galenus.in-hippocratis-de-natura-hominis-librum-commentarii-iii 1.37
Ὥσπερ γὰρ ὁ ἐνιαυτὸς μετέχει μὲν πᾶς πάντων καὶ τῶν θερμῶν καὶ τῶν ψυχρῶν καὶ τῶν ξηρῶν καὶ τῶν ὑγρῶν . οὐδὲ γὰρ ἂν μείνειε τουτέων οὐδὲν οὐδένα χρόνον ἄνευ πάντων τῶν ἐνεόντων ἐν τῷδε τῷ κόσμῳ , ἀλλ᾿ εἰ ἕν τι ἐκλίποι , πάντα ἂν ἀφανισθείη . ἀπὸ γὰρ τῆς αὐτέης ἀνάγκης πάντα ξυνέστηκέ τε καὶ τρέφεται ἀπ᾿ ἀλλήλων . Τὸ θερμὸν καὶ τὸ ψυχρὸν καὶ τὸ ξηρὸν καὶ τὸ ὑγρὸν οὐ τὸ κατὰ τὴν ἐπικράτειαν ὀνομαζόμενόν τε καὶ νοούμενον , ἀλλὰ τὸ στοιχειῶδες λέγων καὶ κατὰ τὴν προκειμένην λέξιν ἐδήλωσε τὸν ἐνιαυτὸν εἰπὼν ἅπαντα πάντων μετέχειν . οὐ γὰρ τῶν κατ᾿ ἐπικράτειαν ἁπάντων ἅπας ὁ ἐνιαυτὸς μετέχει , ἀλλὰ τῶν στοιχειωδῶν , ὅλος μὲν χειμὼν ὑγροῦ καὶ ψυχροῦ , τὸ δὲ θέρος τῶν ἐναντίων , ξηροῦ τε καὶ θερμοῦ , ὁ δὲ φθινόπωρος ψυχροῦ τε καὶ ξηροῦ . ἔτι δὲ σαφέστερον ἐδήλωσε τοῦτο κἀν τῷ φάναι διαφθαρήσεσθαι καὶ τὰ ἄλλα φθάσαντος ἑνὸς ἐξ αὐτῶν ἀπολέσθαι , τῶν μὲν γὰρ στοιχείων ἑνὸς ἀπολλυμένου διαφθαρήσεσθαι τὸ ἐξ αὐτῶν συγκείμενον ἀληθὲς φάναι , τῶν δὲ κατ᾿ ἐπικράτειαν οὐκ ἀληθές . αὐτὸ γὰρ τοὐναντίον ἀληθές ἐστιν , ὅταν ἀπόληταί τι τῶν κατ᾿ ἐπικράτειαν λεγομένων , σώζεσθαι τὸ ἀντικείμενον αὐτῷ . θέρους μὲν γὰρ οὐκ ὄντος ὁ χειμών ἐστι , χειμῶνος δὲ τὸ θέρος , καὶ τοῦ μὲν ἦρος τὸ φθινόπωρον , τοῦ δὲ φθινοπώρου τὸ ἔαρ . εἰ δὲ τελέως ἀπόλλυται τὸ θερμὸν στοιχεῖον , παγήσεται μὲν τὸ ὑγρὸν , ὅτι μηκέτι θερμὸν ὑπάρχει , ἀπολεῖται δὲ παντάπασιν ὁ ἥλιος , οὐδὲν δὲ οὔτε φυτὸν οὔτε ζῶον ὑπολειφθήσεται . κατὰ δὲ τὸν αὐτὸν λόγον , εἰ τὸ ψυχρὸν ἀπόλοιτο στοιχεῖον , ἅπαντα πῦρ ἔσται , καὶ εἰ τὸ ξηρὸν , ὕδωρ ἔσται πάντα , καὶ οὕτω διαφθαρήσεται τὰ κατὰ τὸν κόσμον ἅπαντα γεννητὰ σώματα . διὰ τοῦτ᾿ οὖν ἐξ ἀλλήλων ἔφη τρέφεσθαι τὰ κατ᾿ αὐτὸν σώματα στοιχειώδη . τὸ μὲν γὰρ ἀκριβὲς στοιχεῖον ἐπινοεῖται μᾶλλον ἢ ὑπάρχει . τὸ δ᾿ ὀλίγου δεῖν ἐκείνῳ ταὐτὸ ἕν τι τῶν ὑπαρχόντων ἐστίν . ἐὰν γοῦν ἀκριβῶς ὑγρὸν καὶ ψυχρὸν ἐπινοήσῃς γιγνόμενον τὸ ὕδωρ , οὐδὲ ὕδωρ ἔτι φυλαχθήσεται · παγήσεται γὰρ αὐτίκα καὶ στήσεται καὶ ῥέον παύσεται . κἂν τὴν γῆν ὡσαύτης νοήσῃς ἀκριβῶς ξηρὰν καὶ ψυχρὰν , σκληρότερον ἀδάμαντος ἔσται τὸ τοιοῦτο σῶμα . καὶ μὴν εἰ τοιαύτη γένοιτο , τῶν φυτῶν ἡ γένεσις παύσεται · παυσαμένης δ᾿ αὐτῆς καὶ ἡ τῶν ζώων διαφθαρήσεται τροφὴ , καὶ εἴπερ αὐτὴ , δηλονότι καὶ αὐτὰ τὰ ζῶα . κατ᾿ ἐπικράτειαν οὖν νοουμένου στοιχείου τοῦ ξηροῦ καὶ ψυχροῦ καὶ ἡ ἐν τῷ κόσμῳ γῆ λέγεται ξηρὸν εἶναι καὶ ψυχρὸν σῶμα καὶ τὸ ὕδωρ ὑγρόν . ἀλλὰ καὶ αὐτὸ τὸ πῦρ μετέχει τινὸς ἀερώδους οὐσίας , ὥσπερ καὶ καπνώδους , καὶ μέντοι καὶ προφανῶς ὑγρότητος εἰς θρέψιν δεῖται , καθάπερ αἱ κατὰ τοὺς λύχνους φλόγες δηλοῦσι . τὰ τοῦ κόσμου οὖν στοιχεῖα τὴν τροφὴν ἐξ ἀλλήλων ἔχοντά ἐστι καὶ διὰ τοῦτο καὶ ὁ Πλάτων εἶπεν · αὐτὸ γὰρ ἑαυτῷ τροφὴν τὴν ἑαυτοῦ καὶ φθίσιν παρέχον καὶ πάντα ἐν αὐτῷ καὶ ὑπ᾿ αὐτοῦ καὶ πάσχον καὶ δρῶν ἐκ τέχνης γέγονεν .
Lemmas: ὥσπερ γάρ ὁ ἐνιαυτός μετέχω μέν πᾶς πᾶς καί ὁ θερμός καί ὁ ψυχρός καί ὁ ξηρός καί ὁ ὑγρός . οὐδέ γάρ ἄν μένω οὗτος οὐδείς οὐδείς χρόνος ἄνευ πᾶς ὁ ἔνειμι ἐν ὅδε ὁ κόσμος , ἀλλά εἰ εἷς τις ἐκλείπω , πᾶς ἄν ἀφανίζω . ἀπό γάρ ὁ αὐτε͂οι ἀνάγκη πᾶς συνίστημι τε καί τρέφω ἀπό ἀλλήλων . ὁ θερμός καί ὁ ψυχρός καί ὁ ξηρός καί ὁ ὑγρός οὐ ὁ κατά ὁ ἐπικράτεια ὀνομάζω τε καί νοέω , ἀλλά ὁ στοιχειώδης λέγω καί κατά ὁ πρόκειμαι λέξις δηλόω ὁ ἐνιαυτός λέγω ἅπας πᾶς μετέχω . οὐ γάρ ὁ κατά ἐπικράτεια ἅπας ἅπας ὁ ἐνιαυτός μετέχω , ἀλλά ὁ στοιχειώδης , ὅλος μέν χειμών ὑγρός καί ψυχρός , ὁ δέ θέρος ὁ ἐναντίος , ξηρός τε καί θερμός , ὁ δέ φθινόπωρος ψυχρός τε καί ξηρός . ἔτι δέ σαφής δηλόω οὗτος ἐν ὁ φημί διαφθείρω καί ὁ ἄλλος φθάνω εἷς ἐκ αὐτός ἀπόλλυμι , ὁ μέν γάρ στοιχεῖον εἷς ἀπόλλυμι διαφθείρω ὁ ἐκ αὐτός σύγκειμαι ἀληθής φημί , ὁ δέ κατά ἐπικράτεια οὐ ἀληθής . αὐτός γάρ ἐναντίος ἀληθής εἰμί , ὅταν ἀπόλλυμι τις ὁ κατά ἐπικράτεια λέγω , σῴζω ὁ ἀντίκειμαι αὐτός . θέρος μέν γάρ οὐ εἰμί ὁ χειμών εἰμί , χειμών δέ ὁ θέρος , καί ὁ μέν ἔαρ ὁ φθινόπωρον , ὁ δέ φθινόπωρον ὁ ἔαρ . εἰ δέ τέλειος ἀπόλλυμι ὁ θερμός στοιχεῖον , πήγνυμι μέν ὁ ὑγρός , ὅτι μηκέτι θερμός ὑπάρχω , ἀπόλλυμι δέ παντάπασι ὁ ἥλιος , οὐδείς δέ οὔτε φυτόν οὔτε ζῷον ὑπολείπω . κατά δέ ὁ αὐτός λόγος , εἰ ὁ ψυχρός ἀπόλλυμι στοιχεῖον , ἅπας πῦρ εἰμί , καί εἰ ὁ ξηρός , ὕδωρ εἰμί πᾶς , καί οὕτως διαφθείρω ὁ κατά ὁ κόσμος ἅπας γεννητός σῶμα . διά οὗτος οὖν ἐκ ἀλλήλων φημί τρέφω ὁ κατά αὐτός σῶμα στοιχειώδης . ὁ μέν γάρ ἀκριβής στοιχεῖον ἐπινοέω μάλα ἤ ὑπάρχω . ὁ δέ ὀλίγος δέω ἐκεῖνος αὐτός εἷς τις ὁ ὑπάρχω εἰμί . ἐάν γοῦν ἀκριβής ὑγρός καί ψυχρός ἐπινοέω γίγνομαι ὁ ὕδωρ , οὐδέ ὕδωρ ἔτι φυλάσσω · πήγνυμι γάρ αὐτίκα καί ἵστημι καί ῥέω παύω . ἐάν ὁ γῆ ὡσαύτης νοέω ἀκριβής ξηρός καί ψυχρός , σκληρός ἀδάμας εἰμί ὁ τοιοῦτος σῶμα . καί μήν εἰ τοιοῦτος γίγνομαι , ὁ φυτόν ὁ γένεσις παύω · παύω δέ αὐτός καί ὁ ὁ ζῷον διαφθείρω τροφή , καί εἴπερ αὐτός , δηλονότι καί αὐτός ὁ ζῷον . κατά ἐπικράτεια οὖν νοέω στοιχεῖον ὁ ξηρός καί ψυχρός καί ὁ ἐν ὁ κόσμος γῆ λέγω ξηρός εἰμί καί ψυχρός σῶμα καί ὁ ὕδωρ ὑγρός . ἀλλά καί αὐτός ὁ πῦρ μετέχω τις ἀερώδης οὐσία , ὥσπερ καί καπνώδης , καί μέντοι καί προφανής ὑγρότης εἰς θρέψις δέω , καθά ὁ κατά ὁ λύχνος φλόξ δηλόω . ὁ ὁ κόσμος οὖν στοιχεῖον ὁ τροφή ἐκ ἀλλήλων ἔχω εἰμί καί διά οὗτος καί ὁ Πλάτων λέγω · αὐτός γάρ ἑαυτοῦ τροφή ὁ ἑαυτοῦ καί φθίσις παρέχω καί πᾶς ἐν αὐτός καί ὑπό αὐτός καί πάσχω καί δράω ἐκ τέχνη γίγνομαι .