galenus.in-hippocratis-de-victu-acutorum-commentaria-iv 3.10
Διψῶδές γε μὴν ἧσσον τοῦ γλυκέος οἴνου . πνεύμονός τε γὰρ μαλθακτικόν ἐστι καὶ πτυέλου ἀναγωγὸν μετρίως καὶ βηχὸς παρηγορικόν · ἔχει γὰρ σμηγματῶδές τι ὃ μᾶλλον τοῦ μετρίου καταγλισχραίνει τὸ πτύελον . Διὰ τί μὲν ἧττον οἴνου ἐστὶ γλυκέος διψῶδες ἔμπροσθεν εἴρηταί μοι , δεικνύντι καθ᾿ ὅσον μέν εἰσιν ἄμφω γλυκέα , κατὰ τοσοῦτον ἐκχολοῦσθαι ῥᾳδίως αὐτά · καθ᾿ ὅσον δὲ λεπτότερόν τ᾿ ἐστὶ καὶ ποριμώτερον , ὡς ἰέναι πάντῃ , τὸ μελίκρατον , κατὰ τοῦτο ἧττον αὐτοῦ γίνεσθαι διψῶδες · ὡς εἴ γέ ποτε κατὰ τὴν γαστέρα μείνῃ χρόνῳ πλείονι καὶ αὐτὸ διψῶδες οὐχ ἧτον ἔσται τοῦ γλυκέος οἴνου . τουτὶ μὲν αὐτὸ σπανίως συμβαίνει · τὸ δὲ θᾶττον οἴνου γλυκέος διεξέρχεσθαι τὴν γαστέρα καὶ τὸ ἔντερον ἅπαν , ἔτι δὲ καὶ τὸ ἧπαρ ἄχρι νεφρῶν καὶ κύστεως οὐ σπανίως , ἀλλὰ διὰ παντὸς ὑπάρχει τῷ μελικράτῳ . διὰ ταῦτα μὲν οὖν ἧττόν ἐστι διψῶδες τοῦ γλυκέος οἴνου · ὁ δὲ Ἱπποκράτης οὐχ οὕτως εἶπεν , ἀλλ᾿ ἑτέρως ταὐτὸν ἐνδειξάμενος αὐτοῦ τὴν δύναμιν ἐξ ὧν ἐργάζεται κατὰ τὸν πνεύμονα · δῆλον γὰρ ὡς οὐκ ἂν εἰργάζετο ταῦτα , μὴ διεξερχόμενόν γε καὶ διαῤῥύπτον αὐτοῦ τὰς ὁδούς . πτυέλου δ᾿ ἀναγωγὸν οὐχ ἁπλῶς εἶπε τὸ μελίκρατον , ἀλλ᾿ ὅτι μετρίως προσέγραψε . τὸ γὰρ ἰσχυρῶς ἀνάγειν οὐκ ἔχει , καθάπερ τὸ ὀξύμελι · τό γε μὴν παρηγορικὸν ἔχει , μηδ᾿ ὅλως ἔχοντος αὐτὸ τοῦ ὀξυμέλιτος · ἐπεγείρει γὰρ ἐκεῖνο τὰς βῆχας , ἐρεθίζον τε καὶ τραχῦνον , ἐκ τοῦ ῥύπτειν σφοδρῶς . μελικράτῳ δὲ καὶ μάλιστα τῷ ὑδαρεῖ τῆς ῥυπτικῆς δυνάμεως ὀλιγίστης μέτεστιν · καλεῖται δ᾿ ἡ τοιαύτη καὶ σμηκτικὴ , καὶ νῦν ὁ Ἱπποκράτης ἀπ᾿ ἐκείνης ἐποιήσατο τὸ σμηγματῶδες ὄνομα , περὶ τοῦ μελικράτου γράψας , ἔχει γὰρ σμηγματῶδές τι · μετρίας αὐτῷ μετεῖναι τῆς τοιαύτης δυνάμεως αἰνιξάμενος ἐκ τοῦ προσθεῖναι τῷ σμηγματῶδες τὸ τὶ , βραχύτητα δηλοῦν οἷς ἂν οὕτω προσκέηται . τοῦτ᾿ οὖν τὸ βραχὺ τοῦ μελικράτου σμηγματῶδες , οὐχ ὅτι σμηγματῶδες , διὰ τοῦτ᾿ ἄκρατον , ἀλλ᾿ ὅτι βραχύ · δεῖ γὰρ ἐπὶ τοῦ γλίσχρου πτυέλου σφοδρῶς εἶναι σμηγματῶδες τὸ φάρμακον , ἀποῤῥύψαι δυνάμενον τὸν ἐνιζηκότα τοῖς βρόγχοις τοῦ πνεύμονος γλίσχρον χυμόν . εἰ δὲ μεταξὺ θώρακός τε καὶ πνεύμονος εἴη τοιοῦτός τις ἠθροσμένος , ἔτι δὴ καὶ μᾶλλόν ἐστι χρεία πρὸς τὸ καλῶς ἀναπτυσθῆναι τμητικῆς τε καὶ σμηκτικῆς δυνάμεως , ἥτις καὶ ἀποῤῥύψει τε τοῦ ὑπεζωκότος αὐτὸ καὶ διατέμνει καὶ λεπτύνει · μεταληφθῆναι γὰρ ἄλλως ἀδύνατόν ἐστι τὸ τοιοῦτον , διὰ τοῦ περιέχοντος ὑμένος τὸ σπλάγχνον ἐς τὰ βρογχία τοῦ πνεύμονος . οὐ καλῶς οὖν ἐχρήσατο τῇ λέξει , προσθεὶς τῷ , ἔχει γὰρ σμηγματῶδές τι , τὸ ἐφεξῆς εἰρημένον , ὃ μᾶλλον τοῦ μετρίου καταγλισχραίνει τὸ πτύελον · ἄμεινον γὰρ ἦν εἰπεῖν , ἔχει γὰρ σμηγματῶδές τι βραχὺ τὸ μελίκρατον , ὃ μᾶλλον τοῦ μετρίου πολλάκις ἐπιτρέπει τῷ πτυέλῳ καταγλισχραίνεσθαι . οὐ γὰρ διὰ τὸ μελίκρατον συμβαίνει τῷ πτυέλῳ καταγλισχραίνεσθαι , ἀλλὰ τοῦτο μὲν οἰκεῖον ὑπάρχει τῷ γε τοιούτῳ πτυέλῳ , τὸ μελίκρατον δὲ οὐδὲν ὀνίνησιν , ἀλλὰ διαμένειν ἐᾷ τὴν τοιαύτην φύσιν τοῦ περιττώματος . διὰ τοῦτ᾿ οὖν ἄμεινον ἦν εἰπεῖν μηδὲν ὀνίνασθαι τὸ γλίσχρον πτύελον , οὐ γίγνεσθαι τοιοῦτο ὑπὸ τοῦ μελικράτου · τὸ γὰρ καταγλισχραίνειν τὸ πρὸς Ἱπποκράτους εἰρημένον ἔμφασιν ἔχει τοῦ γίνεσθαι τοιοῦτον ὑπὸ τοῦ μελικράτου τὸ πτύελον .
Lemmas: διψώδης γε μήν ἥσσων ὁ γλυκύς οἶνος . πνεύμων τε γάρ μαλθακτικός εἰμί καί πτύελος ἀναγωγός μέτριος καί βήξ παρηγορικός · ἔχω γάρ σμηγματώδης τις ὅς μάλα ὁ μέτριος καταγλισχραίνω ὁ πτύελον . διά τίς μέν ἥσσων οἶνος εἰμί γλυκύς διψώδης ἔμπροσθεν λέγω ἐγώ , δείκνυμι κατά ὅσος μέν εἰμί ἄμφω γλυκύς , κατά τοσοῦτος ἐκχολόω ῥᾴδιος αὐτός · κατά ὅσος δέ λεπτός τε εἰμί καί πόριμος , ὡς ἔρχομαι πάντῃ , ὁ μελίκρατον , κατά οὗτος ἥσσων αὐτός γίγνομαι διψώδης · ὡς εἰ γε ποτέ κατά ὁ γαστήρ μένω χρόνος πολύς καί αὐτός διψώδης οὐ ἵημι εἰμί ὁ γλυκύς οἶνος . οὗτος μέν αὐτός σπάνιος συμβαίνω · ὁ δέ ταχύς οἶνος γλυκύς διεξέρχομαι ὁ γαστήρ καί ὁ ἔντερον ἅπας , ἔτι δέ καί ὁ ἧπαρ ἄχρι νεφρός καί κύστις οὐ σπάνιος , ἀλλά διά πᾶς ὑπάρχω ὁ μελίκρατον . διά οὗτος μέν οὖν ἥσσων εἰμί διψώδης ὁ γλυκύς οἶνος · ὁ δέ Ἱπποκράτης οὐ οὕτως λέγω , ἀλλά ἕτερος αὐτός ἐνδείκνυμι αὐτός ὁ δύναμις ἐκ ὅς ἐργάζομαι κατά ὁ πνεύμων · δῆλος γάρ ὡς οὐ ἄν ἐργάζομαι οὗτος , μή διεξέρχομαι γε καί διαρρύπτω αὐτός ὁ ὁδός . πτύελος δέ ἀναγωγός οὐ ἁπλῶς λέγω ὁ μελίκρατον , ἀλλά ὅτι μέτριος προσγράφω . ὁ γάρ ἰσχυρός ἀνάγω οὐ ἔχω , καθά ὁ ὀξύμελι · ὁ γε μήν παρηγορικός ἔχω , μηδέ ὅλος ἔχω αὐτός ὁ ὀξύμελι · ἐπεγείρω γάρ ἐκεῖνος ὁ βήξ , ἐρεθίζω τε καί τραχύνω , ἐκ ὁ ῥύπτω σφοδρός . μελίκρατον δέ καί μάλα ὁ ὑδαρής ὁ ῥυπτικός δύναμις ὀλίγιστος μέτειμι · καλέω δέ ὁ τοιοῦτος καί σμηκτικός , καί νῦν ὁ Ἱπποκράτης ἀπό ἐκεῖνος ποιέω ὁ σμηγματώδης ὄνομα , περί ὁ μελίκρατον γράφω , ἔχω γάρ σμηγματώδης τις · μέτριος αὐτός μέτειμι ὁ τοιοῦτος δύναμις αἰνίσσομαι ἐκ ὁ προστίθημι ὁ σμηγματώδης ὁ τις , βραχύτης δηλόω ὅς ἄν οὕτως πρόσκειμαι . οὗτος οὖν ὁ βραχύς ὁ μελίκρατον σμηγματώδης , οὐ ὅτι σμηγματώδης , διά οὗτος ἄκρατος , ἀλλά ὅτι βραχύς · δέω γάρ ἐπί ὁ γλίσχρος πτύελος σφοδρός εἰμί σμηγματώδης ὁ φάρμακον , ἀπορρύπτω δύναμαι ὁ ἐνιζέω ὁ βρόγχος ὁ πνεύμων γλίσχρος χυμός . εἰ δέ μεταξύ θώραξ τε καί πνεύμων εἰμί τοιοῦτος τις ἀθρόννυμι , ἔτι δή καί μάλα εἰμί χρεία πρός ὁ καλός ἀναπτύω τμητικός τε καί σμηκτικός δύναμις , ὅστις καί ἀπορρύπτω τε ὁ ὑποζώννυμι αὐτός καί διατέμνω καί λεπτύνω · μεταλαμβάνω γάρ ἄλλος ἀδύνατος εἰμί ὁ τοιοῦτος , διά ὁ περιέχω ὑμήν ὁ σπλάγχνον εἰς ὁ βρογχία ὁ πνεύμων . οὐ καλός οὖν χράω ὁ λέξις , προστίθημι ὁ , ἔχω γάρ σμηγματώδης τις , ὁ ἐφεξῆς λέγω , ὅς μάλα ὁ μέτριος καταγλισχραίνω ὁ πτύελον · ἀγαθός γάρ εἰμί λέγω , ἔχω γάρ σμηγματώδης τις βραχύς ὁ μελίκρατον , ὅς μάλα ὁ μέτριος πολλάκις ἐπιτρέπω ὁ πτύελος καταγλισχραίνω . οὐ γάρ διά ὁ μελίκρατον συμβαίνω ὁ πτύελος καταγλισχραίνω , ἀλλά οὗτος μέν οἰκεῖος ὑπάρχω ὁ γε τοιοῦτος πτύελος , ὁ μελίκρατον δέ οὐδείς ὀνίνημι , ἀλλά διαμένω ἐάω ὁ τοιοῦτος φύσις ὁ περίσσωμα . διά οὗτος οὖν ἀγαθός εἰμί λέγω μηδείς ὀνίνημι ὁ γλίσχρος πτύελον , οὐ γίγνομαι τοιοῦτος ὑπό ὁ μελίκρατον · ὁ γάρ καταγλισχραίνω ὁ πρός Ἱπποκράτης λέγω ἔμφασις ἔχω ὁ γίγνομαι τοιοῦτος ὑπό ὁ μελίκρατον ὁ πτύελον .