galenus.in-hippocratis-aphorismos-commentarii-vii 2.16
Ὅκου λιμὸς , οὐ δεῖ πονέειν . Λιμώττειν ἐκείνους φαμὲν , ὅσοι δι’ ἀπορίαν σιτίων εἰς ἄκρον ἥκουσι πείνης . οὕτως οὖν καὶ Ἱπποκράτης αὐτὸς ἐν τῷ δευτέρῳ τῶν ἐπιδημιῶν εἶπεν , ἐν Αἴνῳ ὀσπριοφαγέοντες ἐν λιμῷ , σκελέων ἀκρατέες ἐγένοντο . καὶ μέντοι καὶ πᾶσαν τὴν σφοδρὰν ἔνδειαν τῶν σιτίων , εἰ καὶ χωρὶς ἀπορίας κατὰ προαίρεσιν ἢ πρόσταγμα γένοιτο , λιμὸν ὀνομάζειν εἴωθεν . ὅταν οὖν εἴπῃ , τοῖσιν ὑγρὰς ἔχουσι τὰς σάρκας , λιμὸν ἐμποιέειν , λιμὸς γὰρ τὸ σῶμα ξηραίνει . καὶ ἐπειδὰν ἐν τῷ προγνωστικῷ φησι ἐπανερέσθαι χρὴ μὴ ἠγρύπνηκεν ὁ ἄνθρωπος ἢ τὰ τῆς κοιλίας ἐξυγρασμένα εἴη ἰσχυρῶς ἢ λιμῶδές τι ἔχει αὐτὸν , ἐπὶ τῆς τῶν σιτίων ἐνδείας φέρει τοὔνομα . καὶ νῦν δὴ οὕτως εἴρηκεν , ὅκου λιμὸς οὐ δεῖ πονέειν , ὡσεὶ καὶ οὕτως εἴρηκε , τοῖς μὴ μέλλουσιν ἐσθίειν μηδὲ πόνον τινὰ προσφέρειν ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ . πόνον δὲ νῦν ἀκούειν χρὴ τὴν σφοδρὰν κίνησιν , ἥνπερ καὶ γυμνάσιον ὀνομάζουσιν . οὕτω γοῦν ἔλεγεν αὐτὸς , πόνοι σιτίων ἡγείσθωσαν . ἔστιν οὖν ὁ λόγος αὐτῷ κοινὸς ὑγιαινόντων τε καὶ νοσούντων . ὑγιαίνουσί τε γὰρ οὐ χρὴ προστάττειν γυμνάσια ἅμα ταῖς ἀσιτίαις , ἐπί τε τῶν νοσούντων μηδεμίαν σφοδρὰν κίνησιν ἐπάγειν τῷ σώματι σὺν ἀσιτίᾳ , μήτε φλεβοτομοῦντα μήτε καθαίροντα μήτε ἐμέτοις κενοῦντα , μήτε τρίψει χρώμενον πολλῇ μήθ’ ὅλως ἰσχυρᾷ κινήσει ἢ ἀλλοιώσει τοῦ σώματος . ἐπὶ γὰρ ταῖς τοιαύταις κινήσεσιν ἁπάσαις , ὅταν ἄνευ τροφῆς γίνωνται , καταλύεσθαι πέφυκεν ἡ δύναμις , ἄν τε ὑγιαίνωσιν ἄν τε νοσῶσιν οἱ ἄνθρωποι . πεφρόντικε δ’ ἀεὶ μεγάλως ὁ Ἱπποκράτης τοῦ φυλάττειν ἐῤῥωμένην τὴν τὰ ζῶα διοικοῦσαν δύναμιν . ἐάν τε οὖν κατὰ τὸν ἑνικὸν ἀριθμὸν εἴπωμεν δύναμιν ἄν τε κατὰ τὸν πληθυντικὸν δυνάμεις οὐ διοίσει . καὶ τοῦτο κατὰ τὸ περὶ τῆς τροφῆς αὐτὸς εἶπε , δύναμις μία καὶ οὐ μία , κατὰ μὲν τὸ γένος δηλονότι ἐμφαίνων μίαν εἶναι τὴν δύναμιν , ἰδέας δὲ πλείους ἔχειν .
Lemmas: ὅπου λιμός , οὐ δέω πονέω . λιμώσσω ἐκεῖνος φημί , ὅσος διά ἀπορία σιτίον εἰς ἄκρον ἥκω πεῖνα . οὕτως οὖν καί Ἱπποκράτης αὐτός ἐν ὁ δεύτερος ὁ ἐπιδημία λέγω , ἐν Αἶνος ὀσπριοφαγέω ἐν λιμός , σκέλος ἀκρατής γίγνομαι . καί μέντοι καί πᾶς ὁ σφοδρός ἔνδεια ὁ σιτίον , εἰ καί χωρίς ἀπορία κατά προαίρεσις ἤ πρόσταγμα γίγνομαι , λιμός ὀνομάζω εἴωθα . ὅταν οὖν λέγω , ὁ ὑγρός ἔχω ὁ σάρξ , λιμός ἐμποιέω , λιμός γάρ ὁ σῶμα ξηραίνω . καί ἐπειδάν ἐν ὁ προγνωστικός φημί ἐπανέρομαι χρή μή ἀγρυπνέω ὁ ἄνθρωπος ἤ ὁ ὁ κοιλία ἐξυγράζω εἰμί ἰσχυρός ἤ λιμώδης τις ἔχω αὐτός , ἐπί ὁ ὁ σιτίον ἔνδεια φέρω ὄνομα . καί νῦν δή οὕτως λέγω , ὅπου λιμός οὐ δέω πονέω , ὡσεί καί οὕτως λέγω , ὁ μή μέλλω ἐσθίω μηδέ πόνος τις προσφέρω ἐν ἐκεῖνος ὁ ἡμέρα . πόνος δέ νῦν ἀκούω χρή ὁ σφοδρός κίνησις , ὅς καί γυμνάσιον ὀνομάζω . οὕτως γοῦν λέγω αὐτός , πόνος σιτίον ἡγέομαι . εἰμί οὖν ὁ λόγος αὐτός κοινός ὑγιαίνω τε καί νοσέω . ὑγιαίνω τε γάρ οὐ χρή προστάσσω γυμνάσιον ἅμα ὁ ἀσιτία , ἐπί τε ὁ νοσέω μηδείς σφοδρός κίνησις ἐπάγω ὁ σῶμα σύν ἀσιτία , μήτε φλεβοτομέω μήτε καθαίρω μήτε ἔμετος κενόω , μήτε τρῖψις χράω πολύς μήτε ὅλος ἰσχυρός κίνησις ἤ ἀλλοίωσις ὁ σῶμα . ἐπί γάρ ὁ τοιοῦτος κίνησις ἅπας , ὅταν ἄνευ τροφή γίγνομαι , καταλύω φύω ὁ δύναμις , ἐάν τε ὑγιαίνω ἐάν τε νοσέω ὁ ἄνθρωπος . φροντίζω δέ ἀεί μέγας ὁ Ἱπποκράτης ὁ φυλάσσω ῥώννυμι ὁ ὁ ζῷον διοικέω δύναμις . ἐάν τε οὖν κατά ὁ ἑνικός ἀριθμός λέγω δύναμις ἐάν τε κατά ὁ πληθυντικός δύναμις οὐ διαφέρω . καί οὗτος κατά ὁ περί ὁ τροφή αὐτός λέγω , δύναμις εἷς καί οὐ εἷς , κατά μέν ὁ γένος δηλονότι ἐμφαίνω εἷς εἰμί ὁ δύναμις , ἰδέα δέ πολύς ἔχω .