galenus.in-hippocratis-aphorismos-commentarii-vii 1.13
Γέροντες εὐφορώτατα νηστείην φέρουσι , δεύτερον οἱ καθεστηκότες , ἥκιστα μειράκια πάντων δὲ μάλιστα παιδία . τούτων δὲ αὐτέων , ἅπερ ἂν τύχῃ αὐτὰ ἑωυτῶν προθυμότερα ἐόντα . Καὶ ἡ τῶν ἡλικιῶν διαφορὰ συμβάλλεταί τι πρὸς τὰ διαιτήματα . γέροντες μὲν γὰρ εὐφόρως ἀσιτοῦσι , παῖδες δὲ δυσφόρως . ἔστι δὲ τὸ μὲν εὐφόρως κατά τε τὸ μὴ ὀρέγεσθαι καὶ μὴ βλάπτεσθαι , τὸ δὲ δυσφόρως κατὰ τὰ ἐναντία . καὶ γὰρ ὀρέγονται καὶ βλάπτονται μᾶλλον οἱ παῖδες ἐν ταῖς μακραῖς ἀσιτίαις . αἱ δὲ μεταξὺ ἡλικίαι τῆς τε τῶν παίδων καὶ τῆς τῶν γερόντων ἐφ’ ὅσον ἂν ἐγγυτέρω τῆς ἑτέρας αὐτῶν ἥκωσιν , ἐπὶ τοσοῦτον ἢ μᾶλλον ἢ ἦττον ἀνιῶνται καὶ βλάπτονται κατὰ τὰς μακρὰς ἀσιτίας . τούτου δὲ τοῦ ἀφορισμοῦ τὴν αἰτίαν αὐτὸς ἐν τῷ ἐφεξῆς διδάσκει , οὗ ἡ ἀρχὴ , τὰ αὐξανόμενα σώματα πλεῖστον ἔχει τὸ ἔμφυτον θερμὸν , ὥστε κἂν εἰ συνάπτειν τις αὐτὸν βούλοιτο καὶ μετὰ τοῦ γὰρ ἐκφέρειν συνδέσμου , γένοιτ’ ἂν ὁ λόγος εἶς τε ἅμα καὶ σαφὴς , οὕτως ἔχων , γέροντες εὐφορώτατα νηστείην φέρουσι , δεύτερον οἱ καθεστηκότες , ἥκιστα μειράκια καὶ μάλιστα πάντων παιδία . τὰ γὰρ αὐξανόμενα πλεῖστον ἔχει τὸ ἔμφυτον θερμόν . καθεστηκότας δὲ λέγει δηλονότι τοὺς τὴν μέσην ἔχοντας ἡλικίαν , ἀκμῆς τε καὶ γήρως , ὡς παύεσθαι μὲν ἤδη τὰ τῆς ἀκμῆς , μηδέπω δὲ μηδεμίαν αἴσθησιν σαφῆ γήρως ἔχειν . οὕτω δὲ καὶ Θουκυδίδης εἶπε τοὺς ἐν τῇ καθεστηκυίᾳ ἡλικίᾳ . μεταξὺ δὲ ταύτης τε καὶ τῆς τῶν μειρακίων ἡλικίας ἑτέρα τίς ἐστιν ὥσπερ καὶ τῇ τάξει μέση τούτων , οὕτω καὶ κατὰ τὴν εὐφορίαν τε καὶ δυσφορίαν , ὡς μήτ’ εὐφόρως ἡμᾶς δύνασθαι φέρειν τὴν ἀσιτίαν , καθάπερ οἱ καθεστηκότες καὶ γέροντες , μήτε δυσφόρως , ὡς τὰ μειράκιά τε καὶ οἱ παῖδες . ἀλλ’ οὐκ ἐμνημόνευσεν αὐτῆς ὁ Ἱπποκράτης , ὡς νοεῖσθαι δυναμένης ἐξ ὧν εἷπεν . ἐν γὰρ τῷ φάναι , τούτων δὲ αὐτέων ἃ ἂν τύχῃ , αὐτὰ ἑωυτῶν προθυμότερα ἐόντα , τὰς φυσικὰς ἐνεφάνισε διαφοράς . ὅσα γὰρ τῶν παιδίων τὸ θερμὸν τὸ ἔμφυτον ἔχει πολὺ , ταῦτα καὶ προθυμότερα τῶν ἄλλων ἐστὶ περὶ τὰς τῶν σιτίων προσφορὰς καὶ κρατεῖν μᾶλλον αὐτῶν δύνανται καὶ μὴ λαμβάνοντα μᾶλλον βλάπτεται . τοιοῦτος μὲν ὁ Ἱπποκράτους λόγος · δεῖται μέντοι καὶ βραχείας τινὸς ἔτι προσθήκης εἰς τὸ τέλειον . ἐπὶ μὲν γὰρ τῶν ἐν ἀρχῇ τῆς γεροντικῆς ἡλικίας ὀρθῶς εἴρηται τὸ γέροντες εὐφορώτατα νηστείην φέρουσιν · ἐπὶ δὲ τῶν ἔσχατον ἡκόντων γῆρας οὐκ ἔτι ὀρθῶς , ὅτι μηδὲ φέρουσιν ἐκεῖνοι τὰς μακρὰς ἀσιτίας . ἢ τοίνυν προσθετέον ἐστὶ τῷ ἀφορισμῷ βραχύ τε καὶ κατὰ τόνδε τὸν τρόπον αὐτὸν λεκτέον , γέροντες εὐφορώτατα νηστείην φέρουσι , πλὴν τῶν ἐσχατογήρων , δεύτερον οἱ καθεστηκότες . ἢ τὴν νηστείην ὄνομα μεταθετέον εἰς ὀλιγοσιτίην , καὶ οὕτως ῥητέον . γέροντες εὐφορώτερον ὀλιγοσιτίην φέρουσιν , δεύτερον οἱ καθεστηκότες . εὑρεθήσονται γὰρ καὶ οἱ ἐν ἐσχάτῳ γήρᾳ , εἰ καὶ μὴ φέροντες τὴν μακρὰν ἀσιτίαν , ὀλιγοσιτίας γοῦν δεόμενοι . παραπλήσιον γάρ τοι πάσχουσι τοῖς ἀποσβεννυμένοις λύχνοις , οἳ καὶ συνεχεστέρας μὲν δέονται χορηγίας , ἀθρόας δὲ ἅμα καὶ πολλῆς οὐ δέονται . καὶ δὴ καὶ προσήκει τοῖς τοιούτοις διδόναι τὸ σύμπαν πλῆθος ὀλίγον , μερίζοντας δὲ καὶ αὐτὸ τοῦτο τὸ ὀλίγον εἰς πλείω μέρη καὶ μὴ μίαν ἀσιτίαν ἐπιφέρειν μακρὰν αὐτοῖς .
Lemmas: γέρων εὔφορος νηστεία φέρω , δεύτερος ὁ καθίστημι , ἦκα μειράκιον πᾶς δέ μάλα παιδίον . οὗτος δέ αὐτός , ὅς ἄν τυγχάνω αὐτός ἑαυτοῦ πρόθυμος εἰμί . καί ὁ ὁ ἡλικία διαφορά συμβάλλω τις πρός ὁ διαίτημα . γέρων μέν γάρ εὔφορος ἀσιτέω , παῖς δέ δύσφορος . εἰμί δέ ὁ μέν εὔφορος κατά τε ὁ μή ὀρέγω καί μή βλάπτω , ὁ δέ δύσφορος κατά ὁ ἐναντίος . καί γάρ ὀρέγω καί βλάπτω μάλα ὁ παῖς ἐν ὁ μακρός ἀσιτία . ὁ δέ μεταξύ ἡλικία ὁ τε ὁ παῖς καί ὁ ὁ γέρων ἐπί ὅσος ἄν ἐγγύς ὁ ἕτερος αὐτός ἥκω , ἐπί τοσοῦτος ἤ μάλα ἤ ἀίσσω ἀνιάω καί βλάπτω κατά ὁ μακρός ἀσιτία . οὗτος δέ ὁ ἀφορισμός ὁ αἰτία αὐτός ἐν ὁ ἐφεξῆς διδάσκω , ὅς ὁ ἀρχή , ὁ αὐξάνω σῶμα πολύς ἔχω ὁ ἔμφυτος θερμός , ὥστε ἄν εἰ συνάπτω τις αὐτός βούλομαι καί μετά ὁ γάρ ἐκφέρω σύνδεσμος , γίγνομαι ἄν ὁ λόγος εἷς τε ἅμα καί σαφής , οὕτως ἔχω , γέρων εὔφορος νηστεία φέρω , δεύτερος ὁ καθίστημι , ἦκα μειράκιον καί μάλα πᾶς παιδίον . ὁ γάρ αὐξάνω πολύς ἔχω ὁ ἔμφυτος θερμός . καθίστημι δέ λέγω δηλονότι ὁ ὁ μέσος ἔχω ἡλικία , ἀκμή τε καί γῆρας , ὡς παύω μέν ἤδη ὁ ὁ ἀκμή , μηδέπω δέ μηδείς αἴσθησις σαφής γῆρας ἔχω . οὕτως δέ καί Θουκυδίδης λέγω ὁ ἐν ὁ καθίστημι ἡλικία . μεταξύ δέ οὗτος τε καί ὁ ὁ μειράκιον ἡλικία ἕτερος τις εἰμί ὥσπερ καί ὁ τάξις μέσος οὗτος , οὕτως καί κατά ὁ εὐφορία τε καί δυσφορία , ὡς μήτε εὔφορος ἐγώ δύναμαι φέρω ὁ ἀσιτία , καθά ὁ καθίστημι καί γέρων , μήτε δύσφορος , ὡς ὁ μειράκιον τε καί ὁ παῖς . ἀλλά οὐ μνημονεύω αὐτός ὁ Ἱπποκράτης , ὡς νοέω δύναμαι ἐκ ὅς λέγω . ἐν γάρ ὁ φημί , οὗτος δέ αὐτός ὅς ἄν τυγχάνω , αὐτός ἑαυτοῦ πρόθυμος εἰμί , ὁ φυσικός ἐμφανίζω διαφορά . ὅσος γάρ ὁ παιδίον ὁ θερμός ὁ ἔμφυτος ἔχω πολύς , οὗτος καί πρόθυμος ὁ ἄλλος εἰμί περί ὁ ὁ σιτίον προσφορά καί κρατέω μάλα αὐτός δύναμαι καί μή λαμβάνω μάλα βλάπτω . τοιοῦτος μέν ὁ Ἱπποκράτης λόγος · δέω μέντοι καί βραχύς τις ἔτι προσθήκη εἰς ὁ τέλειος . ἐπί μέν γάρ ὁ ἐν ἀρχή ὁ γεροντικός ἡλικία ὀρθός λέγω ὁ γέρων εὔφορος νηστεία φέρω · ἐπί δέ ὁ ἔσχατος ἥκω γῆρας οὐ ἔτι ὀρθός , ὅτι μηδέ φέρω ἐκεῖνος ὁ μακρός ἀσιτία . ἤ τοίνυν προστίθημι εἰμί ὁ ἀφορισμός βραχύς τε καί κατά ὅδε ὁ τρόπος αὐτός λεκτέος , γέρων εὔφορος νηστεία φέρω , πλήν ὁ ἐσχατόγηρος , δεύτερος ὁ καθίστημι . ἤ ὁ νηστεία ὄνομα μεταθετέω εἰς ὀλιγοσιτία , καί οὕτως λέγω . γέρων εὔφορος ὀλιγοσιτία φέρω , δεύτερος ὁ καθίστημι . εὑρίσκω γάρ καί ὁ ἐν ἔσχατος γῆρας , εἰ καί μή φέρω ὁ μακρός ἀσιτία , ὀλιγοσιτία γοῦν δέω . παραπλήσιος γάρ τοι πάσχω ὁ ἀποσβέννυμι λύχνος , ὅς καί συνεχής μέν δέω χορηγία , ἀθρόος δέ ἅμα καί πολύς οὐ δέω . καί δή καί προσήκω ὁ τοιοῦτος δίδωμι ὁ σύμπας πλῆθος ὀλίγος , μερίζω δέ καί αὐτός οὗτος ὁ ὀλίγος εἰς πολύς μέρος καί μή εἷς ἀσιτία ἐπιφέρω μακρός αὐτός .