galenus.in-hippocratis-aphorismos-commentarii-vii 6.45
Ἕλκεα ὁκόσα ἐνιαύσια γίνεται ἢ μακρότερον χρόνον ἴσχουσιν ἀνάγκη ὀστέον ἀφίστασθαι καὶ τὰς οὐλὰς κοίλας γίγνεσθαι . Ὁκόσα χρονίζει τῶν ἑλκῶν , ἤτοι μηδ’ ὅλως οὐλῆς αὐτοῖς ἐπιγιγνομένης ἢ κἂν ἐπιγένηται , πάλιν ἀναλυομένης , οὐδὲν ἁμαρτανόντων δηλονότι κατὰ τὴν θεραπείαν τῶν ἰατρῶν , ἀναγκαῖόν ἐστιν ἤτοι δι’ ἐπιῤῥοήν τινα μοχθηρῶν ὑγρῶν ἢ τὴν ἐν αὐτῷ τῷ μορίῳ διάθεσιν ἐν χρόνῳ κατασκευασθεῖσαν ἐκ τῶν ἐπιῤῥεόντων ὑγρῶν ἢ διά τι πάθος ὀστοῦ φθειρομένου κατὰ τὸ χωρίον ἐκεῖνο γίνεσθαι δυσίατα . τὰ μὲν ἄλλα τῶν ἑλκῶν ἀεὶ μείζω καὶ χείρω γίνεται , καὶ σύμπαντα ταῦτα φαγεδαίνας ἐκάλουν οἱ παλαιοί . διορίζεσθαι δ’ ὕστερον ἐπεχείρησαν ἔνιοι προσηγορίαις ἕκαστον ἰδίαις , ἔνια μὲν αὐτῶν χειρώνεια καλοῦντες , ἔνια δὲ τηλέφεια , φαγεδαίνας δ’ ἄλλα , καί τινες ἔτι ἄλλας περιεργοτέρας ἐπιφέροντες προσηγορίας . ἀλλ’ ἡμῖν ἀρκέσει τῶν μὲν ἐπιλαμβανομένων τι τοῦ πέριξ χωρίου τὰ μὲν ἕρπητας ὀνομάζειν , ὅταν ἐπιπολῆς ᾖ καὶ κατ’ αὐτὸ τὸ δέρμα , τὰ δὲ φαγεδαίνας , ὅσα καὶ τὴν ὑποκειμένην διαφθείρει σάρκα . τὸ γὰρ σηπεδονῶδες ὑπό τινων ὀνομαζόμενον ἕλκος οὐχ ἕλκους ἐστὶ διαφορά τις ἴδιος , ἀλλ’ ἐπιπλεγμένον πάθος ἐξ ἕλκους τε καὶ σηπεδόνος . ἴσμεν δ’ ὅτι καὶ χωρὶς ἕλκους αὐτὴ καθ’ ἑαυτὴν ἡ σηπεδὼν ἐν πολλοῖς τῶν μορίων συνίσταται . καλεῖται δέ τι καὶ ἄνθραξ ἕλκος ἐσχαρῶδες , ἅμα πολλῇ τῇ τῶν πέριξ σωμάτων φλογώσει . ταυτὶ μὲν οὖν ἰδίαν ἔσχηκε προσηγορίαν , ὅ τε ἄνθραξ καὶ ἡ φαγέδαινα καὶ ὁ ἕρπης . ὅσα δ’ ἕλκη γίνεται χωρὶς τῶν εἰρημένων συμπτωμάτων , αὐτὰ καθ’ ἑαυτὰ προσαγορεύειν ἔθος ἐστὶ τοῖς παλαιοῖς , αὐτὸ τοῦτο μόνον ἕλκη περὶ ὧν καὶ νῦν ὁ λόγος ἐστὶ τῷ Ἱπποκράτει διδάσκοντι ὡς ὅσα τοιαῦτα τῶν ἑλκῶν ἐστὶν , εἰς χρόνον ἐκπίπτει πλείονα . φαίνεται δὲ καὶ ἡ πεῖρα τῷ λόγῳ μαρτυροῦσα καὶ πολλάκις γε πολλὰ τῶν τοιούτων ἑλκῶν συνουλωθέντα . μετὰ χρόνον οὐ πολὺν ἀναφλεγμαίνειν τε καὶ αὖθις ἀναῤῥήγνυσθαι λυομένης αὐτῶν τῆς οὐλῆς . γίνεται δὲ τοῦτο διὰ τοιάνδε τινὰ αἰτίαν , ὅταν ἐκ τῶν προσφερομένων φαρμάκων ἡ κατὰ τοῦ πεπονθότος ὀστοῦ σὰρξ ἐπικειμένη ξηρανθεῖσα συνουλωθῇ , παραχρῆμα μὲν ταχέως ὑγιάζεσθαι δοκεῖ , κατὰ βραχὺ δὲ πάλιν , ἰχῶρός τινος ἐπιῤῥέοντος ἐκ τοῦ φθειρομένου κατὰ τὸ βάθος ὀστοῦ , φλεγμονή τέ τις αὖθις ἐπιγίνεται καὶ πύου γένεσις ἕπεται , διαβιβρώσκοντος μὲν τὴν ὅλην ἐπιφάνειαν , δάκνοντος δὲ τὴν σάρκα . τίς οὖν ἡ τῶν τοιούτων ἑλκῶν ἴασίς ἐστιν ; οὐκ ἄλλη τις , ἀλλ’ ἣν αὐτὸς μὲν εἶπεν ἐν τῷ περὶ ἑλκῶν βιβλίῳ , ἡμεῖς δ’ ἀπεδείξαμεν ἐν τῷ τρίτῳ τῆς θεραπευτικῆς μεθόδου . ξηραίνεσθαι μὲν γὰρ ἕλκη πάντα δεῖται , μάλιστα δ’ ἐφ’ ὧν ὀστοῦν πέπονθεν . ὅρος δέ ἐστι τῆς ξηρότητος ἀποστῆναι τὸ πεπονθὸς αὐτοῦ μέρος . εἰκότως δὲ καὶ τὰς οὐλὰς εἰς τοσοῦτον συμβαίνει γίνεσθαι κοίλας , εἰς ὅσον ἂν ἥκῃ πάχους τὸ ἀποστάν .
Lemmas: ἕλκος ὁπόσος ἐνιαύσιος γίγνομαι ἤ μακρός χρόνος ἴσχω ἀνάγκη ὀστέον ἀφίστημι καί ὁ οὐλή κοῖλος γίγνομαι . ὁπόσος χρονίζω ὁ ἕλκος , ἤτοι μηδέ ὅλος οὐλή αὐτός ἐπιγίγνομαι ἤ ἐάν ἐπιγίγνομαι , πάλιν ἀναλύω , οὐδείς ἁμαρτάνω δηλονότι κατά ὁ θεραπεία ὁ ἰατρός , ἀναγκαῖος εἰμί ἤτοι διά ἐπιρροή τις μοχθηρός ὑγρός ἤ ὁ ἐν αὐτός ὁ μόριον διάθεσις ἐν χρόνος κατασκευάζω ἐκ ὁ ἐπιρρέω ὑγρός ἤ διά τις πάθος ὀστέον φθείρω κατά ὁ χωρίον ἐκεῖνος γίγνομαι δυσίατος . ὁ μέν ἄλλος ὁ ἕλκος ἀεί μέγας καί κακός γίγνομαι , καί σύμπας οὗτος φαγέδαινα καλέω ὁ παλαιός . διορίζω δέ ὕστερον ἐπιχειρέω ἔνιοι προσηγορία ἕκαστος ἴδιος , ἔνιοι μέν αὐτός χειρώνειος καλέω , ἔνιοι δέ τηλέφειον , φαγέδαινα δέ ἄλλος , καί τις ἔτι ἄλλος περίεργος ἐπιφέρω προσηγορία . ἀλλά ἐγώ ἀρκέω ὁ μέν ἐπιλαμβάνω τις ὁ πέριξ χωρίον ὁ μέν ἕρπης ὀνομάζω , ὅταν ἐπιπολή εἰμί καί κατά αὐτός ὁ δέρμα , ὁ δέ φαγέδαινα , ὅσος καί ὁ ὑπόκειμαι διαφθείρω σάρξ . ὁ γάρ σηπεδονώδης ὑπό τις ὀνομάζω ἕλκος οὐ ἕλκος εἰμί διαφορά τις ἴδιος , ἀλλά ἐπιπίγνυλε πάθος ἐκ ἕλκος τε καί σηπεδών . οἶδα δέ ὅτι καί χωρίς ἕλκος αὐτός κατά ἑαυτοῦ ὁ σηπεδών ἐν πολύς ὁ μόριον συνίστημι . καλέω δέ τις καί ἄνθραξ ἕλκος ἐσχαρώδης , ἅμα πολύς ὁ ὁ πέριξ σῶμα φλόγωσις . οὗτος μέν οὖν ἴδιος ἔχω προσηγορία , ὁ τε ἄνθραξ καί ὁ φαγέδαινα καί ὁ ἕρπης . ὅσος δέ ἕλκος γίγνομαι χωρίς ὁ λέγω σύμπτωμα , αὐτός κατά ἑαυτοῦ προσαγορεύω ἔθος εἰμί ὁ παλαιός , αὐτός οὗτος μόνος ἕλκος περί ὅς καί νῦν ὁ λόγος εἰμί ὁ Ἱπποκράτης διδάσκω ὡς ὅσος τοιοῦτος ὁ ἕλκος εἰμί , εἰς χρόνος ἐκπίπτω πολύς . φαίνω δέ καί ὁ πεῖρα ὁ λόγος μαρτυρέω καί πολλάκις γε πολύς ὁ τοιοῦτος ἕλκος συνουλόω . μετά χρόνος οὐ πολύς ἀναφλεγμαίνω τε καί αὖθις ἀναρρήγνυμι λύω αὐτός ὁ οὐλή . γίγνομαι δέ οὗτος διά τοιόσδε τις αἰτία , ὅταν ἐκ ὁ προσφέρω φάρμακον ὁ κατά ὁ πάσχω ὀστέον σάρξ ἐπίκειμαι ξηραίνω συνουλόω , παραχρῆμα μέν ταχύς ὑγιάζω δοκέω , κατά βραχύς δέ πάλιν , ἰχώρ τις ἐπιρρέω ἐκ ὁ φθείρω κατά ὁ βάθος ὀστέον , φλεγμονή τε τις αὖθις ἐπιγίγνομαι καί πύον γένεσις ἕπομαι , διαβιβρώσκω μέν ὁ ὅλος ἐπιφάνεια , δάκνω δέ ὁ σάρξ . τίς οὖν ὁ ὁ τοιοῦτος ἕλκος ἴασις εἰμί ; οὐ ἄλλος τις , ἀλλά ὅς αὐτός μέν λέγω ἐν ὁ περί ἕλκος βιβλίον , ἐγώ δέ ἀποδείκνυμι ἐν ὁ τρίτος ὁ θεραπευτικός μέθοδος . ξηραίνω μέν γάρ ἕλκος πᾶς δέω , μάλα δέ ἐπί ὅς ὀστέον πάσχω . ὅρος δέ εἰμί ὁ ξηρότης ἀφίστημι ὁ πάσχω αὐτός μέρος . ἔοικα δέ καί ὁ οὐλή εἰς τοσοῦτος συμβαίνω γίγνομαι κοῖλος , εἰς ὅσος ἄν ἥκω πάχος ὁ ἀφίστημι .