galenus.in-hippocratis-aphorismos-commentarii-vii 3.22
Τοῦ δὲ φθινοπώρου καὶ τῶν θερινῶν τὰ πολλὰ καὶ πυρετοὶ τεταρταῖοι καὶ πλάνητες καὶ σπλῆνες καὶ ὕδρωπες , φθίσιες καὶ στραγγουρίαι , λειεντερίαι καὶ δυσεντερίαι καὶ ἰσχιάδες καὶ κυνάγχοι καὶ ἄσθματα καὶ εἰλεοὶ καὶ ἐπιληψίαι καὶ τὰ μανικὰ καὶ τὰ μελαγχολικά . Ἐν τῷ φθινοπώρῳ , φησὶ , καὶ τῶν θερινῶν νοσημάτων γίνονται πολλὰ , μένοντος ἔτι κατ’ αὐτὸ τοῦ θερινοῦ χυμοῦ δηλονότι τῆς ξανθῆς χολῆς . οὐ γὰρ ὥσπερ ἐπὶ τῷ ἦρι τὸ θέρος γιγνόμενον ἐκκενοῖ τοὺς χυμοὺς , οὕτω καὶ τὸ φθινόπωρον ἐκκενοῖ τοὺς θερινοὺς , ἀλλὰ τοὐναντίον ἅπαν ἀπὸ τῶν ἐκτὸς μερῶν εἰς τὸ βάθος ἄγει . δεόντως οὖν τὸ μὲν θέρος ἔνια τῶν ἠρινῶν νοσημάτων , φησὶ γεννᾷν , τὸ δὲ φθινόπωρον οὐκ ἔνια τῶν θερινῶν , ἀλλὰ πολλά . καὶ μέντοι καὶ τεταρταίους πυρετοὺς ἐν ταύτῃ τῇ ὥρᾳ γίγνεσθαί φησιν , ἐπὶ τῇ μελαίνῃ δηλονότι συνισταμένους χολῇ , διττὴν ἐχούσῃ τὴν γένεσιν , ἐκ μὲν τῆς ξανθῆς ὑπεροπτηθείσης τὴν ἑτέραν , ἐκ δὲ τοῦ παχέος αἵματος τὴν ἑτέραν . γίνονται δὲ καὶ πλάνητες ἐν φθινοπώρῳ πυρετοὶ , διὰ τὴν ἀνωμαλίαν τῆς κράσεως καὶ σπλῆνες μεγάλοι , διὰ τὸ μελαγχολικὸν περίττωμα , καὶ δὴ καὶ ὕδεροι διὰ τὸν σπλῆνα . καὶ εἴ τι φθινῶδες ἀμφίβολον , ἐν φθινοπώρῳ μάλιστα ἐξελέγχεται , διὰ τὴν ξηρότητα καὶ τὴν ψύξιν καὶ τὴν ἀνωμαλίαν τῆς ὥρας , οὐδὲν δ’ ἧττον καὶ διὰ τὴν κακοχυμίαν . διὰ δὲ τὰ αὐτὰ ταῦτα καὶ αἱ στραγγουρίαι γίνονται μάλιστα κατὰ τὴν ὥραν ἐκείνην . ψύχεται γὰρ ἡ κύστις ἐν ταῖς ἀτάκτοις καὶ ἐξαπίνης ἐπὶ τὸ θερμὸν καὶ ψυχρὸν μεταβολαῖς , αἵ τ’ ἐκ τῆς κακοχυμίας ἐνοχλοῦσιν αὐτὴν δριμύτητες καὶ μάλισθ’ ὅταν ἐξαίφνης ἐπὶ τὸ ψυχρὸν γιγνομένης μεταβολῆς τοὺς τέως διαπνεομένους καὶ δι’ ἱδρώτων κενουμένους χυμοὺς ἀποστρέψῃ πρὸς τὴν κύστιν . αἱ λειεντερίαι δὲ ταχεῖαί τέ εἰσι καὶ κατὰ πάντα ἀμετάβλητοι τῶν σιτίων διαχωρήσεις , ἤτοι δι’ ἕλκωσιν ἐπιπολῆς κατά γε τὴν γαστέρα ἢ κατὰ τὰ ἔντερα συνισταμένην τοιαύτην , οἷαί περ καὶ ἐπὶ τῶν παιδίων αἱ ἄφθαι καλούμεναι ἢ δι’ ἀῤῥωστίαν τῆς καθεκτικῆς δυνάμεως . ὧν τὸ μὲν πρότερον ἐπὶ δακνώδεσι χυμοῖς ἢ λεπτοῖς τῇ συστάσει , τὸ δὲ δεύτερον ἐπὶ δυσκρασίᾳ μεγάλῃ τῆς κοιλίας τε καὶ τῶν ἐντέρων γίγνεται . ἄμφω δὲ ταῦτα τῷ φθινοπώρῳ μάλιστα γίνεσθαι συμβαίνει . τὰς δ’ ἰσχιάδας εὔλογον ἐπί τε τῇ κακοηθείᾳ τῶν χυμῶν καὶ τῇ ψύξει μάλιστα γίνεσθαι συμβαίνει . κυνάγχαι δὲ ἐπὶ χολώδεσι χυμοῖς συνίστανται , κατασκήπτουσιν εἰς τὴν φάρυγγα . καὶ διαφέρουσι τῶν κατὰ τὸ ἔαρ , ὅτι φλεγματωδέστεραί πως ἐκεῖναι . καὶ μὲν δὴ καὶ τὰ ἄσθματα , διά τε τὴν ἔσω κίνησιν τῶν χυμῶν καὶ τὴν ψύξιν εἴωθε γίγνεσθαι . δι’ αὐτὰ δὲ ταῦτα καὶ οἱ εἰλεοὶ τῆς κάτω διεξόδου τῶν τῆς τροφῆς περιττωμάτων ἐπίσχεσις ὄντες , ἐπὶ φλεγμοναῖς τὰ πολλὰ λὰ μέρους τινὸς ἐντέρων γίγνονται . μάλιστα δὲ εἰκὸς ἐν ψυχρῷ καὶ ξηρῷ καὶ ἀνωμάλῳ καὶ κακοχύμῳ καιρῷ βλάπτεσθαι τὰ κατὰ γαστέρα τε καὶ τὰ ἔντερα . λεπτοὺς γὰρ καὶ εὐκινήτους ἐν τῷ θέρει τοὺς χυμοὺς γιγνομένους διαδεχόμενον τὸ φθινόπωρον ψυχρόν τε ἅμα καὶ ἀνώμαλον ὑπάρχον εἰς τὸ βάθος ἄγει τοῦ σώματος . ἐν τῷ βάθει δ’ ἐστὶ καὶ ἡ τῶν ἐντέρων θέσις . αἱ δ’ ἐπιληψίαι γίγνονται τοῖς ἐπιτηδείως ἔχουσι πάσχειν τὸ πάθος τοῦτο , διὰ τὴν ἐξαιφνίδιον ἐπὶ τἀναντία μεταβολήν . θάλπος μὲν γὰρ ἐν τοῖς μέσοις τῆς ἡμέρας , ψῦχος δ’ ἐν τοῖς πρώτοις καὶ τελευταίοις γίγνεσθαι , οὐδὲν δ’ οὕτω τοὺς ἐπιληπτικοὺς , ὡς ἡ τοιαύτη μεταβολὴ γεννᾷν πέφυκε . τὰ δὲ μανικὰ πάθη διὰ τὴν ἐν τοῖς λεπτοῖς χολώδεσι χυμοῖς κακοήθειαν γίγνεται , καθάπερ γε καὶ τὰ μελαγχολικὰ διὰ τὴν μέλαιναν , ὑπὲρ ἧς ὀλίγον ἔμπροσθεν εἴρηται .
Lemmas: ὁ δέ φθινόπωρον καί ὁ θερινός ὁ πολύς καί πυρετός τεταρταῖος καί πλάνης καί σπλήν καί ὕδρωψ , φθίσις καί στραγγουρία , λειεντερία καί δυσεντερία καί ἰσχιάς καί κυνάγχος καί ἄσθμα καί εἰλεός καί ἐπιληψία καί ὁ μανικός καί ὁ μελαγχολικός . ἐν ὁ φθινόπωρον , φημί , καί ὁ θερινός νόσημα γίγνομαι πολύς , μένω ἔτι κατά αὐτός ὁ θερινός χυμός δηλονότι ὁ ξανθός χολή . οὐ γάρ ὥσπερ ἐπί ὁ ἔαρ ὁ θέρος γίγνομαι ἐκκενόω ὁ χυμός , οὕτως καί ὁ φθινόπωρον ἐκκενόω ὁ θερινός , ἀλλά ἐναντίος ἅπας ἀπό ὁ ἐκτός μέρος εἰς ὁ βάθος ἄγω . δεόντως οὖν ὁ μέν θέρος ἔνιοι ὁ ἠρινός νόσημα , φημί γεννάω , ὁ δέ φθινόπωρον οὐ ἔνιοι ὁ θερινός , ἀλλά πολύς . καί μέντοι καί τεταρταῖος πυρετός ἐν οὗτος ὁ ὥρα γίγνομαι φημί , ἐπί ὁ μέλας δηλονότι συνίστημι χολή , δισσός ἔχω ὁ γένεσις , ἐκ μέν ὁ ξανθός ὑπεροπτάω ὁ ἕτερος , ἐκ δέ ὁ παχύς αἷμα ὁ ἕτερος . γίγνομαι δέ καί πλάνης ἐν φθινόπωρον πυρετός , διά ὁ ἀνωμαλία ὁ κρᾶσις καί σπλήν μέγας , διά ὁ μελαγχολικός περίσσωμα , καί δή καί ὕδερος διά ὁ σπλήν . καί εἰ τις φθινώδης ἀμφίβολος , ἐν φθινόπωρον μάλα ἐξελέγχω , διά ὁ ξηρότης καί ὁ ψῦξις καί ὁ ἀνωμαλία ὁ ὥρα , οὐδείς δέ ἥσσων καί διά ὁ κακοχυμία . διά δέ ὁ αὐτός οὗτος καί ὁ στραγγουρία γίγνομαι μάλα κατά ὁ ὥρα ἐκεῖνος . ψύχω γάρ ὁ κύστις ἐν ὁ ἄτακτος καί ἐξαπίνης ἐπί ὁ θερμός καί ψυχρός μεταβολή , ὁ τε ἐκ ὁ κακοχυμία ἐνοχλέω αὐτός δριμύτης καί μάλα ὅταν ἐξαίφνης ἐπί ὁ ψυχρός γίγνομαι μεταβολή ὁ τέως διαπονέω καί διά ἱδρώς κενόω χυμός ἀποστρέφω πρός ὁ κύστις . ὁ λειεντερία δέ ταχύς τε εἰμί καί κατά πᾶς ἀμετάβλητος ὁ σιτίον διαχώρησις , ἤτοι διά ἕλκωσις ἐπιπολή κατά γε ὁ γαστήρ ἤ κατά ὁ ἔντερον συνίστημι τοιοῦτος , οἷος περ καί ἐπί ὁ παιδίον ὁ ἄφθα καλέω ἤ διά ἀρρωστία ὁ καθεκτικός δύναμις . ὅς ὁ μέν πρότερος ἐπί δακνώδης χυμός ἤ λεπτός ὁ σύστασις , ὁ δέ δεύτερος ἐπί δυσκρασία μέγας ὁ κοιλία τε καί ὁ ἔντερον γίγνομαι . ἄμφω δέ οὗτος ὁ φθινόπωρον μάλα γίγνομαι συμβαίνω . ὁ δέ ἰσχιάς εὔλογος ἐπί τε ὁ κακοήθεια ὁ χυμός καί ὁ ψῦξις μάλα γίγνομαι συμβαίνω . κυνάγχης δέ ἐπί χολώδης χυμός συνίστημι , κατασκήπτω εἰς ὁ φάρυγξ . καί διαφέρω ὁ κατά ὁ ἔαρ , ὅτι φλεγματώδης πως ἐκεῖνος . καί μέν δή καί ὁ ἄσθμα , διά τε ὁ ἔσω κίνησις ὁ χυμός καί ὁ ψῦξις εἴωθα γίγνομαι . διά αὐτός δέ οὗτος καί ὁ εἰλεός ὁ κάτω διέξοδος ὁ ὁ τροφή περίσσωμα ἐπίσχεσις εἰμί , ἐπί φλεγμονή ὁ πολύς λαός μέρος τις ἔντερον γίγνομαι . μάλα δέ ἔοικα ἐν ψυχρός καί ξηρός καί ἀνώμαλος καί κακόχυμος καιρός βλάπτω ὁ κατά γαστήρ τε καί ὁ ἔντερον . λεπτός γάρ καί εὐκίνητος ἐν ὁ θέρος ὁ χυμός γίγνομαι διαδέχομαι ὁ φθινόπωρον ψυχρός τε ἅμα καί ἀνώμαλος ὑπάρχω εἰς ὁ βάθος ἄγω ὁ σῶμα . ἐν ὁ βάθος δέ εἰμί καί ὁ ὁ ἔντερον θέσις . ὁ δέ ἐπιληψία γίγνομαι ὁ ἐπιτήδειος ἔχω πάσχω ὁ πάθος οὗτος , διά ὁ ἐξαιφνίδιος ἐπί ἐναντίος μεταβολή . θάλπος μέν γάρ ἐν ὁ μέσος ὁ ἡμέρα , ψῦχος δέ ἐν ὁ πρῶτος καί τελευταῖος γίγνομαι , οὐδείς δέ οὕτως ὁ ἐπιληπτικός , ὡς ὁ τοιοῦτος μεταβολή γεννάω φύω . ὁ δέ μανικός πάθος διά ὁ ἐν ὁ λεπτός χολώδης χυμός κακοήθεια γίγνομαι , καθά γε καί ὁ μελαγχολικός διά ὁ μέλας , ὑπέρ ὅς ὀλίγος ἔμπροσθεν λέγω .