galenus.in-hippocratis-de-victu-acutorum-commentaria-iv 2.1
Ὀδύνη δὲ πλευροῦ ἤν τε κατ᾿ ἀρχὰς γένηται ἤν τε ὕστερον , θερμάσμασι μὲν τὸ πρῶτον οὐκ ἀπὸ τρόπου ἐστὶ χρησάμενον πειρηθῆναι διαλῦσαι τὴν ὀδύνην . Ὅπερ εἴρηταί μοι πολλάκις ἄμεινον ἀναμνῆσαι καὶ νῦν , ὡς ἡ μὲν ἐξήγησις ἐπὶ τῶν ἀσαφῶν γίγνεται λέξεων , οὐ μὴν οἵ γε ἐξηγηταὶ τοῦτο μόνον ἐν τοῖς ὑπομνήμασι πράττουσιν , ἀλλὰ καὶ κατασκευάζουσι τὰ λεγόμενα διὰ τῶν συγγραμμάτων , εἰς ἃ τὰς ἐξηγήσεις ποιοῦνται . δι᾿ οὖν τοῦτο τὸ ἔθος ἀναγκάζομαι κᾀγὼ συναγορεύειν οἷς οὐκ ἀρέσκομαι , προσαποφαίνεσθαί τε τοῖς ἐξηγήσεως δεομένοις ὡς τὰ πολλὰ καὶ τὴν ἐμὴν γνώμην · οὐ μὴν τὰς ἀποδείξεις γράφω τῶν ἀληθῶν μοι δοξάντων εἶναι , κατὰ τὰ τοιαῦτα ὑπομνήματα , γέγραπται γὰρ ὑπὲρ τούτων ἰδίᾳ καθ᾿ ἕκαστον · ἀλλὰ τὰ κεφάλαια μόνα τῶν ἀποδεδειγμένων ἐν ἑτέραις πραγματείαις ἀναμιμνήσκω , καθάπερ καὶ νῦν ἐπὶ τῆς ὀδύνης ποιήσω . περὶ οὖν ὀδύνης γενέσεως εἴρηται μέν μοι κᾀν τῷ καθ᾿ Ἱπποκράτην στοιχείων περὶ τῶν , εἴρηται δὲ κᾀν ταῖς τῶν συμπτωμάτων αἰτίαις ὡς ἐν τοῖς αἰσθητικοῖς σώμασιν ἡ ὀδύνη γίγνεται μεταβολὴν ἀθρόαν εἰς τὸ παρὰ φύσιν λαμβάνουσι , καὶ ὡς ἔστιν ἡ μεταβολὴ διττὴ , ποτὲ μὲν ἀλλοιουμένων αὐτῶν ἀθρόως τε καὶ βιαίως κατὰ ποιότητα , ποτὲ δὲ τῆς συνεχείας λυομένης . ἀλλοιοῦται μὲν οὖν ἀθρόως κατὰ τὰς δραστικὰς ποιότητας θερμαινόμενα καὶ ψυχόμενα καὶ ξηραινόμενα καὶ ὑγραινόμενα , διαφθείρεται δ᾿ αὐτῶν ἡ συνέχεια τεινομένων σφοδρῶς ἢ θλιβομένων . οὕτως οὖν καὶ τῆς πλευρᾶς ὀδύνη γίγνεται κατὰ τὰ πλευριτικὰ πάθη , περὶ ὧν ὁ λόγος ἦν αὐτῷ , τῆς ἐν τούτοις τοῖς χωρίοις φλεγμονῆς καὶ τῷ πλήθει τῆς παρὰ φύσιν θερμασίας ἀνιώσης τὰ μόρια κατὰ δυσκρασίαν καὶ τῇ πληρώσει δὲ τεινούσης τὰ φλεγμαίνοντα σώματα . πρώτης οὖν ἀξιοῖ βοηθείας εἰς τὴν τῆς ὀδύνης ἴασιν ἢ παρηγορίαν ἀποπειραθῆναι τῆς διὰ τῶν θερμασμάτων · ταῦτα γὰρ εἴωθεν ἀραιόν τε τὸ δέρμα πρὸς τὰς διαπνοὰς ἐργάζεσθαι καὶ τὸ κατὰ τὴν φλεγμονὴν αἷμα λεπτύνειν τε καὶ διαφορεῖν . εἰ μὲν οὖν ταῦτα πραχθείη , κενωθήσεταί τι τοῦ αἵματος ἧττόν τε διατεινόμενα τὰ πεπονθότα μόρια πρὸς τοῦ λοιποῦ πρᾳότερον ὀδυνήσεται · μὴ γιγνομένου δὲ ἐλάττονος τοῦ κατὰ τὴν φλεγμονὴν αἵματος ἢ καὶ πνεύματος ἀτμώδους ἐκ τῆς θερμασίας γεννηθέντος αὐξάνεσθαι συμβαίνει τὴν ὀδύνην . οὐ γίγνεται δὲ ἔλαττον τὸ αἷμα διὰ τὴν ἐν τῷ παντὶ σώματι περιουσίαν τῶν χυμῶν · ἐπὶ γὰρ τὸ θερμαινόμενον μέρος ἕλκεται πλέον ἢ διαφορεῖται , φύσιν ἐχόντων τῶν θερμαινόντων ὥσπερ διαφορεῖν τὸ περιεχόμενον οἶς ἂν πλησιάζῃ μορίοις , οὕτως ἕλκειν τὸ περιττεῦον ἐκ τῶν γειτνιώντων . ὅταν οὖν τὰ θερμάσματα μὴ λύῃ τὴν ὀδύνην , προκενωτέον ἐστί σοι τὸ πᾶν σῶμα διὰ κενώσεως · ἀξιόλογος δὲ κένωσις ἐπὶ τῶν ὀξέως νοσούντων ἥ τε διὰ τῆς γαστρὸς καὶ ἡ διὰ τῆς φλεβοτομίας , ὧν τὴν ἑτέραν ἀξιοῖ παραλαμβάνειν ὁ Ἱπποκράτης , διδάσκων σκοποὺς τῆς μᾶλλον ὠφελῆσαι δυναμένης . τὸ μὲν οὖν κεφάλαιον τοῦ προκειμένου λόγου τοῦτό ἐστι , τῶν δὲ κατὰ μέρος αὐτῷ λεγομένων ὅσα μὴ σαφῆ τοῖς πολλοῖς ἐστι διὰ τῶν ἐφεξῆς δηγήσομαι · τοῖς πολλοῖς δὲ εἶπον , ἐπειδὴ τοῖς προγεγυμνασμένοις ἀκούειν λέξεως παλαιᾶς ὀλίγα παντάπασιν ἀσαφῆ γίνεται . ἀλλ᾿ οὐ στοχαζόμεθα τούτων μόνον ἐν τοῖς ὑπομνήμασι .
Lemmas: ὀδύνη δέ πλευρόν ἐάν τε κατά ἀρχή γίγνομαι ἐάν τε ὕστερον , θέρμασμα μέν ὁ πρῶτος οὐ ἀπό τρόπος εἰμί χράω πειράω διαλύω ὁ ὀδύνη . ὅς λέγω ἐγώ πολλάκις ἀγαθός ἀναμιμνῄσκω καί νῦν , ὡς ὁ μέν ἐξήγησις ἐπί ὁ ἀσαφής γίγνομαι λέξις , οὐ μήν ὁ γε ἐξηγητής οὗτος μόνος ἐν ὁ ὑπόμνημα πράσσω , ἀλλά καί κατασκευάζω ὁ λέγω διά ὁ σύγγραμμα , εἰς ὅς ὁ ἐξήγησις ποιέω . διά οὖν οὗτος ὁ ἔθος ἀναγκάζω ἐͅγώ συναγορεύω ὅς οὐ ἀρέσκω , προσαποφαίνω τε ὁ ἐξήγησις δέω ὡς ὁ πολύς καί ὁ ἐμός γνώμη · οὐ μήν ὁ ἀπόδειξις γράφω ὁ ἀληθής ἐγώ δοκέω εἰμί , κατά ὁ τοιοῦτος ὑπόμνημα , γράφω γάρ ὑπέρ οὗτος ἴδιος κατά ἕκαστος · ἀλλά ὁ κεφάλαιος μόνος ὁ ἀποδείκνυμι ἐν ἕτερος πραγματεία ἀναμιμνῄσκω , καθά καί νῦν ἐπί ὁ ὀδύνη ποιέω . περί οὖν ὀδύνη γένεσις λέγω μέν ἐγώ εἰͅν ὁ κατά Ἱπποκράτης στοιχεῖον περί ὁ , λέγω δέ εἰͅν ὁ ὁ σύμπτωμα αἰτία ὡς ἐν ὁ αἰσθητικός σῶμα ὁ ὀδύνη γίγνομαι μεταβολή ἀθρόος εἰς ὁ παρά φύσις λαμβάνω , καί ὡς εἰμί ὁ μεταβολή δισσός , ποτέ μέν ἀλλοιόω αὐτός ἀθρόος τε καί βίαιος κατά ποιότης , ποτέ δέ ὁ συνέχεια λύω . ἀλλοιόω μέν οὖν ἀθρόος κατά ὁ δραστικός ποιότης θερμαίνω καί ψύχω καί ξηραίνω καί ὑγραίνω , διαφθείρω δέ αὐτός ὁ συνέχεια τείνω σφοδρός ἤ θλίβω . οὕτως οὖν καί ὁ πλευρά ὀδύνη γίγνομαι κατά ὁ πλευριτικός πάθος , περί ὅς ὁ λόγος εἰμί αὐτός , ὁ ἐν οὗτος ὁ χωρίον φλεγμονή καί ὁ πλῆθος ὁ παρά φύσις θερμασία ἀνιάω ὁ μόριον κατά δυσκρασία καί ὁ πλήρωσις δέ τείνω ὁ φλεγμαίνω σῶμα . πρῶτος οὖν ἀξιόω βοήθεια εἰς ὁ ὁ ὀδύνη ἴασις ἤ παρηγορία ἀποπειράομαι ὁ διά ὁ θέρμασμα · οὗτος γάρ εἴωθα ἀραιός τε ὁ δέρμα πρός ὁ διαπνοή ἐργάζομαι καί ὁ κατά ὁ φλεγμονή αἷμα λεπτύνω τε καί διαφορέω . εἰ μέν οὖν οὗτος πράσσω , κενόω τις ὁ αἷμα ἥσσων τε διατείνω ὁ πάσχω μόριον πρός ὁ λοιπός πρᾶος ὀδυνάω · μή γίγνομαι δέ ἐλαχύς ὁ κατά ὁ φλεγμονή αἷμα ἤ καί πνεῦμα ἀτμώδης ἐκ ὁ θερμασία γεννάω αὐξάνω συμβαίνω ὁ ὀδύνη . οὐ γίγνομαι δέ ἐλαχύς ὁ αἷμα διά ὁ ἐν ὁ πᾶς σῶμα περιουσία ὁ χυμός · ἐπί γάρ ὁ θερμαίνω μέρος ἕλκω πολύς ἤ διαφορέω , φύσις ἔχω ὁ θερμαίνω ὥσπερ διαφορέω ὁ περιέχω ὄις ἄν πλησιάζω μόριον , οὕτως ἕλκω ὁ περισσεύω ἐκ ὁ γειτνιάω . ὅταν οὖν ὁ θέρμασμα μή λύω ὁ ὀδύνη , προκενωτέον εἰμί σύ ὁ πᾶς σῶμα διά κένωσις · ἀξιόλογος δέ κένωσις ἐπί ὁ ὀξύς νοσέω ὁ τε διά ὁ γαστήρ καί ὁ διά ὁ φλεβοτομία , ὅς ὁ ἕτερος ἀξιόω παραλαμβάνω ὁ Ἱπποκράτης , διδάσκω σκοπός ὁ μάλα ὠφελέω δύναμαι . ὁ μέν οὖν κεφάλαιος ὁ πρόκειμαι λόγος οὗτος εἰμί , ὁ δέ κατά μέρος αὐτός λέγω ὅσος μή σαφής ὁ πολύς εἰμί διά ὁ ἐφεξῆς δηγέω · ὁ πολύς δέ λέγω , ἐπειδή ὁ προγυμνάζω ἀκούω λέξις παλαιός ὀλίγος παντάπασι ἀσαφής γίγνομαι . ἀλλά οὐ στοχάζομαι οὗτος μόνος ἐν ὁ ὑπόμνημα .