galenus.in-hippocratis-aphorismos-commentarii-vii 3.31
Τοῖσι δὲ πρεσβύτῃσι δύσπνοιαι καὶ κατάῤῥοι βηχώδεες , στραγγουρίαι , δυσουρίαι , ἄρθρων πόνοι , νεφρίτιδες , ἴλιγγοι , ἀποπληξίαι , καχεξίαι , ξυσμὸς τοῦ σώματος ὅλου , ἀγρυπνίαι , κοιλίης καὶ ὀφθαλμῶν καὶ ῥινῶν ὑγρότητες , ἀμβλυωπίαι , γλαυκώσιες , βαρυηκοΐαι . Τοὺς πρεσβύτας τῶν γερόντων ἔνιοι τῶν ὑπὸ Ἱπποκράτους διορίζουσιν , ἐπὶ μὲν τῆς τελευταίας ἡλικίας τὸ τῶν γερόντων ὄνομα διορίζοντές τε καὶ διὰ παντὸς ἡγούμενοι λέγεσθαι , τὸ δὲ τῶν πρεσβύτων ἐπὶ τῆς πρὸ αὐτῆς , ἥτις ἐστὶ μέση τῆς τε τῶν νεανίσκων καὶ τῆς τῶν γερόντων . ἀλλὰ νῦν γε σαφῶς ἐνεδείξατο πρεσβύτας ὀνομάζων τοὺς τὴν ἐσχάτην ἄγοντας ἡλικίαν · ἐν αὐτοῖς γοῦν καταπαύει τὸν λόγον ὡς ἁπάσας ἤδη διεληλυθώς . ἁλίσκονται δ’ οὗτοι συνεχέστατα κατάῤῥοις βηχώδεσι , διά τε τὸ ῥᾳδίως ψύχεσθαι τὰ περὶ τὴν κεφαλὴν καὶ διὰ τὸ πολλὰ γεννᾶσθαι περιττώματα τούτοις φλεγματικὰ ψυχρῶν τὴν κρᾶσιν ἱκανῶς ἤδη γενομένων τῶν κατὰ τὸν ἐγκέφαλον . ἄσθματα δὲ διά τε τοὺς κατάῤῥους τούτους καὶ ἄλλως τῶν ἀναπνευστικῶν ἰδίαν ἀρχὴν ψύξεως πολλάκις λαμβανόντων , ἅτε δὴ πολλῶν τε καὶ παχέων ἐν αὐτοῖς περιττωμάτων γιγνομένων καὶ προσέτι τῆς δυνάμεως ἀσθενοῦς οὔσης , ἐμφράττονται πολλάκις οἱ νεφροὶ καὶ τοὺς λίθους γεννῶσιν , ὅταν γλίσχρον ἢ παχὺ περίττωμα μένον αὐτόθι πωρώδη λάβῃ σύστασιν . ἄρθρων δὲ πόνοι γίγνονται , ὁτὲ μὲν ἐπιῤῥεόντων ἐνίοις περιττῶν ἐνταῦθα , ἔστι δ’ ὅτε καὶ τῇ ψύξει ἐτῶν κινούντων ὀργάνων αὐτά . καὶ τοὺς ἰλίγγους δὲ πολλάκις μὲν αὐτοῖς τοῖς κατὰ τὸν ἐγκέφαλον χωρίοις ἀτμώδους πνεύματος ἄτακτος κίνησις ἐργάζεται , πολλάκις δ’ ἀθροισθέντων ἐν τῇ γαστρὶ περιττωμάτων μοχθηρῶν ἀτμώδης ἀναθυμίασις ἐπὶ τὸν ἐγκέφαλον φέρεται . περὶ δὲ τῆς ἀποπληξίας τί δεῖ καὶ λέγειν ; οὐδὲν γὰρ οὕτως οἰκεῖόν ἐστι νόσημα τῇ τῶν γερόντων ἡλικίᾳ , διὰ τὸ πληροῦσθαι τὸν ἐγκέφαλον αὐτοῖς φλεγματωδῶν περιττωμάτων . εἴ γε μὴν ἕλκος που γένηται γέροντι , δυσχερῶς ὑγιάζεται διὰ τὴν ἔνδειαν τοῦ αἵματος καὶ κνῶνται πυκνῶς ὅπερ , ὠνόμασε ξυσμοὺς , ὡς ἂν τῶν τὴν κίνησιν ἐργαζομένων περιττωμάτων δυσχερῆ τὴν διὰ τοῦ δέρματος ἐχόντων κένωσιν . εἰκὸς γάρ που τῇ ψύξει καὶ τὸ δέρμα πυκνούμενον αὐτοῖς εἶναι καὶ τὰ περιττώματα πλείω τε ἅμα καὶ παχύτερα . οὐ γὰρ δὴ πάντες συνεχῶς ἀγρυπνοῦσι καὶ ἄλλως μὲν ὅτι φροντιστικόν πως ὑπάρχει τὸ γῆρας , ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν τοῦ σώματος ξηρότητα , διὸ καὶ μᾶλλον ἀγρυπνοῦσιν ὅταν ἀκριβῶς ὑγιαίνουσι . λέλεκται τοιγαροῦν ἡμῖν ἐν τοῖς περὶ κράσεως ὑπομνήμασιν αὐτὰ μὲν τὰ μόρια τοῦ σώματος ἐν τῷ γήρᾳ γίνεσθαι ξηρότητα , περιττωμάτων δὲ πλῆθος ἀθροίζεσθαι φλεγματωδῶν . διὸ πρὸς τῶν πολλῶν εἰκότως ὑπολαμβάνεται ψυχρὸν καὶ ὑγρὸν τὸ γῆρας . ἐν ᾧ μὲν χρόνῳ ταῦτ’ ἀθροισθῇ , πλείω κατὰ τὸ ἐγκέφαλον , ὑπνώδεις γίγνονται μᾶλλον , ἐν ᾧ δ’ ἂν ἐκκρίνηται καλῶς , ἀγρυπνητικοί . συμβαίνει δὲ καὶ γεννᾶσθαι μείω καὶ θᾶττον ἐκκρίνεσθαι μᾶλλον καθ’ ὃν ἂν ὑγιεινῶς διάγωσι χρόνον , ὅθεν καὶ μάλιστα πάθος ἴδιον δοκεῖ γεροντικῆς ἡλικίας ἀγρυπνία . αἱ δ’ ὑγρότητες αὐτοῖς αἵ τε τῶν ὀφθαλμῶν καὶ τῶν ῥινῶν εὔδηλον ὅτι διὰ τὰ τοῦ ἐγκεφάλου περιττώματα γίγνεται . τῶν δ’ αὐτῶν τούτων καταῤῥεόντων εἰς τὴν γαστέρα καὶ αὐτὴ πολλάκις ὑγραίνεται . αἱ δ’ ἀμβλυωπίαι καὶ αἱ βαρυηκοΐαι διὰ τὴν τῆς αἰσθητικῆς δυνάμεως ἀμαύρωσιν αὐτοῖς γίγνονται . γλαυκώσεις δὲ διὰ τὴν τῶν ὀργάνων ἄμετρον ξηρότητα καὶ διὰ τὸ τὴν ἰδέαν τοῦ ὑποχύματος ἔχειν .
Lemmas: ὁ δέ πρεσβύτης δύσπνοια καί κατάρρος βηχώδης , στραγγουρία , δυσουρία , ἄρθρον πόνος , νεφρῖτις , ἴλιγγος , ἀποπληξία , καχεξία , ξυσμός ὁ σῶμα ὅλος , ἀγρυπνία , κοιλία καί ὀφθαλμός καί ῥίς ὑγρότης , ἀμβλυωπία , γλαύκωσις , βαρυηκοΐα . ὁ πρεσβύτης ὁ γέρων ἔνιοι ὁ ὑπό Ἱπποκράτης διορίζω , ἐπί μέν ὁ τελευταῖος ἡλικία ὁ ὁ γέρων ὄνομα διορίζω τε καί διά πᾶς ἡγέομαι λέγω , ὁ δέ ὁ πρεσβύτης ἐπί ὁ πρό αὐτός , ὅστις εἰμί μέσος ὁ τε ὁ νεανίσκος καί ὁ ὁ γέρων . ἀλλά νῦν γε σαφής ἐνδείκνυμι πρεσβύτης ὀνομάζω ὁ ὁ ἔσχατος ἄγω ἡλικία · ἐν αὐτός γοῦν καταπαύω ὁ λόγος ὡς ἅπας ἤδη διέρχομαι . ἁλίσκομαι δέ οὗτος συνεχής κατάρροος βηχώδης , διά τε ὁ ῥᾴδιος ψύχω ὁ περί ὁ κεφαλή καί διά ὁ πολύς γεννάω περίσσωμα οὗτος φλεγματικός ψυχρός ὁ κρᾶσις ἱκανός ἤδη γίγνομαι ὁ κατά ὁ ἐγκέφαλος . ἄσθμα δέ διά τε ὁ κατάρροος οὗτος καί ἄλλος ὁ ἀναπνευστικός ἴδιος ἀρχή ψῦξις πολλάκις λαμβάνω , ἅτε δή πολύς τε καί παχύς ἐν αὐτός περίσσωμα γίγνομαι καί προσέτι ὁ δύναμις ἀσθενής εἰμί , ἐμφράσσω πολλάκις ὁ νεφρός καί ὁ λίθος γεννάω , ὅταν γλίσχρος ἤ παχύς περίσσωμα μένω αὐτόθι πωρώδης λαμβάνω σύστασις . ἄρθρον δέ πόνος γίγνομαι , ὅτε μέν ἐπιρρέω ἔνιοι περισσός ἐνταῦθα , εἰμί δέ ὅτε καί ὁ ψῦξις ἔτος κινέω ὄργανον αὐτός . καί ὁ ἴλιγγος δέ πολλάκις μέν αὐτός ὁ κατά ὁ ἐγκέφαλος χωρίον ἀτμώδης πνεῦμα ἄτακτος κίνησις ἐργάζομαι , πολλάκις δέ ἀθροίζω ἐν ὁ γαστήρ περίσσωμα μοχθηρός ἀτμώδης ἀναθυμίασις ἐπί ὁ ἐγκέφαλος φέρω . περί δέ ὁ ἀποπληξία τίς δέω καί λέγω ; οὐδείς γάρ οὕτως οἰκεῖος εἰμί νόσημα ὁ ὁ γέρων ἡλικία , διά ὁ πληρόω ὁ ἐγκέφαλος αὐτός φλεγματώδης περίσσωμα . εἰ γε μήν ἕλκος που γίγνομαι γέρων , δυσχερής ὑγιάζω διά ὁ ἔνδεια ὁ αἷμα καί κνάω πυκνός ὅς , ὀνομάζω ξυσμός , ὡς ἄν ὁ ὁ κίνησις ἐργάζομαι περίσσωμα δυσχερής ὁ διά ὁ δέρμα ἔχω κένωσις . ἔοικα γάρ που ὁ ψῦξις καί ὁ δέρμα πυκνόω αὐτός εἰμί καί ὁ περίσσωμα πολύς τε ἅμα καί παχύς . οὐ γάρ δή πᾶς συνεχής ἀγρυπνέω καί ἄλλος μέν ὅτι φροντιστικός πως ὑπάρχω ὁ γῆρας , ἀλλά καί διά ὁ ὁ σῶμα ξηρότης , διό καί μάλα ἀγρυπνέω ὅταν ἀκριβής ὑγιαίνω . λέγω τοιγαροῦν ἐγώ ἐν ὁ περί κρᾶσις ὑπόμνημα αὐτός μέν ὁ μόριον ὁ σῶμα ἐν ὁ γῆρας γίγνομαι ξηρότης , περίσσωμα δέ πλῆθος ἀθροίζω φλεγματώδης . διό πρός ὁ πολύς ἔοικα ὑπολαμβάνω ψυχρός καί ὑγρός ὁ γῆρας . ἐν ὅς μέν χρόνος οὗτος ἀθροίζω , πολύς κατά ὁ ἐγκέφαλος , ὑπνώδης γίγνομαι μάλα , ἐν ὅς δέ ἄν ἐκκρίνω καλός , ἀγρυπνητικός . συμβαίνω δέ καί γεννάω μείων καί ταχύς ἐκκρίνω μάλα κατά ὅς ἄν ὑγιεινός διάγω χρόνος , ὅθεν καί μάλα πάθος ἴδιος δοκέω γεροντικός ἡλικία ἀγρυπνία . ὁ δέ ὑγρότης αὐτός ὁ τε ὁ ὀφθαλμός καί ὁ ῥίς εὔδηλος ὅτι διά ὁ ὁ ἐγκέφαλος περίσσωμα γίγνομαι . ὁ δέ αὐτός οὗτος καταρρέω εἰς ὁ γαστήρ καί αὐτός πολλάκις ὑγραίνω . ὁ δέ ἀμβλυωπία καί ὁ βαρυηκοΐα διά ὁ ὁ αἰσθητικός δύναμις ἀμαύρωσις αὐτός γίγνομαι . γλαύκωσις δέ διά ὁ ὁ ὄργανον ἄμετρος ξηρότης καί διά ὁ ὁ ἰδέα ὁ ὑπόχυμα ἔχω .