galenus.in-hippocratis-de-natura-hominis-librum-commentarii-iii 1.26
Γνοίης δ᾿ ἂν τοῖσδε ὅτι οὐχ ἓν ταῦτα πάντα ἐστὶν , ἀλλ᾿ ἕκαστον αὐτέων ἔχει δύναμίν τε καὶ φύσιν τὴν ἑωυτέου . ἢν γάρ τινι διδῷς ἀνθρώπῳ φάρμακον , ὅ τι φλέγμα ἄγει , ἀπεμέεταί σοι φλέγμα · καὶ ἢν διδῷς φάρμακον , ὅ τι χολὴν ἄγει , ἐμέεταί σοι χολή . κατὰ τὰ αὐτὰ δὲ καὶ χολὴν μέλαιναν καθαίρει , ἢν διδῷς φάρμακον , ὅ τι χολὴν μέλαιναν ἄγει . καὶ ἢν τρώσῃς αὐτέῳ τοῦ σώματος μέρος τι , ὥστε τραῦμα γενέσθαι , ῥυήσεται αὐτέῳ αἷμα . καὶ ταῦτα ποιήσει πάντα σοι πᾶσαν ἡμέρην τε καὶ νύκτα καὶ χειμῶνός τε καὶ θέρεος , μέχρις ἂν δυνατὸς ᾖ τὸ πνεῦμα ἕλκειν ἐς ἑωυτὸν καὶ πάλιν μεθιέναι , δυνατὸς δὲ ἔσται , ἔστ᾿ ἄν τινος τουτέων στερηθῇ τῶν ξυγγεγονότων · ξυγγέγονε δὲ ταῦτα τὰ εἰρημένα . πῶς γὰρ οὐ ξυγγέγονε ; πρῶτον μὲν γὰρ φανερῶς ἐστιν ὁ ἄνθρωπος ἔχων ἐν ἑωυτῷ ταῦτα πάντα αἰεὶ , ἕως ἂν ζῇ , ἔπειτα δὲ γέγονεν ἐξ ἀνθρώπου ταῦτα πάντα ἔχοντος , ἔπειτα τέθραπται ἐν ἀνθρώπῳ ταῦτα πάντα ἔχοντι , ὁκόσα ἔγωγε νῦν φημί τε καὶ ἀποδείκνυμι . Ἐν μὲν τῇ προτέρᾳ ῥήσει δέδεικται πρὸς αὐτοῦ σαφῶς τε ἅμα καὶ ἀληθῶς , ὡς ἔχει ἄνθρωπος ἐν ἑαυτῷ πάντα , χολὰς καὶ φλέγμα καὶ αἷμα · κατὰ δὲ τὴν προκειμένην οὐ τοῦτο μόνον ἐπιδεικνύει , ἀλλ᾿ ὅτι καὶ κατὰ φύσιν ἐστὶν , οὐ , καθάπερ ἔνιοί φασιν , ἓν ἐξ αὐτῶν . αἱ μὲν οὖν ἄλλαι δόξαι τῶν ἕνα λεγόντων εἶναι κατὰ φύσιν ἐν τῷ σώματι χυμὸν εὐέλεγκτοι · ἡ δὲ τῶν τὸ αἷμα φασκόντων οὐκ εὐκαταφρόνητος , ἀλλὰ μεγάλου τινὸς ἀγῶνος δεῖται πρὸς τὸ καταβάλλειν αὐτήν . ἐνστήσασθαι δὲ καιρὸς ἤδη τὴν ἀρχὴν ἀπὸ τοῦ πρόσθεν εἰρημένου τῷ ἀνδρὶ ποιησαμένους . λέγει δὲ ᾧδέ πως . Ἀξιῶ δ᾿ ἔγωγε τὸν λέγοντα αἷμα μοῦνον εἶναι τὸν ἄνθρωπον καὶ ἄλλο μηδὲν δεικνύναι αὐτὸν μὴ μεταλλάσσοντα τὴν ἰδέην μηδὲ γίγνεσθαι παντοῖον , ἀλλ᾿ ἢ ὥρην τινὰ τοῦ ἐνιαυτοῦ , ἢ τῆς ἡλικίης τοῦ ἀνθρώπου , ἐν ᾗ αἷμα ἓν ἐὸν φαίνεται μοῦνον ἐν τῷ ἀνθρώπῳ . εἰκὸς γάρ ἐστιν εἶναι μίαν γέ τινα ὥρην , ἐν ᾗ φαίνεται αὐτὸ ἐφ᾿ ἑωυτῷ ἓν ἐόν . Ἐὰν οὖν τούτῳ τῷ λόγῳ προσθήσῃς τὸ κατὰ τὴν νῦν ἡμῖν προκειμένην ῥῆσιν ἀποδεικνύμενον , ὁλόκληρον ἐργάσῃ τὸ δόγμα τοῦ Ἱπποκράτους · ἀποδείκνυται γὰρ ἐνταῦθα μήτε ὥραν μίαν ἐνὸν εἶναί τινα τοιαύτην μήθ᾿ ἡλικίαν , ἐν ᾗ τὸν ἄνθρωπον ἐπιδείξει τις οὐ|μετέχοντα τῶν ἄλλων χυμῶν . ἀλλὰ καὶ διὰ τῶν καθάρσεων . καὶ γὰρ ἂν δῷς τινι φάρμακον ἤτοι χολὴν ἄγον ἢ φλέγμα , κενούμενον ὄψει τὸ πρὸς αὐτοῦ πεφυκὸς ἕλκεσθαι , ὡς ἐν παντὶ καιρῷ πάντων περιεχομένων ἐν τῷ σώματι . τούτῳ δὲ ἐνίστανται τῷ λόγῳ τινὲς οὐ συγχωροῦντες ἕλκειν τὸ καθαρτικὸν ἐκ τοῦ σώματος τὸν οἰκεῖον χυμὸν , ἀλλὰ μεταβάλλειν εἰς ἣν αὐτὸ πέφυκεν ἰδέαν . ἀλλ᾿ ὅτι γε ψευδὴς ὁ λόγος αὐτῶν ἐπιδέδεικται μὲν ἡμῖν καθ᾿ ἓν ὑπόμνημα περὶ τῆς τῶν καθαιρόντων φαρμάκων δυνάμεως ἐπιγεγραμμένον , εἰρήσθω δὲ καὶ νῦν ἕν τι τῶν ἐν ἐκείνῳ λελεγμένων ἕνεκα παραδείγματος . ἐθεάσασθε γὰρ ἐπ᾿ αὐτῶν τῶν ἔργων τῆς τέχνης οὐκ ὀλιγάκις ἐλεγχομένους τοὺς μὴ συγχωροῦντας ἕλκεσθαι τὸ κενούμενον ὑπὸ τῶν καθαιρόντων φαρμάκων , οἷον οἱ ὑδεριῶντες τῷ ἀσκίτῃ καλουμένῳ λαβόντες μὲν ὑδραγωγὸν φάρμακον ἐκκενοῦνται πλῆθος οὐκ ὀλίγον ὑδατώδους ὑγρότητος καὶ προστέλλονται τὸν ὄγκον τῆς γαστρός . εἰ δὲ χολῆς ξανθῆς ἢ μελαίνης ἀγωγὸν αὐτοῖς τις δοίη φάρμακον , ὀλιγοστόν τ᾿ ἐκκενοῖ τὸν χυμὸν , ὅ τ᾿ ὄγκος αὐτοῖς τῆς γαστρὸς οὐ μόνον οὐδὲν ἐλάττων , ἀλλὰ καὶ μείζων γίνεται . τοὐναντίον δὲ συμβαῖνον ἐπὶ τῶν δι᾿ ἔμφραξιν ἥπατος ἰκτεριώντων ἐθεάσασθε . προεκφραχθέντος γὰρ αὐτοῖς τοῦ σπλάχνου διὰ τῶν τοῦτο δρᾷν δυναμένων φαρμάκων , ὅταν ἐπιδοθῇ τὸ χολαγωγὸν , ἥ τε κένωσις παμπόλλη γίνεται τοῦ πλεονάζοντος χυμοῦ , παύεταί τε παραχρῆμα τὸ πάθημα . τὸ δὲ τούτοις ἀνάλογον ἴστε κἀπὶ τῶν ὑπὸ φλέγματος ἢ χολῆς μελαίνης ἐνοχλουμένων γινόμενον · καὶ γὰρ κενοῦται πάμπολυς ὁ λυπῶν χυμὸς , οἵ τε κάμνοντες ὀνίνανται μεγάλως . εἰ τοίνυν ἕλκονται μὲν ἐκ τῶν καθαρτικῶν τοιαῦτα , τὰ δὲ φάρμακα κατὰ πᾶσαν ἡλικίαν τε καὶ ὥραν καθαίρει , διὰ παντός εἰσιν οἱ τέτταρες χυμοὶ κατὰ σῶμα τἀνθρώπου . ἐχρῆν γὰρ , καθάπερ ἔμπροσθεν ἐλέχθη , κἂν μίαν γοῦν τινα ὥραν τοῦ ἐνιαυτοῦ ἢ τῆς ἡλικίας τοῦ ἀνθρώπου φαίνεσθαι μόνον ἔχουσαν τὸ αἷμα , τῆς δόξης ἀληθοῦς ὑποτεθείσης εἶναι τῶν ἀποφηναμένων αἷμα μόνον εἶναι τὴν τοῦ ἀνθρώπου φύσιν , ὅπερ ἐστὶ ταὐτὸν τῷ ἐξ αἵματος μόνου διαπεπλάσθαι πάντ᾿ αὐτοῦ τὰ μόρια τρέφεσθαί τε διὰ παντὸς αἵματι μόνῳ . διττῶς δὲ τοῦ αἵματος λεγομένου , τοῦ μὲν , ὅπερ ἐν ταῖς φλεβοτομίαις καὶ τοῖς τρώμασι κενούμενον φαίνεται , μετέχοντος , ὡς ἐδείκνυμεν , ἀμφοτέρων τε τῶν χολῶν καὶ τοῦ φλέγματος , ἑτέρου δὲ τοῦ καθαροῦ τε καὶ εἰλικρινοῦς ἀμίκτου τε τῶν ἄλλων χυμῶν , ἐκ μὲν τοῦ κατὰ τὸ πρότερον σημαινόμενον αἵματος ἀληθὲς ἴσως ἐστὶ διαπλάττεσθαι τὸ κυούμενον , ἐκ δὲ τοῦ κατὰ τὸ δεύτερον οὐκ ἀληθές · οὐδέποτε γὰρ ἐν ταῖς κυούσαις μόνον γίγνεται τοῦτο . διὰ τί δὲ προσέθηκα τῷ λόγῳ τὸ ἴσως , οἶμαι γινώσκειν ὑμᾶς . ἐν γὰρ τοῖς περὶ σπέρματος ὑπομνήμασιν ἐδείχθη τὰ πλεῖστα μόρια τοῦ σώματος ἐκ τοῦ σπέρματος γιγνόμενα , μόνων τῶν σαρκωδῶν ἐξ αἵματος διαπλασσομένων . ἀλλ᾿ ἐπεὶ μὲν τοῦ σπέρματος ὀλίγος ἐστὶν ὁ καταβαλλόμενος εἰς τὰς μήτρας ὄγκος , ἡ τροφὴ δὲ αὐτῷ καὶ ἡ αὔξησις ἐκ τοῦ αἵματος γίγνεται , διὰ ταῦτ᾿ ἄν τις ὀλίγου δεῖν ἐξ αἵματος φαίη διαπλάττεσθαι τὰ μόρια ; καθ᾿ ὅσον δὲ τὸ σπέρμα τὴν γένεσιν ἐξ αἵματος ἔσχε , κατὰ τοῦτο ἄν τις ἐξ αἵματος εἶναι λέγων τὴν γένεσιν τοῦ κυουμένου δόξειεν ἀληθεύειν , ἀλλ᾿ οὐκ ἐξ εἰλικρινοῦς αἵματος ἀμίκτου τῶν ἄλλων χυμῶν , ἀλλ᾿ ἐκ τοῦ κατ᾿ ἐπικράτειαν ὠνομασμένου . τοιαύτη μέν τίς ἐστιν ἡ ὅλη διάνοια τῆς προκειμένης ῥήσεως . τῶν δὲ κατὰ μέρος ἐν αὐτῇ πρῶτον μὲν ἐπισημήνασθαι προσήκει τὸ κοινὸν οὐ μόνον ἰατρῶν ἔθος , ἀλλὰ καὶ πάντων Ἑλλήνων ὀνομαζόντων χολὴν ἄνευ προσθήκης , ὅταν τὴν ὠχρὰν ἢ τὴν ξανθὴν δηλῶσαι βουληθῶσιν . ὅτι δὲ ταῦτα ἄμφω ὀνόματα καθ᾿ ἕν εἶδος χυμοῦ λέγεται διαφέροντος ὑγρότητι καὶ ξηρότητι , μικρὸν ἔμπροσθεν εἴρηταί μοι . τὰς δὲ ἄλλας ἁπάσας χολὰς μετὰ προσθήκης ὀνομάζουσιν ἰώδη καλοῦντες , ἢ μέλαιναν , ἢ ἐρυθρὰν , ἢ πρασοειδῆ . δεύτερον δ᾿ ἐπὶ τῷδε κατὰ τὴν προκειμένην ῥῆσιν ἐπισημήνασθαι προσῆκον · ἔνθα φησί · μέχρις ἂν ἕλκειν δυνατὸς ᾖ τὸ πνεῦμα εἰς ἑωυτὸν καὶ πάλιν μεθιέναι . δῆλον γάρ ἐστι τὴν μὲν εἰσπνοὴν ἑλκόντων τῶν ἀναπνευστικῶν ὀργάνων τὸν ἔξωθεν ἀέρα βούλεσθαι γιγνομένην , τὴν δ᾿ ἐκπνοὴν μεθιέντων . εἶτα τρίτον , ἔνθα φησίν · ἔστ᾿ ἄν τινος στερηθῇ τῶν ξυγγεγονότων . βούλεται γὰρ οὐ μόνον ὅταν αἵματος στερηθῇ τὸ ζῶον ἀποθνήσκειν , ἀλλὰ καὶ φλέγματος , ἢ ξανθῆς , ἢ μελαίνης χολῆς .
Lemmas: γιγνώσκω δέ ἄν ὅδε ὅτι οὐ εἷς οὗτος πᾶς εἰμί , ἀλλά ἕκαστος αὐτός ἔχω δύναμις τε καί φύσις ὁ ἑωύτου . ἐάν γάρ τις δίδωμι ἄνθρωπος φάρμακον , ὅς τις φλέγμα ἄγω , ἀπεμέω σύ φλέγμα · καί ἐάν δίδωμι φάρμακον , ὅς τις χολή ἄγω , ἐμέω σύ χολή . κατά ὁ αὐτός δέ καί χολή μέλας καθαίρω , ἐάν δίδωμι φάρμακον , ὅς τις χολή μέλας ἄγω . καί ἐάν τιτρώσκω αὐτός ὁ σῶμα μέρος τις , ὥστε τραῦμα γίγνομαι , ῥέω αὐτός αἷμα . καί οὗτος ποιέω πᾶς σύ πᾶς ἡμέρα τε καί νύξ καί χειμών τε καί θέρος , μέχρι ἄν δυνατός εἰμί ὁ πνεῦμα ἕλκω εἰς ἑαυτοῦ καί πάλιν μεθίημι , δυνατός δέ εἰμί , ἔστε ἄν τις οὗτος στερέω ὁ συγγίγνομαι · συγγίγνομαι δέ οὗτος ὁ λέγω . πῶς γάρ οὐ συγγίγνομαι ; πρῶτος μέν γάρ φανερός εἰμί ὁ ἄνθρωπος ἔχω ἐν ἑαυτοῦ οὗτος πᾶς ἀεί , ἕως ἄν ζάω , ἔπειτα δέ γίγνομαι ἐκ ἄνθρωπος οὗτος πᾶς ἔχω , ἔπειτα τρέφω ἐν ἄνθρωπος οὗτος πᾶς ἔχω , ὁπόσος ἐγώ νῦν φημί τε καί ἀποδείκνυμι . ἐν μέν ὁ πρότερος ῥῆσις δείκνυμι πρός αὐτός σαφής τε ἅμα καί ἀληθής , ὡς ἔχω ἄνθρωπος ἐν ἑαυτοῦ πᾶς , χολή καί φλέγμα καί αἷμα · κατά δέ ὁ πρόκειμαι οὐ οὗτος μόνος ἐπιδείκνυμι , ἀλλά ὅτι καί κατά φύσις εἰμί , οὐ , καθά ἔνιοι φημί , εἷς ἐκ αὐτός . ὁ μέν οὖν ἄλλος δόξα ὁ εἷς λέγω εἰμί κατά φύσις ἐν ὁ σῶμα χυμός εὐέλεγκτος · ὁ δέ ὁ ὁ αἷμα φάσκω οὐ εὐκαταφρόνητος , ἀλλά μέγας τις ἀγών δέω πρός ὁ καταβάλλω αὐτός . ἐνίστημι δέ καιρός ἤδη ὁ ἀρχή ἀπό ὁ πρόσθεν λέγω ὁ ἀνήρ ποιέω . λέγω δέ ὧδε πως . ἀξιόω δέ ἐγώ ὁ λέγω αἷμα μόνος εἰμί ὁ ἄνθρωπος καί ἄλλος μηδείς δείκνυμι αὐτός μή μεταλλάσσω ὁ ἰδέα μηδέ γίγνομαι παντοῖος , ἀλλά ἤ ὥρα τις ὁ ἐνιαυτός , ἤ ὁ ἡλικία ὁ ἄνθρωπος , ἐν ὅς αἷμα εἷς εἰμί φαίνω μόνος ἐν ὁ ἄνθρωπος . ἔοικα γάρ εἰμί εἰμί εἷς γε τις ὥρα , ἐν ὅς φαίνω αὐτός ἐπί ἑαυτοῦ εἷς εἰμί . ἐάν οὖν οὗτος ὁ λόγος προσθέω ὁ κατά ὁ νῦν ἐγώ πρόκειμαι ῥῆσις ἀποδείκνυμι , ὁλόκληρος ἐργάζομαι ὁ δόγμα ὁ Ἱπποκράτης · ἀποδείκνυμι γάρ ἐνταῦθα μήτε ὥρα εἷς ἔνειμι εἰμί τις τοιοῦτος μήτε ἡλικία , ἐν ὅς ὁ ἄνθρωπος ἐπιδείκνυμι τις ου|μετεχοειντα ὁ ἄλλος χυμός . ἀλλά καί διά ὁ κάθαρσις . καί γάρ ἐάν δίδωμι τις φάρμακον ἤτοι χολή ἄγω ἤ φλέγμα , κενόω ὁράω ὁ πρός αὐτός φύω ἕλκω , ὡς ἐν πᾶς καιρός πᾶς περιέχω ἐν ὁ σῶμα . οὗτος δέ ἐνίστημι ὁ λόγος τις οὐ συγχωρέω ἕλκω ὁ καθαρτικός ἐκ ὁ σῶμα ὁ οἰκεῖος χυμός , ἀλλά μεταβάλλω εἰς ὅς αὐτός φύω ἰδέα . ἀλλά ὅτι γε ψευδής ὁ λόγος αὐτός ἐπιδείκνυμι μέν ἐγώ κατά εἷς ὑπόμνημα περί ὁ ὁ καθαίρω φάρμακον δύναμις ἐπιγράφω , λέγω δέ καί νῦν εἷς τις ὁ ἐν ἐκεῖνος λέγω ἕνεκα παράδειγμα . θεάομαι γάρ ἐπί αὐτός ὁ ἔργον ὁ τέχνη οὐ ὀλιγάκις ἐλέγχω ὁ μή συγχωρέω ἕλκω ὁ κενόω ὑπό ὁ καθαίρω φάρμακον , οἷος ὁ ὑδεριάω ὁ ἀσκίτης καλέω λαμβάνω μέν ὑδραγωγός φάρμακον ἐκκενόω πλῆθος οὐ ὀλίγος ὑδατώδης ὑγρότης καί προστέλλω ὁ ὄγκος ὁ γαστήρ . εἰ δέ χολή ξανθός ἤ μέλας ἀγωγός αὐτός τις δίδωμι φάρμακον , ὀλιγοστός τε ἐκκενόω ὁ χυμός , ὁ τε ὄγκος αὐτός ὁ γαστήρ οὐ μόνος οὐδείς ἐλαχύς , ἀλλά καί μέγας γίγνομαι . ἐναντίος δέ συμβαίνω ἐπί ὁ διά ἔμφραξις ἧπαρ ἰκτεριάω θεάομαι . προεκφράζω γάρ αὐτός ὁ σπλάχνον διά ὁ οὗτος δράω δύναμαι φάρμακον , ὅταν ἐπιδίδωμι ὁ χολαγωγός , ὁ τε κένωσις πάμπολυς γίγνομαι ὁ πλεονάζω χυμός , παύω τε παραχρῆμα ὁ πάθημα . ὁ δέ οὗτος ἀνάλογος οἶδα ἐπί ὁ ὑπό φλέγμα ἤ χολή μέλας ἐνοχλέω γίγνομαι · καί γάρ κενόω πάμπολυς ὁ λυπέω χυμός , ὁ τε κάμνω ὀνίνημι μέγας . εἰ τοίνυν ἕλκω μέν ἐκ ὁ καθαρτικός τοιοῦτος , ὁ δέ φάρμακον κατά πᾶς ἡλικία τε καί ὥρα καθαίρω , διά πᾶς εἰμί ὁ τέσσαρες χυμός κατά σῶμα ἄνθρωπος . χρή γάρ , καθά ἔμπροσθεν λέγω , ἐάν εἷς γοῦν τις ὥρα ὁ ἐνιαυτός ἤ ὁ ἡλικία ὁ ἄνθρωπος φαίνω μόνος ἔχω ὁ αἷμα , ὁ δόξα ἀληθής ὑποτίθημι εἰμί ὁ ἀποφαίνω αἷμα μόνος εἰμί ὁ ὁ ἄνθρωπος φύσις , ὅς εἰμί αὐτός ὁ ἐκ αἷμα μόνος διαπλάσσω πᾶς αὐτός ὁ μόριον τρέφω τε διά πᾶς αἷμα μόνος . δισσός δέ ὁ αἷμα λέγω , ὁ μέν , ὅς ἐν ὁ φλεβοτομία καί ὁ τραῦμα κενόω φαίνω , μετέχω , ὡς δείκνυμι , ἀμφότερος τε ὁ χολή καί ὁ φλέγμα , ἕτερος δέ ὁ καθαρός τε καί εἰλικρινής ἄμικτος τε ὁ ἄλλος χυμός , ἐκ μέν ὁ κατά ὁ πρότερος σημαίνω αἷμα ἀληθής ἴσως εἰμί διαπλήσσω ὁ κυέω , ἐκ δέ ὁ κατά ὁ δεύτερος οὐ ἀληθής · οὐδέποτε γάρ ἐν ὁ κυέω μόνος γίγνομαι οὗτος . διά τίς δέ προστίθημι ὁ λόγος ὁ ἴσως , οἴομαι γιγνώσκω σύ . ἐν γάρ ὁ περί σπέρμα ὑπόμνημα δείκνυμι ὁ πολύς μόριον ὁ σῶμα ἐκ ὁ σπέρμα γίγνομαι , μόνος ὁ σαρκώδης ἐκ αἷμα διαπολάζω . ἀλλά ἐπεί μέν ὁ σπέρμα ὀλίγος εἰμί ὁ καταβάλλω εἰς ὁ μήτρα ὄγκος , ὁ τροφή δέ αὐτός καί ὁ αὔξησις ἐκ ὁ αἷμα γίγνομαι , διά οὗτος ἄν τις ὀλίγος δέω ἐκ αἷμα φημί διαπλήσσω ὁ μόριον ; κατά ὅσος δέ ὁ σπέρμα ὁ γένεσις ἐκ αἷμα ἔχω , κατά οὗτος ἄν τις ἐκ αἷμα εἰμί λέγω ὁ γένεσις ὁ κυέω δοκέω ἀληθεύω , ἀλλά οὐ ἐκ εἰλικρινής αἷμα ἄμικτος ὁ ἄλλος χυμός , ἀλλά ἐκ ὁ κατά ἐπικράτεια ὀνομάζω . τοιοῦτος μέν τις εἰμί ὁ ὅλος διάνοια ὁ πρόκειμαι ῥῆσις . ὁ δέ κατά μέρος ἐν αὐτός πρῶτος μέν ἐπισημαίνω προσήκω ὁ κοινός οὐ μόνος ἰατρός ἔθος , ἀλλά καί πᾶς Ἕλλην ὀνομάζω χολή ἄνευ προσθήκη , ὅταν ὁ ὠχρός ἤ ὁ ξανθός δηλόω βούλομαι . ὅτι δέ οὗτος ἄμφω ὄνομα κατά εἷς εἶδος χυμός λέγω διαφέρω ὑγρότης καί ξηρότης , μικρός ἔμπροσθεν λέγω ἐγώ . ὁ δέ ἄλλος ἅπας χολή μετά προσθήκη ὀνομάζω ἰώδης καλέω , ἤ μέλας , ἤ ἐρυθρός , ἤ πρασοειδής . δεύτερος δέ ἐπί ὅδε κατά ὁ πρόκειμαι ῥῆσις ἐπισημαίνω προσήκω · ἔνθα φημί · μέχρι ἄν ἕλκω δυνατός εἰμί ὁ πνεῦμα εἰς ἑαυτοῦ καί πάλιν μεθίημι . δῆλος γάρ εἰμί ὁ μέν εἰσπνοή ἕλκω ὁ ἀναπνευστικός ὄργανον ὁ ἔξωθεν ἀήρ βούλομαι γίγνομαι , ὁ δέ ἐκπνοή μεθίημι . εἶτα τρίτος , ἔνθα φημί · ἔστε ἄν τις στερέω ὁ συγγίγνομαι . βούλομαι γάρ οὐ μόνος ὅταν αἷμα στερέω ὁ ζῷον ἀποθνῄσκω , ἀλλά καί φλέγμα , ἤ ξανθός , ἤ μέλας χολή .