galenus.in-hippocratis-aphorismos-commentarii-vii 6.38
Ὁκόσοισι κρυπτοὶ καρκίνοι γίνονται , μὴ θεραπεύειν βέλτιον . θεραπευόμενοι γὰρ ἀπόλλυνται ταχέως , μὴ θεραπευόμενοι δὲ πολὺν χρόνον διατελοῦσιν . Κρυπτοὺς καρκίνους εἴρηκεν ἤτοι τοὺς χωρὶς ἑλκώσεως ἢ τοὺς κεκρυμμένους , ὅπερ ἐστὶ μὴ φαινομένους ὃ πάλιν ἴσον δύναται τῷ διὰ βάθους εἶναι τοῦ σώματος . ἀλλὰ καὶ τὸ θεραπεύειν διττόν ἐστιν · ἓν μὲν τὸ πάντα πράττειν ὡς ὑγιὲς ἀποφῆναι τὸ πεπονθὸς μέρος , ἕτερον δὲ τὸ προνοεῖσθαι τὴν ἁρμόττουσαν τῷ πάθει πρόνοιαν , ὅπερ ἐστὶ παρηγορεῖν τε καὶ πραΰνειν αὐτὸ , καὶ μάλισθ’ ὅταν ᾖ μεθ’ ἑλκώσεως . ἀναγκαῖον γὰρ εἰ καὶ μηδὲν ἄλλο τηνικαῦτα τοὺς ἰχῶρας ἀποπλύνειν ὑγρῷ τινι χρώμενον , ὅπερ οὐ τὸ τυχὸν εἶναι προσήκει , ἀλλ’ ὅ τί περ ἂν ἤτοι διὰ πείρας ἢ δι’ ἐνδείξεως εὑρεθῇ μήτε σήπειν πεφυκὸς μήτ’ ἐρεθίζειν τὸ πεπονθὸς μέρος . ταύτης μὲν οὖν τῆς θεραπείας οὔτ’ ἀφίστασθαι προσήκει οὔθ’ οἱ χωρὶς ἑλκώσεως δέονται καρκίνοι . τῆς δ’ ἐκ τοῦ τεμεῖν καὶ καῦσαι ἃ μόνῳ καρκίνῳ γινομένῳ ἐστὶν ἰάματα , συμβουλεύει μὴ προσάγεσθαι κατὰ τοὺς κρυπτοὺς καρκίνους . ὅτι μὲν οὖν οἱ ἐν τῷ βάθει διὰ τῆς τοιαύτης ἀγωγῆς οὐ θεραπεύονται καὶ ἡ πεῖρα διδάσκει . πάντας γὰρ οἶδα τοὺς ἐπιχωρήσαντας ἰᾶσθαι καρκίνους τοιούτους παροξύναντας μᾶλλον αὐτοὺς , ἐν τάχει τε τοὺς ἀνθρώπους ἀποκτείναντας . οἵ τε γὰρ τὸν ἐν τῷ οὐρανίσκῳ συστάντα καὶ τὸν ἐν τῇ ἕδρᾳ καὶ τὸν ἐν τῷ κρυπτῷ τῷ γυναικείῳ τεμόντες καὶ καύσαντες οὐκ ἠδυνήθησαν ἀπουλῶσαι τὰ ἕλκη καὶ τῇ τῆς ἰάσεως ταλαιπωρίᾳ συνέτηξαν τοὺς ἀνθρώπους ἄχρι θανάτου , οἷς ἐνῆν μὴ θεραπευομένοις ἀλυπότερον ἄχρι πλείονος ἐξαρκέσαι χρόνου . τοὺς μὲν οὖν τοιούτους καρκίνους οὐδ’ ὅλως ἐπιχειρητέον ἰᾶσθαι , τοὺς δ’ ἐπιπολῆς ἐκείνους μόνους οὕς ἐκτεμεῖν οἶόν τε σὺν ταῖς ῥίζαις αὐταῖς , ὡς ἂν εἴποι τις . οὐδὲν γὰρ χεῖρον οἱονεὶ ῥίζας τινὰς ὀνομάσαι τοῦ καρκίνου τὰς διατεταμένας ἄχρι τῶν πέριξ σωμάτων πεπληρωμένας φλέβας αἵματος μελαγχολικοῦ . πολλοὶ μὲν γὰρ τῶν ἀξιολόγων ἰατρῶν οὐδὲ τούτους ἐπιτρέπουσι χειρουργεῖν , ἀλλὰ μόνους ὅσοι περ ἂν ἑλκωθέντες ἅμα μὲν ἀνιαροὶ τοῖς κάμνουσιν ὦσιν , ὡς αὐτοὺς ὀρεχθῆναι τῆς χειρουργίας , ἅμα δ’ ἐν τοῖς τοιούτοις συστῶσι μορίοις ἃ μετὰ τῶν ῥιζῶν ἐκτεμεῖν καὶ καῦσαι δυνατόν ἐστιν . ἔνιοι δὲ οὐδὲ τούτοις ἀνασκευάζεσθαι ἐῶσιν , ἀλλὰ τελέως ἀφίστασθαι συμβουλεύουσι βοηθημάτων ἀγωνιστικῶν ἐπὶ καρκίνου παντός . Ἱπποκράτης γοῦν ὅτι μὲν τοὺς ἐν τῷ βάθει τοῦ σώματος οὐκ ἀεὶ συνεβούλευσε θεραπεύειν ἀγωνιστικῶς ἐξ αὐτῆς τοῦ πάθους τῆς φύσεως ἔξεστι τεκμήρασθαι . εἰ δὲ καὶ τὸν ἐπιπολῆς τε καὶ χωρὶς ἑλκώσεως ἄδηλον ἐστιν , ὅσον ἐπὶ τῇ κατὰ τὸν ἀφορισμὸν λέξει . γεγράφασι δ’ αὐτὸν οἱ περὶ τὸν Ἀρτεμίδωρόν τε καὶ τὸν Διοσκορίδην , ἄχρι τοῦ μὴ θεραπεύειν βέλτιον .
Lemmas: ὁπόσος κρυπτός καρκίνος γίγνομαι , μή θεραπεύω ἀγαθός . θεραπεύω γάρ ἀπόλλυμι ταχύς , μή θεραπεύω δέ πολύς χρόνος διατελέω . κρυπτός καρκίνος λέγω ἤτοι ὁ χωρίς ἕλκωσις ἤ ὁ κρύπτω , ὅς εἰμί μή φαίνω ὅς πάλιν ἴσος δύναμαι ὁ διά βάθος εἰμί ὁ σῶμα . ἀλλά καί ὁ θεραπεύω δισσός εἰμί · εἷς μέν ὁ πᾶς πράσσω ὡς ὑγιής ἀποφαίνω ὁ πάσχω μέρος , ἕτερος δέ ὁ προνοέω ὁ ἁρμόζω ὁ πάθος πρόνοια , ὅς εἰμί παρηγορέω τε καί πραύνω αὐτός , καί μάλα ὅταν εἰμί μετά ἕλκωσις . ἀναγκαῖος γάρ εἰ καί μηδείς ἄλλος τηνικαῦτα ὁ ἰχώρ ἀποπλύνω ὑγρός τις χράω , ὅς οὐ ὁ τυγχάνω εἰμί προσήκω , ἀλλά ὅς τις περ ἄν ἤτοι διά πεῖρα ἤ διά ἔνδειξις εὑρίσκω μήτε σήπω φύω μήτε ἐρεθίζω ὁ πάσχω μέρος . οὗτος μέν οὖν ὁ θεραπεία οὔτε ἀφίστημι προσήκω οὔτε ὁ χωρίς ἕλκωσις δέω καρκίνος . ὁ δέ ἐκ ὁ τέμνω καί καίω ὅς μόνος καρκίνος γίγνομαι εἰμί ἴαμα , συμβουλεύω μή προσάγω κατά ὁ κρυπτός καρκίνος . ὅτι μέν οὖν ὁ ἐν ὁ βάθος διά ὁ τοιοῦτος ἀγωγή οὐ θεραπεύω καί ὁ πεῖρα διδάσκω . πᾶς γάρ οἶδα ὁ ἐπιχωρέω ἰάομαι καρκίνος τοιοῦτος παροξύνω μάλα αὐτός , ἐν τάχος τε ὁ ἄνθρωπος ἀποκτείνω . ὁ τε γάρ ὁ ἐν ὁ οὐρανίσκος συνίστημι καί ὁ ἐν ὁ ἕδρα καί ὁ ἐν ὁ κρυπτός ὁ γυναικεῖος τέμνω καί καίω οὐ δύναμαι ἀπουλόω ὁ ἕλκος καί ὁ ὁ ἴασις ταλαιπωρία συντήκω ὁ ἄνθρωπος ἄχρι θάνατος , ὅς ἔνειμι μή θεραπεύω ἄλυπος ἄχρι πολύς ἐξαρκέω χρόνος . ὁ μέν οὖν τοιοῦτος καρκίνος οὐδέ ὅλος ἐπιχειρέω ἰάομαι , ὁ δέ ἐπιπολή ἐκεῖνος μόνος ὅς ἐκτέμνω οἷος τε σύν ὁ ῥίζα αὐτός , ὡς ἄν λέγω τις . οὐδείς γάρ κακός οἷον ῥίζα τις ὀνομάζω ὁ καρκίνος ὁ διατείνω ἄχρι ὁ πέριξ σῶμα πληρόω φλέψ αἷμα μελαγχολικός . πολύς μέν γάρ ὁ ἀξιόλογος ἰατρός οὐδέ οὗτος ἐπιτρέπω χειρουργέω , ἀλλά μόνος ὅσος περ ἄν ἑλκόω ἅμα μέν ἀνιαρός ὁ κάμνω εἰμί , ὡς αὐτός ὀρέγω ὁ χειρουργία , ἅμα δέ ἐν ὁ τοιοῦτος συνίστημι μόριον ὅς μετά ὁ ῥίζα ἐκτέμνω καί καίω δυνατός εἰμί . ἔνιοι δέ οὐδέ οὗτος ἀνασκευάζω ἐάω , ἀλλά τέλειος ἀφίστημι συμβουλεύω βοήθημα ἀγωνιστικός ἐπί καρκίνος πᾶς . Ἱπποκράτης γοῦν ὅτι μέν ὁ ἐν ὁ βάθος ὁ σῶμα οὐ ἀεί συμβουλεύω θεραπεύω ἀγωνιστικός ἐκ αὐτός ὁ πάθος ὁ φύσις ἔξεστι τεκμαίρομαι . εἰ δέ καί ὁ ἐπιπολή τε καί χωρίς ἕλκωσις ἄδηλος εἰμί , ὅσος ἐπί ὁ κατά ὁ ἀφορισμός λέξις . γράφω δέ αὐτός ὁ περί ὁ Ἀρτεμίδωρος τε καί ὁ Διοσκορίδης , ἄχρι ὁ μή θεραπεύω ἀγαθός .