galenus.in-hippocratis-de-victu-acutorum-commentaria-iv 4.19
Φλεγμαίνοντα ὑποχόνδρια μὴ πνευμάτων ἀπολήψει , φρενῶν ἐντάσιες ἢ πνευμάτων προτάσιες , ὀρθοπνοίης ξηρῆς , οἷσι μὴ πῦον ὕπεισιν , ἀλλὰ ὑπὸ πνευμάτων ἀπολήψιος τὰ παθήματα ταῦτα ἐπιγίνεται · μάλιστα δὲ καὶ ἥπατος περιωδυνίαι καὶ σπληνὸς βάρεα καὶ ἄλλαι φλεγμασίαι τε καὶ ὑπὲρ φρενῶν περιωδυνίαι τε καὶ ξυστροφαὶ νοσημάτων , οὐ δύνανται λύεσθαι , ἤν τις πρότερον ἐπιχειρέῃ φαρμακεύειν , ἀλλὰ φλεβοτομίη τῶν τοιῶνδε ἡγεμονικόν ἐστιν · ἔπειτα δὲ ἐπὶ κλυσμῶν , ἢν μὴ μέγα καὶ ἰσχυρὸν τὸ νόσημα ᾖ · εἰ δὲ μὴ καὶ ὕστερον φαρμακείης δεῖ . δέεται δὲ καὶ ἀσφαλείης καὶ μετριότητος μετὰ φλεβοτομίην φαρμακείη . Κατάλογός ἐστι νοσημάτων φλεβοτομίας μὲν πρότερον , ἐπ᾿ αὐτῆς δὲ καθάρσεως δεομένων , ὧν πρῶτον ἁπάντων γέγραπται φλεγμαίνοντα ὑποχόνδρια · οὐ κατὰ τὸ τοῦ Ἱπποκράτους ἔθος ἄκουε τῆς φλεγμαίνοντα φωνῆς . καὶ γὰρ πάντα τὰ φλογώδη καὶ θερμὰ δηλοῦνται τῶν νοσημάτων , ἐρυσιπέλατα , ἕρπητες , ἄνθρακες , αὐταὶ αἱ ἰδίως ὀνομαζόμεναι φλεγμοναί · ἅπαντες δὲ οἱ νεώτεροι τῶν ἰατρῶν καθ᾿ ἑνὸς εἴδους τῶν φλεγμαινόντων σωμάτων ἐπιφέρουσι τὸ πάλαι ἁπάντων κοινὸν ὄνομα καὶ καλοῦσιν οὕτως μόνον ἐκεῖνον τὸν ὄγκον , ὃς ἀντίτυπός τε καὶ ὀδυνηρὸς ᾖ μετὰ θερμασίας πολλῆς . ὄντων δὲ καὶ ἄλλων ὄγκων παρὰ φύσιν , οἷον τοῦ τε σκίῤῥου καὶ τοῦ καλουμένου παρὰ τοῖς νεωτέροις ἰατροῖς οἰδήματος ( ἦν γὰρ καὶ τοῦτο πάλαι κοινὸν ὄνομα πάντων τῶν παρὰ φύσιν ὄγκων , ἔτι δὲ καὶ τῆς ἐμπνευματώσεως ) εἴρηται μὲν ἡμῖν ἑτέρωθι δι᾿ ἑνὸς βιβλίου περὶ τῶν παρὰ φύσιν ὄγκων · ἐν δὲ τῷ νῦν ἐνεστῶτι λόγῳ καθάπερ τὰ ἄλλα , διὰ κεφαλαίων καὶ τοῦτο εἴρηται . σκίῤῥος μὲν ὁ ἀντίτυπος ὄγκος καὶ ἀνώδυνος , ἡ δὲ πνευμάτωσις γίνεται διττῶς , ἤτοι κατά τινας αἰσθητὰς κοιλότητας ἀθροιζομένου πνεύματος φυσώδους ἢ λόγῳ θεωρητάς · ἐνίοτε γοῦν τινες ὄγκους παρὰ φύσιν ἐν μυσὶν ἔτεμον , ὡς ἐν βάθει πῦον εὑρήσοντες , εἶθ᾿ εὗρον οὐδὲν ἄλλο πλὴν πνεύματος ἐν ἁπάσῃ τῇ σαρκὶ κατὰ μικρὰ παρεσπαρμένου . καὶ μέντοι καὶ θρόμβους ἐνίοτε μόνους οἱ οὕτω τέμνοντες , ἢ γλίσχρον ὑγρὸν εὗρον ἢ μυξῶδες . ἀλλ᾿ ἐπὶ τῶν τοιούτων ὁ ὄγκος κατὰ τὸν θρόμβον ἢ τὴν μύξαν ἦν , ὡσαύτως φαινομένης διακεῖσθαι τῆς σαρκός · τὸ δὲ πνεῦμα κατὰ βραχύ ἐστι διεσπαρμένον ἐν ταύτῃ . κατὰ τοίνυν τὴν προκειμένην ἐν τῷ λόγῳ ῥῆσιν τὰ φλεγμαίνοντα ὑποχόνδρια φαίνεταί μοι μὴ κατὰ τὸ σύνηθες Ἱπποκράτει σημαινόμενον εἰρῆσθαι · τίνα γὰρ ἕξει νοῦν τὸ προσκείμενον αὐτῇ , μὴ πνευμάτων ἀπολήψει , τῆς φλογώδους θερμασίας ἐν ὑποχονδρίοις , ἄν τε μετὰ πνεύματος ᾖ , ἄν τε μὴ , τὴν αὐτὴν ἔνδειξιν ἐχούσης ; οὐ μὴν οὐδ᾿ οὕτως ἔοικεν εἰπεῖν , ὡς ἐπὶ συνόδου λέγεσθαι φλογώσεως τε καὶ πνευμάτων ἀπολήψεως γιγνομένων , ὅπερ ἐστὶ ψεῦδος · οὐδέποτε γὰρ ἡ τοῦ πνεύματος ἀπόληψις ἐπιφέρει φλογώδη διάθεσιν ἐν ὑποχονδρίῳ . ἔοικεν οὖν ὁ γράψας ταῦτα φλεγμαίνοντα λέγειν ὑποχόνδρια τὰ εἰς ὄγκον ᾐρμένα . τούτοις ἐφεξῆς ἐμνημόνευσε φρενῶν ἐντάσεως , εἶτα πνευμάτων προτάσεως . ἡ μὲν οὖν τῶν φρενῶν ἔντασις εὔδηλός ἐστι , τὰ δὲ προστεταμένα πνεύματα ἔοικε λέγειν , τὰ οἷον ἐγκοπτόμενα περὶ ὧν ἐν τῷ προτέρῳ μέρει τοῦ βιβλίου τοῦδε γέγραπται , πνεῦμα προσπταῖον ἐν τῇ ἄνω φορῇ , καὶ λέλεκται περὶ αὐτοῦ κατὰ τὴν ἐξήγησιν ἐκείνης τῆς λέξεως . ξηρὰν δὲ ὀρθόπνοια εἴρηκε τὴν χωρὶς πτυσμάτων ἢ ἄνευ βήξεως ἰσχυρὰν οὕτω δύσπνοιαν , ὡς μὴ φέρειν τὴν κατάκλισιν , ἀλλὰ πνίγεσθαι , περὶ ἧς ἔμαθες ὡς ὑπὸ στενοχωρίας γίγνοιτο τῶν κατὰ τὸν πνεύμονα κοιλιῶν τοῦ πνεύματος , αἵτινες τοῦτο πάσχουσι κατακειμένων μὲν μᾶλλον , ἑστώτων δ᾿ ἧττον , ἀνακαθημένων γε δηλονότι πάντων ὀρθῶς τῶν κατὰ τὸν θώρακα , διὸ καὶ καλεῖται ὀρθόπνοια · γιγνομένης δ᾿ αὐτῆς ἐνίοτε μὲν διὰ φλεγμονὴν τοῦ σπλάγχνου , καθάπερ ἐν περιπνευμονίαις , ἐνίοτε δὲ τῶν βρόγχων πεπληρωμένων , φλεβοτομίας δεῖσθαί φησι τοὺς ὀρθόπνοιαν πάσχοντας , οἷς μὴ πῦον ἤθροισται ( πρόδηλον γὰρ ὡς ἐκεῖνοι κενωθῆναι χρῄζουσι τὸ πῦον ) , τοὺς δ᾿ ὑπὸ πνεύματος ἀπολήψεως , ὅπερ ἐστὶ στενοχωρουμένου τοῦ πνεύμονος , ταῦτα πάσχοντας , φλεβοτομητέον ἐστί σοι . ὡσαύτως δὲ καὶ ἥπατος περιωδυνίας καὶ σπληνὸς καὶ τὰς ἄλλας ἁπάσας φλεγμασίας ὀνίνησιν ἡ φλεβοτομία καὶ συμπάσας τὰς συστροφὰς τῶν νοσημάτων . εἰκὸς δ᾿ ἐστὶ συστροφὰς εἰρῆσθαι νοσημάτων ὑπ᾿ αὐτοῦ , τὰς ὑπὸ τοῖς ὀγκουμένοις μορίοις γιγνομένας · ἀκούω γὰρ καὶ νῦν πολλῶν ὀνομαζόντων οὕτως ἐπὶ τῆς ἡμετέρας Ἀσίας πάντας τοὺς παρὰ φύσιν ὄγκους . ἐπὶ τούτων γὰρ ἀπαγορεύεσθαι δεῖ καθαίρειν , πρὸ τοῦ φλεβοτομῆσαι , καίτοι τοῦτον τὸν λογισμὸν ἐφεξῆς αὐτὸς ἐρεῖ κατὰ τήνδε τὴν ῥῆσιν .
Lemmas: φλεγμαίνω ὑποχόνδριος μή πνεῦμα ἀπόληψις , φρήν ἔντασις ἤ πνεῦμα πρότασις , ὀρθόπνοια ξηρός , ὅς μή πυός ὑπέρχομαι , ἀλλά ὑπό πνεῦμα ἀπόληψις ὁ πάθημα οὗτος ἐπιγίγνομαι · μάλα δέ καί ἧπαρ περιωδυνία καί σπλήν βάρος καί ἄλλος φλεγμασία τε καί ὑπέρ φρήν περιωδυνία τε καί συστροφή νόσημα , οὐ δύναμαι λύω , ἐάν τις πρότερος ἐπιχειρέω φαρμακεύω , ἀλλά φλεβοτομία ὁ τοιόσδε ἡγεμονικός εἰμί · ἔπειτα δέ ἐπί κλυσμός , ἐάν μή μέγας καί ἰσχυρός ὁ νόσημα εἰμί · εἰ δέ μή καί ὕστερον φαρμακεία δέω . δέω δέ καί ἀσφάλεια καί μετριότης μετά φλεβοτομία φαρμακεία . κατάλογος εἰμί νόσημα φλεβοτομία μέν πρότερος , ἐπί αὐτός δέ κάθαρσις δέω , ὅς πρῶτος ἅπας γράφω φλεγμαίνω ὑποχόνδριος · οὐ κατά ὁ ὁ Ἱπποκράτης ἔθος ἀκούω ὁ φλεγμαίνω φωνή . καί γάρ πᾶς ὁ φλογώδης καί θερμός δηλόω ὁ νόσημα , ἐρυσίπελας , ἕρπης , ἄνθραξ , αὐτός ὁ ἴδιος ὀνομάζω φλεγμονή · ἅπας δέ ὁ νέος ὁ ἰατρός κατά εἷς εἶδος ὁ φλεγμαίνω σῶμα ἐπιφέρω ὁ πάλαι ἅπας κοινός ὄνομα καί καλέω οὕτως μόνος ἐκεῖνος ὁ ὄγκος , ὅς ἀντίτυπος τε καί ὀδυνηρός εἰμί μετά θερμασία πολύς . εἰμί δέ καί ἄλλος ὄγκος παρά φύσις , οἷος ὁ τε σκίρρος καί ὁ καλέω παρά ὁ νεώτερος ἰατρός οἴδημα ( εἰμί γάρ καί οὗτος πάλαι κοινός ὄνομα πᾶς ὁ παρά φύσις ὄγκος , ἔτι δέ καί ὁ ἐμπνευμάτωσις ) λέγω μέν ἐγώ ἑτέρωθι διά εἷς βιβλίον περί ὁ παρά φύσις ὄγκος · ἐν δέ ὁ νῦν ἐνίστημι λόγος καθά ὁ ἄλλος , διά κεφάλαιος καί οὗτος λέγω . σκίρρος μέν ὁ ἀντίτυπος ὄγκος καί ἀνώδυνος , ὁ δέ πνευμάτωσις γίγνομαι δισσός , ἤτοι κατά τις αἰσθητός κοιλότης ἀθροίζω πνεῦμα φυσώδης ἤ λόγος θεωρητός · ἐνίοτε γοῦν τις ὄγκος παρά φύσις ἐν μῦς τέμνω , ὡς ἐν βάθος πυός εὑρίσκω , εἶτα εὑρίσκω οὐδείς ἄλλος πλήν πνεῦμα ἐν ἅπας ὁ σάρξ κατά μικρός παρασπείρω . καί μέντοι καί θρόμβος ἐνίοτε μόνος ὁ οὕτως τέμνω , ἤ γλίσχρος ὑγρός εὑρίσκω ἤ μυξώδης . ἀλλά ἐπί ὁ τοιοῦτος ὁ ὄγκος κατά ὁ θρόμβος ἤ ὁ μύξα εἰμί , ὡσαύτως φαίνω διάκειμαι ὁ σάρξ · ὁ δέ πνεῦμα κατά βραχύς εἰμί διασπείρω ἐν οὗτος . κατά τοίνυν ὁ πρόκειμαι ἐν ὁ λόγος ῥῆσις ὁ φλεγμαίνω ὑποχόνδριος φαίνω ἐγώ μή κατά ὁ συνήθης Ἱπποκράτης σημαίνω λέγω · τίς γάρ ἔχω νόος ὁ πρόσκειμαι αὐτός , μή πνεῦμα ἀπόληψις , ὁ φλογώδης θερμασία ἐν ὑποχόνδριος , ἐάν τε μετά πνεῦμα εἰμί , ἐάν τε μή , ὁ αὐτός ἔνδειξις ἔχω ; οὐ μήν οὐδέ οὕτως ἔοικα λέγω , ὡς ἐπί σύνοδος λέγω φλόγωσις τε καί πνεῦμα ἀπόληψις γίγνομαι , ὅς εἰμί ψεῦδος · οὐδέποτε γάρ ὁ ὁ πνεῦμα ἀπόληψις ἐπιφέρω φλογώδης διάθεσις ἐν ὑποχόνδριος . ἔοικα οὖν ὁ γράφω οὗτος φλεγμαίνω λέγω ὑποχόνδριος ὁ εἰς ὄγκος ἀείρω . οὗτος ἐφεξῆς μνημονεύω φρήν ἔντασις , εἶτα πνεῦμα πρότασις . ὁ μέν οὖν ὁ φρήν ἔντασις εὔδηλος εἰμί , ὁ δέ προστείνω πνεῦμα ἔοικα λέγω , ὁ οἷος ἐγκόπτω περί ὅς ἐν ὁ πρότερος μέρος ὁ βιβλίον ὅδε γράφω , πνεῦμα προσπταίω ἐν ὁ ἄνω φορά , καί λέγω περί αὐτός κατά ὁ ἐξήγησις ἐκεῖνος ὁ λέξις . ξηρός δέ ὀρθόπνοια λέγω ὁ χωρίς πτύσμα ἤ ἄνευ βῆξις ἰσχυρός οὕτως δύσπνοια , ὡς μή φέρω ὁ κατάκλισις , ἀλλά πνίγω , περί ὅς μανθάνω ὡς ὑπό στενοχωρία γίγνομαι ὁ κατά ὁ πνεύμων κοιλία ὁ πνεῦμα , ὅστις οὗτος πάσχω κατάκειμαι μέν μάλα , ἵστημι δέ ἥσσων , ἀνακάθημαι γε δηλονότι πᾶς ὀρθός ὁ κατά ὁ θώραξ , διό καί καλέω ὀρθόπνοια · γίγνομαι δέ αὐτός ἐνίοτε μέν διά φλεγμονή ὁ σπλάγχνον , καθά ἐν περιπνευμονία , ἐνίοτε δέ ὁ βρόγχος πληρόω , φλεβοτομία δέω φημί ὁ ὀρθόπνοια πάσχω , ὅς μή πυός ἀθροίζω ( πρόδηλος γάρ ὡς ἐκεῖνος κενόω χρῄζω ὁ πυός ) , ὁ δέ ὑπό πνεῦμα ἀπόληψις , ὅς εἰμί στενοχωρέω ὁ πνεύμων , οὗτος πάσχω , φλεβοτομέω εἰμί σύ . ὡσαύτως δέ καί ἧπαρ περιωδυνία καί σπλήν καί ὁ ἄλλος ἅπας φλεγμασία ὀνίνημι ὁ φλεβοτομία καί σύμπας ὁ συστροφή ὁ νόσημα . ἔοικα δέ εἰμί συστροφή λέγω νόσημα ὑπό αὐτός , ὁ ὑπό ὁ ὀγκόω μόριον γίγνομαι · ἀκούω γάρ καί νῦν πολύς ὀνομάζω οὕτως ἐπί ὁ ἡμέτερος Ἀσία πᾶς ὁ παρά φύσις ὄγκος . ἐπί οὗτος γάρ ἀπαγορεύω δέω καθαίρω , πρό ὁ φλεβοτομέω , καίτοι οὗτος ὁ λογισμός ἐφεξῆς αὐτός λέγω κατά ὅδε ὁ ῥῆσις .