galenus.in-hippocratis-aphorismos-commentarii-vii 4.34
Ἢν ὑπὸ πυρετοῦ ἐχομένῳ οἰδήματος μὴ ἐόντος ἐν τῇ φάρυγγι πνὶξ ἐξαίφνης ἐπιγίγνηται , θανάσιμον . Ἔνεστι μὲν καὶ ἁπλῶς ἀκοῦσαι τῆς ἀρχῆς τοῦ ἀφορισμοῦ , καθ’ ἥν φησιν , ἢν ὑπὸ πυρετοῦ ἐχομένῳ , ὡς εἰ καὶ οὕτως ἔτυχεν εἰπὼν , ἢν πυρέσσοντι ἀνθρώπῳ οἰδήματος μὴ ἐόντος ἔνεστι δὲ καὶ σὺν ἐνδείξει τινὶ πλείονι , καθάπερ εἴωθε καὶ ἐν τοῖς τῶν ἐπιδημιῶν γράφειν , οὐ τὸν ἁπλῶς ὁπωσοῦν πυρέττοντα δηλῶν , ὅταν εἴπῃ πυρετὸς εἶχεν αὐτὸν , ἀλλ’ ὅτῳ μέγας ἐστὶν ὁ πυρετὸς , οὕτως ἑρμηνεύων . ἐγχωρεῖ μὲν οὖν καὶ χωρὶς μεγάλου πυρετοῦ πνίξεως ἐξαίφνης ἐπιγενομένης ἀπολέσθαι τὸν ἄνθρωπον . ἀφυκτότερος δὲ καὶ θάττων ὁ θάνατος , ὡς μηδ’ ἐκ παραδόξου ποτὲ σωθῆναι , σφοδροῦ κατέχοντος τὸν κάμνοντα πυρετοῦ . δεῖται γὰρ ὁ τοιοῦτος πυρετὸς , ὡς ἐν τοῖς περὶ δυσπνοίας δέδεικται λόγοις , εἰσπνοῆς δαψιλοῦς . γίνεται δ’ οὐχ ὅπως δαψιλὴς , ἀλλὰ καὶ παντάπασιν ὀλίγη τοῖς πνιγομένοις . οὐ γὰρ δὴ οὐδ’ ἄλλο τί ἐστιν ἡ πνὶξ παρὰ τὴν γινομένην ἀπώλειαν ἐξαιφνίδιον ἐξ ἐνδείας ἀναπνοῆς , διὰ στενοχωρίαν τῶν ἀναπνευστικῶν τινος ὀργάνων ἀποτελουμένης · ἡ γὰρ τοιαύτη στενοχωρία οὐκ αὐτῶν χωρὶς τῶν τῆς ἀναπνοῆς ἐστι , γιγνομένης καὶ ταύτης ἤτοι διὰ τὴν ἀῤῥωστίαν τῆς κινούσης τὸν θώρακα δυνάμεως ἢ διὰ ψύξιν ἰσχυρὰν τῆς ζωτικῆς ἀρχῆς . ἀλλ’ ἥ γε πνὶξ ἐπὶ στενοχωρίᾳ μὲν γίγνεται πάντως , ἡ στενοχωρία δὲ ἤτοι πεπληρωμένης τῆς μεταξὺ τοῦ θώρακός τε τῆς πνεύμονος χώρας ἢ τῶν σηράγγων τοῦ πνεύμονος ἤ τινος φλεγμονῆς περὶ τὸ σπλάγχνον ὅλον οὔσης ἢ κατὰ τὴν τραχεῖαν ἀρτηρίαν ἢ τὴν οἶον κεφαλὴν αὐτὴν , ἣν ὀνομάζουσι λάρυγγα . καί ποτε κατὰ τὴν προκειμένην εὐρυχωρίαν ταύτης , ᾖ τοὔνομα φάρυγξ ἐστὶ , πνίγεσθαι πέφυκεν . οὕτως οὖν καὶ Ὅμηρος ἔφη · — φάρυγος δ’ ἐξέσσυτο οἶνος , ψωμοί τ’ ἀνδρόμεοι τὴν προκειμένην εὐρυχωρίαν στομάχου καὶ λάρυγγος ὀνομάζων φάρυγγα . φαίνεται δὲ καὶ νῦν ὁ Ἱπποκράτης ταὐτὸ τοῦτο τὸ μόριον ὡσαύτως Ὁμήρῳ καλέσας · φησὶ γοῦν οἰδήματος μὴ ἐόντος ἐν τῇ φάρυγγι , ὡς δυνατὸν ἐπὶ πλέον ἀνοιχθέντος τοῦ στόματος , ἀκριβῶς θεάσασθαι τὸ μόριον , ὅπερ οὐχ ὑπάρχει τῷ λάρυγγι . γενήσεται γοῦν ὁ σύμπας λόγος τοιοῦτος . ἐὰν ὑπὸ πυρετοῦ ἐχομένῳ πνὶξ ἐξαίφνης ἐπιγενήσεται χωρὶς ὄγκου τοῦ κατὰ τὴν φάρυγγα , θανατῶδές ἐστιν . ὡσαύτως ὠνόμαζον οἱ παλαιοὶ τὸ οἴδημα καὶ τὸν ὄγκον . ἴσμεν δ’ ὅτι τρίτη τίς ἐστιν ἡ διαφορὰ τῶν ὄγκων . ἤτοι γὰρ μετ’ ὀδύνης εἰσὶ καὶ καλοῦσιν αὐτοὺς οἱ νεώτεροι φλεγμονὰς ἢ χωρὶς ὀδύνης καὶ σκληροὶ , καλοῦσι δὲ καὶ τούτους σκίῤῥους ἢ χωρὶς ὀδύνης καὶ μαλακοί . προσαγορεύουσι δὲ καὶ τούτους ἰδίως οἰδήματα καὶ δι’ αὐτό γε τοῦτο τῆς παλαιᾶς χρήσεως ἀπέστησαν ὡς μηκέτι τὰς παρὰ φύσιν αὐξήσεις ἁπάσας οἰδήματα προσαγορεύειν . ὅταν οὖν ἡ φάρυγξ φαίνηται χωρὶς ὄγκου , πνὶξ δὲ ἐξαίφνης ἐπιγένηται , τοῦ λάρυγγός ἐστι μόνου τὸ τοιοῦτον πάθημα . πνίγονται μὲν γὰρ , ὡς ἔφην , καὶ δι’ ἄλλα νοσήματα τὰ μικρῷ πρόσθεν εἰρημένα . τὸ δ’ ἐξαίφνης ὑπάρχει μόνῳ τῷ λάρυγγι · περιπνευμονία γὰρ οὐκ ἐξαίφνης πνίγει τοὺς κάμνοντας ἀνθρώπους , ἀλλὰ κατὰ βραχὺ τὴν αὔξησιν ἀπὸ τῆς ἀρχῆς λαβοῦσα μέχρι τῆς ἰδίας ἀκμῆς , ἐν ᾖ τοῦτ’ ἐπάγει τὸ σύμπτωμα . καὶ εἴ τι φῦμα καὶ ἀπόστημα κατὰ πνεύμονα γίγνεται , χρόνιον καὶ τοῦτ’ ἔστι , καθάπερ γε καὶ ἡ μεταξὺ πνεύμονός τε καὶ θώρακος χώρα πληρουμένη πύου , πολλάκις ἀποπνίγει τὸν ἄνθρωπον ἀποστήματος εἰς αὐτὴν ῥαγέντος , ἐν χρόνῳ πολλῷ δηλονότι καὶ τούτου συστάντος . τῆς γε μὴν τραχείας ἀρτηρίας φλεγμονῆς δύσπνοιαν μέν τινα δύναται ποιῆσαι , πνίγα δ’ οὐ δύναται , διά τε τὸ μέγεθος τῆς κατ’ αὐτὴν εὐρυχωρίας καὶ τὴν λεπτότητα τοῦ χιτῶνος , ἀδύνατον γάρ ἐστιν οὕτω λεπτοῦ σώματος φλεγμονὴν εὐρυχωρίαν ἀξιόλογον πληρῶσαι . λοιπὸν οὖν ὁ λάρυγξ ἐστὶν ὁ τὴν αἰφνίδιον πνίγα δυνάμενος ποιῆσαι , ἐπειδὴ στενοῦταί τε κατὰ τοῦτον ὁ τοῦ πνεύμονος πόρος οἵ τ’ ἔνδον αὐτοῦ μύες ἅμα τῷ περιέχοντι χιτῶνι φλεγμήναντες ἀποκλεῖσαι δύνανται τὴν ὁδὸν τοῦ πνεύματος . ὀνομάζουσι δ’ ἔνιοι τῶν ἰατρῶν τὴν τοιαύτην διάθεσιν οὐ διὰ τοῦ σ συνάγχην , ἀλλὰ διὰ τοῦ κ κυνάγχην , οἶς ἀρέσκει τὴν τῆς φάρυγγος φλεγμονὴν διὰ τοῦ συνάγχην . ἔνιοι δὲ καὶ παρασυνάγχην καὶ παρακυνάγχην ὀνομάζουσι . παρασυνάγχην μὲν , ὅταν τῶν ἐπικειμένων τῇ φάρυγγι μυῶν γένηται φλεγμονὴ , παρακυνάγχην δὲ , ὅταν ἔξωθεν τοῦ λάρυγγος . ἐκ γοῦν τῶν εἰρημένων εὔλογόν ἐστι τὴν τοιαύτην διάθεσιν ὀδύνην τινὰ φέρειν κατὰ τὸν λάρυγγα . καὶ φαίνεταί γε σαφῶς μεμνημένος ὁ Ἱπποκράτης αὐτῆς ἐν τῷ προῤῥητικῷ κατὰ τήνδε τὴν ῥῆσιν · φάρυγξ ἐπώδυνος ἰσχνὴ ﻿ μετὰ δυσφορίης , πνιγώδης , ὀλέθριοι ὀξέως . ἀλλὰ νῦν γε τὸ ἐπώδυνον οὐκ εἶπεν , ὡς τοῖς προειρημένοις συνεπινοεῖσθαι δυνάμενον ἢ ὡς καὶ χωρὶς ὀδύνης , ὑπολαμβάνων ποτὲ τὴν ἐν τῷ προειρημένῳ λόγῳ συνίστασθαι πνίγα . εἴπερ ὅλως δύναται χωρὶς ὀδύνης γενέσθαι πνὶξ , ἐπ’ αἰτίαις ἔσται τοιαῖσδε . δυνατὸν μὲν καὶ πλήθους ὑγρότητος καὶ μάλιστα φλεγματώδους διαβρέξαι τὸν ἔνδοθεν τοῦ λάρυγγος χιτῶνα , γενέσθαι τὸν ὄγκον ἀνώδυνον αὐτῷ , δυνατὸν δὲ καὶ τῶν διοιγόντων αὐτῶν μυῶν παχυνθέντων στενώτερον ἀποτελεσθῆναι τὸν πόρον , ἐγχωρεῖ δὲ καὶ ἄμφω συνελθεῖν . οὐκ ἀδύνατον δὲ οὐδὲ δι’ ὑπερβάλλουσαν ξηρότητα τῶν ἔνδον τοῦ λάρυγγος . μυῶν ἐπὶ πλεῖον ταθέντων , στενωθῆναι τὸν πόρον . οἵτινες δ’ εἰσὶν οὗτοι καὶ ὅπως κλείουσι τὸν λάρυγγα τεινόμενοι δέδεικται κατὰ τὴν περὶ φωνῆς πραγματείαν .
Lemmas: ἐάν ὑπό πυρετός ἔχω οἴδημα μή εἰμί ἐν ὁ φάρυγξ πνίξ ἐξαίφνης ἐπιγίγνομαι , θανάσιμος . ἔνειμι μέν καί ἁπλῶς ἀκούω ὁ ἀρχή ὁ ἀφορισμός , κατά ὅς φημί , ἐάν ὑπό πυρετός ἔχω , ὡς εἰ καί οὕτως τυγχάνω λέγω , ἐάν πυρέσσω ἄνθρωπος οἴδημα μή εἰμί ἔνειμι δέ καί σύν ἔνδειξις τις πολύς , καθά εἴωθα καί ἐν ὁ ὁ ἐπιδημία γράφω , οὐ ὁ ἁπλῶς ὁπωσοῦν πυρέσσω δηλόω , ὅταν λέγω πυρετός ἔχω αὐτός , ἀλλά ὅστις μέγας εἰμί ὁ πυρετός , οὕτως ἑρμηνεύω . ἐγχωρέω μέν οὖν καί χωρίς μέγας πυρετός πνῖξις ἐξαίφνης ἐπιγίγνομαι ἀπόλλυμι ὁ ἄνθρωπος . ἄφυκτος δέ καί ταχύς ὁ θάνατος , ὡς μηδέ ἐκ παράδοξος ποτέ σῴζω , σφοδρός κατέχω ὁ κάμνω πυρετός . δέω γάρ ὁ τοιοῦτος πυρετός , ὡς ἐν ὁ περί δύσπνοια δείκνυμι λόγος , εἰσπνοή δαψιλής . γίγνομαι δέ οὐ ὅπως δαψιλής , ἀλλά καί παντάπασι ὀλίγος ὁ πνίγω . οὐ γάρ δή οὐδέ ἄλλος τις εἰμί ὁ πνίξ παρά ὁ γίγνομαι ἀπώλεια ἐξαιφνίδιος ἐκ ἔνδεια ἀναπνοή , διά στενοχωρία ὁ ἀναπνευστικός τις ὄργανον ἀποτελέω · ὁ γάρ τοιοῦτος στενοχωρία οὐ αὐτός χωρίς ὁ ὁ ἀναπνοή εἰμί , γίγνομαι καί οὗτος ἤτοι διά ὁ ἀρρωστία ὁ κινέω ὁ θώραξ δύναμις ἤ διά ψῦξις ἰσχυρός ὁ ζωτικός ἀρχή . ἀλλά ὁ γε πνίξ ἐπί στενοχωρία μέν γίγνομαι πάντως , ὁ στενοχωρία δέ ἤτοι πληρόω ὁ μεταξύ ὁ θώραξ τε ὁ πνεύμων χώρα ἤ ὁ σῆραγξ ὁ πνεύμων ἤ τις φλεγμονή περί ὁ σπλάγχνον ὅλος εἰμί ἤ κατά ὁ τραχύς ἀρτηρία ἤ ὁ οἶος κεφαλή αὐτός , ὅς ὀνομάζω λάρυγξ . καί ποτέ κατά ὁ πρόκειμαι εὐρυχωρία οὗτος , εἰμί ὄνομα φάρυγξ εἰμί , πνίγω φύω . οὕτως οὖν καί Ὅμηρος φημί · — φάρυγξ δέ ἐκσεύομαι οἶνος , ψωμός τε ἀνδρόμεος ὁ πρόκειμαι εὐρυχωρία στόμαχος καί λάρυγξ ὀνομάζω φάρυγξ . φαίνω δέ καί νῦν ὁ Ἱπποκράτης αὐτός οὗτος ὁ μόριον ὡσαύτως Ὅμηρος καλέω · φημί γοῦν οἴδημα μή εἰμί ἐν ὁ φάρυγξ , ὡς δυνατός ἐπί πολύς ἀνοίγνυμι ὁ στόμα , ἀκριβής θεάομαι ὁ μόριον , ὅς οὐ ὑπάρχω ὁ λάρυγξ . γίγνομαι γοῦν ὁ σύμπας λόγος τοιοῦτος . ἐάν ὑπό πυρετός ἔχω πνίξ ἐξαίφνης ἐπιγίγνομαι χωρίς ὄγκος ὁ κατά ὁ φάρυγξ , θανατώδης εἰμί . ὡσαύτως ὀνομάζω ὁ παλαιός ὁ οἴδημα καί ὁ ὄγκος . οἶδα δέ ὅτι τρίτος τις εἰμί ὁ διαφορά ὁ ὄγκος . ἤτοι γάρ μετά ὀδύνη εἰμί καί καλέω αὐτός ὁ νέος φλεγμονή ἤ χωρίς ὀδύνη καί σκληρός , καλέω δέ καί οὗτος σκίρρος ἤ χωρίς ὀδύνη καί μαλακός . προσαγορεύω δέ καί οὗτος ἴδιος οἴδημα καί διά αὐτός γε οὗτος ὁ παλαιός χρῆσις ἀφίστημι ὡς μηκέτι ὁ παρά φύσις αὔξησις ἅπας οἴδημα προσαγορεύω . ὅταν οὖν ὁ φάρυγξ φαίνω χωρίς ὄγκος , πνίξ δέ ἐξαίφνης ἐπιγίγνομαι , ὁ λάρυγξ εἰμί μόνος ὁ τοιοῦτος πάθημα . πνίγω μέν γάρ , ὡς φημί , καί διά ἄλλος νόσημα ὁ μικρός πρόσθεν λέγω . ὁ δέ ἐξαίφνης ὑπάρχω μόνος ὁ λάρυγξ · περιπνευμονία γάρ οὐ ἐξαίφνης πνίγω ὁ κάμνω ἄνθρωπος , ἀλλά κατά βραχύς ὁ αὔξησις ἀπό ὁ ἀρχή λαμβάνω μέχρι ὁ ἴδιος ἀκμή , ἐν εἰμί οὗτος ἐπάγω ὁ σύμπτωμα . καί εἰ τις φῦμα καί ἀπόστημα κατά πνεύμων γίγνομαι , χρόνιος καί οὗτος εἰμί , καθά γε καί ὁ μεταξύ πνεύμων τε καί θώραξ χώρα πληρόω πύον , πολλάκις ἀποπνίγω ὁ ἄνθρωπος ἀπόστημα εἰς αὐτός ῥήγνυμι , ἐν χρόνος πολύς δηλονότι καί οὗτος συνίστημι . ὁ γε μήν τραχύς ἀρτηρία φλεγμονή δύσπνοια μέν τις δύναμαι ποιέω , πνῖγος δέ οὐ δύναμαι , διά τε ὁ μέγεθος ὁ κατά αὐτός εὐρυχωρία καί ὁ λεπτότης ὁ χιτών , ἀδύνατος γάρ εἰμί οὕτως λεπτός σῶμα φλεγμονή εὐρυχωρία ἀξιόλογος πληρόω . λοιπός οὖν ὁ λάρυγξ εἰμί ὁ ὁ αἰφνίδιος πνῖγος δύναμαι ποιέω , ἐπειδή στενόω τε κατά οὗτος ὁ ὁ πνεύμων πόρος ὁ τε ἔνδον αὐτός μῦς ἅμα ὁ περιέχω χιτών φλεγμαίνω ἀποκλείω δύναμαι ὁ ὁδός ὁ πνεῦμα . ὀνομάζω δέ ἔνιοι ὁ ἰατρός ὁ τοιοῦτος διάθεσις οὐ διά ὁ σ̅ συνάγχη , ἀλλά διά ὁ κ κυνάγχη , ὄις ἀρέσκω ὁ ὁ φάρυγξ φλεγμονή διά ὁ συνάγχη . ἔνιοι δέ καί παρασυνάγχη καί παρακυνάγχη ὀνομάζω . παρασυνάγχη μέν , ὅταν ὁ ἐπίκειμαι ὁ φάρυγξ μῦς γίγνομαι φλεγμονή , παρακυνάγχη δέ , ὅταν ἔξωθεν ὁ λάρυγξ . ἐκ γοῦν ὁ λέγω εὔλογος εἰμί ὁ τοιοῦτος διάθεσις ὀδύνη τις φέρω κατά ὁ λάρυγξ . καί φαίνω γε σαφής μιμνῄσκω ὁ Ἱπποκράτης αὐτός ἐν ὁ προρρητικός κατά ὅδε ὁ ῥῆσις · φάρυγξ ἐπώδυνος ἰσχνός ﻿ μετά δυσφορία , πνιγώδης , ὀλέθριος ὀξύς . ἀλλά νῦν γε ὁ ἐπώδυνος οὐ λέγω , ὡς ὁ προλέγω συνεπινοέω δύναμαι ἤ ὡς καί χωρίς ὀδύνη , ὑπολαμβάνω ποτέ ὁ ἐν ὁ προλέγω λόγος συνίστημι πνῖγος . εἴπερ ὅλος δύναμαι χωρίς ὀδύνη γίγνομαι πνίξ , ἐπί αἰτία εἰμί τοιόσδε . δυνατός μέν καί πλῆθος ὑγρότης καί μάλα φλεγματώδης διαβρέχω ὁ ἔνδοθεν ὁ λάρυγξ χιτών , γίγνομαι ὁ ὄγκος ἀνώδυνος αὐτός , δυνατός δέ καί ὁ διοίγνυμι αὐτός μῦς παχύνω στενός ἀποτελέω ὁ πόρος , ἐγχωρέω δέ καί ἄμφω συνέρχομαι . οὐ ἀδύνατος δέ οὐδέ διά ὑπερβάλλω ξηρότης ὁ ἔνδον ὁ λάρυγξ . μῦς ἐπί πολύς τείνω , στενόω ὁ πόρος . ὅστις δέ εἰμί οὗτος καί ὅπως κλείω ὁ λάρυγξ τείνω δείκνυμι κατά ὁ περί φωνή πραγματεία .