galenus.in-hippocratis-de-victu-acutorum-commentaria-iv 4.37
Τῷ σώματι ἡσυχίην ἄγοντα , ἀλείφοντά τε καὶ περιστέλλοντα ὁμαλῶς · ποτῷ δὲ χρέεσθαι μελικρήτῳ ὑδαρεῖ καὶ ῥοφήματι χυλῷ πτισάνης ἐς ἑσπέραν · κοιλίην δ᾿ ὕπαγε κατ᾿ ἀρχὰς κλυσμῷ , φάρμακα δὲ μὴ πρόσαγε τούτοισιν . ἢν γάρ τι κινήσῃς κατὰ κοιλίην , τὸ οὖρον οὐ πεπαίνεται , ἀλλ᾿ ἄνιδρός τε καὶ ἄκριτος ὁ πυρετὸς ἐπὶ πολὺν χρόνον ἔσται . Καὶ τόνδε τὸν λόγον διεξέρχεται , σκοπὸν ἔχων ἐν αὐτῷ τὴν μετὰ συμμέτρου θάλψεως ἡσυχίαν · χυλοῦ δὲ πτισάνης δίδωσιν ἀπ᾿ ἀρχῆς , ὡς ἂν μὴ δυναμένων ἐξαρκέσαι μέχρι τῆς ἀκμῆς τε καὶ κρίσεως ἐπὶ τῷ μελικράτῳ , ἐπειδὰν ἄπεπτος μὲν ἡ νόσος , οὐκ ἐγγὺς δὲ οἱ πεπασμοί · δίδωσι δὲ καὶ μελίκρατον ὑδαρὲς , ἐπειδὴ τὸ ὕδωρ ἐδείχθη μηδὲν ἀγαθὸν ἔχειν αὐτὸ καθ᾿ αὑτὸ μόνον . εἰς ἑσπέραν δὲ ἀξιοῖ δίδοσθαι τὴν πτισάνην , ἤπερ τὸ μελίκρατον · προμεμαθηκότων δ᾿ ἡμῶν ἔμπροσθεν ἐν τῷ γνησίῳ μέρει τοῦ συγγράμματος , ὡς ὑστέραν χρὴ τὴν πτισάνην προσφέρεσθαι τοῦ μελικράτου , ἄμεινον ἦν καὶ νῦν οὕτως εἰρῆσθαι , μελίκρατον μὲν πρῶτον , ὕστερον δὲ χυλὸν πτισάνης προσφέρεσθαι · ὅταν δὲ ἀντὶ τοῦ ὕστερον φάναι τὸ εἰς ἑσπέραν εἴπῃ , μερικωτέραν τὴν διδασκαλίαν ποιεῖται , οὐ καθολικωτέραν . διὰ τί δὲ κελεύει μὴ καθαίρειν , ἐφ᾿ ὧν ἀπεψία παντελής ἐστι , τὴν αἰτίαν αὐτὸς εἶπεν , ἐπιλογιστικὴν μᾶλλον ἤπερ ἀναλογιστικήν · ἔστι γοῦν αὐτὴν εἰπεῖν καὶ τῷ χωρὶς ἐνδείξεως λογικῆς , ἐξ ἐμπειρίας μόνης τὸ γιγνόμενον ἐγνωκότι · δογματικοῦ δ᾿ ἀνδρὸς ἦν διδάξαι , διὰ τί καθαιρόντων ἡμῶν τοὺς οὕτως ἔχοντας , οὔτε πεπαίνεται τὸ οὖρον , ἄνιδρός τε καὶ ἄκριτος ὁ πυρετὸς διαμένει . τελεώτερον μὲν οὖν ἐν ἑτέροις περὶ τῶν τοιούτων ἁπάντων ἐπεσκέμμεθα , νυνὶ δὲ ἐπὶ κεφαλαίων εἰρήσεται τὸ χρήσιμον εἰς τὰ παρόντα · σὺ δέ μοι πρόσεχε τὸν νοῦν . τεττάρων οὐσῶν δυνάμεων , ὡς ἔμαθες , οὐκ ἐλαχίστην δ᾿ ἐν αὐταῖς ἰσχὺν ἐχούσης καὶ τῆς ἀλλοιωτικῆς , καθ᾿ ἣν ἐξομοιοῖ τοῖς ὑφ᾿ αὑτῆς διοικουμένοις σώμασι τὴν τροφὴν ἡ φύσις , αὕτη πέψις ὀνομάζεται , κατὰ ποιότητα μεταβολὴ τῆς μελλούσης θρέψειν οὐσίας οὖσα . δεῖται τοίνυν ἡ φύσις , ὥσπερ εἰς γαστέρα καταποθείσης τῆς τροφῆς , ἡσυχίας μὲν ἀπὸ τῶν ἄλλων κινήσεων , ἵνα τῇ περὶ τὴν πέψιν ἐνεργείᾳ μόνῃ σχολάσῃ , βοηθείας δέ τινος ἔξωθεν , ὅταν ἀσθενεστέρα γένηταί ποτε · κατὰ τὸν τοιόνδε τρόπον ἐπὶ τῆς ἐν ταῖς φλεψὶ πέψεως τῶν χυμῶν , ἡσυχίας μὲν δεῖται πρὸ τῆς δευτέρας θερμασίας , ἐκ τοῦ θερμανθῆναι καὶ ψυχθῆναι ἢ ξηρανθῆναι καὶ ὑγρανθῆναι , κατ᾿ ἄλλον καὶ ἄλλον δηλονότι χρόνον ἑκάστου τῶνδε γιγνομένου . κατὰ τοῦτ᾿ οὖν ὁ γράψας ταῦτα συνεβούλευσεν ἡσυχίαν ἄγοντα τῷ σώματι θεραπεύεσθαι τὸν ἄνθρωπον ἀλειφόμενόν τε καὶ περιστελλόμενον ὁμαλῶς τοῖς ἱματίοις · πρὸς γὰρ τὴν τοῦ πυρετοῦ δύναμιν ἀντίῤῥοπον ἡγήσατο ἂν εἶναι τὴν ἐκ τῶν ἀλειμμάτων ὑγρότητα , πρὸς τῷ μήτε θερμαίνειν ἰσχυρῶς μηδὲ ψύχειν , ἀλλὰ λεαίνειν , ὧν μάλιστα δεῖται τὰ πεττόμενα . καὶ εἴπερ ταῦτα συντελεῖ τῇ πέψει τῶν χυμῶν , αἱ καθάρσεις ἐναντίαι εἰσί · κινοῦσαι μὲν γὰρ σφοδρῶς τὸ σῶμα ῥήσσουσι · τοιαύτης γὰρ δυνάμεως ἅπαντ᾿ ἐστὶ τὰ καθαίροντα φάρμακα . αὕτη μὲν οὖν ἐστιν ἡ αἰτία τοῦ τὰς καθάρσεις ἐναντιοῦσθαι ταῖς πέψεσι · πρὸς δὲ τὸ συνεχὲς ἴωμεν ἤδη τοῦ λόγου τοῦδε .
Lemmas: ὁ σῶμα ἡσυχία ἄγω , ἀλείφω τε καί περιστέλλω ὁμαλής · ποτός δέ χράω μελίκρητον ὑδαρής καί ῥόφημα χυλός πτισάνη εἰς ἑσπέρα · κοιλία δέ ὑπάγω κατά ἀρχή κλυσμός , φάρμακον δέ μή προσάγω οὗτος . ἐάν γάρ τις κινέω κατά κοιλία , ὁ οὖρος οὐ πεπαίνω , ἀλλά ἄνιδρος τε καί ἄκριτος ὁ πυρετός ἐπί πολύς χρόνος εἰμί . καί ὅδε ὁ λόγος διεξέρχομαι , σκοπός ἔχω ἐν αὐτός ὁ μετά σύμμετρος θάλψις ἡσυχία · χυλός δέ πτισάνη δίδωμι ἀπό ἀρχή , ὡς ἄν μή δύναμαι ἐξαρκέω μέχρι ὁ ἀκμή τε καί κρίσις ἐπί ὁ μελίκρατον , ἐπειδάν ἄπεπτος μέν ὁ νόσος , οὐ ἐγγύς δέ ὁ πεπασμός · δίδωμι δέ καί μελίκρατον ὑδαρής , ἐπειδή ὁ ὕδωρ δείκνυμι μηδείς ἀγαθός ἔχω αὐτός κατά ἑαυτοῦ μόνος . εἰς ἑσπέρα δέ ἀξιόω δίδωμι ὁ πτισάνη , ἤ ὁ μελίκρατον · προμανθάνω δέ ἐγώ ἔμπροσθεν ἐν ὁ γνήσιος μέρος ὁ σύγγραμμα , ὡς ὕστερος χρή ὁ πτισάνη προσφέρω ὁ μελίκρατον , ἀγαθός εἰμί καί νῦν οὕτως λέγω , μελίκρατον μέν πρῶτος , ὕστερον δέ χυλός πτισάνη προσφέρω · ὅταν δέ ἀντί ὁ ὕστερον φημί ὁ εἰς ἑσπέρα λέγω , μερικός ὁ διδασκαλία ποιέω , οὐ καθολικός . διά τίς δέ κελεύω μή καθαίρω , ἐπί ὅς ἀπεψία παντελής εἰμί , ὁ αἰτία αὐτός λέγω , ἐπιλογιστικός μάλα ἤ ἀναλογιστικός · εἰμί γοῦν αὐτός λέγω καί ὁ χωρίς ἔνδειξις λογικός , ἐκ ἐμπειρία μόνος ὁ γίγνομαι γιγνώσκω · δογματικός δέ ἀνήρ εἰμί διδάσκω , διά τίς καθαίρω ἐγώ ὁ οὕτως ἔχω , οὔτε πεπαίνω ὁ οὖρος , ἄνιδρος τε καί ἄκριτος ὁ πυρετός διαμένω . τέλειος μέν οὖν ἐν ἕτερος περί ὁ τοιοῦτος ἅπας ἐπισκοπέω , νυνί δέ ἐπί κεφάλαιος λέγω ὁ χρήσιμος εἰς ὁ πάρειμι · σύ δέ ἐγώ προσέχω ὁ νόος . τέσσαρες εἰμί δύναμις , ὡς μανθάνω , οὐ ἐλαχύς δέ ἐν αὐτός ἰσχύς ἔχω καί ὁ ἀλλοιωτικός , κατά ὅς ἐξομοιόω ὁ ὑπό ἑαυτοῦ διοικέω σῶμα ὁ τροφή ὁ φύσις , οὗτος πέψις ὀνομάζω , κατά ποιότης μεταβολή ὁ μέλλω τρέφω οὐσία εἰμί . δέω τοίνυν ὁ φύσις , ὥσπερ εἰς γαστήρ καταπίνω ὁ τροφή , ἡσυχία μέν ἀπό ὁ ἄλλος κίνησις , ἵνα ὁ περί ὁ πέψις ἐνέργεια μόνος σχολάζω , βοήθεια δέ τις ἔξωθεν , ὅταν ἀσθενής γίγνομαι ποτέ · κατά ὁ τοιόσδε τρόπος ἐπί ὁ ἐν ὁ φλέψ πέψις ὁ χυμός , ἡσυχία μέν δέω πρό ὁ δεύτερος θερμασία , ἐκ ὁ θερμαίνω καί ψύχω ἤ ξηραίνω καί ὑγραίνω , κατά ἄλλος καί ἄλλος δηλονότι χρόνος ἕκαστος ὅδε γίγνομαι . κατά οὗτος οὖν ὁ γράφω οὗτος συμβουλεύω ἡσυχία ἄγω ὁ σῶμα θεραπεύω ὁ ἄνθρωπος ἀλείφω τε καί περιστέλλω ὁμαλής ὁ ἱμάτιον · πρός γάρ ὁ ὁ πυρετός δύναμις ἀντίρροπος ἡγέομαι ἄν εἰμί ὁ ἐκ ὁ ἄλειμμα ὑγρότης , πρός ὁ μήτε θερμαίνω ἰσχυρός μηδέ ψύχω , ἀλλά λεαίνω , ὅς μάλα δέω ὁ πέσσω . καί εἴπερ οὗτος συντελέω ὁ πέψις ὁ χυμός , ὁ κάθαρσις ἐναντίος εἰμί · κινέω μέν γάρ σφοδρός ὁ σῶμα ῥήγνυμι · τοιοῦτος γάρ δύναμις ἅπας εἰμί ὁ καθαίρω φάρμακον . οὗτος μέν οὖν εἰμί ὁ αἰτία ὁ ὁ κάθαρσις ἐναντιόομαι ὁ πέψις · πρός δέ ὁ συνεχής ἔρχομαι ἤδη ὁ λόγος ὅδε .