galenus.in-hippocratis-aphorismos-commentarii-vii 1.23
Τὰ χωρέοντα μὴ τῷ πλήθει τεκμαίρεσθαι , ἀλλ’ ὡς ἂν χωρέῃ οἷα δεῖ καὶ φέρει εὐφόρως καὶ ὅκου δεῖ μέχρι λειποθυμίης ἄγειν καὶ τοῦτο ποιεῖν , ἢν ἐξαρκέσῃ ὁ νοσέων . Εἴθ’ ὑπὸ φύσεως εἴθ’ ὑφ’ ἡμῶν ἡ κένωσις γίνοιτο , χρὴ πάντως ὡρίσθαι τι μέτρον αὐτῆς · ὡς γὰρ τὴν ποιότητα κατὰ τὸν λυποῦντα χρὴ κενοῦσθαι χυμὸν , οὕτω δηλονότι καὶ τὴν ποσότητα τῷ πλήθει τοῦ λυποῦντος ἁρμόττειν . ἀλλὰ τῆς μὲν ποιότητος τὰς διαγνώσεις ἔμπροσθεν εἴπομεν , ἡνίκα τὸν ἀφορισμὸν ἐξηγούμεθα , οὗ ἡ ἀρχὴ , ἐν τῇσι ταραχῇσι τῆς κοιλίας καὶ τοῖσιν ἐμέτοισι . ποσότητος δ’ οὐδὲν τοιοῦτον ἔχομεν εἰπεῖν γνώρισμα . διὰ τοῦτ’ οὖν ἐπ’ αὐτῆς ἔδωκεν ὁ Ἱπποκράτης ἡμῖν κριτήριον τὴν εὐφορίαν . εἰ μὲν γὰρ τὸ πλεονάζειν ἐκκενοῖτο , κουφότερον ἑαυτοῦ τὸν κάμνοντα καὶ εὐφορώτερον ἀνάγκη γίνεσθαι . εἰ δέ τι καὶ τῶν κατὰ φύσιν ἐκκρίνοιτο , καταλύεσθαί τε καὶ ἀῤῥωστεῖν αὐτοῦ τὴν δύναμιν αἰσθάνεσθαί τε δυσφορίας , ὥστε μὴ τῇ προχείρῳ φαντασίᾳ τῆς ποσότητος τῶν κενουμένων προσέχειν τὸν νοῦν , ἀλλὰ τοῖς εἰρημένοις δύο γνωρίσμασιν , εἰ οἷα δεῖ κενοῦνται καὶ εἰ μετ’ εὐφορίας . τὸ δ’ ἐφεξῆς εἰρημένον ὑπ’ αὐτοῦ , τὸ καὶ ὅκου δεῖ ἄγειν μέχρι λειποθυμίας , ὀρθῶς μὲν λέλεκται . προσγεγράφθαι δὲ χρὴ τὰ γνωρίσματα τῆς χρήσεως . ἐπεὶ τοίνυν ἐκεῖνος οὐκ εἶπεν ἡμεῖς ἐξ ὧν αὐτῇ τε τῇ πείρᾳ καὶ τῷ λόγῳ δοκοῦμεν εὑρηκέναι τὰς διαθέσεις , ἐφ’ ὧν ἁρμόττει τὸ μέχρι τῆς λειποθυμίας κενοῦν ἐροῦμεν . καὶ πρῶτόν γε τὸ μέχρι ποίας λειποθυμίας εἴρηται ὑπ’ αὐτοῦ διορίσασθαι δίκαιον . οὐ ﻿ γὰρ δὴ τάς γε τοιαύτας λέγει λειποθυμίας , ὅσαι φοβηθέντων ἐνίοτε τῶν καμνόντων ἢ τὴν τῆς φλεβὸς διαίρεσιν , ἤ τι τοιοῦτον ἄλλο βοήθημα γίνονται . οὐ μὴν οὐδ’ ὅταν ἐν τῷ στόματι τῆς γαστρὸς ὑπάρχωσι δακνώδεις χυμοί τινες , ἤτοι πρότερον ἠθροισμένοι κατ’ αὐτὴν ἢ κατὰ τὴν τοῦ βοηθήματος χρῆσιν συῤῥυέντες λειποθυμίαι παρέσχον . λειποθυμοῦσι μὲν γὰρ καὶ τότε , οὐ μὴν ἱκανόν γε μέτρον κενώσεως ἡ τοιαύτη λειποθυμία , πρὸ τοῦ δέοντος ἐνίοτε γινομένη , καθάπερ καὶ ἐπὶ αὐτοῦ τοῦ διαναστῆναί τε καὶ καθίσαι πολλάκις ἐλειποθύμησάν τινες τῶν πυρεττόντων , διὸ δὴ καὶ κατακειμένους αὐτοὺς φλεβοτομοῦμεν . ἡ τοίνυν κατὰ τὸν λόγον τῆς κενώσεως ἐπιγιγνομένη λειποθυμία νῦν εἴρηται πρὸς Ἱπποκράτους μέτρον γινομένη τῆς κενώσεως , ἐπί τε μεγίστων φλεγμονῶν καὶ πυρετῶν διακαεστάτων καὶ ἀλγημάτων σφοδροτάτων . χρὴ δὲ , ὡς καὶ αὐτὸς εἶπεν , ἐῤῥωμένης τῆς δυνάμεως ἐπιχειρεῖν ἐπὶ τοσοῦτον κενοῦν καὶ ἡμεῖς πάνυ πολλάκις πεπειράμεθα τῶν τοιούτων κενώσεων ἰσχυρῶς ὠφελουσῶν . ἔν τε γὰρ τοῖς θερμοτάτοις πυρετοῖς ἡ μέχρι λειποθυμίας φλεβοτομία κατάψυξίν τε παραχρῆμα τῆς ὅλης ἕξεως ἐργάζεται καὶ σβέννυσι τὸν πυρετόν . καὶ δὴ καὶ ἡ γαστὴρ διαχωρεῖ τοῖς πλείστοις καὶ ἱδρῶτες προχέονται , καί τινες αὐτῶν ἐπὶ τούτων ἐπαύσαντο τελέως . ἄλλοι δὲ μεγάλως ὠφεληθέντες ἐνέκοψαν τὸ σφοδρὸν τοῦ νοσήματος . ἔν τε ταῖς μεγίσταις φλεγμοναῖς καὶ ταῖς ἰσχυροτάταις ὀδύναις οὐδὲν οἶδα μεῖζον βοήθημα τοῦ μέχρι λειποθυμίας ἐκκενῶσαι , διορισάμενος εἴτε φλεβοτομεῖν εἴτε καθαίρειν ἄχρι λειποθυμίας προσήκει , καθότι δεδήλωται ἐν τοῖς περὶ φλεβοτομίας ὑπομνήμασιν .
Lemmas: ὁ χωρέω μή ὁ πλῆθος τεκμαίρομαι , ἀλλά ὡς ἄν χωρέω οἷος δέω καί φέρω εὔφορος καί ὅπου δέω μέχρι λειποθυμία ἄγω καί οὗτος ποιέω , ἐάν ἐξαρκέω ὁ νοσέω . εἴτε ὑπό φύσις εἴτε ὑπό ἐγώ ὁ κένωσις γίγνομαι , χρή πάντως ὁρίζω τις μέτρον αὐτός · ὡς γάρ ὁ ποιότης κατά ὁ λυπέω χρή κενόω χυμός , οὕτως δηλονότι καί ὁ ποσότης ὁ πλῆθος ὁ λυπέω ἁρμόζω . ἀλλά ὁ μέν ποιότης ὁ διάγνωσις ἔμπροσθεν λέγω , ἡνίκα ὁ ἀφορισμός ἐξηγέομαι , ὅς ὁ ἀρχή , ἐν ὁ ταραχή ὁ κοιλία καί ὁ ἔμετος . ποσότης δέ οὐδείς τοιοῦτος ἔχω λέγω γνώρισμα . διά οὗτος οὖν ἐπί αὐτός δίδωμι ὁ Ἱπποκράτης ἐγώ κριτήριον ὁ εὐφορία . εἰ μέν γάρ ὁ πλεονάζω ἐκκενόω , κοῦφος ἑαυτοῦ ὁ κάμνω καί εὔφορος ἀνάγκη γίγνομαι . εἰ δέ τις καί ὁ κατά φύσις ἐκκρίνω , καταλύω τε καί ἀρρωστέω αὐτός ὁ δύναμις αἰσθάνομαι τε δυσφορία , ὥστε μή ὁ πρόχειρος φαντασία ὁ ποσότης ὁ κενόω προσέχω ὁ νόος , ἀλλά ὁ λέγω δύο γνώρισμα , εἰ οἷος δέω κενόω καί εἰ μετά εὐφορία . ὁ δέ ἐφεξῆς λέγω ὑπό αὐτός , ὁ καί ὅπου δέω ἄγω μέχρι λειποθυμία , ὀρθός μέν λέγω . προσγράφω δέ χρή ὁ γνώρισμα ὁ χρῆσις . ἐπεί τοίνυν ἐκεῖνος οὐ λέγω ἐγώ ἐκ ὅς αὐτός τε ὁ πεῖρα καί ὁ λόγος δοκέω εὑρίσκω ὁ διάθεσις , ἐπί ὅς ἁρμόζω ὁ μέχρι ὁ λειποθυμία κενόω λέγω . καί πρῶτος γε ὁ μέχρι ποῖος λειποθυμία λέγω ὑπό αὐτός διορίζω δίκαιος . οὐ ﻿ γάρ δή ὁ γε τοιοῦτος λέγω λειποθυμία , ὅσος φοβέω ἐνίοτε ὁ κάμνω ἤ ὁ ὁ φλέψ διαίρεσις , ἤ τις τοιοῦτος ἄλλος βοήθημα γίγνομαι . οὐ μήν οὐδέ ὅταν ἐν ὁ στόμα ὁ γαστήρ ὑπάρχω δακνώδης χυμός τις , ἤτοι πρότερος ἀθροίζω κατά αὐτός ἤ κατά ὁ ὁ βοήθημα χρῆσις συρρέω λειποθυμία παρέχω . λειποθυμόω μέν γάρ καί τότε , οὐ μήν ἱκανός γε μέτρον κένωσις ὁ τοιοῦτος λειποθυμία , πρό ὁ δέω ἐνίοτε γίγνομαι , καθά καί ἐπί αὐτός ὁ διανίσταμαι τε καί καθίζω πολλάκις λειποθυμέω τις ὁ πυρέσσω , διό δή καί κατάκειμαι αὐτός φλεβοτομέω . ὁ τοίνυν κατά ὁ λόγος ὁ κένωσις ἐπιγίγνομαι λειποθυμία νῦν λέγω πρός Ἱπποκράτης μέτρον γίγνομαι ὁ κένωσις , ἐπί τε μέγας φλεγμονή καί πυρετός διακαής καί ἄλγημα σφοδρός . χρή δέ , ὡς καί αὐτός λέγω , ῥώννυμι ὁ δύναμις ἐπιχειρέω ἐπί τοσοῦτος κενόω καί ἐγώ πάνυ πολλάκις πειράω ὁ τοιοῦτος κένωσις ἰσχυρός ὠφελέω . ἐν τε γάρ ὁ θερμός πυρετός ὁ μέχρι λειποθυμία φλεβοτομία κατάψυξις τε παραχρῆμα ὁ ὅλος ἕξις ἐργάζομαι καί σβέννυμι ὁ πυρετός . καί δή καί ὁ γαστήρ διαχωρέω ὁ πολύς καί ἱδρώς προχέω , καί τις αὐτός ἐπί οὗτος παύω τέλειος . ἄλλος δέ μέγας ὠφελέω ἐγκόπτω ὁ σφοδρός ὁ νόσημα . ἐν τε ὁ μέγας φλεγμονή καί ὁ ἰσχυρός ὀδύνη οὐδείς οἶδα μέγας βοήθημα ὁ μέχρι λειποθυμία ἐκκενόω , διορίζω εἴτε φλεβοτομέω εἴτε καθαίρω ἄχρι λειποθυμία προσήκω , καθότι δηλόω ἐν ὁ περί φλεβοτομία ὑπόμνημα .