galenus.in-hippocratis-aphorismos-commentarii-vii 1.24
Ἐν τοῖσιν ὀξέσι πάθεσιν ὀλιγάκις καὶ ἐν ἀρχῇσι τῇσι φαρμακείῃσι χρέεσθαι καὶ τοῦτο προεξευκρινήσαντας ποιέειν . Ὀλίγον ἔμπροσθεν εἴρηκε , πέπονα φαρμακεύειν καὶ κινέειν μὴ ὠμὰ , μηδὲ ἐν ἀρχῇσιν , ἢν μὴ ὀργᾷ , τὰ δὲ πολλὰ οὐκ ὀργᾷ . νῦν οὖν καὶ ὅτι κατὰ τὰς ἀρχὰς μόνων τῶν ὀξέων νοσημάτων ἐγχωρεῖ ποτε κάθαρσιν ποιήσασθαι συμφέρουσαν ἐδίδαξεν ἡμᾶς . ἐν μὲν γὰρ τοῖς χρονίοις ἀεὶ χρὴ τὸν πεπασμὸν ἀναμένειν · ἐν δὲ τοῖς ὀξέσιν , ὅταν ὀργᾷ καὶ κατ’ ἀρχὴν οἷόν τε φαρμακεύειν καὶ τοῦτο αὐτὸ πρᾶξαι μετὰ πολλῆς εὐλαβείας καὶ περισκέψεως . ὅθεν μοι δοκεῖ ὁ Ἱπποκράτης καλῶς προσθεῖναι καὶ τοῦτο προεξευκρινήσαντας ποιέειν . εἴτε γὰρ προδιασκεψάμενος ἐπιμελῶς , εἴτε προπαρασκευάσας τὸν ἄῤῥωστον , εἴτε τὴν ἐνδεχομένην εὐκρίνειαν ἀναμείνας , εἴτε καί τινα τούτων , εἴτε καὶ πάντα σημαίνει τοὔνομα , τὴν εὐλάβειαν αὐτοῦ τὴν περὶ τὰς τοιαύτας καθάρσεις ἐνδείκνυται σαφῶς . κίνδυνος γὰρ οὐ μικρὸς ἐν ὀξεῖ νοσήματι κακῶς φαρμακεῦσαι , τῷ πάντα μὲν τὰ καθαίροντα φάρμακα θερμὰ ταῖς δυνάμεσιν εἶναι , δεῖσθαι δὲ τὸν πυρετὸν , ᾗ πυρετός ἐστι κατὰ τὸν ἑαυτοῦ λόγον , οὐχ ὅπως τῶν θερμαινόντων καὶ ξηραινόντων , ἀλλὰ τῶν ἐναντιωτάτων αὐτοῖς , τουτέστι τῶν ὑγραινόντων τε καὶ ψυχόντων . οὐκοῦν οὐδ’ αὐτῆς ἕνεκα τῆς πυρώδους θερμασίας ἡ κάθαρσις ἡμῖν παραλαμβάνεται . ταύτην γὰρ ἴσμεν ὅσον ἐφ’ ἑαυτῇ βλαπτομένην , ἀλλὰ τῶν ἐργαζομένων αὐτὴν ἕνεκα χυμῶν . χρὴ τοίνυν μείζονα τὴν ὠφέλειαν ἐκ τῆς τῶν λυπούντων χυμῶν κενώσεως γίγνεσθαι τῆς βλάβης , ἣν ἐξ ἀνάγκης λαμβάνεται τὸ σῶμα πρὸς τῶν καθαιρόντων φαρμάκων . ἔστι δὲ ἡ ὠφέλεια μείζων , ἐὰν ἀλύπως τε καὶ πᾶς ὁ βλάπτων καὶ λυπῶν ἐκκενωθῇ χυμός . ἵνα δὲ τοῦτο γένηται , πρῶτον μὲν δεῖ προσκέψασθαι εἰ ἐπιτηδείως ὁ κάμνων ἔχει πρὸς τὴν τοιαύτην κάθαρσιν . οἱ γὰρ ἐξ ἀπεψιῶν πολλῶν ἢ γλίσχρων ἢ παχέων ἐδεσμάτων , ὡσαύτως δὲ οἷς καὶ ὑποχόνδρια διατεταμένα πεφύσηται ἢ ὑπερβαλλόντως ἐστὶ θερμὰ καὶ πυῤῥώδη τὰ οὖρα , καί τὶς αὐτόθι τῶν σπλάγχνων φλεγμονὴ , πάντες οὗτοι πρὸς τὰς καθάρσεις ἀνεπιτήδειοι . χρὴ τοίνυν ἀπεῖναί τε ταῦτα καὶ τοὺς χυμοὺς ὡς ἔνι μάλιστα τοῦ κάμνοντος εὐρουστάτους εἶναι , τουτέστι λεπτοὺς καὶ ἥκιστα μετέχοντας γλισχρότητός τινος , ἀναπεπταμένους τε τοὺς πόρους , δι’ ὧν ἡ κάθαρσις μέλλει γενέσθαι καὶ μηδεμίαν ἔμφραξιν ἔχοντας . ταῦτα γὰρ καὶ ἡμεῖς προπαρασκευάζομεν , ἐπειδὰν μέλλωμεν καθαίρειν τινὰ καὶ τοῦτό ἐστιν αὐτὸ τὸ ὑφ’ Ἱπποκράτους εἰρημένον ἐν ἐκείνῳ τῷ ἀφορισμῷ . τὰ σώματα χρὴ ὅκου τις βούλεται καθαίρειν , εὔροα ποιέειν . ἀλλ’ ἔν γε τοῖς ὀξέσι νοσήμασι κατ’ ἀρχὰς εὐθὺς , ἤτοι περὶ τὴν πρώτην ἡμέραν ἢ οὐκ ἔξω τῆς δευτέρας μελλόντων ἡμῶν χρῆσθαι ταῖς καθάρσεσιν , ὅταν ὀργᾷ , τὴν τοιαύτην παρασκευὴν οὐκ ἐγχωρεῖ γενέσθαι , πλὴν εἰ μὴ ἄρα τις σχοίη καιρὸν , μελίκρατον δοῦναι πιεῖν , ἐναφεψήσας ὑσσώπου τι ἢ ὀριγάνου , ἢ τραγοριγάνου ἢ θύμου ἢ γλήχωνος , ἤ τινος τῶν οὕτως λεπτυνόντων χυμοὺς , ὥστ’ εὐλόγως εἶπεν ὀλιγάκις ἐν τοῖς ὀξέσι νοσήμασι κατ’ ἀρχὰς ἔσεσθαι χρείαν ἡμῖν φαρμακείας , τῷ μήτε πολλάκις ὀργᾷν ἐν ἀρχῇ τοὺς λυποῦντας χυμοὺς μήτ’ , εἰ καί τι τούτων ὑπάρχει , τοῦ νοσοῦντος ἐπιτηδείου πρὸς τὴν κάθαρσιν ἔχοντος , ἀλλὰ μηδὲ καιρὸν ἡμῖν παρέχοντος τοῦ νοσήματος , ἐπιτήδειον αὐτὸν παρασκευάσαι .
Lemmas: ἐν ὁ ὀξύς πάθος ὀλιγάκις καί ἐν ἀρχή ὁ φαρμακεία χράω καί οὗτος προεξευκρινέω ποιέω . ὀλίγος ἔμπροσθεν λέγω , πέπων φαρμακεύω καί κινέω μή ὠμός , μηδέ ἐν ἀρχή , ἐάν μή ὀργάω , ὁ δέ πολύς οὐ ὀργάω . νῦν οὖν καί ὅτι κατά ὁ ἀρχή μόνος ὁ ὀξύς νόσημα ἐγχωρέω ποτέ κάθαρσις ποιέω συμφέρω διδάσκω ἐγώ . ἐν μέν γάρ ὁ χρόνιος ἀεί χρή ὁ πεπασμός ἀναμένω · ἐν δέ ὁ ὀξύς , ὅταν ὀργάω καί κατά ἀρχή οἷος τε φαρμακεύω καί οὗτος αὐτός πράσσω μετά πολύς εὐλάβεια καί περίσκεψις . ὅθεν ἐγώ δοκέω ὁ Ἱπποκράτης καλός προστίθημι καί οὗτος προεξευκρινέω ποιέω . εἴτε γάρ προδιασκέπτομαι ἐπιμελής , εἴτε προπαρασκευάζω ὁ ἄρρωστος , εἴτε ὁ ἐνδέχομαι εὐκρίνεια ἀναμένω , εἴτε καί τις οὗτος , εἴτε καί πᾶς σημαίνω ὄνομα , ὁ εὐλάβεια αὐτός ὁ περί ὁ τοιοῦτος κάθαρσις ἐνδείκνυμι σαφής . κίνδυνος γάρ οὐ μικρός ἐν ὀξύς νόσημα κακός φαρμακεύω , ὁ πᾶς μέν ὁ καθαίρω φάρμακον θερμός ὁ δύναμις εἰμί , δέω δέ ὁ πυρετός , ᾗ πυρετός εἰμί κατά ὁ ἑαυτοῦ λόγος , οὐ ὅπως ὁ θερμαίνω καί ξηραίνω , ἀλλά ὁ ἐναντίος αὐτός , τουτέστι ὁ ὑγραίνω τε καί ψύχω . οὐκοῦν οὐδέ αὐτός ἕνεκα ὁ πυρώδης θερμασία ὁ κάθαρσις ἐγώ παραλαμβάνω . οὗτος γάρ οἶδα ὅσος ἐπί ἑαυτοῦ βλάπτω , ἀλλά ὁ ἐργάζομαι αὐτός ἕνεκα χυμός . χρή τοίνυν μέγας ὁ ὠφέλεια ἐκ ὁ ὁ λυπέω χυμός κένωσις γίγνομαι ὁ βλάβη , ὅς ἐκ ἀνάγκη λαμβάνω ὁ σῶμα πρός ὁ καθαίρω φάρμακον . εἰμί δέ ὁ ὠφέλεια μέγας , ἐάν ἄλυπος τε καί πᾶς ὁ βλάπτω καί λυπέω ἐκκενόω χυμός . ἵνα δέ οὗτος γίγνομαι , πρῶτος μέν δέω προσκέπτομαι εἰ ἐπιτήδειος ὁ κάμνω ἔχω πρός ὁ τοιοῦτος κάθαρσις . ὁ γάρ ἐκ ἀπεψία πολύς ἤ γλίσχρος ἤ παχύς ἔδεσμα , ὡσαύτως δέ ὅς καί ὑποχόνδριος διατείνω φυσάω ἤ ὑπερβαλλόντως εἰμί θερμός καί πυρρώδης ὁ οὖρον , καί τίς αὐτόθι ὁ σπλάγχνον φλεγμονή , πᾶς οὗτος πρός ὁ κάθαρσις ἀνεπιτήδειος . χρή τοίνυν ἄπειμι τε οὗτος καί ὁ χυμός ὡς ἐν μάλα ὁ κάμνω εὔρουσς εἰμί , τουτέστι λεπτός καί ἦκα μετέχω γλισχρότης τις , ἀναπετάννυμι τε ὁ πόρος , διά ὅς ὁ κάθαρσις μέλλω γίγνομαι καί μηδείς ἔμφραξις ἔχω . οὗτος γάρ καί ἐγώ προπαρασκευάζω , ἐπειδάν μέλλω καθαίρω τις καί οὗτος εἰμί αὐτός ὁ ὑπό Ἱπποκράτης λέγω ἐν ἐκεῖνος ὁ ἀφορισμός . ὁ σῶμα χρή ὅπου τις βούλομαι καθαίρω , εὔροος ποιέω . ἀλλά ἐν γε ὁ ὀξύς νόσημα κατά ἀρχή εὐθύς , ἤτοι περί ὁ πρῶτος ἡμέρα ἤ οὐ ἔξω ὁ δεύτερος μέλλω ἐγώ χράω ὁ κάθαρσις , ὅταν ὀργάω , ὁ τοιοῦτος παρασκευή οὐ ἐγχωρέω γίγνομαι , πλήν εἰ μή ἄρα τις ἔχω καιρός , μελίκρατον δίδωμι πίνω , ἐναφέψω ὕσσωπος τις ἤ ὀρίγανος , ἤ τραγορίγανος ἤ θύμον ἤ βλήχων , ἤ τις ὁ οὕτως λεπτύνω χυμός , ὥστε εὔλογος λέγω ὀλιγάκις ἐν ὁ ὀξύς νόσημα κατά ἀρχή εἰμί χρεία ἐγώ φαρμακεία , ὁ μήτε πολλάκις ὀργάω ἐν ἀρχή ὁ λυπέω χυμός μήτε , εἰ καί τις οὗτος ὑπάρχω , ὁ νοσέω ἐπιτήδειος πρός ὁ κάθαρσις ἔχω , ἀλλά μηδέ καιρός ἐγώ παρέχω ὁ νόσημα , ἐπιτήδειος αὐτός παρασκευάζω .