galenus.in-hippocratis-aphorismos-commentarii-vii 1.2
Ἐν τῇσι ταραχῇσι τῆς κοιλίης καὶ τοῖσιν ἐμέτοισι τοῖσιν αὐτομάτως γινομένοισιν ἢν μὲν οἶα δεῖ καθαίρεσθαι καθαίρωνται , ξυμφέρει τε καὶ εὐφόρως φέρουσιν , ἢν δὲ μὴ , τοὐναντίον . οὕτω δὲ καὶ ἡ κενεαγγείη ἢν μὲν οἵην δεῖ γίγνεσθαι , γίγνηται , ξυμφέρει τε καὶ εὐφόρως φέρουσιν , ἢν δὲ μὴ τοὐναντίον . ἐπιβλέπειν οὖν δεῖ καὶ χώρην καὶ ὥρην καὶ ἡλικίην καὶ νούσους ἐν ᾗσι δεῖ ἢ οὔ . Οὐ περὶ ποσότητος αὐτῷ τῶν κενουμένων ἐστὶν ὁ λόγος , ὥς τινες ᾠήθησαν , ἀλλὰ περὶ τῆς ποιότητος μόνης , ὡς δηλοῖ σαφῶς ἑκάτερον τῶν ὀνομάτων , τό τε οἷα καὶ τὸ οἵη . ἐπὶ μὲν γὰρ τῶν αὐτομάτως γινομένων κενώσεων προσεῖπεν ἢν μὲν οἷα δεῖ καθαίρεσθαι καθαίρωνται , ξυμφέρει τε καὶ εὐφόρως φέρουσιν · ἐπὶ δὲ τῶν ὑπὸ τοῦ ἰατροῦ , ἢν μὲν οἶα δεῖ γίγνεσθαι , γίγνηται . καίτοι δυνάμενος εἰπεῖν , ἢν μὲν ὅσα δεῖ καθαίρεσθαι καθαίρηται , καὶ πάλιν εἰ ἢν μὲν ὅσα δεῖ γίγνεσθαι γίγνηται . δηλοῦται δὲ τοῦτο καὶ διὰ τοῦ καθαίρεσθαι ῥήματος . οὐ γὰρ ἁπλῶς εἶπεν ἢν μὲν οἷα δεῖ κενοῦσθαι , ἀλλὰ ἢν μὲν οἷα δεῖ καθαίρεσθαι ἔφη . καθάρσις δέ ἐστιν ἡ τῶν λυπούντων κατὰ ποιότητα κένωσις . ἔν γε δὴ τούτοις ἁμαρτάνουσιν οἱ πλεῖστοι τῶν ἐξηγητῶν , οὐ συνιέντες οὔτε τῶν φωνῶν οὔτε τῆς γνώμης τἀνδρός . ἔτι δὲ μᾶλλον ἐπειδὰν τὸ τῆς κενεαγγείας ὄνομα τινὲς μὲν ἐπὶ τῆς ἀσιτίας , τινὲς δὲ ἐπὶ τῆς φλεβοτομίας ἀκούωσιν . ὁ γὰρ Ἱπποκράτης ἅπασαν κένωσιν ὀνομάζει κενεαγγείαν ἀπὸ τοῦ συμβεβηκότος , ἐπειδὴ κενὰ τὰ ἀγγεῖα συμβαίνει γίνεσθαι κατὰ πάσας τὰς κενώσεις . ὁ μὲν δὴ λόγος αὐτῷ νῦν ἐστι περὶ ποιότητος τῶν κενουμένων . ὥσπερ δὲ παρακελεύεται διὰ παντὸς ὅσα καλῶς ὑπὸ τῆς φύσεως γίγνεται ταῦτα μιμεῖσθαι τὸν ἰατρὸν , οὕτω καὶ νῦν ἐποίησε τῶν περὶ τῶν αὐτομάτων κενώσεων προτάξας λόγον , ἐν αἷς ὅταν μὲν οἷα δεῖ κενῶνται , τουτέστι τὰ λυποῦντα ξυμφέρει τε καὶ εὐφόρως φέρουσιν . εἰ δὲ ἄλλων τινῶν ἡ κένωσις γένηται καὶ μὴ τῶν λυπούντων , τὸ ἐναντίον οὔτε συμφέρει καὶ δυσφοροῦσιν οἱ κάμνοντες . οὕτως οὖν εἰ καὶ ὑπὸ τοῦ ἰατροῦ κένωσίς τις ἐπιτηδεύοιτο , τῶν λυπούντων αὕτη γιγνέσθω , καθάπερ καὶ ἐν ἄλλοις παρακελεύεται τὸν λυποῦντα συμβουλεύων κενοῦν χυμὸν καὶ μὴ ἄλλον τινὰ πρὸ αὐτοῦ . φλέγματος μὲν οὖν πλεονάζοντος τοῦτο κενωτέον ἂν εἴη παντὶ τρόπῳ . χολῆς δὲ ξανθῆς εἴτε μελαίνης ἐνοχλούσης ἀφεκτέον μὲν τοῦ φλέγματος , τὴν λυποῦσαν δὲ χολὴν κενωτέον . οὕτω δὲ κᾂν αἱματικὸν ᾖ τὸ πλεονάζον , αἵματος τὸ ποιητέον τὴν κένωσιν καὶ δὴ καὶ εἰ ὀῤῥὸς αἵματος ἐκείνου . τεκμαίρεσθαι δὲ δεῖ τὸν πλεονάζοντα χυμὸν τῇ χρόᾳ , πλὴν εἴ τινες ὑποχωρήσαιεν εἰς τὸ βάθος τοῦ σώματος . τὸ γὰρ χρῶμα τῶν χυμῶν ἐοικὸς ἀνθέων ὁκόσων μὴ ἄμπωτίς ἐστιν . ἐπὶ τούτων οὖν μάλιστα τῶν ὑπονοστησάντων καὶ μὴ κεχυμένων ὁμαλῶς εἰς ὅλον τὸ σῶμα , προσεπιβλέπειν δεῖ ὥρην καὶ χώρην καὶ ἡλικίην καὶ νούσους ἐν ᾗσι δεῖ ἢ οὔ · τουτέστιν ἐν αἷς προσῆκεν ἢ μὴ τοιοῦδέ τινος ἢ τοιοῦδε χυμοῦ ποιεῖσθαι τὴν κένωσιν . ἔχει μὲν γὰρ καὶ αὐτὸς ἕκαστος τῶν πλεοναζόντων ἐν τῷ σώματι χυμῶν ἴδια γνωρίσματα , περὶ ὧν ἐπὶ πλέον ἐν τοῖς ἑξῆς ἐροῦμεν , οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ πρὸς τὴν τελείαν διάγνωσιν ἐπιβλέπειν χρὴ καὶ τὴν ἐνεστῶσαν ὥραν τοῦ ἔτους καὶ τὸ χωρίον ﻿ ἐν ᾦ νοσοῦσιν οἱ κάμνοντες καὶ τὴν ἡλικίαν αὐτῶν καὶ τὴν ἰδέαν τῆς νόσου . ἔστω γὰρ , εἰ οὕτως ἔτυχε , χολῆς ξανθῆς ἐν τῷ σώματι πλεονεκτούσης γνωρίσματα , συνεπιβλέπειν αὐτῇ δεήσει καὶ εἰ ὥρα θερινὴ καὶ εἰ τὸ χωρίον θερμὸν καὶ εἰ ὁ κάμνων ἀκμάζων . οὕτω δὲ καὶ ἐπὶ τοῦ φλέγματος , εἰ χειμὼν εἴη , εἰ τὸ χωρίον ψυχρὸν , εἰ πρεσβύτης ὁ ἄνθρωπος · ἀλλὰ καὶ πρὸς τούτοις ἅπασιν , αὐτὸ τὸ εἶδος τῆς νόσου ἐπιβλεπτέον , οἶον ὅτι τριταῖος μὲν , εἰ οὕτως ἔτυχεν , ὑπὸ τῆς ξανθῆς χολῆς ἐπικρατούσης γίνεται , τεταρταῖος δ’ ὑπὸ τῆς μελαίνης , ἀμφημερινὸς δὲ ὑπὸ τοῦ φλέγματος , καὶ καρκίνος μὲν ὑπὸ τῆς μελαίνης χολῆς , ἐρυσίπελας δὲ ὑπὸ τῆς ξανθῆς , τῶν τ’ ἄλλων νοσημάτων ὡσαύτως ἕκαστον . ἐὰν γὰρ ταῦτα πάντα διορισώμεθα , βεβαιότερον ἐπὶ τὴν τοῦ λυποῦντος χυμοῦ κένωσιν ἀφιξόμεθα . πάντων οὖν ἀτοπώτατοι τῶν ἐξηγητῶν εἰσιν οἱ νομίζοντες τὸν λόγον αὐτῷ ὑπὲρ ἀσιτίας γίνεσθαι μόνης τῆς ἐν τοῖς πυρετοῖς . οὔτε γὰρ αὐτὸς ὠνόμασε πυρετοὺς ὅ τε λόγος ἐπὶ πάντων ἐστὶ καθόλου τῶν παρὰ φύσιν , ἐκδιδάσκων ἡμῶν σκοποὺς , οἶς προσέχοντας εὑρίσκειν προσήκει τὸ ποιὸν τῆς κενώσεως , οὐ τὸ ποσόν . ὁ γὰρ ἐφεξῆς ἀφορισμὸς ὑπὲρ τοῦ ποσοῦ διαλέγεται . κατὰ τίνα δὲ καιρὸν τοῦ νοσήματος ἐπιχειρεῖν δεῖ τῇ κενώσει καὶ τίνι τρόπῳ ποιητέον αὐτὴν ἐν ἄλλοις ἀφορισμοῖς ἑξῆς ἐρεῖ . ὅθεν οὐδ’ ἐμοὶ νῦν ἀναγκαῖόν ἐστι λέγειν περὶ αὐτῶν . οὕτω γὰρ ἂν οὐδὲν μὲν εἴην σοφώτερος διδάσκων , εἰς μῆκος δὲ λόγων οὐκ ἀναγκαῖον ἐκτείνων τὰ ὑπομνήματα .
Lemmas: ἐν ὁ ταραχή ὁ κοιλία καί ὁ ἔμετος ὁ αὐτόματος γίγνομαι ἐάν μέν οἷος δέω καθαίρω καθαίρω , συμφέρω τε καί εὔφορος φέρω , ἐάν δέ μή , ἐναντίος . οὕτως δέ καί ὁ κενεαγγεία ἐάν μέν οἷος δέω γίγνομαι , γίγνομαι , συμφέρω τε καί εὔφορος φέρω , ἐάν δέ μή ἐναντίος . ἐπιβλέπω οὖν δέω καί χώρα καί ὥρα καί ἡλικία καί νόσος ἐν ὅς δέω ἤ οὐ . οὐ περί ποσότης αὐτός ὁ κενόω εἰμί ὁ λόγος , ὡς τις οἴομαι , ἀλλά περί ὁ ποιότης μόνος , ὡς δηλόω σαφής ἑκάτερος ὁ ὄνομα , ὁ τε οἷος καί ὁ οἷος . ἐπί μέν γάρ ὁ αὐτόματος γίγνομαι κένωσις προσλέγω ἐάν μέν οἷος δέω καθαίρω καθαίρω , συμφέρω τε καί εὔφορος φέρω · ἐπί δέ ὁ ὑπό ὁ ἰατρός , ἐάν μέν οἷος δέω γίγνομαι , γίγνομαι . καίτοι δύναμαι λέγω , ἐάν μέν ὅσος δέω καθαίρω καθαίρω , καί πάλιν εἰ ἐάν μέν ὅσος δέω γίγνομαι γίγνομαι . δηλόω δέ οὗτος καί διά ὁ καθαίρω ῥῆμα . οὐ γάρ ἁπλῶς λέγω ἐάν μέν οἷος δέω κενόω , ἀλλά ἐάν μέν οἷος δέω καθαίρω φημί . κάθαρσις δέ εἰμί ὁ ὁ λυπέω κατά ποιότης κένωσις . ἐν γε δή οὗτος ἁμαρτάνω ὁ πολύς ὁ ἐξηγητής , οὐ συνίημι οὔτε ὁ φωνή οὔτε ὁ γνώμη ἀνήρ . ἔτι δέ μάλα ἐπειδάν ὁ ὁ κενεαγγεία ὄνομα τις μέν ἐπί ὁ ἀσιτία , τις δέ ἐπί ὁ φλεβοτομία ἀκούω . ὁ γάρ Ἱπποκράτης ἅπας κένωσις ὀνομάζω κενεαγγεῖος ἀπό ὁ συμβαίνω , ἐπειδή κενός ὁ ἀγγεῖον συμβαίνω γίγνομαι κατά πᾶς ὁ κένωσις . ὁ μέν δή λόγος αὐτός νῦν εἰμί περί ποιότης ὁ κενόω . ὥσπερ δέ παρακελεύομαι διά πᾶς ὅσος καλός ὑπό ὁ φύσις γίγνομαι οὗτος μιμέομαι ὁ ἰατρός , οὕτως καί νῦν ποιέω ὁ περί ὁ αὐτόματος κένωσις προτάσσω λόγος , ἐν ὅς ὅταν μέν οἷος δέω κενόω , τουτέστι ὁ λυπέω συμφέρω τε καί εὔφορος φέρω . εἰ δέ ἄλλος τις ὁ κένωσις γίγνομαι καί μή ὁ λυπέω , ὁ ἐναντίος οὔτε συμφέρω καί δυσφορέω ὁ κάμνω . οὕτως οὖν εἰ καί ὑπό ὁ ἰατρός κένωσις τις ἐπιτηδεύω , ὁ λυπέω οὗτος γίγνομαι , καθά καί ἐν ἄλλος παρακελεύομαι ὁ λυπέω συμβουλεύω κενόω χυμός καί μή ἄλλος τις πρό αὐτός . φλέγμα μέν οὖν πλεονάζω οὗτος κενωτέον ἄν εἰμί πᾶς τρόπος . χολή δέ ξανθός εἴτε μέλας ἐνοχλέω ἀπέχω μέν ὁ φλέγμα , ὁ λυπέω δέ χολή κενωτέον . οὕτως δέ ἔͅν αἱματικός εἰμί ὁ πλεονάζω , αἷμα ὁ ποιέω ὁ κένωσις καί δή καί εἰ ὀρός αἷμα ἐκεῖνος . τεκμαίρομαι δέ δέω ὁ πλεονάζω χυμός ὁ χροιά , πλήν εἰ τις ὑποχωρέω εἰς ὁ βάθος ὁ σῶμα . ὁ γάρ χρῶμα ὁ χυμός ἔοικα ἄνθος ὁπόσος μή ἄμπωτις εἰμί . ἐπί οὗτος οὖν μάλα ὁ ὑπονοστέω καί μή χέω ὁμαλής εἰς ὅλος ὁ σῶμα , προσεπιβλέπω δέω ὥρα καί χώρα καί ἡλικία καί νόσος ἐν ὅς δέω ἤ οὐ · τουτέστι ἐν ὅς προσήκω ἤ μή τοιόσδε τις ἤ τοιόσδε χυμός ποιέω ὁ κένωσις . ἔχω μέν γάρ καί αὐτός ἕκαστος ὁ πλεονάζω ἐν ὁ σῶμα χυμός ἴδιος γνώρισμα , περί ὅς ἐπί πολύς ἐν ὁ ἑξῆς λέγω , οὐ μήν ἀλλά καί πρός ὁ τέλειος διάγνωσις ἐπιβλέπω χρή καί ὁ ἐνίστημι ὥρα ὁ ἔτος καί ὁ χωρίον ﻿ ἐν ὄϊς νοσέω ὁ κάμνω καί ὁ ἡλικία αὐτός καί ὁ ἰδέα ὁ νόσος . εἰμί γάρ , εἰ οὕτως τυγχάνω , χολή ξανθός ἐν ὁ σῶμα πλεονεκτέω γνώρισμα , συνεπιβλέπω αὐτός δέω καί εἰ ὥρα θερινός καί εἰ ὁ χωρίον θερμός καί εἰ ὁ κάμνω ἀκμάζω . οὕτως δέ καί ἐπί ὁ φλέγμα , εἰ χειμών εἰμί , εἰ ὁ χωρίον ψυχρός , εἰ πρεσβύτης ὁ ἄνθρωπος · ἀλλά καί πρός οὗτος ἅπας , αὐτός ὁ εἶδος ὁ νόσος ἐπιβλεπτέον , οἷος ὅτι τριταῖος μέν , εἰ οὕτως τυγχάνω , ὑπό ὁ ξανθός χολή ἐπικρατέω γίγνομαι , τεταρταῖος δέ ὑπό ὁ μέλας , ἀμφημερινός δέ ὑπό ὁ φλέγμα , καί καρκίνος μέν ὑπό ὁ μέλας χολή , ἐρυσίπελας δέ ὑπό ὁ ξανθός , ὁ τε ἄλλος νόσημα ὡσαύτως ἕκαστος . ἐάν γάρ οὗτος πᾶς διορίζω , βέβαιος ἐπί ὁ ὁ λυπέω χυμός κένωσις ἀφικνέομαι . πᾶς οὖν ἄτοπος ὁ ἐξηγητής εἰμί ὁ νομίζω ὁ λόγος αὐτός ὑπέρ ἀσιτία γίγνομαι μόνος ὁ ἐν ὁ πυρετός . οὔτε γάρ αὐτός ὀνομάζω πυρετός ὁ τε λόγος ἐπί πᾶς εἰμί καθόλου ὁ παρά φύσις , ἐκδιδάσκω ἐγώ σκοπός , ὄις προσέχω εὑρίσκω προσήκω ὁ ποιός ὁ κένωσις , οὐ ὁ ποσός . ὁ γάρ ἐφεξῆς ἀφορισμός ὑπέρ ὁ πός διαλέγω . κατά τίς δέ καιρός ὁ νόσημα ἐπιχειρέω δέω ὁ κένωσις καί τίς τρόπος ποιέω αὐτός ἐν ἄλλος ἀφορισμός ἑξῆς λέγω . ὅθεν οὐδέ ἐγώ νῦν ἀναγκαῖος εἰμί λέγω περί αὐτός . οὕτως γάρ ἄν οὐδείς μέν εἰμί σοφός διδάσκω , εἰς μῆκος δέ λόγος οὐ ἀναγκαῖος ἐκτείνω ὁ ὑπόμνημα .