galenus.in-hippocratis-de-natura-hominis-librum-commentarii-iii 2.10
Ὁκόσοι πῦον πολλὸν πτύουσιν ἄτερ πυρετοῦ ἐόντες καὶ ὁκόσοισιν ὑπὸ τὸ οὖρον πῦον ὑφίσταται πολλὸν ἄτερ ὀδύνης ἐοῦσι καὶ ὁκόσοισι τὰ ὑποχωρήματα αἱματώδεα , ὥσπερ ἐν τῇσι δυσεντερίῃσι , καὶ χρόνια ἃ νέοισιν ἐοῦσι πέντε καὶ τριάκοντα ἐτέων καὶ γεραιτέροισι , τουτέοισι πᾶσιν ἀπὸ ταυτομάτου τὰ νουσήματα γίνεται . ἀνάγκη γὰρ τουτέους ταλαιπώρους τε γίνεσθαι καὶ φιλοπόνους τῷ σώματι καὶ ἐργάτας νεανίσκους ἐόντας . ἔπειτα δ᾿ ἐξανεθέντας τῶν πόνων σαρκωθῆναι μαλθακῇ σαρκὶ καὶ πολὺ διαφερούσῃ τῆς προτέρης καὶ πολλὸν διακεκριμένον ἔχειν τὸ σῶμα , τότε προϋπάρχον καὶ τὸ ἐπιτραφὲν , ὥστε μὴ ὁμολογεῖν . ὁκόταν οὖν νούσημά τι καταλάβῃ τοὺς οὕτω διακειμένους , τότε μὲν παραχρῆμα διαφεύγουσιν , ὕστερον δὲ μετὰ τὴν νοῦσον χρόνῳ τήκεται τὸ σῶμα καὶ ῥέει διὰ τῶν φλεβῶν , ᾗ ἂν εὐρυχωρίη μάλιστα τύχῃ , ἰχωροειδές . ἢν μὲν οὖν ὁρμήσῃ ἐς τὴν κοιλίην τὴν κάτω , σχεδόν τι οἷόνπερ ἐν τῷ σώματι ἐνέῃ , τοιοῦτο καὶ τὸ διαχώρημα γίνεται . ἅτε γὰρ τῆς ὁδοῦ κατάντεος ἐούσης , οὐχ ἵσταται πολλὸν χρόνον ἐν τῷ ἐντέρῳ . ὁκόσοισι δ᾿ ἂν ἐς τὸ στῆθος ἐσρυῇ , ὑπόπυοι γίνονται , ἅτε τῆς καθάρσεως ἀνάντεος ἐούσης καὶ χρόνον ἐναυλιζόμενον πολλὸν , ἐν τῷ στήθει κατασήπεται καὶ γίνεται πυοειδές . ὁκόσοισι δ᾿ ἂν ἐς τὴν κύστιν ἐξερεύγηται ὑπὸ τῆς θερμότητος , τουτέου τοῦ χωρίου τὸ καὶ θερμὸν καὶ λευκὸν γίνεται καὶ διακρίνεται , καὶ τὸ μὲν ἀραιότατον ὑφίσταται ἄνω , τὸ δὲ παχύτατον κάτω , ὃ δὴ πῦον καλεῖται . Τὰ μὲν εἰρημένα κατὰ τὴν προκειμένην ῥῆσιν ἅπαντά ἐστι σαφῆ καὶ δεῖται τοῦ προσέχοντος αὐτοῖς τὸν νοῦν , οὐκ ἐξηγητοῦ σαφηνίζοντος . εἰ δ᾿ ἀληθῆ πάντ᾿ ἐστὶ , βασανίζειν χρὴ τὸ μὲν τῇ πείρᾳ , τὸ δὲ τῷ λόγῳ . τῇ πείρᾳ μὲν , εἰ χωρὶς τοῦ πυρέξαι τινὲς ὤφθησαν , ἢ ἀποπτύοντες πῦον , ἢ τοῖς οὔροις ἐκκρίνοντές τι , ἔτι δὲ πρὸς τούτοις , εἰ ταλαιπωροῦντες ἐν τῷ πρόσθεν βίῳ νῦν ἐπαύσαντο χρόνῳ συχνῷ καὶ εἰ νοσήσαντες μὲν οὗτοι διεσώθησαν . ὕστερον δ᾿ αὐτοῖς αἱ εἰρημέναι πυώδεις ἐκκρίσεις ἐπιγίγνονται . ταῦτα μὲν οὖν τῇ πείρᾳ κριθῆναι χρή . τῷ λόγῳ δὲ τὴν αἰτίαν , ὑφ᾿ ἧς γίνεσθαί φησιν ὁ γράψας αὐτὰ , πότερον ἀληθὴς , ἢ ψευδής ἐστιν . ὅτι μὲν οὖν οὐκ ἔχει τὸ ἐξ ἀνάγκης τὰ εἰρημένα πρὸς αὐτοῦ πρόδηλόν ἐστι τοῖς γεγυμνασμένοις ﻿ ἐν ἀποδεικτικαῖς μεθόδοις . εἰ δὲ τὸ πιθανὸν γοῦν ἔχει καθ᾿ ἑαυτὸν ἕκαστος σκοπείσθω . κινδυνεύει γὰρ |ἐν τῷ πρός τι τὸ πιθανὸν εἶναι . περὶ μὲν οὖν τῶν διὰ πείρας φαινομένων ἔχοιμι ἄν σοι κᾀγὼ φάναι τό γε τοσοῦτο , ὡς αἱματώδεις μὲν ἐκκρίσεις διὰ γαστρὸς εἶδον οὐκ ὀλίγας γινομένας τισὶ τῶν καταλυσάντων ἔθος γυμνασίων σφοδρῶν , οὐδεμίαν δὲ ἔκκρισιν πυώδη . μυξώδη μέντοι πολλάκις ἐκ περιόδων τινῶν ἀτάκτων τε καὶ τεταγμένων , οὐρούμενά τε καὶ διὰ γαστρὸς ἐκκρινόμενα τούτοις ἐθεασάμην , ὥσπερ γε καὶ πτύσματα πέπονα μὲν , οὐ μὴν πυώδη γε .
Lemmas: ὁπόσος πυός πολύς πτύω ἄτερ πυρετός εἰμί καί ὁπόσος ὑπό ὁ οὖρος πυός ὑφίστημι πολύς ἄτερ ὀδύνη εἰμί καί ὁπόσος ὁ ὑποχώρημα αἱματώδης , ὥσπερ ἐν ὁ δυσεντερία , καί χρόνιος ὅς νέος εἰμί πέντε καί τριάκοντα ἔτος καί γεραιός , οὗτος πᾶς ἀπό τυάτοματος ὁ νόσημα γίγνομαι . ἀνάγκη γάρ τοτέος ταλαίπωρος τε γίγνομαι καί φιλόπονος ὁ σῶμα καί ἐργάτης νεανίσκος εἰμί . ἔπειτα δέ ἐξανίημι ὁ πόνος σαρκόω μαλθακός σάρξ καί πολύς διαφέρω ὁ πρότερος καί πολύς διακρίνω ἔχω ὁ σῶμα , τότε προυπάρχω καί ὁ ἐπιτρέφω , ὥστε μή ὁμολογέω . ὁπόταν οὖν νόσημα τις καταλαμβάνω ὁ οὕτως διάκειμαι , τότε μέν παραχρῆμα διαφεύγω , ὕστερον δέ μετά ὁ νόσος χρόνος τήκω ὁ σῶμα καί ῥέω διά ὁ φλέψ , ᾗ ἄν εὐρυχωρία μάλα τυγχάνω , ἰχωροειδής . ἐάν μέν οὖν ὁρμάω εἰς ὁ κοιλία ὁ κάτω , σχεδόν τις οἷονπερ ἐν ὁ σῶμα ἔνειμι , τοιοῦτος καί ὁ διαχώρημα γίγνομαι . ἅτε γάρ ὁ ὁδός κατάντης εἰμί , οὐ ἵστημι πολύς χρόνος ἐν ὁ ἔντερον . ὁπόσος δέ ἄν εἰς ὁ στῆθος εἰσρέω , ὑπόπυος γίγνομαι , ἅτε ὁ κάθαρσις ἀνάντης εἰμί καί χρόνος ἐναυλίζω πολύς , ἐν ὁ στῆθος κατασήπω καί γίγνομαι πυοειδής . ὁπόσος δέ ἄν εἰς ὁ κύστις ἐξερεύγομαι ὑπό ὁ θερμότης , οὗτος ὁ χωρίον ὁ καί θερμός καί λευκός γίγνομαι καί διακρίνω , καί ὁ μέν ἀραῖος ὑφίστημι ἄνω , ὁ δέ παχύς κάτω , ὅς δή πυός καλέω . ὁ μέν λέγω κατά ὁ πρόκειμαι ῥῆσις ἅπας εἰμί σαφής καί δέω ὁ προσέχω αὐτός ὁ νόος , οὐ ἐξηγητής σαφηνίζω . εἰ δέ ἀληθής πᾶς εἰμί , βασανίζω χρή ὁ μέν ὁ πεῖρα , ὁ δέ ὁ λόγος . ὁ πεῖρα μέν , εἰ χωρίς ὁ πυρέσσω τις ὁράω , ἤ ἀποπτύω πυός , ἤ ὁ οὖρον ἐκκρίνω τις , ἔτι δέ πρός οὗτος , εἰ ταλαιπωρέω ἐν ὁ πρόσθεν βίος νῦν παύω χρόνος συχνός καί εἰ νοσέω μέν οὗτος διασῴζω . ὕστερον δέ αὐτός ὁ λέγω πυώδης ἔκκρισις ἐπιγίγνομαι . οὗτος μέν οὖν ὁ πεῖρα κρίνω χρή . ὁ λόγος δέ ὁ αἰτία , ὑπό ὅς γίγνομαι φημί ὁ γράφω αὐτός , πότερος ἀληθής , ἤ ψευδής εἰμί . ὅτι μέν οὖν οὐ ἔχω ὁ ἐκ ἀνάγκη ὁ λέγω πρός αὐτός πρόδηλος εἰμί ὁ γυμνάζω ﻿ ἐν ἀποδεικτικός μέθοδος . εἰ δέ ὁ πιθανός γοῦν ἔχω κατά ἑαυτοῦ ἕκαστος σκοπέω . κινδυνεύω γάρ ἐν ὁ πρός τις ὁ πιθανός εἰμί . περί μέν οὖν ὁ διά πεῖρα φαίνω ἔχω ἄν σύ ἐͅγώ φημί ὁ γε τοσοῦτος , ὡς αἱματώδης μέν ἔκκρισις διά γαστήρ ὁράω οὐ ὀλίγος γίγνομαι τις ὁ καταλύω ἔθος γυμνάσιον σφοδρός , οὐδείς δέ ἔκκρισις πυώδης . μυξώδης μέντοι πολλάκις ἐκ περίοδος τις ἄτακτος τε καί τάσσω , οὐρέω τε καί διά γαστήρ ἐκκρίνω οὗτος θεάομαι , ὥσπερ γε καί πτύσμα πέπων μέν , οὐ μήν πυώδης γε .