galenus.in-hippocratis-de-victu-acutorum-commentaria-iv 2.54
Ὁ δὴ οὖν πλεῖστός μοι λόγος γέγονε περὶ τῆς μεταβολῆς τῆς ἐπὶ τῆς διαίτης καὶ ἐπὶ τὰ καὶ ἐπὶ τά . ἐς πάντα μὲν οὖν εὔχρηστον ταῦτ᾿ εἰδέναι , ἀτὰρ καὶ περὶ οὗ ὁ λόγος ἦν , ὅτι ἐν τῇσιν ὀξείῃσι νούσοισιν ἐς τὰ ῥοφήματα μεταβάλλουσιν ἐκ τῆς κενεαγγείης · μεταβλητέον γὰρ ὡς ἐγὼ κελεύω ἤδη · ἔπειτα οὐ χρηστέον ῥοφήμασι , πρὶν ἡ νοῦσος πεπανθῇ ἢ ἄλλο τι σημεῖον φανῇ ἢ κατὰ ἔντερον κενεαγγικὸν ἢ ἐρεθιστικὸν ἢ κατὰ τὰ ὑποχόνδρια ὁκοῖα γεγράψεται σημεῖα . Συνήγαγε πάλιν αὐτὸς εἰς ἓν κεφάλαιον ἅπαντα τὸν λόγον , ἀξιῶν ἐπὶ μὲν τῶν ὡσαύτως ἐχόντων μὴ μεταβάλλειν τὴν δίαιταν , ἐπὶ δὲ τῶν ἐξ ὑγείας εἰς νόσον μεταβάλλειν μὲν , οὐ μὴν ὡς ἄλλοι μεταβάλλουσιν . εἶτα καὶ διὰ συντόμων ἐδήλωσε τὸν σκοπὸν τῆς ἐπὶ τῶν ὀξέως νοσούντων διαίτης . εἰ μὲν γὰρ πεπανθῇ τὸ νόσημα , μεταβαίνειν ἐπὶ τὴν τοῦ χυλοῦ δόσιν ἐκέλευσεν · εἰ δ᾿ ἄπεπτον εἴη , μὴ μεταβαίνειν , εἰ μὴ ἄρα σύμπτωμά τι καθαιρετικὸν τῆς δυνάμεως ὀφθείη καὶ κενώσεως κατὰ γαστρὸς πλείονος ἢ ἄλλου τινὸς προερεθισμοῦ προσγινομένου . κοινῷ δὲ ὀνόματι τῷ τοῦ ἐρεθισμοῦ περιέλαβε πάντα τὰ καθ᾿ ὁντιναοῦν τρόπον εἰς ἀῤῥωστίαν ἄγοντα τὴν δύναμιν , ἐν οἷς ἐστὶ καὶ ἡ δῆξις ὑπὸ δριμέων χυμῶν , ἤτοι κατ᾿ ἔντερον ἢ κατὰ γαστέρα γενομένη , καὶ μάλιστ᾿ αὐτῆς κατὰ τὸ στόμα καὶ ἀγρυπνία καὶ ὀργὴ καὶ λύπη καί τινες ἕλμινθες ἐκ τῶν ἐντέρων ἀναβᾶσαι πρὸς τὴν γαστέρα καὶ κνῆσις τοῦ δέρματος ἅπαντος ἢ καὶ μορίων τινῶν , ἐπιθεμένη διὰ νυκτὸς , ὡς μὴ μόνον αὐτῷ τὸ ἐρεθίζειν , ἀλλὰ καὶ σὺν ἀγρυπνίᾳ καταλύσαι τὴν δύναμιν · καὶ τὰ ὑποχόνδρια δὲ , φησὶν , οἷα γεγράψεται καὶ αὐτὰ συνενδείξεται το διδόναι τροφὴν , ἢ μὴ διδόναι · δυνατὸν γὰρ ὑπακούειν ἀμφότερα , μᾶλλον μέντοι τὸ ἕτερόν , ὅσον κατὰ τὴν τῶν λόγων ἀκολουθίαν . κελεύων γὰρ ἀπέχεσθαι πτισάνης πρὸ τοῦ πεφθῆναι τὴν νόσον , ὅταν γε δηλονότι δυνατὸν ᾖ τὸν κάμνοντα διαρκέσαι , προσέθηκε · πλὴν εἰ μὴ σημεῖόν τι φανείη ἢ κατ᾿ ἔντερον κενεαγγικὸν , ἢ ἐρεθιστικὸν ἢ κατὰ ὑποχόνδρια οἷα γεγράψεται · ὡς τούτων ποτὲ προτρεπομένων ἐπὶ τὴν τοῦ χυλοῦ δόσιν πρὸ τοῦ πεφθῆναι τὴν νόσον . ἴσως δὲ τὰ κατεξηρασμένα σφοδρῶς ὑποχόνδρια καὶ ἰσχυρῶς αὐχμώδη λέγει . τοιαῦτα γὰρ συμπίπτει καὶ τῷ κατὰ τὸ προγνωστικὸν εἰρημένῳ νεκρώδει προσώπῳ , περὶ οὖ φησι , ῥὶς ὀξεῖα , ὀφθαλμοὶ κοῖλοι , κρόταφοι συμπεπτωκότες . αὕτη γὰρ ἡ συνδρομὴ τῶν σημείων ὑποχόνδριον ἔχει προσεσταλμένον ἱκανῶς , ὥστε τινα τῶν μὴ τετριμμένων ὡς ἀνεσπασμένον ἐξαπατῆσαι · οὐ ταὐτὸν δέ ἐστι προσεστάλθαι τε σφοδρῶς διὰ ξηρότητα καὶ ἀνασπᾶσθαι διὰ φλεγμονὴν , εἴ γε μὴν ὑπερβάλλουσα ξηρότης τοῦ σώματος ἐργαζομένη ἐστὶ τάσιν ἐν τῷ διαφράγματι πλείονα καὶ τῷ ὑποχονδρίῳ . μάλιστα δὲ προσέχειν δεῖ καὶ διορίζειν ἀπὸ τῆς ξηρότητος τὴν φλεγμονὴν , ἐπειδὴ καὶ ἡ θεραπεία διάφορός ἐστι · τοῖς μὲν γὰρ διὰ φλεγμονὴν ἔχουσι τὸ τοιοῦτον αὐτὸ λεπτοτάτης ἐστὶ χρεία διαίτης · τοῖς δὲ διὰ ξηρότητα τῆς ἐναντίας , ἐν ᾗ πλεονάκις ὀλίγον δίδομεν χυλὸν πτισάνης .
Lemmas: ὁ δή οὖν πολύς ἐγώ λόγος γίγνομαι περί ὁ μεταβολή ὁ ἐπί ὁ δίαιτα καί ἐπί ὁ καί ἐπί ὁ . εἰς πᾶς μέν οὖν εὔχρηστος οὗτος οἶδα , ἀτάρ καί περί ὅς ὁ λόγος εἰμί , ὅτι ἐν ὁ ὀξύς νόσος εἰς ὁ ῥόφημα μεταβάλλω ἐκ ὁ κενεαγγεία · μεταβλητέον γάρ ὡς ἐγώ κελεύω ἤδη · ἔπειτα οὐ χράω ῥόφημα , πρίν ὁ νόσος πεπαίνω ἤ ἄλλος τις σημεῖον φαίνω ἤ κατά ἔντερον κενεαγγικός ἤ ἐρεθιστικός ἤ κατά ὁ ὑποχόνδριος ὁποῖος γράφω σημεῖον . συνάγω πάλιν αὐτός εἰς εἷς κεφάλαιος ἅπας ὁ λόγος , ἀξιόω ἐπί μέν ὁ ὡσαύτως ἔχω μή μεταβάλλω ὁ δίαιτα , ἐπί δέ ὁ ἐκ ὑγεία εἰς νόσος μεταβάλλω μέν , οὐ μήν ὡς ἄλλος μεταβάλλω . εἶτα καί διά σύντομος δηλόω ὁ σκοπός ὁ ἐπί ὁ ὀξύς νοσέω δίαιτα . εἰ μέν γάρ πεπαίνω ὁ νόσημα , μεταβαίνω ἐπί ὁ ὁ χυλός δόσις κελεύω · εἰ δέ ἄπεπτος εἰμί , μή μεταβαίνω , εἰ μή ἄρα σύμπτωμα τις καθαιρετικός ὁ δύναμις ὁράω καί κένωσις κατά γαστήρ πολύς ἤ ἄλλος τις προερεθισμός προσγίγνομαι . κοινός δέ ὄνομα ὁ ὁ ἐρεθισμός περιλαμβάνω πᾶς ὁ κατά ὅστις τρόπος εἰς ἀρρωστία ἄγω ὁ δύναμις , ἐν ὅς εἰμί καί ὁ δῆξις ὑπό δριμύς χυμός , ἤτοι κατά ἔντερον ἤ κατά γαστήρ γίγνομαι , καί μάλα αὐτός κατά ὁ στόμα καί ἀγρυπνία καί ὀργή καί λύπη καί τις ἕλμινς ἐκ ὁ ἔντερον ἀναβαίνω πρός ὁ γαστήρ καί κνῆσις ὁ δέρμα ἅπας ἤ καί μόριον τις , ἐπιτίθημι διά νύξ , ὡς μή μόνος αὐτός ὁ ἐρεθίζω , ἀλλά καί σύν ἀγρυπνία καταλύζω ὁ δύναμις · καί ὁ ὑποχόνδριος δέ , φημί , οἷος γράφω καί αὐτός συνενδείκνυμι το δίδωμι τροφή , ἤ μή δίδωμι · δυνατός γάρ ὑπακούω ἀμφότερος , μάλα μέντοι ὁ ἕτερος , ὅσος κατά ὁ ὁ λόγος ἀκολουθία . κελεύω γάρ ἀπέχω πτισάνη πρό ὁ πέσσω ὁ νόσος , ὅταν γε δηλονότι δυνατός εἰμί ὁ κάμνω διαρκέω , προστίθημι · πλήν εἰ μή σημεῖον τις φαίνω ἤ κατά ἔντερον κενεαγγικός , ἤ ἐρεθιστικός ἤ κατά ὑποχόνδριος οἷος γράφω · ὡς οὗτος ποτέ προσρέπω ἐπί ὁ ὁ χυλός δόσις πρό ὁ πέσσω ὁ νόσος . ἴσως δέ ὁ καταξηραίνω σφοδρός ὑποχόνδριος καί ἰσχυρός αὐχμώδης λέγω . τοιοῦτος γάρ συμπίπτω καί ὁ κατά ὁ προγνωστικός λέγω νεκρώδης πρόσωπον , περί ὅς φημί , ῥίς ὀξύς , ὀφθαλμός κοῖλος , κρόταφος συμπίπτω . οὗτος γάρ ὁ συνδρομή ὁ σημεῖον ὑποχόνδριος ἔχω προσστέλλω ἱκανός , ὥστε τις ὁ μή τρίβω ὡς ἀνασπάω ἐξαπατάω · οὐ αὐτός δέ εἰμί προσστέλλω τε σφοδρός διά ξηρότης καί ἀνασπάω διά φλεγμονή , εἰ γε μήν ὑπερβάλλω ξηρότης ὁ σῶμα ἐργάζομαι εἰμί τάσις ἐν ὁ διάφραγμα πολύς καί ὁ ὑποχόνδριος . μάλα δέ προσέχω δέω καί διορίζω ἀπό ὁ ξηρότης ὁ φλεγμονή , ἐπειδή καί ὁ θεραπεία διάφορος εἰμί · ὁ μέν γάρ διά φλεγμονή ἔχω ὁ τοιοῦτος αὐτός λεπτός εἰμί χρεία δίαιτα · ὁ δέ διά ξηρότης ὁ ἐναντίος , ἐν ὅς πλεονάκις ὀλίγος δίδωμι χυλός πτισάνη .