galenus.in-hippocratis-de-victu-acutorum-commentaria-iv 4.55
Ὁκόταν δ᾿ ἐν πυρετοῖσι φοβερόν τι γένηται πεμπταίοισιν ἐοῦσιν , ἢ κοιλίη τε ἐξαίφνης ὑγρὰ διαχωρήσει καὶ ἀψυχίη γένηται ἢ ἀφωνίη ἐπιλάβῃ ἢ σπασμώδης γένηται ἢ λυγμώδης , ἐπὶ τούτοισιν καὶ ἀσώδης φιλέει γίνεσθαι καὶ περὶ ὑπορίνιον καὶ μέτωπον ἱδρῶτες καὶ αὐχένα ὄπισθεν τῆς κεφαλῆς · οἱ δὲ ταῦτα πάσχοντες θνήσκουσι πνευματωθέντες οὐκ ἐς μακράν . Τῶν ἐκ τηρήσεως ἐμπειρικῶς γεγραμμένων τοῖς ἰατροῖς ἔνια τοιαῦτά ἐστι , τουτέστιν ἐκ τῶν ὀφθέντων ἅπαξ ἢ δὶς , ἀπόφασιν ἔχει καθόλου τρόπου , ὡς πλειστάκις ἐπὶ τῶν αὐτῶν καὶ ὡσαύτως δυνάμενα θεωρηθῆναι . τοιοῦτον δέ τι καὶ τοῦτό ἐστι τὸ νῦν λεγόμενον · ἑορακὼς γὰρ ἔγραψε ταῦτα πεμπταῖόν τινα , διαχωρήσαντα μέν τινα ὑγρὰ διαχωρήματα , λειποψυχήσαντα δὲ καὶ ἄφωνον γενόμενον , ἕτερον δὲ σπασμώδη καὶ μετὰ τοῦτο ἤτοι γε ἀμφοτέρους ἢ τὸν ἕτερον ἀσώδη καὶ τὰ περὶ τὸ πρόσωπόν τε καὶ τὸν αὐχένα ἐφιδρώσαντας , εἶτα ἀποθανόντας ἔγραψεν , ὡς οἴεται , συνδρομὴν σημείων ἐμπειρικῶν . ἔστι δ᾿ αὐτὰ δυνάμενα καὶ στομαχικῆς προηγεῖσθαι συγκοπῆς · δυνάμενα δὲ καὶ διὰ πλῆθος γίνεσθαι θλιβομένης τῆς δυνάμεως ἢ καὶ ἄλλως ἀῤῥωστούσης . ἕκαστον γάρ τοι τῶν εἰρημένων καθ᾿ ἑαυτὸ μοχθηρόν ἐστι , μήτοι γε συνελθόντα πάντα . τὸ γὰρ ἐπὶ ταῖς ἐξαίφνης διαχωρήσεσι λειποθυμεῖν ἐπικίνδυνόν ἐστιν , ὥσπερ καὶ τὸ ἄφωνον γενέσθαι καὶ ἀσώδη · οὐκ ἀγαθὸν δὲ καὶ τὸ περὶ τὸ πρόσωπόν τε καὶ τὴν κεφαλὴν ἰδροῦν μόνα . καθάπερ οὖν ταῦτα πολλὰ καὶ μοχθηρὰ συμπτώματά ἐστιν , οὕτω καὶ τἄλλα τὰ ἐν τῷ προγνωστικῷ γεγραμμένα καὶ δύναταί τις ἐπιπλέκων αὐτὰ ἀλλήλοις δοκεῖν τι διδάσκειν νεώτερον · ἐὰν δέ που καὶ λέξιν ἀσαφῆ μίξῃ τῷ λόγῳ , καθάπερ αἴνιγμα , τοῖς μὲν πολλοῖς κᾀκ τούτου σοφώτερος εἶναι δόξει , θαυμάζουσι γὰρ ἃ μὴ νοοῦσιν · ἀνθρώπῳ δὲ ἐγνωκότι διακρίνειν ἀπὸ τῆς παθογνωμονικῆς συνδρομῆς τὰ ἐπιγινόμενα , φωραθήσεται ποικίλος μὲν , ἄχρηστος δὲ ὁ λόγος . ἡ μὲν γὰρ παθογνωμονικὴ συνδρομὴ τὸ τοὺ νοσήματος εἶδος ἐνδείκνυται , τὰ δ᾿ ἐπιγινόμενα συμπτώματα τὴν ἐπιείκειάν τε καὶ κακοήθειαν αὐτοῦ . καὶ χρὴ μαθόντα περὶ τούτων τῶν συμπτωμάτων ἑκάστου τὴν δύναμιν ἐκλογίζεσθαί τε καὶ παραβάλλειν ἀλλήλοις τὰ φανέντα · κᾂν μὲν ἰσχυρότερά τε καὶ πλείω φαίνηται τῶν ἀγαθῶν τὰ μοχθηρὰ , γινώσκειν ἐν κινδύνῳ τὸν ἄνθρωπον ὑπάρχειν · εἰ δὲ τὰ ἀγαθὰ τῶν φαύλων ἰσχυρότερά τε εἴη καὶ πλείω , καλὴν προσδοκίαν ἔχειν ἐπὶ τῷ κάμνοντι . τοῦτο δέ σε καὶ αὐτὸς Ἱπποκράτης ἀξιοῖ πράττειν · ἐν γοῦν τῷ προγνωστικῷ πάντων τῶν συμπτωμάτων καὶ τῶν σημείων ἑκάστου καταμόνας ἐδίδαξε τὴν δύναμιν , ἐπὶ τῇ τελευτῇ δὲ τούτου τοῦ συγγράμματός φησι · χρὴ δὲ τὸν μέλλοντα ὀρθῶς προλέγειν τούς τε περιεσομένους καὶ τοὺς ἀποθανουμένους , οἷς τε ἂν μέλλοι πλέονας ἡμέρας παραμένειν τὸ νόσημα καὶ οἷς ἂν ἐλάσσους , τὰ σημεῖα ἐκμανθάνοντα πάντα , κρίνειν ἐκλογιζόμενον τὰς δυνάμεις αὐτῶν πρὸς ἀλλήλας , ὥσπερ διαγέγραπται . τὰς δυνάμεις ἀξιοῖ τῶν σημείων ἐκλογιζόμενον προγινώσκειν ἐξ αὐτῶν τὸ ἀποβησόμενον · ἔνθα μὲν οὖν ἀγαθὰ μοχθηροῖς μέμικται παρισούμενά πως ταῖς δυνάμεσι , γεγυμνασμένου μὲν ἀνδρὸς δεῖται , τεθεωρηκότος ἐπὶ τῶν ἔργων αὐτὰ πολλάκις · ἔνθα δ᾿ ἐστὶν ἤτοι πάντα κακὰ , καθάπερ νῦν , ἢ πάντα καλὰ , κατάδηλον ἅπαντι τὸ γενησόμενον . ὄντος γὰρ καὶ καθ᾿ αὑτὸ σημείου κακοῦ τοῦ διαχωρούσης τῆς κοιλίας λειποψυχῆσαι , κακοῦ δ᾿ ὡσαύτως καὶ τῆς ἀφωνίας , ἐὰν πρὸς τούτοις καὶ σπασμώδης ἢ λυγμώδης ἢ ἀσώδης ὁ κάμνων γίνεται , σαφέστερον ἐνδείξεται τὸν κίνδυνον · ἐὰν δὲ καὶ ἄλλο τι μοχθηρὸν αὐτῷ σημεῖον ἐπιγένηται , καθάπερ οἱ περὶ τὸν αὐχένα καὶ τὸ πρόσωπον ἱδρῶτες , ἔτι καὶ μᾶλλον · ἅπερ εἴρηται νῦν ὑπ᾿ αὐτοῦ τοῦ γράψαντος τὸ βιβλίον , οὐδενὸς ἀγαθοῦ σημείου μεμιγμένου τοῖς κακοῖς . ὅτι μὲν ὁ τοιοῦτος ἐξ ἀνάγκης τεθνήξεται πρόδηλον ἐκ τοῦ τῶν κακῶν ἀθροίσματος σημείων · τὸ δὲ καὶ πνευματωθήσεται τῇ τελευτῇ τῆς ῥήσεως ὥσπερ αἴνιγμα προσέῤῥιπται ταύτης , ὥς τι τῶν ἐξ ἀνάγκης ὡμολογημένων ἔσεσθαι ὅ τί περ ἂν σημαίνῃ τὸ πνευματωθήσεται , εἴτε τὸ τῶν κατὰ τὴν γαστέρα πνευμάτων πλῆθος , ὡς ἐνὸν γαστέρα φυσηθῆναι πᾶσαν αὐτὴν , εἴτε τὴν μεγάλην καὶ πυκνὴν ἀναπνοήν · ἀλλὰ καὶ ταύτην ἐμάθομεν , αἷς ἔσεσθαι διαθέσεσιν οὐκ ἀγαθὸν , ὥσπερ γε καὶ τὴν τῆς γαστρός . ὥστ᾿ οὐ χρὴ ζητεῖν ἄλλα σημεῖα , τούτων ἐξ ἀνάγκης προηγουμένων · ἐπὶ τούτοις γὰρ οὐκέτι , ὡς ἐπ᾿ ἐνίοις τοῖς κατὰ τύχην γενομένοις , ἡ τῶν ἀποβησομένων ἀσφαλής τις γίγνεται πρόγνωσις .
Lemmas: ὁπόταν δέ ἐν πυρετός φοβερός τις γίγνομαι πεμπταῖος εἰμί , ἤ κοιλία τε ἐξαίφνης ὑγρός διαχωρέω καί ἀψυχία γίγνομαι ἤ ἀφωνία ἐπιλαμβάνω ἤ σπασμώδης γίγνομαι ἤ λυγμώδης , ἐπί οὗτος καί ἀσώδης φιλέω γίγνομαι καί περί ὑπορρινάω καί μέτωπον ἱδρώς καί αὐχήν ὄπισθεν ὁ κεφαλή · ὁ δέ οὗτος πάσχω θνῄσκω πνευματόω οὐ εἰς μακρός . ὁ ἐκ τήρησις ἐμπειρικός γράφω ὁ ἰατρός ἔνιοι τοιοῦτος εἰμί , τουτέστι ἐκ ὁ ὁράω ἅπαξ ἤ δίς , ἀπόφασις ἔχω καθόλου τρόπος , ὡς πλειστάκις ἐπί ὁ αὐτός καί ὡσαύτως δύναμαι θεωρέω . τοιοῦτος δέ τις καί οὗτος εἰμί ὁ νῦν λέγω · ὁράω γάρ γράφω οὗτος πεμπταῖος τις , διαχωρέω μέν τις ὑγρός διαχώρημα , λιποψυχέω δέ καί ἄφωνος γίγνομαι , ἕτερος δέ σπασμώδης καί μετά οὗτος ἤτοι γε ἀμφότερος ἤ ὁ ἕτερος ἀσώδης καί ὁ περί ὁ πρόσωπον τε καί ὁ αὐχήν ἐφιδρόω , εἶτα ἀποθνῄσκω γράφω , ὡς οἴομαι , συνδρομή σημεῖον ἐμπειρικός . εἰμί δέ αὐτός δύναμαι καί στομαχικός προηγέομαι συγκοπή · δύναμαι δέ καί διά πλῆθος γίγνομαι θλίβω ὁ δύναμις ἤ καί ἄλλος ἀρρωστέω . ἕκαστος γάρ τοι ὁ λέγω κατά ἑαυτοῦ μοχθηρός εἰμί , μήτοι γε συνέρχομαι πᾶς . ὁ γάρ ἐπί ὁ ἐξαίφνης διαχώρησις λειποθυμέω ἐπικίνδυνος εἰμί , ὥσπερ καί ὁ ἄφωνος γίγνομαι καί ἀσώδης · οὐ ἀγαθός δέ καί ὁ περί ὁ πρόσωπον τε καί ὁ κεφαλή ἰδρέω μόνος . καθά οὖν οὗτος πολύς καί μοχθηρός σύμπτωμα εἰμί , οὕτως καί ἄλλος ὁ ἐν ὁ προγνωστικός γράφω καί δύναμαι τις ἐπιπλέκω αὐτός ἀλλήλων δοκέω τις διδάσκω νέος · ἐάν δέ που καί λέξις ἀσαφής μείγνυμι ὁ λόγος , καθά αἴνιγμα , ὁ μέν πολύς ᾀ οὗτος σοφός εἰμί δοκέω , θαυμάζω γάρ ὅς μή νοέω · ἄνθρωπος δέ γιγνώσκω διακρίνω ἀπό ὁ παθογνωμονικός συνδρομή ὁ ἐπιγίγνομαι , φωράω ποικίλος μέν , ἄχρηστος δέ ὁ λόγος . ὁ μέν γάρ παθογνωμονικός συνδρομή ὁ ὁ νόσημα εἶδος ἐνδείκνυμι , ὁ δέ ἐπιγίγνομαι σύμπτωμα ὁ ἐπιείκεια τε καί κακοήθεια αὐτός . καί χρή μανθάνω περί οὗτος ὁ σύμπτωμα ἕκαστος ὁ δύναμις ἐκλογίζομαι τε καί παραβάλλω ἀλλήλων ὁ φαίνω · ἔͅν μέν ἰσχυρός τε καί πολύς φαίνω ὁ ἀγαθός ὁ μοχθηρός , γιγνώσκω ἐν κίνδυνος ὁ ἄνθρωπος ὑπάρχω · εἰ δέ ὁ ἀγαθός ὁ φαῦλος ἰσχυρός τε εἰμί καί πολύς , καλός προσδοκία ἔχω ἐπί ὁ κάμνω . οὗτος δέ σύ καί αὐτός Ἱπποκράτης ἀξιόω πράσσω · ἐν γοῦν ὁ προγνωστικός πᾶς ὁ σύμπτωμα καί ὁ σημεῖον ἕκαστος καταμόνας διδάσκω ὁ δύναμις , ἐπί ὁ τελευτή δέ οὗτος ὁ σύγγραμμα φημί · χρή δέ ὁ μέλλω ὀρθός προλέγω ὁ τε περιέρχομαι καί ὁ ἀποθνῄσκω , ὅς τε ἄν μέλλω πολύς ἡμέρα παραμένω ὁ νόσημα καί ὅς ἄν ἐλαχύς , ὁ σημεῖον ἐκμανθάνω πᾶς , κρίνω ἐκλογίζομαι ὁ δύναμις αὐτός πρός ἀλλήλων , ὥσπερ διαγράφω . ὁ δύναμις ἀξιόω ὁ σημεῖον ἐκλογίζομαι προγιγνώσκω ἐκ αὐτός ὁ ἀποβαίνω · ἔνθα μέν οὖν ἀγαθός μοχθηρός μείγνυμι παρισόω πως ὁ δύναμις , γυμνάζω μέν ἀνήρ δέω , θεωρέω ἐπί ὁ ἔργον αὐτός πολλάκις · ἔνθα δέ εἰμί ἤτοι πᾶς κακός , καθά νῦν , ἤ πᾶς καλός , κατάδηλος ἅπας ὁ γίγνομαι . εἰμί γάρ καί κατά ἑαυτοῦ σημεῖον κακός ὁ διαχωρέω ὁ κοιλία λιποψυχέω , κακός δέ ὡσαύτως καί ὁ ἀφωνία , ἐάν πρός οὗτος καί σπασμώδης ἤ λυγμώδης ἤ ἀσώδης ὁ κάμνω γίγνομαι , σαφής ἐνδείκνυμι ὁ κίνδυνος · ἐάν δέ καί ἄλλος τις μοχθηρός αὐτός σημεῖον ἐπιγίγνομαι , καθά ὁ περί ὁ αὐχήν καί ὁ πρόσωπον ἱδρώς , ἔτι καί μάλα · ὅς λέγω νῦν ὑπό αὐτός ὁ γράφω ὁ βιβλίον , οὐδείς ἀγαθός σημεῖον μείγνυμι ὁ κακός . ὅτι μέν ὁ τοιοῦτος ἐκ ἀνάγκη θνῄσκω πρόδηλος ἐκ ὁ ὁ κακός ἄθροισμα σημεῖον · ὁ δέ καί πνευματόω ὁ τελευτή ὁ ῥῆσις ὥσπερ αἴνιγμα προσρίπτω οὗτος , ὡς τις ὁ ἐκ ἀνάγκη ὁμολογέω εἰμί ὅς τις περ ἄν σημαίνω ὁ πνευματόω , εἴτε ὁ ὁ κατά ὁ γαστήρ πνεῦμα πλῆθος , ὡς ἔνειμι γαστήρ φυσάω πᾶς αὐτός , εἴτε ὁ μέγας καί πυκνός ἀναπνοή · ἀλλά καί οὗτος μανθάνω , ὅς εἰμί διάθεσις οὐ ἀγαθός , ὥσπερ γε καί ὁ ὁ γαστήρ . ὥστε οὐ χρή ζητέω ἄλλος σημεῖον , οὗτος ἐκ ἀνάγκη προηγέομαι · ἐπί οὗτος γάρ οὐκέτι , ὡς ἐπί ἔνιοι ὁ κατά τύχη γίγνομαι , ὁ ὁ ἀποβαίνω ἀσφαλής τις γίγνομαι πρόγνωσις .