galenus.in-hippocratis-aphorismos-commentarii-vii 5.65
Ὁκόσοισιν οἰδήματα ἐφ’ ἕλκεσι φαίνεται , οὐ μάλα σπῶνται , οὐδὲ μαίνονται τουτέων δ’ ἀφανισθέντων ἐξαίφνης , τοῖσι μὲν ὄπισθεν σπασμοὶ , τέτανοι · τοῖσι δὲ ἔμπροσθεν μανίαι , ὀδύναι πλευροῦ ὀξεῖαι ἢ ἐμπύησις ἢ δυσεντερίη , ἢν ἐρυθρὰ ᾖ τὰ οἰδήματα . Τοὺς παρὰ φύσιν ὄγκους ἅπαντας ὁ Ἱπποκράτης οἰδήματα προσαγορεύει , περιεχομένων ἐν αὐτοῖς δηλονότι καὶ τῶν φλεγμονῶν καὶ μέντοι καὶ αὐτὸ τοῦτο τοὔνομα τὸ τῆς φλεγμονῆς ἐπὶ τῆς φλογώσεως μᾶλλον οἱ παλαιοὶ πάντες ἔλεγον , εἰ καὶ χωρὶς ὄγκου συσταίη . ἔστι μὲν οὖν τὸ νῦν λεγόμενον τοιοῦτον , οἶς ὄγκοι τοῖς ἕλκεσιν ἐπιγίνονται , οὐ πάνυ τι σπῶνται οὐδὲ μαίνονται . τοῦτο δὲ ἔνδειξιν ἔχει τοῦ καὶ σπᾶσθαι μέν τινας ἐπ’ αὐτοῖς καὶ μαίνεσθαι , ἀλλὰ σπανίως τοῦτο πάσχειν , ὅταν δηλονότι μέγεθος ἀξιόλογον ἢ κακοήθειάν τινα προσλάβωσιν , ἂν μέντοι τύχωσιν ἀφανισθέντες ἐξαίφνης οἱ ὄγκοι , σπασμούς τε καὶ τετάνους ὅταν ἐν τοῖς ὀπίσω μέρεσιν ᾖ τὰ ἕλκη , τουτέστι κατὰ τὸν νῶτον . τὰ δ’ ἄλλα τὰ ἐφεξῆς εἰρημένα τοῖς ἐν τοῖς πρόσω μέρεσι γεγενημένοις ἕπεσθαί φησι . νευρώδη μὲν γὰρ τὰ ὄπισθεν , ἀρτηριώδη δὲ καὶ φλεβώδη τὰ ἔμπροσθέν ἐστιν . ὅταν οὖν ἀπὸ τῶν ἡλκωμένων μερῶν ὁ χυμὸς ὁ ποιήσας τὸ οἴδημα ἐπαναβῇ πρός τι τῶν κυρίων μορίων , ἐν μὲν τοῖς νευρώδεσι μέρεσι τοῖς ὀπίσω σπασμοὶ καὶ τέτανοι γενήσονται , νεύρων δὲ ταῦτα πάθη , ἐν δὲ τοῖς πρόσω μανία μὲν , ἐὰν ἐπὶ τὴν κεφαλὴν ἀνενεχθῇ , πλευροῦ δ’ ἄλγημα τραπέντος ἐπὶ θώρακα τοῦ χυμοῦ . πολλάκις δ’ οὗτοι καὶ ἔμπυοι γίνονται , μὴ διαφορηθέντος αὐτοῦ δυσεντερίαν δ’ ἔσεσθαί φησιν , ἐὰν ἐρυθρῶν ὄντων τῶν οἰδημάτων ἐξαίφνης γένηται μετάστασις . ἐκείνην μέντοι τὴν δυσεντερίαν ὀνομάζομεν αἱματηρὰν , ἥτις ἐστὶν αἵματος κένωσις δι’ ἐντέρων χωρὶς ἑλκώσεως . ὅτι μὲν οὖν ἂν κατὰ νῶτον ἢ τὰ πρόσω μόρια τὰ τούτοις ἀνακείμενά ποτε συμβῇ ἀφανισθῆναι τὰ οἰδήματα , τοῖς εἰρημένοις πάθεσι περιπίπτουσιν οἱ κάμνοντες ἑωράκαμεν . οὐ μὴν ὁ Ἱπποκράτης αὐτὸς ἐδήλωσεν εἴτε περὶ τούτων λέγει μόνων τῶν μορίων εἴτε περὶ πάντων ἁπλῶς ὥστε καὶ τὰ κῶλα περιλαμβάνεσθαι κατὰ τὸν λόγον . ἐπὶ μὲν οὖν κνημῶν οὐκ εἰσὶν ἐν τοῖς πρόσω μέρεσι μύες εἰς τένοντας εὐρώστους τελευτῶντες , ἐπὶ δὲ τοῦ μηροῦ τὸν ἐν τοῖς πρόσω μέρεσι τοῦ γόνατος τένοντα μέγιστον ὁρῶμεν , ἐφ’ ᾧ κατὰ συμπάθειαν εὔλογόν ἐστιν ἀκολουθῆσαι σπασμὸν μᾶλλον ἤ τινι τῶν ὀπίσω τοῦ μηροῦ κειμένων μυῶν , σαρκώδεις γάρ εἰσιν ἅπαντες . ὥστ’ οὐκ ἀληθὲς εἶναι δόξει τὸ καθόλου λεγόμενον , ὡς τοῖς ὀπίσω μέρεσι μόνοις ἕπονται σπασμοί . φαίνεταί γε μὴν ὡς τὸ πολὺ τοῦτο γινόμενον , οὐκ ἐπί σκελῶν μόνων , ἀλλὰ καὶ χειρῶν , ἴσως διὰ τὸ κατ’ εὐθυωρίαν εἶναι ταῦτα πάντα τὰ μέρη τῷ νωτιαίῳ , πεφυκέναι δὲ ἀπὸ τούτου τά τε τῶν κώλων νεῦρα καὶ τὰ τῶν ῥαχιτῶν μυῶν .
Lemmas: ὁπόσος οἴδημα ἐπί ἕλκος φαίνω , οὐ μάλα σπάω , οὐδέ μαίνομαι οὗτος δέ ἀφανίζω ἐξαίφνης , ὁ μέν ὄπισθεν σπασμός , τέτανος · ὁ δέ ἔμπροσθεν μανία , ὀδύνη πλευρόν ὀξύς ἤ ἐμπύησις ἤ δυσεντερία , ἐάν ἐρυθρός εἰμί ὁ οἴδημα . ὁ παρά φύσις ὄγκος ἅπας ὁ Ἱπποκράτης οἴδημα προσαγορεύω , περιέχω ἐν αὐτός δηλονότι καί ὁ φλεγμονή καί μέντοι καί αὐτός οὗτος ὄνομα ὁ ὁ φλεγμονή ἐπί ὁ φλόγωσις μάλα ὁ παλαιός πᾶς λέγω , εἰ καί χωρίς ὄγκος συνίστημι . εἰμί μέν οὖν ὁ νῦν λέγω τοιοῦτος , ὄις ὄγκος ὁ ἕλκος ἐπιγίγνομαι , οὐ πάνυ τις σπάω οὐδέ μαίνομαι . οὗτος δέ ἔνδειξις ἔχω ὁ καί σπάω μέν τις ἐπί αὐτός καί μαίνομαι , ἀλλά σπάνιος οὗτος πάσχω , ὅταν δηλονότι μέγεθος ἀξιόλογος ἤ κακοήθεια τις προσλαμβάνω , ἐάν μέντοι τυγχάνω ἀφανίζω ἐξαίφνης ὁ ὄγκος , σπασμός τε καί τέτανος ὅταν ἐν ὁ ὀπίσω μέρος εἰμί ὁ ἕλκος , τουτέστι κατά ὁ νῶτον . ὁ δέ ἄλλος ὁ ἐφεξῆς λέγω ὁ ἐν ὁ πρόσω μέρος γίγνομαι ἕπομαι φημί . νευρώδης μέν γάρ ὁ ὄπισθεν , ἀρτηριώδης δέ καί φλεβώδης ὁ ἔμπροσθεν εἰμί . ὅταν οὖν ἀπό ὁ ἑλκόω μέρος ὁ χυμός ὁ ποιέω ὁ οἴδημα ἐπαναβαίνω πρός τις ὁ κύριος μόριον , ἐν μέν ὁ νευρώδης μέρος ὁ ὀπίσω σπασμός καί τέτανος γίγνομαι , νεῦρον δέ οὗτος πάθος , ἐν δέ ὁ πρόσω μανία μέν , ἐάν ἐπί ὁ κεφαλή ἀναφέρω , πλευρόν δέ ἄλγημα τρέπω ἐπί θώραξ ὁ χυμός . πολλάκις δέ οὗτος καί ἔμπυος γίγνομαι , μή διαφορέω αὐτός δυσεντερία δέ εἰμί φημί , ἐάν ἐρυθρός εἰμί ὁ οἴδημα ἐξαίφνης γίγνομαι μετάστασις . ἐκεῖνος μέντοι ὁ δυσεντερία ὀνομάζω αἱματηρός , ὅστις εἰμί αἷμα κένωσις διά ἔντερον χωρίς ἕλκωσις . ὅτι μέν οὖν ἄν κατά νῶτον ἤ ὁ πρόσω μόριον ὁ οὗτος ἀνάκειμαι ποτέ συμβαίνω ἀφανίζω ὁ οἴδημα , ὁ λέγω πάθος περιπίπτω ὁ κάμνω ὁράω . οὐ μήν ὁ Ἱπποκράτης αὐτός δηλόω εἴτε περί οὗτος λέγω μόνος ὁ μόριον εἴτε περί πᾶς ἁπλῶς ὥστε καί ὁ κῶλον περιλαμβάνω κατά ὁ λόγος . ἐπί μέν οὖν κνημός οὐ εἰμί ἐν ὁ πρόσω μέρος μῦς εἰς τένων εὔρωστος τελευτάω , ἐπί δέ ὁ μηρός ὁ ἐν ὁ πρόσω μέρος ὁ γόνυ τένων μέγας ὁράω , ἐπί ὅς κατά συμπάθεια εὔλογος εἰμί ἀκολουθέω σπασμός μάλα ἤ τις ὁ ὀπίσω ὁ μηρός κεῖμαι μῦς , σαρκώδης γάρ εἰμί ἅπας . ὥστε οὐ ἀληθής εἰμί δοκέω ὁ καθόλου λέγω , ὡς ὁ ὀπίσω μέρος μόνος ἕπομαι σπασμός . φαίνω γε μήν ὡς ὁ πολύς οὗτος γίγνομαι , οὐ ἐπί σκέλος μόνος , ἀλλά καί χείρ , ἴσως διά ὁ κατά εὐθυωρία εἰμί οὗτος πᾶς ὁ μέρος ὁ νωτιαῖος , φύω δέ ἀπό οὗτος ὁ τε ὁ κῶλον νεῦρον καί ὁ ὁ ῥαχίτης μῦς .