galenus.in-hippocratis-de-victu-acutorum-commentaria-iv 4.17
Τὰ δὲ ὀξέα πάθεα φλεβοτομήσεις , ἢν ἰσχυρὸν φαίνηται τὸ νόσημα καὶ οἱ ἔχοντες ἀκμάζωσι τῇ ἡλικίῃ καὶ ῥώμη παρῇ αὐτέοισιν . Οὗτος ὁ λόγος ἄξιός ἐστιν Ἱπποκράτους · θαυμάζω δὲ πῶς οὐκ ἔγραψεν αὐτὸν ἐν ἀφορισμοῖς · ἐν ὀλίγῃ γὰρ τῇ λέξει δύναμίς ἐστι μεγάλη , καθάπερ ἐν τοῖς ἀφορισμοῖς . περὶ γοῦν τῶν φλεβοτομίας χρῃζόντων εἴρηται πολλάκις τοῖς ἰατροῖς , ὧν τὰ δοκοῦντα πιθανώτατα περὶ φλεβοτομίας ἀσφαλῶς εἴρηται διὰ δυοῖν βιβλίων ὑπ᾿ ἐμοῦ γεγραμμένων · τὸ μὲν οὖν ἕτερον αὐτῶν ἐπιγέγραπται περὶ φλεβοτομίας , ἐν ᾧ τὰ πάντα χρήσιμα διδάσκεται · τὸ δ᾿ ἕτερον γέγραπται , ὡς ἔφην , τοῖς ἰατροῖς τοῖς τε ἐμπειρικοῖς καὶ δογματικοῖς . οἱ δ᾿ ἀμέθοδοι Θεσσάλειοι καθάπερ καὶ τἄλλα χωρὶς ἀποδείξεως ἁπλῶς λέγουσιν , οὕτω καὶ τὴν φλεβοτομίαν ἀπεφήναντο χαλαστικὸν εἶναι βοήθημα · τὸ χαλαστικὸν δ᾿ αὐτὸ διαφόρως ἐξηγοῦνται , καθὼς δέδεικταί μοι διὰ τῶν ἐμῶν ὑπομνημάτων περὶ τῆς μεθοδικῆς αἱρέσεως ἐπισκεπτομένῳ . τῷ μὲν οὖν ἅπασαν ἀναλέξασθαι τὴν περὶ τῆς φλεβοτομίας ἱστορίαν βουλομένῳ πάρεστιν ἀναγινώσκειν τά θ᾿ ἡμέτερα καὶ τὰ τῶν ἄλλων ἰατρῶν βιβλία · νυνὶ δὲ αὐτὸ τὸ κεφάλαιον αὐτῆς ἄκουσον , εἰς ὀλίγους τέως ἀνηνεγμένον σκοπούς . φλεβοτομήσεις γὰρ πρῶτον , εἴ σοι φαίνοιτο μέγα τὸ νόσημα · φανερῶς ἀπὸ τοῦ νοουμένου πηλίκου τῷ βοηθήματι χρῆται διὰ τὰ ἰσχυρὰ πάθη · οὐ διαφέρει γε μὴν ἰσχυρὸν ἢ μέγα νόσημα φάναι . δεύτερος σκοπὸς τῆς φλεβοτομίας ἐστὶν , εἰ ἀκμάζει κατὰ τὴν ἡλικίαν ὁ κάμνων · οὔτε γὰρ παῖς οὔτε γέρων φέρουσι τὴν φλεβοτομίαν , οὐδ᾿ ἂν μέγα νόσημα νοσῶσιν . ὁ δὲ δὴ τρίτος σκοπὸς εἴρηται τῷ συγγραφεῖ τῆς ζωτικῆς δυνάμεως ἡ ῥώμη · καὶ γὰρ καὶ τῶν ἀκμαζόντων ἐν ταῖς νόσοις οὐ διὰ πάντος ἡ ῥώμη ἐμφανεῖται . ἴσως οὖν τινι δόξει τὰ δύο ἀρκεῖν μόνα σκοποὺς ὑποθέσθαι φλεβοτομίας , μέγεθος νοσήματος καὶ ῥώμην δυνάμεως · ὁ γάρτοι γέρων οὐ διὰ τὴν πολυετίαν αὐτὴν καθ᾿ ἑαυτὴν , ἀλλὰ διὰ τὴν ἀσθένειαν τῆς δυνάμεως οὐ φέρει τὴν φλεβοτομίαν . ἀλλ᾿ οἵ γε παῖδες ἰσχυροὶ τὴν ζωτικὴν δύναμιν ὄντες , ὅμως οὐδ᾿ αὐτοὶ τὴν φλεβοτομίαν ἀνέχονται · διαφορεῖται γὰρ αὐτῶν ἑτοίμως ἡ οὐσία , διά τε τὴν ὑγρότητα καὶ διὰ τὴν θερμότητα τῆς κράσεως · οὔκουν δέονται φλεβοτομίας , σύμφυτον ἔχοντες τὴν ἐκ τῆς κράσεως κένωσιν . διὰ ταῦτα γὰρ οὖν οὐκ ἀρκεῖ μέγεθος νοσήματος καὶ ῥώμην δυνάμεως σκοποὺς εἶναι φλεβοτομίας , ἀλλ᾿ ἄμεινον εἶναι προστιθέναι καὶ τὴν τῶν ἀκμαζόντων ἡλικίαν . τό γε μὴν ἐν ἀρχῇ τῆς ῥήσεως ἄξιον ἐπισκέψασθαι , ὅπως εἴρηται , τὰ ὀξέα πάθεα φλεβοτομήσεις · τῶν δὲ χρονίων πῶς οὐκ ἐμνημόνευσεν . ἐπειδὴ περὶ τῶν ὀξέων αὐτῷ νῦν ἐστιν ἡ διδασκαλία καὶ διὰ τοῦτο περὶ τούτων μόνον ἐμνημόνευσε · δέονται γὰρ καὶ τῶν χρονίων πολλὰ φλεβοτομίας , ὅταν καὶ αὐτὰ τοῖς εἰρημένοις τρισὶν ὑπάγηται σκοποῖς . ὀρθῶς δὲ πάντων τούτων εἰρημένων , οὐκ ὀρθῶς ὑποληπτέον κεκρίσθαι πρός τινων , ὧν ἐστι καὶ Μηνόδοτος ὁ ἐμπειρικὸς , ἐπὶ μόνῃ τῇ πληθωρικῇ καλουμένῃ συνδρομῇ φάσκων τετηρῆσθαι φλεβοτομίαν · ἡμεῖς δὲ καὶ μὴ παρούσης αὐτῆς φλεβοτομοῦμεν , ὅταν ὀδύνη σφοδρὰ καταλαμβάνῃ τὸν ἄνθρωπον ἐξαίφνης ἢ θλασθῇ τι μόριον ἢ ὀστοῦν ἐξωσθῇ κατὰ ἄρθρον ἢ ἄλλο τι ἄρθρον συναρθῇ · οὐ φλεβοτομοῦμεν δὲ ἀεὶ , καίτοι τῆς πληθωρικῆς συνδρομῆς γενομένης , διὰ δὲ τρίψεως καὶ λουτρῶν πλειόνων καὶ διαίτης ἐνδεοῦς , ἡμέραις δύο ἢ καὶ τρισὶν εἰς τὸ κατὰ φύσιν ἄγομεν . εἴρηται δὲ περὶ τούτων ἐπὶ πλέον ἐν τῷ περὶ πλήθους καὶ ἐν τῷ περὶ φλεβοτομίας , ἔτι δὲ ἐν τῷ τῆς θεραπευτικῆς μεθόδου βιβλίῳ . ἱκανὰ μὲν οὖν καὶ ταῦτα εἰς τὸ παρὸν , ὡς ἐν ὑπομνήματι , περὶ φλεβοτομίας εἰρῆσθαι · προσθήσω δὲ , ἕνεκα τοῦ μηδὲν λείπειν , τὸν ἀπὸ τοῦ περιέχοντος ἡμᾶς ἀέρος σκοπὸν , ὅταν ᾖ θερμὸς ἱκανῶς καὶ ξηρὸς , ὡς διαφορεῖσθαι ταχέως ὑπὸ τούτου τὸ σῶμα · τηνικαῦτα γὰρ ἀφιστάμεθα τῆς φλεβοτομίας , εἰ καὶ μέγα τὸ νόσημα καὶ ἀκμάζων ὁ ἄνθρωπος εἴη . τοῦτ᾿ οὖν ὁ συγγραφεὺς τοῦ βιβλίου παρέλειψε μόνον , γράψας τὰ λοιπὰ καὶ τὴν ἕξιν αὐτοῦ πάσχοντος σώματος · ἀλλ᾿ ἐπὶ προήκοντί γε τῷ γράμματι καὶ τῆς ἕξεως ἐμνημόνευσε , δυναμένης καὶ τὰς τῆς ἡλικίας διαφορὰς ἐν ἑαυτῇ περιλαβεῖν , ὡς δείξω .
Lemmas: ὁ δέ ὀξύς πάθος φλεβοτομέω , ἐάν ἰσχυρός φαίνω ὁ νόσημα καί ὁ ἔχω ἀκμάζω ὁ ἡλικία καί ῥώμη παρέρχομαι αύ̓τεος . οὗτος ὁ λόγος ἄξιος εἰμί Ἱπποκράτης · θαυμάζω δέ πῶς οὐ γράφω αὐτός ἐν ἀφορισμός · ἐν ὀλίγος γάρ ὁ λέξις δύναμις εἰμί μέγας , καθά ἐν ὁ ἀφορισμός . περί γοῦν ὁ φλεβοτομία χρῄζω λέγω πολλάκις ὁ ἰατρός , ὅς ὁ δοκέω πιθανός περί φλεβοτομία ἀσφαλής λέγω διά δύο βιβλίον ὑπό ἐγώ γράφω · ὁ μέν οὖν ἕτερος αὐτός ἐπιγράφω περί φλεβοτομία , ἐν ὅς ὁ πᾶς χρήσιμος διδάσκω · ὁ δέ ἕτερος γράφω , ὡς φημί , ὁ ἰατρός ὁ τε ἐμπειρικός καί δογματικός . ὁ δέ ἀμέθοδος Θεσσάλειος καθά καί ἄλλος χωρίς ἀπόδειξις ἁπλῶς λέγω , οὕτως καί ὁ φλεβοτομία ἀποφαίνω χαλαστικός εἰμί βοήθημα · ὁ χαλαστικός δέ αὐτός διάφορος ἐξηγέομαι , καθώς δείκνυμι ἐγώ διά ὁ ἐμός ὑπόμνημα περί ὁ μεθοδικός αἵρεσις ἐπισκοπέω . ὁ μέν οὖν ἅπας ἀναλέγω ὁ περί ὁ φλεβοτομία ἱστορία βούλομαι πάρειμι ἀναγιγνώσκω ὁ τε ἡμέτερος καί ὁ ὁ ἄλλος ἰατρός βιβλίον · νυνί δέ αὐτός ὁ κεφάλαιος αὐτός ἀκούω , εἰς ὀλίγος τέως ἀνηίγνυνε σκοπός . φλεβοτομέω γάρ πρῶτος , εἰ σύ φαίνω μέγας ὁ νόσημα · φανερός ἀπό ὁ νοέω πηλίκος ὁ βοήθημα χράω διά ὁ ἰσχυρός πάθος · οὐ διαφέρω γε μήν ἰσχυρός ἤ μέγας νόσημα φημί . δεύτερος σκοπός ὁ φλεβοτομία εἰμί , εἰ ἀκμάζω κατά ὁ ἡλικία ὁ κάμνω · οὔτε γάρ παῖς οὔτε γέρων φέρω ὁ φλεβοτομία , οὐδέ ἐάν μέγας νόσημα νοσέω . ὁ δέ δή τρίτος σκοπός λέγω ὁ συγγραφεύς ὁ ζωτικός δύναμις ὁ ῥώμη · καί γάρ καί ὁ ἀκμάζω ἐν ὁ νόσος οὐ διά πάντως ὁ ῥώμη ἐμφαίνω . ἴσως οὖν τις δοκέω ὁ δύο ἀρκέω μόνος σκοπός ὑποτίθημι φλεβοτομία , μέγεθος νόσημα καί ῥώμη δύναμις · ὁ γάρ γέρων οὐ διά ὁ πολυετία αὐτός κατά ἑαυτοῦ , ἀλλά διά ὁ ἀσθένεια ὁ δύναμις οὐ φέρω ὁ φλεβοτομία . ἀλλά ὁ γε παῖς ἰσχυρός ὁ ζωτικός δύναμις εἰμί , ὅμως οὐδέ αὐτός ὁ φλεβοτομία ἀνέχω · διαφορέω γάρ αὐτός ἑτοῖμος ὁ οὐσία , διά τε ὁ ὑγρότης καί διά ὁ θερμότης ὁ κρᾶσις · οὔκουν δέω φλεβοτομία , σύμφυτος ἔχω ὁ ἐκ ὁ κρᾶσις κένωσις . διά οὗτος γάρ οὖν οὐ ἀρκέω μέγεθος νόσημα καί ῥώμη δύναμις σκοπός εἰμί φλεβοτομία , ἀλλά ἀγαθός εἰμί προστίθημι καί ὁ ὁ ἀκμάζω ἡλικία . ὁ γε μήν ἐν ἀρχή ὁ ῥῆσις ἄξιος ἐπισκοπέω , ὅπως λέγω , ὁ ὀξύς πάθος φλεβοτομέω · ὁ δέ χρόνιος πῶς οὐ μνημονεύω . ἐπειδή περί ὁ ὀξύς αὐτός νῦν εἰμί ὁ διδασκαλία καί διά οὗτος περί οὗτος μόνος μνημονεύω · δέω γάρ καί ὁ χρόνιος πολύς φλεβοτομία , ὅταν καί αὐτός ὁ λέγω τρεῖς ὑπάγω σκοπός . ὀρθός δέ πᾶς οὗτος λέγω , οὐ ὀρθός ὑπολαμβάνω κρίνω πρός τις , ὅς εἰμί καί Μηνόδοτος ὁ ἐμπειρικός , ἐπί μόνος ὁ πληθωρικός καλέω συνδρομή φάσκω τηρέω φλεβοτομία · ἐγώ δέ καί μή πάρειμι αὐτός φλεβοτομέω , ὅταν ὀδύνη σφοδρός καταλαμβάνω ὁ ἄνθρωπος ἐξαίφνης ἤ θλάω τις μόριον ἤ ὀστέον ἐξωθέω κατά ἄρθρον ἤ ἄλλος τις ἄρθρον συναραρίσκω · οὐ φλεβοτομέω δέ ἀεί , καίτοι ὁ πληθωρικός συνδρομή γίγνομαι , διά δέ τρῖψις καί λουτρόν πολύς καί δίαιτα ἐνδεής , ἡμέρα δύο ἤ καί τρεῖς εἰς ὁ κατά φύσις ἄγω . λέγω δέ περί οὗτος ἐπί πολύς ἐν ὁ περί πλῆθος καί ἐν ὁ περί φλεβοτομία , ἔτι δέ ἐν ὁ ὁ θεραπευτικός μέθοδος βιβλίον . ἱκανός μέν οὖν καί οὗτος εἰς ὁ πάρειμι , ὡς ἐν ὑπόμνημα , περί φλεβοτομία λέγω · προστίθημι δέ , ἕνεκα ὁ μηδείς λείπω , ὁ ἀπό ὁ περιέχω ἐγώ ἀήρ σκοπός , ὅταν εἰμί θερμός ἱκανός καί ξηρός , ὡς διαφορέω ταχύς ὑπό οὗτος ὁ σῶμα · τηνικαῦτα γάρ ἀφίστημι ὁ φλεβοτομία , εἰ καί μέγας ὁ νόσημα καί ἀκμάζω ὁ ἄνθρωπος εἰμί . οὗτος οὖν ὁ συγγραφεύς ὁ βιβλίον παραλείβω μόνος , γράφω ὁ λοιπός καί ὁ ἕξις αὐτός πάσχω σῶμα · ἀλλά ἐπί προήκω γε ὁ γράμμα καί ὁ ἕξις μνημονεύω , δύναμαι καί ὁ ὁ ἡλικία διαφορά ἐν ἑαυτοῦ περιλαμβάνω , ὡς δείκνυμι .