galenus.in-hippocratis-aphorismos-commentarii-vii 7.69
Καὶ οἷσι τὰ ὑποχωρήματα ἢν ἐάσῃς στῆναι καὶ μὴ κινέῃς , ὑφίστανται οἷον ξύσματα , καὶ ἢν ὀλίγα ᾖ , ὀλίγη ἡ νοῦσος γίγνεται , ἢν δὲ πολλὰ , πολλὴ , τουτέοισι ξυμφέρει ὑποκαθῆραι τὴν κοιλίην · ἢν δὲ μὴ καθαρὴν ποιήσας διδῷς τὰ ῥοφήματα , βλάψεις καὶ ὁκόσῳ ἂν πλείω διδῷς μᾶλλον βλάψεις . Τὰ διὰ τῆς γαστρὸς ὑπιόντα λέγειν εἴωθεν αὐτὸς ὑποχωρήματά τε καὶ διαχωρήματα · καὶ διὰ τοῦτο καὶ νῦν ἐδέξαντό τινες ἐπὶ τῶν κατὰ τὴν γαστέρα κενουμένων εἰρῆσθαι τὸν λόγον αὐτῷ . μάχεται δ’ αὐτὸ τὸ προσκείμενον ἐν τῇ λέξει , τὸ ἢν ἐάσῃς στῆναι καὶ μὴ κινέῃς , οἰκεῖον γὰρ τοῦτο τοῖς ὑγροῖς , καὶ διὰ τοῦθ’ ἕτεροι πάλιν ἐπὶ τῶν οὔρων ἐδέξαντο λέγειν αὐτόν . ἑκάτεροι δὲ πάλιν σχιθέντες οἱ μὲν ἐφίστανται γράφουσι διὰ τοῦ ε τὴν πρώτην συλλαβὴν , οἱ δὲ ὑφίστανται διὰ τοῦ υ . τοῖς μὲν οὖν οὔροις οὐδέτερον ἐναντιοῦται τῶν ῥημάτων . καὶ γὰρ καὶ διὰ τῶν ὑφισταμένων αὐτοῖς καὶ διὰ τῶν ἐφισταμένων εἰώθαμεν καὶ τῶν παρόντων τι διαγινώσκειν καὶ τῶν μελλόντων ἔσεσθαι , κατὰ δὲ τὰ διαχωρήματα τὸ ἐφίστασθαι μᾶλλόν πως , πρέπει . οὐ γὰρ ὥσπερ ἐπὶ τῶν οὔρων ἑτοίμη τῶν ὑφισταμένων ἡ διάγνωσις , οὕτω κἀπὶ τῶν διαχωρημάτων . ἐπὶ μὲν γὰρ τῶν οὔρων καὶ αὐτὸ τὸ ἄγγος ἐξ ὑέλου πεποιημένων ἐνδείκνυται τῶν ὑφισταμένων τὴν φύσιν , καὶ εἰ ἐν ἄλλῳ δέ τινι περιέχοιτο σκεύει , δυνατὸν ἀποχέοντας τὸ ἐπιπολῆς αὐτὸ μόνον καταλιπεῖν τὸ ὑφιστάμενον . ἐπὶ δὲ τῶν διαχωρημάτων οὐδέτερον πιθανόν . πάλιν δὲ αὐτὸ τὸ ἐφεξῆς εἰρημένον τὸ οἷον ξύσματα τοῖς μὲν κατὰ τὴν γαστέρα διαχωροῦσι πρέπει , τοῖς δ’ ἐκφερομένοις τῶν οὔρων καθ’ ὁντιναοῦν τρόπον εἴτ’ ἄνωθεν εἴτε κάτωθεν ἁρμόττει . ξυσματώδη μὲν γὰρ κατὰ τὴν γαστέρα διαχωρεῖται πολλάκις , ὀνομάζεταί τε συνήθως οὐχ ὑπὸ Ἱπποκράτους μόνον , ἀλλὰ καὶ τῶν ἄλλων ἰατρῶν , οὐ μὴν ἐπί γε τῶν οὔρων . αὕτη τοίνυν ἡ περὶ τὰ ὀνόματα καὶ τὰ ῥήματα χρῆσις ἄκυρος ἐνδείκνυται παρεγκεῖσθαι καὶ τοῦτον τὸν ἀφορισμόν . ἔτι τε δὴ μᾶλλον ἐπειδὰν εἴπῃ , τούτοις συμφέρει ὑποκαθῆραι τὴν κοιλίην . οὐ γὰρ ἁπλῶς οὐδ’ ὡς ἔτυχεν , ὅτῳ ξυσματώδη κατὰ τὴν κοιλίαν ὑπάγονται , τούτῳ συμφέρει καθαίρειν αὐτὴν , ὥσπερ οὐδὲ βλάβη τις ἐξ ἀνάγκης ἕπεται τροφὴν λαμβάνουσι τοῖς οὕτως ἔχουσιν . ὁρῶμεν γὰρ χολωδῶν διαχωρημάτων γενομένων ἐκκρινόμενα κατὰ τὴν γαστέρα ξύσματα , ἐφ’ οἷς οὔτε βλάπτονται ῥοφήματα λαμβάνοντες ἅπαντες οὔτε προκαθαίρειν αὐτοὺς ἀναγκαῖόν ἐστιν , ἐάν γε πᾶν ἤδη κεκενωμένον ᾖ τὸ χολῶδες . ἔτι δὲ μᾶλλον οὐδ’ εἰ τοῖς οὔροις ἐμφέροιτο οἷον ξύσματα , καθαίρειν προσήκει πρὸς τῷ καὶ χαλεπὸν εἶναι διαγνῶναι , τὴν ἰδέαν ὁποίαν τινὰ εἶναι βούλεται τῶν ἐμφερομένων τοῖς οὔροις ξυσματωδῶν . ἀλλ’ οἱ τούτους τοὺς ἀφορισμοὺς παρενθέντες δοκοῦσί μοι χάριν αὐτοῦ τούτοις συνθεῖναι , τοῦ συγκεχύσθαι τε τὸν λόγον , ὥσπερ αἴνιγμα καὶ δεῖσθαι ζητήσεως πολλῆς , ἐν ᾗ καθιστάντες ἑαυτοὺς ἐξηγητὰς τῶν λεγομένων εὐδοκιμοῦσι παρὰ τοῖς μειρακίοις . ὅτι δὲ οἱ λόγοι πάντες οἱ ἀσαφεῖς ἀφορμὰς πολυλογίας παρέχουσι τοῖς σοφισταῖς δῆλον ἔσται σοι κατ’ αὐτὸν τοῦτον τὸν ἀφορισμόν . ἔνιοι γάρ τοι τῶν ἐξηγησαμένων αὐτὸν οὔ φασιν ἀπαγορεύειν τὸν Ἱπποκράτην , διδόναι ῥοφήματα τοῦ οὕτω διακειμένοις , ἀλλὰ πλέονι κωλύειν εἰρηκέναι , ὁκόσῳ ἂν πλέονα διδῷς μᾶλλον βλάψεις , ὥσπερ οὐ καὶ τῶν ἄλλων , ὅσοι χρῄζουσι ῥοφημάτων ὑπὸ πλειόνων βλαπτομένων ἢ ὡς οὐκ ἀκόλουθον τῷ φάντι , ὁκόσῳ ἂν πλεῖστα διδῷς μᾶλλον βλάψεις καὶ τοῖς ἐλάττοσιν ἐλάττονα τὴν βλάβην ἔσεσθαι νομίζειν . ἀλλ’ ὅμως διὰ τὸ τῆς ἑρμηνείας μοχθηρὸν ὑπάρχει τοῖς σοφισταῖς πορίζεσθαι τοῖς λόγοις διαλύσεις καὶ μᾶλλόν γε ὅταν ἐξῇ καὶ προσθεῖναί τι καὶ ἀφελεῖν καὶ μεταγράψαι , ὅπερ ἐν τοῖς ἀσαφέσι λόγοις εἰώθασι πράττειν . αὐτίκα γέ τοι καὶ κατὰ τοῦτον τὸν ἀφορισμὸν ἔνιοι τὸν καί σύνδεσμον προσθέντες , ἢν ἄλλοι τοῦ μετ’ αὐτὸν ἀρχὴν τίθενται , ταύτην ποιοῦσι τούτου τελευτὴν , ἵνα ὁ λόγος οὕτω ἔχῃ , ἢν δὲ μὴ καθαρὴν ποιήσας διδῷς , μᾶλλον βλάψεις καὶ ὁκόσαις ἂν κάτω ὠμὰ ὑποχωρέῃ , ὡς δηλονότι καὶ τούτοις ὅσῳ ἂν πλείω διδῷς , μᾶλλον βλάψεις . εἶτ’ ἀφ’ ἑτέρας ἀρχῆς πάλιν γράφουσιν . ὅτι χολῆς μελαίνης ἔνεστιν ἢν πλείω , πλείων , ἢν ἐλάσσω , ἐλάσσων ἡ νοῦσος . οἵ γε μὴν πολλοὶ τῶν ἐξηγητῶν ἑτέρως ἐξηγοῦνται καὶ γράφουσιν ὡς ὑπογέγραπται ῥῆσις .
Lemmas: καί ὅς ὁ ὑποχώρημα ἐάν ἐάω ἵστημι καί μή κινέω , ὑφίστημι οἷος ξύσμα , καί ἐάν ὀλίγος εἰμί , ὀλίγος ὁ νόσος γίγνομαι , ἐάν δέ πολύς , πολύς , οὗτος συμφέρω ὑποκαθαίρω ὁ κοιλία · ἐάν δέ μή καθαρός ποιέω δίδωμι ὁ ῥόφημα , βλάπτω καί ὁπόσος ἄν πολύς δίδωμι μάλα βλάπτω . ὁ διά ὁ γαστήρ ὕπειμι λέγω εἴωθα αὐτός ὑποχώρημα τε καί διαχώρημα · καί διά οὗτος καί νῦν δέχομαι τις ἐπί ὁ κατά ὁ γαστήρ κενόω λέγω ὁ λόγος αὐτός . μάχομαι δέ αὐτός ὁ πρόσκειμαι ἐν ὁ λέξις , ὁ ἐάν ἐάω ἵστημι καί μή κινέω , οἰκεῖος γάρ οὗτος ὁ ὑγρός , καί διά οὗτος ἕτερος πάλιν ἐπί ὁ ὅρος δέχομαι λέγω αὐτός . ἑκάτερος δέ πάλιν σχίͅζω ὁ μέν ἐφίστημι γράφω διά ὁ ε ὁ πρῶτος συλλαβή , ὁ δέ ὑφίστημι διά ὁ υ̅ . ὁ μέν οὖν οὖρον οὐδέτερος ἐναντιόομαι ὁ ῥῆμα . καί γάρ καί διά ὁ ὑφίστημι αὐτός καί διά ὁ ἐφίστημι εἴωθα καί ὁ πάρειμι τις διαγιγνώσκω καί ὁ μέλλω εἰμί , κατά δέ ὁ διαχώρημα ὁ ἐφίστημι μάλα πως , πρέπω . οὐ γάρ ὥσπερ ἐπί ὁ ὅρος ἑτοῖμος ὁ ὑφίστημι ὁ διάγνωσις , οὕτως ἐπί ὁ διαχώρημα . ἐπί μέν γάρ ὁ ὅρος καί αὐτός ὁ ἄγγος ἐκ ὕαλος ποιέω ἐνδείκνυμι ὁ ὑφίστημι ὁ φύσις , καί εἰ ἐν ἄλλος δέ τις περιέχω σκεῦος , δυνατός ἀποχέω ὁ ἐπιπολή αὐτός μόνος καταλείπω ὁ ὑφίστημι . ἐπί δέ ὁ διαχώρημα οὐδέτερος πιθανός . πάλιν δέ αὐτός ὁ ἐφεξῆς λέγω ὁ οἷος ξύσμα ὁ μέν κατά ὁ γαστήρ διαχωρέω πρέπω , ὁ δέ ἐκφέρω ὁ ὅρος κατά ὅστις τρόπος εἴτε ἄνωθεν εἴτε κάτωθεν ἁρμόζω . ξυσματώδης μέν γάρ κατά ὁ γαστήρ διαχωρέω πολλάκις , ὀνομάζω τε συνήθης οὐ ὑπό Ἱπποκράτης μόνος , ἀλλά καί ὁ ἄλλος ἰατρός , οὐ μήν ἐπί γε ὁ ὅρος . οὗτος τοίνυν ὁ περί ὁ ὄνομα καί ὁ ῥῆμα χρῆσις ἄκυρος ἐνδείκνυμι παρέγκειμαι καί οὗτος ὁ ἀφορισμός . ἔτι τε δή μάλα ἐπειδάν λέγω , οὗτος συμφέρω ὑποκαθαίρω ὁ κοιλία . οὐ γάρ ἁπλῶς οὐδέ ὡς τυγχάνω , ὅστις ξυσματώδης κατά ὁ κοιλία ὑπάγω , οὗτος συμφέρω καθαίρω αὐτός , ὥσπερ οὐδέ βλάβη τις ἐκ ἀνάγκη ἕπομαι τροφή λαμβάνω ὁ οὕτως ἔχω . ὁράω γάρ χολώδης διαχώρημα γίγνομαι ἐκκρίνω κατά ὁ γαστήρ ξύσμα , ἐπί ὅς οὔτε βλάπτω ῥόφημα λαμβάνω ἅπας οὔτε προκαθαίρω αὐτός ἀναγκαῖος εἰμί , ἐάν γε πᾶς ἤδη κενόω εἰμί ὁ χολώδης . ἔτι δέ μάλα οὐδέ εἰ ὁ οὖρον ἐμφέρω οἷος ξύσμα , καθαίρω προσήκω πρός ὁ καί χαλεπός εἰμί διαγιγνώσκω , ὁ ἰδέα ὁποῖος τις εἰμί βούλομαι ὁ ἐμφέρω ὁ οὖρον ξυσματώδης . ἀλλά ὁ οὗτος ὁ ἀφορισμός παρεντίθημι δοκέω ἐγώ χάριν αὐτός οὗτος συντίθημι , ὁ συγχέω τε ὁ λόγος , ὥσπερ αἴνιγμα καί δέω ζήτησις πολύς , ἐν ὅς καθίστημι ἑαυτοῦ ἐξηγητής ὁ λέγω εὐδοκιμέω παρά ὁ μειράκιον . ὅτι δέ ὁ λόγος πᾶς ὁ ἀσαφής ἀφορμή πολυλογία παρέχω ὁ σοφιστής δῆλος εἰμί σύ κατά αὐτός οὗτος ὁ ἀφορισμός . ἔνιοι γάρ τοι ὁ ἐξηγέομαι αὐτός οὐ φημί ἀπαγορεύω ὁ Ἱπποκράτης , δίδωμι ῥόφημα ὁ οὕτως διάκειμαι , ἀλλά πολύς κωλύω λέγω , ὁπόσος ἄν πολύς δίδωμι μάλα βλάπτω , ὥσπερ οὐ καί ὁ ἄλλος , ὅσος χρῄζω ῥόφημα ὑπό πολύς βλάπτω ἤ ὡς οὐ ἀκόλουθος ὁ φημί , ὁπόσος ἄν πολύς δίδωμι μάλα βλάπτω καί ὁ ἐλαχύς ἐλαχύς ὁ βλάβη εἰμί νομίζω . ἀλλά ὅμως διά ὁ ὁ ἑρμηνεία μοχθηρός ὑπάρχω ὁ σοφιστής πορίζω ὁ λόγος διάλυσις καί μάλα γε ὅταν ἐξέρχομαι καί προστίθημι τις καί ἀφαιρέω καί μεταγράφω , ὅς ἐν ὁ ἀσαφής λόγος εἴωθα πράσσω . αὐτίκα γε τοι καί κατά οὗτος ὁ ἀφορισμός ἔνιοι ὁ καί σύνδεσμος προστίθημι , ἐάν ἄλλος ὁ μετά αὐτός ἀρχή τίθημι , οὗτος ποιέω οὗτος τελευτή , ἵνα ὁ λόγος οὕτως ἔχω , ἐάν δέ μή καθαρός ποιέω δίδωμι , μάλα βλάπτω καί ὁπόσος ἄν κάτω ὠμός ὑποχωρέω , ὡς δηλονότι καί οὗτος ὅσος ἄν πολύς δίδωμι , μάλα βλάπτω . εἶτα ἀπό ἕτερος ἀρχή πάλιν γράφω . ὅτι χολή μέλας ἔνειμι ἐάν πολύς , πολύς , ἐάν ἐλαχύς , ἐλαχύς ὁ νόσος . ὁ γε μήν πολύς ὁ ἐξηγητής ἕτερος ἐξηγέομαι καί γράφω ὡς ὑπογράφω ῥῆσις .