galenus.in-hippocratis-aphorismos-commentarii-vii 3.13
Ἢν δὲ τὸ θέρος αὐχμηρὸν καὶ βόρειον γένηται τὸ δὲ φθινόπωρον ἔπομβρον καὶ νότιον , κεφαλαλγίαι ἰσχυραὶ ἐς τὸν χειμῶνα γίνονται καὶ βῆχες καὶ βράγχοι καὶ κόρυζαι , ἐνίοισι δὲ καὶ φθίσιες . Τὴν αὐτὴν κρᾶσιν ἀνατέθεικε νῦν θέρει καὶ φθινοπώρῳ , τὴν μικρὸν ἔμπροσθεν εἰρημένην περί τε χειμῶνος καὶ ἦρος ἡνίκα ἔλεγεν · ἢν μὲν ὁ χειμὼν αὐχμηρὸς καὶ βόρειος γένηται , τὸ δ’ ἔαρ ἔπομβρον καὶ νότιον . ἀλλ’ ἐκεῖ μὲν ἐπὶ ταύτῃ τῇ καταστάσει τοῦ θέρους ἔφησε τοὺς πυρετοὺς ὀξεῖς , ὀφθαλμίας καὶ δυσεντερίας γίγνεσθαι . νυνὶ δὲ ἐν τῷ χειμῶνι κεφαλαλγίας καὶ βῆχας καὶ βράγχους καὶ κορύζας · προσέγραψε δὲ οὔτε ἐκεῖ τὴν τοῦ θέρους κατάστασιν , οὔτε ἐνταῦθα τὴν τοῦ χειμῶνος ὡς ἐν τῇ κατὰ φύσιν ἀξιῶν φυλάττεσθαι κράσει τὰς ὥρας ἀμφοτέρας . ἐὰν γὰρ ἔτι καὶ κατὰ ταύτας ἑτέρα τις γένηται δυσκρασία τοῦ περιέχοντος , ἔσται τι καὶ δι’ ἐκείνην ἕτερον ἐπὶ τοῖς εἰρημένοις νοσήμασι τῆς δυσκρασίας οἰκεῖον . ἀλλ’ ἐπὶ μὲν ἐκείνης τῆς καταστάσεως , ἐν ᾗ τὸν χειμῶνά φησιν αὐχμηρὸν καὶ βόρειον γενέσθαι , τὸ δ’ ἔαρ ἔπομβρον καὶ νότιον αὐτὸς ἔγραψε τὰς αἰτίας τῶν εἰρημένων νοσημάτων ἐν τῷ θέρει γενέσθαι , ἐν τῷ περὶ ἀέρων καὶ τόπων καὶ ὑδάτων βιβλίῳ . ἐπὶ δὲ τῆς νῦν προκειμένης οὐδὲν εἶπεν ἐν ἐκείνῳ . μετὰ γὰρ τὰς δύο τὰς προγεγραμμένας καταστάσεις μίαν μὲν ἐν ᾗ τὸν χειμῶνα βόρειόν τε ἅμα καὶ αὐχμηρὸν ἄξιοι γενέσθαι , τὸ δ’ ἔαρ ἔπομβρον καὶ νότιον , ἑτέραν δὲ ἐν ᾗ τοὐναντίον ἔπομβρον μὲν καὶ νότιον τὸν χειμῶνα , τὸ δ’ ἔαρ αὐχμηρὸν καὶ βόρειον . τὴν δ’ ἐφεξῆς αὐταῖς τήνδε τρίτην οὖσαν τροπὴν , ὑπὲρ ἧς ὁ ἐνεστηκὼς λόγος , οὐκέτι προσέγραψεν , ἀλλὰ ἀντὶ ταύτης ἑτέραν τοιαύτην . ἢν δὲ τὸ θέρος αὐχμηρὸν καὶ βόρειον γένηται καὶ φθινόπωρον ὡσαύτως , ἀνάγκη τὸν χειμῶνα νοσερὸν εἶναι · εἶτ’ ἐφεξῆς ἄλλας τινὰς οὐδὲ ἐκείνας ὡσαύτως τῇ νῦν προκειμένῃ . περὶ μὲν οὖν ἐκείνων , ὅταν εἰς αὐτὰ ἐξηγησώμεθα , τὸν λόγον ποιησώμεθα . νυνὶ δὲ περὶ τῆς ἐν τοῖς ἀφορισμοῖς εἰρημένης ὑπ’ αὐτοῦ λέγωμεν , ἀρχὴν τῷ λόγῳ τὴν αὐτὴν θέμενοι τὴν μικρῷ πρόσθεν εἰρημένην . φυλάττειν γὰρ εἰκός ἐστιν αὐτὸν ὅμοιον τῷ κατὰ φύσιν τὸν χειμῶνα , τουτέστιν ὑγρόν τε καὶ ψυχρὸν εἰς ὅσον αὐτῶν ἑκάτερον πρέπει τοῖς εὐκράτοις τῆς οἰκουμένης χωρίοις , ὑπὲρ ὧν ποιεῖται τὸν λόγον , ὧν ὀλίγον ὕστερον ὀνομαστὶ μνημονεύσω , φυλάξαντός τε τὴν ἑαυτοῦ κρᾶσιν τοῦ χειμῶνος οὐδὲν ἐν αὐτῷ συστήσεται ἰσχυρὸν νόσημα , κεφαλαλγίαι δὲ μόνον καὶ βῆχες καὶ βράγχοι καὶ κόρυζαι , πεπληρωμένης τῆς κεφαλῆς συμπτώματα . εἰ μὲν οὖν , ὡς καὶ πρόσθεν ἔφην , ἀμφοτέραις ταῖς ὥραις , τῇ θερινῇ καὶ τῇ φθινοπωρινῇ , τοὺς νοτίους ὄμβρους γενέσθαι συνέβη , τάχα μὲν ἂν καὶ κατ’ αὐτὸ τὸ θέρος . εἰ δὲ μὴ , ἀλλὰ πάντως γε κατὰ τὸ φθινόπωρον ἐπεδήμησεν ἂν οἰκεῖα νοσήματα καταστάσεως ὑγρᾶς καὶ νοτίου . νῦν ἐπειδὴ τὸ θέρος αὐχμηρόν τε καὶ βόρειον ὑπέθετο προγεγονέναι , τὸ δὲ φθινόπωρον ὑγρόν τε καὶ νότιον , εὔλογον οὐ μόνον αὐτίκα νοσεῖν οὐκ ἄρξαρθαί τινας , ἀλλὰ καὶ τῆς ἀμετροτέρας ἐν τῷ θέρει ξηρότητος ἴαμα ἔχειν οὐ σμικρὸν τὴν ἐν τῷ φθινοπώρῳ κατάστασιν ὑγρὰν γενομένην . ἐπεὶ δ’ ὅλον τὸ φθινόπωρον ἠκολούθησε τοιοῦτον , ἀναγκαῖον ἔσται τοῖς ὑγροτέραν ἔχουσι τὴν φύσιν ἱκανώτερον τοῦ μετρίου πληρωθείσης τῆς κεφαλῆς ἀπαντῆσαι κατὰ τὸν χειμῶνα τὰ προειρημένα νοσήματα , τισὶ δ’ αὐτῶν δηλονότι καὶ φθίσιν , ὅσοι πρὸς τὸ πάθος ἐπιτηδείως εἶχον , οἵ τε κατὰ τὸν θώρακα στενοὶ καὶ οἷς ἀπὸ τῆς κεφαλῆς εἰς πνεύμονα καταφέρεται ῥεῦμα . τούτοις οὖν ἔσονται φθίσεις , τοῖς δ’ ἄλλοις οὐδὲν μὲν ἰσχυρὸν νόσημα , τὰ δὲ περὶ τὰς βῆχας καὶ τοὺς βράγχους , ὅσα τ’ ἄλλα γενήσεται συμπτώματα τοιαῦτα τῆς χειμερινῆς ὥρας , πεπληρωμένας ὑπὸ τῶν νοτίων ὄμβρων κεφαλὰς διαδεξαμένης , εἶτ’ ἐπ’ ἐνίων μὲν αὐτὸ δὴ τοῦτο μόνον ἐργασαμένης , ὡς ἐν τῇ κεφαλῇ διαμένον τὸ περιττὸν , ἀλγήματος αἴτιον αὐτῇ γίνεσθαι . διαφορεῖ γὰρ οὐδὲν πλῆθος οὐδὲ καθ’ ἓν μόριον ὁ χειμών . ἐπ’ ἐνίων δὲ συναχθείσης ἐπὶ πλέον καὶ οἱονεὶ πιληθείσης τῆς κεφαλῆς , ἐκθλιβόμενον τὸ περιττὸν εἰς τὰ κάτω τῆς κεφαλῆς ἰέναι χωρία . τοῦτο μὲν οὖν οἷον κάθαρσίς ἐστι καὶ κένωσις τῆς κεφαλῆς . ἐφ’ ὧν δὲ διὰ τὸ βαρυνθῆναι τῷ πλήθει προκαμοῦσα τὸ τοῦ χειμῶνος οὐκ ἤνεγκε κρύος , ἐπὶ τούτων ψυχθεῖσα κατὰ δυσκρασίαν ἤδη μειζόνων ῥευμάτων αἰτία τοῖς κάτω μέρεσιν ἑαυτῆς γίνεται .
Lemmas: ἐάν δέ ὁ θέρος αὐχμηρός καί βόρειος γίγνομαι ὁ δέ φθινόπωρον ἔπομβρος καί νότιος , κεφαλαλγία ἰσχυρός εἰς ὁ χειμών γίγνομαι καί βήξ καί βράγχος καί κόρυζα , ἔνιοι δέ καί φθίσις . ὁ αὐτός κρᾶσις ἀνατίθημι νῦν θέρος καί φθινόπωρον , ὁ μικρός ἔμπροσθεν λέγω περί τε χειμών καί ἔαρ ἡνίκα λέγω · ἐάν μέν ὁ χειμών αὐχμηρός καί βόρειος γίγνομαι , ὁ δέ ἔαρ ἔπομβρος καί νότιος . ἀλλά ἐκεῖ μέν ἐπί οὗτος ὁ κατάστασις ὁ θέρος φημί ὁ πυρετός ὀξύς , ὀφθαλμία καί δυσεντερία γίγνομαι . νυνί δέ ἐν ὁ χειμών κεφαλαλγία καί βήξ καί βράγχος καί κόρυζα · προσγράφω δέ οὔτε ἐκεῖ ὁ ὁ θέρος κατάστασις , οὔτε ἐνταῦθα ὁ ὁ χειμών ὡς ἐν ὁ κατά φύσις ἀξιόω φυλάσσω κρᾶσις ὁ ὥρα ἀμφότερος . ἐάν γάρ ἔτι καί κατά οὗτος ἕτερος τις γίγνομαι δυσκρασία ὁ περιέχω , εἰμί τις καί διά ἐκεῖνος ἕτερος ἐπί ὁ λέγω νόσημα ὁ δυσκρασία οἰκεῖος . ἀλλά ἐπί μέν ἐκεῖνος ὁ κατάστασις , ἐν ὅς ὁ χειμών φημί αὐχμηρός καί βόρειος γίγνομαι , ὁ δέ ἔαρ ἔπομβρος καί νότιος αὐτός γράφω ὁ αἰτία ὁ λέγω νόσημα ἐν ὁ θέρος γίγνομαι , ἐν ὁ περί ἀήρ καί τόπος καί ὕδωρ βιβλίον . ἐπί δέ ὁ νῦν πρόκειμαι οὐδείς λέγω ἐν ἐκεῖνος . μετά γάρ ὁ δύο ὁ προγράφω κατάστασις εἷς μέν ἐν ὅς ὁ χειμών βόρειος τε ἅμα καί αὐχμηρός ἄξιος γίγνομαι , ὁ δέ ἔαρ ἔπομβρος καί νότιος , ἕτερος δέ ἐν ὅς ἐναντίος ἔπομβρος μέν καί νότιος ὁ χειμών , ὁ δέ ἔαρ αὐχμηρός καί βόρειος . ὁ δέ ἐφεξῆς αὐτός ὅδε τρίτος εἰμί τροπή , ὑπέρ ὅς ὁ ἐνίστημι λόγος , οὐκέτι προσγράφω , ἀλλά ἀντί οὗτος ἕτερος τοιοῦτος . ἐάν δέ ὁ θέρος αὐχμηρός καί βόρειος γίγνομαι καί φθινόπωρον ὡσαύτως , ἀνάγκη ὁ χειμών νοσερός εἰμί · εἶτα ἐφεξῆς ἄλλος τις οὐδέ ἐκεῖνος ὡσαύτως ὁ νῦν πρόκειμαι . περί μέν οὖν ἐκεῖνος , ὅταν εἰς αὐτός ἐξηγέομαι , ὁ λόγος ποιέω . νυνί δέ περί ὁ ἐν ὁ ἀφορισμός λέγω ὑπό αὐτός λέγω , ἀρχή ὁ λόγος ὁ αὐτός τίθημι ὁ μικρός πρόσθεν λέγω . φυλάσσω γάρ ἔοικα εἰμί αὐτός ὅμοιος ὁ κατά φύσις ὁ χειμών , τουτέστι ὑγρός τε καί ψυχρός εἰς ὅσος αὐτός ἑκάτερος πρέπω ὁ εὔκρατος ὁ οἰκουμένη χωρίον , ὑπέρ ὅς ποιέω ὁ λόγος , ὅς ὀλίγος ὕστερον ὀνομαστί μνημονεύω , φυλάσσω τε ὁ ἑαυτοῦ κρᾶσις ὁ χειμών οὐδείς ἐν αὐτός συνίστημι ἰσχυρός νόσημα , κεφαλαλγία δέ μόνος καί βήξ καί βράγχος καί κόρυζα , πληρόω ὁ κεφαλή σύμπτωμα . εἰ μέν οὖν , ὡς καί πρόσθεν φημί , ἀμφότερος ὁ ὥρα , ὁ θερινός καί ὁ φθινοπωρινός , ὁ νότιος ὄμβρος γίγνομαι συμβαίνω , τάχα μέν ἄν καί κατά αὐτός ὁ θέρος . εἰ δέ μή , ἀλλά πάντως γε κατά ὁ φθινόπωρον ἐπιδημέω ἄν οἰκεῖος νόσημα κατάστασις ὑγρός καί νότιος . νῦν ἐπειδή ὁ θέρος αὐχμηρός τε καί βόρειος ὑποτίθημι προγίγνομαι , ὁ δέ φθινόπωρον ὑγρός τε καί νότιος , εὔλογος οὐ μόνος αὐτίκα νοσέω οὐ ἄρρσομαι τις , ἀλλά καί ὁ ἄμετρος ἐν ὁ θέρος ξηρότης ἴαμα ἔχω οὐ μικρός ὁ ἐν ὁ φθινόπωρον κατάστασις ὑγρός γίγνομαι . ἐπεί δέ ὅλος ὁ φθινόπωρον ἀκολουθέω τοιοῦτος , ἀναγκαῖος εἰμί ὁ ὑγρός ἔχω ὁ φύσις ἱκανός ὁ μέτριος πληρόω ὁ κεφαλή ἀπαντάω κατά ὁ χειμών ὁ προλέγω νόσημα , τις δέ αὐτός δηλονότι καί φθίσις , ὅσος πρός ὁ πάθος ἐπιτήδειος ἔχω , ὁ τε κατά ὁ θώραξ στενός καί ὅς ἀπό ὁ κεφαλή εἰς πνεύμων καταφέρω ῥεῦμα . οὗτος οὖν εἰμί φθίσις , ὁ δέ ἄλλος οὐδείς μέν ἰσχυρός νόσημα , ὁ δέ περί ὁ βήξ καί ὁ βράγχος , ὅσος τε ἄλλος γίγνομαι σύμπτωμα τοιοῦτος ὁ χειμερινός ὥρα , πληρόω ὑπό ὁ νότιος ὄμβρος κεφαλή διαδέχομαι , εἶτα ἐπί ἔνιοι μέν αὐτός δή οὗτος μόνος ἐργάζομαι , ὡς ἐν ὁ κεφαλή διαμένω ὁ περισσός , ἄλγημα αἴτιος αὐτός γίγνομαι . διαφορέω γάρ οὐδείς πλῆθος οὐδέ κατά εἷς μόριον ὁ χειμών . ἐπί ἔνιοι δέ συνάγω ἐπί πολύς καί οἱονεί πιλέω ὁ κεφαλή , ἐκθλίβω ὁ περισσός εἰς ὁ κάτω ὁ κεφαλή ἔρχομαι χωρίον . οὗτος μέν οὖν οἷος κάθαρσις εἰμί καί κένωσις ὁ κεφαλή . ἐπί ὅς δέ διά ὁ βαρύνω ὁ πλῆθος προκάμνω ὁ ὁ χειμών οὐ φέρω κρύος , ἐπί οὗτος ψύχω κατά δυσκρασία ἤδη μέγας ῥεῦμα αἰτία ὁ κάτω μέρος ἑαυτοῦ γίγνομαι .