galenus.in-hippocratis-de-victu-acutorum-commentaria-iv 4.27
Σύναγχος δὲ γίνεται , ὁκόταν ἐκ τῆς κεφαλῆς ῥεῦμα πουλὺ καὶ κολλῶδες ὥρην χειμερινὴν ἢ ἐαρινὴν ἐς τὰς σφαγίτιδας φλέβας ἐπιῤῥυῇ καὶ τὸ ῥεῦμα πλεῖον διὰ τὴν εὐρύτητα ἐπισπάσωνται . ὅταν δὲ ψυχρόν τε ἐὸν καὶ κολλῶδες ἐμφράξῃ , τοῦ τε πνεύματος τὰς διεξόδους καὶ τοῦ αἵματος ἀποφράσσον , πήγνυσι τὰ ξύνεγγυς τοῦ αἵματος καὶ ἀκίνητον καὶ στάσιμον ποιεῖ , φύσει ψυχρὸν ἐὸν καὶ ἐμφρακτικόν · διὰ τοῦτο πνίγονται , τῆς γλώττης ἀποπελιουμένης καὶ στρογγυλουμένης καὶ ἀνακαμπτομένης διὰ τὰς φλέβας τὰς ὑπὸ τὴν γλῶσσαν . τῆς γὰρ ὑποτεμνομένης σταφυλῆς , οἱ δὲ κιονίδα καλέουσιν , ἑκατέρωθεν φλὲψ παχεῖα . ὁκόταν οὖν πλήρεις αὗται ἐοῦσαι ἐς τὴν γλῶσσαν ἐναποστηρίζονται ἀραιὴν ἐοῦσαν καὶ σπογγώδεα διά γε τὴν ξηρασίην · ἡ δ᾿ ὑπὸ βίης τὸ ἐκ τῶν φλεβῶν δεχομένη ὑγρὸν ἐκ πλατείης μὲν στρογγύλη γίνεται , ἐξ εὐχρόου δὲ πελιδνὴ , ἐκ μαλθακῆς δὲ σκληρὴ , ἐξ εὐκάμπτου δὲ ἄκαμπτος , ὥστε ταχέως ἀποπνίγεσθαι , ἢν μή τις ταχέως βοηθῇ , φλεβοτομίην τε ποιεύμενος ἀπὸ βραχιόνων καὶ τὰς ὑπὸ τὴν γλῶσσαν φλέβας ὑποτεμὼν καὶ φαρμακεύων τοῖσιν ἐκλεικτοῖσι καὶ ἀναγαργαρίζων θερμοῖσι καὶ τὴν κεφαλὴν ὑποξυρῶν καὶ κήρωμα τραχήλῳ καὶ κεφαλῇ περιτιθέναι καὶ ἐρίοισι περιελίσσειν καὶ σπόγγοισι μαλθακοῖσι ἐν ὕδατι θερμῷ ἐκπιεζεῦντα πυριῇν πίνειν τε ὕδωρ καὶ μελίκρητον μὴ ψυχρά · χυλὸν δὲ προσφέρειν , ὁκόταν ἐκ κρίσιος ἐν ἀσφαλείῃ ἤδη ᾖ . Εἴτε σύναγχον ἐθέλοις λέγειν εἴτε κύναγχον , ἢ τὸ μὲν ἕτερον αὐτῶν συνάγχην , τὸ δ᾿ ἕτερον κυνάγχην , εἴτε συνάγχην ἄμφω καλέσεις , εἰδέναι δεῖ δύο λόγους εἶναι κυνάγχης · πρὸς γὰρ τὴν θεραπείαν οὐδὲν τῶν ὀνομάτων δεόμεθα · εἴωθε γὰρ διδάσκειν αὐτὴν ἄμεινον μακρῷ τῶν ἐν τοῖς ὀνόμασι τερατευομένων · ὑπογράψω δέ σοι διὰ βραχέος λόγου τὴν τῆς τοιαύτης διδασκαλίας ἰδίαν , ἀρχὴν τήνδε ποιησάμενος . τῶν ἐκ τῆς κεφαλῆς καταφερομένων ῥευμάτων ἔνια μέν ἐστι λεπτὰ κατὰ τὴν σύστασιν , ἔνια δ᾿ ἐκ παχέων καὶ γλίσχρων χυμῶν . ὅσα μὲν οὖν τῶν λεπτῶν ἐστι , διεξερχόμενα τὰς εὐρείας φλέβας ἐπὶ ταῖς στενωτέραις ἴσχεται · τοιαῦται δ᾿ εἰσὶν αἱ κατὰ τὸν λάρυγγα · τὸ δ᾿ ἐναντίον ἐπὶ τῶν παχέων συμβαίνει , τῷ μὴ ἐνδύεσθαι πάσαις ταῖς λίαν στεναῖς φλεψὶ , φθανόντων δὲ κατὰ τὰς εὐρυχώρους αὐτῶν ἴσχεσθαι . ἐσφηνωμένων οὖν τῶν τοιούτων χυμῶν ἐν ταῖς κατὰ τὴν φάρυγγα φλεψὶν , ἐπ᾿ ὄγκον αἴρεται τὸ μόριον , ὥσπερ ὁ λάρυξ ἐπὶ τοῖς ἑτέροις , ἅτε δὴ παμπόλλῳ στενῶν ὄντων τῶν τοῦ λάρυγγος ἢ τῆς φάρυγγος . εἶναι δὲ χρὴ ἀπέριττον τὸ πᾶν σῶμα καὶ μὴ πληθωρικὸν , δυοῖν ἕνεκα , τῆς τε πρὸς τοῦ κενοῦν ἀντισπάσεως καὶ διότι κενωθέντος , ἐπὰν ἀποκρουώμεθα τῶν πεπονθότων τόπων τὸ ἐπιῤῥέον , ἐπιδέξεται ῥᾳδίως , εἴτε διαφορεῖν ἐθέλοιμεν θερμαίνοντες , οὐδὲν τῷ θερμαινομένῳ τόπῳ χορηγήσει . τὸ μὲν οὖν ὅλον σῶμα χρὴ κενοῦσθαι διὰ φλεβοτομίας καὶ καθάρσεως καὶ κλυστήρων , αὐτὰ δὲ τὰ πάσχοντα μόρια διὰ μὲν τῶν στυφόντων φαρμάκων , ἀποκρουομένων τούς τε παραῤῥέοντας χυμοὺς καὶ τῶν ἐστηριγμένων ὅσοι γε μὴ σφοδρῶς εἰσιν ἐμπεφραγμένοι καὶ πάνυ γλίσχροι καὶ παχεῖς · διά τε τῶν θερμῶν καὶ δριμέων , διαφορούντων τοὺς κατὰ τὰ πεπονθότα μόρια περιεχομένους χυμούς · ἄνευ δὲ φαρμάκων αἱ ὑπὸ τὴν γλῶτταν φλέβες ἐντεμνόμεναι τὴν ἐν τῇ φάρυγγι φλεγμονὴν ἐκκενοῦσιν . ἐπεὶ δὲ τῶν χυμῶν ἔνιοι παχεῖς εἰσι καὶ γλίσχροι , πολὺ δριμυτέρων τούτοις ἐστὶ φαρμάκων χρεία , τέμνειν δηλονότι καὶ διαιρεῖν εἰς λεπτὰ καὶ καταθραύειν τὰ γλίσχρα καὶ τὰ παχέα δυναμένων . καὶ πρὸς τὴν ἐκτὸς ἐπιφάνειαν ἀντισπᾷν χρὴ τοὺς χυμοὺς , περιτιθέντας τῷ τραχήλῳ φάρμακα δύναμιν ἔχοντα ἑλκτικήν · βέλτιον γὰρ τὰ κατὰ τὸ δέρμα μᾶλλον ἢ τὸ βάθος πάσχειν τοῦ τραχήλου , διότι τὸ μὲν πνεῦμα κατὰ μὲν τὰς εἰσπνοὰς ἐμπίπτει τῇ φάρυγγί τε καὶ λάρυγγι , κατὰ δὲ τὰς ἐκπνοὰς ἔξω δι᾿ αὐτῶν φέρεται . πολλάκις μέντοι τὰ παραγινόμενα ἐς τὰ προειρημένα μόρια ῥεύματα μεθίστανται πρὸς ἄλλα τινὰ μόρια , τῆς φύσεως ἀποτριβομένης αὐτά · καί ποτε κατ᾿ ἀρχὰς εὐθέως οὕτως ἠνέχθη ὥστε πάλιν ἄλλας διαφορὰς γίνεσθαι τοῦ τε κατὰ τὴν φάρυγγα καὶ κατὰ τὸν λάρυγγα ῥεύματος . εὔδηλον δ᾿ ὅτι τὰ πρὸς τὸ δέρμα χωρήσαντα πολὺ τῶν εἰς τὸ βάθος κατασκηψάντων ἐστὶν εὐιατότερα · κοινὸν δ᾿ ἐπ᾿ ἀμφοτέρων βοήθημα , τῶν τε κατὰ τοῦ τραχήλου καὶ τῆς κεφαλῆς ἀφ᾿ ἧς ὁρμᾶται τὰ ῥεύματα γιγνέσθω σοι . οὗτος ὁ λόγος ἐδίδαξε τά τε τῶν συνάγχων εἴδη καὶ τὰς αἰτίας αὐτῶν καὶ τοὺς πεπονθότας τόπους καὶ τὰς θεραπείας , οὐδὲν δεηθεὶς ὀνομάσαι συνάγχην τε καὶ κυνάγχην , ὥσπερ οὐδὲ σύναγχόν τε καὶ κύναγχον . ὁ τοίνυν γράψας τὸ βιβλίον τοῦτο , μηδὲν φροντίζων τῶν ὀνομάτων , ἅπαντα τὰ κατὰ τὴν φάρυγγα καὶ τὸν λάρυγγα συνιστάμενα πάθη καὶ στενοχωροῦντα τὴν ἀναπνοὴν , ὀνομάσας συνάγχους , δύο φησὶν αὐτῶν ὑπάρχειν εἴδη , τὸ μὲν ἕτερον ὑπὸ κολλώδους τε καὶ ψυχροῦ ῥεύματος γινόμενον , ὅπερ ἐστὶ καλεῖν φλεγματικόν · τὸ δ᾿ ἕτερον ὑπὸ θερμοῦ καὶ δριμέος , ὅπερ οὖν πάλιν πικρόχολον ὀνομάζων ἢ χολῶδες ἁπλῶς οὐκ ἂν ἁμάρτοις . κατασκήπτειν δέ φησι τὸ πρότερον τῶν εἰρημένων ῥευμάτων εἰς τὰς εὐρυτέρας φλέβας , ἐνδεικνύμενος ὅτι καθ᾿ ἕτερον τὸ χολῶδες εἰς τὰς λεπτοτέρας ἀφικνεῖται . τὰ δ᾿ ἄλλα τῆς ῥήσεως δῆλα · δεῖ δὲ προσέχειν οἷς εἶπον τὸν νοῦν · εἰ δὲ μὴ νοήσεις τὴν πρώτην , δὶς καὶ τρὶς ἀναγνοὺς νοήσεις . ἐγὼ δὲ μεταβήσομαι πρὸς τὸ δεύτερον εἶδος τοῦ συνάγχου .
Lemmas: σύναγχος δέ γίγνομαι , ὁπόταν ἐκ ὁ κεφαλή ῥεῦμα πολύς καί κολλώδης ὥρα χειμερινός ἤ ἐαρινός εἰς ὁ σφαγῖτις φλέψ ἐπιρρέω καί ὁ ῥεῦμα πολύς διά ὁ εὐρύτης ἐπισπάω . ὅταν δέ ψυχρός τε εἰμί καί κολλώδης ἐμφράσσω , ὁ τε πνεῦμα ὁ διέξοδος καί ὁ αἷμα ἀποφράσσω , πήγνυμι ὁ σύνεγγυς ὁ αἷμα καί ἀκίνητος καί στάσιμος ποιέω , φύσις ψυχρός εἰμί καί ἐμφρακτικός · διά οὗτος πνίγω , ὁ γλῶσσα ἀποπελιόομαι καί στρογγυλόω καί ἀνακάμπτω διά ὁ φλέψ ὁ ὑπό ὁ γλῶσσα . ὁ γάρ ὑποτέμνω σταφυλή , ὁ δέ κιονίς καλέω , ἑκατέρωθεν φλέψ παχύς . ὁπόταν οὖν πλήρης οὗτος εἰμί εἰς ὁ γλῶσσα ἐναποστηρίζομαι ἀραιός εἰμί καί σπογγώδης διά γε ὁ ξηρασία · ὁ δέ ὑπό βία ὁ ἐκ ὁ φλέψ δέχομαι ὑγρός ἐκ πλατύς μέν στρογγύλος γίγνομαι , ἐκ εὔχροος δέ πελιδνός , ἐκ μαλθακός δέ σκληρός , ἐκ εὔκαμπτος δέ ἄκαμπτος , ὥστε ταχύς ἀποπνίγω , ἐάν μή τις ταχύς βοηθέω , φλεβοτομία τε ποιέω ἀπό βραχίων καί ὁ ὑπό ὁ γλῶσσα φλέψ ὑποτέμνω καί φαρμακεύω ὁ ἐκλεικτόν καί ἀναγαργαρίζω θερμός καί ὁ κεφαλή ὑποξυράω καί κήρωμα τράχηλος καί κεφαλή περιτίθημι καί ἔριον περιελίσσω καί σπόγγος μαλθακός ἐν ὕδωρ θερμός ἐκπιέζω πυριάω πίνω τε ὕδωρ καί μελίκρητον μή ψυχρός · χυλός δέ προσφέρω , ὁπόταν ἐκ κρίσις ἐν ἀσφάλεια ἤδη εἰμί . εἴτε σύναγχος ἐθέλω λέγω εἴτε κύναγχος , ἤ ὁ μέν ἕτερος αὐτός συνάγχη , ὁ δέ ἕτερος κυνάγχη , εἴτε συνάγχη ἄμφω καλέω , οἶδα δέω δύο λόγος εἰμί κυνάγχη · πρός γάρ ὁ θεραπεία οὐδείς ὁ ὄνομα δέω · εἴωθα γάρ διδάσκω αὐτός ἀγαθός μακρός ὁ ἐν ὁ ὄνομα τερατεύομαι · ὑπογράφω δέ σύ διά βραχύς λόγος ὁ ὁ τοιοῦτος διδασκαλία ἴδιος , ἀρχή ὅδε ποιέω . ὁ ἐκ ὁ κεφαλή καταφέρω ῥεῦμα ἔνιοι μέν εἰμί λεπτός κατά ὁ σύστασις , ἔνιοι δέ ἐκ παχύς καί γλίσχρος χυμός . ὅσος μέν οὖν ὁ λεπτός εἰμί , διεξέρχομαι ὁ εὐρύς φλέψ ἐπί ὁ στενός ἴσχω · τοιοῦτος δέ εἰμί ὁ κατά ὁ λάρυγξ · ὁ δέ ἐναντίος ἐπί ὁ παχύς συμβαίνω , ὁ μή ἐνδύω πᾶς ὁ λίαν στενός φλέψ , φθάνω δέ κατά ὁ εὐρύχωρος αὐτός ἴσχω . σφηνόω οὖν ὁ τοιοῦτος χυμός ἐν ὁ κατά ὁ φάρυγξ φλέψ , ἐπί ὄγκος ἀείρω ὁ μόριον , ὥσπερ ὁ λάρυξ ἐπί ὁ ἕτερος , ἅτε δή πάμπολυς στενός εἰμί ὁ ὁ λάρυγξ ἤ ὁ φάρυγξ . εἰμί δέ χρή ἀπέριττος ὁ πᾶς σῶμα καί μή πληθωρικός , δύο ἕνεκα , ὁ τε πρός ὁ κενόω ἀντίσπασις καί διότι κενόω , ἐπάν ἀποκρούω ὁ πάσχω τόπος ὁ ἐπιρρέω , ἐπιδέχομαι ῥᾴδιος , εἴτε διαφορέω ἐθέλω θερμαίνω , οὐδείς ὁ θερμαίνω τόπος χορηγέω . ὁ μέν οὖν ὅλος σῶμα χρή κενόω διά φλεβοτομία καί κάθαρσις καί κλυστήρ , αὐτός δέ ὁ πάσχω μόριον διά μέν ὁ στύφω φάρμακον , ἀποκρούω ὁ τε παραρρέω χυμός καί ὁ στηρίζω ὅσος γε μή σφοδρός εἰμί ἐμφράσσω καί πάνυ γλίσχρος καί παχύς · διά τε ὁ θερμός καί δριμύς , διαφορέω ὁ κατά ὁ πάσχω μόριον περιέχω χυμός · ἄνευ δέ φάρμακον ὁ ὑπό ὁ γλῶσσα φλέψ ἐντέμνω ὁ ἐν ὁ φάρυγξ φλεγμονή ἐκκενόω . ἐπεί δέ ὁ χυμός ἔνιοι παχύς εἰμί καί γλίσχρος , πολύς δριμύς οὗτος εἰμί φάρμακον χρεία , τέμνω δηλονότι καί διαιρέω εἰς λεπτός καί καταθραύω ὁ γλίσχρος καί ὁ παχύς δύναμαι . καί πρός ὁ ἐκτός ἐπιφάνεια ἀντισπάω χρή ὁ χυμός , περιτίθημι ὁ τράχηλος φάρμακον δύναμις ἔχω ἑλκτικός · ἀγαθός γάρ ὁ κατά ὁ δέρμα μάλα ἤ ὁ βάθος πάσχω ὁ τράχηλος , διότι ὁ μέν πνεῦμα κατά μέν ὁ εἰσπνοή ἐμπίπτω ὁ φάρυγξ τε καί λάρυγξ , κατά δέ ὁ ἐκπνοή ἔξω διά αὐτός φέρω . πολλάκις μέντοι ὁ παραγίγνομαι εἰς ὁ προλέγω μόριον ῥεῦμα μεθίστημι πρός ἄλλος τις μόριον , ὁ φύσις ἀποτρίβω αὐτός · καί ποτέ κατά ἀρχή εὐθύς οὕτως φέρω ὥστε πάλιν ἄλλος διαφορά γίγνομαι ὁ τε κατά ὁ φάρυγξ καί κατά ὁ λάρυγξ ῥεῦμα . εὔδηλος δέ ὅτι ὁ πρός ὁ δέρμα χωρέω πολύς ὁ εἰς ὁ βάθος κατασκήπτω εἰμί εὐίατος · κοινός δέ ἐπί ἀμφότερος βοήθημα , ὁ τε κατά ὁ τράχηλος καί ὁ κεφαλή ἀπό ὅς ὁρμάω ὁ ῥεῦμα γίγνομαι σύ . οὗτος ὁ λόγος διδάσκω ὁ τε ὁ σύναγχος εἶδος καί ὁ αἰτία αὐτός καί ὁ πάσχω τόπος καί ὁ θεραπεία , οὐδείς δέω ὀνομάζω συνάγχη τε καί κυνάγχη , ὥσπερ οὐδέ σύναγχος τε καί κύναγχος . ὁ τοίνυν γράφω ὁ βιβλίον οὗτος , μηδείς φροντίζω ὁ ὄνομα , ἅπας ὁ κατά ὁ φάρυγξ καί ὁ λάρυγξ συνιστάω πάθος καί στενοχωρέω ὁ ἀναπνοή , ὀνομάζω σύναγχος , δύο φημί αὐτός ὑπάρχω εἶδος , ὁ μέν ἕτερος ὑπό κολλώδης τε καί ψυχρός ῥεῦμα γίγνομαι , ὅς εἰμί καλέω φλεγματικός · ὁ δέ ἕτερος ὑπό θερμός καί δριμύς , ὅς οὖν πάλιν πικρόχολος ὀνομάζω ἤ χολώδης ἁπλῶς οὐ ἄν ἁμαρτάνω . κατασκήπτω δέ φημί ὁ πρότερος ὁ λέγω ῥεῦμα εἰς ὁ εὐρύς φλέψ , ἐνδείκνυμι ὅτι κατά ἕτερος ὁ χολώδης εἰς ὁ λεπτός ἀφικνέομαι . ὁ δέ ἄλλος ὁ ῥῆσις δῆλος · δέω δέ προσέχω ὅς λέγω ὁ νόος · εἰ δέ μή νοέω ὁ πρῶτος , δίς καί τρίς ἀναγιγνώσκω νοέω . ἐγώ δέ μεταβαίνω πρός ὁ δεύτερος εἶδος ὁ σύναγχος .