galenus.in-hippocratis-de-victu-acutorum-commentaria-iv 2.22
Ἐπεὶ καὶ τοῖσι δὶς σιτεομένοισι τῆς ἡμέρης καὶ τοῖσι μονοσιτέουσιν αἱ ἐξαπίναιοι μεταβολαὶ βλάβας καὶ ἀῤῥωστίην παρέχουσι . καὶ τοὺς μέν γε μὴ μεμαθηκότας ἀριστᾷν , ἢν ἀριστήσωσιν , εὐθέως ἀῤῥώστους ποιέει καὶ βαρέας ὅλον τὸ σῶμα καὶ ἀσθενεῖς καὶ ὀκνηρούς · ἢν δὲ καὶ ἐπιδειπνήσωσιν , ὀξυρεγμιώδεας , ἐνίοισι δὲ ἂν καὶ σπατίλη γένοιτο , ὁκόταν παρὰ τὸ ἔθος ἀχθοφορήσῃ ἡ κοιλίη εἰθισμένη ἐπιξηραίνεσθαι καὶ μὴ δὶς διογκοῦσθαι μηδὲ δὶς ἕψειν τὰ σιτία . Οὐ μόνον ὅτι βλάπτονται μεγάλα κατὰ τὰς τῶν ἐθῶν ἐξαιφνιδίους μεταβολὰς , ἀλλὰ καὶ τίνες αἱ βλάβαι γίνονται γράφων , τίνα δὲ τρόπον ἐπανορθωτέον ἑκάστην ἐστὶν , εἰς μῆκος ἐκτείνει τὸν λόγον · ὡς εἴ γε μόνον ὅτι βλάπτονται μεγάλα κατὰ τὰς τῶν ἐθῶν ἐξαιφνιδίους μεταβολὰς ἐπεδείκνυε , βραχὺς ἂν αὐτῷ ὁ πᾶς λόγος ἐγεγόνει . πρώτη μὲν οὖν ἐστι μεταβολὴ ἡ νῦν προκεχειρισμένη , τοῦ ἔθους ἐπὶ τῶν ἀηθῶν μὲν ἀριστᾷν , ἀριστησάντων δέ ποτε · φησὶ γὰρ ἀῤῥώστους τε καὶ βαρεῖς ὅλον τὸ σῶμα γίγνεσθαι καὶ ἀσθενεῖς καὶ ὀκνηρούς . συμβαίνει δὲ αὐτοῖς ταῦτα βαρυνομένης τῆς δυνάμεως ὑπὸ τῆς τροφῆς ὡς ὑπὸ φορτίου · οὐ γὰρ δὴ κατά γε τὸν ἴδιον λόγον ἀῤῥωστούσης , ὡς ἐπὶ τῆς ἐνδείας εἴωθε γίγνεσθαι . διὰ τοῦτο οὖν ἐνταῦθα μὲν προσέθηκε τῷ λόγῳ , τὸ βαρέας ὅλον τὸ σῶμα γίγνεσθαι καὶ ὀκνηροτέρους τοὺς δὶς διαιτηθέντας · ἐπὶ δὲ τῶν εἰθισμένων ἀριστᾷν , οὐκ ἀριστησάντων δὲ , τὴν μὲν ἀσθένειαν τῆς δυνάμεως ἔγραψε , τὸ δὲ βάρος οὐ προσέγραψε · κατὰ γὰρ τὸν ἑαυτῆς λόγον ἡ δύναμις ἐν ταῖς τοιαύταις μεταβολαῖς ἀῤῥωστεῖ . καὶ μέντοι καὶ ὀκνηροὺς εἰπὼν γενέσθαι κατὰ τὴν νῦν ἡμῖν προκειμένην μεταβολὴν τῆς διαίτης , ἐπὶ τῆς ἐναντίας εἶπε δειλοὺς , ὡς πᾶν ἔργον μισεῖν , ὡς εἰ καὶ φοβουμένους τῶν ἔργων ἅψασθαι εἰρήκει · οὕτως γὰρ ἔχει καὶ κατ᾿ ἀλήθειαν , αἰσθανομένων . τῆς κατὰ δύναμιν ἀσθενείας τῶν οὕτως ἐχόντων καὶ διὰ τοῦτο μὴ τολμώντων ἐνεργεῖν ἃς ἐνήργουν ἔμπροσθεν ἑτοίμως ἐνεργείας . ἀλλὰ μὴν καὶ ἐκκρεμᾶσθαι δοκεῖν τὰ σπλάγχνα τοῖς ἐνδεῶς διαιτηθεῖσί φησι καὶ οὐρεῖν θερμόν τε καὶ χλωρόν · θερμὸν μὲν λέγων δηλονότι τοῦ συνήθους θερμότερον , χλωρὸν δὲ κατά τι τῶν ἐπὶ τῆς Ἀσίας · Ἑλλήνων ἔθος , ὅ ἐστι καὶ νῦν διασωζόμενον . ὠχροὺς γάρ τινας ἰδόντες ἐρωτῶσι τὴν αἰτίαν , δι᾿ ἣν οὕτω γεγόνασι χλωροὶ , μηδὲν διαφέρειν ἡγούμενοι χλωρὸν εἰπεῖν καὶ ὠχρόν · ἑωρακέναι τε τόνδε τινὰ χλωρότερον ἑαυτοῦ φασι , τὸν ὠχρότερον οὕτω δηλοῦντες . ἔστι δὲ τὸ ὠχρὸν χρῶμα κατ᾿ ἀλήθειαν τοιοῦτον , οἷόν περ καὶ τὸ τῆς καλουμένης ὤχρας ὀξυνομένης κατὰ τὴν προσηγορίαν τῆς πρώτης συλλαβῆς · καὶ γίγνεται τοιοῦτον ἐπιμιγνυμένης τῷ ὑδατώδει περιττώματι τῆς ὠχρᾶς τε καὶ πικρᾶς καὶ ξανθῆς ὀνομαζομένης χολῆς · ὅσον γὰρ τοῦ ἐρυθροῦ χρώματος ἐπὶ τὸ λευκότερον ἀποκεχώρηκε τὸ ξανθὸν , τοσοῦτον τούτου τὸ ὠχρόν . ἔγραψε δέ τινα καὶ ἄλλα συμπτώματα , γιγνόμενα τοῖς οὕτω διατεθεῖσι , περὶ ὧν ὅταν ἀφικώμεθα ἐπὶ τὴν ῥῆσιν , ἐπισκεψόμεθα · νυνὶ δὲ τὴν προκειμένην ῥῆσιν ἐξεργαστέον . οἷς ἔφη συμβαίνειν ἐπὶ τῶν ἀήθως ἀριστησάντων , ἔτι καὶ τοῦτο προσέθηκεν · ἢν δὲ καὶ ἐπιδειπνήσωσιν , ὀξυρεγμιώδεες . ἐμάθομεν δὲ ὅτι διά τε τὴν ψύξιν τῆς γαστρὸς αἱ ὀξυρεγμίαι γίνονται καὶ διὰ φλέγμα πολλάκις ἠθροισμένον ἐν αὐτῇ καὶ διὰ πλῆθος σιτίων ἢ καὶ συμμέτρων μὲν ὄντων , ἀλλὰ ψυχρῶν τῇ δυνάμει . πάντων δὲ τῶν προειρημένων κοινόν ἐστι τὸ νικᾶσθαι τὴν ἔμφυτον θερμασίαν τῆς γαστρὸς ὑπὸ τῶν σιτίων , οὐ νικᾷν οὐδὲ κρατεῖν οὐδὲ κατεργάζεσθαι δυναμένην καλῶς αὐτά · καθάπερ εἰ καὶ φλογὶ μικρᾷ πλῆθος ἐπισωρεύσαις ξύλων , ἢ καὶ χωρὶς πλήθους ἐπιτιθείης χλωρὰ καὶ ὑγρά . τισὶ δὲ τούτων τῶν οὕτω διαιτηθέντων καὶ σπατίλην φησὶ γίνεσθαι , τουτέστιν ὑγρὰν διαχώρησιν · ἐν πολλοῖς δὲ τῶν ἀντιγράφων οὐ σπατίλην γεγραμμένην εὑρήσεις , ἀλλ᾿ ἄσην , ἵν᾿ ἀκούσωμεν δηλονότι τὸν ῥιπτασμὸν τοῦ σώματος , ἀσωμένου διὰ τὸ πλῆθος τῆς τροφῆς τοῦ διαιτηθέντος οὕτως καὶ δυσφοροῦντος ἐν τῇ κατακλίσει καὶ μεταβάλλοντος ἑαυτόν . ἐπὶ δὲ τῆς τελευταίας ῥήσεως ἀπεφήνατο σαφῶς ὅτι δεῖ τὴν πέψιν εἶναι παραπλησίαν ἑψήσει , ὡς ὑπὸ θερμοῦ γιγνομένην , οὐ ξηροῦ καὶ αὐχμώδους , ὁποῖόν ἐστι τὸ τῶν πυρετῶν , ἀλλ᾿ ὑγροῦ καὶ ἀτμώδους οἷον τὸ κατὰ φύσιν ἐν τοῖς ζώοις ἐστίν .
Lemmas: ἐπεί καί ὁ δίς σιτέω ὁ ἡμέρα καί ὁ μονοσιτέω ὁ ἐξαπίναιος μεταβολή βλάβη καί ἀρρωστία παρέχω . καί ὁ μέν γε μή μανθάνω ἀριστάω , ἐάν ἀριστάω , εὐθύς ἄρρωστος ποιέω καί βαρύς ὅλος ὁ σῶμα καί ἀσθενής καί ὀκνηρός · ἐάν δέ καί ἐπιδειπνέω , ὀξυρεγμιώδης , ἔνιοι δέ ἄν καί σπατίλη γίγνομαι , ὁπόταν παρά ὁ ἔθος ἀχθοφορέω ὁ κοιλία ἐθίζω ἐπιξηραίνω καί μή δίς διογκόω μηδέ δίς ἕψω ὁ σιτίον . οὐ μόνος ὅτι βλάπτω μέγας κατά ὁ ὁ ἔθος ἐξαιφνίδιος μεταβολή , ἀλλά καί τίς ὁ βλάβη γίγνομαι γράφω , τίς δέ τρόπος ἐπανορθωτέος ἕκαστος εἰμί , εἰς μῆκος ἐκτείνω ὁ λόγος · ὡς εἰ γε μόνος ὅτι βλάπτω μέγας κατά ὁ ὁ ἔθος ἐξαιφνίδιος μεταβολή ἐπιδείκνυμι , βραχύς ἄν αὐτός ὁ πᾶς λόγος γίγνομαι . πρῶτος μέν οὖν εἰμί μεταβολή ὁ νῦν προχειρίζω , ὁ ἔθος ἐπί ὁ ἀήθης μέν ἀριστάω , ἀριστάω δέ ποτέ · φημί γάρ ἄρρωστος τε καί βαρύς ὅλος ὁ σῶμα γίγνομαι καί ἀσθενής καί ὀκνηρός . συμβαίνω δέ αὐτός οὗτος βαρύνω ὁ δύναμις ὑπό ὁ τροφή ὡς ὑπό φορτίον · οὐ γάρ δή κατά γε ὁ ἴδιος λόγος ἀρρωστέω , ὡς ἐπί ὁ ἔνδεια εἴωθα γίγνομαι . διά οὗτος οὖν ἐνταῦθα μέν προστίθημι ὁ λόγος , ὁ βαρύς ὅλος ὁ σῶμα γίγνομαι καί ὀκνηρός ὁ δίς διαιτέω · ἐπί δέ ὁ ἐθίζω ἀριστάω , οὐ ἀριστάω δέ , ὁ μέν ἀσθένεια ὁ δύναμις γράφω , ὁ δέ βάρος οὐ προσγράφω · κατά γάρ ὁ ἑαυτοῦ λόγος ὁ δύναμις ἐν ὁ τοιοῦτος μεταβολή ἀρρωστέω . καί μέντοι καί ὀκνηρός λέγω γίγνομαι κατά ὁ νῦν ἐγώ πρόκειμαι μεταβολή ὁ δίαιτα , ἐπί ὁ ἐναντίος λέγω δειλός , ὡς πᾶς ἔργον μισέω , ὡς εἰ καί φοβέω ὁ ἔργον ἅπτω λέγω · οὕτως γάρ ἔχω καί κατά ἀλήθεια , αἰσθάνομαι . ὁ κατά δύναμις ἀσθένεια ὁ οὕτως ἔχω καί διά οὗτος μή τολμάω ἐνεργέω ὅς ἐνεργέω ἔμπροσθεν ἑτοῖμος ἐνέργεια . ἀλλά μήν καί ἐκκρεμάω δοκέω ὁ σπλάγχνον ὁ ἐνδεής διαιτάω φημί καί οὐρέω θερμός τε καί χλωρός · θερμός μέν λέγω δηλονότι ὁ συνήθης θερμός , χλωρός δέ κατά τις ὁ ἐπί ὁ Ἀσία · Ἕλλην ἔθος , ὅς εἰμί καί νῦν διασῴζω . ὠχρός γάρ τις ὁράω ἐρωτάω ὁ αἰτία , διά ὅς οὕτως γίγνομαι χλωρός , μηδείς διαφέρω ἡγέομαι χλωρός λέγω καί ὠχρός · ὁράω τε ὅδε τις χλωρός ἑαυτοῦ φημί , ὁ ὠχρός οὕτως δηλόω . εἰμί δέ ὁ ὠχρός χρῶμα κατά ἀλήθεια τοιοῦτος , οἷος περ καί ὁ ὁ καλέω ὤχρα ὀξύνω κατά ὁ προσηγορία ὁ πρῶτος συλλαβή · καί γίγνομαι τοιοῦτος ἐπιμείγνυμι ὁ ὑδατώδης περίσσωμα ὁ ὠχρός τε καί πικρός καί ξανθός ὀνομάζω χολή · ὅσος γάρ ὁ ἐρυθρός χρῶμα ἐπί ὁ λευκός ἀποχωρέω ὁ ξανθός , τοσοῦτος οὗτος ὁ ὠχρός . γράφω δέ τις καί ἄλλος σύμπτωμα , γίγνομαι ὁ οὕτως διατίθημι , περί ὅς ὅταν ἀφικνέομαι ἐπί ὁ ῥῆσις , ἐπισκοπέω · νυνί δέ ὁ πρόκειμαι ῥῆσις ἐξεργαστέον . ὅς φημί συμβαίνω ἐπί ὁ ἀήθης ἀριστάω , ἔτι καί οὗτος προστίθημι · ἐάν δέ καί ἐπιδειπνέω , ὀξυρεγμιώδης . μανθάνω δέ ὅτι διά τε ὁ ψῦξις ὁ γαστήρ ὁ ὀξυρεγμία γίγνομαι καί διά φλέγμα πολλάκις ἀθροίζω ἐν αὐτός καί διά πλῆθος σιτίον ἤ καί σύμμετρος μέν εἰμί , ἀλλά ψυχρός ὁ δύναμις . πᾶς δέ ὁ προλέγω κοινός εἰμί ὁ νικάω ὁ ἔμφυτος θερμασία ὁ γαστήρ ὑπό ὁ σιτίον , οὐ νικάω οὐδέ κρατέω οὐδέ κατεργάζομαι δύναμαι καλός αὐτός · καθά εἰ καί φλόξ μικρός πλῆθος ἐπισωρεύω ξύλον , ἤ καί χωρίς πλῆθος ἐπιτίθημι χλωρός καί ὑγρός . τις δέ οὗτος ὁ οὕτως διαιτάω καί σπατίλη φημί γίγνομαι , τουτέστι ὑγρός διαχώρησις · ἐν πολύς δέ ὁ ἀντίγραφος οὐ σπατίλη γράφω εὑρίσκω , ἀλλά ἄση , ἵνα ἀκούω δηλονότι ὁ ῥιπτασμός ὁ σῶμα , ἀσάω διά ὁ πλῆθος ὁ τροφή ὁ διαιτέω οὕτως καί δυσφορέω ἐν ὁ κατάκλισις καί μεταβάλλω ἑαυτοῦ . ἐπί δέ ὁ τελευταῖος ῥῆσις ἀποφαίνω σαφής ὅτι δέω ὁ πέψις εἰμί παραπλήσιος ἕψησις , ὡς ὑπό θερμός γίγνομαι , οὐ ξηρός καί αὐχμώδης , ὁποῖος εἰμί ὁ ὁ πυρετός , ἀλλά ὑγρός καί ἀτμώδης οἷος ὁ κατά φύσις ἐν ὁ ζῷον εἰμί .