galenus.in-hippocratis-de-natura-hominis-librum-commentarii-iii 1.6
Νυνὶ δὲ πολλὰ , πολλὰ γὰρ ἐστιν ἐν τῷ σώματι ἐνεόντα , ἃ ὁκόταν ὑπ᾿ ἀλλήλων παρὰ φύσιν θερμαίνηταί τε καὶ ψύχηται , ξηραίνηταί τε καὶ ὑγραίνηται , νόσους τίκτει , ὥστε πολλαὶ μὲν ἰδέαι τῶν νοσημάτων , πολλὴ δὲ ἴησις αὐτέων ἐστί . Ἐν μὲν τῇ πρὸ ταύτης ῥήσει τοὺς ἕν τι λέγοντας εἶναι τὸν ἄνθρωπον , ὅπερ ἐστὶ ταὐτὸ τῷ φάναι τὸ συνθετικὸν αὐτοῦ στοιχεῖον ἓν εἶναι , διήλεγξεν ἐκ τῶν ἀκολουθούντων ἀτόπων τῇ δόξῃ . οὐ γὰρ ἠλγήσαμέν ποτε , μηδενὸς ὄντος δευτέρου τοῦ διαθεῖναι τὸ ἓν ἐκεῖνο δυναμένου . εἶτ᾿ εἰ καὶ τοῦτο συγχωρήσαιμεν , ἡ ἴασις ἂν γένοιτο μονοειδὴς , οὐ πολυειδής . ἐν δὲ ταύτῃ τῇ νῦν ἡμῖν προκειμένῃ ῥήσει διῆλθεν ὅσα μέλλει δείξειν ὄντα πρώτως , ὑφ᾿ ὧν τἄλλα πάντα γίγνεται . ταῦτα δέ ἐστι θερμὸν καὶ ψυχρὸν ξηρόν τε καὶ ὑγρὸν , ἃ ὅταν μὲν ἀλλήλοις κραθῇ συμμέτρως , ὑγιαίνει τὸ ζῶον . ὅταν δ᾿ ἄλληλα θερμαίνῃ καὶ ψύχῃ καὶ ξηραίνῃ καὶ ὑγραίνῃ , τὰς ὀδύνας γεννᾷν πέφυκεν , οὐχ ἑνὶ τρόπῳ θεραπείας ἰωμένας . ἔνιαι μὲν γὰρ αὐτῶν θερμαινομένων τῶν ὀδυνωμένων μορίων , ἔνιαι δὲ ψυχομένων , ἢ ξηραινομένων ἢ ὑγραινομένων παύονται . δέδεικται δὲ περὶ τούτων ἐπὶ πλεῖστον ἐν τοῖς περὶ τῆς τῶν ἁπλῶν φαρμάκων δυνάμεως , κᾀν τοῖς τῆς θεραπευτικῆς μεθόδου γράμμασι . χεῖρον δ᾿ οὐδὲν εἰπεῖν τι καὶ νῦν βραχὺ , πρόδηλον ἔχον τὴν ἔνδειξιν τοῦ διὰ τὸ θερμόν τε καὶ ψυχρὸν , ὑγρόν τε καὶ ξηρὸν ἀλγεῖν τε ἡμᾶς καὶ θεραπεύεσθαι . τίς γὰρ οὐκ οἶδε τὴν γιγνομένην ὀδύνην , ὅταν ἐν χειμῶνι τὶς ἰσχυρῷ προελθεῖν ἔξω τῆς οἰκίας ἐπιχειρήσῃ ; τί δ᾿ ὅταν ἐν καύματι σφοδρῷ ; τὶς οὐκ ὀδυνᾶται διψῶν ; ἢ τίς πληρωθεὶς ποτοῦ ; τοῦ μὲν διψεῖν ξηραινομένων ἡμῶν γιγνομένου , τοῦ δ᾿ ὑπερεμπεπλῆσθαι τὴν ἐναντίαν διάθεσιν ἐργαζομένου . καὶ αἱ φλεγμοναὶ δὲ καὶ πάντες οἱ ὀδυνηροὶ καὶ παρὰ φύσιν ὄγκοι ποτὲ μὲν ὑπὸ περιττῆς ὑγρότητος εἰς τὸ μόριον ἐπιῤῥυείσης γίγνονται , ποτὲ δὲ τῷ τοὺς χυμοὺς ἤτοι θερμοὺς παρὰ φύσιν , ἢ ψυχροὺς εἶναι . καὶ μέντοι καὶ αἱ ἰάσεις τῶν μὲν ὑγρότητος ὑπερπληρωθέντων σωμάτων διὰ κενώσεως γίγνονται , τῶν δὲ παρὰ φύσιν ξηραινομένων δι᾿ ὑγρῶν προσφορᾶς , ὥσπερ καὶ τῷ μὲν διὰ κρύους ὀδυνωμένῳ θερμανθέντι , τῷ δὲ διὰ θάλπους ἀμέτρου ψυχθέντι . δέδεικται δὲ καὶ τὰ φάρμακα πάντα διὰ τοῦ θερμαίνειν , ἢ ψύχειν , ἢ ξηραίνειν , ἢ ὑγραίνειν ἐνεργοῦντα . πρώται γὰρ αὗται αἱ ποιότητές εἰσι δραστικαὶ τε καὶ ἀλλοιωτικαὶ τῶν σωμάτων , ὡς ἐπεδείξαμεν ἐν τῷ περὶ · τῶν καθ᾿ Ἱπποκράτην στοιχείων . ἕπονται δὲ αὐταῖς αἵ τε κατὰ γεῦσιν ποιότητες , ὧν ὀνόματα στύψις καὶ αὐστηρότης καὶ στρυφνότης καὶ πικρότης , ἁλυκότης τε καὶ δριμύτης , ὀξύτης τε καὶ γλυκύτης καὶ λιπαρότης · αἵ τε κατὰ χροιὰν , ἐν λευκότητι καὶ μελανότητι καὶ ἐρυθρότητι καὶ ταῖς ὁμογενέσιν · αἵ τε κατὰ τὴν ἁφὴν , ἐν σκληρότητι καὶ μαλακότητι καὶ κραυρότητι καὶ γλισχρότητι . ταῖς γευσταῖς δ᾿ ἰσάριθμοί πώς εἰσι καὶ αἱ κατὰ τὴν ὄσφρησιν , ἀλλ᾿ οὐκ ἔστιν αὐτῶν τὰ ὀνόματα κατ᾿ εἶδος . ἡ γὰρ κατ᾿ εὐωδίαν τε καὶ δυσωδίαν διαφορὰ τῶν ὀσμῶν , αὐτὸ δὴ τοῦτο διαφορὰ προσηκόντως ἂν νομίζοιτο καὶ λέγοιτο πολλοῖς εἴδεσιν ἑπομένη . τὰ μὲν δὴ κεφάλαια τοῦ λόγου ταῦτα . δέδεικται δὲ τινὰ μὲν αὐτῶν ἐν τῷ περὶ τῶν καθ᾿ Ἱπποκράτην στοιχείων , τινὰ δὲ ἐν τῇ περὶ τῶν ἁπλῶν φαρμάκων πραγματείᾳ . οἱ πολλοὶ δὲ τὰς μὲν ἀποδείξεις ὀκνοῦσι μανθάνειν , ἀντιλέγουσι δὲ οἷς οὐκ ἴσασιν ἑτοίμως , οὗ τοὐναντίον οἱ φιλομαθεῖς τε καὶ ἀληθείας ἐρασταὶ πράττουσι , φιλοπόνως ἐκμανθάνοντες τὰς ἀποδείξεις , ὀκνηρῶς δὲ ἀντιλέγοντες .
Lemmas: νυνί δέ πολύς , πολύς γάρ εἰμί ἐν ὁ σῶμα ἔνειμι , ὅς ὁπόταν ὑπό ἀλλήλων παρά φύσις θερμαίνω τε καί ψύχω , ξηραίνω τε καί ὑγραίνω , νόσος τίκτω , ὥστε πολύς μέν ἰδέα ὁ νόσημα , πολύς δέ ἴεσις αὐτός εἰμί . ἐν μέν ὁ πρό οὗτος ῥῆσις ὁ εἷς τις λέγω εἰμί ὁ ἄνθρωπος , ὅς εἰμί αὐτός ὁ φημί ὁ συνθετικός αὐτός στοιχεῖον εἷς εἰμί , διελέγχω ἐκ ὁ ἀκολουθέω ἄτοπος ὁ δόξα . οὐ γάρ ἀλγέω ποτέ , μηδείς εἰμί δεύτερος ὁ διατίθημι ὁ εἷς ἐκεῖνος δύναμαι . εἶτα εἰ καί οὗτος συγχωρέω , ὁ ἴασις ἄν γίγνομαι μονοειδής , οὐ πολυειδής . ἐν δέ οὗτος ὁ νῦν ἐγώ πρόκειμαι ῥῆσις διέρχομαι ὅσος μέλλω δείκνυμι εἰμί πρῶτος , ὑπό ὅς ἄλλος πᾶς γίγνομαι . οὗτος δέ εἰμί θερμός καί ψυχρός ξηρός τε καί ὑγρός , ὅς ὅταν μέν ἀλλήλων κεράννυμι σύμμετρος , ὑγιαίνω ὁ ζῷον . ὅταν δέ ἀλλήλων θερμαίνω καί ψύχω καί ξηραίνω καί ὑγραίνω , ὁ ὀδύνη γεννάω φύω , οὐ εἷς τρόπος θεραπεία ἰάομαι . ἔνιοι μέν γάρ αὐτός θερμαίνω ὁ ὀδυνάω μόριον , ἔνιοι δέ ψύχω , ἤ ξηραίνω ἤ ὑγραίνω παύω . δείκνυμι δέ περί οὗτος ἐπί πολύς ἐν ὁ περί ὁ ὁ ἁπλόος φάρμακον δύναμις , εἰͅν ὁ ὁ θεραπευτικός μέθοδος γράμμα . κακός δέ οὐδείς λέγω τις καί νῦν βραχύς , πρόδηλος ἔχω ὁ ἔνδειξις ὁ διά ὁ θερμός τε καί ψυχρός , ὑγρός τε καί ξηρός ἀλγέω τε ἐγώ καί θεραπεύω . τίς γάρ οὐ οἶδα ὁ γίγνομαι ὀδύνη , ὅταν ἐν χειμών τίς ἰσχυρός προέρχομαι ἔξω ὁ οἰκία ἐπιχειρέω ; τίς δέ ὅταν ἐν καῦμα σφοδρός ; τίς οὐ ὀδυνάω διψάω ; ἤ τίς πληρόω ποτόν ; ὁ μέν διψάω ξηραίνω ἐγώ γίγνομαι , ὁ δέ ὑπερεμπίμπλημι ὁ ἐναντίος διάθεσις ἐργάζομαι . καί ὁ φλεγμονή δέ καί πᾶς ὁ ὀδυνηρός καί παρά φύσις ὄγκος ποτέ μέν ὑπό περισσός ὑγρότης εἰς ὁ μόριον ἐπιρρέω γίγνομαι , ποτέ δέ ὁ ὁ χυμός ἤτοι θερμός παρά φύσις , ἤ ψυχρός εἰμί . καί μέντοι καί ὁ ἴασις ὁ μέν ὑγρότης ὑπερπληρόω σῶμα διά κένωσις γίγνομαι , ὁ δέ παρά φύσις ξηραίνω διά ὑγρός προσφορά , ὥσπερ καί ὁ μέν διά κρύος ὀδυνάω θερμαίνω , ὁ δέ διά θάλπος ἄμετρος ψύχω . δείκνυμι δέ καί ὁ φάρμακον πᾶς διά ὁ θερμαίνω , ἤ ψύχω , ἤ ξηραίνω , ἤ ὑγραίνω ἐνεργέω . πρῶτος γάρ οὗτος ὁ ποιότης εἰμί δραστικός τε καί ἀλλοιωτικός ὁ σῶμα , ὡς ἐπιδείκνυμι ἐν ὁ περί · ὁ κατά Ἱπποκράτης στοιχεῖον . ἕπομαι δέ αὐτός ὁ τε κατά γεῦσις ποιότης , ὅς ὄνομα στῦψις καί αὐστηρότης καί στρυφνότης καί πικρότης , ἁλυκότης τε καί δριμύτης , ὀξύτης τε καί γλυκύτης καί λιπαρότης · ὁ τε κατά χροιά , ἐν λευκότης καί μελανότης καί ἐρυθρότης καί ὁ ὁμογενής · ὁ τε κατά ὁ ἁφή , ἐν σκληρότης καί μαλακότης καί κραυρότης καί γλισχρότης . ὁ γευστός δέ ἰσάριθμος πως εἰμί καί ὁ κατά ὁ ὄσφρησις , ἀλλά οὐ εἰμί αὐτός ὁ ὄνομα κατά εἶδος . ὁ γάρ κατά εὐωδία τε καί δυσωδία διαφορά ὁ ὀσμή , αὐτός δή οὗτος διαφορά προσηκόντως ἄν νομίζω καί λέγω πολύς εἶδος ἕπομαι . ὁ μέν δή κεφάλαιος ὁ λόγος οὗτος . δείκνυμι δέ τις μέν αὐτός ἐν ὁ περί ὁ κατά Ἱπποκράτης στοιχεῖον , τις δέ ἐν ὁ περί ὁ ἁπλόος φάρμακον πραγματεία . ὁ πολύς δέ ὁ μέν ἀπόδειξις ὀκνέω μανθάνω , ἀντιλέγω δέ ὅς οὐ οἶδα ἑτοῖμος , ὅς ἐναντίος ὁ φιλομαθής τε καί ἀλήθεια ἐραστής πράσσω , φιλόπονος ἐκμανθάνω ὁ ἀπόδειξις , ὀκνηρός δέ ἀντιλέγω .