galenus.in-hippocratis-de-natura-hominis-librum-commentarii-iii 1.24
Φημὶ δὴ εἶναι αἷμα καὶ φλέγμα καὶ χολὴν ξανθήν τε καὶ μέλαιναν · καὶ τουτέων μὲν πρῶτον κατὰ νόμον τὰ ὀνόματα διωρίσθαι φημὶ καὶ οὐδενὶ αὐτέων τωὐτὸ ὄνομα εἶναι , ἔπειτα κατὰ φύσιν τὰς ἰδέας κεχωρίσθαι , καὶ οὔτε τὸ φλέγμα οὐδὲν ἐοικέναι τῷ αἵματι , οὔτε τὸ αἷμα τῇ χολῇ , οὔτε τὴν χολὴν τῷ φλέγματι . πῶς γὰρ ἂν ἐοικότα εἴη ταῦτα ἀλλήλοισιν , ὧν οὔτε τὰ χρώματα ὅμοια φαίνεται προσορώμενα , οὔτε τῇ χειρὶ ψαύοντι ὅμοια δοκέει εἶναι ; οὔτε γὰρ θερμὰ ὁμοίως ἐστὶν , οὔτε ψυχρὰ , οὔτε ξηρὰ , οὔτε ὑγρά . Καὶ σαφὴς ὁ λόγος αὐτοῦ πᾶς ἐστι καὶ ἀποδείκνυσιν ὃ προὔθετο . κατὰ μὲν γὰρ τὴν προκειμένην ταύτην ῥῆσιν ἔδειξε τέτταρας εἶναι χυμοὺς ἐν τῷ σώματι διαφέροντας ἀλλήλων · ἐν δὲ ταῖς ἐφεξῆς , ὅτι καὶ κατὰ φύσιν εἰσὶν οὗτοι πάντες , οὐχ εἶς ἐξ αὐτῶν . ἀλλ᾿ ἔν γε τῇ προκειμένῃ ταύτῃ ῥήσει καὶ χροίᾳ καὶ συστάσει καὶ θερμότητι καὶ ψυχρότητι διαφέρειν ἀλλήλων φησὶ τοὺς χυμούς · καὶ γὰρ καὶ φαίνεται σαφῶς ταῦτα · προσκρούεται δὲ ἴσως τισὶ τὸ καὶ ξηρότητι χυμὸν χυμοῦ διαφέρειν , ἁπάντων τῶν χυμῶν ὑγρῶν ὄντων . ἀναιρείτωσαν οὖν οὗτοι τὸ μηδ᾿ ὑγρότητι διαφέρειν αὐτοὺς , εἴπερ γ᾿ ὑγρότερον ἕτερον ἑτέρου συγχωροῦσιν εἶναι . καὶ μέντοι καὶ φαίνεται σαφῶς τοῦτο κατὰ πάντας τοὺς χυμούς . ἥ τε γὰρ ξανθὴ χολὴ πολλάκις μὲν ἐξυγραίνεται σφοδρῶς , ἡνίκα μηδὲ ξανθὸν , ἀλλ᾿ ὠχρὸν αὐτῆς γίγνεται τὸ χρῶμα , πολλάκις δ᾿ ὥσπερ λέκιθος γίγνεται παχεῖα , διότι καὶ λεκιθώδης ὀνομάζεται πρός τινων · ἥ τ᾿ αὖ μέλαινα διὰ παντός ἐστι παχυτέρα τῆς ὠχρᾶς τε καὶ ξανθῆς . οὐκ ὀλίγον δὲ οὐδὲ κατ᾿ αὐτήν ἐστι τὸ μᾶλλόν τε καὶ ἧττον , ὥσπερ γε καὶ τὸ αἷμα . φαίνεται γὰρ τοῦτο , ποτὲ μὲν οὕτως ὑγρὸν , ὡς ῥεῖν , ποτὲ δ᾿ ἱκανῶς παχύ . τὸ φλέγμα δὲ ἔχον τὴν αὐτὴν ἀναλογίαν ἰδεῖν ἐστι τῇ κατὰ τοὺς εἰρημένους χυμούς . ὑπαλλάττεται γὰρ ἐν πάχει καὶ λεπτότητι , ποτὲ μὲν ὑδατῶδες ὂν , ἔστι δ᾿ ὅτε παχυνόμενον , ὡς ἐοικέναι πύῳ . συμβαίνει δὲ τοῦτο τοῖς χυμοῖς , ὡς ἂν οὐκ οὖσιν ὄντως στοιχείοις , ὥσπερ ὕδωρ καὶ γῆ καὶ ἀὴρ καὶ πῦρ ἐστιν . ἕκαστος γὰρ αὐτῶν ἐκ τῶν τεττάρων τούτων γέγονεν , ἐπικρατοῦντος ἄλλου κατ᾿ ἄλλο αὐτῶν , ὡς δὴ πολλάκις ἐμάθετε .
Lemmas: φημί δή εἰμί αἷμα καί φλέγμα καί χολή ξανθός τε καί μέλας · καί οὗτος μέν πρῶτος κατά νόμος ὁ ὄνομα διορίζω φημί καί οὐδείς αὐτός αὐτός ὄνομα εἰμί , ἔπειτα κατά φύσις ὁ ἰδέα χωρίζω , καί οὔτε ὁ φλέγμα οὐδείς ἔοικα ὁ αἷμα , οὔτε ὁ αἷμα ὁ χολή , οὔτε ὁ χολή ὁ φλέγμα . πῶς γάρ ἄν ἔοικα εἰμί οὗτος ἀλλήλων , ὅς οὔτε ὁ χρῶμα ὅμοιος φαίνω προσοράω , οὔτε ὁ χείρ ψαύω ὅμοιος δοκέω εἰμί ; οὔτε γάρ θερμός ὅμοιος εἰμί , οὔτε ψυχρός , οὔτε ξηρός , οὔτε ὑγρός . καί σαφής ὁ λόγος αὐτός πᾶς εἰμί καί ἀποδείκνυμι ὅς προθέω . κατά μέν γάρ ὁ πρόκειμαι οὗτος ῥῆσις δείκνυμι τέσσαρες εἰμί χυμός ἐν ὁ σῶμα διαφέρω ἀλλήλων · ἐν δέ ὁ ἐφεξῆς , ὅτι καί κατά φύσις εἰμί οὗτος πᾶς , οὐ εἰμί ἐκ αὐτός . ἀλλά ἐν γε ὁ πρόκειμαι οὗτος ῥῆσις καί χροια καί σύστασις καί θερμότης καί ψυχρότης διαφέρω ἀλλήλων φημί ὁ χυμός · καί γάρ καί φαίνω σαφής οὗτος · προσκρούω δέ ἴσως τις ὁ καί ξηρότης χυμός χυμός διαφέρω , ἅπας ὁ χυμός ὑγρός εἰμί . ἀναιρέω οὖν οὗτος ὁ μηδέ ὑγρότης διαφέρω αὐτός , εἴπερ γε ὑγρός ἕτερος ἕτερος συγχωρέω εἰμί . καί μέντοι καί φαίνω σαφής οὗτος κατά πᾶς ὁ χυμός . ὁ τε γάρ ξανθός χολή πολλάκις μέν ἐξυγραίνω σφοδρός , ἡνίκα μηδέ ξανθός , ἀλλά ὠχρός αὐτός γίγνομαι ὁ χρῶμα , πολλάκις δέ ὥσπερ λέκιθος γίγνομαι παχύς , διότι καί λεκιθώδης ὀνομάζω πρός τις · ὁ τε αὖ μέλας διά πᾶς εἰμί παχύς ὁ ὠχρός τε καί ξανθός . οὐ ὀλίγος δέ οὐδέ κατά αὐτός εἰμί ὁ μάλα τε καί ἥσσων , ὥσπερ γε καί ὁ αἷμα . φαίνω γάρ οὗτος , ποτέ μέν οὕτως ὑγρός , ὡς ῥέω , ποτέ δέ ἱκανός παχύς . ὁ φλέγμα δέ ἔχω ὁ αὐτός ἀναλογία ὁράω εἰμί ὁ κατά ὁ λέγω χυμός . ὑπαλλάσσω γάρ ἐν πάχος καί λεπτότης , ποτέ μέν ὑδατώδης εἰμί , εἰμί δέ ὅτε παχύνω , ὡς ἔοικα πύον . συμβαίνω δέ οὗτος ὁ χυμός , ὡς ἄν οὐ εἰμί ὄντως στοιχεῖον , ὥσπερ ὕδωρ καί γῆ καί ἀήρ καί πῦρ εἰμί . ἕκαστος γάρ αὐτός ἐκ ὁ τέσσαρες οὗτος γίγνομαι , ἐπικρατέω ἄλλος κατά ἄλλος αὐτός , ὡς δή πολλάκις μανθάνω .