galenus.in-hippocratis-de-victu-acutorum-commentaria-iv 3.19
Μέγα μὴν διαφέρει καὶ οἴνου καὶ μέλιτος ἀκρητότης ἐς ἰσχὺν ἀμφοῖν . ὅμως τοίνυν εἰ καὶ διπλάσιον μέτρον οἴνου ἀκρήτου πίνοι τις ἢ ὁκόσον μέλι ἐκλείχοι , πολλῷ ἂν δήπου ἰσχυρότερος εἴη ὑπὸ τοῦ μέλιτος , μοῦνον εἰ μὴ ταράσσοι τὴν κοιλίην · πολλαπλάσιον γὰρ καὶ τὸ κόπριον διεξίοι ἂν αὐτέῳ . Εἰ μελικράτου ἐλέλεκτο καὶ μὴ μέλιτος , ἦν ἂν σαφέστερον · ὁ γάρ τοι λόγος ἦν αὐτῷ μέχρι δεῦρο περὶ μελικράτου καὶ τοῦτο παρέβαλεν οἴνῳ κεκραμένῳ , δηλονότι μεθ᾿ ὕδατος , οὐκ αὐτὸ καθ᾿ ἑαυτό · ἀλλ᾿ ὅπως ἡ παραβολὴ δικαία γίγνοιτο , διὰ τοῦτο ἐπανήγαγε τὸν λόγον ἐπ᾿ αὐτόν τε τὸν οἶνον καὶ τὸ μέλι . παραλογίζονται δ᾿ ἔνιοι κατὰ τὰς τοιαύτας παραβολὰς οὐκ ἄλλους μόνον ἑκόντες , ἀλλὰ καὶ σφᾶς αὐτοὺς ἄκοντες · ἔνιοι δὲ πειραθέντες γοῦν τινων ἀκρατεστέρων , οὐ τοῖς ἀκράτοις μόνοις , ἀλλὰ καὶ ὁπωσοῦν κεκραμένοις τὴν ἐπ᾿ ἐκείνων προσάπτουσι δύναμιν · ὥσπερ αὖ πάλιν ἕτεροι πειραθέντες ὑδαρεστέρων , ἔξ ἐκείνων ὑπὲρ ἁπάντων ἀπεφήναντο τῶν ὁπωσοῦν κεκραμένων . οὐ μὴν οὕτως ἐχρῆν ποιεῖσθαι τὰς κρίσεις τῶν πραγμάτων , ἀλλὰ λογίσασθαι δεῖν ἀνάλογον τὸ μελίκρατον ἐν τῇ κράσει τῶν πινομένων οἴνων κατὰ τὴν τοῦ ὕδατος μίξιν , ὡς μὴ τὸν οἶνον ἀκρατέστερον εἶναι , τὸ δὲ μελίκρατον ὑδαρέστερον , εἰ μέλλεις δικαίαν ποιεῖσθαι τὴν παραβολὴν αὐτῶν · ἐπεὶ δὲ χαλεπόν ἐστι τὴν ἀναλογίαν ἀκριβῶς ἐν τῇ μίξει φυλάξαι , διὰ τοῦτο ἐπ᾿ αὐτὰ τὰ ὄντως ἄμικτα καὶ κυρίως ἄκρατα καλούμενα μετήνεγκε τὸν λόγον ὁ Ἱπποκράτης , οἴνῳ μηδ᾿ ὅλως κεκραμένῳ παραβάλλων τὸ μέλι · καί φησι διπλάσιον οἶνον πινόμενον ἧττον τρέφειν ἁπλοῦ πλήθους μέλιτος . ἐπεὶ δὲ πλείω γένη τῶν οἴνων εἰσὶν , οὐ τοὺς ἰσχυροὺς καὶ κεφαλὴν πλῆξαι δυναμένους καὶ παραφροσύνας ἐργάσασθαι προεχειρίσατο κατὰ τὸν λόγον , ἀλλὰ τὸν ἀσθενῆ καὶ ὑδατώδη καὶ τούτῳ παραβάλλων τὸ μέλι τροφιμώτερον ἀπέδειξεν . ὅταν δὲ διπλασίῳ ὄγκῳ οἴνου ἀξιώσῃ μέλιτος ἥμισυ παραβάλλειν , οὐ τοῦτό φησιν , ὅτι μόνον ἑκάτερον ὁ κάμνων αὐτὸ καθ᾿ ἑαυτὸ προσφερέσθω , μὴ μιγνὺς ὕδωρ · ἀλλ᾿ εἰ μετὰ τὸ μετρῆσαι τὸ πλῆθος ἑκατέρου προσφέροιτο καθ᾿ ὅ τι βούλοιτο , διαφέρει οὐδὲν ἧττον . δύναται γὰρ εἰ τύχοι κύαθον ἕνα μέλιτος ἢ καθ᾿ ἑαυτὸν λαμβάνειν ἢ ὅσον βούλεται μιγνὺς ὕδατι προσφέρεσθαι καὶ τοῦτο καθ᾿ ἑκάστην ἡμέραν πιεῖν · ἢ πάλιν οἴνου κυάθους δύο ἑκάστης ἡμέρας ὡς αὐτὸς βούλεται κεραννὺς ὕδατι προσφέρεσθαι . γνωσθήσεται γὰρ ἐκ τῆς τοιαύτης πείρας ἐπὶ πλέον τῶν ἀνθρώπων ὁμοίως ἐχόντων κατ᾿ ἄλλα καὶ μέντοι καὶ μᾶλλον ἐφ᾿ ἑνὸς , οὐ κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον , ἡ ἑκατέρου δύναμις ἀκριβής · εἰ γὰρ μὴ κατὰ τινα φύσεως ἰδιότητα ταράττοι τὴν γαστέρα τὸ μέλι , πλείοσιν ἡμέραις ἐξαρκέσουσιν οἱ τῷ μέλιτι χρώμενοι . διὰ τί οὖν , εἴπερ τοῦτο οὕτως ἔχει , κατὰ τὴν ἀρχὴν τῆς ῥήσεως εἶπεν · ἀτὰρ καὶ οἴνου λεπτοῦ καὶ ὀλιγοφόρου καὶ ἀνόσμου ἐνίῃ μὲν ἰσχυρότερον , ἐνίῃ δὲ ἀσθενέστερον εἶναι τὸ μελίκρητον ; οὐ γὰρ ἐνίοτε μὲν ἰσχυρότερον , ἐνίοτε δὲ ἀσθενέστερον , ἀλλ᾿ ἰσχυρότερον ἀεὶ φαίνεται κατὰ τὸν εἰρημένον ἄρτι λόγον . ὅτι πρὸ τοῦ διορισθῆναι καὶ διδαχθῆναι πρὸς αὐτοῦ περὶ τῆς δικαίας παραβολῆς ἀδιορίστως τοῦ λόγου περαινομένου καλῶς καὶ ἀσφαλῶς εἶπεν , εὑρεθήσεται τὸ μελίκρατον τοῦ οἴνου κατά τι μὲν ἰσχυρότερον , κατά τι δὲ ἀσθενέστερον . ἐὰν γὰρ μὴ διορίσηταί τις ἑκατέρου τὴν ἀναλογίαν τῆς κράσεως , ἐνίοτε μὲν ἀσθενέστερος ὁ οἶνος , ἐνίοτε δὲ τὸ μελίκρατον εἶναι δόξει · διορισθέντων δὲ , ὡς εἴρηται , καὶ τῆς κατὰ τὴν γαστέρα ταραχῆς ἐπιβλεπομένης , τὸ μελίκρατον ἰσχυρότερον εἰς θρέψιν ἀεὶ φαίνεται τοῦ κεκραμένου κατὰ τὴν αὐτὴν ἀναλογίαν οἴνου · ἐὰν δὲ ὅτι καὶ τὸ κόπριον ἐκκρινόμενον ἐπὶ τῷ μελικράτῳ σύμμετρον , ὡς μὴ καταλύειν τὴν δύναμιν ἐννοήσεις , ἔτι καὶ μᾶλλόν σοι φανεῖται πλείων ἡ ἐκ μελικράτου θρέψις ἤπερ ἡ ἐξ οἴνου γιγνομένη . εἰ γὰρ καὶ κόπρου πολλαπλασίου διεξιόντος , ὅμως ὁ κάμνων ἐξαρκεῖ πλείοσιν ἡμέραις ἐπὶ τῷ μελικράτῳ , δυνατώτερον δηλονότι πρὸς τὴν θρέψιν οἴνου φαίνεται τὸ μέλι .
Lemmas: μέγας μήν διαφέρω καί οἶνος καί μέλι ἀκρατότης εἰς ἰσχύς ἄμφω . ὅμως τοίνυν εἰ καί διπλάσιος μέτρον οἶνος ἄκρατος πίνω τις ἤ ὁπόσος μέλι ἐκλείχω , πολύς ἄν δήπου ἰσχυρός εἰμί ὑπό ὁ μέλι , μόνος εἰ μή ταράσσω ὁ κοιλία · πολλαπλάσιος γάρ καί ὁ κόπριον διεξέρχομαι ἄν αὐτός . εἰ μελίκρατον λέγω καί μή μέλι , εἰμί ἄν σαφής · ὁ γάρ τοι λόγος εἰμί αὐτός μέχρι δεῦρο περί μελίκρατον καί οὗτος παραβάλλω οἶνος κεράννυμι , δηλονότι μετά ὕδωρ , οὐ αὐτός κατά ἑαυτοῦ · ἀλλά ὅπως ὁ παραβολή δίκαιος γίγνομαι , διά οὗτος ἐπανάγω ὁ λόγος ἐπί αὐτός τε ὁ οἶνος καί ὁ μέλι . παραλογίζομαι δέ ἔνιοι κατά ὁ τοιοῦτος παραβολή οὐ ἄλλος μόνος ἑκών , ἀλλά καί σφεῖς αὐτός ἄκων · ἔνιοι δέ πειράω γοῦν τις ἄκρατος , οὐ ὁ ἄκρατος μόνος , ἀλλά καί ὁπωσοῦν κεράννυμι ὁ ἐπί ἐκεῖνος προσάπτω δύναμις · ὥσπερ αὖ πάλιν ἕτερος πειράω ὑδαρής , ἐκ ἐκεῖνος ὑπέρ ἅπας ἀποφαίνω ὁ ὁπωσοῦν κεράννυμι . οὐ μήν οὕτως χρή ποιέω ὁ κρίσις ὁ πρᾶγμα , ἀλλά λογίζομαι δέω ἀνάλογος ὁ μελίκρατον ἐν ὁ κρᾶσις ὁ πίνω οἶνος κατά ὁ ὁ ὕδωρ μίξις , ὡς μή ὁ οἶνος ἀκρατής εἰμί , ὁ δέ μελίκρατον ὑδαρής , εἰ μέλλω δίκαιος ποιέω ὁ παραβολή αὐτός · ἐπεί δέ χαλεπός εἰμί ὁ ἀναλογία ἀκριβής ἐν ὁ μίξις φυλάσσω , διά οὗτος ἐπί αὐτός ὁ ὄντως ἄμικτος καί κύριος ἄκρατος καλέω μεταφέρω ὁ λόγος ὁ Ἱπποκράτης , οἶνος μηδέ ὅλος κεράννυμι παραβάλλω ὁ μέλι · καί φημί διπλάσιος οἶνος πίνω ἥσσων τρέφω ἁπλόος πλῆθος μέλι . ἐπεί δέ πολύς γένος ὁ οἶνος εἰμί , οὐ ὁ ἰσχυρός καί κεφαλή πλήσσω δύναμαι καί παραφροσύνη ἐργάζομαι προχειρίζω κατά ὁ λόγος , ἀλλά ὁ ἀσθενής καί ὑδατώδης καί οὗτος παραβάλλω ὁ μέλι τρόφιμος ἀποδείκνυμι . ὅταν δέ διπλάσιος ὄγκος οἶνος ἀξιόω μέλι ἥμισυς παραβάλλω , οὐ οὗτος φημί , ὅτι μόνος ἑκάτερος ὁ κάμνω αὐτός κατά ἑαυτοῦ προσφέρω , μή μείγνυμι ὕδωρ · ἀλλά εἰ μετά ὁ μετρέω ὁ πλῆθος ἑκάτερος προσφέρω κατά ὅς τις βούλομαι , διαφέρω οὐδείς ἥσσων . δύναμαι γάρ εἰ τυγχάνω κύαθος εἷς μέλι ἤ κατά ἑαυτοῦ λαμβάνω ἤ ὅσος βούλομαι μείγνυμι ὕδωρ προσφέρω καί οὗτος κατά ἕκαστος ἡμέρα πίνω · ἤ πάλιν οἶνος κύαθος δύο ἕκαστος ἡμέρα ὡς αὐτός βούλομαι κεράννυμι ὕδωρ προσφέρω . γιγνώσκω γάρ ἐκ ὁ τοιοῦτος πεῖρα ἐπί πολύς ὁ ἄνθρωπος ὅμοιος ἔχω κατά ἄλλος καί μέντοι καί μάλα ἐπί εἷς , οὐ κατά ὁ αὐτός χρόνος , ὁ ἑκάτερος δύναμις ἀκριβής · εἰ γάρ μή κατά τις φύσις ἰδιότης ταράσσω ὁ γαστήρ ὁ μέλι , πολύς ἡμέρα ἐξαρκέω ὁ ὁ μέλι χράω . διά τίς οὖν , εἴπερ οὗτος οὕτως ἔχω , κατά ὁ ἀρχή ὁ ῥῆσις λέγω · ἀτάρ καί οἶνος λεπτός καί ὀλιγοφόρος καί ἄνοσμος ἔνειμι μέν ἰσχυρός , ἔνειμι δέ ἀσθενής εἰμί ὁ μελίκρητον ; οὐ γάρ ἐνίοτε μέν ἰσχυρός , ἐνίοτε δέ ἀσθενής , ἀλλά ἰσχυρός ἀεί φαίνω κατά ὁ λέγω ἄρτι λόγος . ὅτι πρό ὁ διορίζω καί διδάσκω πρός αὐτός περί ὁ δίκαιος παραβολή ἀδιόριστος ὁ λόγος περαίνω καλός καί ἀσφαλής λέγω , εὑρίσκω ὁ μελίκρατον ὁ οἶνος κατά τις μέν ἰσχυρός , κατά τις δέ ἀσθενής . ἐάν γάρ μή διορίζω τις ἑκάτερος ὁ ἀναλογία ὁ κρᾶσις , ἐνίοτε μέν ἀσθενής ὁ οἶνος , ἐνίοτε δέ ὁ μελίκρατον εἰμί δοκέω · διορίζω δέ , ὡς λέγω , καί ὁ κατά ὁ γαστήρ ταραχή ἐπιβλέπω , ὁ μελίκρατον ἰσχυρός εἰς θρέψις ἀεί φαίνω ὁ κεράννυμι κατά ὁ αὐτός ἀναλογία οἶνος · ἐάν δέ ὅτι καί ὁ κόπριον ἐκκρίνω ἐπί ὁ μελίκρατον σύμμετρος , ὡς μή καταλύω ὁ δύναμις ἐννοέω , ἔτι καί μάλα σύ φαίνω πολύς ὁ ἐκ μελίκρατον θρέψις ἤ ὁ ἐκ οἶνος γίγνομαι . εἰ γάρ καί κόπρος πολλαπλάσιος διεξέρχομαι , ὅμως ὁ κάμνω ἐξαρκέω πολύς ἡμέρα ἐπί ὁ μελίκρατον , δυνατός δηλονότι πρός ὁ θρέψις οἶνος φαίνω ὁ μέλι .