galenus.in-hippocratis-aphorismos-commentarii-vii 2.22
Ἀπὸ πλησμονῆς ὁκόσα ἂν νοσήματα γένηται , κένωσις ἰῆται καὶ ὁκόσα ἀπὸ κενώσιος πλησμονὴ καὶ τῶν ἄλλων ἡ ὑπεναντίωσις . Οὐκ εἴ τι γινόμενον ὑπὸ πλησμονῆς οὐδὲ οὐκέτι οὔσης αὐτῆς , εἴ τι μένοι , τοῦτο ἰάσεται κένωσις . ἀλλ’ ὅσα κατὰ τὸν αὐτὸν γίνεται χρόνον ἐπιχειροῦμεν ἰᾶσθαι , κενώσεως χρῄζει . ὅτι μὲν οὖν πλῆθος ἐργάζεται νόσον ἔμπροσθεν εἴρηται , ὅτι δὲ ἡ ἴασις αὐτοῦ κένωσίς ἐστιν οὐδὲ λόγου δεῖται , καθάπερ οὐδ’ ὅτι πάντων τῶν ποιούντων τὰς νόσους ἡ ἐναντίωσις . οὐδὲ γὰρ ἐπινοῆσαι δυνατὸν ἄλλο τι παρὰ τοὐναντίον τῶν ποιούντων τὰς νόσους αἰτίων , ὡς ἐπί γε τῶν νόσων αὐτῶν ἤδη γεγενημένων αὖθις ἐπισκεψόμεθα , καθάπερ γε κἀπὶ τῶν ἐξ ἀνάγκης ἑπομένων αὐτοῖς συμπτωμάτων . ἀλλὰ νῦν γε περὶ τῶν ἔτι γινομένων ὁ λόγος ἐστὶ νοσημάτων . εὔδηλον οὖν ὡς ἅμα τοῖς ποιοῦσιν αἰτίοις ἀναιρουμένοις ἀναγκαῖόν ἐστι καὶ αὐτὰ συναναιρεῖσθαι . τῶν ποιούντων δ’ αἰτίων ἡ ἀναίρεσις ἀπὸ τῶν ἐναντίων γίνεται . εἰ μὲν γὰρ τῷ ψύχειν τι νόσον ἐργάζοιτο , διὰ τοῦ θερμαίνοντος ἡ ἴασις , εἰ δὲ τῷ θερμαίνειν , διὰ τοῦ ψύχοντος . οὕτω δὲ καὶ εἰ διὰ πλησμονὴν νόσος συνίσταται , τὸ τηνικαῦτα κενῶσαι χρὴ τὴν πλησμονὴν , ὥσπερ γε καὶ εἰ ὑπὸ κενώσεως ἀνατρέφειν ὅτι τάχιστα προσήκει . καίτοι δοκεῖ τισιν ὡς οὐδέποτε ἐργάζεται κένωσις νόσον . ἡγοῦνται δ’ , ὡς ἔοικεν , οἱ τοιοῦτοι μόνον τὸν πυρετὸν εἶναι νόσον . ὡς εἴ γε ἔγνωσαν ὡς ἅπασα διάθεσις ἐνέργειαν βλάπτουσα νόσος ἐστὶ καὶ ὡς αἱ σφοδραὶ δυσκρασίαι τὰς ἐνεργείας βλάπτουσιν , οὐκ ἠμφισβήτουν περὶ τοῦ τὰς ἰσχυρὰς κενώσεις αἰτίας γίνεσθαι νόσων . αἷμα μὲν γὰρ ἄν τε διὰ μήτρας ἄν τε δι’ αἱμοῤῥοΐδος ἄν τ’ ἐξ ἕλκους ῥυῇ δαψιλὲς ἢ πάσας ἢ τάς γε πλείστας ἐνεργείας , οἱ οὕτω παθόντες βλάπτονται . τινὲς δ’ ἐξ αὐτῶν οὐ μόνον ταῦτα πάσχουσιν , ἀλλὰ καὶ ὑδέροις ἁλίσκονται . μακραὶ δ’ ἀσιτίαι τοῖς φύσει πυρετωδέστερον ἔχουσι τὸ θερμὸν οὐ μόνον τὰς ἄλλας βλάβας , ἀλλὰ καὶ πυτὸν ἐπιφέρουσιν . ὅσον μὲν οὖν ἀληθὲς ἅμα ἐστὶ καὶ χρήσιμον εἴρηται . προσθῶμεν δὲ αὐτῷ τι καὶ διὰ τοὺς ληροῦντας , οἵοιπερ νεώτεροί εἰσι τῶν ἰατρῶν , ὑπὲρ ὀνομάτων μὲν ἐρίζοντες , οἰόμενοι δὲ περὶ τῶν πραγμάτων αὐτῶν ποιεῖσθαι τοὺς λόγους . οὗτοι τοίνυν εἰσὶν οἱ λέγοντες οὐκ εἶναι θεραπείαν τὴν ἀναίρεσιν τῶν ποιούντων τὰς νόσους αἰτίων , ἀλλὰ καὶ προφυλακὴν , οἷς πρῶτον μὲν ἐπιδεικτέον ἐστὶν ὡς περὶ ὀνόματος ἐρίζουσιν , εἶθ’ ὅτι μηδὲ περὶ τούτου καλῶς · ἔνθα μὲν γὰρ οὐκ ἔστι τὸ ποιῆσαν αἴτιον τὴν νόσον , ἐνταῦθα ἴασις μόνη τῶν γεγονότων ὑπολείπεται , ἔνθα δὲ οὐδέπω ποιεῖ τὸ ἐνυπάρχον αἴτιον τῷ σώματι , καθάπερ ἡ πληθώρα , τοῦτο προφυλακτικοῦ μέρους τῆς τέχνης ἐστὶν ἡ τῶν τοιούτων αἰτίων ἀναίρεσις . ὁπότε δ’ ἤδη ποιεῖ , μικτόν πώς ἐστι τὸ τοιοῦτον ἔκ τε προφυλακῆς καὶ θεραπείας . ὅσον γὰρ ἔμελλε ποιήσειν ἐκωλύθη γενέσθαι καὶ τοῦτό ἐστι τοῦ προφυλακτικοῦ τῆς τέχνης . ὅσον δ’ ἤδη γέγονεν τῆς νόσου , δεῖται θεραπείας ἰδίας . ὅθεν ἐπειδὴ μικτὰ τὰ τοιαῦτά ἐστιν ἔκ τε προφυλακῆς καὶ θεραπείας , ἴδιον οὐκ ἔχομεν ὄνομα καὶ διὰ τοῦτο ἄλλοτε ἄλλως αὐτὸ προσαγορεύουσιν οἱ ἰατροὶ , ποτὲ μὲν προφυλάττεσθαι λέγοντες , ὡς μὴ τελειωθῆναι τὴν ὑπηργμένην ἤδη γεννᾶσθαι νόσον , ἔστι δ’ ὅτε ἰᾶσθαι λέγοντες , ὡς ἐπὶ τῶν ὑπὸ λυττῶντος κυνὸς δεδηγμένων . ὅσα γὰρ ἐπ’ αὐτῶν προσφέρεται φάρμακα , διττῶς ὀνομάζουσι , ποτὲ μὲν ἰάματα λύττης , ὡς εἰ καὶ τῆς γεννώσης αὐτὴν διαθέσεως ἐλέγοντο . ἐνίοτε δὲ οὐκ ἰάματα προσαγορεύουσιν , ἀλλὰ προφυλακτικὰ τῆς μελλούσης ἔσεσθαι λύττης .
Lemmas: ἀπό πλησμονή ὁπόσος ἄν νόσημα γίγνομαι , κένωσις ἰάομαι καί ὁπόσος ἀπό κένωσις πλησμονή καί ὁ ἄλλος ὁ ὑπεναντίωσις . οὐ εἰ τις γίγνομαι ὑπό πλησμονή οὐδέ οὐκέτι εἰμί αὐτός , εἰ τις μένω , οὗτος ἰάζω κένωσις . ἀλλά ὅσος κατά ὁ αὐτός γίγνομαι χρόνος ἐπιχειρέω ἰάομαι , κένωσις χρῄζω . ὅτι μέν οὖν πλῆθος ἐργάζομαι νόσος ἔμπροσθεν λέγω , ὅτι δέ ὁ ἴασις αὐτός κένωσις εἰμί οὐδέ λόγος δέω , καθά οὐδέ ὅτι πᾶς ὁ ποιέω ὁ νόσος ὁ ἐναντίωσις . οὐδέ γάρ ἐπινοέω δυνατός ἄλλος τις παρά ἐναντίος ὁ ποιέω ὁ νόσος αἴτιος , ὡς ἐπί γε ὁ νόσος αὐτός ἤδη γίγνομαι αὖθις ἐπισκοπέω , καθά γε ἐπί ὁ ἐκ ἀνάγκη ἕπομαι αὐτός σύμπτωμα . ἀλλά νῦν γε περί ὁ ἔτι γίγνομαι ὁ λόγος εἰμί νόσημα . εὔδηλος οὖν ὡς ἅμα ὁ ποιέω αἴτιος ἀναιρέω ἀναγκαῖος εἰμί καί αὐτός συναναιρέω . ὁ ποιέω δέ αἴτιος ὁ ἀναίρεσις ἀπό ὁ ἐναντίος γίγνομαι . εἰ μέν γάρ ὁ ψύχω τις νόσος ἐργάζομαι , διά ὁ θερμαίνω ὁ ἴασις , εἰ δέ ὁ θερμαίνω , διά ὁ ψύχω . οὕτως δέ καί εἰ διά πλησμονή νόσος συνίστημι , ὁ τηνικαῦτα κενόω χρή ὁ πλησμονή , ὥσπερ γε καί εἰ ὑπό κένωσις ἀνατρέφω ὅτι ταχύς προσήκω . καίτοι δοκέω τις ὡς οὐδέποτε ἐργάζομαι κένωσις νόσος . ἡγέομαι δέ , ὡς ἔοικα , ὁ τοιοῦτος μόνος ὁ πυρετός εἰμί νόσος . ὡς εἰ γε γιγνώσκω ὡς ἅπας διάθεσις ἐνέργεια βλάπτω νόσος εἰμί καί ὡς ὁ σφοδρός δυσκρασία ὁ ἐνέργεια βλάπτω , οὐ ἀμφισβητέω περί ὁ ὁ ἰσχυρός κένωσις αἰτία γίγνομαι νόσος . αἷμα μέν γάρ ἄν τε διά μήτρα ἐάν τε διά αἱμορροΐς ἐάν τε ἐκ ἕλκος ῥέω δαψιλής ἤ πᾶς ἤ ὁ γε πολύς ἐνέργεια , ὁ οὕτως πάσχω βλάπτω . τις δέ ἐκ αὐτός οὐ μόνος οὗτος πάσχω , ἀλλά καί ὕδερος ἁλίσκομαι . μακρός δέ ἀσιτία ὁ φύσις πυρετώδης ἔχω ὁ θερμός οὐ μόνος ὁ ἄλλος βλάβη , ἀλλά καί πυτός ἐπιφέρω . ὅσος μέν οὖν ἀληθής ἅμα εἰμί καί χρήσιμος λέγω . προστίθημι δέ αὐτός τις καί διά ὁ ληρέω , ὅοις νέος εἰμί ὁ ἰατρός , ὑπέρ ὄνομα μέν ἐρίζω , οἴομαι δέ περί ὁ πρᾶγμα αὐτός ποιέω ὁ λόγος . οὗτος τοίνυν εἰμί ὁ λέγω οὐ εἰμί θεραπεία ὁ ἀναίρεσις ὁ ποιέω ὁ νόσος αἴτιος , ἀλλά καί προφυλακή , ὅς πρῶτος μέν ἐπιδεικτέος εἰμί ὡς περί ὄνομα ἐρίζω , εἶτα ὅτι μηδέ περί οὗτος καλός · ἔνθα μέν γάρ οὐ εἰμί ὁ ποιέω αἴτιος ὁ νόσος , ἐνταῦθα ἴασις μόνος ὁ γίγνομαι ὑπολείπω , ἔνθα δέ οὐδέπω ποιέω ὁ ἐνυπάρχω αἴτιος ὁ σῶμα , καθά ὁ πληθώρα , οὗτος προφυλακτικός μέρος ὁ τέχνη εἰμί ὁ ὁ τοιοῦτος αἴτιος ἀναίρεσις . ὁπότε δέ ἤδη ποιέω , μικτός πως εἰμί ὁ τοιοῦτος ἐκ τε προφυλακή καί θεραπεία . ὅσος γάρ μέλλω ποιέω κωλύω γίγνομαι καί οὗτος εἰμί ὁ προφυλακτικός ὁ τέχνη . ὅσος δέ ἤδη γίγνομαι ὁ νόσος , δέω θεραπεία ἴδιος . ὅθεν ἐπειδή μικτός ὁ τοιοῦτος εἰμί ἐκ τε προφυλακή καί θεραπεία , ἴδιος οὐ ἔχω ὄνομα καί διά οὗτος ἄλλοτε ἄλλος αὐτός προσαγορεύω ὁ ἰατρός , ποτέ μέν προφυλάσσω λέγω , ὡς μή τελειόω ὁ ὑπάρχω ἤδη γεννάω νόσος , εἰμί δέ ὅτε ἰάομαι λέγω , ὡς ἐπί ὁ ὑπό λυσσάω κύων δάκνω . ὅσος γάρ ἐπί αὐτός προσφέρω φάρμακον , δισσός ὀνομάζω , ποτέ μέν ἴαμα λύσσα , ὡς εἰ καί ὁ γεννάω αὐτός διάθεσις λέγω . ἐνίοτε δέ οὐ ἴαμα προσαγορεύω , ἀλλά προφυλακτικός ὁ μέλλω εἰμί λύσσα .