galenus.in-hippocratis-de-natura-hominis-librum-commentarii-iii 2.4
Ὁκόταν δ᾿ αἱ νοῦσοι γίνωνται παντοδαπαὶ κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον , δῆλον ὅτι τὰ διαιτήματά ἐστιν αἴτια ἕκαστα ἑκάστοισιν . καὶ τὴν θεραπείην χρὴ ποιέεσθαι ἐναντιούμενον τῇ προφάσει τῆς νούσου , ὥσπερ μοι πέφρασται καὶ ἑτέρωθι , καὶ τῇ τῶν διαιτημάτων μεταβολῇ . δῆλον γὰρ δὴ ὅτι οἶσί γε εἴωθε χρέεσθαι ὁ ἄνθρωπος διαιτήμασιν , οὐκ ἐπιτήδειά οἵ ἐστιν ἢ πάντα , ἢ τὰ πλείω , ἢ ἕν γέ τι αὐτέων . ἃ χρὴ καταμανθάνοντα μεταβάλλειν καὶ σκεψάμενον τοῦ ἀνθρώπου τὴν φύσιν τήν τε ἡλικίην καὶ τὸ εἶδος καὶ τὴν ὥρην τοῦ ἔτεος καὶ τῆς νούσου τὸν τρόπον , τὴν θεραπείην ποιέεσθαι ποτὲ μὲν ἀφαιρέοντα , ποτὲ δὲ προστιθέντα , ὥσπερ μοι καὶ πάλαι εἴρηται , πρὸς ἑκάστας τῶν ἡλικιέων καὶ τῶν ὡρέων καὶ τῶν εἰδέων καὶ τῶν νούσων , ἔν τε τῇ φαρμακείῃ προτρέπεσθαι καὶ ἐν τοῖσι διαιτήμασιν . ὁκόταν δὲ νουσήματος ἑνὸς ἐπιδημίη καταστῇ , δῆλον ὅτι οὐ τὰ διαιτήματα αἴτιά ἐστιν , ἀλλ᾿ ὃ ἀναπνέομεν , τοῦτ᾿ αἴτιόν ἐστι καὶ τοῦτο δῆλον ὅτι νοσερήν τινα ἀπόκρισιν ἔχον ἂν εἴη . τοῦτον οὖν χρὴ τὸν χρόνον τὰς παραινέσιας ποιέεσθαι τοῖσιν ἀνθρώποισι τοιάσδε . τὰ μὲν διαιτήματα μὴ μεταβάλλειν , ὅτι γε οὐκ αἴτιά ἐστι τῆς νούσου . τὸ δὲ σῶμα ὁρῇν ὅκως ἔσται ὡς ἀογκότατον καὶ ἀσθενέστατον . τῶν τε σιτίων ἀφαιρέοντα καὶ τῶν ποτῶν οἷς εἰώθει χρέεσθαι κατ᾿ ὀλίγον . ἢν γὰρ μεταβάλλῃ ταχέως τὴν δίαιταν , κίνδυνος καὶ ἀπὸ τῆς μεταβολῆς νεώτερόν τι γενέσθαι ἐν τῷ σώματι . ἀλλὰ χρὴ τοῖσι μὲν διαιτήμασιν οὕτω χρῆσθαι , ὅτε γε φαίνεται , οὐδὲν ἀδικέοντα τὸν ἄνθρωπον . τοῦ δὲ πνεύματος , ὅκως ῥεῦσις ὡς ἐλαχίστη εἰς τὸ σῶμα εἰσίοι καὶ ὡς ξενοτάτη ἔσται προμηθέεσθαι . τῶν δ᾿ αὖ χωρίων τοὺς τόπους μεταβάλλοντα εἰς δύναμιν , ἐν οἷσιν ἂν ἡ νοῦσος καθεστήκῃ , καὶ τὰ σώματα λεπτύνοντα . οὕτως γὰρ ἂν ἥκιστα πολλοῦ τε καὶ πυκνοῦ πνεύματος χρῄζοιεν οἱ ἄνθρωποι . Ἐλλιπῆ τὴν ἴασιν ἔγραψε τῶν κοινῶν νοσημάτων , ὅταν ὑπὸ τοῦ περιέχοντος γίγνηται . πολλάκις μὲν γὰρ ἀναθυμιάσεις τινὲς ἐξ ἑλῶν , ἢ λιμνῶν , ἢ τελμάτων , ἢ γῆς τοιαύτης αἰτίαι γίγνονται τῶν τοιούτων νοσημάτων , ἔστι δ᾿ ὅτε μόνη τῶν ὡρῶν ἡ κρᾶσις . ἐπὶ μὲν οὖν τῶν ἀναθυμιάσεων ἰδιότητι μᾶλλον ὅλης τῆς οὐσίας , οὐχ ἁπλῇ ποιότητι λυμαινομένων τοῖς σώμασιν , ὀρθῶς ἔγραψε τὴν θεραπείαν , εἰς διττοὺς ἀνάγων σκοποὺς , ἀμοιβήν τε τοῦ χωρίου καὶ χρείαν ὀλίγης τῆς εἰσπνοῆς , ἐπὶ δὲ τῶν ἀπὸ ποιότητος βλαπτομένων οὐ μόνον ἡ θεραπεία τῶν γεγονότων ἤδη νοσημάτων , ἀλλὰ καὶ ἡ προφυλακὴ τοῦ μηδ᾿ ὅλως συστῆναι , διὰ τῶν ἐναντίων ἔσται ποιοτήτων . εἰ μὲν ἀπὸ θερμότητος ἀμέτρου βλάπτοιτό γε τὸ σῶμα , διὰ τῶν ψυχόντων . εἰ δὲ ὑπὸ ψύξεως , διὰ τῶν θερμαινόντων , ἐπί τε τῶν ἄλλων ποιοτήτων ἁπλῶν τε καὶ συνθέτων ἀνάλογον . περὶ δὲ τῆς ἀπό τε τῶν ἡλικιῶν καὶ τῶν ὡρῶν καὶ τοῦ σώματος κράσεων ἐνδείξεως εἴρηταί μοι πρόσθεν . τὸ δὲ τῇ φαρμακείῃ προτρέπεσθαι δοκεῖ μοι λελέχθαι νῦν ἀντὶ τοῦ προσφέρεσθαι τοῖς νοσήμασιν ἐξ ὑπεναντίου . λέγεται δὲ καὶ νῦν ἔτι κατὰ τὴν Ἀσίαν ὅδε τις ἄνθρωπος προσφέρεσθαι τῷδε χρηστῶς , ἢ φιλικῶς , ἢ ἀπίστως , ἢ ἀπηνῶς .
Lemmas: ὁπόταν δέ ὁ νόσος γίγνομαι παντοδαπός κατά ὁ αὐτός χρόνος , δῆλος ὅτι ὁ διαίτημα εἰμί αἴτιος ἕκαστος ἕκαστος . καί ὁ θεραπεία χρή ποιέω ἐναντιόομαι ὁ πρόφασις ὁ νόσος , ὥσπερ ἐγώ φράζω καί ἑτέρωθι , καί ὁ ὁ διαίτημα μεταβολή . δῆλος γάρ δή ὅτι οἶσις γε εἴωθα χράω ὁ ἄνθρωπος διαίτημα , οὐ ἐπιτήδειος ἕ εἰμί ἤ πᾶς , ἤ ὁ πολύς , ἤ εἷς γε τις αὐτός . ὅς χρή καταμανθάνω μεταβάλλω καί σκοπέω ὁ ἄνθρωπος ὁ φύσις ὁ τε ἡλικία καί ὁ εἶδος καί ὁ ὥρα ὁ ἔτος καί ὁ νόσος ὁ τρόπος , ὁ θεραπεία ποιέω ποτέ μέν ἀφαιρέω , ποτέ δέ προστίθημι , ὥσπερ ἐγώ καί πάλαι λέγω , πρός ἕκαστος ὁ ἡλικία καί ὁ ὥρα καί ὁ εἶδος καί ὁ νόσος , ἐν τε ὁ φαρμακεία προτρέπω καί ἐν ὁ διαίτημα . ὁπόταν δέ νόσημα εἷς ἐπιδημία καθίστημι , δῆλος ὅτι οὐ ὁ διαίτημα αἴτιος εἰμί , ἀλλά ὅς ἀναπνέω , οὗτος αἴτιος εἰμί καί οὗτος δῆλος ὅτι νοσερός τις ἀπόκρισις ἔχω ἄν εἰμί . οὗτος οὖν χρή ὁ χρόνος ὁ παραίνεσις ποιέω ὁ ἄνθρωπος τοιόσδε . ὁ μέν διαίτημα μή μεταβάλλω , ὅτι γε οὐ αἴτιος εἰμί ὁ νόσος . ὁ δέ σῶμα ὁράω ὅπως εἰμί ὡς ἄογκος καί ἀσθενής . ὁ τε σιτίον ἀφαιρέω καί ὁ ποτόν ὅς εἴωθα χράω κατά ὀλίγος . ἐάν γάρ μεταβάλλω ταχύς ὁ δίαιτα , κίνδυνος καί ἀπό ὁ μεταβολή νέος τις γίγνομαι ἐν ὁ σῶμα . ἀλλά χρή ὁ μέν διαίτημα οὕτως χράω , ὅτε γε φαίνω , οὐδείς ἀδικέω ὁ ἄνθρωπος . ὁ δέ πνεῦμα , ὅπως ῥεῦσις ὡς ἐλαχύς εἰς ὁ σῶμα εἰσέρχομαι καί ὡς ξένος εἰμί προμηθέομαι . ὁ δέ αὖ χωρίον ὁ τόπος μεταβάλλω εἰς δύναμις , ἐν ὅς ἄν ὁ νόσος καθίστημι , καί ὁ σῶμα λεπτύνω . οὕτως γάρ ἄν ἦκα πολύς τε καί πυκνός πνεῦμα χρῄζω ὁ ἄνθρωπος . ἐλλιπής ὁ ἴασις γράφω ὁ κοινός νόσημα , ὅταν ὑπό ὁ περιέχω γίγνομαι . πολλάκις μέν γάρ ἀναθυμίασις τις ἐκ ἕλη , ἤ λίμνη , ἤ τέλμα , ἤ γῆ τοιοῦτος αἰτία γίγνομαι ὁ τοιοῦτος νόσημα , εἰμί δέ ὅτε μόνος ὁ ὥρα ὁ κρᾶσις . ἐπί μέν οὖν ὁ ἀναθυμίασις ἰδιότης μάλα ὅλος ὁ οὐσία , οὐ ἁπλόος ποιότης λυμαίνομαι ὁ σῶμα , ὀρθός γράφω ὁ θεραπεία , εἰς δισσός ἀνάγω σκοπός , ἀμοιβή τε ὁ χωρίον καί χρεία ὀλίγος ὁ εἰσπνοή , ἐπί δέ ὁ ἀπό ποιότης βλάπτω οὐ μόνος ὁ θεραπεία ὁ γίγνομαι ἤδη νόσημα , ἀλλά καί ὁ προφυλακή ὁ μηδέ ὅλος συνίστημι , διά ὁ ἐναντίος εἰμί ποιότης . εἰ μέν ἀπό θερμότης ἄμετρος βλάπτω γε ὁ σῶμα , διά ὁ ψύχω . εἰ δέ ὑπό ψῦξις , διά ὁ θερμαίνω , ἐπί τε ὁ ἄλλος ποιότης ἁπλόος τε καί σύνθετος ἀνάλογος . περί δέ ὁ ἀπό τε ὁ ἡλικία καί ὁ ὥρα καί ὁ σῶμα κρᾶσις ἔνδειξις λέγω ἐγώ πρόσθεν . ὁ δέ ὁ φαρμακεία προτρέπω δοκέω ἐγώ λέγω νῦν ἀντί ὁ προσφέρω ὁ νόσημα ἐκ ὑπεναντίος . λέγω δέ καί νῦν ἔτι κατά ὁ Ἀσία ὅδε τις ἄνθρωπος προσφέρω ὅδε χρηστός , ἤ φιλικός , ἤ ἄπιστος , ἤ ἀπηνής .