galenus.in-hippocratis-de-victu-acutorum-commentaria-iv 3.36
Ὕδατι δὲ ποτῷ ἐν τῇσιν ὀξείῃσι νούσοισιν ἄλλο μὲν οὐδὲν ἔχω ἔργον ὅ τι προσθέω . οὔτε γὰρ βηχὸς παρηγορικόν ἐστιν ἐν τοῖσι πλευριτικοῖσι καὶ περιπνευμονικοῖσιν , οὔτε πτυέλου ἀναγωγὸν , ἀλλ᾿ ἧσσον τῶν ἄλλων εἴ τις διὰ παντὸς ὕδατι ποτῷ χρέοιτο · μεσσηγὺ μέντοι ὀξυμέλιτος καὶ μελικρήτου ὕδωρ ἐπιῤῥοφεόμενον ὀλίγον πτυέλου ἀναγωγόν ἐστι , διὰ τὴν μεταβολὴν τῆς ποιότητος τῶν ποτῶν , πλημμυρίδα γάρ τινα ἐμποιέει ἄλλως δὲ οὐδὲ δίψαν παύει , ἀλλ᾿ ἐπιπικραίνει · χολῶδες γὰρ φύσει χολώδει καὶ ὑποχονδρίῳ κακὸν καὶ κάκιστον ἑωυτοῦ καὶ χολωδέστατον καὶ φιλαδυναμιώτατον , ὅταν ἐς κενότητα ἐσέλθῃ . καὶ σπληνὸς δὲ αὐξητικὸν καὶ ἥπατός ἐστιν , ὁκόταν πεπυρωμένον ᾖ καὶ ἐγκλυδαστικόν τε καὶ ἐπιπολαστικόν · βραδύπορόν τε γάρ ἐστι διὰ τὸ ὑπόψυχρον καὶ ἄπεπτον εἶναι · καὶ οὔτε διαχωρητικὸν οὔτε διουρητικόν · προσβλάπτει δέ τι καὶ διὰ τόδε , ὅτι ἄκοπρόν ἐστι φύ - σει . ἢν δὲ δὴ καὶ ψυχρῶν ποδῶν ἐόντων ποτὲ ποθῇ , ταῦτα πάντα πολλαπλασίως βλάπτει , ἐς ὅ τι ἂν αὐτέων ὁρμήσῃ . Οὔτε τμητικὸν ἔχει τι τὸ ὕδωρ , ὥσπερ τὸ ὄξος , ἀλλ᾿ οὔτε θερμὸν , ὥσπερ τὸ μέλι ( τούτῳ μέν γε πρὸς τῷ θερμαίνειν ἔτι καὶ τὸ ῥύπτειν καὶ τέμνειν ὑπάρχει ) · βραδύπορον οὖν εἰκότως ἐστὶ καὶ δύσπεπτον καὶ δυσυποβίβαστον ἅπαν τὸ ὕδωρ , κᾂν ἄλλως ἄριστόν τε καὶ ἄμεμπτον ᾖ · τὸ γὰρ ἰλυῶδες ἢ δυσῶδες ἢ ἁλικὸν ἤ τινος ἑτέρας φαρμακώδους ποιότητος ἔμφασιν ἔχον οὐχ ἁπλῶς ὕδωρ ἐστὶν , ἀλλὰ μετὰ τοιοῦδέ τινος ἐπιμιξίας φαρμάκου · καθάπερ καὶ εἰ μέλι μοχθηρὸν ἢ πτισάνην ἢ ὄξος ἢ οἶνον ἤ τι τοιοῦτον προχειρίσαιο · μέμψῃ γὰρ οὐχ ὅλον ἐπ᾿ ἐκείνου τὸ γένος , ἀλλ᾿ αὐτὸ μόνον ὃ μεταχειρίζῃ . τοῦ λόγου τοίνυν ὄντος ἐφ᾿ ἑκάστου τῶν κρινομένων ὑπ᾿ αὐτοῦ περὶ τῶν ἀρίστων , οὕτω καὶ νῦν ἄκουε , πρὸς τὸ κάλλιστον ὕδωρ ἕκαστον τῶν λεγομένων ἀναφέρων , ὃ καθαρώτατόν ἐστι καὶ πάσης ἀλλοτρίας ἄμικτον ποιότητος · τοῦτ᾿ οὖν αὐτὸ κᾂν ἄριστον ᾖ , κατὰ τὴν γαστέρα μένει πολλῷ χρόνῳ , κλύδωνας αὐτῇ τοὐπίπαν ἐργαζόμενον , ὡς ὅταν γε ᾖ χολώδης ἐκείνη , συνδιαφθείρεται καὶ αὐτό . κᾀπειδὰν ὑπέλθοι μόλις ἐκ τῆς κοιλίας εἰς τὴν νῆστιν , οὐκ ἀναδίδοται ῥᾳδίως , οὔτ᾿ εἰς ἧπαρ οὔτε πολὺ μᾶλλον εἰς νεφροὺς καὶ θώρακα καὶ πνεύμονα · διόπερ οὔτ᾿ οὖρα κινεῖν πέφυκεν οὔτε πτύελον ἀνάγειν . ἀλλ᾿ οὐδὲ τὰς δι᾿ ὅλου τοῦ σώματος ἐργάζεται διαπνοάς · λεπτομεροῦς γὰρ οὐσίας ἔργον ἐστὶ τοῦτο καὶ θερμῆς , οὐ ψυχρᾶς καὶ παχυμεροῦς . οὐ μὴν οὐδὲ δίψος παύει , μένον ἐπὶ πλεῖστον ἐν ταῖς εὐρυχωρίαις τῶν κατὰ γαστέρα καὶ ἔντερα ὀργάνων τοῦ ζώου καὶ μὴ διαδυόμενον εἰς ὅλον τὸ βάθος αὐτῶν , μηδ᾿ ἐπιτέγγον τὸν αὐχμόν . ὅτι δ᾿ οὐ τρέφει πρόσθεν εἴρηται · διά τοι τοῦτο οὐδὲ τὴν ζωτικὴν δύναμιν οἷόν τέ ἐστι ῥωννύναι . καὶ ταῦτ᾿ ἐστὶ τὰ αἴτια δι᾿ ἃ πρός τε μελίκρατον Ἱπποκράτης ἀφικνεῖται καὶ ὀξύμελι καὶ οἶνον ἐπὶ τῶν νοσούντων , ἀποχωρῶν τοῦ ὕδατος . ὅσον μὲν οὖν ἐπὶ τούτοις οὐδέποτ᾿ ἄν τις αὐτῷ χρήσαιτο · χρῶνται δὲ καὶ ἄλλοι μὲν ἰατροὶ καὶ μέντοι καὶ αὐτὸς ὁ Ἱπποκράτης , ἀλλ᾿ ἦττον μὲν οὗτος , οἱ δ᾿ ἄλλοι μᾶλλον . ἐκ γὰρ τοῦ χρῆσθαι τοῖς ἄλλοις κακῶς σφαλλόμενοι , καταφεύγουσιν ἐπὶ τὸ ὕδωρ , οὐκ ἔχον μεγάλην ἀποτυχίαν , ὅτι μηδὲ τὴν δύναμιν · οὕτω γὰρ ὁ Ἐρασίστρατος ἔλεγεν · ἰσχυραὶ δυνάμεις σίτων τε καὶ πομάτων ἐγκαίρως μὲν παραλαμβανόμεναι μεγίστην ὠφέλειαν , ἀκαίρως δὲ μεγίστην βλάβην . ἣν δέ φημι μοχθηρὰν εἶναι χρῆσιν ὀξυμέλιτός τε καὶ μελικράτου καὶ οἴνου , γίνεται μὲν καὶ διὰ τὰς ἀθρόας μεταβολὰς , ὡς αὐτὸς ἐδίδαξεν · γίνεται δὲ καὶ διὰ τὴν μίξιν ἄκρατον ὑπὸ τῶν ἰατρῶν γιγνομένην , ὡς τὸ πολύ . διδόντος οὖν ἐμοῦ πρεσβύτῃ νοσοῦντι καθ᾿ ἑκάστην ἡμέραν οἴνου ὑδατώδους , παραγινόμενός τις τῶν τοιούτων ἰατρῶν , εἶτ᾿ ἰδὼν ἐλάχιστον ἐπισταζόμενον αὐτοῦ τῷ ὕδατι γελάσας ἔφη μὴ πίνειν οἴνου τὸν ἄῤῥωστον , ἀλλ᾿ ὁρᾷν μόνον , οὐκ ἐννοῶν ὅτι τὸ μὲν ἡδονῆς ἕνεκα τὸν οἶνον διδόναι ἑτέραν ἔχει συμμετρίαν τῆς πρὸς ὕδωρ αὐτοῦ μίξεως , τὸ δ᾿ ὠφελείας ἄλλην . ὥσπερ γὰρ ὁρμήν τινα πρὸς τὴν ἀνάδοσιν ἐφελκομένην τὸ ὕδωρ ἐπιμίγνυσθαι χρὴ τὸν οἶνον ἐλάχιστον παντελῶς , ὡς παῦσαι τὸ ὕδωρ αὐτὸ τοῦτο μόνον εἰλικρινὲς εἶναι , οὐχ ὥστε καὶ οἶνον αὐτὸ ποιῆσαι · οἱ πολλοὶ δὲ τῶν ὑγιαινόντων πίνουσιν οἶνον ὑδατωμένον , οὐ μὴν προσήκει τὸ ὕδωρ ἐπικρατεῖν κατὰ τὴν γεῦσιν , ἀλλὰ τὸν οἶνον · ἐπὶ δὲ τῶν νοσούντων ἔτι καὶ μᾶλλον , ὡς ἔμφασιν εἶναι τοῦ οἴνου βραχεῖαν . οὕτως δὲ καὶ περὶ τοῦ ὀξυμέλιτος ὀλίγον αὐτὸς ἔμπροσθεν ἔλεγεν , ἐπαινῶν τὸ ὑδαρές . καὶ μελικράτῳ δ᾿ ἄν τις ἀκινδυνότερον χρῷτο τῷ ὑδαρεῖ · τὸ γὰρ ἄκρατον εἰ μὴ φθάσειεν ὑπαγαγεῖν τὴν γαστέρα , βλαβερώτερον γίγνεται καὶ μάλιστ᾿ ἐν τοῖς πικροχόλοις τε καὶ μεγαλοσπλάγχνοις , ἐφ᾿ ὧν καὶ τὸ ὕδωρ ἐστὶ βλαβερὸν , ὅταν ἐκχολωθῇ μεῖναν ἐπὶ πλέον ἐν τοῖς ὑποχονδρίοις · πρὸς γὰρ δὴ τούτοις ἅπασιν οἷς ἔχει κακοῖς ἔτι καὶ ἄκοπρον ὃν , οὐδ᾿ ὑπαγωγήν τινα τῆς γαστρὸς ἐργάζεται . τὸ δ᾿ ἐν ἀρχαῖς τῶν παροξυσμῶν αὐτὸ πινόμενον βλάπτειν ( ὅπερ ἐδήλωσε διὰ τοῦ φάναι , ἢν δὲ δή ποτε καὶ ποδῶν ἐόντων ψυχρῶν ποτε ποθῇ , ταῦτα πάντα πολλαπλασίως βλάπτει ) τῶν γινωσκομένων τε πᾶσι καὶ ὁμολογουμένων ἐστί . πότ᾿ οὖν χρήσιμόν ἐστιν ὕδωρ πινόμενον ; ὅταν ἐπὶ μόνῳ ποτῷ ὁ κάμνων διαιτώμενος ᾖ , μηδέπω χυλὸν πτισάνης λαμβάνων · τότε γὰρ μεταξὺ τῶν ἄλλων ποτῶν ὕδωρ ἄν τις ἐν καιρῷ προσφέροι , καὶ μάλισθ᾿ ὅταν ὁ κάμνων ᾖ διψώδης . πλημμυρίδα γάρ τινα ποιεῖν αὐτό φησι , τουτέστι πλῆθος ὑγροῦ τινος · διὸ καὶ μεταξὺ μελικράτου τε καὶ ὀξυμέλιτος δίδωσιν ὀλίγον , εἰς ὑγρότητα τοῖς ἀναπτυσθησομένοις συντελές . ἀλλὰ κᾀπειδὰν ὁ οἶνος ᾖ μεγάλως βλαβερὸς , καὶ τότε δίδωσιν ὕδατος · ἀκούσωμεν δ᾿ αὐτοῦ τοῦ Ἱπποκράτους , ὅπως ἀπεφήνατο περὶ τούτου .
Lemmas: ὕδωρ δέ ποτός ἐν ὁ ὀξύς νόσος ἄλλος μέν οὐδείς ἔχω ἔργον ὅς τις προστίθημι . οὔτε γάρ βήξ παρηγορικός εἰμί ἐν ὁ πλευριτικός καί περιπνευμονικός , οὔτε πτύελον ἀναγωγός , ἀλλά ἥσσων ὁ ἄλλος εἰ τις διά πᾶς ὕδωρ ποτός χράω · μεσηγύ μέντοι ὀξύμελι καί μελίκρητον ὕδωρ ἐπιρροφέω ὀλίγος πτύελον ἀναγωγός εἰμί , διά ὁ μεταβολή ὁ ποιότης ὁ ποτόν , πλημμυρίς γάρ τις ἐμποιέω ἄλλος δέ οὐδέ δίψα παύω , ἀλλά ἐπιπικραίνω · χολώδης γάρ φύσις χολώδης καί ὑποχόνδριος κακός καί κακός ἑαυτοῦ καί χολώδης καί φίλαδυναμιος , ὅταν εἰς κενότης εἰσέρχομαι . καί σπλήν δέ αὐξητικός καί ἧπαρ εἰμί , ὁπόταν πυρόω εἰμί καί ἐγκλυδαστικός τε καί ἐπιπολαστικός · βραδυπόρος τε γάρ εἰμί διά ὁ ὑπόψυχρος καί ἄπεπτος εἰμί · καί οὔτε διαχωρητικός οὔτε διουρητικός · προσβλάπτω δέ τις καί διά ὅδε , ὅτι ἄκοπρος εἰμί φῦ - σος . ἐάν δέ δή καί ψυχρός πούς εἰμί ποτέ ποθέω , οὗτος πᾶς πολλαπλάσιος βλάπτω , εἰς ὅς τις ἄν αὐτός ὁρμάω . οὔτε τμητικός ἔχω τις ὁ ὕδωρ , ὥσπερ ὁ ὄξος , ἀλλά οὔτε θερμός , ὥσπερ ὁ μέλι ( οὗτος μέν γε πρός ὁ θερμαίνω ἔτι καί ὁ ῥύπτω καί τέμνω ὑπάρχω ) · βραδυπόρος οὖν ἔοικα εἰμί καί δύσπεπτος καί δυσυποβίβαστος ἅπας ὁ ὕδωρ , ἔͅν ἄλλος ἀγαθός τε καί ἄμεμπτος εἰμί · ὁ γάρ ἰλυώδης ἤ δυσώδης ἤ ἁλικός ἤ τις ἕτερος φαρμακώδης ποιότης ἔμφασις ἔχω οὐ ἁπλῶς ὕδωρ εἰμί , ἀλλά μετά τοιόσδε τις ἐπιμιξία φάρμακον · καθά καί εἰ μέλι μοχθηρός ἤ πτισάνη ἤ ὄξος ἤ οἶνος ἤ τις τοιοῦτος προχειρίζω · μέμφομαι γάρ οὐ ὅλος ἐπί ἐκεῖνος ὁ γένος , ἀλλά αὐτός μόνος ὅς μεταχειρίζω . ὁ λόγος τοίνυν εἰμί ἐπί ἕκαστος ὁ κρίνω ὑπό αὐτός περί ὁ ἀγαθός , οὕτως καί νῦν ἀκούω , πρός ὁ καλός ὕδωρ ἕκαστος ὁ λέγω ἀναφέρω , ὅς καθαρός εἰμί καί πᾶς ἀλλότριος ἄμικτος ποιότης · οὗτος οὖν αὐτός ἔͅν ἀγαθός εἰμί , κατά ὁ γαστήρ μένω πολύς χρόνος , κλύδων αὐτός ἐπίπαν ἐργάζομαι , ὡς ὅταν γε εἰμί χολώδης ἐκεῖνος , συνδιαφθείρομαι καί αὐτός . ἐͅπειδάν ὑπέρχομαι μόλις ἐκ ὁ κοιλία εἰς ὁ νῆστις , οὐ ἀναδίδωμι ῥᾴδιος , οὔτε εἰς ἧπαρ οὔτε πολύς μάλα εἰς νεφρός καί θώραξ καί πνεύμων · διόπερ οὔτε οὖρον κινέω φύω οὔτε πτύελον ἀνάγω . ἀλλά οὐδέ ὁ διά ὅλος ὁ σῶμα ἐργάζομαι διαπνοή · λεπτομερής γάρ οὐσία ἔργον εἰμί οὗτος καί θερμός , οὐ ψυχρός καί παχυμερής . οὐ μήν οὐδέ δίψος παύω , μένω ἐπί πολύς ἐν ὁ εὐρυχωρία ὁ κατά γαστήρ καί ἔντερον ὄργανον ὁ ζῷον καί μή διαδύνω εἰς ὅλος ὁ βάθος αὐτός , μηδέ ἐπιτέγγω ὁ αὐχμός . ὅτι δέ οὐ τρέφω πρόσθεν λέγω · διά τοι οὗτος οὐδέ ὁ ζωτικός δύναμις οἷος τε εἰμί ῥώννυμι . καί οὗτος εἰμί ὁ αἴτιος διά ὅς πρός τε μελίκρατον Ἱπποκράτης ἀφικνέομαι καί ὀξύμελι καί οἶνος ἐπί ὁ νοσέω , ἀποχωρέω ὁ ὕδωρ . ὅσος μέν οὖν ἐπί οὗτος οὐδέποτε ἄν τις αὐτός χράω · χράω δέ καί ἄλλος μέν ἰατρός καί μέντοι καί αὐτός ὁ Ἱπποκράτης , ἀλλά ἀίσσω μέν οὗτος , ὁ δέ ἄλλος μάλα . ἐκ γάρ ὁ χράω ὁ ἄλλος κακός σφάλλω , καταφεύγω ἐπί ὁ ὕδωρ , οὐ ἔχω μέγας ἀποτυχία , ὅτι μηδέ ὁ δύναμις · οὕτως γάρ ὁ Ἐρασίστρατος λέγω · ἰσχυρός δύναμις σῖτος τε καί πόμα ἔγκαιρος μέν παραλαμβάνω μέγας ὠφέλεια , ἄκαιρος δέ μέγας βλάβη . ὅς δέ φημί μοχθηρός εἰμί χρῆσις ὀξύμελι τε καί μελίκρατον καί οἶνος , γίγνομαι μέν καί διά ὁ ἀθρόος μεταβολή , ὡς αὐτός διδάσκω · γίγνομαι δέ καί διά ὁ μίξις ἄκρατος ὑπό ὁ ἰατρός γίγνομαι , ὡς ὁ πολύς . δίδωμι οὖν ἐγώ πρεσβύτης νοσέω κατά ἕκαστος ἡμέρα οἶνος ὑδατώδης , παραγίγνομαι τις ὁ τοιοῦτος ἰατρός , εἶτα ὁράω ἐλαχύς ἐπιστάζω αὐτός ὁ ὕδωρ γελάω φημί μή πίνω οἶνος ὁ ἄρρωστος , ἀλλά ὁράω μόνος , οὐ ἐννοέω ὅτι ὁ μέν ἡδονή ἕνεκα ὁ οἶνος δίδωμι ἕτερος ἔχω συμμετρία ὁ πρός ὕδωρ αὐτός μίξις , ὁ δέ ὠφέλεια ἄλλος . ὥσπερ γάρ ὁρμή τις πρός ὁ ἀνάδοσις ἐφέλκω ὁ ὕδωρ ἐπιμείγνυμι χρή ὁ οἶνος ἐλαχύς παντελής , ὡς παύω ὁ ὕδωρ αὐτός οὗτος μόνος εἰλικρινής εἰμί , οὐ ὥστε καί οἶνος αὐτός ποιέω · ὁ πολύς δέ ὁ ὑγιαίνω πίνω οἶνος ὑδατόω , οὐ μήν προσήκω ὁ ὕδωρ ἐπικρατέω κατά ὁ γεῦσις , ἀλλά ὁ οἶνος · ἐπί δέ ὁ νοσέω ἔτι καί μάλα , ὡς ἔμφασις εἰμί ὁ οἶνος βραχύς . οὕτως δέ καί περί ὁ ὀξύμελι ὀλίγος αὐτός ἔμπροσθεν λέγω , ἐπαινέω ὁ ὑδαρής . καί μελίκρατον δέ ἄν τις ἀκίνδυνος χράω ὁ ὑδαρής · ὁ γάρ ἄκρατος εἰ μή φθάνω ὑπάγω ὁ γαστήρ , βλαβερός γίγνομαι καί μάλα ἐν ὁ πικρόχολος τε καί μεγαλόσπλαγχνος , ἐπί ὅς καί ὁ ὕδωρ εἰμί βλαβερός , ὅταν ἐκχολόω μένω ἐπί πολύς ἐν ὁ ὑποχόνδριος · πρός γάρ δή οὗτος ἅπας ὅς ἔχω κακός ἔτι καί ἄκοπρος ὅς , οὐδέ ὑπαγωγή τις ὁ γαστήρ ἐργάζομαι . ὁ δέ ἐν ἀρχή ὁ παροξυσμός αὐτός πίνω βλάπτω ( ὅς δηλόω διά ὁ φημί , ἐάν δέ δή ποτέ καί πούς εἰμί ψυχρός ποτέ ποθέω , οὗτος πᾶς πολλαπλάσιος βλάπτω ) ὁ γιγνώσκω τε πᾶς καί ὁμολογέω εἰμί . πότε οὖν χρήσιμος εἰμί ὕδωρ πίνω ; ὅταν ἐπί μόνος ποτός ὁ κάμνω διαιτάω εἰμί , μηδέπω χυλός πτισάνη λαμβάνω · τότε γάρ μεταξύ ὁ ἄλλος ποτόν ὕδωρ ἄν τις ἐν καιρός προσφέρω , καί μάλα ὅταν ὁ κάμνω εἰμί διψώδης . πλημμυρίς γάρ τις ποιέω αὐτός φημί , τουτέστι πλῆθος ὑγρός τις · διό καί μεταξύ μελίκρατον τε καί ὀξύμελι δίδωμι ὀλίγος , εἰς ὑγρότης ὁ ἀναπτύω συντελής . ἀλλά ἐͅπειδάν ὁ οἶνος εἰμί μέγας βλαβερός , καί τότε δίδωμι ὕδωρ · ἀκούω δέ αὐτός ὁ Ἱπποκράτης , ὅπως ἀποφαίνω περί οὗτος .