galenus.in-hippocratis-aphorismos-commentarii-vii 6.5
Τῶν ὀδυνέων καὶ ἐν πλευρῇσι καὶ ἐν στήθεσι καὶ ἐν τοῖσιν ἄλλοισιν , εἰ μέγα διαφέρουσι καταμαθητέον . Καταμανθάνειν οὐ μόνον χρὴ τὸν ὀδυνώμενον τόπον ὁποῖός ἐστιν , ἀλλὰ καὶ τὸ μέγεθος τῆς κατ’ αὐτὸν ὀδύνης τηλίκον ἐστί . χρήσιμον οὖν τοῦτο πρός τε διάγνωσιν τοῦ πεπονθότος τόπου καὶ πρόγνωσιν τῶν γενησομένων περὶ τὸν κάμνοντα καὶ προσέτι τὴν τῆς θεραπείας εὕρεσιν ἐν τῇ γοῦν πλευρᾷ ὅταν ἄλγημα ᾖ μέγα , πρῶτον μὲν οὐκ ἀκίνδυνον , εἶτα καὶ θεραπείας δεήσεται πλείονος . εἰ μὲν εἰς κλεῖν ἡ ὀδύνη διατείνοι , φλεβοτομίας , εἰ δ’ εἰς ὑποχόνδριον , καθάρσεως , ὡς αὐτὸς ἐν τῷ περὶ διαίτης ὀξέων ἐδίδαξεν . εἰ μέντοι μέτριον εἴη τὸ ἄλγημα καὶ προσέτι μηδέ νυγματῶδες , οἷόν περ ἦν κατὰ τὸν ὑπεζωκότα , μήτε διατεῖνον πρὸς ὑποχόνδριον ἢ κλεῖν , ἐγχωρεῖ καὶ τῶν σαρκωδῶν μορίων ἐπὶ ταῖς πλευραῖς πεπονθότων αὐτὸ γίνεσθαι καὶ διὰ τοῦτο μήτε κινδυνῶδες εἶναι μήτε μεγάλου δεῖσθαι βοηθήματος . οὕτω δὲ καὶ καθ’ ἕκαστον τῶν ἄλλων μορίων ἐπισκεπτέον ἐστὶ τὸ μέγεθος τῆς ὀδύνης , οἷον ἐπὶ νεφρῶν , εἰ τύχοι . τοῦ σαρκώδους μὲν αὐτὸν φλεγμαίνοντος , ἔσται βαρεῖα ἡ ὀδύνη , καθάπερ αὐτὸς ἐν ἐπιδημίαις εἶπε , τὴν οἷον βάρους τινὸς ἐγκειμένου κατὰ τὸ χωρίον αἴσθησιν ἐπάγουσαν οὕτως ὀνομάσας . τῶν δ’ ἄλλων μερῶν τῶν κατὰ τοὺς νεφροὺς πασχόντων ὀξεῖα ἡ ὀδύνη . λέγω δ’ ἄλλα μέρη τὸν τε περιέχοντα χιτῶνα τούτων καὶ τὴν ἔνδον κοιλίαν καὶ τὰς εἰς αὐτὴν περαινούσης ἀρτηρίας τε καὶ φλέβας καὶ προσέτι τὰς ἐκφύσεις τῶν οὐρητήρων . οὕτως δ’ ἔχει κἀπὶ τοῦ ἥπατος , αὐτοῦ μὲν τοῦ σαρκώδους φλεγμαίνοντος ὀδύνη γίνεται βαρεῖα , τοῦ δὲ περικειμένου χιτῶνος ἢ τῶν ἀγγείων ὀξεῖα , καὶ αὐτῆς δὲ τῆς ὀξείας ἔνδειξιν φέρει τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον τοῦ ποιοῦντος αἰτίου . χολώδης μὲν γὰρ καὶ δριμὺς χυμὸς ἐπιτείνει τὴν ὀδύνην , οὕτω δὲ καὶ φυσῶδες πνεῦμα διέξοδον οὐκ ἔχον , ἐκλύει δὲ ὁ φλεγματώδης · οὐ μόνον δὲ ποιότητός τινος μέγεθος ὀδύνης ἔνδειξίν τινα ἡμῖν δίδωσιν , ἀλλὰ καὶ ποσότητος . ἐπιτείνεται γὰρ ἑκάστου τῶν ὁτιοῦν ἐργαζομένων αἰτίων ἡ ἐνέργεια τῆς οὐσίας αὐξανομένης . εἰ μὲν οὖν τὸ μέγεθος ἑκάστης ὀδύνης ἀξιῶν ἐπισκέψασθαι τοῦτον ἔγραψε τὸν ἀφορισμὸν Ἱπποκράτης , αὐτάρκως ἐξήγημαι τὴν χρείαν αὐτοῦ · εἰ δ’ οὐ μόνον τὴν κατὰ μέγεθος διὰ τῶν ὀδυνῶν ἐπισκέπτεσθαί φησι δεῖν , ἀλλ’ ἔτι γενικώτερον καὶ οἷον καθολικώτερον ἐνδείκνυται , συμβουλεύων ἁπάσας τὰς ἀξιολόγους ἐν ταῖς ὀδύναις ἐπισκέπτεσθαι διαφορὰς , ἔτι μείζονα χρείαν ἐξ αὐτοῦ καρπωσόμεθα . γενήσεται γὰρ ὁ λόγος τοιοῦτος , οὐχ ἁπλῶς χρὴ σκοπεῖσθαι τὴν ὀδύνην τῶν μορίων , οὐδ’ ἡγεῖσθαι τὴν αὐτὴν ἐπὶ παντὸς εἶναι διάθεσιν · οἷον εἰ ἔμπροσθεν μὲν Δίων , νυνὶ δὲ Θέων ἀλγεῖ πλευρὰν , ὑπολαμβάνειν ὡσαύτως ἔχειν αὐτοὺς , ἀλλὰ καταμαθητέον εἴτε μεγάλα διαφέρουσιν ἀλλήλων εἴτε παραπλήσιοί πώς εἰσι . γίνεται δὲ τοῦτο ἐκ δυοῖν καταφανὲς , ἰδέας τε τῆς ὀδύνης καὶ σφοδρότητος · ἰδέας μὲν εἰ νυγματώδης ἢ τονώδης ἢ ναρκώδης ἢ μετὰ βάρους ἐμφάσεως ἢ οἱονεὶ κεντοῦντός τινος ἢ διαβιβρώσκοντος ἢ διηνεκοῦς ἢ διάλειμμα ἔχοντος ἢ ὁμαλοῦ ἢ ἀνωμάλου τινός . κατὰ δὲ τὰς σφοδρότητας τοὺς μᾶλλόν τε καὶ ἧττον σκοπεῖν , ὅπερ ὀλίγον ἔμπροσθεν ἡ κατὰ μέγεθος ἐν ταῖς ὀδύναις ὠνομάζετο διαφορά . σύνηθες γάρ ἐστι τοῖς ἰατροῖς καταχρωμένοις τὸ σφοδρότερον ἅπαν ὀνομάζειν μεῖζον , εἰ καὶ μὴ ποσὸν , ἀλλὰ καὶ ποιὸν ὑπάρχει . τὸν μὲν γὰρ πυρετὸν οὐδὲ παύονται μέγαν ἢ μικρὸν ἢ μέτριον ἅπαντες ὀνομάζοντες , ἐν θερμασίᾳ τὴν ὕπαρξιν ἔχοντα . θαυμαστὸν οὖν οὐδὲν , εἰ καὶ τὸν σφοδρότερον πόνον μείζονα προσαγορεύουσιν . ἔτι δὲ μᾶλλον οὐδὲν θαυμαστόν ἐστιν ὅσα κεχώρισται ταῖς ἰδέαις ἀλλήλων μέγα διαφέρειν αὐτὰ λέγειν , οἷον τὸν μετὰ βάρους ἐμφάσεως πόνον , τοῦ μετὰ τοῦ τιτρώσκεσθαι δοκεῖν ἤ τι τῶν ἄλλων πάσχειν τῶν προειρημένων .
Lemmas: ὁ ὀδύνη καί ἐν πλευρά καί ἐν στῆθος καί ἐν ὁ ἄλλος , εἰ μέγας διαφέρω καταμαθητέον . καταμανθάνω οὐ μόνος χρή ὁ ὀδυνάω τόπος ὁποῖος εἰμί , ἀλλά καί ὁ μέγεθος ὁ κατά αὐτός ὀδύνη τηλίκος εἰμί . χρήσιμος οὖν οὗτος πρός τε διάγνωσις ὁ πάσχω τόπος καί πρόγνωσις ὁ γίγνομαι περί ὁ κάμνω καί προσέτι ὁ ὁ θεραπεία εὕρεσις ἐν ὁ γοῦν πλευρά ὅταν ἄλγημα εἰμί μέγας , πρῶτος μέν οὐ ἀκίνδυνος , εἶτα καί θεραπεία δέω πολύς . εἰ μέν εἰς κλείς ὁ ὀδύνη διατείνω , φλεβοτομία , εἰ δέ εἰς ὑποχόνδριος , κάθαρσις , ὡς αὐτός ἐν ὁ περί δίαιτα ὀξύς διδάσκω . εἰ μέντοι μέτριος εἰμί ὁ ἄλγημα καί προσέτι μηδέ νυγματώδης , οἷος περ εἰμί κατά ὁ ὑποζώννυμι , μήτε διατείνω πρός ὑποχόνδριος ἤ κλείς , ἐγχωρέω καί ὁ σαρκώδης μόριον ἐπί ὁ πλευρά πάσχω αὐτός γίγνομαι καί διά οὗτος μήτε κινδυνώδης εἰμί μήτε μέγας δέω βοήθημα . οὕτως δέ καί κατά ἕκαστος ὁ ἄλλος μόριον ἐπισκοπέω εἰμί ὁ μέγεθος ὁ ὀδύνη , οἷος ἐπί νεφρός , εἰ τυγχάνω . ὁ σαρκώδης μέν αὐτός φλεγμαίνω , εἰμί βαρύς ὁ ὀδύνη , καθά αὐτός ἐν ἐπιδημία λέγω , ὁ οἷος βάρος τις ἔγκειμαι κατά ὁ χωρίον αἴσθησις ἐπάγω οὕτως ὀνομάζω . ὁ δέ ἄλλος μέρος ὁ κατά ὁ νεφρός πάσχω ὀξύς ὁ ὀδύνη . λέγω δέ ἄλλος μέρος ὁ τε περιέχω χιτών οὗτος καί ὁ ἔνδον κοιλία καί ὁ εἰς αὐτός περαίνω ἀρτηρία τε καί φλέψ καί προσέτι ὁ ἔκφυσις ὁ οὐρητήρ . οὕτως δέ ἔχω ἐπί ὁ ἧπαρ , αὐτός μέν ὁ σαρκώδης φλεγμαίνω ὀδύνη γίγνομαι βαρύς , ὁ δέ περίκειμαι χιτών ἤ ὁ ἀγγεῖον ὀξύς , καί αὐτός δέ ὁ ὀξύς ἔνδειξις φέρω ὁ μάλα καί ἥσσων ὁ ποιέω αἴτιος . χολώδης μέν γάρ καί δριμύς χυμός ἐπιτείνω ὁ ὀδύνη , οὕτως δέ καί φυσώδης πνεῦμα διέξοδος οὐ ἔχω , ἐκλύω δέ ὁ φλεγματώδης · οὐ μόνος δέ ποιότης τις μέγεθος ὀδύνη ἔνδειξις τις ἐγώ δίδωμι , ἀλλά καί ποσότης . ἐπιτείνω γάρ ἕκαστος ὁ ὁστισοῦν ἐργάζομαι αἴτιος ὁ ἐνέργεια ὁ οὐσία αὐξάνω . εἰ μέν οὖν ὁ μέγεθος ἕκαστος ὀδύνη ἀξιόω ἐπισκοπέω οὗτος γράφω ὁ ἀφορισμός Ἱπποκράτης , αὔταρκος ἐξηγέομαι ὁ χρεία αὐτός · εἰ δέ οὐ μόνος ὁ κατά μέγεθος διά ὁ ὀδύνη ἐπισκοπέω φημί δέω , ἀλλά ἔτι γενικός καί οἷος καθολικός ἐνδείκνυμι , συμβουλεύω ἅπας ὁ ἀξιόλογος ἐν ὁ ὀδύνη ἐπισκοπέω διαφορά , ἔτι μέγας χρεία ἐκ αὐτός καρπόω . γίγνομαι γάρ ὁ λόγος τοιοῦτος , οὐ ἁπλῶς χρή σκοπέω ὁ ὀδύνη ὁ μόριον , οὐδέ ἡγέομαι ὁ αὐτός ἐπί πᾶς εἰμί διάθεσις · οἷον εἰ ἔμπροσθεν μέν Δίων , νυνί δέ Θέων ἀλγέω πλευρά , ὑπολαμβάνω ὡσαύτως ἔχω αὐτός , ἀλλά καταμαθητέον εἴτε μέγας διαφέρω ἀλλήλων εἴτε παραπλήσιος πως εἰμί . γίγνομαι δέ οὗτος ἐκ δύο καταφανής , ἰδέα τε ὁ ὀδύνη καί σφοδρότης · ἰδέα μέν εἰ νυγματώδης ἤ τονώδης ἤ ναρκώδης ἤ μετά βάρος ἔμφασις ἤ οἱονεί κεντέω τις ἤ διαβιβρώσκω ἤ διηνεκής ἤ διάλειμμα ἔχω ἤ ὁμαλός ἤ ἀνώμαλος τις . κατά δέ ὁ σφοδρότης ὁ μάλα τε καί ἥσσων σκοπέω , ὅς ὀλίγος ἔμπροσθεν ὁ κατά μέγεθος ἐν ὁ ὀδύνη ὀνομάζω διαφορά . συνήθης γάρ εἰμί ὁ ἰατρός καταχράομαι ὁ σφοδρός ἅπας ὀνομάζω μέγας , εἰ καί μή ποσός , ἀλλά καί ποιός ὑπάρχω . ὁ μέν γάρ πυρετός οὐδέ παύω μέγας ἤ μικρός ἤ μέτριος ἅπας ὀνομάζω , ἐν θερμασία ὁ ὕπαρξις ἔχω . θαυμαστός οὖν οὐδείς , εἰ καί ὁ σφοδρός πόνος μέγας προσαγορεύω . ἔτι δέ μάλα οὐδείς θαυμαστός εἰμί ὅσος χωρίζω ὁ ἰδέα ἀλλήλων μέγας διαφέρω αὐτός λέγω , οἷος ὁ μετά βάρος ἔμφασις πόνος , ὁ μετά ὁ τιτρώσκω δοκέω ἤ τις ὁ ἄλλος πάσχω ὁ προλέγω .