galenus.in-hippocratis-de-victu-acutorum-commentaria-iv 4.93
Ὑδρώπων δύο φύσιες , ὧν ὁ μὲν ὑποσαρκίδιος ἐγχειρέων γίνεσθαι ἄφυκτος , ὁ δὲ μετ᾿ ἐμφυσημάτων , πολλῆς εὐτυχίης δεόμενος , μάλιστα δὲ ὑπὸ ταλαιπωρίης καὶ πυρίης καὶ ἐγκρατείης · ξηρὰ δὲ καὶ δριμέα ἐσθιέτω , οὕτω γὰρ ἂν οὐρητικώτατος εἴη καὶ ἰσχύοι μάλιστα . ἢν δὲ δύσπνοος εἴη καὶ ἡ ὥρη θερινὴ ἐοῦσα τύχῃ καὶ ἡ ἡλικίη ἀκμάζῃ καὶ ῥώμη ᾖ , ἀπὸ τοῦ βραχίονος αἷμα ἀφαιρέειν , εἶτα θερμοὺς ἄρτους ἐξ οἴνου μέλανος καὶ ἐλαίου ἀποβάπτων ἐσθιέτω καὶ ὡς ἐλάχιστα πίνων ὡς πλεῖστα πονεέτω καὶ κρέα ὕεια σαρκώδεα ἐσθιέτω μετὰ ὄξους ἑφθὰ , ὅκως πρὸς τοὺς προσάντεας περιπάτους ἀντέχῃ . Τινὲς οὐχ ὑποσαρκίδιον , ἀλλ᾿ ἐπισαρκίδιον γράφουσιν , οὐ μὴν ἀνὰ σάρκα τε καὶ κατὰ σάρκα γεγραμμένον εὗρόν που , καίτοι καὶ τῶν νεωτέρων οὕτως ὀνομαζόντων · εἰπόντος δ᾿ αὐτοῦ δύο φύσιας εἶναι ὑδρώπων καὶ περὶ μὲν τοῦ δευτέρου τὰ ἐμφυσήματα γράψαντος , ἄλλο δ᾿ οὐδὲν σύμπτωμα προσθέντος , ἐπὶ δὲ τοῦ προτέρου οὐδὲν παντάπασιν εἰπόντος , δῆλόν ἐστιν ὅτι κατά τι συγκέχυται καὶ σφάλλεται κατὰ τὴν τῶν ὑδέρων διαφοράν . ἔνιοι μὲν οὖν τῶν ἰατρῶν τέτταρας λέγουσιν εἶναι διαφορὰς τῶν ὑδέρων , ὑπερβαίνοντες τὸ προσῆκον , ἀλλ᾿ οὐ νῦν καιρὸς ἐλέγχειν αὐτούς · ὁ δὲ ταῦτα γράψας ἐλλείπει φανερῶς . ἔστι γὰρ τῶν ὑδέρων ὁ μέν τις ὑγροῦ λεπτοῦ κατὰ τὴν σύστασιν ἀθροίζων πλῆθος ἐν τῷ κάτω τοῦ θώρακος χωρίῳ παντὶ , ὃ παρακεντοῦντες ἐνίοτε τὸ ὑγρὸν ἐκκενοῦμεν · ἄλλος δ᾿ οὐχ ὕδατος , ἀλλὰ πνεύματος ἔχει τὸ χωρίον τοῦτο μεστὸν καὶ σχεδὸν τὰ ἄνω πάντα διοιδισκόμενα , τοῦτον τυμπανίαν προσαγορεύουσιν · ὁ δὲ τις φλέγματος ἔχει τὴν ὅλην ἕξιν μεστὴν , τοῦτον ὑποσαρκίδιον ἔνιοι προσαγορεύουσιν . ὥστε ἐλλιπῶς εἶπε τῶν ὑδέρων εἶναι δύο φύσεις · οὐ μὴν οὐδ᾿ ὀρθῶς εἶπε , τὸ ἐγχειρέων γίγνεσθαι , ἀληθέστερον γὰρ ἂν εἶπεν , οὕτω γράψας · ἀποκτείνει δ᾿ εὐθὺς ὁ ὕδερος , ἐπὴν γένηται · γέγραπται δ᾿ ἡ λέξις οὕτω , κακῶς γεγραμμένη παρὰ τοῦ πρῶτον γράψαντος . τοῦ γε μὴν ἑτέρου τῶν ὑδρώπων , ὃν μετ᾿ ἐμφυσημάτων φησὶ γίγνεσθαι , θεραπείαν γράφει , τὸ μέν τι κοινὸν ἔχουσαν πάντων ὑδέρων , ὡς κατὰ τὴν ἀρχὴν ἔγραψε ταλαιπωρίαν καὶ πυρίαν καὶ ἐγκράτειαν , συμβουλεύων ἐσθίειν θερμὰ καὶ ξηρά · τὸ δέ τι μόνου τοῦ ἀνὰ σάρκα , ὃν ὡς ἀθεράπευτον ἀπέλιπεν · οὗτος γὰρ μόνος ἀρχόμενος , ἐνίοτε δεῖται φλεβοτομίας , ὅταν γ᾿ ἐξ αἱμοῤῥοΐδος ἐπισχέσεως ἢ καταμηνίων ταῖς γυναιξὶν ἤ τινος οὕτω πληθωρικῆς αἰτίας ἀρξάμενος συνίσταται · τὸν δὲ τυμπανίαν ἢ τὸν ἀσκίτην ὕδερον , οὐδεὶς ἐτόλμησε διὰ φλεβοτομίας ἰάσασθαι · ἐπὶ γοῦν τοῦ δεομένου τῆς φλεβοτομίας ἡ ἐφεξῆς θεραπεία θερμαίνουσα καὶ ξηραίνουσα γίγνοιτ᾿ ἄν . ταῦτα μὲν οὖν γράψας τοῦ προσήκοντος ἐστοχάσθαι φαίνεται καὶ ὁ ταῦτα γράψας · οὐ μὴν ὀρθῶς γε εἶπεν , ἢν δὲ δύσπνοος ᾖ ὁ κάμνων , φλεβοτομίας χρῄζει , μὴ διὰ πληθώραν ὄντως ἰσχυρὰν εἰς τὸν ὕδερον ἐμπίπτων , κινδυνευούσης δηλονότι σβεσθῆναι τῆς ἐμφύτου θερμασίας ὥσπερ τὸ πῦρ . ὡς γὰρ τὸ πῦρ κινδυνεύει σβεσθῆναι , ἐπιβληθέντων αὐτῷ ξύλων ὑγρῶν πολλῶν , εἰ μή τις τοῦ πλήθους ὑφέλοιτο , οὕτω καὶ ἐπὶ τοῦ διὰ πλῆθος αἵματος ψυχροτέρου σβεσθῆναι κινδυνεύοντος ἐμφύτου θερμοῦ μέγιστόν ἐστιν ἴαμα ἡ φλεβοτομία , καθ᾿ ἣν ὥραν ὁ κίνδυνος οὕτως καταλάβῃ . κακῶς οὖν πρόσκειται τῷ λόγῳ καὶ ὥρα θερινὴ ἐοῦσα . τοῦ μὲν γὰρ πλέον ἢ ἔλασσον ἀφελεῖν , ἄλλα τέ τινα εἴρητ᾿ ἂν ὥσπερ καὶ ἡ ὥρα σκοπὸς , αὐτοῦ δὲ τοῦ βοηθήματος ἡ τοῦ πάθους φύσις σκοπός ἐστιν . ἔνιοι δὲ ὥσπερ καὶ Διοσκορίδης οὐ θερινὴν ὥραν , ἀλλ᾿ ἐαρινὴν ἔγραψαν , ὑποπτεύοντες τῆς μὲν θερινῆς τὴν διάλυσιν τῆς δυνάμεως , τῆς δὲ χειμερινῆς τὴν προσγενησομένην τῷ πάθει ψύξιν . ἰδιωτικῶς δὲ καὶ ἀρχαίως πάνυ θερμοὺς ἄρτους ἐξ οἴνου μέλανος καὶ ἐλαίου δίδωσιν ἐσθίειν τῷ φλεβοτομηθέντι , σκοπὸν μὲν ἔχων ἀληθῆ ῥωννύναι τὴν δύναμιν , ὅπως ἐξαρκέσῃ ταῖς κατὰ τὰ γυμνάσια ταλαιπωρίαις , οὐχ εὑρὼν δὲ τὴν ὕλην ἀξίαν τοῦ σκοποῦ . μέλας γὰρ οἶνος πλεῖστον αἷμα γεννᾷ , τοσοῦτον δὲ ὡς περιττὸν καὶ μελαγχολικὸν γενέσθαι ἐκείνῳ · βέλτιον δ᾿ ἐστὶ κιῤῥὸν οἶνον διδόναι , λεπτὸν μὲν τὴν σύστασιν , ὅπως καὶ τὴν οὔρησιν κινῇ , τὴν δ᾿ ἡλικίαν μὴ νέον , ὥσπερ οὖν καὶ τὰ πολλὰ συμβαίνει · τῶν νέων γὰρ οἴνων οὐδεὶς ἔσται κιῤῥὸς , ἀλλ᾿ ἤτοι λευκὸς ἢ ἐρυθρὸς ἢ μέλας , παλαιούμενοι δὲ κιῤῥοί τε γίνονται καὶ ξανθοί . τό γε μὴν ὡς ἐλάχιστον πίνοντα πλεῖστον πονεῖν ὀρθότατα εἴρηται · ξηραίνει γὰρ ἡ τοιαύτη δίαιτα καὶ θερμαίνει . τὰ δ᾿ ὕεια κρέα καθ᾿ ὃν εἴρηται τρόπον ἐσθιόμενα , ἀκμάζουσι καὶ ἰσχυροῖς οὐ κακῶς ἂν δοθείη · τῶν δ᾿ ἄλλων οὐδεὶς ἂν δύναιτο πέψαι καλῶς αὐτὰ , ἤδη κινδυνεύων σβεσθῆναι τὴν ἔμφυτον θερμασίαν · ἄμεινον οὖν ὅσα καλῶς πέψουσι , διδόναι τοῖς ἔχουσιν οὕτως .
Lemmas: ὕδρωψ δύο φύσις , ὅς ὁ μέν ὑποσαρκίδιος ἐγχειρέω γίγνομαι ἄφυκτος , ὁ δέ μετά ἐμφύσημα , πολύς εὐτυχία δέω , μάλα δέ ὑπό ταλαιπωρία καί πυρία καί ἐγκράτεια · ξηρός δέ καί δριμύς ἐσθίω , οὕτως γάρ ἄν οὐρητικός εἰμί καί ἰσχύω μάλα . ἐάν δέ δύσπνοος εἰμί καί ὁ ὥρα θερινός εἰμί τυγχάνω καί ὁ ἡλικία ἀκμάζω καί ῥώμη εἰμί , ἀπό ὁ βραχίων αἷμα ἀφαιρέω , εἶτα θερμός ἄρτος ἐκ οἶνος μέλας καί ἔλαιον ἀποβάπτω ἐσθίω καί ὡς ἐλαχύς πίνω ὡς πολύς πονέω καί κρέας ὕειος σαρκώδης ἐσθίω μετά ὄξος ἑφθός , ὅπως πρός ὁ προσάντης περίπατος ἀντέχω . τις οὐ ὑποσαρκίδιος , ἀλλά ἐπισαρκίδιον γράφω , οὐ μήν ἀνά σάρξ τε καί κατά σάρξ γράφω εὑρίσκω που , καίτοι καί ὁ νέος οὕτως ὀνομάζω · λέγω δέ αὐτός δύο φύσις εἰμί ὕδρωψ καί περί μέν ὁ δεύτερος ὁ ἐμφύσημα γράφω , ἄλλος δέ οὐδείς σύμπτωμα προστίθημι , ἐπί δέ ὁ πρότερος οὐδείς παντάπασι λέγω , δῆλος εἰμί ὅτι κατά τις συγχέω καί σφάλλω κατά ὁ ὁ ὕδερος διαφορά . ἔνιοι μέν οὖν ὁ ἰατρός τέσσαρες λέγω εἰμί διαφορά ὁ ὕδερος , ὑπερβαίνω ὁ προσήκω , ἀλλά οὐ νῦν καιρός ἐλέγχω αὐτός · ὁ δέ οὗτος γράφω ἐλλείπω φανερός . εἰμί γάρ ὁ ὕδερος ὁ μέν τις ὑγρός λεπτός κατά ὁ σύστασις ἀθροίζω πλῆθος ἐν ὁ κάτω ὁ θώραξ χωρίον πᾶς , ὅς παρακεντέω ἐνίοτε ὁ ὑγρός ἐκκενόω · ἄλλος δέ οὐ ὕδωρ , ἀλλά πνεῦμα ἔχω ὁ χωρίον οὗτος μεστός καί σχεδόν ὁ ἄνω πᾶς διοιδίσκομαι , οὗτος τυμπανία προσαγορεύω · ὁ δέ τις φλέγμα ἔχω ὁ ὅλος ἕξις μεστός , οὗτος ὑποσαρκίδιος ἔνιοι προσαγορεύω . ὥστε ἐλλιπής λέγω ὁ ὕδερος εἰμί δύο φύσις · οὐ μήν οὐδέ ὀρθός λέγω , ὁ ἐγχειρέω γίγνομαι , ἀληθής γάρ ἄν λέγω , οὕτως γράφω · ἀποκτείνω δέ εὐθύς ὁ ὕδερος , ἐπήν γίγνομαι · γράφω δέ ὁ λέξις οὕτως , κακός γράφω παρά ὁ πρῶτος γράφω . ὁ γε μήν ἕτερος ὁ ὕδρωψ , ὅς μετά ἐμφύσημα φημί γίγνομαι , θεραπεία γράφω , ὁ μέν τις κοινός ἔχω πᾶς ὕδερος , ὡς κατά ὁ ἀρχή γράφω ταλαιπωρία καί πυρία καί ἐγκράτεια , συμβουλεύω ἐσθίω θερμός καί ξηρός · ὁ δέ τις μόνος ὁ ἀνά σάρξ , ὅς ὡς ἀθεράπευτος ἀπολείπω · οὗτος γάρ μόνος ἄρχω , ἐνίοτε δέω φλεβοτομία , ὅταν γε ἐκ αἱμορροΐς ἐπίσχεσις ἤ καταμήνιος ὁ γυνή ἤ τις οὕτως πληθωρικός αἰτία ἄρχω συνίστημι · ὁ δέ τυμπανίας ἤ ὁ ἀσκίτης ὕδερος , οὐδείς τολμάω διά φλεβοτομία ἰάομαι · ἐπί γοῦν ὁ δέω ὁ φλεβοτομία ὁ ἐφεξῆς θεραπεία θερμαίνω καί ξηραίνω γίγνομαι ἄν . οὗτος μέν οὖν γράφω ὁ προσήκω στοχάζομαι φαίνω καί ὁ οὗτος γράφω · οὐ μήν ὀρθός γε λέγω , ἐάν δέ δύσπνοος εἰμί ὁ κάμνω , φλεβοτομία χρῄζω , μή διά πληθώρα ὄντως ἰσχυρός εἰς ὁ ὕδερος ἐμπίπτω , κινδυνεύω δηλονότι σβέννυμι ὁ ἔμφυτος θερμασία ὥσπερ ὁ πῦρ . ὡς γάρ ὁ πῦρ κινδυνεύω σβέννυμι , ἐπιβάλλω αὐτός ξύλον ὑγρός πολύς , εἰ μή τις ὁ πλῆθος ὑφαιρέω , οὕτως καί ἐπί ὁ διά πλῆθος αἷμα ψυχρός σβέννυμι κινδυνεύω ἔμφυτος θερμός μέγας εἰμί ἴαμα ὁ φλεβοτομία , κατά ὅς ὥρα ὁ κίνδυνος οὕτως καταλαμβάνω . κακός οὖν πρόσκειμαι ὁ λόγος καί ὥρα θερινός εἰμί . ὁ μέν γάρ πολύς ἤ ἐλαχύς ἀφαιρέω , ἄλλος τε τις λέγω ἄν ὥσπερ καί ὁ ὥρα σκοπός , αὐτός δέ ὁ βοήθημα ὁ ὁ πάθος φύσις σκοπός εἰμί . ἔνιοι δέ ὥσπερ καί Διοσκορίδης οὐ θερινός ὥρα , ἀλλά ἐαρινός γράφω , ὑποπτεύω ὁ μέν θερινός ὁ διάλυσις ὁ δύναμις , ὁ δέ χειμερινός ὁ προσγίγνομαι ὁ πάθος ψῦξις . ἰδιωτικός δέ καί ἀρχαῖος πάνυ θερμός ἄρτος ἐκ οἶνος μέλας καί ἔλαιον δίδωμι ἐσθίω ὁ φλεβοτομέω , σκοπός μέν ἔχω ἀληθής ῥώννυμι ὁ δύναμις , ὅπως ἐξαρκέω ὁ κατά ὁ γυμνάσιον ταλαιπωρία , οὐ εὑρίσκω δέ ὁ ὕλη ἄξιος ὁ σκοπός . μέλας γάρ οἶνος πολύς αἷμα γεννάω , τοσοῦτος δέ ὡς περισσός καί μελαγχολικός γίγνομαι ἐκεῖνος · ἀγαθός δέ εἰμί κιρρός οἶνος δίδωμι , λεπτός μέν ὁ σύστασις , ὅπως καί ὁ οὔρησις κινέω , ὁ δέ ἡλικία μή νέος , ὥσπερ οὖν καί ὁ πολύς συμβαίνω · ὁ νέος γάρ οἶνος οὐδείς εἰμί κιρρός , ἀλλά ἤτοι λευκός ἤ ἐρυθρός ἤ μέλας , παλαιόω δέ κιρρός τε γίγνομαι καί ξανθός . ὁ γε μήν ὡς ἐλαχύς πίνω πολύς πονέω ὀρθός λέγω · ξηραίνω γάρ ὁ τοιοῦτος δίαιτα καί θερμαίνω . ὁ δέ ὕειος κρέας κατά ὅς λέγω τρόπος εἰσθέω , ἀκμάζω καί ἰσχυρός οὐ κακός ἄν δίδωμι · ὁ δέ ἄλλος οὐδείς ἄν δύναμαι πέσσω καλός αὐτός , ἤδη κινδυνεύω σβέννυμι ὁ ἔμφυτος θερμασία · ἀγαθός οὖν ὅσος καλός πέσσω , δίδωμι ὁ ἔχω οὕτως .