galenus.in-hippocratis-aphorismos-commentarii-vii 6.46
Ὁκόσοι ὑβοὶ ἐξ ἄσθματος ἢ βηχὸς γίνονται πρὸ τῆς ἥβης ἀπόλλυνται . Ὑβοὺς καὶ κυφοὺς εἴωθεν ὀνομάζειν Ἱπποκράτης οὓς ἅπαντες οἱ νῦν ἄνθρωποι προσαγορεύουσι κυρτούς . καὶ γὰρ καὶ ὄντως ἡ ῥάχις αὐτοῖς εἰς τοὐπίσω γίνεται κυρτή τῷ μὲν οὖν κυρτῷ τὸ κοῖλον ἀντικειμένως λέγεται , τῷ ὑβῷ τε καὶ κυφῷ τὸ λορδόν . ἀλλὰ ταῦτα μὲν ἐπὶ μόνης τῆς ῥάχεως , ἐκεῖνα δ’ ἐπὶ πάντων λέγουσιν οἱ Ἕλληνες . ὅπως δ’ ἡ κύφωσις γίνεται διῆλθεν αὐτὸς ἐν τῷ περὶ ἄρθρων βιβλίῳ , καθάπερ καὶ περὶ λορδώσεώς τε καὶ σκολιώσεως καὶ σείσεως . ἴδια γὰρ ἐξαίρετα ῥάχεως πάθη ταῦτα καὶ χρὴ τὸν βουλόμενον ἐπιστήμονα γενέσθαι τῶν παθῶν τῶνδε τοῖς ἐν ἐκείνῳ τῷ βιβλίῳ γεγραμμένοις ἐπὶ πλέον ὁμιλῆσαι . νῦν δ’ ἡμεῖς ἐροῦμεν ὅσα χρήσιμά εἰσιν εἰς τὸν προκείμενον ἀφορισμόν . ὑβοῦται ῥάχις ἔστιν ὅτε μὲν καὶ διά τινα πληγὴν ἢ κατάπτωσιν , ὑβοῦται δὲ καὶ διά τινα φύματα σκληρὰ συστάντα κατὰ τὴν πρόσω χώραν , ὑφ’ ὧν φυμάτων , ὅταν μὲν εἷς σπόνδυλος ἐλχθῇ πρόσω , λορδοῦται κατ’ αὐτὸν ἡ ῥάχις , οὕτω δὲ κᾀν πλείους ὦσιν ἐφεξῆς ἀλλήλων . ὅταν δὲ μὴ συνεχεῖς ὦσιν ἀλλήλων οἱ τεινόμενοι σπόνδυλοι , κύφωσις γίνεται τοσοῦτον χωρούντων ὀπίσω τῶν μελῶν , ὅσον εἴσω κατεκάμφθησαν οἱ ταθέντες . ὁρᾶται γοῦν ἐπὶ πάντων τοῦτο τῶν σκληρῶν μετρίως γινόμενον , οἷον καλάμων καὶ λύγων καὶ ῥάβδων , ὅσα τ’ ἄλλα τοιαῦτα . καὶ λέγεται περὶ αὐτῶν ἐπὶ πλέον ἐν ταῖς ἐξηγήσεσι ταῖς εἰς τὸ περὶ τῶν ἄρθρων βιβλίον . ἀλλὰ νῦν γε τοὺς πρὸ τῆς ἥβης ὑβωθέντας ἐπ’ ἄσθματι καὶ βηχὶ διαφθείρεσθαί φησι ταχέως . οὐ γὰρ ἐθέλει τούτοις ὁ θώραξ , ὡς αὐτὸς ἔφη , ἐφεξῆς συναύξεσθαι καὶ διὰ τοῦτο στενοχωρία πολλὴ γίνεται τοῖς ἀναπνευστικοῖς ὀργάνοις . ἅπασι μὲν κοινὸν τοῖς αὐτομάτως ὑβωθεῖσι , τουτέστιν οἷς ἄνευ πληγῆς ἢ καταπτώσεως ἔπαθεν ἡ ῥάχις , ἐπὶ φύμασι σκληροῖς ἢ δυσσέπτοις γίνεσθαι τοιούτοις . διαφορᾶς δ’ οὔσης πολλῆς ἐν τοῖς φύμασι κατά τε τὸν ὄγκον καὶ τὴν σκληρότητα καὶ τὸ χωρίον ἐν ᾧ συνέστη , τὰ μὲν ἐπὶ σκληροῖς τε ἅμα καὶ μεγάλοις συστάντα δυσπνουστέρους αὐτίκα τοὺς ἀνθρώπους ἐργάζεται , τὰ δὲ μεθιέντα τι τῆς ἐν αὐτοῖς ὑγρότητος εἰς τὰς τραχείας ἀρτηρίας βηχώδεις ἀποτελοῦσι τοὺς ἀνθρώπους . ἀλλὰ ταῦτα μὲν ὅσα μεθίησιν ὑγρότητος ἀκριβῶς ἐστὶ σκληρὰ καὶ διὰ τοῦτο ἀναγκαῖόν ἐστιν ἐκπυῆσαί ποτε καὶ διαφθεῖραι τὸν ἄνθρωπον · ὅσα δ’ οὐ μεθίησιν , ὑπὸ παχέων γίνεται χυμῶν καὶ διὰ τοῦτό ἐστιν ἄπεπτά τε καὶ σκληρὰ καὶ πολλῷ χρόνῳ μένοντα χωρὶς τοῦ διαπυΐσκειν ἐπιτρέπει ζῆς τὸν ἄνθρωπον . ὅσα δ’ , ὡς ἔφην ἅμα βηχὶ τὴν γένεσιν ἔσχεν , ἐπείγεται πρὸς τὴν διαπύησιν καὶ διὰ τοῦτό ἐστιν ὀλέθρια . οὕτω δὲ καὶ ὅσα μετὰ δυσπνοίας ἐγένετο θανατώδη τοῖς ἔτ’ αὐξανομένοις · ἤτοι γὰρ μεγάλα ταῦτ’ ἔστιν ἢ ἐν ἐπικαίρῳ χωρίῳ τοῦ θώρακος . ὅταν οὖν ὁ μὲν πνεύμων ἅμα τῇ καρδίᾳ τοῖς τοιούτοις αὐξάνηται , σμικρύνηται δ’ ἡ περιέχουσα χώρα , μήτ’ αὐξανομένων τῶν πλευρῶν , ἔν τε τῷ κάμπτεσθαι διὰ τὴν ὕβωσιν ὅλον τὸν θώρακα στενότερον ἐργαζομένων , ἀναγκαῖόν ἐστιν ἐν τάχει τοιαύτην αὐτοῖς γίνεσθαι τὴν δυσπνοίαν ὡς διαφθεῖραι τὸν ἄνθρωπον . ὅπου γὰρ οὐδέπω τῆς κυφώσεως ἐπιγιγνομένης ἐπὶ μόνοις τοῖς παρὰ φύσιν ὄγκοις ἐδύσπνουν , τί χρὴ προσδοκῆσαι τῶν μὲν φυμάτων αὐξηθέντων τῷ χρόνῳ , στενωθέντος δὲ τοῦ θώρακος ; ὅτι μέντοι πολλῶν οὐσῶν δυσπνοιῶν ἆσθμα προσαγορεύειν Ἱπποκράτης εἴωθεν ἐκείνην μόνην ἐν ᾗ συμβαίνει πυκνοῦσθαι τὴν ἀναπνοὴν ἱκανῶς εὔδηλον παντί . καλοῦσι γοῦν οὕτω καὶ νῦν οἱ ἄνθρωποι τὸ ἄσθμαίνειν ἐν δρόμοις τε καὶ γυμνασίοις συντόνοις γιγνόμενον . οἱ δὲ μεθ’ Ἱπποκράτους καὶ πάθος τι χρόνιον ἔνιοι μὲν ἁπλῶς ἆσθμα προσαγορεύουσιν , ἔνιοι δὲ καὶ ὀρθόπνοιαν , ὅταν ἄνευ πυρετοῦ διὰ παντὸς οὕτω δυσπνέωσιν οἱ κάμνοντες .
Lemmas: ὁπόσος ὑβός ἐκ ἄσθμα ἤ βήξ γίγνομαι πρό ὁ ἥβη ἀπόλλυμι . ὑβός καί κυφός εἴωθα ὀνομάζω Ἱπποκράτης ὅς ἅπας ὁ νῦν ἄνθρωπος προσαγορεύω κυρτός . καί γάρ καί ὄντως ὁ ῥάχις αὐτός εἰς ὀπίσω γίγνομαι κυρτός ὁ μέν οὖν κυρτός ὁ κοῖλος ἀντίκειμαι λέγω , ὁ ὑβός τε καί κυφός ὁ λορδός . ἀλλά οὗτος μέν ἐπί μόνος ὁ ῥάχις , ἐκεῖνος δέ ἐπί πᾶς λέγω ὁ Ἕλλην . ὅπως δέ ὁ κύφωσις γίγνομαι διέρχομαι αὐτός ἐν ὁ περί ἄρθρον βιβλίον , καθά καί περί λόρδωσις τε καί σκολίωσις καί σεῖσις . ἴδιος γάρ ἐξαιρετός ῥάχις πάθος οὗτος καί χρή ὁ βούλομαι ἐπιστήμων γίγνομαι ὁ πάθος ὅδε ὁ ἐν ἐκεῖνος ὁ βιβλίον γράφω ἐπί πολύς ὁμιλέω . νῦν δέ ἐγώ λέγω ὅσος χρήσιμος εἰμί εἰς ὁ πρόκειμαι ἀφορισμός . ὑβόομαι ῥάχις εἰμί ὅτε μέν καί διά τις πληγή ἤ κατάπτωσις , ὑβόομαι δέ καί διά τις φῦμα σκληρός συνίστημι κατά ὁ πρόσω χώρα , ὑπό ὅς φῦμα , ὅταν μέν εἷς σφόνδυλος ἔλκομαι πρόσω , λορδόω κατά αὐτός ὁ ῥάχις , οὕτως δέ εἰͅν πολύς εἰμί ἐφεξῆς ἀλλήλων . ὅταν δέ μή συνεχής εἰμί ἀλλήλων ὁ τείνω σφόνδυλος , κύφωσις γίγνομαι τοσοῦτος χωρέω ὀπίσω ὁ μέλος , ὅσος εἴσω κατακάμπτω ὁ τείνω . ὁράω γοῦν ἐπί πᾶς οὗτος ὁ σκληρός μέτριος γίγνομαι , οἷος κάλαμος καί λύγος καί ῥάβδος , ὅσος τε ἄλλος τοιοῦτος . καί λέγω περί αὐτός ἐπί πολύς ἐν ὁ ἐξήγησις ὁ εἰς ὁ περί ὁ ἄρθρον βιβλίον . ἀλλά νῦν γε ὁ πρό ὁ ἥβη ὑβόομαι ἐπί ἄσθμα καί βήξ διαφθείρω φημί ταχύς . οὐ γάρ ἐθέλω οὗτος ὁ θώραξ , ὡς αὐτός φημί , ἐφεξῆς συναυξάνω καί διά οὗτος στενοχωρία πολύς γίγνομαι ὁ ἀναπνευστικός ὄργανον . ἅπας μέν κοινός ὁ αὐτόματος ὑβόομαι , τουτέστι ὅς ἄνευ πληγή ἤ κατάπτωσις πάσχω ὁ ῥάχις , ἐπί φῦμα σκληρός ἤ δύσσεπτος γίγνομαι τοιοῦτος . διαφορά δέ εἰμί πολύς ἐν ὁ φῦμα κατά τε ὁ ὄγκος καί ὁ σκληρότης καί ὁ χωρίον ἐν ὅς συνίστημι , ὁ μέν ἐπί σκληρός τε ἅμα καί μέγας συνίστημι δυσ́πνους αὐτίκα ὁ ἄνθρωπος ἐργάζομαι , ὁ δέ μεθίημι τις ὁ ἐν αὐτός ὑγρότης εἰς ὁ τραχύς ἀρτηρία βηχώδης ἀποτελέω ὁ ἄνθρωπος . ἀλλά οὗτος μέν ὅσος μεθίημι ὑγρότης ἀκριβής εἰμί σκληρός καί διά οὗτος ἀναγκαῖος εἰμί ἐκπυέω ποτέ καί διαφθείρω ὁ ἄνθρωπος · ὅσος δέ οὐ μεθίημι , ὑπό παχύς γίγνομαι χυμός καί διά οὗτος εἰμί ἄπεπτος τε καί σκληρός καί πολύς χρόνος μένω χωρίς ὁ διαπυΐͅσκω ἐπιτρέπω ζάω ὁ ἄνθρωπος . ὅσος δέ , ὡς φημί ἅμα βήξ ὁ γένεσις ἔχω , ἐπείγω πρός ὁ διαπύησις καί διά οὗτος εἰμί ὀλέθριος . οὕτως δέ καί ὅσος μετά δύσπνοια γίγνομαι θανατώδης ὁ ἔτι αὐξάνω · ἤτοι γάρ μέγας οὗτος εἰμί ἤ ἐν ἐπίκαιρος χωρίον ὁ θώραξ . ὅταν οὖν ὁ μέν πνεύμων ἅμα ὁ καρδία ὁ τοιοῦτος αὐξάνω , σμικρύνω δέ ὁ περιέχω χώρα , μήτε αὐξάνω ὁ πλευρά , ἐν τε ὁ κάμπτω διά ὁ ὕβωσις ὅλος ὁ θώραξ στενός ἐργάζομαι , ἀναγκαῖος εἰμί ἐν τάχος τοιοῦτος αὐτός γίγνομαι ὁ δυσπνοία ὡς διαφθείρω ὁ ἄνθρωπος . ὅπου γάρ οὐδέπω ὁ κύφωσις ἐπιγίγνομαι ἐπί μόνος ὁ παρά φύσις ὄγκος δυσπνόω , τίς χρή προσδοκάω ὁ μέν φῦμα αὐξάνω ὁ χρόνος , στενόω δέ ὁ θώραξ ; ὅτι μέντοι πολύς εἰμί δύσπνοια ἆσθμα προσαγορεύω Ἱπποκράτης εἴωθα ἐκεῖνος μόνος ἐν ὅς συμβαίνω πυκνόω ὁ ἀναπνοή ἱκανός εὔδηλος πᾶς . καλέω γοῦν οὕτως καί νῦν ὁ ἄνθρωπος ὁ ἄσθμαινω ἐν δρόμος τε καί γυμνάσιον σύντονος γίγνομαι . ὁ δέ μετά Ἱπποκράτης καί πάθος τις χρόνιος ἔνιοι μέν ἁπλῶς ἆσθμα προσαγορεύω , ἔνιοι δέ καί ὀρθόπνοια , ὅταν ἄνευ πυρετός διά πᾶς οὕτως δυεισπνέω ὁ κάμνω .