galenus.in-hippocratis-de-natura-hominis-librum-commentarii-iii 1.35
Ὁκόταν δὲ ὁ χειμὼν καταλαμβάνῃ , ἥ τε χολὴ ψυχομένη ὀλίγη γίνεται καὶ τὸ φλέγμα αὔξεται πάλιν ἀπό τε τῶν ὑετῶν τοῦ πλήθεος καὶ ἀπὸ τῶν νυκτῶν τοῦ μήκεος . Τὸν ἐπικρατοῦντα χυμὸν ἐν ἑκάστῃ τῶν τεττάρων ὡρῶν ὅμοιον εἶναι βούλεται κατὰ τὴν κρᾶσιν αὐτῇ τῇ ὥρᾳ · καὶ διὰ τοῦτο ψυχρὸν μὲν καὶ ὑγρὸν ὀνομάζεται τὸ φλέγμα παραπλησίως τῷ χειμῶνι , θερμὸν δὲ καὶ ὑγρὸν τὸ αἷμα , καθάπερ τὸ ἔαρ . τὴν δὲ ξανθὴν χολὴν , ὥσπερ τὸ θέρος , εἶναί φησι θερμὴν καὶ ξηρὰν , καὶ τὴν μέλαιναν ὁμοίως τῷ φθινοπώρῳ ψυχρὰν καὶ ξηράν . ὅτι μὲν οὖν ἐν αἷς εἶπεν ὥραις ἕκαστος τῶν χυμῶν αὔξεται πρόσθεν ἐπιστώσατο · νυνὶ δὲ τὴν αἰτίαν λέγει , δι᾿ ἣν χειμῶνι πλεονάζον ἐστὶ τὸ φλέγμα . ὑπό τε γὰρ τῶν ὑετῶν τοῦ πλήθεος , φησὶ , καὶ τῶν νυκτῶν τοῦ μήκεος , ὅπερ ἐστὶ διὰ τὸ τὴν ὥρην ταύτην ὑπάρχειν ὑγρὰν καὶ ψυχράν . ὑγρὰ μὲν οὖν εἶναι δηλοῦται διὰ τὸ πλῆθος τῶν ὑετῶν , ψυχρὰ δὲ διὰ τὸ μῆκος τῶν νυκτῶν . τῆς γὰρ τοῦ περιέχοντος ἡμᾶς ἀέρος θερμασίας , ἣν ἴσχει κατὰ τὸ θέρος , ὁ ἥλιος αἴτιος , ἐγγύς τε τῶν κατὰ κορυφὴν ἡμῖν ἀφικνούμενος καὶ μακροτέραν τὴν ἡμέραν ποιούμενος . οὕτω δὲ καὶ τῆς ἐν χειμῶνι ψυχρότητος ὁ αὐτὸς αἴτιος λοξὸς καὶ ταπεινὸς ἐν ὀλίγῳ τε χρόνῳ τὴν ὑπὲρ γῆς φορὰν ποιούμενος . ὁ δ᾿ Ἱπποκράτης βούλεται συνδιατίθεσθαι τὰ τῶν ζώων σώματα τῇ τοῦ περιέχοντος ἡμᾶς ἀέρος καταστάσει , ξηραινόμενα μὲν ἐν ταῖς ξηραῖς αὐτοῦ κράσεσιν , ὑγραινόμενα δ᾿ ἐν ταῖς ὑγραῖς , οὕτως δὲ καὶ θερμαινόμενα ἐν ταῖς θερμαῖς , ψυχόμενα δ᾿ ἐν ταῖς ψυχραῖς . εἴπερ οὖν ὁ χειμὼν ὑγρὸς καὶ ψυχρός ἐστιν , εὐλόγως ἐν αὐτῷ τὸ φλέγμα πλεονεκτεῖ ψυχρὸν καὶ ὑγρὸν ὑπάρχον . ἔδειξε γὰρ καὶ τοῦτο πρόσθεν αὐτός . ὁμολογεῖν δὲ ὁ λόγος αὐτῷ φαίνεται καὶ ταῖς ἄλλαις ὥραις , ἐν μέν γε τῷ θέρει τῆς ξανθῆς χολῆς πλεοναζούσης , ἐπειδὴ ξηρὰ καὶ θερμὴ τὴν δύναμίν ἐστιν , ἐν ἦρι δὲ τοῦ αἵματος , ὑγροῦ καὶ θερμοῦ χυμοῦ , καὶ γὰρ καὶ τὸ ἔαρ ἔφη θερμὸν εἶναι καὶ ὑγρὸν , ἐν φθινοπώρῳ δὲ τῆς μελαίνης χολῆς , ξηρᾶς ὑπαρχούσης ὁμοίως τῇ ὥρᾳ . ἔστι μὲν οὖν τις οὐ σμικρὰ ζήτησις καὶ περὶ τῆς τοῦ ἦρος κράσεως , ὅπως λέγεται θερμὸν καὶ ὑγρόν · ἣν διῆλθον ἐπιδεικνὺς ἄμεινον εἶναι λέγειν εὔκρατον αὐτό καὶ δῆλον ὅτι καὶ τὸ αἷμα κατὰ τὸν αὐτὸν λόγον οὐ θερμὸν καὶ ὑγρὸν , ἀλλ᾿ εὔκρατον . ἔτι δὲ μείζων ἂν ζήτησις γένοιτο παραλελειμμένη τοῖς ἐξηγησαμένοις τὸ βιβλίον περὶ τοῦ φλέγματος , ὑγροῦ μὲν καὶ ψυχροῦ τὴν σύστασιν ὄντος , ἐν χειμῶσι δὲ γεννωμένου . διὰ τί δὲ ἔφην οὐ σμικρὰν ἔσεσθαι ζήτησιν , ἤδη σοι φράσω . κατὰ τοὺς ἀφορισμοὺς αὐτὸς ὁ Ἱπποκράτης εἶπεν · αἱ κοιλίαι χειμῶνος καὶ ἦρος θερμόταται φύσει καὶ ὕπνοι μακρότατοι . ἐν ταύτῃσι τῇσιν ὥρῃσι καὶ τὰ προσάρματα πλείω δοτέον , καὶ γὰρ τὸ ἔμφυτον θερμὸν πολύ . τροφῆς οὖν πλείονος δεῖται . σημεῖον δὲ αἱ ἡλικίαι καὶ οἱ ἀθληταί . καὶ πάλιν θέρεος καὶ φθινοπώρου σιτία δυσφορώτατα φέρουσι , χειμῶνος ῥήϊστα , ἦρος δεύτερον . εἴπερ οὖν ἀληθῆ ταῦτά ἐστι γινώσκομέν τε τὸ φλέγμα , ψυχρὸν ὄντα χυμὸν , οὐκ εὔκρατον , ὥσπερ τὸ αἷμα , πῶς ἐν χειμῶνι γενήσεται πλεῖον ; ἐχρῆν γὰρ ἐκ τῆς καλῶς πεφθείσης τροφῆς αἷμα γεννᾶσθαι μᾶλλον , οὐ φλέγμα . τίς οὖν ἡ λύσις τῆς ἀπορίας ; ἐμοὶ μὲν δοκεῖ , θερμόταται μὲν αἱ κοιλίαι χειμῶνός εἰσι τῷ κατὰ φύσιν θερμῷ , τουτέστιν εὐκρατότατοι . τὰ δὲ μόρια τοῦ σώματος ψύχεται μᾶλλον ἐν χειμῶνι · τισὶ δὲ καὶ ἡ γαστὴρ αὐτὴ δι᾿ ὁδοιπορίαν , ἢ ἔνδειαν ἀμφιεσμάτων , ἢ ἐπιτηδευμάτων ἰδέαν , ἢ τοιοῦτό τι . καταδύεται γοῦν ἅπασα μὲν ἡ τοῦ περιέχοντος ψύξις ἕως πλείστου · τισὶ δὲ καὶ μέχρι τῶν κατὰ τὴν γαστέρα χωρίων , ὡς εἴρηται · ὥστε , κἂν πεφθῇ καλῶς ἐν τῇ κοιλίᾳ τὰ ληφθέντα σιτία , κατά γε τὴν ἐν ἥπατι μεταβολὴν οὐκ ἀκριβῆ τὸν τῆς αἱματώσεως λαμβάνει κόσμον , ἀλλ᾿ ἀποτυγχάνεταί τι κατ᾿ αὐτήν . ἔτι δὲ μᾶλλον αἱ καθ᾿ ὅλον τὸ σῶμα φλέβες οὐχ ὁμοίως αὐτὸ μεταβάλλουσιν ἐψυγμέναι . προσέρχεται δὲ τούτῳ καὶ τὸ πλῆθος τῶν ἐδεσμάτων ὦν προσφέρονται χειμῶνος ἅμα ταῖς ποιότησι φλεγματικωτέραις οὔσαις . χέδροπα γὰρ ἐσθίουσιν ἐν χειμῶνι πολλὰ ἄρτου τε πολὺ πλέον ἢ κατὰ τὰς ἄλλας ὥρας , σεμίδαλίν τε καὶ ῥυήματα καὶ λάχανα , γογγυλίδας τε καὶ κρέα πολλὰ , τινὰ μὲν ἄντικρυς φλεγματώδη , καθάπερ τὰ προβάτεια , τινὰ δὲ , εἰ μὴ καλῶς κατεργασθείη , καθάπερ τὰ τῶν ὑῶν καὶ μάλιστα τῶν χοίρων , καὶ βολβοὺς δὲ καὶ κοχλίας καὶ τυρὸν ἄλλα τέ τινα τοιαῦτα πολλὰ δι᾿ ὅλου τοῦ χειμῶνος ἐσθίουσιν ἑτοίμως φλεγματούμενα . καὶ μέντοι καὶ πίνουσι πλεῖστοι τὸν νέον οἶνον , ἐπιτήδειον ὄντα καὶ αὐτὸν εἰς φλέγματος γένεσιν , ὥστε καὶ διὰ ταῦτα φλέγμα πλεονάζει κατὰ τὸν χειμῶνα .
Lemmas: ὁπόταν δέ ὁ χειμών καταλαμβάνω , ὁ τε χολή ψύχω ὀλίγος γίγνομαι καί ὁ φλέγμα αὐξάνω πάλιν ἀπό τε ὁ ὑετός ὁ πλῆθος καί ἀπό ὁ νύξ ὁ μῆκος . ὁ ἐπικρατέω χυμός ἐν ἕκαστος ὁ τέσσαρες ὥρα ὅμοιος εἰμί βούλομαι κατά ὁ κρᾶσις αὐτός ὁ ὥρα · καί διά οὗτος ψυχρός μέν καί ὑγρός ὀνομάζω ὁ φλέγμα παραπλήσιος ὁ χειμών , θερμός δέ καί ὑγρός ὁ αἷμα , καθά ὁ ἔαρ . ὁ δέ ξανθός χολή , ὥσπερ ὁ θέρος , εἰμί φημί θερμός καί ξηρός , καί ὁ μέλας ὅμοιος ὁ φθινόπωρον ψυχρός καί ξηρός . ὅτι μέν οὖν ἐν ὅς λέγω ὥρα ἕκαστος ὁ χυμός αὐξάνω πρόσθεν πιστόω · νυνί δέ ὁ αἰτία λέγω , διά ὅς χειμών πλεονάζω εἰμί ὁ φλέγμα . ὑπό τε γάρ ὁ ὑετός ὁ πλῆθος , φημί , καί ὁ νύξ ὁ μῆκος , ὅς εἰμί διά ὁ ὁ ὥρα οὗτος ὑπάρχω ὑγρός καί ψυχρός . ὑγρός μέν οὖν εἰμί δηλόω διά ὁ πλῆθος ὁ ὑετός , ψυχρός δέ διά ὁ μῆκος ὁ νύξ . ὁ γάρ ὁ περιέχω ἐγώ ἀήρ θερμασία , ὅς ἴσχω κατά ὁ θέρος , ὁ ἥλιος αἴτιος , ἐγγύς τε ὁ κατά κορυφή ἐγώ ἀφικνέομαι καί μακρός ὁ ἡμέρα ποιέω . οὕτως δέ καί ὁ ἐν χειμών ψυχρότης ὁ αὐτός αἴτιος λοξός καί ταπεινός ἐν ὀλίγος τε χρόνος ὁ ὑπέρ γῆ φορά ποιέω . ὁ δέ Ἱπποκράτης βούλομαι συνδιατίθημι ὁ ὁ ζῷον σῶμα ὁ ὁ περιέχω ἐγώ ἀήρ κατάστασις , ξηραίνω μέν ἐν ὁ ξηρός αὐτός κρᾶσις , ὑγραίνω δέ ἐν ὁ ὑγρός , οὕτως δέ καί θερμαίνω ἐν ὁ θερμός , ψύχω δέ ἐν ὁ ψυχρός . εἴπερ οὖν ὁ χειμών ὑγρός καί ψυχρός εἰμί , εὔλογος ἐν αὐτός ὁ φλέγμα πλεονεκτέω ψυχρός καί ὑγρός ὑπάρχω . δείκνυμι γάρ καί οὗτος πρόσθεν αὐτός . ὁμολογέω δέ ὁ λόγος αὐτός φαίνω καί ὁ ἄλλος ὥρα , ἐν μέν γε ὁ θέρος ὁ ξανθός χολή πλεονάζω , ἐπειδή ξηρός καί θερμός ὁ δύναμις εἰμί , ἐν ἔαρ δέ ὁ αἷμα , ὑγρός καί θερμός χυμός , καί γάρ καί ὁ ἔαρ φημί θερμός εἰμί καί ὑγρός , ἐν φθινόπωρον δέ ὁ μέλας χολή , ξηρός ὑπάρχω ὅμοιος ὁ ὥρα . εἰμί μέν οὖν τις οὐ μικρός ζήτησις καί περί ὁ ὁ ἔαρ κρᾶσις , ὅπως λέγω θερμός καί ὑγρός · ὅς διέρχομαι ἐπιδείκνυμι ἀγαθός εἰμί λέγω εὔκρατος αὐτός καί δῆλος ὅτι καί ὁ αἷμα κατά ὁ αὐτός λόγος οὐ θερμός καί ὑγρός , ἀλλά εὔκρατος . ἔτι δέ μέγας ἄν ζήτησις γίγνομαι παραλείπω ὁ ἐξηγέομαι ὁ βιβλίον περί ὁ φλέγμα , ὑγρός μέν καί ψυχρός ὁ σύστασις εἰμί , ἐν χειμών δέ γεννάω . διά τίς δέ φημί οὐ μικρός εἰμί ζήτησις , ἤδη σύ φράζω . κατά ὁ ἀφορισμός αὐτός ὁ Ἱπποκράτης λέγω · ὁ κοιλία χειμών καί ἔαρ θερμός φύσις καί ὕπνος μακρός . ἐν οὗτος ὁ ὥρα καί ὁ πρόσαρμα πολύς δίδωμι , καί γάρ ὁ ἔμφυτος θερμός πολύς . τροφή οὖν πολύς δέω . σημεῖον δέ ὁ ἡλικία καί ὁ ἀθλητής . καί πάλιν θέρος καί φθινόπωρον σιτίον δύσφορος φέρω , χειμών ῥᾴδιος , ἔαρ δεύτερος . εἴπερ οὖν ἀληθής οὗτος εἰμί γιγνώσκω τε ὁ φλέγμα , ψυχρός εἰμί χυμός , οὐ εὔκρατος , ὥσπερ ὁ αἷμα , πῶς ἐν χειμών γίγνομαι πολύς ; χρή γάρ ἐκ ὁ καλός πέσσω τροφή αἷμα γεννάω μάλα , οὐ φλέγμα . τίς οὖν ὁ λύσις ὁ ἀπορία ; ἐγώ μέν δοκέω , θερμός μέν ὁ κοιλία χειμών εἰμί ὁ κατά φύσις θερμός , τουτέστι εὔκρατος . ὁ δέ μόριον ὁ σῶμα ψύχω μάλα ἐν χειμών · τις δέ καί ὁ γαστήρ αὐτός διά ὁδοιπορία , ἤ ἔνδεια ἀμφίεσμα , ἤ ἐπιτήδευμα ἰδέα , ἤ τοιοῦτος τις . καταδύω γοῦν ἅπας μέν ὁ ὁ περιέχω ψῦξις ἕως πολύς · τις δέ καί μέχρι ὁ κατά ὁ γαστήρ χωρίον , ὡς λέγω · ὥστε , ἐάν πέσσω καλός ἐν ὁ κοιλία ὁ λαμβάνω σιτίον , κατά γε ὁ ἐν ἧπαρ μεταβολή οὐ ἀκριβής ὁ ὁ αἱμάτωσις λαμβάνω κόσμος , ἀλλά ἀποτυγχάνω τις κατά αὐτός . ἔτι δέ μάλα ὁ κατά ὅλος ὁ σῶμα φλέψ οὐ ὅμοιος αὐτός μεταβάλλω ψύχω . προσέρχομαι δέ οὗτος καί ὁ πλῆθος ὁ ἔδεσμα ὅς προσφέρω χειμών ἅμα ὁ ποιότης φλεγματικός εἰμί . χέδροψ γάρ ἐσθίω ἐν χειμών πολύς ἄρτος τε πολύς πολύς ἤ κατά ὁ ἄλλος ὥρα , σεμίδαλις τε καί ῥύημα καί λάχανον , γογγυλίς τε καί κρέας πολύς , τις μέν ἄντικρυς φλεγματώδης , καθά ὁ προβάτειον , τις δέ , εἰ μή καλός κατεργάζομαι , καθά ὁ ὁ ὗς καί μάλα ὁ χοῖρος , καί βολβός δέ καί κοχλίας καί τυρός ἄλλος τε τις τοιοῦτος πολύς διά ὅλος ὁ χειμών ἐσθίω ἑτοῖμος φλεγματόομαι . καί μέντοι καί πίνω πολύς ὁ νέος οἶνος , ἐπιτήδειος εἰμί καί αὐτός εἰς φλέγμα γένεσις , ὥστε καί διά οὗτος φλέγμα πλεονάζω κατά ὁ χειμών .