galenus.in-hippocratis-de-victu-acutorum-commentaria-iv 1.44
Ἔπειτα μέντοι ἢν μὲν ἄλγημά τι ἐνῇ ἢ τῶν ἐπικινδύνων τι ἐμφαίνηται , διδόναι τὸ ῥόφημα μήτε πολὺ μήτε παχύ · μετὰ δὲ τὴν ἑβδόμην ἢ ἐνάτην , ἢν ἰσχύῃ . Ταύτην τὴν ῥῆσιν οἱ ἐμπιπλᾷν τοὺς πάσχοντας τὸν Ἱπποκράτην φάντες ( οὕτω γὰρ αὐτοὶ κέχρηνται τῷ ῥήματι ) παρελθεῖν μοι δοκοῦσιν , ὥσπερ πάλιν οἱ λιμοκτονεῖν αὐτὸν εἰπόντες ἀνεγνωκέναι μόνην φαίνονται ταύτην . εἰ δέ γε ἀμφοτέραις ἑκάτεροι προσέσχον τὸν νοῦν , ἐμνημόνευόν τε τῶν καλῶς ὑπ᾿ αὐτοῦ λελεγμένων , ὡς φύσιες φυσίων μέγα διαφέρουσιν , ἴσως ἂν ᾐδέσθησαν ἐγκαλεῖν αὐτῷ τὰ ἐναντία , εἰ καὶ μάλιστα τῶν ἄλλων ἐμνημόνευον ὧν ἔδειξε καὶ χωρία χωρίων πάμπολυ διαφέρειν ἐπιδείξας καὶ ὥρας ὡρῶν καὶ ἡλικίας ἡλικιῶν καὶ ἔθη ἐθῶν καὶ τὴν πρὸ τοῦ νοσῆσαι δίαιταν ἑκάστῳ τῶν καμνόντων ἰδίαν γεγονυῖαν . ἐὰν οὖν παραβάλλοις ἀλλήλοις τοὺς ἐναντίως ἔχοντας ἐν ἅπασι τοῖς εἰρημένοις , τὰς ἐν τῇ διαίτῃ μεγίστας διαφορὰς εὑρήσεις , ἃς καταντικρὺ τάξας ἀλλήλαιν , οὕτως ἤδη καὶ τὰς ἐν τῷ μέσῳ παμπόλλας οὔσας ἀκριβῶς θεωρήσεις . λέλεκται μὲν οὖν περὶ τῆς ἐν τούτοις διαφορᾶς τελέως ἐν τοῖς τῆς θεραπευτικῆς μεθόδου γράμμασιν , εἰρήσεται δὲ καὶ νῦν τὸ κεφάλαιον αὐτῶν . ὑποκείσθω δή τις φύσει ξηρὸς μὲν τὴν ἕξιν τοῦ σώματος , πυκνὸς δὲ τὴν ἐπιφάνειαν καὶ φλέβας εὐρείας ἔχων καὶ τὴν ζωτικὴν δύναμιν ἰσχυρὸς , εἰθισμένος ἐσθίειν οὐ πολλὰ , νοσεῖν ἐν χειμῶνι μὴ πάνυ ψυ - χρῷ κατὰ χωρίον τοιοῦτον , πρὶν νοσεῖν ἀργότερόν τε καὶ ἀπληστότερον ἐν πολυτρόποις ἐδέσμασι διῃτημένος , ὑπαρχέτω δ᾿ αὐτῷ σὺν τούτοις ἰσχυρὸν τὸ στόμα τῆς γαστρὸς , ὅπερ καὶ στόμαχον ἔνιοι καλοῦσιν . ὁ δ᾿ ὑπ᾿ ἐναντίου τούτῳ διακείμενος ὑγρὸς μὲν καὶ μαλακὸς καὶ τὴν ζωτικὴν δύναμιν ἀσθενὴς καὶ πλείω προσφέρεσθαι σιτία μεμαθηκὼς , νοσεῖν δὲ ἐν θέρει πνιγηρῷ καὶ χωρίῳ τοιούτῳ · συνυποκείσθω δὲ τούτοις καὶ τεταλαιπωρῆσθαι πρὸ τῆς νόσου τὸν ἄνθρωπον ἐν φροντίσι καὶ πράξεσι διηνεκέσιν , ἐδηδοκέναι δὲ παρὰ τὸ ἔθος ὀλίγα λαχανώδη τε καὶ ἄτροφα καὶ τὸ τῆς γαστρὸς στόμα μὴ ἰσχυρὸν , ἀλλ᾿ ἀσθενὲς ἔχειν φύσει . καὶ τούτων οὕτως ἐχόντων ἀμφότεροι τὴν αὐτὴν νόσον ὑποκείσθωσαν νοσεῖν , εἰ βούλει , τὴν ὑφ᾿ Ἱπποκράτους προκεχειρισμένην ὡς ἐν παραδείγματι κατὰ τὸν λόγον τοῦτον πλευρῖτιν . ἆρά σοι δοκεῖ προσήκειν ἕνα κανόνα διαίτης ἐπ᾿ ἀμφοτέρων ὁρίζειν ; ἢ τὸν μὲν δεύτερον εἰρημένον ἀπὸ πρώτης ἡμέρας τρέφειν , τὸν δὲ πρότερον ἄχρι τῆς ἑβδόμης ἐπὶ πομάτων μόνων διαιτᾷν , ὅταν ἐλπίζῃς μὴ προσωτέρω ταύτης ἀφίξεσθαι τὴν νόσον ; ἐγὼ μὲν γάρ σοί φημι , πολυχρονίῳ τῇ πείρᾳ κεκρικὼς ἀμφότερα , βελτίστην οὕτως ἔσεσθαι τὴν δίαιταν , εἰ δ᾿ ὑπαλλάξαις ἐπὶ τἀναντία , τὸν μὲν πρῶτον εἰρημένον ἀπ᾿ ἀρχῆς τρέφειν ἐγχειρῶν , τὸν δὲ δεύτερον ἄχρι τῆς ἑβδόμης φυλάττειν ἀμφοτέρους ἀναιρήσεις πρὸ τετάρτης ἡμέρας , τὸν μὲν ἀποπνίξας τάχιστα , τοῦ δὲ συγκόψας τὴν δύναμιν . πρόσθες οὖν , εἰ βούλει , καὶ τὴν ἡλικίαν ἐναντίαν ἑκατέρῳ , τεσσαρακοντούτην μὲν ὑποθέμενος εἶναι τὸν πρότερον , παῖδα δὲ τὸν δεύτερον · οὕτως γὰρ ἔτι καὶ μᾶλλον ἐπειχθήσεται πρὸς τὸν ὄλεθρον ἑκάτερος αὐτῶν . ἀλλὰ ταῦτά γε πάντα τὰ νῦν εἰρημένα πρὸς ἕνα σκοπὸν ἀναφέρεται τὸν ὑφ᾿ Ἱπποκράτους ἑνὶ ῥήματι δηλωθέντα . τί γάρ φησι ; διδόναι τὸ ῥόφημα μετὰ τὴν ἑβδόμην , ἢν ἰσχύῃ . ῥῆμα γάρ ἐστιν ἓν , εὑρίσκεται δὲ ἐξ ὧν εἶπον ἄρτι συμπάντων · εἰ γὰρ ἰσχύει μέχρι τῆς ἑβδόμης ἡμέρας ἐπ᾿ ὀξυμέλιτί τε καὶ μελικράτῳ καὶ ὕδατι διαιτώμενος ἐξαρκέσαι δι᾿ ὧν εἶπον ἁπάντων , ἐλευθερωθήσεταί τε καὶ ὑγιασθήσεται · ὡς εἴ γε τὰ μὲν αὐτῶν παρείη , τὰ δὲ ἀπείη , τὴν δύναμιν τῶν παρόντων τῇ δυνάμει τῶν ἀπόντων ἀντιπαραβάλλων εἴσῃ πόσαις ἡμέραις ὁ κάμνων ἐξαρκέσαι δυνήσεται τῷ τοιῷδε τῆς διαίτης εἴδει . ταῦτ᾿ οὖν ἀποδεδειγμένα κατὰ τὴν ἡμετέραν πραγματείαν εἰ μὲν ἀνέγνωκας , ἀναμνήσθητι νῦν · εἰ δ᾿ οὐκ ἀνέγνωκας , ἐπ᾿ ἐκεῖνα μετάβηθι πρότερον , εἰ βούλει τὴν ἀλήθειαν τῆς Ἱπποκράτους γνώμης κατανοῆσαι . πάντα γὰρ ὑφ᾿ ἡμῶν εἴρηται κατὰ πάσας τὰς πραγματείας , ἑπομένων αὐτοῦ τοῖς δόγμασιν ἀληθεστάτοις οὖσιν . ἀλλὰ γὰρ οὐχ οἷόν τέ ἐστιν ἄνθρωπον ἕνα τὴν προσήκουσαν διδάξαι τε μέθοδον καὶ τὰ κατὰ μέρος ἐν αὐτῇ ἅπαντα . διὸ μηδὲ παρ᾿ Ἱπποκράτους ἀκούειν ἅπαντα τὰ κατὰ μέρος ἀξιώσῃς , ἀλλὰ μᾶλλον μέμφου τοῖς δέον ἐργάζεσθαι τὰ καλῶς ὑπ᾿ αὐτοῦ διδαχθέντα , διὰ φιλοδοξίαν ἑτέραν αἵρεσιν συνισταμένοις . ἀλλ᾿ ἡμεῖς τιμῶντες ἀλήθειαν ἔν τε τοῖς ἄλλοις ἅπασιν ἐπαινοῦμεν Ἱπποκράτην κᾀν τῷ τὸν οἰκεῖον ἑκάστῳ πράγματι διδάξαι σκοπὸν , ὡς διὰ παντὸς ἀποβλέποντά τινα πρὸς αὐτὸν ὡρισμένην ἔχειν τὴν ὁδὸν τῆς εὑρέσεως τῶν βοηθημάτων . οὕτω γοῦν καὶ τοῦ τροφὴν προσφέρεσθαι σκοπὸν ἕνα κοινὸν ἐπὶ πάντων ἐδείξαμεν , ὑγιαινόντων τε καὶ νοσούντων . ἔστι δ᾿ οὗτος ἡ φυλακὴ τῆς ζωτικῆς δυνάμεως , ἣν νῦν ἐνεδείξατο σαφῶς εἰπὼν , ἢν ἰσχύῃ . διὰ ταύτην γάρ τοι τὴν δύναμιν ἐσθίομέν τε καὶ πίνομεν ὑγιαίνοντες , ἅπαντά τε τἄλλα πράττομεν ὅσα διαφέρει πρὸς τὴν ζωήν · διὰ δὲ τὴν αὐτὴν ταύτην καὶ νοσοῦντες ἐπὶ τροφὴν καὶ πόμα παραγινόμεθα . τὸ μὲν γὰρ νόσημα αὐτὸ τῆς ἑαυτοῦ διαθέσεως ἐνδείκνυται τὰ βοηθήματα , φλεβοτομίαν καὶ κλύσμα καὶ κατάπλασμα καὶ κάθαρσιν ὀξύμελί τε καὶ μελίκρατον , ἕκαστόν τε τῶν ἄλλων · ἡ δὲ τῆς δυνάμεως φυλακὴ μόνην τὴν τροφὴν ἐνδείκνυται . εἰ μὲν οὖν μηδὲν ἔβλαπτε μηδέποτε τὴν νοσώδη διάθεσιν ἡ τροφὴ , πρὸς μόνην ἂν ἀποβλέποντες τὴν δύναμιν ὡς ἐπὶ τῶν ὑγιαινόντων ἐτρέφομεν τοὺς νοσοῦντας · ἐπεὶ δὲ βλάπτει πολλάκις , ὡς ἐδείξαμεν , ἐπισκοπούμεθα διὰ τοῦτο τῆς νόσου τὴν διάθεσιν , οὐχ ὡς ἐνδεικνυμένην ποτὲ τὴν τροφὴν , ἀλλ᾿ ὡς κωλύουσαν . ὅταν οὖν μὴ κωλύῃ κελεύῃ τε ἡ δύναμις , τηνικαῦτα τρέφομεν . οὐδέποτε γὰρ ἡ τροφὴ κατὰ τὸν ἑαυτῆς λόγον ὀνίνησι τὴν νοσώδη διάθεσιν . εἶπον δὲ τοῦτο διότι πολλάκις ὕλη μία καὶ τροφῆς καὶ φαρμάκου δύναμιν ἔχει , καθάπερ ἡ τῆς πτισάνης · καθ᾿ ὅσον μὲν γὰρ ῥώννυσι τὴν δύναμιν , ὡς τροφὴ τοῦτο ἐργάζεσθαι πέφυκεν · ἐπεὶ δὲ καὶ τέμνει καὶ ὑγραίνει τὰ τῆς ἀναπτύσεως δεόμενα , φαρμάκου λόγον ἔχει κατὰ τοῦτο . χόνδρος μὲν οὖν τροφὴ μόνον ἐστὶ πλευριτικοῦ , ὀξύμελι δὲ φάρμακον · ἀμφοτέρων δὲ ἡ πτισάνη καὶ τὴν δύναμιν ἔχει καὶ τὴν χρείαν παρέχει τοῖς κάμνουσιν , ἀλλ᾿ ὡς μὲν τροφὴ φυλακῆς ἕνεκα τῆς δυνάμεως , ὡς φάρμακον δὲ λύσεως ἕνεκα τῆς νόσου προσφέρεται . ὅταν οὖν ἡ δύναμις ἐξαρκῇ μέχρι τῆς τοῦ νοσήματος κρίσεως , ἄνευ τοῦ ῥοφῆσαι πτισάνην ὀξύμελι καὶ μελίκρατον ἀρκεῖ · τὸ μὲν ὀξύμελι φαρμάκου μόνον δύναμιν ἔχον , τὸ μελίκρατον δὲ καὶ τροφῆς ὀλίγης τε καὶ ἀσθενοῦς . ἐὰν μὲν οὖν θᾶττον τῆς ἑβδόμης ἡμέρας ἐλπίζεις ἔσεσθαι τὴν κρίσιν , οἷον εἰ τύχοι περὶ τετάρτην ἢ πέμπτην , πολλοὺς τῶν καμνόντων εὑρήσεις ἐξαρκέσαι δυναμένους ἄνευ τοῦ ῥοφῆναι πτισάνην · ἐὰν δὲ εἰς τὴν ἑβδόμην ἐκτείνηται , παντάπασιν ὀλίγους , ὅσοι τήν τε δύναμιν ἰσχυρὰν ἔχουσι καὶ τὴν τοῦ σώματος ἕξιν σκληρὰν καὶ δυσδιάπνευστον καὶ τοὺς χυμοὺς παχεῖς ἢ γλίσχρους , τό τε περιέχον μὴ εἴη θερμόν . εἰ μὲν γὰρ μηδὲν ἀπέῤῥει τοῦ σώματος ἡμῶν , οὐκ ἂν ἐδεόμεθα τροφῆς ἐπεὶ δὲ ἀποῤῥεῖ , κατὰ τὴν ἀναλογίαν τοῦδε καὶ τὸ τῆς τροφῆς ποσὸν ὁριούμεθα . τοῖς οὖν ὀλίγον διαπνεομένοις ἐγχωρεῖ ἄκραν ἀσιτίαν συμβουλεύειν , ἔτι δὲ μᾶλλον πρὸς τοῦτο ἐὰν καὶ τὴν δύναμιν ἐξ ἀρχῆς ἔχωσιν ἰσχυράν · ὡς ἥ γε ἀσθενὴς ὥσπερ ἐπὶ τῶν γερόντων ἔχει , εἰ καὶ ὀλίγον διαπνέεται τὸ σῶμα , ταχέως κάμνει · διὸ καὶ μικρὸν ἔμπροσθεν ἐμνημόνευσα τῶν ἔτη τεσσαράκοντα γεγονότων , οὐ τῶν ἑβδομήκοντα .
Lemmas: ἔπειτα μέντοι ἐάν μέν ἄλγημα τις ἔνειμι ἤ ὁ ἐπικίνδυνος τις ἐμφαίνω , δίδωμι ὁ ῥόφημα μήτε πολύς μήτε παχύς · μετά δέ ὁ ἕβδομος ἤ ἔνατος , ἐάν ἰσχύω . οὗτος ὁ ῥῆσις ὁ ἐμπίμπλημι ὁ πάσχω ὁ Ἱπποκράτης φημί ( οὕτως γάρ αὐτός χράω ὁ ῥῆμα ) παρέρχομαι ἐγώ δοκέω , ὥσπερ πάλιν ὁ λιμοκτονέω αὐτός λέγω ἀναγιγνώσκω μόνος φαίνω οὗτος . εἰ δέ γε ἀμφότερος ἑκάτερος προσέχω ὁ νόος , μνημονεύω τε ὁ καλός ὑπό αὐτός λέγω , ὡς φύσις φύσις μέγας διαφέρω , ἴσως ἄν αἰδέομαι ἐγκαλέω αὐτός ὁ ἐναντίος , εἰ καί μάλα ὁ ἄλλος μνημονεύω ὅς δείκνυμι καί χωρίον χωρίον πάμπολυς διαφέρω ἐπιδείκνυμι καί ὥρα ὥρα καί ἡλικία ἡλικία καί ἔθος ἔθος καί ὁ πρό ὁ νοσέω δίαιτα ἕκαστος ὁ κάμνω ἴδιος γίγνομαι . ἐάν οὖν παραβάλλω ἀλλήλων ὁ ἐναντίος ἔχω ἐν ἅπας ὁ λέγω , ὁ ἐν ὁ δίαιτα μέγας διαφορά εὑρίσκω , ὅς καταντικρύ τάσσω ἀλλήλων , οὕτως ἤδη καί ὁ ἐν ὁ μέσος πάμπολυς εἰμί ἀκριβής θεωρέω . λέγω μέν οὖν περί ὁ ἐν οὗτος διαφορά τέλειος ἐν ὁ ὁ θεραπευτικός μέθοδος γράμμα , λέγω δέ καί νῦν ὁ κεφάλαιος αὐτός . ὑπόκειμαι δή τις φύσις ξηρός μέν ὁ ἕξις ὁ σῶμα , πυκνός δέ ὁ ἐπιφάνεια καί φλέψ εὐρύς ἔχω καί ὁ ζωτικός δύναμις ἰσχυρός , ἐθίζω ἐσθίω οὐ πολύς , νοσέω ἐν χειμών μή πάνυ ψυ - χράω κατά χωρίον τοιοῦτος , πρίν νοσέω ἀργός τε καί ἄπληστος ἐν πολύτροπος ἔδεσμα διαιτέω , ὑπάρχω δέ αὐτός σύν οὗτος ἰσχυρός ὁ στόμα ὁ γαστήρ , ὅς καί στόμαχος ἔνιοι καλέω . ὁ δέ ὑπό ἐναντίος οὗτος διάκειμαι ὑγρός μέν καί μαλακός καί ὁ ζωτικός δύναμις ἀσθενής καί πολύς προσφέρω σιτίον μανθάνω , νοσέω δέ ἐν θέρος πνιγηρός καί χωρίον τοιοῦτος · συνυπόκειμαι δέ οὗτος καί ταλαιπωρέω πρό ὁ νόσος ὁ ἄνθρωπος ἐν φροντίς καί πρᾶξις διηνεκής , ἐσθίω δέ παρά ὁ ἔθος ὀλίγος λαχανώδης τε καί ἄτροφος καί ὁ ὁ γαστήρ στόμα μή ἰσχυρός , ἀλλά ἀσθενής ἔχω φύσις . καί οὗτος οὕτως ἔχω ἀμφότερος ὁ αὐτός νόσος ὑπόκειμαι νοσέω , εἰ βούλομαι , ὁ ὑπό Ἱπποκράτης προχειρίζω ὡς ἐν παράδειγμα κατά ὁ λόγος οὗτος πλευρῖτις . ἆρα σύ δοκέω προσήκω εἷς κανών δίαιτα ἐπί ἀμφότερος ὁρίζω ; ἤ ὁ μέν δεύτερος λέγω ἀπό πρῶτος ἡμέρα τρέφω , ὁ δέ πρότερος ἄχρι ὁ ἕβδομος ἐπί πόμα μόνος διαιτάω , ὅταν ἐλπίζω μή πρόσω οὗτος ἀφικνέομαι ὁ νόσος ; ἐγώ μέν γάρ σύ φημί , πολυχρόνιος ὁ πεῖρα κρίνω ἀμφότερος , ἀγαθός οὕτως εἰμί ὁ δίαιτα , εἰ δέ ὑπαλλάσσω ἐπί ἐναντίος , ὁ μέν πρῶτος λέγω ἀπό ἀρχή τρέφω ἐγχειρέω , ὁ δέ δεύτερος ἄχρι ὁ ἕβδομος φυλάσσω ἀμφότερος ἀναιρέω πρό τέταρτος ἡμέρα , ὁ μέν ἀποπνίγω ταχύς , ὁ δέ συγκόπτω ὁ δύναμις . προστίθημι οὖν , εἰ βούλομαι , καί ὁ ἡλικία ἐναντίος ἑκάτερος , τεσσαρακοντούτης μέν ὑποτίθημι εἰμί ὁ πρότερος , παῖς δέ ὁ δεύτερος · οὕτως γάρ ἔτι καί μάλα ἐπείγω πρός ὁ ὄλεθρος ἑκάτερος αὐτός . ἀλλά οὗτος γε πᾶς ὁ νῦν λέγω πρός εἷς σκοπός ἀναφέρω ὁ ὑπό Ἱπποκράτης εἷς ῥῆμα δηλόω . τίς γάρ φημί ; δίδωμι ὁ ῥόφημα μετά ὁ ἕβδομος , ἐάν ἰσχύω . ῥῆμα γάρ εἰμί εἷς , εὑρίσκω δέ ἐκ ὅς λέγω ἄρτι σύμπας · εἰ γάρ ἰσχύω μέχρι ὁ ἕβδομος ἡμέρα ἐπί ὀξύμελι τε καί μελίκρατον καί ὕδωρ διαιτάω ἐξαρκέω διά ὅς λέγω ἅπας , ἐλευθερόω τε καί ὑγιάζω · ὡς εἰ γε ὁ μέν αὐτός πάρειμι , ὁ δέ ἄπειμι , ὁ δύναμις ὁ πάρειμι ὁ δύναμις ὁ ἄπειμι ἀντιπαραβάλλω οἶδα πόσος ἡμέρα ὁ κάμνω ἐξαρκέω δύναμαι ὁ τοιόσδε ὁ δίαιτα εἶδος . οὗτος οὖν ἀποδείκνυμι κατά ὁ ἡμέτερος πραγματεία εἰ μέν ἀναγιγνώσκω , ἀναμιμνῄσκω νῦν · εἰ δέ οὐ ἀναγιγνώσκω , ἐπί ἐκεῖνος μεταβαίνω πρότερος , εἰ βούλομαι ὁ ἀλήθεια ὁ Ἱπποκράτης γνώμη κατανοέω . πᾶς γάρ ὑπό ἐγώ λέγω κατά πᾶς ὁ πραγματεία , ἕπομαι αὐτός ὁ δόγμα ἀληθής εἰμί . ἀλλά γάρ οὐ οἷος τε εἰμί ἄνθρωπος εἷς ὁ προσήκω διδάσκω τε μέθοδος καί ὁ κατά μέρος ἐν αὐτός ἅπας . διό μηδέ παρά Ἱπποκράτης ἀκούω ἅπας ὁ κατά μέρος ἀξιόω , ἀλλά μάλα μέμφομαι ὁ δέω ἐργάζομαι ὁ καλός ὑπό αὐτός διδάσκω , διά φιλοδοξία ἕτερος αἵρεσις συνίστημι . ἀλλά ἐγώ τιμάω ἀλήθεια ἐν τε ὁ ἄλλος ἅπας ἐπαινέω Ἱπποκράτης εἰͅν ὁ ὁ οἰκεῖος ἕκαστος πρᾶγμα διδάσκω σκοπός , ὡς διά πᾶς ἀποβλέπω τις πρός αὐτός ὁρίζω ἔχω ὁ ὁδός ὁ εὕρεσις ὁ βοήθημα . οὕτως γοῦν καί ὁ τροφή προσφέρω σκοπός εἷς κοινός ἐπί πᾶς δείκνυμι , ὑγιαίνω τε καί νοσέω . εἰμί δέ οὗτος ὁ φυλακή ὁ ζωτικός δύναμις , ὅς νῦν ἐνδείκνυμι σαφής λέγω , ἐάν ἰσχύω . διά οὗτος γάρ τοι ὁ δύναμις ἐσθίω τε καί πίνω ὑγιαίνω , ἅπας τε ἄλλος πράσσω ὅσος διαφέρω πρός ὁ ζωή · διά δέ ὁ αὐτός οὗτος καί νοσέω ἐπί τροφή καί πόμα παραγίγνομαι . ὁ μέν γάρ νόσημα αὐτός ὁ ἑαυτοῦ διάθεσις ἐνδείκνυμι ὁ βοήθημα , φλεβοτομία καί κλύσμα καί κατάπλασμα καί κάθαρσις ὀξύμελι τε καί μελίκρατον , ἕκαστος τε ὁ ἄλλος · ὁ δέ ὁ δύναμις φυλακή μόνος ὁ τροφή ἐνδείκνυμι . εἰ μέν οὖν μηδείς βλάπτω μηδέποτε ὁ νοσώδης διάθεσις ὁ τροφή , πρός μόνος ἄν ἀποβλέπω ὁ δύναμις ὡς ἐπί ὁ ὑγιαίνω τρέφω ὁ νοσέω · ἐπεί δέ βλάπτω πολλάκις , ὡς δείκνυμι , ἐπισκοπέω διά οὗτος ὁ νόσος ὁ διάθεσις , οὐ ὡς ἐνδείκνυμι ποτέ ὁ τροφή , ἀλλά ὡς κωλύω . ὅταν οὖν μή κωλύω κελεύω τε ὁ δύναμις , τηνικαῦτα τρέφω . οὐδέποτε γάρ ὁ τροφή κατά ὁ ἑαυτοῦ λόγος ὀνίνημι ὁ νοσώδης διάθεσις . λέγω δέ οὗτος διότι πολλάκις ὕλη εἷς καί τροφή καί φάρμακον δύναμις ἔχω , καθά ὁ ὁ πτισάνη · κατά ὅσος μέν γάρ ῥώννυμι ὁ δύναμις , ὡς τροφή οὗτος ἐργάζομαι φύω · ἐπεί δέ καί τέμνω καί ὑγραίνω ὁ ὁ ἀνάπτυσις δέω , φάρμακον λόγος ἔχω κατά οὗτος . χόνδρος μέν οὖν τροφή μόνος εἰμί πλευριτικός , ὀξύμελι δέ φάρμακον · ἀμφότερος δέ ὁ πτισάνη καί ὁ δύναμις ἔχω καί ὁ χρεία παρέχω ὁ κάμνω , ἀλλά ὡς μέν τροφή φυλακή ἕνεκα ὁ δύναμις , ὡς φάρμακον δέ λύσις ἕνεκα ὁ νόσος προσφέρω . ὅταν οὖν ὁ δύναμις ἐξαρκέω μέχρι ὁ ὁ νόσημα κρίσις , ἄνευ ὁ ῥοφάω πτισάνη ὀξύμελι καί μελίκρατον ἀρκέω · ὁ μέν ὀξύμελι φάρμακον μόνος δύναμις ἔχω , ὁ μελίκρατον δέ καί τροφή ὀλίγος τε καί ἀσθενής . ἐάν μέν οὖν ταχύς ὁ ἕβδομος ἡμέρα ἐλπίζω εἰμί ὁ κρίσις , οἷος εἰ τυγχάνω περί τέταρτος ἤ πέμπτος , πολύς ὁ κάμνω εὑρίσκω ἐξαρκέω δύναμαι ἄνευ ὁ ῥοφάω πτισάνη · ἐάν δέ εἰς ὁ ἕβδομος ἐκτείνω , παντάπασι ὀλίγος , ὅσος ὁ τε δύναμις ἰσχυρός ἔχω καί ὁ ὁ σῶμα ἕξις σκληρός καί δυσδιάπνευστος καί ὁ χυμός παχύς ἤ γλίσχρος , ὁ τε περιέχω μή εἰμί θερμός . εἰ μέν γάρ μηδείς ἀπορρέω ὁ σῶμα ἐγώ , οὐ ἄν δέω τροφή ἐπεί δέ ἀπορρέω , κατά ὁ ἀναλογία ὅδε καί ὁ ὁ τροφή ποσός ὁρίζω . ὁ οὖν ὀλίγος διαπονέω ἐγχωρέω ἄκρος ἀσιτία συμβουλεύω , ἔτι δέ μάλα πρός οὗτος ἐάν καί ὁ δύναμις ἐκ ἀρχή ἔχω ἰσχυρός · ὡς ὁ γε ἀσθενής ὥσπερ ἐπί ὁ γέρων ἔχω , εἰ καί ὀλίγος διαπνέω ὁ σῶμα , ταχύς κάμνω · διό καί μικρός ἔμπροσθεν μνημονεύω ὁ ἔτος τεσσαράκοντα γίγνομαι , οὐ ὁ ἑβδομήκοντα .