galenus.in-hippocratis-aphorismos-commentarii-vii 1.14
Τὰ αὐξανόμενα πλεῖστον ἔχει τὸ ἔμφυτον θερμόν · πλείστης οὖν δεῖται τροφῆς , εἰ δὲ μὴ , τὸ σῶμα ἀναλίσκεται . γέρουσι δὲ ὀλίγον τὸ θερμὸν , διὰ τοῦτο ἄρα ὀλίγων ὑπεκκαυμάτων δέονται , ὑπὸ πολλῶν γὰρ ἀποσβέννυνται . διὰ τοῦτο καὶ οἱ πυρετοὶ τοῖσι γέρουσι οὐχ ὁμοίως ὀξέες , ψυχρὸν γὰρ τὸ σῶμα . Εἴρηται ἡμῖν κἀν τοῖς περὶ κράσεων ὑπομνήμασιν ἐπὶ πλέον ὅπως οἱ ἀκμάζοντες ἐνίοις μὲν τῶν ἰατρῶν , ἐνίοις δὲ οἱ παῖδες ἔδοξαν εἶναι θερμότεροι . ἔχουσι γὰρ οἱ μὲν δριμύτερον τὸ θερμὸν , οἱ δὲ πλέον . ἀνάγκη δὲ καὶ νῦν εἰπεῖν , ὅσον εἰς τὰ παρόντα χρήσιμον , ἐν ὀλίγοις ὡς οἷόν τε μακροὺς περιλαμβάνοντας λόγους . τὸ τοίνυν ὄνομα τουτὶ τὸ θερμὸν ἐνίοτε μὲν ἐπὶ τὴν ποιότητα φέρομεν , ἧς ἴδιον ὄνομα θερμότης ἐστίν . ἐνίοτε δὲ παρωνύμως ἀπὸ τῆς ποιότητος , ὅλον τὸ σῶμα θερμὸν προσαγορεύομεν καί ἐστιν ἡ ﻿ χρῆσις ἥδε πολλὴ κατὰ τὸν βίον ἅπαντα καὶ παρὰ τοῖς παλαιοῖς , ὡς καὶ Θεόφραστος ἐδήλωσεν ἐν τῷ περὶ θερμοῦ καὶ ψυχροῦ γράμματι . τῆς γὰρ τῶν σωμάτων οὐσίας δεχομένης ἐν μέρει τὰς ἐναντίας ταύτας ποιότητας , θερμότητά τε καὶ ψυχρότητα καὶ ξηρότητα καὶ ὑγρότητα , κατὰ μὲν τὴν δεδεγμένην οὐσίαν , ὅταν ὀνομάζωμεν θερμὸν , τὸ σῶμα λέγομεν , ὀλίγον τε ἢ πολὺ φαμὲν ὑπάρχειν τὸ θερμὸν , τῷ ποσῷ τῆς οὐσίας προσέχοντες τὸν νοῦν , καὶ τοῦτο ποιοῦμεν διττῶς . ἕνα μὲν γὰρ τρόπον ἐπὶ τῶν ἀμίκτων οὐσιῶν , ἕτερον δ’ ἐπὶ τῶν μεμιγμένων . ἐπὶ μὲν τῶν ἀμίκτων , ὡς ἂν εἰ καὶ δυοῖν ἐχόντοιν ὕδωρ ὁμοίως θερμὸν ἐν δεξαμεναῖς ἀνίσοις περιεχόμενον , τὸν μὲν ἕτερον πλέον ἔχειν λέγομεν τὸ θερμὸν , ᾧ μείζων ἡ δεξαμενὴ , τὸν ἕτερον ἔλαττον . ἐπὶ δὲ τῶν μεμιγμένων ὡς ἂν ἴσων μὲν ἀλλήλαις οὐσῶν , ἀνίσῳ δὲ μέτρῳ κεκραμένων , ἐξ ὕδατός τε καὶ οἴνου τὴν μὲν ἑτέραν αὐτῶν τὸν οἶνον ἔχειν πλείονα , τὴν δ’ ἑτέραν τὸ ὕδωρ φαμέν . ὅσπερ τρόπος ἐστὶ , κἂν ἀνίσους ὑποθώμεθα τὰς δεξαμενὰς εἶναι κατὰ τὴν αὐτὴν ἀναλογίαν κεκραμένας . ἐνίοτε δὲ οὐ πρὸς τὸ πλῆθος ἀναφέροντες τῆς οὐσίας τὸν λόγον , ἀλλὰ πρὸς τὴν ποιότητα μόνην , τῷ μέν τινι πλέον εἶναι φαμὲν , τῷ δ’ ἦττον τὸ θερμὸν , ὡς καὶ δυοῖν δεξαμεναῖν ἴσαιν ἀκριβῶς τὸ μέγεθος , τῆς μὲν θερμοτέρας πλέον εἶναι τὸ θερμὸν λέγομεν , τῆς δὲ ψυχροτέρας ἧττον , οὐκέτι κυρίως ἐνταῦθα τὸ πλέον ἐπιφέροντες . ἄμεινον γὰρ τὸ μᾶλλόν τε καὶ ἧττον καὶ σφοδρότερον καὶ ἀμυδρότερον καὶ πάνθ’ ὅσα τοιαῦτα ταῖς ποιότησιν ἀναφέρειν ὀνόματα , τὸ δ’ ὀλίγον καὶ πολὺ κατὰ τοῦ ποσοῦ μόνον τῆς οὐσίας φυλάττειν . ἀλλὰ γὰρ οὐκ ἐνταῦθα μόνον αἱ τοιαῦται καταχρήσεις εἰσὶ τῶν ὀνομάτων , ἀλλὰ καὶ κατ’ ἄλλα πάμπολλα τῶν κατὰ τὸν βίον , οὐχ ἥκιστα δὲ καὶ κατὰ τὴν ἰατρικὴν αὐτήν . ἁπάσας γοῦν τὰς νόσους ὀνομάζουσι μεγάλας τε καὶ μικρὰς , καίτοι γε οὐκ οὔσας οὐσίας , πυρετὸν μέγαν , πυρετὸν μικρὸν , ἀποπληξίαν μεγάλην , ἀποπληξίαν μικρὰν , ὡσαύτως δὲ πλευρῖτιν καὶ φρενῖτιν καὶ περιπνευμονίαν , ἁπάσας τε τὰς ἄλλας . προσέχειν οὖν χρὴ ταῖς ὁμωνυμίαις καὶ σκοπεῖσθαι τί ποθ’ ἡ σύμπασα λέξις ἑκάστοτε βούλεται τοῦ λέγοντος . εἰ γὰρ ἐκείνου καθ’ ἑτέρου σημαινομένου τοὔνομα φέροντος ἡμεῖς καθ’ ἕτερόν τι δεξάμενοι τὸν λόγον εὐθύνομεν , οὐ τὸν εἰρηκότα δή που κατά γε τὴν ἀλήθειαν αὐτὴν ἐξελέγξομεν , ἀλλὰ τὴν ἡμετέραν ὑπόληψιν , ὥσπερ ἀμέλει κἀνταῦθα ποιοῦσιν ἔνιοι τῶν πρὸς Ἱπποκράτους σπευδόντων ἀντιλέγειν . ἐπὶ γὰρ τὴν ποιότητα μεταφέροντες τοὔνομα τοῦ θερμοῦ , πειρῶνται δεικνύναι σφοδροτέραν ὑπάρχουσαν αὐτὴν τοῖς ἀκμάζουσιν . ἀλλ’ Ἱπποκράτης οὐκ ἐπὶ ταύτην , ἀλλ’ ἐπὶ τὴν οὐσίαν ἀναφέρει τοὔνομα κατὰ τὸν ἐνεστῶτα λόγον . ἡ γὰρ οὐσία τοῦ ἐμφύτου θερμοῦ ἀερώδης καὶ ὑδατώδης ὑπάρχει , ὡς ἐκ τοῦ σπέρματος ἔνεστι τεκμήρασθαι , παντάπασι μὲν ὀλίγης γεώδους οὐσίας μετέχοντος , τὸ πλεῖστον δ’ ἐν αὐτῷ περιέχοντος ἀέρος θερμοῦ τε καὶ ὑγροῦ , ὡς κἀν τοῖς περὶ σπέρματος ὑπομνήμασι δεδήλωται . καὶ μὴν καὶ ἡ ἑτέρα τῆς γενέσεως ἡμῶν ἀρχὴ , τὸ καταμήνιον , ὑγρὸν δήπου τὴν φύσιν ἐστίν . ὅταν οὖν ἐπὶ τὸ γεωδέστερον μεταβάλλῃ τὸ σῶμα τοῦ ζώου , μεταβάλλει δὲ καθ’ ἑκάστην ἡμέραν αὐξανόμενον , τηνικαῦτα κἂν πάνυ σφόδρα θερμὸν ᾖ καὶ πυρῶδες , ἀλλὰ τήν γε οὐσίαν τοῦ ἐμφύτου θερμοῦ ὀλιγίστην ἔχει , ἐπεὶ οὕτως ἂν καὶ τοὺς πυρέττοντας εἴπομεν πλεῖστον ἔχειν τὸ ἔμφυτον θερμὸν , οἵτινες οὐχ ὅπως πλέον , ἀλλ’ οὐδὲ τῷ πρόσθεν ἴσον ἔχουσιν . εὔκρατος μὲν οὖν ἐστιν ἡ οὐσία τοῦ ἐμφύτου θερμοῦ , πυρώδης δὲ ἡ τοῦ ἐπικτήτου . καὶ δὴ καὶ αἱ δι’ ὅλου τοῦ σώματος ἡμῶν ἀπόῤῥοιαι ἕπονται καπνώδεις μὲν καὶ λιγνυώδεις καὶ ξηραὶ καὶ δριμεῖαι τῷ ἐπικτήτῳ θερμῷ , ἀτμώδεις δὲ καὶ ἡδεῖαι καὶ εὔκρατοι τῷ κατὰ φύσιν , καίτοι διὰ τῆς ἁφῆς ἔνεστι διαγινώσκειν ταῦτα . τὸ μὲν γὰρ τῶν ὑγιαινόντων θερμὸν ἀτμῶδές ἐστι καὶ ἡδὺ καὶ οἰκεῖον τῇ ἁφῇ , μηδὲν ἀνιαρὸν , μηδὲ ταχὺ , μηδὲ δακνῶδες ἔχον . τὸ δὲ τῶν πυρεττόντων καὶ μάλιστα τοὺς ἑκτικοὺς πυρετοὺς ἢ τοὺς ἐπὶ σήψει χυμῶν δριμὺ καὶ ἀηδὲς καὶ δάκνον καὶ διαβιβρῶσκον ἡμῶν τὴν ἁφήν . ἀκριβοῦται δὲ ἡ ὑγιεινὴ ποιότης αὐτοῦ ἐν τοῖς παισὶν , ὡς τῶν γε ἀκμαζόντων τοὺς πλείστους ἔστιν εὑρεῖν δακνῶδες ἤδη τὸ θερμὸν ἔχοντας καὶ οὐκ ἔθ’ ὑγρὸν οὐδὲ ἀτμῶδες οὐδὲ ἀερῶδες . καὶ οὐδὲν θαυμαστόν · ὁμοίαν γὰρ εἶναι τὴν ἀπόῤῥοιαν δεῖ τῇ ὑποκειμένῃ οὐσίᾳ · ἡνίκα μὲν ὑγρὰ καὶ ἀερώδης ἐστὶν ἡ οὐσία , καὶ τὸ ἀποῤῥέον αὐτῆς ἀτμῶδές ἐστι καὶ ἡδύ · ἡνίκα δὲ γεώδης καὶ ξηρὰ , τηνικαῦτα καὶ τὸ ἀποῤῥέον καπνῶδες γίνεται καὶ λιγνυῶδες καὶ δριμὺ , ὥσπερ γε κἀπὶ τῶν ἐκτὸς αἱ μὲν ἐξ ὕδατος ἀναθυμιάσεις γλυκέος τε καὶ θερμοῦ χρησταὶ καὶ ἀτμώδεις εἰσὶν , αἱ δὲ ἔκ τινος τῶν στερεῶν σωμάτων καιομένου καπνώδεις τε καὶ δριμεῖαι . διττῶν οὖν οὐσιῶν οὐσῶν , καὶ τῆς μὲν ἡδεῖαν ἐχούσης θερμότητα , τῆς δὲ ἀνιαρὰν , τὴν μὲν ἑτέραν πλείστην ἔχει τὰ παιδία , τὴν δ’ ἑτέραν οἱ ἀκμάζοντες ὡς πρὸς τὴν ὅλην τοῦ σώματος ἀναλογίαν δηλονότι . ἵνα δὲ καὶ φυσικώτερον ἔτι τὸν λόγον ἀναγαγὼν ἐπὶ τὰ στοιχεῖα τὸ πᾶν διέξειμι , τεττάρων ὄντων στοιχείων ἐξ ὧν τὰ πάντα σώματα κέκραται , τὸ μὲν τῶν παιδίων ἥκιστα μετέχει τοῦ γεώδους , πλεῖστον ἐν ἑαυτῷ κεκτημένον τό τ’ ἀερῶδες καὶ ὑδατῶδες . τὸ δὲ τῶν ἀκμαζόντων ἔμπαλιν ὑπὸ ξηρότητος ἐπικρατεῖται ﻿ γεώδους . ἐνδεῖ δ’ ἡ ὑδατώδης αὐτοῦ καὶ ἀερώδης οὐσία , ὥστ’ εἰ καὶ τὸ τέταρτον τὸ στοιχεῖον ἴσον πῦρ ἐν ἀμφοῖν θείημεν , ὡς ὁμοίως αὐτὰ λέγειν εἶναι θερμὰ , ἀλλ’ οὐ παραπλησίαν γε τὴν θερμὴν οὐσίαν ἐν ἀμφοτέροις αὐτοῖς ὑπάρχειν ἐροῦμεν , τῆς μὲν τῶν παίδων ὑγρᾶς οὔσης , τῆς δὲ τῶν ἀκμαζόντων ξηρᾶς . ἡ μὲν γὰρ ὑγρὰ κατὰ τὸ ἔμφυτον θερμὸν μάλιστα , ἐξ ὑγροῦ γὰρ ἡ γένεσις ἡμῖν , ἡ δὲ ξηρὰ κατὰ τὸ ἐπίκτητον . οὕτως οὖν οἱ μὲν ἄρτι γεγενημένοι παῖδες , οὐσίας θερμῆς ὑδατώδους τε καὶ ἀερώδους πλείστης μετέχοντες , πλεῖστον ἂν ἔχειν λέγονται τὸ ἔμφυτον θερμὸν , οἱ δ’ ἀκμάζοντές τε καὶ παρακμάζοντες , εἰς ὅσον αὗται μὲν ἐνδέουσι , περιττεύει δὲ ἡ γεώδης εἰς τοσοῦτον καὶ τὴν οὐσίαν ἔχουσιν ἐλάττονα τοῦ ἐμφύτου θερμοῦ . ὅτι δ’ ἀποῤῥεῖν ἀναγκαῖόν ἐστι τῆς ὑγρᾶς καὶ ἀερώδους οὐσίας πλέον ἤπερ τῆς γεώδους , κἂν ὁμοίως ἀμφότεραι θερμαὶ τυγχάνωσιν οὖσαι κατὰ τὴν ποιότητα , πρόδηλον παντί . θεάσασθαι γοῦν σοι τοῦτο κἀπὶ τῶν ἐκτὸς ἐναργῶς ὑπάρχει . τῶν γὰρ εἰς τὴν ὁμοίαν ἡκόντων θερμότητα σωμάτων οὐκ ἴσον ἀποῤῥεῖν φαίνεται , ἀλλὰ τῶν μὲν ξηρῶν ἐλάχιστον , τῶν δ’ ὑγρῶν πλεῖστον . αὐτίκα γοῦν ὕδατος μὲν καὶ ἐλαίου θερμῶν μετρίως γενομένων πλεῖστον ἀποῤῥεῖ καὶ διαφορεῖται , σιδήρου δὲ καὶ χαλκοῦ καὶ λίθων ἐλάχιστον , ὥστε καὶ εἰ καταθεῖναι βουληθείης εἰς ἥλιον θερμότατον ὕδωρ , εἰ οὕτως ἔτυχε , καὶ σίδηρον ἴσα τῷ σταθμῷ ποιήσας , εἶτα διελθούσης ὅλης τῆς ἡμέρας ἄμφω στῆσαι , τὸ μὲν ὕδωρ εὑρήσεις ἔλαττον ἑαυτοῦ παραπολὺ γεγενημένον , τὸν δὲ σίδηρον ἴσον . οὕτως δὲ καὶ ἔλαιον εἰ θέλεις παραβάλλειν χαλκῷ καὶ σιδήρῳ καὶ λίθῳ , τὸ μὲν ἐκδαπανώμενον εὑρήσεις , τὰ δ’ ὑπομένοντα κατὰ τὸν ὄγκον τῆς οὐσίας . ἐντεῦθεν δὲ μεταβαίνων ἐπὶ κηρόν τε καὶ πίτταν , ἄσφαλτόν τε καὶ ῥητίνην , ὅσα τ’ ἄλλα πλείστης ὑγρᾶς οὐσίας μετέχει , θεάσῃ καὶ ταῦτα ἐν ἡλίῳ θερμῷ πολὺ πλέον δαπανώμενα καὶ ἀποῤῥέοντα ἤπερ τοῦ λίθου τε καὶ χαλκοῦ καὶ σιδήρου καὶ τῶν ἄλλων τῶν οὕτω ξηρῶν . ὥστ’ εἴπερ ἡ χρεία τῆς τροφῆς ἀναπλήρωσίς ἐστι τῶν ἀποῤῥεόντων ἐκ τοῦ σώματος , ἀποῤῥεῖ δὲ τῶν ὑγροτέρων τε καὶ ἀερωδεστέρων πλέον , ἀναγκαῖον καὶ τροφῆς πλείονος δεῖσθαι τὰ τοιαῦτα . τὸ δὲ τῶν παίδων σῶμα τοιοῦτόν ἐστιν , ὑγρᾶς καὶ ἀερώδους οὐσίας πλέον μετέχον , οὐχ ὡς τοῦ τῶν ἀκμαζόντων καὶ παρακμαζόντων καὶ γερόντων , ξηρᾶς καὶ γεώδους . ὁ τοίνυν Ἱπποκράτης ἐπειδὴ προὔκειτο κατὰ τόδε τὸ βιβλίον αὐτῷ σύντομόν τε καὶ ἀφοριστικὴν ποιεῖσθαι τὴν διδασκαλίαν , οὐχ οὕτως διῆλθεν τὸν λόγον ὡς ἐγὼ νῦν , ἀλλ’ ἀντὶ τοῦ φάναι τὰ αὐξανόμενα , κἂν ἴσον ἐν αὐτοῖς ἔχῃ θερμῆς οὐσίας καὶ πυρώδους τοῖς ἀκμάζουσιν , ἀλλὰ τῆς γε ὑδατώδους καὶ ἀερώδους οὐσίας πλέον ἔχει τὰ αὐξανόμενα , πλεῖστον εἶπεν ἔχειν τὸ ἔμφυτον θερμὸν , ἅμα μὲν ἀναμιμνήσκων ἡμᾶς τῆς οὐσίας αὐτῶν , ἅμα δὲ τὸ προκείμενον ἀποδεικνύς . ἐπειδὴ γὰρ ὑγρὰν καὶ θερμὴν ἔχει τὴν οὐσίαν τὰ αὐξανόμενα , διὰ τοῦτο πλεῖστον ἀποῤῥεῖν αὐτῶν ἀναγκαῖόν ἐστι , πλείστης τε δεῖται τροφῆς . εἰ δὲ μὴ , τὸ σῶμα ἀναλίσκεσθαί φησιν εὐλόγως . ἔνθα γὰρ τὸ μὲν ἀποῤῥέον πλεῖστον , τὸ δ’ ἐπιῤῥέον ὀλίγον , ἐνταῦθα ἀναγκαῖον διαφθείρεσθαι τὴν ὑποκειμένην οὐσίαν . γέρουσι δ’ ὀλίγον τὸ θερμὸν , τούτοις μέν γε κατ’ ἄμφω τὰ σημαινόμενα τῆς προσηγορίας ὀλίγον ὑπάρχει τὸ θερμὸν , εἴτ’ ἐπὶ τὴν ποιότητά τις ἀναφέρει τὸν λόγον εἴτ’ ἐπὶ τὴν οὐσίαν . καὶ γὰρ καὶ ἡ ποιότης ἀμυδρὰ καὶ ἡ οὐσία ἐλαχίστη , εἴπερ τι μεμνήμεθα τῶν προειρημένων . διὰ τοῦτ’ ἄρα , φησὶν , ὀλίγων ὑπεκκαυμάτων δέονται · ὑπεκκαύματα τὰς τροφὰς ὠνόμασεν , ἑπόμενος τῷ ἑαυτοῦ δόγματι καὶ σχεδὸν ἁπάντων τῶν ἐνδοξοτάτων φιλοσόφων , οἵτινες τῶν συντιθέντων στοιχείων τὰ ζῶα τὸ θερμὸν αἰτιώτατον ἐνόμιζον εἶναι τῆς ζωῆς . ὥσπερ γὰρ αἱ λυχνιαῖοι φλόγες , καίτοι τροφὴν ἔχουσαι τοὔλαιον , ὅμως ἐὰν ἀθρόως τις ἐπιχέῃ , σβέννυνται μᾶλλον ἢ τρέφονται , κατὰ τὸν αὐτὸν δὴ τρόπον καὶ τὸ ἐν τοῖς γέρουσι θερμὸν ὑπέκκαυμα μὲν ἔχει τὰς τροφὰς , εἰ δὲ πολλαῖς καὶ ἀθρόαις ἐπισωρεύσεσι καταπνίγοιτο , σβεσθῆναι κίνδυνος αὐτὸ , καθάπερ εἰ καὶ σμικρῷ σπινθῆρι πυρὸς , πλῆθος ἐπισωρεύσαις ξύλων . καὶ διὰ τοῦτο καὶ οἱ πυρετοὶ τοῖς γέρουσιν οὐχ ὁμοίως ὀξέες , τὸ δ’ ἐπιφερόμενον τεκμήριον οὕτως ἐστὶν καὶ αὐτὸ τοῦ ψυχρὸν εἶναι τὸ τῶν γερόντων σῶμα καὶ ὅτι μάλιστα τροπῇ τῆς ἐμφύτου θερμότητος ἐπὶ τὸ πυρῶδες ὁ πυρετὸς γίνεται . ἀλλά τοι τηλικαύτην τροπὴν συμβῆναι τοῖς γέρουσιν , ὡς εἰς ἴσον ἀφικέσθαι τῇ τῶν νεωτέρων , οὐ πάνυ τι δυνατόν , τὸ μὲν γὰρ πολὺ θερμὸν ἑτοίμως ἐπὶ μήκιστον αἴρεται , τὸ δ’ ὀλίγον οὐ ῥᾳδίως , ἀλλὰ μεγίστης δεῖται τῆς βιαζομένης αἰτίας αὐτό . διὰ τοῦτο οὖν οὔτε πυρέττουσιν οἱ γέροντες , ὁμοίως τοῖς νέοις ὀξεῖς πυρετοὺς ὡς τὰ πολλὰ καὶ εἴ που σπανίως γένοιτό τις ὁποῖος ἐν νέῳ , πάντως οὗτος εἰς ὄλεθρον τοῦ κάμνοντος τελευτᾷ . ἐνδείκνυται γὰρ ἐξαίσιόν τι μέγεθος τῆς ἐργαζομένης αὐτὸν αἰτίας . ταῦτα ἀρκεῖ τοῖς κατὰ φύσιν ἔχουσιν εἰς νόησίν τε καὶ πίστιν ὧν Ἱπποκράτης ἔγραψεν · ὅσοι δὲ οὐκ ὀρθῶς ἐνεκάλεσαν αὐτῷ , καθάπερ καὶ Λύκος , ἓν ὅλον πρὸς ἐκείνους ὑπ’ ἐμοῦ γέγραπται βιβλίον ἀπολογούμενον ὑπὲρ ὧν ἐπηρεάζουσιν τὸν ἀφορισμόν . ἐπιγέγραπται δὲ τὸ βιβλίον πρὸς Λύκον , ὅτι μηδὲν ἡμάρτηται κατὰ ﻿ τὸν ἀφορισμὸν οὗ ἡ ἀρχὴ , τὰ αὐξανόμενα πλεῖστον ἔχει τὸ ἔμφυτον θερμόν . ἐδόθη δέ μοι τὸ τοῦ Λύκου βιβλίον ἤδη γεγραμμένων τῶν ὑπ’ ἐμοῦ ὑπομνημάτων . ὅθεν αὐτὸς μὲν τούτοις ἐνέθηκα τήνδε τὴν ῥῆσιν οὐκ οὖσαν ἐν τοῖς προεκδοθεῖσιν · ἰδίᾳ δὲ καθ’ ἕτερον βιβλίον ἀπελογησάμην ὑπὲρ ὧν ἐνεκάλεσεν Ἱπποκράτει .
Lemmas: ὁ αὐξάνω πολύς ἔχω ὁ ἔμφυτος θερμός · πολύς οὖν δέω τροφή , εἰ δέ μή , ὁ σῶμα ἀναλίσκω . γέρων δέ ὀλίγος ὁ θερμός , διά οὗτος ἄρα ὀλίγος ὑπέκκαυμα δέω , ὑπό πολύς γάρ ἀποσβέννυμι . διά οὗτος καί ὁ πυρετός ὁ γέρων οὐ ὅμοιος ὀξύς , ψυχρός γάρ ὁ σῶμα . λέγω ἐγώ ἐν ὁ περί κρᾶσις ὑπόμνημα ἐπί πολύς ὅπως ὁ ἀκμάζω ἔνιοι μέν ὁ ἰατρός , ἔνιοι δέ ὁ παῖς δοκέω εἰμί θερμός . ἔχω γάρ ὁ μέν δριμύς ὁ θερμός , ὁ δέ πολύς . ἀνάγκη δέ καί νῦν λέγω , ὅσος εἰς ὁ πάρειμι χρήσιμος , ἐν ὀλίγος ὡς οἷος τε μακρός περιλαμβάνω λόγος . ὁ τοίνυν ὄνομα οὗτος ὁ θερμός ἐνίοτε μέν ἐπί ὁ ποιότης φέρω , ὅς ἴδιος ὄνομα θερμότης εἰμί . ἐνίοτε δέ παρώνυμος ἀπό ὁ ποιότης , ὅλος ὁ σῶμα θερμός προσαγορεύω καί εἰμί ὁ ﻿ χρῆσις ὅδε πολύς κατά ὁ βίος ἅπας καί παρά ὁ παλαιός , ὡς καί Θεόφραστος δηλόω ἐν ὁ περί θερμός καί ψυχρός γράμμα . ὁ γάρ ὁ σῶμα οὐσία δέχομαι ἐν μέρος ὁ ἐναντίος οὗτος ποιότης , θερμότης τε καί ψυχρότης καί ξηρότης καί ὑγρότης , κατά μέν ὁ δέχομαι οὐσία , ὅταν ὀνομάζω θερμός , ὁ σῶμα λέγω , ὀλίγος τε ἤ πολύς φημί ὑπάρχω ὁ θερμός , ὁ πός ὁ οὐσία προσέχω ὁ νόος , καί οὗτος ποιέω δισσός . εἷς μέν γάρ τρόπος ἐπί ὁ ἄμικτος οὐσία , ἕτερος δέ ἐπί ὁ μείγνυμι . ἐπί μέν ὁ ἄμικτος , ὡς ἄν εἰ καί δύο ἔχω ὕδωρ ὅμοιος θερμός ἐν δεξαμενή ἄνισος περιέχω , ὁ μέν ἕτερος πολύς ἔχω λέγω ὁ θερμός , ὅς μέγας ὁ δεξαμενή , ὁ ἕτερος ἐλαχύς . ἐπί δέ ὁ μείγνυμι ὡς ἄν ἴσος μέν ἀλλήλων εἰμί , ἄνισος δέ μέτρον κεράννυμι , ἐκ ὕδωρ τε καί οἶνος ὁ μέν ἕτερος αὐτός ὁ οἶνος ἔχω πολύς , ὁ δέ ἕτερος ὁ ὕδωρ φημί . ὅς τρόπος εἰμί , ἐάν ἄνισος ὑποτίθημι ὁ δεξαμενή εἰμί κατά ὁ αὐτός ἀναλογία κεράννυμι . ἐνίοτε δέ οὐ πρός ὁ πλῆθος ἀναφέρω ὁ οὐσία ὁ λόγος , ἀλλά πρός ὁ ποιότης μόνος , ὁ μέν τις πολύς εἰμί φημί , ὁ δέ ἀίσσω ὁ θερμός , ὡς καί δύο δεξαμενή ἴσος ἀκριβής ὁ μέγεθος , ὁ μέν θερμός πολύς εἰμί ὁ θερμός λέγω , ὁ δέ ψυχρός ἥσσων , οὐκέτι κύριος ἐνταῦθα ὁ πολύς ἐπιφέρω . ἀγαθός γάρ ὁ μάλα τε καί ἥσσων καί σφοδρός καί ἀμυδρός καί πᾶς ὅσος τοιοῦτος ὁ ποιότης ἀναφέρω ὄνομα , ὁ δέ ὀλίγος καί πολύς κατά ὁ πός μόνος ὁ οὐσία φυλάσσω . ἀλλά γάρ οὐ ἐνταῦθα μόνος ὁ τοιοῦτος κατάχρησις εἰμί ὁ ὄνομα , ἀλλά καί κατά ἄλλος πάμπολυς ὁ κατά ὁ βίος , οὐ ἦκα δέ καί κατά ὁ ἰατρικός αὐτός . ἅπας γοῦν ὁ νόσος ὀνομάζω μέγας τε καί μικρός , καίτοι γε οὐ εἰμί οὐσία , πυρετός μέγας , πυρετός μικρός , ἀποπληξία μέγας , ἀποπληξία μικρός , ὡσαύτως δέ πλευρῖτις καί φρενῖτις καί περιπνευμονία , ἅπας τε ὁ ἄλλος . προσέχω οὖν χρή ὁ ὁμωνυμία καί σκοπέω τίς ποτέ ὁ σύμπας λέξις ἑκάστοτε βούλομαι ὁ λέγω . εἰ γάρ ἐκεῖνος κατά ἕτερος σημαίνω ὄνομα φέρω ἐγώ κατά ἕτερος τις δέχομαι ὁ λόγος εὐθύνω , οὐ ὁ λέγω δή που κατά γε ὁ ἀλήθεια αὐτός ἐξελέγχω , ἀλλά ὁ ἡμέτερος ὑπόληψις , ὥσπερ ἀμέλει ἐνταῦθα ποιέω ἔνιοι ὁ πρός Ἱπποκράτης σπεύδω ἀντιλέγω . ἐπί γάρ ὁ ποιότης μεταφέρω ὄνομα ὁ θερμός , πειράω δείκνυμι σφοδρός ὑπάρχω αὐτός ὁ ἀκμάζω . ἀλλά Ἱπποκράτης οὐ ἐπί οὗτος , ἀλλά ἐπί ὁ οὐσία ἀναφέρω ὄνομα κατά ὁ ἐνίστημι λόγος . ὁ γάρ οὐσία ὁ ἔμφυτος θερμός ἀερώδης καί ὑδατώδης ὑπάρχω , ὡς ἐκ ὁ σπέρμα ἔνειμι τεκμαίρομαι , παντάπασι μέν ὀλίγος γεώδης οὐσία μετέχω , ὁ πολύς δέ ἐν αὐτός περιέχω ἀήρ θερμός τε καί ὑγρός , ὡς ἐν ὁ περί σπέρμα ὑπόμνημα δηλόω . καί μήν καί ὁ ἕτερος ὁ γένεσις ἐγώ ἀρχή , ὁ καταμήνιος , ὑγρός δήπου ὁ φύσις εἰμί . ὅταν οὖν ἐπί ὁ γεώδης μεταβάλλω ὁ σῶμα ὁ ζῷον , μεταβάλλω δέ κατά ἕκαστος ἡμέρα αὐξάνω , τηνικαῦτα ἐάν πάνυ σφόδρα θερμός εἰμί καί πυρώδης , ἀλλά ὁ γε οὐσία ὁ ἔμφυτος θερμός ὀλίγιστος ἔχω , ἐπεί οὕτως ἄν καί ὁ πυρέσσω λέγω πολύς ἔχω ὁ ἔμφυτος θερμός , ὅστις οὐ ὅπως πολύς , ἀλλά οὐδέ ὁ πρόσθεν ἴσος ἔχω . εὔκρατος μέν οὖν εἰμί ὁ οὐσία ὁ ἔμφυτος θερμός , πυρώδης δέ ὁ ὁ ἐπίκτητος . καί δή καί ὁ διά ὅλος ὁ σῶμα ἐγώ ἀπόρροια ἕπομαι καπνώδης μέν καί λιγνυώδης καί ξηρός καί δριμύς ὁ ἐπίκτητος θερμός , ἀτμώδης δέ καί ἡδύς καί εὔκρατος ὁ κατά φύσις , καίτοι διά ὁ ἁφή ἔνειμι διαγιγνώσκω οὗτος . ὁ μέν γάρ ὁ ὑγιαίνω θερμός ἀτμώδης εἰμί καί ἡδύς καί οἰκεῖος ὁ ἁφή , μηδείς ἀνιαρός , μηδέ ταχύς , μηδέ δακνώδης ἔχω . ὁ δέ ὁ πυρέσσω καί μάλα ὁ ἑκτικός πυρετός ἤ ὁ ἐπί σῆψις χυμός δριμύς καί ἀηδής καί δάκνω καί διαβιβρώσκω ἐγώ ὁ ἁφή . ἀκριβόω δέ ὁ ὑγιεινός ποιότης αὐτός ἐν ὁ παῖς , ὡς ὁ γε ἀκμάζω ὁ πολύς εἰμί εὑρίσκω δακνώδης ἤδη ὁ θερμός ἔχω καί οὐ ἔτι ὑγρός οὐδέ ἀτμώδης οὐδέ ἀερώδης . καί οὐδείς θαυμαστός · ὅμοιος γάρ εἰμί ὁ ἀπόρροια δέω ὁ ὑπόκειμαι οὐσία · ἡνίκα μέν ὑγρός καί ἀερώδης εἰμί ὁ οὐσία , καί ὁ ἀπορρέω αὐτός ἀτμώδης εἰμί καί ἡδύς · ἡνίκα δέ γεώδης καί ξηρός , τηνικαῦτα καί ὁ ἀπορρέω καπνώδης γίγνομαι καί λιγνυώδης καί δριμύς , ὥσπερ γε ἐπί ὁ ἐκτός ὁ μέν ἐκ ὕδωρ ἀναθυμίασις γλυκύς τε καί θερμός χρηστός καί ἀτμώδης εἰμί , ὁ δέ ἐκ τις ὁ στερεός σῶμα καίω καπνώδης τε καί δριμύς . δισσός οὖν οὐσία εἰμί , καί ὁ μέν ἡδύς ἔχω θερμότης , ὁ δέ ἀνιαρός , ὁ μέν ἕτερος πολύς ἔχω ὁ παιδίον , ὁ δέ ἕτερος ὁ ἀκμάζω ὡς πρός ὁ ὅλος ὁ σῶμα ἀναλογία δηλονότι . ἵνα δέ καί φυσικός ἔτι ὁ λόγος ἀνάγω ἐπί ὁ στοιχεῖον ὁ πᾶς διεξέρχομαι , τέσσαρες εἰμί στοιχεῖον ἐκ ὅς ὁ πᾶς σῶμα κεράννυμι , ὁ μέν ὁ παιδίον ἦκα μετέχω ὁ γεώδης , πολύς ἐν ἑαυτοῦ κτάομαι ὁ τε ἀερώδης καί ὑδατώδης . ὁ δέ ὁ ἀκμάζω ἔμπαλιν ὑπό ξηρότης ἐπικρατέω ﻿ γεώδης . ἐνδέω δέ ὁ ὑδατώδης αὐτός καί ἀερώδης οὐσία , ὥστε εἰ καί ὁ τέταρτος ὁ στοιχεῖον ἴσος πῦρ ἐν ἄμφω τίθημι , ὡς ὅμοιος αὐτός λέγω εἰμί θερμός , ἀλλά οὐ παραπλήσιος γε ὁ θερμός οὐσία ἐν ἀμφότερος αὐτός ὑπάρχω λέγω , ὁ μέν ὁ παῖς ὑγρός εἰμί , ὁ δέ ὁ ἀκμάζω ξηρός . ὁ μέν γάρ ὑγρός κατά ὁ ἔμφυτος θερμός μάλα , ἐκ ὑγρός γάρ ὁ γένεσις ἐγώ , ὁ δέ ξηρός κατά ὁ ἐπίκτητος . οὕτως οὖν ὁ μέν ἄρτι γίγνομαι παῖς , οὐσία θερμός ὑδατώδης τε καί ἀερώδης πολύς μετέχω , πολύς ἄν ἔχω λέγω ὁ ἔμφυτος θερμός , ὁ δέ ἀκμάζω τε καί παρακμάζω , εἰς ὅσος οὗτος μέν ἐνδέω , περισσεύω δέ ὁ γεώδης εἰς τοσοῦτος καί ὁ οὐσία ἔχω ἐλαχύς ὁ ἔμφυτος θερμός . ὅτι δέ ἀπορρέω ἀναγκαῖος εἰμί ὁ ὑγρός καί ἀερώδης οὐσία πολύς ἤ ὁ γεώδης , ἐάν ὅμοιος ἀμφότερος θερμός τυγχάνω εἰμί κατά ὁ ποιότης , πρόδηλος πᾶς . θεάομαι γοῦν σύ οὗτος ἐπί ὁ ἐκτός ἐναργής ὑπάρχω . ὁ γάρ εἰς ὁ ὅμοιος ἥκω θερμότης σῶμα οὐ ἴσος ἀπορρέω φαίνω , ἀλλά ὁ μέν ξηρός ἐλαχύς , ὁ δέ ὑγρός πολύς . αὐτίκα γοῦν ὕδωρ μέν καί ἔλαιον θερμός μέτριος γίγνομαι πολύς ἀπορρέω καί διαφορέω , σίδηρος δέ καί χαλκός καί λίθος ἐλαχύς , ὥστε καί εἰ κατατίθημι βούλομαι εἰς ἥλιος θερμός ὕδωρ , εἰ οὕτως τυγχάνω , καί σίδηρος ἴσος ὁ σταθμός ποιέω , εἶτα διέρχομαι ὅλος ὁ ἡμέρα ἄμφω ἵστημι , ὁ μέν ὕδωρ εὑρίσκω ἐλαχύς ἑαυτοῦ παραπολύ γίγνομαι , ὁ δέ σίδηρος ἴσος . οὕτως δέ καί ἔλαιον εἰ ἐθέλω παραβάλλω χαλκός καί σίδηρος καί λίθος , ὁ μέν ἐκδαπανάω εὑρίσκω , ὁ δέ ὑπομένω κατά ὁ ὄγκος ὁ οὐσία . ἐντεῦθεν δέ μεταβαίνω ἐπί κηρός τε καί πίσσα , ἄσφαλτος τε καί ῥητίνη , ὅσος τε ἄλλος πολύς ὑγρός οὐσία μετέχω , θεάομαι καί οὗτος ἐν ἥλιος θερμός πολύς πολύς δαπανάω καί ἀπορρέω ἤ ὁ λίθος τε καί χαλκός καί σίδηρος καί ὁ ἄλλος ὁ οὕτως ξηρός . ὥστε εἴπερ ὁ χρεία ὁ τροφή ἀναπλήρωσις εἰμί ὁ ἀπορρέω ἐκ ὁ σῶμα , ἀπορρέω δέ ὁ ὑγρός τε καί ἀερώδης πολύς , ἀναγκαῖος καί τροφή πολύς δέω ὁ τοιοῦτος . ὁ δέ ὁ παῖς σῶμα τοιοῦτος εἰμί , ὑγρός καί ἀερώδης οὐσία πολύς μετέχω , οὐ ὡς ὁ ὁ ἀκμάζω καί παρακμάζω καί γέρων , ξηρός καί γεώδης . ὁ τοίνυν Ἱπποκράτης ἐπειδή πρόκειμαι κατά ὅδε ὁ βιβλίον αὐτός σύντομος τε καί ἀφοριστικός ποιέω ὁ διδασκαλία , οὐ οὕτως διέρχομαι ὁ λόγος ὡς ἐγώ νῦν , ἀλλά ἀντί ὁ φημί ὁ αὐξάνω , ἐάν ἴσος ἐν αὐτός ἔχω θερμός οὐσία καί πυρώδης ὁ ἀκμάζω , ἀλλά ὁ γε ὑδατώδης καί ἀερώδης οὐσία πολύς ἔχω ὁ αὐξάνω , πολύς λέγω ἔχω ὁ ἔμφυτος θερμός , ἅμα μέν ἀναμιμνῄσκω ἐγώ ὁ οὐσία αὐτός , ἅμα δέ ὁ πρόκειμαι ἀποδείκνυμι . ἐπειδή γάρ ὑγρός καί θερμός ἔχω ὁ οὐσία ὁ αὐξάνω , διά οὗτος πολύς ἀπορρέω αὐτός ἀναγκαῖος εἰμί , πολύς τε δέω τροφή . εἰ δέ μή , ὁ σῶμα ἀναλίσκω φημί εὔλογος . ἔνθα γάρ ὁ μέν ἀπορρέω πολύς , ὁ δέ ἐπιρρέω ὀλίγος , ἐνταῦθα ἀναγκαῖος διαφθείρω ὁ ὑπόκειμαι οὐσία . γέρων δέ ὀλίγος ὁ θερμός , οὗτος μέν γε κατά ἄμφω ὁ σημαίνω ὁ προσηγορία ὀλίγος ὑπάρχω ὁ θερμός , εἴτε ἐπί ὁ ποιότης τις ἀναφέρω ὁ λόγος εἴτε ἐπί ὁ οὐσία . καί γάρ καί ὁ ποιότης ἀμυδρός καί ὁ οὐσία ἐλαχύς , εἴπερ τις μιμνῄσκω ὁ προλέγω . διά οὗτος ἄρα , φημί , ὀλίγος ὑπέκκαυμα δέω · ὑπέκκαυμα ὁ τροφή ὀνομάζω , ἕπομαι ὁ ἑαυτοῦ δόγμα καί σχεδόν ἅπας ὁ ἔνδοξος φιλόσοφος , ὅστις ὁ συντίθημι στοιχεῖον ὁ ζῷον ὁ θερμός αἴτιος νομίζω εἰμί ὁ ζωή . ὥσπερ γάρ ὁ λυχνιαῖος φλόξ , καίτοι τροφή ἔχω ἔλαιον , ὅμως ἐάν ἀθρόος τις ἐπιχέω , σβέννυμι μάλα ἤ τρέφω , κατά ὁ αὐτός δή τρόπος καί ὁ ἐν ὁ γέρων θερμός ὑπέκκαυμα μέν ἔχω ὁ τροφή , εἰ δέ πολύς καί ἀθρόος ἐπισώρευσις καταπνίγω , σβέννυμι κίνδυνος αὐτός , καθά εἰ καί μικρός σπινθήρ πῦρ , πλῆθος ἐπισωρεύω ξύλον . καί διά οὗτος καί ὁ πυρετός ὁ γέρων οὐ ὅμοιος ὀξύς , ὁ δέ ἐπιφέρω τεκμήριον οὕτως εἰμί καί αὐτός ὁ ψυχρός εἰμί ὁ ὁ γέρων σῶμα καί ὅτι μάλα τροπή ὁ ἔμφυτος θερμότης ἐπί ὁ πυρώδης ὁ πυρετός γίγνομαι . ἀλλά τοι τηλικοῦτος τροπή συμβαίνω ὁ γέρων , ὡς εἰς ἴσος ἀφικνέομαι ὁ ὁ νέος , οὐ πάνυ τις δυνατός , ὁ μέν γάρ πολύς θερμός ἑτοῖμος ἐπί μήκιστος ἀείρω , ὁ δέ ὀλίγος οὐ ῥᾴδιος , ἀλλά μέγας δέω ὁ βιάζω αἰτία αὐτός . διά οὗτος οὖν οὔτε πυρέσσω ὁ γέρων , ὅμοιος ὁ νέος ὀξύς πυρετός ὡς ὁ πολύς καί εἰ που σπάνιος γίγνομαι τις ὁποῖος ἐν νέος , πάντως οὗτος εἰς ὄλεθρος ὁ κάμνω τελευτάω . ἐνδείκνυμι γάρ ἐξαίσιος τις μέγεθος ὁ ἐργάζομαι αὐτός αἰτία . οὗτος ἀρκέω ὁ κατά φύσις ἔχω εἰς νόησις τε καί πίστις ὅς Ἱπποκράτης γράφω · ὅσος δέ οὐ ὀρθός ἐγκαλέω αὐτός , καθά καί Λύκος , εἷς ὅλος πρός ἐκεῖνος ὑπό ἐγώ γράφω βιβλίον ἀπολογέομαι ὑπέρ ὅς ἐπηρεάζω ὁ ἀφορισμός . ἐπιγράφω δέ ὁ βιβλίον πρός Λύκος , ὅτι μηδείς ἁμαρτάνω κατά ﻿ ὁ ἀφορισμός ὅς ὁ ἀρχή , ὁ αὐξάνω πολύς ἔχω ὁ ἔμφυτος θερμός . δίδωμι δέ ἐγώ ὁ ὁ Λύκος βιβλίον ἤδη γράφω ὁ ὑπό ἐγώ ὑπόμνημα . ὅθεν αὐτός μέν οὗτος ἐντίθημι ὅδε ὁ ῥῆσις οὐ εἰμί ἐν ὁ προεκδίδωμι · ἴδιος δέ κατά ἕτερος βιβλίον ἀπολογέομαι ὑπέρ ὅς ἐγκαλέω Ἱπποκράτης .