galenus.in-hippocratis-aphorismos-commentarii-vii 2.1
Ἐν ᾧ νοσήματι ὕπνος πόνον ποιέει , θανάσιμον , ἢν δὲ ὕπνος ὠφελέῃ , οὐ θανάσιμον . Ὅτι μὲν ὁ πόνος αὐτῷ βλάβην σημαίνει νῦν εὔδηλον ἐκ τῆς ἀντιθέσεως . φησὶ γὰρ , ἢν δ’ ὕπνος ὠφελέῃ , οὐ θανάσιμον . οὔσης δὲ διττῆς τῆς ἐξ ὕπνου βλάβης τῆς μὲν κοινῆς , ὅταν ἐν ταῖς ἀρχαῖς τῶν παροξυσμῶν , ἃς ἐπισημασίας ὀνομάζουσιν , οἱ κάμνοντες κοιμηθῶσι , τῆς δ’ ἰδίας , ὡς ἐπί τινων νοσημάτων , ὅταν ἐν ἄλλῳ τινὶ καιρῷ , περὶ ταύτης αὐτὸν ἡγετέον λέγειν . ἐκείνη γὰρ οὔτε θάνατον οὔτ’ ἄλλο τι σημαίνει δεινὸν , ἑπομένῃ τῇ φύσει τοῦ καιροῦ . συννεύουσι γὰρ εἰς τὸ βάθος τοῦ σώματος ἐν ταῖς τῶν παροξυσμῶν ἀρχαῖς , ἤτοι θερμασία πᾶσα καὶ οἱ χυμοὶ , καθάπερ αὐτὸς ἐδίδαξε , καὶ μᾶλλον ἐφ’ ὧν ἤτοι φρίκη τις ἢ ῥῖγος ἢ ψύξις τῶν ἔξω μερῶν ἰσχυρὰ γίνεται . καὶ διὰ τοῦτο αὐτοῖς χρονίζει τὰ συμπτώματα κοιμηθεῖσιν ἐν ταῖς ἀρχαῖς καὶ μόγις ἐπὶ τὴν ἀκμὴν οἱ πυρετοὶ παραγίνονται . καὶ εἰ δή τις εἴη φλεγμονὴ περὶ σπλάγχνων , εἰκότως αὔξεται · καὶ εἰ χυμοί τινες εἰς τὴν γαστέρα συῤῥέουσιν , οὐχ ὁμοίως πέττονται , καθάπερ ἐν τοῖς ἄλλοις ὕπνοις , ἀλλὰ πολλῷ πλείους γίνονται , διαμένοντες ἄπεπτοι . διὰ ταῦτά τοι καὶ παρακελευόμεθα τοῖς κάμνουσιν ἐγρηγορέναι τηνικαῦτα τὴν ὑπὸ τῆς ἐγρηγόρσεως ἐπὶ τὰ ἐκτὸς φορὰν τοῦ πνεύματος καὶ τοῦ αἵματος καὶ τῆς ἐν αὐτοῖς θερμασίας , ἀντιτάττοντες ὡς μέγιστον ἴαμα τῇ κατὰ τὰς ἐπισημασίας ἐπιγινομένῃ πρὸς τὸ βάθος αὐτῶν φορᾷ . διὸ καὶ φαίη ἄν τις οὐκ ἀλόγως μὲν αὐτὰς τὰς βλάβας ἐν τούτῳ τῷ καιρῷ γίγνεσθαι τῇ φύσει τοῦ παροξυσμοῦ , κωλυομένας δὲ ὑπὸ τῆς ἐγρηγόρσεως , ἐπειδὰν δὲ καὶ ταύτης στερηθῶσιν οἱ κάμνοντες , ἐναργεστέραν ἴσχειν τὴν βλάβην , οὐχὶ τῷ προσέρχεσθαί τινα διὰ τὸν ὕπνον ἑτέραν βλάβην , ἀλλὰ τῷ τὴν ἐκ τῆς ἐγρηγόρσεως ὠφέλειαν ἀπογίνεσθαι . οὗτος μὲν οὖν ὁ λόγος ἐπιδείκνυσι μηδεμίαν ἐν ταῖς ἀρχαῖς τῶν παροξυσμῶν βλάβην ἐξ ὕπνου γινομένην , ἀλλ’ αὐτὸ δὴ τοῦτο μόνον , ἀπουσίαν ὠφελείας · ὁ δ’ ἕτερος λόγος ὁ καὶ τοίοις ὕπνοις συγχωρῶν ἐν τούτῳ τῷ καιρῷ βλάβην ἐργάζεσθαι τὴν διδασκαλίαν φησὶ γίνεσθαι νῦν Ἱπποκράτει περὶ τῶν ἐν ἄλλοις καιροῖς ὑπνούντων , οἷς ἀκολουθεῖ τοὐπίπαν ἐναργής τις ὠφέλεια καὶ μάλιστα ὅταν ἐν ταῖς παρακμαῖς γεννηθῶσιν . ὠφελοῦσι μὲν γὰρ ἐναργῶς ἐνίοτε καὶ κατ’ αὐτὰς τὰς ἀκμὰς γινόμενοι , καί ποτε κἀν τοῖς τῶν ἀναβάσεων τῶν γινομένων ἐν τοῖς ἐσχάτοις , ὅσαι συνάπτονται ταῖς ἀκμαῖς , ἀλλ’ ἡ πασῶν ἐναργεστάτη τῶν ὠφελειῶν ἐν ταῖς παρακμαῖς γίνεται . καὶ τοίνυν καὶ βλάπτοντες ἧττον μὲν ὀλέθριοι , κατά γε τὴν ἀκμήν εἰσι καὶ τὴν αὔξησιν τοῦ παροξυσμοῦ , μάλιστα δ’ ἐν ταῖς παρακμαῖς ὀλέθριοι γίνονται . ἐν ᾧ γὰρ ἕκαστον τὸ ὠφελιμώτατόν ἐστιν , ἐὰν πρὸς τῷ μηδὲν ὠφελεῖν ἔτι καὶ βλάπτῃ , θάνατον εἰκότως δηλώσει . βλάβαι δ’ ἐξ ὕπνων εἰσὶν αἱ ταῖς ὠφελείαις ἐναντίαι , παραδείγματος χάριν τό τε τὸν πυρετὸν ἢ μὴ λύεσθαι πρὸς αὐτῶν ἢ καὶ παροξύνεσθαι καὶ τὸ τὰς ὀδύνας ἐπιτείνεσθαι καὶ τὰ ῥεύματα πλείω γίνεσθαι καὶ τὰς φλεγμονὰς αὐξάνεσθαι . τινὲς δὲ καὶ κατ’ αὐτοὺς τοὺς ὕπνους φθέγγονται παρακοπτικῶς καὶ ἢν ἐξεγείρωνται , μέχρι πολλοῦ παρανοοῦσιν . ἐνίοις δὲ ἀρχὴ κώματος ἐν τῷ ὕπνῳ γίνεται καὶ μόγις ἀνίστανται νυττόμενοι . συμβαίνει δὲ ταῦτα πάντα διὰ τὴν τῶν χυμῶν κακοήθειαν , οὓς , ὅταν μὲν ἰσχυρότερον ᾖ τὸ ἔμφυτον θερμὸν ἡμῶν , ἐκπέττει κατὰ τοὺς ὕπνους · ὅταν δὲ ἀσθενέστερον , ἐνικήθη μὲν ὑπ’ ἐκείνων , βαρύνεται δ’ ὑπ’ αὐτῶν τὰ σπλάγχνα καὶ τοῖς εἰρημένοις ἁλίσκεται παθήμασιν ὁ ἄνθρωπος . αὐτὸς γάρ τοι ὁ Ἱπποκράτης βούλεται τὸν μὲν ἐγρηγορότα ἔξωθεν θερμότερον εἶναι , τὸν δὲ καθεύδοντα ἐναντίον , διδάσκων ἡμᾶς ὅπερ καὶ ἄλλοις τισὶ τῶν φυσικῶν ἔδοξε , κατὰ τὰς ῥοπὰς τῆς ἐμφύτου θερμασίας ἐγρήγορσίν τε καὶ ὕπνον γίνεσθαι . καὶ τοίνυν εἰκότως , ἐπειδὰν ἐν τοῖς σπλάγχνοις ἀθροισθὲν τοῦτο μὴ περιγίνηται τῶν νοσοποιῶν αἰτιῶν , ὄλεθρον σημαίνει . περιγινόμενον μέντοι οὐδέπω βεβαίας ἐστὶν ἀσφαλείας σημεῖον , πλὴν εἴ τις ὅσον ἐπὶ τούτῳ τῷ πάθει φάσκοι σωθήσεσθαι τὸν κάμνοντα , καθ’ ἑτέραν διάθεσιν ἀπολέσθαι δυνάμενον . εἰ γὰρ δὴ φθάνοι φλεγμονή τις εἶναι καθ’ ὁτιοῦν τῶν κυρίων δύσλυτος , ἐγχωρεῖ τὸν οὕτως ἔχοντα τεθνήξεσθαι · ὥστ’ ἀσφαλέστερον μὲν εἰπεῖν , ὅταν ἐξ ὕπνου γίνηταί τις βλάβη , θανάσιμον εἶναι τὸ σημεῖον , ὅταν δ’ ὠφέλεια , οὐ θανάσιμον . ὅτι δ’ ἐξ ὕπνων γίνονταί τινες βλάβαι κἀν τοῖς τῶν ἐπιδημιῶν αὐτὸς ἐδήλωσεν εἰπών · ἐν τούτοις πολλοὶ κωματώδεες ἦσαν καὶ παράφοροι , οἱ δὲ ἐξ ὕπνου τοιοῦτοι ἐγίνοντο .
Lemmas: ἐν ὅς νόσημα ὕπνος πόνος ποιέω , θανάσιμος , ἐάν δέ ὕπνος ὠφελέω , οὐ θανάσιμος . ὅτι μέν ὁ πόνος αὐτός βλάβη σημαίνω νῦν εὔδηλος ἐκ ὁ ἀντίθεσις . φημί γάρ , ἐάν δέ ὕπνος ὠφελέω , οὐ θανάσιμος . εἰμί δέ δισσός ὁ ἐκ ὕπνος βλάβη ὁ μέν κοινός , ὅταν ἐν ὁ ἀρχή ὁ παροξυσμός , ὅς ἐπισημασία ὀνομάζω , ὁ κάμνω κοιμάω , ὁ δέ ἴδιος , ὡς ἐπί τις νόσημα , ὅταν ἐν ἄλλος τις καιρός , περί οὗτος αὐτός ἡγίημι λέγω . ἐκεῖνος γάρ οὔτε θάνατος οὔτε ἄλλος τις σημαίνω δεινός , ἕπομαι ὁ φύσις ὁ καιρός . συννεύω γάρ εἰς ὁ βάθος ὁ σῶμα ἐν ὁ ὁ παροξυσμός ἀρχή , ἤτοι θερμασία πᾶς καί ὁ χυμός , καθά αὐτός διδάσκω , καί μάλα ἐπί ὅς ἤτοι φρίκη τις ἤ ῥῖγος ἤ ψῦξις ὁ ἔξω μέρος ἰσχυρός γίγνομαι . καί διά οὗτος αὐτός χρονίζω ὁ σύμπτωμα κοιμάω ἐν ὁ ἀρχή καί μόγις ἐπί ὁ ἀκμή ὁ πυρετός παραγίγνομαι . καί εἰ δή τις εἰμί φλεγμονή περί σπλάγχνον , ἔοικα αὐξάνω · καί εἰ χυμός τις εἰς ὁ γαστήρ συρρέω , οὐ ὅμοιος πέσσω , καθά ἐν ὁ ἄλλος ὕπνος , ἀλλά πολύς πολύς γίγνομαι , διαμένω ἄπεπτος . διά οὗτος τοι καί παρακελεύομαι ὁ κάμνω ἐγείρω τηνικαῦτα ὁ ὑπό ὁ ἐγρήγορσις ἐπί ὁ ἐκτός φορά ὁ πνεῦμα καί ὁ αἷμα καί ὁ ἐν αὐτός θερμασία , ἀντιτάσσω ὡς μέγας ἴαμα ὁ κατά ὁ ἐπισημασία ἐπιγίγνομαι πρός ὁ βάθος αὐτός φορά . διό καί φημί ἄν τις οὐ ἄλογος μέν αὐτός ὁ βλάβη ἐν οὗτος ὁ καιρός γίγνομαι ὁ φύσις ὁ παροξυσμός , κωλύω δέ ὑπό ὁ ἐγρήγορσις , ἐπειδάν δέ καί οὗτος στερέω ὁ κάμνω , ἐναργής ἴσχω ὁ βλάβη , οὐ ὁ προσέρχομαι τις διά ὁ ὕπνος ἕτερος βλάβη , ἀλλά ὁ ὁ ἐκ ὁ ἐγρήγορσις ὠφέλεια ἀπογίγνομαι . οὗτος μέν οὖν ὁ λόγος ἐπιδείκνυμι μηδείς ἐν ὁ ἀρχή ὁ παροξυσμός βλάβη ἐκ ὕπνος γίγνομαι , ἀλλά αὐτός δή οὗτος μόνος , ἀπουσία ὠφέλεια · ὁ δέ ἕτερος λόγος ὁ καί τοῖος ὕπνος συγχωρέω ἐν οὗτος ὁ καιρός βλάβη ἐργάζομαι ὁ διδασκαλία φημί γίγνομαι νῦν Ἱπποκράτης περί ὁ ἐν ἄλλος καιρός ὑπνόω , ὅς ἀκολουθέω ἐπίπαν ἐναργής τις ὠφέλεια καί μάλα ὅταν ἐν ὁ παρακμή γεννάω . ὠφελέω μέν γάρ ἐναργής ἐνίοτε καί κατά αὐτός ὁ ἀκμή γίγνομαι , καί ποτέ ἐν ὁ ὁ ἀνάβασις ὁ γίγνομαι ἐν ὁ ἔσχατος , ὅσος συνάπτω ὁ ἀκμή , ἀλλά ὁ πᾶς ἐναργής ὁ ὠφέλεια ἐν ὁ παρακμή γίγνομαι . καί τοίνυν καί βλάπτω ἥσσων μέν ὀλέθριος , κατά γε ὁ ἀκμή εἰμί καί ὁ αὔξησις ὁ παροξυσμός , μάλα δέ ἐν ὁ παρακμή ὀλέθριος γίγνομαι . ἐν ὅς γάρ ἕκαστος ὁ ὠφέλιμος εἰμί , ἐάν πρός ὁ μηδείς ὠφελέω ἔτι καί βλάπτω , θάνατος ἔοικα δηλόω . βλάβη δέ ἐκ ὕπνος εἰμί ὁ ὁ ὠφέλεια ἐναντίος , παράδειγμα χάριν ὁ τε ὁ πυρετός ἤ μή λύω πρός αὐτός ἤ καί παροξύνω καί ὁ ὁ ὀδύνη ἐπιτείνω καί ὁ ῥεῦμα πολύς γίγνομαι καί ὁ φλεγμονή αὐξάνω . τις δέ καί κατά αὐτός ὁ ὕπνος φθέγγομαι παρακοπτικός καί ἐάν ἐξεγείρω , μέχρι πολύς παρανοέω . ἔνιοι δέ ἀρχή κῶμα ἐν ὁ ὕπνος γίγνομαι καί μόγις ἀνίστημι νύσσω . συμβαίνω δέ οὗτος πᾶς διά ὁ ὁ χυμός κακοήθεια , ὅς , ὅταν μέν ἰσχυρός εἰμί ὁ ἔμφυτος θερμός ἐγώ , ἐκπέσσω κατά ὁ ὕπνος · ὅταν δέ ἀσθενής , νικάω μέν ὑπό ἐκεῖνος , βαρύνω δέ ὑπό αὐτός ὁ σπλάγχνον καί ὁ λέγω ἁλίσκομαι πάθημα ὁ ἄνθρωπος . αὐτός γάρ τοι ὁ Ἱπποκράτης βούλομαι ὁ μέν ἐγείρω ἔξωθεν θερμός εἰμί , ὁ δέ καθεύδω ἐναντίος , διδάσκω ἐγώ ὅς καί ἄλλος τις ὁ φυσικός δοκέω , κατά ὁ ῥοπή ὁ ἔμφυτος θερμασία ἐγρήγορσις τε καί ὕπνος γίγνομαι . καί τοίνυν ἔοικα , ἐπειδάν ἐν ὁ σπλάγχνον ἀθροίζω οὗτος μή περιγίγνομαι ὁ νοσοποιός αἰτία , ὄλεθρος σημαίνω . περιγίγνομαι μέντοι οὐδέπω βέβαιος εἰμί ἀσφάλεια σημεῖον , πλήν εἰ τις ὅσος ἐπί οὗτος ὁ πάθος φάσκω σῴζω ὁ κάμνω , κατά ἕτερος διάθεσις ἀπόλλυμι δύναμαι . εἰ γάρ δή φθάνω φλεγμονή τις εἰμί κατά ὁστισοῦν ὁ κύριος δύσλυτος , ἐγχωρέω ὁ οὕτως ἔχω θνῄσκω · ὥστε ἀσφαλής μέν λέγω , ὅταν ἐκ ὕπνος γίγνομαι τις βλάβη , θανάσιμος εἰμί ὁ σημεῖον , ὅταν δέ ὠφέλεια , οὐ θανάσιμος . ὅτι δέ ἐκ ὕπνος γίγνομαι τις βλάβη ἐν ὁ ὁ ἐπιδημία αὐτός δηλόω λέγω · ἐν οὗτος πολύς κωματώδης εἰμί καί παράφορος , ὁ δέ ἐκ ὕπνος τοιοῦτος γίγνομαι .