός σύνδεσμος , μένω οὐ οἷος τε ὁ ἄρθρον κατά χώρα , ἐάν ἐμβάλλω καί μάλα ἐπί ὁ ἰσχνός . ἐφεξῆς οὖν ὁράω , εἰ διά ὑγρότης δαψιλής χαλάω ὁ σύνδεσμος ἐπιτρέπω ἐκπίπτω ὁ μηρός , ἔπειτα ἐμβάλλω , τίς συμβαίνω ἔοικα . ἐγώ μέν δοκέω ἐνταῦθα πρόδηλος εἰμί , μένω μέν αὐτός ὁ ὑγρότης αὖθις ὡς αὐτός ἐκπίπτω , ξηραίνω δέ ὁ κατά φύσις ἀσφάλεια ἀπολαμβάνω . ὅτι δέ διά ὑγρότης συμβαίνω ὁ μηρός ἔξαρθρος γίγνομαι καί παρά αὐτός ὁ Ἱπποκράτης μανθάνω γράφω ἐν ἀφορισμός ὧδε · ὅσος ὑπό ἰσχιάς ἐνοχλέω ἐξίστημι ὁ ἰσχίον καί πάλιν ἐμπίπτω , οὗτος μύξα ἐπιγίγνομαι . μύξα οὖν ἀθροίζω ἐν ὁ διάρθρωσις , τουτέστι ὑγρός γλίσχρος διαβρέχω ὁ σύνδεσμος χαλάω . διαφέρω δέ οὐδείς εἴτε σύνδεσμος ὀνομάζω αὐτός , εἴτε νεῦρον συνδετικός . ὅσος γάρ ὁ σύνδεσμος εἰμί στρογγύλος κατά νεῦρον ἰδέα , ἔθος εἰμί ὁ ἀνατομικός νεῦρον συνδετικός προσαγορεύω αὐτός · καί ἐγώ ἰάομαι δίς ἤδη τοιοῦτος ἔκπτωσις μηρός καί οὐκέτι ἐκπίπτω ὁ λοιπός χρόνος . προσήκω δέ μέχρι πολύς ξηραίνω φάρμακον περιλαμβάνω ὁ διάρθρωσις ἄχρι ἄν αὔταρκος ξηραίνω ὁ συνδετικός νεῦρον , ὡς μηκέτι συνεπεκτείνω ὁ μηρός ὁ ὀφρύς ὁ κοτύλη ὑπερβαίνω , κατέχω δέ ἔνδον αὐτός ἐν ὁ κατά φύσις θέσις . ὅτι δέ ἐνίοτε μένω βάλλω μάρτυς ἀξιόπιστος ὁ Ταραντῖνος Ἡρακλείδης ἀνήρ οὔτε ἕνεκα δόγμα κατασκευή ψεύδω , ὡς ἄν ὁ πολύς ὁ δογματικός ποιέω , οὔτε ἀγύμναστος περί ὁ τέχνη , ἀλλά εἴπερ τις καί ἄλλος ἱκανός τρίβω ὁ ἔργον ὁ ἰατρικός . ἀκούω δέ αὐτός ὁ ῥῆσις , ὅς γράφω ἐν ὁ τέταρτος ὁ ἐκτός θεραπευτικός , αὐτός ὄνομα οὕτως ἔχω . ὅσος δέ οἴομαι μή μένω μηρός ἐμβάλλω διά ὁ μή διασπάω ὁ συνέχω νεῦρον πρός ὁ κοτύλη ὁ ἴσχιον ὁ μηρός , ἀγνοέω ἐν ὁ καθόλου τρόπος ὁ ἀπόφασις ποιέω . οὐ γάρ ἄν Ἱπποκράτης καί Διοκλῆς ἀναγράφω ἐμβολή , ἔτι δέ Φιλότιμος , Εὐήνωρ , Νηλεύς , Μόλπις , Νυμφόδωρος , ἄλλος δέ τις . ἐγώ δέ ἐπί δύο παιδίον κρατέω ὁ πρόθεσις . πολλάκις τοι γε καί μάλα ἐπί ὁ τέλειος ὀλισθάνω πάλιν ὁ ἄρθρον . οὐ ἐκ λόγος δέ δέω ὁ πρᾶγμα κρίνω , ἀλλά ἐπειδή ποτέ καί μένω , διαλαμβάνω μή διά πᾶς ἀποσπασμός γίγνομαι ὁ νεῦρον , ἀλλά καί ἀποχαλάω καί συστρέφω πάλιν , ἐπειδάν ὁ ζητέω εἰμί χρήσιμος , ἀλλά οὐ παντελής κοινός . ἐπί ὁ τέλος ὁ ῥῆσις ὁ Ταραντῖνος οὗτος προσγράφω φυλάσσω ὁ ἑαυτοῦ προαίρεσις ἐμπειρικός εἰμί . εἰμί δέ αὐτός ὁ προαίρεσις ὅσος φανερός ὁράω καί ὁ χρήσιμος ἤδη πρός ὁ τέχνη ἔχω ἐκ αὐτός λέγω , ἄχρηστος ἐπί οὗτος εἰμί ὁ ὁ αἰτία ζήτησις , ἀλλά καί μετά ὁ Ἡρακλείδης ἄλλος πολύς ὁ νέος γράφω ἐμβάλλω μηρός ὑπό αὐτός ἄχρι πᾶς μένω .