galenus.in-hippocratis-aphorismos-commentarii-vii 5.1
Σπασμὸς ἐξ ἐλλεβόρου θανάσιμον . Τοῖς ἐλλέβορον εἰληφόσι λευκὸν , δηλονότι , τοῦτο γὰρ ἁπλῶς εἰώθασιν ὀνομάζειν ἐλλέβορον , οὐχ ὥσπερ τὸν μέλανα μετὰ προσθήκης , τούτοις οὖν ἐὰν καθαιρομένοις ἐπιγένηται σπασμὸς , ὀλέθριον εἶναί φησι τὸ σύμπτωμα . γίνεται μὲν γὰρ οὐ κατὰ τὴν ἀρχὴν τῆς καθάρσεως ἡνίκα τοῦ πνιγῆναι κίνδυνος , ἀλλ’ ὅταν σπαραχθῶσι σφοδρότερον ἐμοῦντες , δι’ αὐτὴν μάλιστα τὴν ἐν τοῖς ἐμέτοις συντονίαν πονησάντων τῶν νευρῶν κατὰ συμπάθειαν τὴν πρὸς τὸ στόμα τῆς γαστρὸς , ἐφ’ ᾧ καὶ ἄλλως ἑωράκαμεν , ὅταν ἰσχυρῶς δηχθῇ , γεγενημένους σπασμοὺς ὥσπερ καὶ τῷ νεανίσκῳ τὸν ἰὸν ἐμέσαντι . βέλτιον γὰρ ἰὸν , οὐκ ἰώδη τὸν ἔμετον ὀνομάζειν ἐκεῖνον , ἐπειδήπερ ἦν οἷος ἀκριβὴς ἰὸς ὀνομαζόμενος εὐανθέστατος . ἀλλὰ κατά γε τὸν ἔμετον ἐσπάσθη πᾶν τὸ σῶμα καὶ ὅ τε πυρετὸς αὐτοῦ καὶ ὁ σπασμὸς ἐπαύσατο παραχρῆμα κενωθέντος τοῦ ἰοῦ . τοιοῦτον δ’ ἦν τὸ ἐμεθὲν , οἷον εἴ τις ὕδατι δεύσειεν ἰὸν τὸν ἄριστον , ὡς γενέσθαι σύστασιν ἐξ ἀμφοῖν σιραίου πάχει προσεοικυῖαν . οὐκ ἀδύνατον μὲν οὖν , ὡς ἔφην , καὶ κατὰ συμπάθειαν τὴν πρὸς τὸ στόμα τῆς γαστρὸς γενέσθαι σπασμὸν ἐπ’ ἐλλεβόρῳ λευκῷ , καὶ εἴη ἂν ὁ μετριώτατος σπασμὸς οὗτος . ἐγχωρεῖ δὲ καὶ δι’ αὐτὴν τὴν κένωσιν ὑπερκαθαιρομένοις αὐτοῖς γενέσθαι σπασμὸν , ὡς καὶ τοῖς χολερικοῖς ἐπιγίνονται συνολκαὶ πολλάκις καὶ μάλιστα τῶν κατὰ τὰς γαστροκνημίας μυῶν . οὐκ ἀδύνατον δὲ οὐδὲ διὰ τὴν ἐνέργειαν τοῦ φαρμάκου τὰ ἐκ τῶν νεύρων ὑγρὰ πρὸς ἑαυτὸ βίᾳ σπῶντος ἐκ τῆς κακοπαθείας ταύτης ἐπιγενέσθαι σπασμόν · ἀλλὰ καὶ τῆς δυνάμεως ἐνίοτε τοῦ ἐλλεβόρου πρὸς ἀνάδοσιν ὁρμησάσης σφοδρότερον , ἐγχωρεῖ τὴν τῶν νεύρων οὐσίαν ξηρανθῆναι βιαιότερον . ἐδίδαξε δ’ ἡμᾶς αὐτὸς ὁ Ἱπποκράτης ὡς ὁ σπασμὸς ἐπὶ κενώσει καὶ πληρώσει γίγνεται τῶν νευρωδῶν δηλονότι σωμάτων , ὑφ’ ὧν αἱ κατὰ προαίρεσιν ἐνεργοῦνται κινήσεις . ἔστι δὲ ταῦτα τόνοι , σύνδεσμοι καὶ μῦες καὶ τένοντες · ὥσπερ ὁρῶμεν ἐπὶ τῶν ἐκτὸς ἱμάντας τε καὶ χορδὰς τεινομένας , ἐάν τε ξηρανθῶσιν ἐπὶ πλέον ἐάν θ’ ὑγρότητι πολλῇ διαβραχῶσιν , οὕτω καὶ κατὰ τῶν ζώων σώματα τὰ πολλὰ τὸν σπασμὸν εἰκὸς γίνεσθαι · πρόδηλον δ’ ὡς ὁ μὲν ἐπὶ πληρώσει δυνατός ἐστι ἰαθῆναι κενώσει , τὸν δ’ ἐπὶ κενώσει τε καὶ ξηρότητι τῶν νεύρων οὐ πάνυ τι δυνατόν ἐστιν ἰάσασθαι . γίνεται δ’ , ὡς ἔφην , καὶ κατὰ συμπάθειαν σπασμὸς , ὃν οὐχ ἡγητέον ὑπὸ τοῦ Ἱπποκράτους παραλελεῖφθαι . τὸν γὰρ πρώτως γιγνόμενον σπασμὸν ἐδήλωσεν ἐν τῷ φάναι , σπασμὸν ἐπὶ πληρώσει καὶ κενώσει συνίστασθαι , καὶ μὴν καὶ τῷ λόγῳ τῆς δήξεως ἴσμεν ἐπὶ τῷ στομάχῳ λυγμὸν γινόμενον , ὡς ἄν τινα καὶ τὰ νεῦρα πάσχειν ὁμοίως προσδοκῆσαι καὶ δόξει καὶ ὁ σπασμὸς οὗτος ἐνίοτε γίνεσθαι τοῖς ἐπ’ ἐλλεβόρου καθαιρομένοις ὑφ’ Ἱπποκράτους οὐκ εἰρημένος · εἰ μὴ , νὴ Δία , φαίη τις αὐτὸν ἐπὶ κενώσει συμβαίνειν τῶν δακνόντων χυμῶν ξηραντικῶν ὑπερεχόντων . οὗτοι μὲν οἱ τρόποι τῶν ἐπ’ ἐλλεβόρῳ σπωμένων · θεραπεύονται δ’ αὐτῶν ὅ τε διὰ δῆξιν καὶ ὁ διὰ τὴν συντονίαν τὴν ἐπὶ τοῖς ἐμέτοις , ὁ δὲ διὰ ξηρότητα τῶν ἀνιάτων ἐστίν · εἰκότως . τοιγαροῦν ὅλον τὸ γένος τοῦ τοιούτου σπασμοῦ φησι θανάσιμον ὑπάρχειν ὁ Ἱπποκράτης , ἐπειδή τινες μὲν αὐτοῦ διαφοραὶ δυσίατοι , μία δ’ ἀνίατός ἐστιν .
Lemmas: σπασμός ἐκ ἑλλέβορος θανάσιμος . ὁ ἑλλέβορος λαμβάνω λευκός , δηλονότι , οὗτος γάρ ἁπλῶς εἴωθα ὀνομάζω ἑλλέβορος , οὐ ὥσπερ ὁ μέλας μετά προσθήκη , οὗτος οὖν ἐάν καθαίρω ἐπιγίγνομαι σπασμός , ὀλέθριος εἰμί φημί ὁ σύμπτωμα . γίγνομαι μέν γάρ οὐ κατά ὁ ἀρχή ὁ κάθαρσις ἡνίκα ὁ πνίγω κίνδυνος , ἀλλά ὅταν σπαράσσω σφοδρός ἐμέω , διά αὐτός μάλα ὁ ἐν ὁ ἔμετος συντονία πονέω ὁ νευρά κατά συμπάθεια ὁ πρός ὁ στόμα ὁ γαστήρ , ἐπί ὅς καί ἄλλος ὁράω , ὅταν ἰσχυρός δάκνω , γίγνομαι σπασμός ὥσπερ καί ὁ νεανίσκος ὁ ἰός ἐμέω . ἀγαθός γάρ ἰός , οὐ ἰώδης ὁ ἔμετος ὀνομάζω ἐκεῖνος , ἐπειδή εἰμί οἷος ἀκριβής ἰός ὀνομάζω εὐανθής . ἀλλά κατά γε ὁ ἔμετος σπάω πᾶς ὁ σῶμα καί ὁ τε πυρετός αὐτός καί ὁ σπασμός παύω παραχρῆμα κενόω ὁ ἰός . τοιοῦτος δέ εἰμί ὁ μεθίημι , οἷος εἰ τις ὕδωρ δεύω ἰός ὁ ἀγαθός , ὡς γίγνομαι σύστασις ἐκ ἄμφω σίραιον πάχος προσέοικα . οὐ ἀδύνατος μέν οὖν , ὡς φημί , καί κατά συμπάθεια ὁ πρός ὁ στόμα ὁ γαστήρ γίγνομαι σπασμός ἐπί ἑλλέβορος λευκός , καί εἰμί ἄν ὁ μέτριος σπασμός οὗτος . ἐγχωρέω δέ καί διά αὐτός ὁ κένωσις ὑπερκαθαίρω αὐτός γίγνομαι σπασμός , ὡς καί ὁ χολερικός ἐπιγίγνομαι συνολκή πολλάκις καί μάλα ὁ κατά ὁ γαστροκνημία μῦς . οὐ ἀδύνατος δέ οὐδέ διά ὁ ἐνέργεια ὁ φάρμακον ὁ ἐκ ὁ νεῦρον ὑγρός πρός ἑαυτοῦ βία σπάω ἐκ ὁ κακοπάθεια οὗτος ἐπιγίγνομαι σπασμός · ἀλλά καί ὁ δύναμις ἐνίοτε ὁ ἑλλέβορος πρός ἀνάδοσις ὁρμάω σφοδρός , ἐγχωρέω ὁ ὁ νεῦρον οὐσία ξηραίνω βίαιος . διδάσκω δέ ἐγώ αὐτός ὁ Ἱπποκράτης ὡς ὁ σπασμός ἐπί κένωσις καί πλήρωσις γίγνομαι ὁ νευρώδης δηλονότι σῶμα , ὑπό ὅς ὁ κατά προαίρεσις ἐνεργέω κίνησις . εἰμί δέ οὗτος τόνος , σύνδεσμος καί μῦς καί τένων · ὥσπερ ὁράω ἐπί ὁ ἐκτός ἱμάς τε καί χορδή τείνω , ἐάν τε ξηραίνω ἐπί πολύς ἐάν τε ὑγρότης πολύς διαβρέχω , οὕτως καί κατά ὁ ζῷον σῶμα ὁ πολύς ὁ σπασμός ἔοικα γίγνομαι · πρόδηλος δέ ὡς ὁ μέν ἐπί πλήρωσις δυνατός εἰμί ἰάομαι κένωσις , ὁ δέ ἐπί κένωσις τε καί ξηρότης ὁ νεῦρον οὐ πάνυ τις δυνατός εἰμί ἰάομαι . γίγνομαι δέ , ὡς φημί , καί κατά συμπάθεια σπασμός , ὅς οὐ ἡγέομαι ὑπό ὁ Ἱπποκράτης παραλείπω . ὁ γάρ πρῶτος γίγνομαι σπασμός δηλόω ἐν ὁ φημί , σπασμός ἐπί πλήρωσις καί κένωσις συνίστημι , καί μήν καί ὁ λόγος ὁ δῆξις οἶδα ἐπί ὁ στόμαχος λυγμός γίγνομαι , ὡς ἄν τις καί ὁ νεῦρον πάσχω ὅμοιος προσδοκάω καί δοκέω καί ὁ σπασμός οὗτος ἐνίοτε γίγνομαι ὁ ἐπί ἑλλέβορος καθαίρω ὑπό Ἱπποκράτης οὐ λέγω · εἰ μή , νή Ζεύς , φημί τις αὐτός ἐπί κένωσις συμβαίνω ὁ δάκνω χυμός ξηραντικός ὑπερέχω . οὗτος μέν ὁ τρόπος ὁ ἐπί ἑλλέβορος σπάω · θεραπεύω δέ αὐτός ὁ τε διά δῆξις καί ὁ διά ὁ συντονία ὁ ἐπί ὁ ἔμετος , ὁ δέ διά ξηρότης ὁ ἀνίατος εἰμί · ἔοικα . τοιγαροῦν ὅλος ὁ γένος ὁ τοιοῦτος σπασμός φημί θανάσιμος ὑπάρχω ὁ Ἱπποκράτης , ἐπειδή τις μέν αὐτός διαφορά δυσίατος , εἷς δέ ἀνίατος εἰμί .