galenus.in-hippocratis-aphorismos-commentarii-vii 3.14
Ἢν δὲ βόρειον ᾖ καὶ ἄνυδρον , τοῖσι μὲν ὑγροῖσιν ἐοῦσι τὰς φύσιας καὶ τῇσι γυναιξὶ ξύμφορον , τοῖσι δὲ λοιποῖσιν ὀφθαλμίαι ἔσονται ξηραὶ καὶ πυρετοὶ ὀξέες καὶ κόρυζαι χρόνιαι , ἐνίοισι δὲ καὶ μελαγχολίαι . Οὗτος ὁ λόγος ὁ νῦν εἰρημένος εὔδηλον ὡς οὐκ ἔστι τέλειος ἀφορισμὸς , ἀλλ’ ἑνὸς ἀφορισμοῦ μέρος δεύτερον , οὗ τὸ πρότερον μέρος ἄρτι πεπαύμεθα διεξερχόμενοι . μενούσης γὰρ κοινῆς τῆς κατὰ τὸ θέρος ὑποθέσεως ἀμφοτέροις τοῖς λόγοις , ὁ μὲν πρότερος ἔπομβρον καὶ νότιον ἐπ’ αὐτῇ προϋποτίθεται τὸ φθινόπωρον , ὁ δὲ δεύτερος ὁ νῦν ἐνεστὼς ἄνυδρον καὶ βόρειον . ὅτι δ’ οὐδὲν διαφέρει ξηρὸν ἢ αὐχμηρὸν ἢ ἄνυδρον εἰπεῖν πρόδηλον παντί . γενομένων οὖν ἀμφοτέρων τῶν ὡρῶν αὐχμηρῶν τε καὶ ξηρῶν , αἱ μὲν ὑγραὶ φύσεις οὐ μόνον οὐδὲν βλαβήσονται πρὸς τῆς τοιαύτης καταστάσεως , ἀλλὰ καὶ ὠφέλειά τις ἐν αὐταῖς γενήσεται . τὴν δ’ αἰτίαν αὐτὸς εἶπεν ἐν τῷ περὶ ὑδάτων καὶ τόπων καὶ ἀέρων οὕτω γράψας · τοῖσι δὲ φλεγματίῃσι ταῦτα πάντα ἀρωγά ἐστιν . ἀναξηραίνονται γὰρ καὶ εἰς τὸν χειμῶνα ἀφικνέονται οὐ πλαδῶντες , ἀλλ’ ἀνεξηραμμένοι . τοῖσι δὲ λοιποῖσιν , ὅσοι μὴ τοιοῦτοι , ξηραὶ μὲν ὀφθαλμίαι , πυρετοὶ δὲ ὀξέες ἕπονται καὶ κόρυζαι , τισὶ δ’ αὐτῶν καὶ μελαγχολίαι . τὴν δ’ αἰτίαν τῆς τούτων γενέσεως αὐτὸς εἶπεν ἐν τῷ προγεγραμμένῳ βιβλίῳ διὰ τῆσδε τῆς λέξεως · τοῖσι δὲ χολώδεσι τοῦτο πολεμιώτατον γίνεται , λίαν γὰρ ἀναξηραίνονται καὶ ὀφθαλμίαι τούτοισι ἐπιγίνονται ξηραὶ καὶ πυρετοὶ ὀξέες καὶ πολυχρόνιοι , ἐνίοισι δὲ καὶ μελαγχολίαι · εἶτα ἐπιφέρων φησὶ , τῆς γὰρ χολῆς τὸ μὲν ὑγρότατον καὶ ὑδαρέστατον ἀποξηραίνεται καὶ ἀναλίσκεται , τὸ δὲ παχύτατον καὶ δριμύτατον λείπεται , καὶ τοῦ αἵματος κατὰ τὸν αὐτὸν λόγον , ἀφ’ ὦν ταῦτα τὰ νοσήματα αὐτοῖς γίνεται . ταῦτα μὲν οὖν ἡμῖν εἰς τὰς προκειμένας καταστάσεις αὐτάρκως εἰρήθη . διὰ τί δὲ μόνον τούτων τῶν καταστάσεων ἐμνημόνευσεν ὁ Ἱπποκράτης , οὐσῶν γε ἄλλων πολλῶν , οὐκ ἔχω φάναι . δηλῶσαι δὲ μᾶλλον βούλομαι τὴν μέθοδον , ᾗ τις ἂν χρώμενος , συμπλέκοι πάσας τὰς καταστάσεις , οὖσαν τοιαύτην . ἄρξασθαι μὲν οὖν ἀναγκαῖόν ἐστιν ὡς ἀπὸ στοιχείων , τῶν ἁπλῶν δυσκρασιῶν τοῦ περιέχοντος ἡμᾶς ἡμᾶς ἀέρος . διελόμενον δὲ αὐτὰς εἴς τε τὰς πάνυ μικρὰς καὶ εἰς τὰς πάνυ σφοδρὰς καὶ εἰς τὰς καὶ μετὰ ταῦτα εἰπεῖν περὶ ἑκάστης τῶν εἰρημένων δυσκρασιῶν , ἐν ἑκάστῃ τῶν ὡρῶν γενομένης , τίνα γενήσει νοσήματα καθ’ ἑκάστην φύσιν , εἶθ’ ἑξῆς συμπλέκειν ἀλλήλαις δυοῖν ὡρῶν δυσκρασίαν , ὡς νῦν Ἱπποκράτης ἐπεχείρησε . διελθόντας δὲ καὶ ταύτας ἁπάσας ἐφεξῆς τὰς τῶν τριῶν ὡρῶν δυσκρασίας συμπλέξαι πάσας πάσαις , εἶθ’ ἐξῆς τὰς τῶν τεσσάρων , οὕτως γὰρ ἂν ἡ γυμνασία γένοιτο τελεία . ταυτὶ μὲν οὖν ἴσως ποτὲ καὶ ἡμεῖς , σχολῆς ἐὰν ἐπιλαβώμεθα πλείονος , ἰδίᾳ γράψομεν . ἐν τῷ παρόντι δ’ ἀρκείτω μόνον τοῦτο εἰρημένον ὡς ὀλίγας πάνυ συμπλοκὰς δυσκρασιῶν ἔγραψεν ὁ Ἱπποκράτης , ὡς παράδειγμα δοκεῖν εἶναι μᾶλλον αὐτὰς , ἤ τι μέρος ἀξιόλογον ὅλης τῆς περὶ ταῦτα διδασκαλίας . ἐροῦμεν δ’ ἐπὶ πλέον ὑπὲρ αὐτῶν , ἐπειδὰν ἐξηγησώμεθα τό τε περὶ τῶν ὑδάτων καὶ ἀέρων καὶ τόπων σύγγραμμα καὶ τὸ πρῶτον τῶν ἐπιδημιῶν ὃ δὲ ὑπεσχόμην ὀλίγον ἔμπροσθεν ἐρεῖν ἤδη προγράψας ἐπ’ αὐτῷ καταπαύσω τὸν λόγον . ἀκούειν γὰρ ἡμᾶς χρὴ τῶν καταστάσεων ἁπασῶν ὦν ἔγραψεν ὁ Ἱπποκράτης ἐν τοῖς εὐκράτοις χωρίοις τῆς οἰκουμένης γινομένων , ἐξῃρημένων τοῦ λόγου τῆς μὲν Θρᾴκης ὅσα τῆς θαλάττης ἀποκεχώρηκεν , ὑγρὰ γὰρ ταῦτα καὶ ψυχρὰ περαιτέρω τοῦ μετρίου , καθάπερ τὰ κατ’ Αἴγυπτόν τε καὶ Λιβύην θερμὰ καὶ ξηρὰ , πλὴν κἀνταῦθα τῶν ἐπὶ τῇ θαλάττῃ κειμένων . ἐν γὰρ τοῖς ψυχροῖς χωρίοις ὁποῖα τὰ κατὰ τὴν Θρᾴκην ἐστὶ καὶ Πόντον , ἐπειδὴ ταπεινὰ τὰ πρὸς τῇ θαλάττῃ , διὰ τοῦτ’ ἔστι θερμότερα ταῖς κράσεσιν . ἐν δὲ τοῖς θερμοῖς ὁποῖα τὰ κατ’ Αἴγυπτόν τε καὶ Λιβύην , ἐπειδὴ τοῦ θέρους ἀναψύχεται τοῖς ἀρκτικοῖς ἀνέμοις , διὰ τοῦτ’ ἔστιν ἧττον θερμὰ τῶν ἀποκεχωρηκότων εἰς μεσόγειον . ἡ δ’ ἀκριβῶς εὔκρατός τε καὶ μέση ζώνη τῆς οἰκουμένης ἐστὶν ἡ διὰ Κνίδου καὶ Κῶ καὶ ὅσα χωρία μὴ πολὺ τούτων ἀποκεχώρηκεν , ἤτοι πρὸς ἄρκτον ἢ πρὸς νότον . ἐπινοῆσαι δέ σε χρὴ δι’ ὦν εἴρηκα χωρίων , ἐπ’ ἀνατολήν τε καὶ δύσιν εὐθεῖάν τινα τεταμένην γραμμὴν εἶναι , τὴν εὔκρατον καλουμένην ζώνην καὶ ὑπὸ τῶν περὶ τὰ τοιαῦτα δεινῶν ἀκριβῶς νοήσεις . ὀνομάζουσι δ’ ἔνιοι τῶν ἀστρολόγων οὐ ζώνας , ἀλλὰ παραλλήλους τὰς τοιαύτας ἐπὶ τῆς γῆς ὁμοιότητας τῶν οἰκήσεων ἐπ’ ἀνατολῆς ἕως δύσεως ἐκτεταμένας . ὁ μὲν οὖν λόγος τῷ Ἱπποκράτει περὶ τούτων ἐστὶ μάλιστα τῶν χωρίων , ἡ δὲ τῶν ὡρῶν τάξις , ὡς αὐτός τε πολλάκις ἐνδείκνυται διὰ τῶν ἐπιδημιῶν οἵ τ’ ἄριστοι τῶν περὶ τὰ τοιαῦτα δεινῶν ἔγραψαν , ἥδ’ ἐστίν . ἐπιτολὴ πλειάδος ἀρχὴ θέρους ἐστὶ , μεθ’ ἣν κυνὸς ἐπιτολὴ τῆς καλουμένης ὁπώρας , ἣν δὴ καὶ αὐτὴν τὸ δεύτερον μέρος τοῦ θέρους τίθενται , μεθ’ ἣν ἀρκτοῦρος ἐπιτέλλων ἀρχὴν ποιεῖται φθινοπώρου , κᾄπειτα δύσις πλειάδων χειμῶνος ἀρχὴ γίνεται , εἶτα μετὰ τὸν χειμῶνα ἰσημερία τὴν ἀρχὴν ἔχει τοῦ ἦρος .
Lemmas: ἐάν δέ βόρειος εἰμί καί ἄνυδρος , ὁ μέν ὑγρός εἰμί ὁ φύσις καί ὁ γυνή σύμφορος , ὁ δέ λοιπός ὀφθαλμία εἰμί ξηρός καί πυρετός ὀξύς καί κόρυζα χρόνιος , ἔνιοι δέ καί μελαγχολία . οὗτος ὁ λόγος ὁ νῦν λέγω εὔδηλος ὡς οὐ εἰμί τέλειος ἀφορισμός , ἀλλά εἷς ἀφορισμός μέρος δεύτερος , ὅς ὁ πρότερος μέρος ἄρτι παύω διεξέρχομαι . μένω γάρ κοινός ὁ κατά ὁ θέρος ὑπόθεσις ἀμφότερος ὁ λόγος , ὁ μέν πρότερος ἔπομβρος καί νότιος ἐπί αὐτός προυποτίθημι ὁ φθινόπωρον , ὁ δέ δεύτερος ὁ νῦν ἐνίστημι ἄνυδρος καί βόρειος . ὅτι δέ οὐδείς διαφέρω ξηρός ἤ αὐχμηρός ἤ ἄνυδρος λέγω πρόδηλος πᾶς . γίγνομαι οὖν ἀμφότερος ὁ ὥρα αὐχμηρός τε καί ξηρός , ὁ μέν ὑγρός φύσις οὐ μόνος οὐδείς βλάπτω πρός ὁ τοιοῦτος κατάστασις , ἀλλά καί ὠφέλεια τις ἐν αὐτός γίγνομαι . ὁ δέ αἰτία αὐτός λέγω ἐν ὁ περί ὕδωρ καί τόπος καί ἀήρ οὕτως γράφω · ὁ δέ φλεγματίας οὗτος πᾶς ἀρωγός εἰμί . ἀναξηραίνω γάρ καί εἰς ὁ χειμών ἀφικνέομαι οὐ πλαδάω , ἀλλά ἀναξηραίνω . ὁ δέ λοιπός , ὅσος μή τοιοῦτος , ξηρός μέν ὀφθαλμία , πυρετός δέ ὀξύς ἕπομαι καί κόρυζα , τις δέ αὐτός καί μελαγχολία . ὁ δέ αἰτία ὁ οὗτος γένεσις αὐτός λέγω ἐν ὁ προγράφω βιβλίον διά ὅδε ὁ λέξις · ὁ δέ χολώδης οὗτος πολέμιος γίγνομαι , λίαν γάρ ἀναξηραίνω καί ὀφθαλμία οὗτος ἐπιγίγνομαι ξηρός καί πυρετός ὀξύς καί πολυχρόνιος , ἔνιοι δέ καί μελαγχολία · εἶτα ἐπιφέρω φημί , ὁ γάρ χολή ὁ μέν ὑγρός καί ὑδαρής ἀποξηραίνω καί ἀναλίσκω , ὁ δέ παχύς καί δριμύς λείπω , καί ὁ αἷμα κατά ὁ αὐτός λόγος , ἀπό ὅς οὗτος ὁ νόσημα αὐτός γίγνομαι . οὗτος μέν οὖν ἐγώ εἰς ὁ πρόκειμαι κατάστασις αὔταρκος εἰρέω . διά τίς δέ μόνος οὗτος ὁ κατάστασις μνημονεύω ὁ Ἱπποκράτης , εἰμί γε ἄλλος πολύς , οὐ ἔχω φημί . δηλόω δέ μάλα βούλομαι ὁ μέθοδος , ὅς τις ἄν χράω , συμπλέκω πᾶς ὁ κατάστασις , εἰμί τοιοῦτος . ἄρχω μέν οὖν ἀναγκαῖος εἰμί ὡς ἀπό στοιχεῖον , ὁ ἁπλόος δυσκρασία ὁ περιέχω ἐγώ ἐγώ ἀήρ . διαιρέω δέ αὐτός εἰς τε ὁ πάνυ μικρός καί εἰς ὁ πάνυ σφοδρός καί εἰς ὁ καί μετά οὗτος λέγω περί ἕκαστος ὁ λέγω δυσκρασία , ἐν ἕκαστος ὁ ὥρα γίγνομαι , τίς γίγνομαι νόσημα κατά ἕκαστος φύσις , εἶτα ἑξῆς συμπλέκω ἀλλήλων δύο ὥρα δυσκρασία , ὡς νῦν Ἱπποκράτης ἐπιχειρέω . διέρχομαι δέ καί οὗτος ἅπας ἐφεξῆς ὁ ὁ τρεῖς ὥρα δυσκρασία συμπλέκω πᾶς πᾶς , εἶτα ἑξῆς ὁ ὁ τέσσαρες , οὕτως γάρ ἄν ὁ γυμνασία γίγνομαι τέλειος . οὗτος μέν οὖν ἴσως ποτέ καί ἐγώ , σχολή ἐάν ἐπιλαμβάνω πολύς , ἴδιος γράφω . ἐν ὁ πάρειμι δέ ἀρκέω μόνος οὗτος λέγω ὡς ὀλίγος πάνυ συμπλοκή δυσκρασία γράφω ὁ Ἱπποκράτης , ὡς παράδειγμα δοκέω εἰμί μάλα αὐτός , ἤ τις μέρος ἀξιόλογος ὅλος ὁ περί οὗτος διδασκαλία . λέγω δέ ἐπί πολύς ὑπέρ αὐτός , ἐπειδάν ἐξηγέομαι ὁ τε περί ὁ ὕδωρ καί ἀήρ καί τόπος σύγγραμμα καί ὁ πρῶτος ὁ ἐπιδημία ὅς δέ ὑπέχω ὀλίγος ἔμπροσθεν λέγω ἤδη προγράφω ἐπί αὐτός καταπαύω ὁ λόγος . ἀκούω γάρ ἐγώ χρή ὁ κατάστασις ἅπας ὅς γράφω ὁ Ἱπποκράτης ἐν ὁ εὔκρατος χωρίον ὁ οἰκουμένη γίγνομαι , ἐκλέγω ὁ λόγος ὁ μέν Θρᾴκη ὅσος ὁ θάλασσα ἀποχωρέω , ὑγρός γάρ οὗτος καί ψυχρός πέρα ὁ μέτριος , καθά ὁ κατά Αἴγυπτος τε καί Λιβύη θερμός καί ξηρός , πλήν ἐνταῦθα ὁ ἐπί ὁ θάλασσα κεῖμαι . ἐν γάρ ὁ ψυχρός χωρίον ὁποῖος ὁ κατά ὁ Θρᾴκη εἰμί καί Πόντος , ἐπειδή ταπεινός ὁ πρός ὁ θάλασσα , διά οὗτος εἰμί θερμός ὁ κρᾶσις . ἐν δέ ὁ θερμός ὁποῖος ὁ κατά Αἴγυπτος τε καί Λιβύη , ἐπειδή ὁ θέρος ἀναψύχω ὁ ἀρκτικός ἄνεμος , διά οὗτος εἰμί ἥσσων θερμός ὁ ἀποχωρέω εἰς μεσόγαιος . ὁ δέ ἀκριβής εὔκρατος τε καί μέσος ζώνη ὁ οἰκουμένη εἰμί ὁ διά Κνίδος καί Κῶς καί ὅσος χωρίον μή πολύς οὗτος ἀποχωρέω , ἤτοι πρός ἄρκτος ἤ πρός νότος . ἐπινοέω δέ σύ χρή διά ὅς λέγω χωρίον , ἐπί ἀνατολή τε καί δύσις εὐθύς τις τείνω γραμμή εἰμί , ὁ εὔκρατος καλέω ζώνη καί ὑπό ὁ περί ὁ τοιοῦτος δεινός ἀκριβής νοέω . ὀνομάζω δέ ἔνιοι ὁ ἀστρονόμος οὐ ζώνη , ἀλλά παράλληλος ὁ τοιοῦτος ἐπί ὁ γῆ ὁμοιότης ὁ οἴκησις ἐπί ἀνατολή ἕως δύσις ἐκτείνω . ὁ μέν οὖν λόγος ὁ Ἱπποκράτης περί οὗτος εἰμί μάλα ὁ χωρίον , ὁ δέ ὁ ὥρα τάξις , ὡς αὐτός τε πολλάκις ἐνδείκνυμι διά ὁ ἐπιδημία ὁ τε ἀγαθός ὁ περί ὁ τοιοῦτος δεινός γράφω , ὅδε εἰμί . ἐπιτολή πλειάς ἀρχή θέρος εἰμί , μετά ὅς κύων ἐπιτολή ὁ καλέω ὀπώρα , ὅς δή καί αὐτός ὁ δεύτερος μέρος ὁ θέρος τίθημι , μετά ὅς ἀρκτοῦρος ἐπιτέλλω ἀρχή ποιέω φθινόπωρον , ᾄπειτη δύσις πλειάδες χειμών ἀρχή γίγνομαι , εἶτα μετά ὁ χειμών ἰσημερία ὁ ἀρχή ἔχω ὁ ἔαρ .