galenus.in-hippocratis-aphorismos-commentarii-vii 3.26
Πρεσβυτέροισι δὲ γενομένοισι παρίσθμια , σπονδύλου τοῦ κατὰ τὸ ἰνίον εἴσω ὤσιες , ἄσθματα , λιθιάσιες , ἕλμινθος στρογγύλαι , ἀσκαρίδες , ἀκροχορδόνες , σατυριασμοὶ , χοιράδες καὶ τἄλλα φύματα , μάλιστα δὲ τὰ προειρημένα . Πρῶτον μὲν ἔγραψε τῶν νεογνῶν παιδίων , εἶθ’ ἑξῆς τῶν ὀδοντοφυούντων , εἶτα νῦν περὶ τῶν μεταξὺ κατὰ τὴν ἡλικίαν ἤδη , τῶν πεπαυμένων τοὺς ὀδόντας φύειν καὶ τῶν πλησίων τοῦ ἡβάσκειν . ἐφεξῆς γὰρ ἐκείνων , ἐπὶ τοῖς δὲ τετάρτων τῇ τάξει , μνημονεύει κατὰ τὸν ἑξῆς ἀφορισμόν . ἀλλὰ τήν γε τρίτην ἡλικίαν , ἥτις νῦν πρόκειται ἡμῖν , τὴν ἄχρι δωδεκάτου καὶ τρισκαιδεκάτου προϊοῦσαν ἔτους , ἁλίσκεσθαι πάθεσί φησιν , ὧν πρῶτα γράφει παρίσθμια , φλεγμονὰς ὄντα τῶν κατὰ τὸν ἰσθμὸν χωρίων . ἀκούειν δὲ νῦν ἰσθμὸν χρὴ , τὸ μεταξὺ τοῦ στόματός τε καὶ τοῦ στομάχου μόριον , ἐκ μεταφορᾶς οὕτως ὠνομασμένον , ἀπὸ τῶν κυρίως λεγομένων ἰσθμῶν . αἳ δή τινές εἰσι στεναὶ γῆς διέξοδοι , μεταξὺ δυοῖν θαλαττῶν . τὰ δὲ παρίσθμια ταῦτα , ποτὲ μὲν αὐτοῦ μόνου τοῦ κοινοῦ , τῇ τε γαστρὶ καὶ τῷ στομάχῳ καὶ τῇ φάρυγγι καὶ ὅλῳ τῷ στόματι χιτῶνός εἰσι φλεγμοναὶ , ποτὲ δὲ καὶ τῶν ὑποκειμένων αὐτῶν μυῶν , ἡνίκα καὶ τοῦ κατὰ τὸ ἰνίον σπονδύλου συμβαίνουσιν αἱ εἴσω ῥοπαὶ , περὶ ὧν ἐφεξῆς ἐν τοῖς παρισθμίοις ἐρεῖ · σπονδύλου τοῦ κατὰ τὸ ἰνίον εἴσω ὤσιες . ἑλκόμενος γὰρ ὑπὸ τῶν φλεγμαινόντων μυῶν ὁ σπόνδυλος οὗτος εἰς τὸ πρόσω τοῦ τραχήλου μέρος ἐπινεύει . κέκληκε δὲ οὐ πρόσω τοῦτο μέρος , ἀλλ’ εἴσω Ἱπποκράτης , ὡς πρὸς τὸν σπόνδυλον ἀναφέρων τὸν λόγον ὀπίσω κείμενον . ἡ γὰρ εἰς τὸ βάθος μετάστασις τοῦ σώματος , ἐάν τε ἐκ τῶν ὀπίσω ἐάν τε ἐκ τῶν πρόσω γένηται , διὰ μιᾶς φωνῆς δηλοῦται τῆς ἔσω . τί δή ποτ’ οὖν Ἱπποκράτης ἐπὶ τῶν ἀρτιγενῶν παιδίων οὔτε περὶ τῶν παρισθμίων οὔτε περὶ τῆς ἔσω ῥοπῆς τοῦ κατὰ τὸ ἰνίον σπονδύλου διῆλθεν , οὐδὲν ἧττον κἀκείνων ὑγρὸν καὶ περιττωματικὸν ἐχόντων τὸν ἐγκέφαλον , ὡς ἐπιπέμπειν ῥεῦμα τοῖς ὑποκειμένοις μορίοις · ἢ ὅτι φθάνει τὰ τηλικαῦτα διαφθειρόμενα , πρὶν ὑπομεῖναι φλεγμονὴν ἰσχυρὰν , τοὺς ὑποκειμένους τῇ φάρυγγι μύας ἅμα τοῖς νεύροις . καὶ ἄλλως ὅτι μαλακὰ ταῦτά ἐστιν αὐτοῖς τὰ μόρια καὶ διὰ τοῦτο ἀδύνατα τάσιν ὑπομεῖναι σφοδρὰν , ὡς ἐπισπᾶσθαι δύνασθαι τὸν σπόνδυλον εἴσω πρὸς αὐτά . καὶ μὲν δὴ καὶ τὸ ἆσθμα , καλοῦσι δ’ οὕτως οἱ Ἕλληνες τὴν πυκνὴν ἀναπνοὴν , οἷα συμβαίνει τοῖς δραμοῦσιν , ἢ ὁπωσοῦν ἑτέρως εἰς σφοδρὰν κίνησιν ἀχθεῖσιν . ἐπὶ μὲν τούτων γίνεται δι’ αὐτὸ τὸ γυμνάσιον , ἀναπνοῆς πολλῆς τοῦ ζώου χρῄζοντος . ἐπὶ δὲ τῶν ἄνευ γυμνασίου , διὰ τὴν στενοχωρίαν τῶν ἐν τῷ πνεύμονι κοιλιῶν . ἡ στενοχωρία δ’ αὕτη πληρουμένου τοῦ σπλάγχνου τῶν ἄνωθεν ῥευμάτων γίνεται . τὰ δὲ ῥεύματα ταῦτα πλείω μέν ἐστι τοῖς νεογόνοις παιδίοις , ἀναιρεῖ δ’ ὀξέως αὐτὰ , διότι καὶ ἄλλως ἔχει κακῶς . ἥτε γὰρ ἐκ τῆς μήτρας εἰς τὸν πέριξ ἀέρα κατάστασις ἥ τε τῆς τροφῆς ἑτερότης , ἥ τε φλεγμονὴ κατ’ ἀρχὰς μὲν τῶν κατὰ τὸν ὀμφαλὸν χωρίων , αὖθις δὲ διὰ τὴν τῶν ὀδόντων γένεσιν ἀσθενῆ πάντα ποιεῖ τὰ τοιαῦτα καὶ μόγις ἐφ’ οἷς εἴρηκα διαρκοῦνται , μή τί γε δὴ πρὸς ἐκείνοις ἔτι καὶ τὸ ῥεῦμα δυνάμενα φέρειν , εἰς πνεύμονα κατασκῆπτον . αἱ δὲ λιθιάσεις ἴδιόν ἐστι τῶν παίδων πάθημα , διὰ τὴν ἀδηφαγίαν ὠμοὺς χυμοὺς ἀθροιζόντων οὐκ ὀλίγους , ἐξ ὧν τὸ παχύτερον ἅμα τοῖς οὔροις εἰς τὴν κύστιν ἀφικνούμενον ὕλη τῆς τῶν λίθων ἐστὶ γενέσεως καὶ διὰ τὴν θερμασίαν τὴν πολλήν . ἀθροίζουσι μὲν γὰρ καὶ οἱ γέροντες οὐκ ὀλίγον ὠμὸν χυμὸν , οὐ διὰ τὴν ἀδηφαγίαν ὡς οἱ παῖδες , ἀλλὰ διὰ τὴν ἀῤῥωστίαν τῆς πεπτικῆς δυνάμεως . οὐ μὴν τὸ γε θερμὸν ἔχουσιν ἰσχυρὸν , ὃ τὴν παχεῖαν ὕλην ἐξατμίζον ἐργάζεται τοὺς λίθους . ἕλμινθες δὲ καὶ ἀσκαρίδες ἀνάλογον ἐοίκασι γίνεσθαι τοῖς ἄλλοις ζώοις , ὅσα τὴν γένεσιν οὐκ ἐκ σπερμάτων , ἀλλ’ ἐκ σηπεδόνος ἔχει μόνον . μόνη γὰρ οὐχ ἱκανὴ ταῦτα γεννῆσαι σηπεδὼν , ἀλλὰ καὶ θερμασίας πολλῆς προσδεῖται . διαφθείρεται μὲν οὖν ἡ τροφὴ πολλάκις ἐν τῇ γαστρὶ καὶ μάλιστα ἐν τῇ κάτω τοῖς παιδίοις . ἀλλ’ ἡ θερμασία τοῖς μὲν πάνυ νέοις οὐδέπω τῆς ὕλης ἐγκρατής ἐστι . τῶν δὲ τηλικούτων καὶ τὴν ὕλην ἐπέχει τὴν ἐπιτήδειον εἰς ζώων τοιούτων γένεσιν , ἐπ’ αὐτῇ τε τὴν θερμασίαν προσείληφεν . ἀσκαρίδες μὲν οὖν εἰσι λεπταί τινες ἕλμινθες , ἐν τῷ κάτω μάλιστα τοῦ παχέος ἐντέρου μέρει γεννώμεναι , καὶ φαίνονταί γε πλεῖσται σαφῶς ἐπὶ τῶν ἀπεπτούντων ὑποζυγίων γεννώμεναι . τὴν δ’ ἀπεψίαν αὐτῶν ἡ δυσωδία τῶν διαχωρημάτων ἐνδείκνυται . τὸ δ’ ἄλλο γένος τῶν ἑλμίνθων αἱ στρογγύλαι γεννῶνται μὲν ἐν τοῖς ἄνω μᾶλλον ἐντέροις , ὥστε καὶ εἰς αὐτὴν ἐπιβαίνουσιν ἔστιν ὅτε τὴν γαστέρα . πολὺ δὲ πλείους αὗται τῶν ἀσκαρίδων ἐν τοῖς παισὶ γίγνονται . σπανιωτέρα δ’ ἡ τῆς πλατείας ἕλμινθος γένεσίς ἐστιν , ἥτις καὶ μακροτάτη γίγνεται , παρεκτεινομένη πολλάκις ἅπασι τοῖς ἐντέροις . ἀλλὰ ταύτης μὲν οὐδ’ ὅλως ἐμνημόνευσεν ὁ Ἱπποκράτης . ὅτι μηδὲ προὔκειτο περὶ πάντων αὐτῷ διεξέρχεσθαι τῶν παθημάτων ὅσα συμβαίνει τοῖς ἀνθρώποις , ἀλλ’ ἐκείνων μόνων , ὅσα γίγνεται καθ’ ἑκάστην τῶν ἡλικιῶν . διὰ τοῦτο γοῦν αὐτὸς μετὰ τῶν εἰρημένων κατάλογον ἐφεξῆς ἀκροχορδόνας τε καὶ χοιράδας ἔγραψε κακοχύμου πλήθους ἔγγονα νοσήματα ῥέποντος ἔξω τε καὶ πρὸς τὸ δέρμα . πᾶν δὲ αὐτῶν τὸ γένος ὀνομάζει φύματα γράψας ἐφεξῆς οὕτως , ἀκροχορδόνες χοιράδες καὶ τἄλλα φύματα . λέγονται δ’ ἐξαιρέτως ἔνια φύματα , φλεγμοναί τινες αὐτόματοι τάχιστα μὲν γεννώμεναι , τάχιστα δ’ εἰς ὀξὺ ὑψηλὸν αἰρόμεναι , τάχιστα δὲ καὶ ἐκπυϊσκόμεναι , καὶ πλείστη γε καὶ ἡ τούτων γένεσίς ἐστιν ἐν βουβῶνι καὶ μασχάλη , ὅτι καὶ ἀδένες ἐνταῦθα πολλοὶ φύσιν ἔχοντες εἰς ἑαυτοὺς ἑτοίμως δέχεσθαι τὰ περιττά . τούτων τῶν ἀδένων ἐστὶ πάθημα καὶ ἡ χοιρὰς οὐχ ὑπὸ θερμῆς ὕλης , οὐδ’ εἰς ἐκπύησιν ἐπειγομένης , μάλιστα δὲ ψυχροτέρας τε καὶ φλεγματικωτέρας .
Lemmas: πρέσβυς δέ γίγνομαι παρίσθμιον , σπονδύλος ὁ κατά ὁ ἰνίον εἴσω ὦσις , ἄσθμα , λιθίασις , ἕλμινς στρογγύλος , ἀσκαρίς , ἀκροχορδών , σατυριασμός , χοιράς καί ἄλλος φῦμα , μάλα δέ ὁ προλέγω . πρῶτος μέν γράφω ὁ νεογνός παιδίον , εἶτα ἑξῆς ὁ ὀδοντοφυέω , εἶτα νῦν περί ὁ μεταξύ κατά ὁ ἡλικία ἤδη , ὁ παύω ὁ ὀδούς φύω καί ὁ πλήσιος ὁ ἡβάσκω . ἐφεξῆς γάρ ἐκεῖνος , ἐπί ὁ δέ τέταρτος ὁ τάξις , μνημονεύω κατά ὁ ἑξῆς ἀφορισμός . ἀλλά ὁ γε τρίτος ἡλικία , ὅστις νῦν πρόκειμαι ἐγώ , ὁ ἄχρι δωδέκατος καί τρισκαιδέκατος προιόω ἔτος , ἁλίσκομαι πάθος φημί , ὅς πρῶτος γράφω παρίσθμιον , φλεγμονή εἰμί ὁ κατά ὁ ἰσθμός χωρίον . ἀκούω δέ νῦν ἰσθμός χρή , ὁ μεταξύ ὁ στόμα τε καί ὁ στόμαχος μόριον , ἐκ μεταφορά οὕτως ὀνομάζω , ἀπό ὁ κύριος λέγω ἰσθμός . ὅς δή τις εἰμί στενός γῆ διέξοδος , μεταξύ δύο θάλασσα . ὁ δέ παρίσθμιον οὗτος , ποτέ μέν αὐτός μόνος ὁ κοινός , ὁ τε γαστήρ καί ὁ στόμαχος καί ὁ φάρυγξ καί ὅλος ὁ στόμα χιτών εἰμί φλεγμονή , ποτέ δέ καί ὁ ὑπόκειμαι αὐτός μῦς , ἡνίκα καί ὁ κατά ὁ ἰνίον σπονδύλος συμβαίνω ὁ εἴσω ῥοπή , περί ὅς ἐφεξῆς ἐν ὁ παρίσθμιον λέγω · σπονδύλος ὁ κατά ὁ ἰνίον εἴσω ὦσις . ἕλκω γάρ ὑπό ὁ φλεγμαίνω μῦς ὁ σφόνδυλος οὗτος εἰς ὁ πρόσω ὁ τράχηλος μέρος ἐπινεύω . καλέω δέ οὐ πρόσω οὗτος μέρος , ἀλλά εἴσω Ἱπποκράτης , ὡς πρός ὁ σφόνδυλος ἀναφέρω ὁ λόγος ὀπίσω κεῖμαι . ὁ γάρ εἰς ὁ βάθος μετάστασις ὁ σῶμα , ἐάν τε ἐκ ὁ ὀπίσω ἐάν τε ἐκ ὁ πρόσω γίγνομαι , διά εἷς φωνή δηλόω ὁ ἔσω . τίς δή ποτέ οὖν Ἱπποκράτης ἐπί ὁ ἀρτιγενής παιδίον οὔτε περί ὁ παρίσθμιον οὔτε περί ὁ ἔσω ῥοπή ὁ κατά ὁ ἰνίον σπονδύλος διέρχομαι , οὐδείς ἥσσων ἐκεῖνος ὑγρός καί περισσωματικός ἔχω ὁ ἐγκέφαλος , ὡς ἐπιπέμπω ῥεῦμα ὁ ὑπόκειμαι μόριον · ἤ ὅτι φθάνω ὁ τηλικοῦτος διαφθείρω , πρίν ὑπομένω φλεγμονή ἰσχυρός , ὁ ὑπόκειμαι ὁ φάρυγξ μῦς ἅμα ὁ νεῦρον . καί ἄλλος ὅτι μαλακός οὗτος εἰμί αὐτός ὁ μόριον καί διά οὗτος ἀδύνατος τάσις ὑπομένω σφοδρός , ὡς ἐπισπάω δύναμαι ὁ σφόνδυλος εἴσω πρός αὐτός . καί μέν δή καί ὁ ἆσθμα , καλέω δέ οὕτως ὁ Ἕλλην ὁ πυκνός ἀναπνοή , οἷος συμβαίνω ὁ τρέχω , ἤ ὁπωσοῦν ἕτερος εἰς σφοδρός κίνησις ἄγω . ἐπί μέν οὗτος γίγνομαι διά αὐτός ὁ γυμνάσιον , ἀναπνοή πολύς ὁ ζῷον χρῄζω . ἐπί δέ ὁ ἄνευ γυμνάσιον , διά ὁ στενοχωρία ὁ ἐν ὁ πνεύμων κοιλία . ὁ στενοχωρία δέ οὗτος πληρόω ὁ σπλάγχνον ὁ ἄνωθεν ῥεῦμα γίγνομαι . ὁ δέ ῥεῦμα οὗτος πολύς μέν εἰμί ὁ νεόγονος παιδίον , ἀναιρέω δέ ὀξύς αὐτός , διότι καί ἄλλος ἔχω κακός . ὅστε γάρ ἐκ ὁ μήτρα εἰς ὁ πέριξ ἀήρ κατάστασις ὁ τε ὁ τροφή ἑτερότης , ὁ τε φλεγμονή κατά ἀρχή μέν ὁ κατά ὁ ὀμφαλός χωρίον , αὖθις δέ διά ὁ ὁ ὀδούς γένεσις ἀσθενής πᾶς ποιέω ὁ τοιοῦτος καί μόγις ἐπί ὅς λέγω διαρκέω , μή τις γε δή πρός ἐκεῖνος ἔτι καί ὁ ῥεῦμα δύναμαι φέρω , εἰς πνεύμων κατασκήπτω . ὁ δέ λιθίασις ἴδιος εἰμί ὁ παῖς πάθημα , διά ὁ ἀδηφαγία ὠμός χυμός ἀθροίζω οὐ ὀλίγος , ἐκ ὅς ὁ παχύς ἅμα ὁ οὖρον εἰς ὁ κύστις ἀφικνέομαι ὕλη ὁ ὁ λίθος εἰμί γένεσις καί διά ὁ θερμασία ὁ πολύς . ἀθροίζω μέν γάρ καί ὁ γέρων οὐ ὀλίγος ὠμός χυμός , οὐ διά ὁ ἀδηφαγία ὡς ὁ παῖς , ἀλλά διά ὁ ἀρρωστία ὁ πεπτικός δύναμις . οὐ μήν ὁ γε θερμός ἔχω ἰσχυρός , ὅς ὁ παχύς ὕλη ἐξατμίζω ἐργάζομαι ὁ λίθος . ἕλμινς δέ καί ἀσκαρίς ἀνάλογος ἔοικα γίγνομαι ὁ ἄλλος ζῷον , ὅσος ὁ γένεσις οὐ ἐκ σπέρμα , ἀλλά ἐκ σηπεδών ἔχω μόνος . μόνος γάρ οὐ ἱκανός οὗτος γεννάω σηπεδών , ἀλλά καί θερμασία πολύς προσδέω . διαφθείρω μέν οὖν ὁ τροφή πολλάκις ἐν ὁ γαστήρ καί μάλα ἐν ὁ κάτω ὁ παιδίον . ἀλλά ὁ θερμασία ὁ μέν πάνυ νέος οὐδέπω ὁ ὕλη ἐγκρατής εἰμί . ὁ δέ τηλικοῦτος καί ὁ ὕλη ἐπέχω ὁ ἐπιτήδειος εἰς ζῷον τοιοῦτος γένεσις , ἐπί αὐτός τε ὁ θερμασία προσλαμβάνω . ἀσκαρίς μέν οὖν εἰμί λεπτός τις ἕλμινς , ἐν ὁ κάτω μάλα ὁ παχύς ἔντερον μέρος γεννάω , καί φαίνω γε πολύς σαφής ἐπί ὁ ἀπεπτέω ὑποζύγιον γεννάω . ὁ δέ ἀπεψία αὐτός ὁ δυσωδία ὁ διαχώρημα ἐνδείκνυμι . ὁ δέ ἄλλος γένος ὁ ἕλμινς ὁ στρογγύλος γεννάω μέν ἐν ὁ ἄνω μάλα ἔντερον , ὥστε καί εἰς αὐτός ἐπιβαίνω εἰμί ὅτε ὁ γαστήρ . πολύς δέ πολύς οὗτος ὁ ἀσκαρίς ἐν ὁ παῖς γίγνομαι . σπάνιος δέ ὁ ὁ πλατύς ἕλμινς γένεσις εἰμί , ὅστις καί μακρός γίγνομαι , παρεκτείνω πολλάκις ἅπας ὁ ἔντερον . ἀλλά οὗτος μέν οὐδέ ὅλος μνημονεύω ὁ Ἱπποκράτης . ὅτι μηδέ πρόκειμαι περί πᾶς αὐτός διεξέρχομαι ὁ πάθημα ὅσος συμβαίνω ὁ ἄνθρωπος , ἀλλά ἐκεῖνος μόνος , ὅσος γίγνομαι κατά ἕκαστος ὁ ἡλικία . διά οὗτος γοῦν αὐτός μετά ὁ λέγω κατάλογος ἐφεξῆς ἀκροχορδόνη τε καί χοιράς γράφω κακόχυμος πλῆθος ἔγγονος νόσημα ῥέπω ἔξω τε καί πρός ὁ δέρμα . πᾶς δέ αὐτός ὁ γένος ὀνομάζω φῦμα γράφω ἐφεξῆς οὕτως , ἀκροχορδών χοιράς καί ἄλλος φῦμα . λέγω δέ ἐξαιρετός ἔνιοι φῦμα , φλεγμονή τις αὐτόματος ταχύς μέν γεννάω , ταχύς δέ εἰς ὀξύς ὑψηλός ἀείρω , ταχύς δέ καί ἐκπυΐσκομαι , καί πολύς γε καί ὁ οὗτος γένεσις εἰμί ἐν βουβών καί μασχάλη , ὅτι καί ἀδήν ἐνταῦθα πολύς φύσις ἔχω εἰς ἑαυτοῦ ἑτοῖμος δέχομαι ὁ περισσός . οὗτος ὁ ἀδήν εἰμί πάθημα καί ὁ χοιράς οὐ ὑπό θερμός ὕλη , οὐδέ εἰς ἐκπύησις ἐπείγω , μάλα δέ ψυχρός τε καί φλεγματικός .