galenus.in-hippocratis-de-victu-acutorum-commentaria-iv 3.30
Ἔστι δ᾿ ὅτε καὶ φλαῦρον τοῦτο ἐν τῇσιν ὀξείῃσι νούσοισι γίνεται , μάλιστα μὲν ὅτι φῦσαν κωλύει περαιοῦσθαι , ἀλλὰ παλινδρομέειν ποιέει · ἔτι δὲ καὶ ἄλλως γυιοῖ καὶ τὰ ἀκρωτήρια ψύχει . ταύτην καὶ οἶδα μούνην βλάβην τὴν δι᾿ ὀξυμέλιτος γιγνομένην , ἥτις καὶ ἀξίη γραφῆς . Τὸ ξυσθῆναι τὸ ἔντερον οὐκ ἀγαθόν ἐστιν ἐνίοτε κατὰ τὰς ὀξείας νόσους · ἕλκωσις γάρ τις ἐπιπολῆς ἐστιν ἡ ξυσματώδης διάθεσις . οὖσα δὲ τοιαύτη λυπεῖται πρὸς ἁπάντων τῶν διεξερχομένων καὶ μάλιστα τῶν ἐχόντων τινὰ δῆξιν · λυπηθὲν δὲ τὸ ἔντερον , εἰ μὴ παραχρῆμα τὴν ἔκκρισιν τῶν δακνόντων ποιήσαιτο , πρὸς τὴν ἄνω χώραν ἀναπέμπει τὰ διεξερχόμενα . κατὰ τοῦτον οὖν τὸν λόγον καὶ ταῖς τούτου φύσαις ἄνω συμβαίνει παλινδρομεῖν . φυσικὴν γὰρ ἐνέργειαν ἔχει τὰ ἔντερα τὴν περισταλτικὴν , ὡς ἐν τοῖς περὶ τῶν φυσικῶν δυνάμεων ὑπομνήμασι δέδεικται · ταχύτητος δ᾿ ἔργον ἐστὶν ἀπωθεῖσθαι τὰ περιεχόμενα πρὸς τῶν μερῶν ἐκείνων ἐν οἶς περιέχεται . ὅταν μὲν οὖν ἄνωθεν ἡ κίνησις ἄρξηται , κάτω τὴν ἔκκρισιν ἴσχει τὰ περιεχόμενα · κάτωθεν δὲ ἀρξαμένης αὐτῆς ἄνω φέρεται . καὶ τοῦτό γε σαφῶς φαίνεται κᾀν τῷ κατὰ φύσιν ἔχειν συμβαῖνον , ὅταν ὑπιούσης ἀθρόως ποτὲ χολῆς εἰς τὰ κάτω τῶν ἐντέρων ἐπίσχωμεν τὴν ἔκκρισιν ἢ τῷ παρεῖναι τοιαύτην πρᾶξιν , ἣν μὴ διακόπτειν δυνατόν ἐστιν , ἢ τῷ μὴ παρεῖναι πλησίον ἀπόπατον · ἐν γὰρ τοῖς τοιούτοις καιροῖς ἀνατρεχούσης αἰσθανόμεθα τῆς χολῆς οὕτως ὡς μηκέτι ἐκκριθῆναι . τινὲς μὲν οὖν ἐπὶ τῇ τοιαύτῃ τῆς χολῆς ἀναδρομῇ τὸν στόμαχον ἴσχουσι κακῶς · ἔνιοι δὲ συμπληροῦνταί τε καὶ δακνωδῶς ἀλγοῦσι τὴν κεφαλὴν , ἔνιοι δὲ ἀμφότερα πάσχουσιν . οὕτως οὖν ἡ καὶ ξυσματώδης ἐν τοῖς ἐντέροις διάθεσις ἐνίοτε μὲν τὴν ἔκκρισιν εἰς τὸ κάτωθεν ἐργάζεται ταχέως , οὐχ ὑπομένουσα τὴν τῶν πασχόντων ἀνίαν , ἐνίοτε δὲ κάτωθεν πρὸς τὴν ἄνωθεν χώραν , ὅταν μὴ παραχρῆμα τὸ διεξερχόμενον ἐκπέσῃ διὰ τῆς ἔδρας , ἀλλ᾿ ὁ κατ᾿ αὐτὴν μῦς ὁ κυκλοτερῶς συσταλεὶς καὶ σφίγξας τὸ πέρας τοῦ ἀπευθυσμένου , τὴν ἀρχὴν τῆς περισταλτικῆς κινήσεως ἐκ τῶν κάτω μερῶν ἄνω ποιήσηται . διὰ τοῦτο μὲν οὖν οὐ φῦσα μόνον , ἀλλὰ καὶ περίττωμα κατὰ τὰς τοιαύτας διαθέσεις παλινδρομεῖ . συμβαίνει δὲ καὶ τὴν δύναμιν βλάπτεσθαι διὰ τὴν ἑπομένην δῆξιν ἐν τῇ διόδῳ · τὰ γὰρ ξυόμενα , κᾂν βραχυτάτην ἴσχῃ τὸ διεξερχόμενον δῆξιν , ἀνιᾶται σφοδρῶς · ἴσμεν δὲ ὅτι πᾶν ἄλγημα καταλυτικόν ἐστι δυνάμεως καὶ διὰ τοῦτο καὶ τῶν ἀκρωτηρίων ψυκτικόν . ταύτην καὶ οἶδα μούνην βλάβην τὴν δι᾿ ὀξυμέλιτος γιγνομένην , ἥτις καὶ ἀξίη γραφῆς . ἐδίδαξεν ὁ λόγος ὀλίγον ἔμπροσθεν ἁπάσας τὰς ἐκ μελικράτου καὶ οἴνου καὶ ὕδατος βλάβας ἐκπεφευγὸς τὸ μετρίως κεκραμένον ὀξύμελι · μόνον οὖν ὅταν βλάπτῃ τοῦτο , βλάπτει τῷ ξύειν τὸ ἔντερον · ἐργάζεται δὲ τοῦτό ποτε τοῖς ἀσθενεστέραν ἔχουσι φύσιν καὶ παθεῖν ἐπιτήδειον τὸ ἔντερον .
Lemmas: εἰμί δέ ὅτε καί φλαῦρος οὗτος ἐν ὁ ὀξύς νόσος γίγνομαι , μάλα μέν ὅτι φῦσα κωλύω περαιόω , ἀλλά παλινδρομέω ποιέω · ἔτι δέ καί ἄλλος γυιόω καί ὁ ἀκρωτήριον ψύχω . οὗτος καί οἶδα μόνος βλάβη ὁ διά ὀξύμελι γίγνομαι , ὅστις καί ἄξιος γραφή . ὁ ξύω ὁ ἔντερον οὐ ἀγαθός εἰμί ἐνίοτε κατά ὁ ὀξύς νόσος · ἕλκωσις γάρ τις ἐπιπολή εἰμί ὁ ξυσματώδης διάθεσις . εἰμί δέ τοιοῦτος λυπέω πρός ἅπας ὁ διεξέρχομαι καί μάλα ὁ ἔχω τις δῆξις · λυπέω δέ ὁ ἔντερον , εἰ μή παραχρῆμα ὁ ἔκκρισις ὁ δάκνω ποιέω , πρός ὁ ἄνω χώρα ἀναπέμπω ὁ διεξέρχομαι . κατά οὗτος οὖν ὁ λόγος καί ὁ οὗτος φῦσα ἄνω συμβαίνω παλινδρομέω . φυσικός γάρ ἐνέργεια ἔχω ὁ ἔντερον ὁ περισταλτικός , ὡς ἐν ὁ περί ὁ φυσικός δύναμις ὑπόμνημα δείκνυμι · ταχύτης δέ ἔργον εἰμί ἀπωθέω ὁ περιέχω πρός ὁ μέρος ἐκεῖνος ἐν ὄις περιέχω . ὅταν μέν οὖν ἄνωθεν ὁ κίνησις ἄρχω , κάτω ὁ ἔκκρισις ἴσχω ὁ περιέχω · κάτωθεν δέ ἄρχω αὐτός ἄνω φέρω . καί οὗτος γε σαφής φαίνω εἰͅν ὁ κατά φύσις ἔχω συμβαίνω , ὅταν ὑπέρχομαι ἀθρόος ποτέ χολή εἰς ὁ κάτω ὁ ἔντερον ἐπέχω ὁ ἔκκρισις ἤ ὁ πάρειμι τοιοῦτος πρᾶξις , ὅς μή διακόπτω δυνατός εἰμί , ἤ ὁ μή πάρειμι πλησίον ἀπόπατος · ἐν γάρ ὁ τοιοῦτος καιρός ἀνατρέχω αἰσθάνομαι ὁ χολή οὕτως ὡς μηκέτι ἐκκρίνω . τις μέν οὖν ἐπί ὁ τοιοῦτος ὁ χολή ἀναδρομή ὁ στόμαχος ἴσχω κακός · ἔνιοι δέ συμπληρόω τε καί δακνώδης ἀλγέω ὁ κεφαλή , ἔνιοι δέ ἀμφότερος πάσχω . οὕτως οὖν ὁ καί ξυσματώδης ἐν ὁ ἔντερον διάθεσις ἐνίοτε μέν ὁ ἔκκρισις εἰς ὁ κάτωθεν ἐργάζομαι ταχύς , οὐ ὑπομένω ὁ ὁ πάσχω ἀνία , ἐνίοτε δέ κάτωθεν πρός ὁ ἄνωθεν χώρα , ὅταν μή παραχρῆμα ὁ διεξέρχομαι ἐκπίπτω διά ὁ δράω , ἀλλά ὁ κατά αὐτός μῦς ὁ κυκλοτερής συστέλλω καί σφίγγω ὁ πέρας ὁ ἀπευθύνω , ὁ ἀρχή ὁ περισταλτικός κίνησις ἐκ ὁ κάτω μέρος ἄνω ποιέω . διά οὗτος μέν οὖν οὐ φῦσα μόνος , ἀλλά καί περίσσωμα κατά ὁ τοιοῦτος διάθεσις παλινδρομέω . συμβαίνω δέ καί ὁ δύναμις βλάπτω διά ὁ ἕπομαι δῆξις ἐν ὁ δίοδος · ὁ γάρ ξύω , ἔͅν βραχύς ἴσχω ὁ διεξέρχομαι δῆξις , ἀνιάω σφοδρός · οἶδα δέ ὅτι πᾶς ἄλγημα καταλυτικός εἰμί δύναμις καί διά οὗτος καί ὁ ἀκρωτήριον ψυκτικός . οὗτος καί οἶδα μόνος βλάβη ὁ διά ὀξύμελι γίγνομαι , ὅστις καί ἄξιος γραφή . διδάσκω ὁ λόγος ὀλίγος ἔμπροσθεν ἅπας ὁ ἐκ μελίκρατον καί οἶνος καί ὕδωρ βλάβη ἐκφεύγω ὁ μέτριος κεράννυμι ὀξύμελι · μόνος οὖν ὅταν βλάπτω οὗτος , βλάπτω ὁ ξύω ὁ ἔντερον · ἐργάζομαι δέ οὗτος ποτέ ὁ ἀσθενής ἔχω φύσις καί πάσχω ἐπιτήδειος ὁ ἔντερον .