galenus.in-hippocratis-de-victu-acutorum-commentaria-iv 1.43
Χρέεσθαι δὲ ποτῷ , ἢν ἄλγημά τι ἔχῃ , ὀξυμέλιτι , χειμῶνος μὲν θερμῷ , θέρους δὲ ψυχρῷ · ἐὰν δὲ πολλὴ δίψα ᾖ , καὶ μελικρήτῳ καὶ ὕδατι . Διψώδους ὄντος τοῦ κάμνοντος , ἄλλως φυλασσόμενος ὀξύμελι πάνυ πολὺ , διὰ τοῦτο ἐφεξῆς τοῦ τε μελικράτου καὶ τοῦ ὕδατος ἐμνημόνευσεν . ὅσον μὲν γὰρ ἐπὶ τῷ πάθει μᾶλλον ὀξυμέλιτι χρηστέον · εἰ δὲ αὔταρκες αὐτοῦ λαμβάνων ἔτι διψῶν ὁ κάμνων εἴη , μελίκρατον ἐπιδοτέον · εἰ δὲ καὶ μετὰ τοῦτο διψήσει , τὸ ὕδωρ προσενεγκτέον · αὐτὸ γὰρ ἐφ᾿ ἑαυτὸ τὸ ὕδωρ πινόμενον μέμφεται · μαθήσῃ δὲ ἐν τοῖς ἐφεξῆς τὰς αἰτίας , δι᾿ ἃς μέμφεται τὸ ποτὸν τοῦτο κατ᾿ ἐκεῖνο τὸ μέρος τοῦ συγγράμματος , ὅταν ὁ λόγος αὐτῷ περὶ δυνάμεως ὕδατος γίγνηται . νῦν δὲ ἐπισκεψώμεθα περὶ τοῦ προτεθέντος αὐτῷ ἐν τῷ προκειμένῳ λόγῳ κελεύοντος αὐτοῦ χειμῶνος μὲν χρῆσθαι θερμῷ , θέρους δὲ ψυχρῷ τῷ ὀξυμέλιτι . τοῦτο γὰρ ἡμᾶς ποδηγήσει πρὸς τὴν ἀγωνιστικῶς γιγνομένην ἐπὶ τῶν ὀξέως νοσούντων ὕδατος ψυχροῦ πόσιν , ἣν τελέως δοκεῖ παραλελοιπέναι . καὶ μέμψαιτο μὲν ἄν τις αὐτῷ κατὰ τοῦτο , διδασκαλίας γὰρ ἄξιος ἦν ὁ λόγος , οὐ κατὰ τὸ πάρεργον προσεῤῥίφθαι . ἣν μὲν οὖν γνώμην εἶχε περὶ ψυχροῦ πόσεως ὕδατος ἐκ τοῦ νῦν λόγου κατανοῆσαι δυνατόν · οὗτος γὰρ εἰ ὀξύμελι διψῶσί ποτε δίδωσι ψυχρὸν , εὔδηλον ὅτι καὶ ὕδωρ δώσει . τοῦτο γὰρ εἰ καὶ μὴ ὅλως εἰρήκει περὶ ψυχροῦ πόματος , ἀκόλουθον ἦν αὐτοῦ τοῖς δόγμασι , τὸν μὲν πυρετὸν ἐκπυρουμένης τῆς ἐμφύτου θερμασίας ἡγουμένου γίγνεσθαι , τὰ δ᾿ ἐναντία τῶν ἐναντίων ἰάματα ὑπάρχειν · θερμοῦ δὲ καὶ ξηροῦ τοῦ πυρὸς ὑπάρχοντος καὶ διὰ τοῦτο καὶ τοῦ πυρετοῦ , τὸ ὕδωρ ἐναντιώτατόν ἐστι τῇ φύσει τοῦ πυρετοῦ , ψῦχόν τε καὶ ὑγραῖνον τὸ σῶμα . καὶ τοίνυν καὶ φαίνονται σβεννύμενοι πυρετοὶ ὑπ᾿ αὐτοῦ παραχρῆμα δοθέντος ἐν καιρῷ εἴρηται μὲν οὖν αὐτάρκως ἐν τοῖς τῆς θεραπευτικῆς μεθόδου γράμμασιν , εἰρήσεται δὲ καὶ νῦν τό γε κεφάλαιον . ὅταν οὖν ὁ πυρετὸς ᾖ , δυνάμεως οὔσης , οὐ μόνον οὐκ ἂν βλάψῃς τηνικαῦτα δοὺς τὸ ψυχρὸν , ἀλλὰ καὶ μεγάλως ὠφελήσεις . ἡ μὲν δὴ τοιαύτη πόσις τοῦ ψυχροῦ τοσαύτη τὸ πλῆθός ἐστιν , ὅσον ὁ κάμνων αὐτὸς οἷός τ᾿ ᾖ πιεῖν τὸ ψυχρὸν ὕδωρ ἐπισπασάμενος ἀπνευστί · τὸ δ᾿ ὀξύμελι βραχὺ διδόμενον οὐ πλέον ἡμίσεος καθ᾿ ἑκάστην προσφοράν . οὐχ ὁμοίως οὖν ὁ τῆς δόσεως σκοπὸς ἐπὶ τούτου διὰ τὸ σβέννυσθαι βούλεσθαι τὸν πυρετὸν ἀθρόως πινομένου ψυχροῦ μέχρι τοῦ πληρωθῆναι τὸν κάμνοντα . τὸ μὲν γὰρ ὕδωρ οὕτως πινόμενον ἰάσεως ἕνεκα πίνεται , τὸ δὲ ὀξύμελι θέρους ὥρᾳ δίδοται ψυχρὸν ἕνεκα τοῦ μὴ παροξῦναι τὴν δίψαν τοῦ κάμνοντος , ἀλλά τι καὶ συντελεῖν οἷόν τε πρὸς τοὐναντίον . διὰ τοῦτο καὶ πρὶν πεφθῆναι τὴν νόσον ὀξυμέλιτος ψυχροῦ διδόναι φησὶν , ὡς ὥρᾳ θέρους οὐκ ἂν δώσοντες ὕδωρ ψυχρὸν εἰς κόρον ἐν τῇ τοιαύτῃ διαθέσει · πυκνώσει γὰρ τὴν φλεγμονὴν , ὅταν ἐπὶ φλεγμονῇ πυρέττωσιν , ἀπέπτους δὲ ἐργάσεται ψύξει τοὺς χυμοὺς , ὅταν ἐπὶ τούτοις νοσῶσιν . ἀλλὰ τότε μὲν ὀλίγον τὸ ὀξύμελι δίδομεν , ὡς ἐν τῇ κοιλίᾳ πρότερον χλιαρὸν γενησόμενον τοῦ τὴν αὐτοῦ ψύξιν μέχρι τῆς πλευρᾶς ἀναδίδοσθαι · εἰ δὲ καὶ ὀλίγον ἀναδοθῇ , ἀλλ᾿ ὑπὸ τοῦ γε ὀξυμέλιτος ἐπανορθωθήσεται δύναμιν ἔχοντος τμητικήν · ἐναντίον γάρ ἐστι τὸ τέμνον καὶ διεξερχόμενον τῷ πυκνοῦντι καὶ συνάγοντι τὰ σώματα .
Lemmas: χράω δέ ποτός , ἐάν ἄλγημα τις ἔχω , ὀξύμελι , χειμών μέν θερμός , θέρος δέ ψυχρός · ἐάν δέ πολύς δίψα εἰμί , καί μελίκρητον καί ὕδωρ . διψώδης εἰμί ὁ κάμνω , ἄλλος φυλάσσω ὀξύμελι πάνυ πολύς , διά οὗτος ἐφεξῆς ὁ τε μελίκρατον καί ὁ ὕδωρ μνημονεύω . ὅσος μέν γάρ ἐπί ὁ πάθος μάλα ὀξύμελι χράω · εἰ δέ αὐτάρκης αὐτός λαμβάνω ἔτι διψάω ὁ κάμνω εἰμί , μελίκρατον ἐπιδίνω · εἰ δέ καί μετά οὗτος διψάω , ὁ ὕδωρ προσενεγ́γω · αὐτός γάρ ἐπί ἑαυτοῦ ὁ ὕδωρ πίνω μέμφομαι · μανθάνω δέ ἐν ὁ ἐφεξῆς ὁ αἰτία , διά ὅς μέμφομαι ὁ ποτόν οὗτος κατά ἐκεῖνος ὁ μέρος ὁ σύγγραμμα , ὅταν ὁ λόγος αὐτός περί δύναμις ὕδωρ γίγνομαι . νῦν δέ ἐπισκοπέω περί ὁ προτίθημι αὐτός ἐν ὁ πρόκειμαι λόγος κελεύω αὐτός χειμών μέν χράω θερμός , θέρος δέ ψυχρός ὁ ὀξύμελι . οὗτος γάρ ἐγώ ποδηγέω πρός ὁ ἀγωνιστικός γίγνομαι ἐπί ὁ ὀξύς νοσέω ὕδωρ ψυχρός πόσις , ὅς τέλειος δοκέω παραλείπω . καί μέμφομαι μέν ἄν τις αὐτός κατά οὗτος , διδασκαλία γάρ ἄξιος εἰμί ὁ λόγος , οὐ κατά ὁ πάρεργον προσερρίφομαι . ὅς μέν οὖν γνώμη ἔχω περί ψυχρός πόσις ὕδωρ ἐκ ὁ νῦν λόγος κατανοέω δυνατός · οὗτος γάρ εἰ ὀξύμελι διψάω ποτέ δίδωμι ψυχρός , εὔδηλος ὅτι καί ὕδωρ δίδωμι . οὗτος γάρ εἰ καί μή ὅλος λέγω περί ψυχρός πόμα , ἀκόλουθος εἰμί αὐτός ὁ δόγμα , ὁ μέν πυρετός ἐκπυρόω ὁ ἔμφυτος θερμασία ἡγέομαι γίγνομαι , ὁ δέ ἐναντίος ὁ ἐναντίος ἴαμα ὑπάρχω · θερμός δέ καί ξηρός ὁ πῦρ ὑπάρχω καί διά οὗτος καί ὁ πυρετός , ὁ ὕδωρ ἐναντίος εἰμί ὁ φύσις ὁ πυρετός , ψύχω τε καί ὑγραίνω ὁ σῶμα . καί τοίνυν καί φαίνω σβέννυμι πυρετός ὑπό αὐτός παραχρῆμα δίδωμι ἐν καιρός λέγω μέν οὖν αὔταρκος ἐν ὁ ὁ θεραπευτικός μέθοδος γράμμα , λέγω δέ καί νῦν ὁ γε κεφάλαιος . ὅταν οὖν ὁ πυρετός εἰμί , δύναμις εἰμί , οὐ μόνος οὐ ἄν βλάπτω τηνικαῦτα δίδωμι ὁ ψυχρός , ἀλλά καί μέγας ὠφελέω . ὁ μέν δή τοιοῦτος πόσις ὁ ψυχρός τοσοῦτος ὁ πλῆθος εἰμί , ὅσος ὁ κάμνω αὐτός οἷος τε εἰμί πίνω ὁ ψυχρός ὕδωρ ἐπισπάω ἀπνευστί · ὁ δέ ὀξύμελι βραχύς δίδωμι οὐ πολύς ἥμισυς κατά ἕκαστος προσφορά . οὐ ὅμοιος οὖν ὁ ὁ δόσις σκοπός ἐπί οὗτος διά ὁ σβέννυμι βούλομαι ὁ πυρετός ἀθρόος πίνω ψυχρός μέχρι ὁ πληρόω ὁ κάμνω . ὁ μέν γάρ ὕδωρ οὕτως πίνω ἴασις ἕνεκα πίνω , ὁ δέ ὀξύμελι θέρος ὥρα δίδωμι ψυχρός ἕνεκα ὁ μή παροξύνω ὁ δίψα ὁ κάμνω , ἀλλά τις καί συντελέω οἷος τε πρός ἐναντίος . διά οὗτος καί πρίν πέσσω ὁ νόσος ὀξύμελι ψυχρός δίδωμι φημί , ὡς ὥρα θέρος οὐ ἄν δίδωμι ὕδωρ ψυχρός εἰς κόρος ἐν ὁ τοιοῦτος διάθεσις · πυκνόω γάρ ὁ φλεγμονή , ὅταν ἐπί φλεγμονή πυρέσσω , ἄπεπτος δέ ἐργάζομαι ψύχω ὁ χυμός , ὅταν ἐπί οὗτος νοσέω . ἀλλά τότε μέν ὀλίγος ὁ ὀξύμελι δίδωμι , ὡς ἐν ὁ κοιλία πρότερος χλιαρός γίγνομαι ὁ ὁ αὐτός ψῦξις μέχρι ὁ πλευρά ἀναδίδωμι · εἰ δέ καί ὀλίγος ἀναδίδωμι , ἀλλά ὑπό ὁ γε ὀξύμελι ἐπανορθόω δύναμις ἔχω τμητικός · ἐναντίος γάρ εἰμί ὁ τέμνω καί διεξέρχομαι ὁ πυκνόω καί συνάγω ὁ σῶμα .