galenus.in-hippocratis-de-victu-acutorum-commentaria-iv 4.4
Γίγνεται δὲ ἡ γλῶσσα τραχείη καὶ ξηρὴ καὶ μέλαινα κάρτα , καὶ τὰ περὶ τὴν νηδὺν δακνόμενος ἀλγέει , τά θ᾿ ὑποχωρήματα ἔξυγρα καὶ ὠχρὰ γίγνεται καὶ δίψαι σφοδραὶ ἔνεισι καὶ ἀγρυπνίαι , ἐνίοτε δὲ καὶ παραλλάξεις φρενῶν . Τὰ παρακολουθοῦντα τοῖς καύσοις ἐν τῷδε τῷ λόγῳ διῆλθεν , ἃ δὴ καὶ συνεδρεύοντα καλοῦσιν · ἔστι δὲ ταῦτα γλῶσσα ξηρὰ καὶ τραχεῖα καὶ μέλαινα , δῆξίς τε ἐπὶ τῆς γαστρὸς , ὑποχωρήματα ὠχρὰ καὶ δίψαι σφοδραὶ καὶ ἀγρυπνία , ποτὲ δὲ καὶ παραφροσύνη . ἡ μὲν οὖν γλῶσσα ξηρὰ γίγνεται , διότι καὶ ἡ διάθεσις ὅλη τοῦ σώματος ξηρά ἐστι καὶ θερμὴ καὶ ὁ πυρετὸς αὐτὸς τοιοῦτος . ἡ δὲ δῆξις τῶν κατὰ τὴν γαστέρα διὰ τὴν τῶν εἰς αὐτὴν συῤῥεόντων ἰχώρων δριμύτητα . τὰ δὲ διαχωρούμενα κατὰ τὸν πλεονάζοντα χυμόν · ἔξυγρα δὲ εἶπεν αὐτὰ , τὸ μηδὲ ὅλως πεπέφθαι δηλῶν , ἡ γάρτοι πέψις ἅπαντα συνάγει τε καὶ παχύνει . τὸ δὲ ἀγρυπνεῖν τοῖς οὕτω πάσχουσι συμβαίνει διὰ τὴν ξηρότητα · δέδεικται γὰρ ἡ μὲν ἄμετρος ὑγρότης τὰς καταφορὰς , τὰς δὲ ἀγρυπνίας ἡ πολλὴ ξηρότης ἐργαζομένη · προσέρχεται δὲ καὶ ἀπὸ τῶν ἄλλων συμπτωμάτων ταλαιπωρία , τῆς ἀγρυπνίας αἰτία γιγνομένη . παραφροσύνην δὲ ἐμάθομεν γίγνεσθαι διά τε χολὴν ἀναδραμοῦσαν ἐπὶ κεφαλὴν καὶ διὰ ξηρότητα καὶ θερμότητα κράσεως . ὅτι δὲ , ὅταν εἴπῃ τις ἁπλῶς χολὴν , ἡ πικρὰ δηλοῦται προείρηται , καὶ ὅτι γε τὴν αὐτὴν χολὴν ὠχράν τε καὶ ξανθὴν ὀνομάζουσιν . ὥσπερ οὖν οὐδὲν παραλέλειπται τῶν κατὰ τὸν χολώδη καῦσον , ὅτι γε μὴ καὶ κατὰ τὴν ἐπιῤῥοὴν τῶν ἰχώρων αὐτῶν , οὐ μόνον διὰ τὴν ὁλκὴν γίγνεσθαι · οὕτως ἀτάκτως γέγραπταί τινα . τῶν γάρτοι λελεγμένων ἔνια μέν ἐστι παθογνωμονικὰ συμπτώματα τῶν καύσων , ἔνια δὲ συνεδρεύοντα · τῶν γεννώντων δὲ αὐτοὺς τὰ μέν ἐστι προηγούμενα , τὰ δὲ προκατάρχοντά γε καλούμενα ὑπὸ τῶν ἰατρῶν . πάντων γοῦν ὧν εἶπον προηγουμένων συμπτωμάτων ἔξεστί σοι τὸν κατάλογον ὡς ἂν ἐθέλοις ποιεῖσθαι · ἀλλ᾿ ὅ γε γράψας τὸ βιβλίον ἤρξατο μὲν ἀπὸ τῶν προηγουμένων ( τὸ γὰρ ἀναξηρανθῆναι τὰ φλεβία προηγούμενον αἴτιόν ἐστιν ) , ἐφεξῆς δὲ δέον εἰπεῖν τὰ προκαταρκτικὰ , οἷον ὁδοιπορίαν μακρὰν καὶ δίψος , οὐ ταῦτ᾿ εἶπεν , ἀλλὰ τῶν παθογνωμονικῶν τι , τὸν πολὺν πυρετόν · ἐχρῆν δὲ ἐνταῦθα προσθεῖναι καὶ τὸ σφοδρὸν δίψος , ὃ μετὰ ταῦτα ἅμα τοῖς ἄλλοις εἶπε συμπτώμασι τοῖς συνεδρεύουσιν ὀνομαζομένοις , ὧν τὰ μὲν ἐνίοτε , τὰ δὲ ἀεὶ ὑπάρχει τοῖς καύσοις . τοῦτο δὲ καὶ αὐτὸς ἐδήλωσεν εἰπών · ἐνίοτε δὲ καὶ παραλλάξιες φρενῶν · τὸ γὰρ ἐνίοτε τῷ διὰ παντὸς ἀντίκειται . ἐγὼ δέ φημι καὶ τὸ τὰ περὶ τὴν νηδὺν δάκνεσθαι καὶ διαχωρεῖν χολώδη οὐ τῶν διὰ παντὸς συνόντων τοῖς καύσοις εἶναι , διὰ γὰρ τὸ μέγεθος τοῦ νοσήματος καὶ τὴν ἔσω ῥοπὴν τῶν δριμέων ἰχώρων ταῦτα συμβαίνει τοῖς κατὰ γαστέρα καὶ ἧπαρ ἔχουσι τὴν οἷον ἑστίαν τοῦ καύσου · τοῖς δὲ κατὰ πνεύμονα ταῦτα μὲν οὐ πάνυ συμπίπτει , τὰ δὲ κατὰ τὰς γλώσσας εἰρημένα καὶ τὰς παραφροσύνας μᾶλλον . ἀλλὰ καὶ δυσπνοοῦσιν οὗτοι τὴν κατὰ τὸ πυκνὸν καὶ μέγα πνεῦμα δύσπνοιαν , ἐκφυσῶσί τε συνεχῶς ἀνοιγνύντες τὸ στόμα καὶ τῇ τοῦ πυρώδους πνεύματος ἀποχύσει κουφιζόμενοι . τὸ μὲν οὖν τῆς δυσπνοίας ὅλον παραλέλειπται , καίτοι γε ἐν προγνωστικῷ λελεγμένον ἡμεῖς ἐδείκνυμεν . ἀτάκτως δ᾿ εἴρηται τὰ κατὰ τὴν γλῶσσαν συμπτώματα · προτέραν μὲν γὰρ ἐχρῆν γεγράφθαι τὴν ξηρὰν , δευτέραν δὲ τὴν τραχεῖαν · διὰ γὰρ τὴν ἄμετρον ξηρότητα τραχεῖαν συμβαίνει γίγνεσθαι τὴν γλῶσσαν , ὥστε τὴν τραχεῖαν οὖσαν πάντως καὶ ξηράν . ὅτι δὲ καὶ μελαίνεται διὰ τὴν ἄμετρον θερμασίαν , ὥσπερ τοῖς ἡλιθεροῦσι τὸ δέρμα , προμεμαθήκαμεν ἤδη .
Lemmas: γίγνομαι δέ ὁ γλῶσσα τραχεῖος καί ξηρός καί μέλας κάρτα , καί ὁ περί ὁ νηδύς δάκνω ἀλγέω , ὁ τε ὑποχώρημα ἔξυγρος καί ὠχρός γίγνομαι καί δίψα σφοδρός ἔνειμι καί ἀγρυπνία , ἐνίοτε δέ καί παράλλαξις φρήν . ὁ παρακολουθέω ὁ καῦσος ἐν ὅδε ὁ λόγος διέρχομαι , ὅς δή καί συνεδρεύω καλέω · εἰμί δέ οὗτος γλῶσσα ξηρός καί τραχύς καί μέλας , δῆξις τε ἐπί ὁ γαστήρ , ὑποχώρημα ὠχρός καί δίψα σφοδρός καί ἀγρυπνία , ποτέ δέ καί παραφροσύνη . ὁ μέν οὖν γλῶσσα ξηρός γίγνομαι , διότι καί ὁ διάθεσις ὅλος ὁ σῶμα ξηρός εἰμί καί θερμός καί ὁ πυρετός αὐτός τοιοῦτος . ὁ δέ δῆξις ὁ κατά ὁ γαστήρ διά ὁ ὁ εἰς αὐτός συρρέω ἰχώρ δριμύτης . ὁ δέ διαχωρέω κατά ὁ πλεονάζω χυμός · ἔξυγρος δέ λέγω αὐτός , ὁ μηδέ ὅλος πέσσω δηλόω , ὁ γάρ πέψις ἅπας συνάγω τε καί παχύνω . ὁ δέ ἀγρυπνέω ὁ οὕτως πάσχω συμβαίνω διά ὁ ξηρότης · δείκνυμι γάρ ὁ μέν ἄμετρος ὑγρότης ὁ καταφορά , ὁ δέ ἀγρυπνία ὁ πολύς ξηρότης ἐργάζομαι · προσέρχομαι δέ καί ἀπό ὁ ἄλλος σύμπτωμα ταλαιπωρία , ὁ ἀγρυπνία αἰτία γίγνομαι . παραφροσύνη δέ μανθάνω γίγνομαι διά τε χολή ἀνατρέχω ἐπί κεφαλή καί διά ξηρότης καί θερμότης κρᾶσις . ὅτι δέ , ὅταν λέγω τις ἁπλῶς χολή , ὁ πικρός δηλόω προλέγω , καί ὅτι γε ὁ αὐτός χολή ὠχρός τε καί ξανθός ὀνομάζω . ὥσπερ οὖν οὐδείς παραλείπω ὁ κατά ὁ χολώδης καῦσος , ὅτι γε μή καί κατά ὁ ἐπιρροή ὁ ἰχώρ αὐτός , οὐ μόνος διά ὁ ὁλκή γίγνομαι · οὕτως ἄτακτος γράφω τις . ὁ γάρ λέγω ἔνιοι μέν εἰμί παθογνωμονικός σύμπτωμα ὁ καύσων , ἔνιοι δέ συνεδρεύω · ὁ γεννάω δέ αὐτός ὁ μέν εἰμί προηγέομαι , ὁ δέ προκατάρχομαι γε καλέω ὑπό ὁ ἰατρός . πᾶς γοῦν ὅς λέγω προηγέομαι σύμπτωμα ἔξεστι σύ ὁ κατάλογος ὡς ἄν ἐθέλω ποιέω · ἀλλά ὁ γε γράφω ὁ βιβλίον ἄρχω μέν ἀπό ὁ προηγέομαι ( ὁ γάρ ἀναξηραίνω ὁ φλέβιον προηγέομαι αἴτιος εἰμί ) , ἐφεξῆς δέ δέω λέγω ὁ προκαταρκτικός , οἷος ὁδοιπορία μακρός καί δίψος , οὐ οὗτος λέγω , ἀλλά ὁ παθογνωμονικός τις , ὁ πολύς πυρετός · χρή δέ ἐνταῦθα προστίθημι καί ὁ σφοδρός δίψος , ὅς μετά οὗτος ἅμα ὁ ἄλλος λέγω σύμπτωμα ὁ συνεδρεύω ὀνομάζω , ὅς ὁ μέν ἐνίοτε , ὁ δέ ἀεί ὑπάρχω ὁ καῦσος . οὗτος δέ καί αὐτός δηλόω λέγω · ἐνίοτε δέ καί παράλλαξις φρήν · ὁ γάρ ἐνίοτε ὁ διά πᾶς ἀντίκειμαι . ἐγώ δέ φημί καί ὁ ὁ περί ὁ νηδύς δάκνω καί διαχωρέω χολώδης οὐ ὁ διά πᾶς σύνειμι ὁ καῦσος εἰμί , διά γάρ ὁ μέγεθος ὁ νόσημα καί ὁ ἔσω ῥοπή ὁ δριμύς ἰχώρ οὗτος συμβαίνω ὁ κατά γαστήρ καί ἧπαρ ἔχω ὁ οἷος ἑστία ὁ καῦσος · ὁ δέ κατά πνεύμων οὗτος μέν οὐ πάνυ συμπίπτω , ὁ δέ κατά ὁ γλῶσσα λέγω καί ὁ παραφροσύνη μάλα . ἀλλά καί δυσπνοέω οὗτος ὁ κατά ὁ πυκνός καί μέγας πνεῦμα δύσπνοια , ἐκφυσάω τε συνεχής ἀνοίγνυμι ὁ στόμα καί ὁ ὁ πυρώδης πνεῦμα ἀπόχυσις κουφίζω . ὁ μέν οὖν ὁ δύσπνοια ὅλος παραλείπω , καίτοι γε ἐν προγνωστικός λέγω ἐγώ δείκνυμι . ἄτακτος δέ λέγω ὁ κατά ὁ γλῶσσα σύμπτωμα · πρότερος μέν γάρ χρή γράφω ὁ ξηρός , δεύτερος δέ ὁ τραχύς · διά γάρ ὁ ἄμετρος ξηρότης τραχύς συμβαίνω γίγνομαι ὁ γλῶσσα , ὥστε ὁ τραχύς εἰμί πάντως καί ξηρός . ὅτι δέ καί μελαίνω διά ὁ ἄμετρος θερμασία , ὥσπερ ὁ ἡλιθερέω ὁ δέρμα , προμανθάνω ἤδη .