galenus.in-hippocratis-de-victu-acutorum-commentaria-iv 2.2
Θερμασμάτων δὲ κράτιστον μὲν ὕδωρ θερμὸν ἐν ἀσκῷ ἢ ἐν κύστει ἢ ἐν χαλκῷ ἀγγείῳ ἢ ἐν ὀστρακίνῳ . Θερμάσματα δηλονότι καλεῖ τὰ θερμαίνοντα τὸ σῶμα καθ᾿ ὁντιναοῦν τρόπον · ἔστιν οὖν αὐτῶν ἔνια μὲν ὑγρὰ τελέως , ἔνια δὲ ξηρὰ , τινὰ δὲ ἔξ ἀμφοῖν μικτά · δακνώδη δὲ ἄλλα ἢ ἄδηκτα καί τινα τρίτα κᾀνταῦθα σύμμικτα . τὸ μὲν οὖν πρῶτον εἶδος αὐτῶν ὃ κατὰ τὴν ῥῆσιν ἔγραψεν ἄδηκτόν τέ ἐστι καὶ ὑγρὸν , τὸ δὲ δεύτερον μικτὸν ἔξ ἀμφοτέρων , ξηροῦ τε καὶ ὑγροῦ δακνώδους τε καὶ ἀδήκτου · τὸ δὲ τρίτον ξηρὸν μὲν , ἀλλ᾿ ἤτοι δακνῶδες ἢ ἄδηκτον · εἰ δὲ καὶ τὰς διαθέσεις αὐτὸς εἰρήκει τὰς ἑκάστου τῶν εἰρημένων δεομένας , τοσούτῳ βελτίων ἂν ἦν ὁ λόγος , ὅσῳ καὶ ὠφελιμώτερος τοῖς ἀναγινώσκουσιν · ἐπεὶ δ᾿ οὐκ εἶπεν , ἦν μὲν οὐδ᾿ ἡμῖν ἀναγκαῖον ἀλλοτρίαν διδασκαλίαν σαφηνίζουσιν , οὐκ ἰδίαν διερχομένοις . ἐπεὶ δ᾿ ἔμπαλιν τοῖς ἄλλοις ἐξηγηταῖς ἔχει τοὐμὸν ( ἐκεῖνοι μὲν γὰρ ἐπισπείρουσιν ταῖς ἐξηγήσεσι τὰ σοφιστικὰ ζητήματα , μηδὲν εἰς τὸ τέλος τῆς τέχνης ὠφελοῦντα τοὺς μανθάνοντας · ἐγὼ δ᾿ ἀεὶ πειρῶμαι τὰ χρησιμώτατα διεξέρχεσθαι ) διὰ τοῦτο καὶ νῦν οὐκ ὀκνήσω προσθεῖναι τῇ τοῦ Ἱπποκράτους διδασκαλίᾳ τὰ παραλελειμμένα μὲν ὑπ᾿ αὐτοῦ , τῇ δ᾿ ὅλῃ γνώμῃ καὶ τοῖς δόγμασι καὶ τοῖς καθόλου παραγγέλμασιν ἑπόμενα . πυρία μὲν οὖν πᾶσα καθ᾿ ὅντινα λόγον ὀνίνησι πολλάκις ὀδύνας ἔμπροσθεν εἴρηται · λέλεκται δὲ καὶ περὶ τῶν οὐδὲν ὠφελουμένων ὑπὸ πυρίας ὀδυνῶν , εἰ μὴ προκενωθείη τὸ πᾶν σῶμα . κοινῶν δ᾿ ὄντων τούτων ἁπάσαις πυρίαις , αἱ μὲν ὑγραὶ φλεγμοναῖς ἁρμόζουσιν ὑπὸ χολωδεστέρων ὑγρῶν γεγονυίαις , αἱ δὲ ξηραὶ ταῖς ὑπὸ λεπτοῦ καὶ ὑδατώδους αἵματος · ἀεὶ γὰρ χρὴ μεμνῆσθαι τοῦ τὰ ἐναντία τῶν ἐναντίων ἰάματα εἶναι . κατὰ τοῦτον οὖν τὸν σκοπὸν αἱ μὲν ἄδηκτοι πυρίαι τοῖς δακνώδεσιν ἁρμόττουσι χυμοῖς , αἱ δὲ δακνώδεις , ἐπειδὴ λεπτύνουσι , τοῖς παχέσι καὶ γλίσχροις · ὥστε καὶ σὺ πειρῶ στοχάζεσθαι τίς ἐστιν ὁ κατὰ τὸ φλεγμαῖνον μέρος ἐπικρατῶν χυμὸς ἐξ ὧν εἶπον ὁρμώμενος ἡλικίας τε τοῦ κάμνοντος καὶ φυσικῆς κράσεως ὥρας τε καὶ χώρας καὶ τοῦ προηγουμένου βίου . φαινομένης δέ σοι τῆς φλεγμονῆς κᾀκ τῶν συμβεβηκότων αὐτῇ κατά τε χροιὰν καὶ μέγεθος ἀντιτυπίαν τε καὶ μαλακότητα , πλευρῖτιν δὲ καὶ περιπνευμονίαν θεραπεύων , κᾀκ τῶν ἀναπτυομένων , στοχαστικῆς δὲ οὔσης , οὐκ ἐπιστημονικῆς οὐδὲ βεβαίας , τῆς εἰρημένης ἁπάσης διαγνώσεως , καὶ μάλισθ᾿ ὅταν ἐν τῷ βάθει τοῦ σώματος ᾖ τὸ τὴν ὀδύνην ἔχον μόριον , ἄρξαι μὲν ἀπὸ τῶν δοξάντων σοι μᾶλλον ἑτέρων ὠφελήσειν , ἐὰν δὲ μηδὲν ἀνύσῃ , κᾀπὶ τἄλλα μετάβαινε , μὴ παυσαμένης δὲ τῆς ὀδύνης ἐπὶ τὴν τοῦ παντὸς σώματος ἀφικνοῦ κένωσιν . φαίνεται τοιγαροῦν ὁ Ἱπποκράτης ἀπὸ τῆς ἀκινδυνοτάτης ἀρξάμενος πυρίας , ἥτις ἐστὶν ἀδηκτοτάτη τε καὶ ὑγρά · κᾂν γὰρ ὠφελήσῃ μηδὲν , ἀλλ᾿ οὐ βλάψει γε μεγάλως · αἱ δὲ δι᾿ ὄξους ἢ ὀρόβων ἢ ἁλῶν , ἐὰν μὴ τύχωσιν ἐπιτηδείας διαθέσεως , οὐ μόνον οὐδὲν ὠφελοῦσιν , ἀλλὰ καὶ μεγάλως παροξύνουσι δραστήριον ἔχουσαι δύναμιν .
Lemmas: θέρμασμα δέ κρατύς μέν ὕδωρ θερμός ἐν ἀσκός ἤ ἐν κύστις ἤ ἐν χάλκεος ἀγγεῖον ἤ ἐν ὀστράκινος . θέρμασμα δηλονότι καλέω ὁ θερμαίνω ὁ σῶμα κατά ὅστις τρόπος · εἰμί οὖν αὐτός ἔνιοι μέν ὑγρός τέλειος , ἔνιοι δέ ξηρός , τις δέ ἐκ ἄμφω μικτός · δακνώδης δέ ἄλλος ἤ ἄδηκτος καί τις τρίτος ᾀνταῦθη σύμμικτος . ὁ μέν οὖν πρῶτος εἶδος αὐτός ὅς κατά ὁ ῥῆσις γράφω ἄδηκτος τε εἰμί καί ὑγρός , ὁ δέ δεύτερος μικτός ἐκ ἀμφότερος , ξηρός τε καί ὑγρός δακνώδης τε καί ἄδηκτος · ὁ δέ τρίτος ξηρός μέν , ἀλλά ἤτοι δακνώδης ἤ ἄδηκτος · εἰ δέ καί ὁ διάθεσις αὐτός λέγω ὁ ἕκαστος ὁ λέγω δέω , τοσοῦτος ἀγαθός ἄν εἰμί ὁ λόγος , ὅσος καί ὠφέλιμος ὁ ἀναγιγνώσκω · ἐπεί δέ οὐ λέγω , εἰμί μέν οὐδέ ἐγώ ἀναγκαῖος ἀλλότριος διδασκαλία σαφηνίζω , οὐ ἴδιος διέρχομαι . ἐπεί δέ ἔμπαλιν ὁ ἄλλος ἐξηγητής ἔχω ἐμός ( ἐκεῖνος μέν γάρ ἐπισπείρω ὁ ἐξήγησις ὁ σοφιστικός ζήτημα , μηδείς εἰς ὁ τέλος ὁ τέχνη ὠφελέω ὁ μανθάνω · ἐγώ δέ ἀεί πειράω ὁ χρήσιμος διεξέρχομαι ) διά οὗτος καί νῦν οὐ ὀκνέω προστίθημι ὁ ὁ Ἱπποκράτης διδασκαλία ὁ παραλείπω μέν ὑπό αὐτός , ὁ δέ ὅλος γνώμη καί ὁ δόγμα καί ὁ καθόλου παράγγελμα ἕπομαι . πυρία μέν οὖν πᾶς κατά ὅστις λόγος ὀνίνημι πολλάκις ὀδύνη ἔμπροσθεν λέγω · λέγω δέ καί περί ὁ οὐδείς ὠφελέω ὑπό πυρία ὀδύνη , εἰ μή προκενόω ὁ πᾶς σῶμα . κοινός δέ εἰμί οὗτος ἅπας πυρία , ὁ μέν ὑγρός φλεγμονή ἁρμόζω ὑπό χολώδης ὑγρός γίγνομαι , ὁ δέ ξηρός ὁ ὑπό λεπτός καί ὑδατώδης αἷμα · ἀεί γάρ χρή μιμνῄσκω ὁ ὁ ἐναντίος ὁ ἐναντίος ἴαμα εἰμί . κατά οὗτος οὖν ὁ σκοπός ὁ μέν ἄδηκτος πυρία ὁ δακνώδης ἁρμόζω χυμός , ὁ δέ δακνώδης , ἐπειδή λεπτύνω , ὁ παχύς καί γλίσχρος · ὥστε καί σύ πειράω στοχάζομαι τίς εἰμί ὁ κατά ὁ φλεγμαίνω μέρος ἐπικρατέω χυμός ἐκ ὅς λέγω ὁρμάω ἡλικία τε ὁ κάμνω καί φυσικός κρᾶσις ὥρα τε καί χώρα καί ὁ προηγέομαι βίος . φαίνω δέ σύ ὁ φλεγμονή ἐͅκ ὁ συμβαίνω αὐτός κατά τε χροιά καί μέγεθος ἀντιτυπία τε καί μαλακότης , πλευρῖτις δέ καί περιπνευμονία θεραπεύω , ἐͅκ ὁ ἀναπτύω , στοχαστικός δέ εἰμί , οὐ ἐπιστημονικός οὐδέ βέβαιος , ὁ λέγω ἅπας διάγνωσις , καί μάλα ὅταν ἐν ὁ βάθος ὁ σῶμα εἰμί ὁ ὁ ὀδύνη ἔχω μόριον , ἄρχω μέν ἀπό ὁ δοκέω σύ μάλα ἕτερος ὠφελέω , ἐάν δέ μηδείς ἀνύω , εἰͅπί ἄλλος μεταβαίνω , μή παύω δέ ὁ ὀδύνη ἐπί ὁ ὁ πᾶς σῶμα ἀφικνέομαι κένωσις . φαίνω τοιγαροῦν ὁ Ἱπποκράτης ἀπό ὁ ἀκίνδυνος ἄρχω πυρία , ὅστις εἰμί ἄδηκτος τε καί ὑγρός · ᾄν γάρ ὠφελέω μηδείς , ἀλλά οὐ βλάπτω γε μέγας · ὁ δέ διά ὄξος ἤ ὄροβος ἤ ἅλς , ἐάν μή τυγχάνω ἐπιτήδειος διάθεσις , οὐ μόνος οὐδείς ὠφελέω , ἀλλά καί μέγας παροξύνω δραστήριος ἔχω δύναμις .