galenus.in-hippocratis-aphorismos-commentarii-vii 2.34
Ἐν τῇσι νούσοισιν ἧσσον κινδυνεύουσιν , οἶσιν ἂν οἰκείη τῆς φύσιος καὶ τῆς ἡλικίης καὶ τῆς ἕξιος καὶ τῆς ὥρης ἡ νοῦσος ᾖ μᾶλλον ἢ οἶσιν ἂν μὴ οἰκειότατά τι τουτέων . Τῆς φύσεως πολλαχῶς λεγομένης ἀκουστέον νῦν ἐστιν αὐτῆς κατ’ ἐκεῖνο τὸ σημαινόμενον , ᾧ κέχρηται αὐτὸς , ἐν ἑτέροις πολλοῖς καὶ καθ’ ὅλον γε τὸ περὶ φύσεως ἀνθρώπου βιβλίον , ἐν ᾧ τὴν ἐκ τῶν πρώτων στοιχείων κρᾶσιν ὀνομάζει φύσιν , ὡς εἰ καὶ οὕτως ἔφη , ἐν τῇσι νούσοισιν ἧσσον κινδυνεύουσιν οἶς ἂν οἰκεία τῆς πρώτης τοῦ σώματος κράσεως καὶ τῆς νῦν διὰ τὴν ἡλικίαν ἢ τὴν ἕξιν ἢ τὴν ὥραν προσγεγενημένης ἡ νόσος ᾖ μᾶλλον , ἢ οἷς ἂν μὴ οἰκεία κατά τι τούτων ᾖ . τῇ μὲν γὰρ θερμῇ φύσει καὶ ἡλικίᾳ καὶ ἕξει καὶ ὥρᾳ δηλονότι καὶ καταστάσει καὶ χώρᾳ τὰ θερμότερα τῶν νοσημάτων ἐστὶν οἰκεῖα , ταῖς δὲ ψυχροτέραις τὰ ψυχρότερα . κατὰ δὲ τὸν αὐτὸν λόγον καὶ ταῖς μὲν ξηροτέραις τὰ ξηρότερα , ταῖς δ’ ὑγροτέραις τὰ ὑγρότερα . τὸ δ’ ἐναντίον ὑπὸ Διοκλέους εἵρηται κἀν τῷ περὶ ἑβδομάδων , ὑπολαβόντων , ὡς εἴρηται , τῶν γραψάντων ἀνδρῶν αὐτὰ , παροξύνεσθαι μὲν ὑπὸ τῶν ὁμοίων τὰ νοσήματα , λύεσθαι δὲ ὑπὸ τῶν ἐναντίων , ἐπειδὴ καὶ πρὸς αὐτοῦ τοῦ Ἱπποκράτους εἴρηται , τὰ ἐναντία τῶν ἐναντίων ἰάματα . νομίζουσιν οὖν ἐν χειμῶνι συστάντα καῦσον εὐϊατότερον εἶναι τοῦ κατὰ τὸ θέρος , οὐκέτ’ ἐννοοῦντες ὡς ἐπὶ μεγίστῃ διαθέσει γίνεται καῦσος ἐν χειμῶνι , μηδὲ γὰρ ἂν συστῆσαι τὴν ἀρχὴν αὐτὸν ἑτέρως , εἰ μὴ διὰ τὴν τῆς αἰτίας ﻿ ἰσχὺν ἐνίκησε τὴν ἐκ τῆς ὥρας ἐναντίωσιν . ὁπότ’ οὖν οὐ κατέσχεν ἡ ὥρα τὸ μέγεθος τῆς αἰτίας , καίτοι βοηθὸν ἔχουσα τὴν ὑγίειαν , ἦ πού γ’ ἂν ἐν τῇ νόσῳ κινήσειεν αὐτὴν , μηδὲ τῆς ὑγιεινῆς ἰσχύος ἔτι παρούσης . ἀλλὰ καὶ δι’ αὐτῆς τῆς πείρας ἐναργῶς φαίνεται τοῦτο . τῶν γὰρ ἴσων τὸ μέγεθος καύσων ὀλεθριώτερός ἐστιν ὁ ἐν χειμῶνι συνιστάμενος , ὅταν γε συστῇ μὲν ἐν θερμοτέρᾳ καταστάσει , μεταβολὴ δ’ ἐξαιφνίδιος εἰς ψυχρότερα γένηται , μεγάλως ὁ τοιοῦτος καῦσος ὑπὸ τῆς τοῦ περιέχοντος ὀνίναται ψύξεως , ἀμφοτέρων αὐτῷ γινομένων ἀγαθῶν . τῆς μὲν προτέρας καταστάσεως , ἐν ἧ τὴν γένεσιν ἔσχεν ὡς σημείου , τῆς δ’ ἑτέρας ἐν ᾗ τὴν λύσιν , ὡς αἰτίου . ταῦτ’ οὖν ἅπαντα μαρτυρεῖ μᾶλλον καὶ οὐ μάχεται τῇ κατὰ τὸν ἀφορισμὸν γνώμῃ . καθάπερ οὐδὲ τὸ βράγχους καὶ κορύζας τοῖς σφόδρα πρεσβυτέροις μὴ πεπαίνεσθαι , καίτοι γε οἰκεῖα παθήματα τῆς τῶν γερόντων ἡλικίας ὄντα . πρῶτον μὲν γὰρ οὐ ταυτόν ἐστι τῷ μὴ πεπαίνεσθαι τὸ κινδυνῶδες ὑπάρχειν . εἶτα καὶ τὸ μηδ’ ἁπλῶς εἰρῆσθαι τοὺς πρεσβυτέρους , ἀλλὰ μετὰ τοῦ σφόδρα , πάντα γὰρ ἐκείνοις ἐστὶ κινδυνώδη διὰ τὴν ἀσθένειαν τῆς δυνάμεως . οὐ μὴν οὐδὲ τὸ κατὰ τὸ πρῶτον τῶν ἐπιδημιῶν γεγραμμένον , καὶ μάλιστα ἔθνησκον οἷς ἕῤῥεπεν ἡ φύσις ἐπὶ τὸ φθινῶδες , ἐναντιοῦται τοῖς εἰρημένοις . οὐ γὰρ τὴν ἐκ τῶν στοιχείων κρᾶσιν εἴρηκε νῦν , ἀλλὰ τὴν τοῦ σώματος ἰδέαν . ἔστιν ὅτε γὰρ ὀνομάζουσι φύσιν καὶ ταύτην . καὶ ὥσπερ ἀληθές ἐστι τὴν θερμὴν κρᾶσιν ἧττον ἐν τοῖς θερμοῖς κινδυνεύειν νοσήμασιν , οὕτως καὶ τοὺς στενοθώρακας οὐ μόνον μᾶλλον ἁλίσκεσθαι ὑπὸ φθίσεως , ἀλλὰ καὶ κινδυνεύειν ἁλόντας . ἔνιοι μέντοι τῶν ἐξηγησαμένων τοὺς ἀφορισμοὺς , ὑπὸ τῶν τοιούτων πιθανῶν ἀπατηθέντες , οἰκεῖον νόσημά τι τῇ τοῦ κάμνοντος φύσει τὸ κατὰ τὴν κρᾶσιν ἐναντίον ἔφασαν , ὡς εἰ καὶ ἐπιτήδειον εἴρηται , πάμπολυ καὶ τῆς τῶν πραγμάτων ἀληθείας καὶ τῆς Ἱπποκράτους γνώμης ἁμαρτάνοντες , ὡς δέδεικται .
Lemmas: ἐν ὁ νόσος ἥσσων κινδυνεύω , οἶσις ἄν οἰκεῖος ὁ φύσις καί ὁ ἡλικία καί ὁ ἕξις καί ὁ ὥρα ὁ νόσος εἰμί μάλα ἤ οἶσις ἄν μή οἰκεῖος τις οὗτος . ὁ φύσις πολλαχῶς λέγω ἀκούω νῦν εἰμί αὐτός κατά ἐκεῖνος ὁ σημαίνω , ὅς χράω αὐτός , ἐν ἕτερος πολύς καί κατά ὅλος γε ὁ περί φύσις ἄνθρωπος βιβλίον , ἐν ὅς ὁ ἐκ ὁ πρῶτος στοιχεῖον κρᾶσις ὀνομάζω φύσις , ὡς εἰ καί οὕτως φημί , ἐν ὁ νόσος ἥσσων κινδυνεύω ὄις ἄν οἰκεῖος ὁ πρῶτος ὁ σῶμα κρᾶσις καί ὁ νῦν διά ὁ ἡλικία ἤ ὁ ἕξις ἤ ὁ ὥρα προσγίγνομαι ὁ νόσος εἰμί μάλα , ἤ ὅς ἄν μή οἰκεῖος κατά τις οὗτος εἰμί . ὁ μέν γάρ θερμός φύσις καί ἡλικία καί ἕξις καί ὥρα δηλονότι καί κατάστασις καί χώρα ὁ θερμός ὁ νόσημα εἰμί οἰκεῖος , ὁ δέ ψυχρός ὁ ψυχρός . κατά δέ ὁ αὐτός λόγος καί ὁ μέν ξηρός ὁ ξηρός , ὁ δέ ὑγρός ὁ ὑγρός . ὁ δέ ἐναντίος ὑπό Διοκλῆς λέγω ἐν ὁ περί ἑβδομάς , ὑπολαμβάνω , ὡς λέγω , ὁ γράφω ἀνήρ αὐτός , παροξύνω μέν ὑπό ὁ ὅμοιος ὁ νόσημα , λύω δέ ὑπό ὁ ἐναντίος , ἐπειδή καί πρός αὐτός ὁ Ἱπποκράτης λέγω , ὁ ἐναντίος ὁ ἐναντίος ἴαμα . νομίζω οὖν ἐν χειμών συνίστημι καῦσος εὐίατος εἰμί ὁ κατά ὁ θέρος , οὐκέτι ἐννοέω ὡς ἐπί μέγας διάθεσις γίγνομαι καῦσος ἐν χειμών , μηδέ γάρ ἄν συνίστημι ὁ ἀρχή αὐτός ἕτερος , εἰ μή διά ὁ ὁ αἰτία ﻿ ἰσχύς νικάω ὁ ἐκ ὁ ὥρα ἐναντίωσις . ὁπότε οὖν οὐ κατέχω ὁ ὥρα ὁ μέγεθος ὁ αἰτία , καίτοι βοηθός ἔχω ὁ ὑγίεια , ἦ που γε ἄν ἐν ὁ νόσος κινέω αὐτός , μηδέ ὁ ὑγιεινός ἰσχύς ἔτι πάρειμι . ἀλλά καί διά αὐτός ὁ πεῖρα ἐναργής φαίνω οὗτος . ὁ γάρ ἴσος ὁ μέγεθος καύσων ὀλέθριος εἰμί ὁ ἐν χειμών συνίστημι , ὅταν γε συνίστημι μέν ἐν θερμός κατάστασις , μεταβολή δέ ἐξαιφνίδιος εἰς ψυχρός γίγνομαι , μέγας ὁ τοιοῦτος καῦσος ὑπό ὁ ὁ περιέχω ὀνίνημι ψῦξις , ἀμφότερος αὐτός γίγνομαι ἀγαθός . ὁ μέν πρότερος κατάστασις , ἐν ὅς ὁ γένεσις ἔχω ὡς σημεῖον , ὁ δέ ἕτερος ἐν ὅς ὁ λύσις , ὡς αἴτιος . οὗτος οὖν ἅπας μαρτυρέω μάλα καί οὐ μάχομαι ὁ κατά ὁ ἀφορισμός γνώμη . καθά οὐδέ ὁ βράγχος καί κόρυζα ὁ σφόδρα πρέσβυς μή πεπαίνω , καίτοι γε οἰκεῖος πάθημα ὁ ὁ γέρων ἡλικία εἰμί . πρῶτος μέν γάρ οὐ τατός εἰμί ὁ μή πεπαίνω ὁ κινδυνώδης ὑπάρχω . εἶτα καί ὁ μηδέ ἁπλῶς λέγω ὁ πρέσβυς , ἀλλά μετά ὁ σφόδρα , πᾶς γάρ ἐκεῖνος εἰμί κινδυνώδης διά ὁ ἀσθένεια ὁ δύναμις . οὐ μήν οὐδέ ὁ κατά ὁ πρῶτος ὁ ἐπιδημία γράφω , καί μάλα θνῄσκω ὅς ἑρρέπω ὁ φύσις ἐπί ὁ φθινώδης , ἐναντιόομαι ὁ λέγω . οὐ γάρ ὁ ἐκ ὁ στοιχεῖον κρᾶσις λέγω νῦν , ἀλλά ὁ ὁ σῶμα ἰδέα . εἰμί ὅτε γάρ ὀνομάζω φύσις καί οὗτος . καί ὥσπερ ἀληθής εἰμί ὁ θερμός κρᾶσις ἥσσων ἐν ὁ θερμός κινδυνεύω νόσημα , οὕτως καί ὁ στενοθώραξ οὐ μόνος μάλα ἁλίσκομαι ὑπό φθίσις , ἀλλά καί κινδυνεύω ἁλίσκομαι . ἔνιοι μέντοι ὁ ἐξηγέομαι ὁ ἀφορισμός , ὑπό ὁ τοιοῦτος πιθανός ἀπατάω , οἰκεῖος νόσημα τις ὁ ὁ κάμνω φύσις ὁ κατά ὁ κρᾶσις ἐναντίος φημί , ὡς εἰ καί ἐπιτήδειος λέγω , πάμπολυς καί ὁ ὁ πρᾶγμα ἀλήθεια καί ὁ Ἱπποκράτης γνώμη ἁμαρτάνω , ὡς δείκνυμι .