galenus.in-hippocratis-de-natura-hominis-librum-commentarii-iii 1.13
Ἀνάγκη τοίνυν τῆς φύσιος τοιαύτης ὑπαρχούσης καὶ τῶν ἄλλων ἁπάντων καὶ τῆς τοῦ ἀνθρώπου , μὴ ἓν εἶναι τὸν ἄνθρωπον , ἀλλ᾿ ἕκαστον τῶν ξυμβαλλομένων εἰς τὴν γένεσιν , ἔχειν τινὰ δύναμιν ἐν τῷ σώματι , οἵηνπερ ξυνεβάλετο . Προειρηκὼς ὁ Ἱπποκράτης , εἰ μὴ τὸ θερμὸν τῷ ψυχρῷ καὶ τὸ ξηρὸν τῷ ὑγρῷ μετρίως κραθείη , τὰς γενέσεις τῶν γεννητῶν δηλονότι σωμάτων ἀδύνατον εἶναι γενέσθαι · νῦν δὴ σαφῶς οὐκ ἀνθρώπου μόνον , ἀλλὰ καὶ πάντων ὅσα γένεσιν ἔχει καὶ φθορὰν σωμάτων ἐκ τῶν αὐτῶν εἶναι τὴν γένεσίν φησιν . ἐκ θερμοῦ γὰρ καὶ ψυχροῦ καὶ ξηροῦ καὶ ὑγροῦ πάντα γέγονε καὶ διὰ τοῦτο κοινὰ πάντων εἶναι ταῦτα στοιχεῖα . τὰ δὲ ἴδια τῆς τοῦ ἀνθρώπου φύσεως , αἷμα καὶ φλέγμα καὶ χολὴ ξανθή τε καὶ μέλαινα . καίτοι γ᾿ οὐδὲ ταῦτα ἴδια καλῶς ἂν λέγοιτο , κοινὰ γάρ ἐστιν ἁπάντων τῶν ἐναίμων ζώων . εὔδηλον δ᾿ ὅτι καὶ τούτων ἕκαστα ἐκ τῶν πρώτων τεττάρων γέγονεν , ἅπερ ἀπὸ τῶν ποιοτήτων ὀνομάζοντες , ὑγρὸν καὶ ξηρὸν καὶ ψυχρὸν καὶ θερμὸν λέγομεν . ἴδια δὲ τῆς οὐσίας αὐτῶν ἐστιν ὀνόματα πῦρ , ἢ ὕδωρ , ἢ ἀὴρ , ἢ γῆ . πρόδηλον γὰρ ὅτι τὰ στοιχεῖα κατὰ τὰς ἁπλᾶς καὶ ἀμίκτους ποιότητας καλεῖται , θερμότητος μὲν ἄκρας ὑπαρχούσης ἐν πυρὶ , καθάπερ γε καὶ ὑγρότητος ἐν ἀέρι , ψυχρότητος δὲ ἐν ὕδατι , ξηρότητος δὲ ἄκρας , ἅμα πιλήσει τε καὶ ψύξει κατὰ τὴν γῆν . πῶς οὖν οἴονταί τινες ὑγρὸν μὲν καὶ ξηρὸν καὶ ψυχρὸν καὶ θερμὸν Ἱπποκράτει τίθεσθαι τὰ στοιχεῖα ; φαίνεσθαι γὰρ ἐν ἀνθρώπῳ ταῦτα , πῦρ δὲ καὶ ὕδωρ , ἀέρα τε καὶ γῆν μὴ προσίεσθαι , διότι μηδὲ φαίνεταί τι τούτων ἐν ἀνθρώπου σώματι . μὴ παρακολουθοῦντες μὴν , ὅτι τὰ φαινόμενα περὶ τὸ σῶμα μέν ἐστι τὰ φαινόμενα , καθάπερ τὸ σῶμα , θερμὰ καὶ ψυχρὰ καὶ ξηρὰ καὶ ὑγρά . τίς αὖ ταῦτα τολμήσειε φάναι κοινὰ στοιχεῖα πάντων εἶναι σωμάτων ; οὐδεὶς δήπου τῶν καὶ βραδυτάτων , εἰρηκότος τοῦ Ἱπποκράτους , ἀνάγκη τοίνυν τῆς φύσιος τοιαύτης ἐούσης καὶ τῶν ἄλλων ἁπάντων καὶ τῆς τοῦ ἀνθρώπου , μὴ τὰ βλεπόμενα κατὰ τὸ σῶμα τοῦ ἀνθρώπου θερμὰ καὶ ψυχρὰ καὶ ξηρὰ καὶ ὑγρὰ , λέγειν αὐτὸν οἴεσθαι νῦν , ἀλλὰ τὰ τέτταρα στοιχεῖα . ταῦτα γὰρ ἄκρας ἔχει καὶ ἀμίκτους ποιότητας , ἐξ ὦν ἀλλήλαις κεραννυμένων τὰ μεταξὺ σώματα πάντα γίγνεται , κατ᾿ ἐπικράτειαν οὐ κυρίως ὀνομαζόμενα θερμὰ καὶ ψυχρὰ καὶ ξηρὰ καὶ ὑγρά . ὡς εἴ γε ταῦτα τὰ ἤδη κεκραμένα στοιχεῖα θησόμεθα , τὰ τὰς ἄκρας ἔχοντα ποιότητας , οὐκ οἶδ᾿ ὅ τι φήσομεν εἶναι . καὶ κατὰ τὴν ἐχομένην δὲ ῥῆσιν ἐναργέστερον ἔτι τὴν ἑαυτοῦ γνώμην ἐνδείκνυται . πρὸς ἣν ἤδη μεταβῶμεν .
Lemmas: ἀνάγκη τοίνυν ὁ φύσις τοιοῦτος ὑπάρχω καί ὁ ἄλλος ἅπας καί ὁ ὁ ἄνθρωπος , μή εἷς εἰμί ὁ ἄνθρωπος , ἀλλά ἕκαστος ὁ συμβάλλω εἰς ὁ γένεσις , ἔχω τις δύναμις ἐν ὁ σῶμα , οἵηνπερ συμβάλλω . προλέγω ὁ Ἱπποκράτης , εἰ μή ὁ θερμός ὁ ψυχρός καί ὁ ξηρός ὁ ὑγρός μέτριος κεράννυμι , ὁ γένεσις ὁ γεννητός δηλονότι σῶμα ἀδύνατος εἰμί γίγνομαι · νῦν δή σαφής οὐ ἄνθρωπος μόνος , ἀλλά καί πᾶς ὅσος γένεσις ἔχω καί φθορά σῶμα ἐκ ὁ αὐτός εἰμί ὁ γένεσις φημί . ἐκ θερμός γάρ καί ψυχρός καί ξηρός καί ὑγρός πᾶς γίγνομαι καί διά οὗτος κοινός πᾶς εἰμί οὗτος στοιχεῖον . ὁ δέ ἴδιος ὁ ὁ ἄνθρωπος φύσις , αἷμα καί φλέγμα καί χολή ξανθός τε καί μέλας . καίτοι γε οὐδέ οὗτος ἴδιος καλός ἄν λέγω , κοινός γάρ εἰμί ἅπας ὁ ἔναιμος ζῷον . εὔδηλος δέ ὅτι καί οὗτος ἕκαστος ἐκ ὁ πρῶτος τέσσαρες γίγνομαι , ὅς ἀπό ὁ ποιότης ὀνομάζω , ὑγρός καί ξηρός καί ψυχρός καί θερμός λέγω . ἴδιος δέ ὁ οὐσία αὐτός εἰμί ὄνομα πῦρ , ἤ ὕδωρ , ἤ ἀήρ , ἤ γῆ . πρόδηλος γάρ ὅτι ὁ στοιχεῖον κατά ὁ ἁπλόος καί ἄμικτος ποιότης καλέω , θερμότης μέν ἄκρος ὑπάρχω ἐν πῦρ , καθά γε καί ὑγρότης ἐν ἀήρ , ψυχρότης δέ ἐν ὕδωρ , ξηρότης δέ ἄκρος , ἅμα πίλησις τε καί ψῦξις κατά ὁ γῆ . πῶς οὖν οἴομαι τις ὑγρός μέν καί ξηρός καί ψυχρός καί θερμός Ἱπποκράτης τίθημι ὁ στοιχεῖον ; φαίνω γάρ ἐν ἄνθρωπος οὗτος , πῦρ δέ καί ὕδωρ , ἀήρ τε καί γῆ μή προσίημι , διότι μηδέ φαίνω τις οὗτος ἐν ἄνθρωπος σῶμα . μή παρακολουθέω μήν , ὅτι ὁ φαίνω περί ὁ σῶμα μέν εἰμί ὁ φαίνω , καθά ὁ σῶμα , θερμός καί ψυχρός καί ξηρός καί ὑγρός . τίς αὖ οὗτος τολμάω φημί κοινός στοιχεῖον πᾶς εἰμί σῶμα ; οὐδείς δήπου ὁ καί βραδύς , λέγω ὁ Ἱπποκράτης , ἀνάγκη τοίνυν ὁ φύσις τοιοῦτος εἰμί καί ὁ ἄλλος ἅπας καί ὁ ὁ ἄνθρωπος , μή ὁ βλέπω κατά ὁ σῶμα ὁ ἄνθρωπος θερμός καί ψυχρός καί ξηρός καί ὑγρός , λέγω αὐτός οἴομαι νῦν , ἀλλά ὁ τέσσαρες στοιχεῖον . οὗτος γάρ ἄκρος ἔχω καί ἄμικτος ποιότης , ἐκ ὅς ἀλλήλων κεράννυμι ὁ μεταξύ σῶμα πᾶς γίγνομαι , κατά ἐπικράτεια οὐ κύριος ὀνομάζω θερμός καί ψυχρός καί ξηρός καί ὑγρός . ὡς εἰ γε οὗτος ὁ ἤδη κεράννυμι στοιχεῖον τίθημι , ὁ ὁ ἄκρος ἔχω ποιότης , οὐ οἶδα ὅς τις φημί εἰμί . καί κατά ὁ ἔχω δέ ῥῆσις ἐναργής ἔτι ὁ ἑαυτοῦ γνώμη ἐνδείκνυμι . πρός ὅς ἤδη μεταβαίνω .