galenus.in-hippocratis-aphorismos-commentarii-vii 4.70
Ὁκόσοισι δὲ ἐν πυρετοῖσι τὰ οὖρα ἀνατεταραγμένα οἷον ὑποζυγίου , τουτέοισι κεφαλαλγίαι ἢ πάρεισιν ἢ παρέσονται . Τοῦτον ἔνιοι τὸν ἀφορισμὸν τῷ πρὸ αὐτοῦ συνάπτουσιν ὡς μέρος ἐκείνου γράφοντες οὕτως · οἷσιν δ’ ἀνατεταραγμένα τὰ οὖρα , τούτοισι κεφαλαλγίαι . καὶ βούλονται τινὲς μὲν τὸ ἀνατεταραγμένα τὰ ἐναντία δηλοῦν τοῖς προειρημένοις τοῖς λεπτοῖς , τινὲς δὲ παχέσι καὶ θρομβώδεσι , τινὲς δ’ αὐτὰ τὰ ἀνατεταραγμένα ἐξηγοῦνται . ψεῦδός γε μήν ἐστι τὸ τὰ λεπτὰ τῶν οὔρων εἶναι κεφαλαλγικά . φαίνονται γὰρ αἱ κεφαλαλγίαι ποτὲ μὲν προηγούμεναι , ποτὲ δὲ συνοῦσαι τοῖς ἀνατεταραγμένοις οὔροις . ὁποῖα δ’ ἐστὶ ταῦτα σαφῶς ἐδήλωσεν εἰπὼν , οἶον ὑποζυγίου καὶ γίγνεται τοιαῦτα παχείας τε καὶ πυκνῆς ὕλης ὑπὸ θερμοῦ κατεργαζομένης . αὗται γὰρ μάλιστα καὶ πρὸς τῆς ἔξω θερμασίας φαίνονται πνευματούμεναι , καθάπερ ἄσφαλτος καὶ πίσσα καὶ ῥητίνη . τινὰ μὲν οὖν τῶν τοιούτων οὔρων ἐπὶ πλεῖστον ἀνατεταραγμένα μένει , τινὰ δ’ ὑπόστασιν ἴσχει παχεῖαν διὰ ταχέων καὶ δηλοῖ βραδέως λυθήσεσθαι τὸ νόσημα . τὰ δ’ ἕτερα τὰ μὴ καθιστάμενα σὺν μὲν ἰσχυρᾷ τῇ δυνάμει μηκύνεσθαι τὸ νόσημα δηλοῖ , σὺν ἀσθενεῖ δὲ τεθνήξεσθαι τὸν κάμνοντα . ταῦτα μὲν οὖν κατὰ τὸ πάρεργον εἴρηταί μοι , διότι χρήσιμά ἐστιν · ἃ δ’ εἰς αὐτὸν τὸν ἀφορισμὸν ἔτι χρὴ εἰπεῖν ἐστὶ τοιαῦτα . τοῖς ἀνατεταραγμένοις οὔροις ἐξ ἀνάγκης αἱ κεφαλαλγίαι , καθὼς προεῖπεν ὁ Ἱπποκράτης , ἢ σύνεισιν ἢ ἔσονται , ἐπειδὴ τὸ φυσῶδες πνεῦμα μετὰ τῆς θερμασίας ἐπὶ τὴν κεφαλὴν ἑτοίμως ἀναφέρεται , οὐ μὴν εἴ τις ἐκεφαλάλγησεν ἢ κεφαλαλγεῖ , τούτῳ πάντως τοιαῦτα τὰ οὖρά ἐστι . γίγνονται γὰρ αἱ κεφαλαλγίαι καὶ διὰ θερμότητα μόνην , ἐνίοτε δὲ καὶ διὰ τὴν ξανθὴν χολὴν , ἤτοι γε ἐν τῇ κεφαλῇ περιεχομένην ἢ ἐν τῇ γαστρὶ καὶ διὰ πλῆθος ὑγρῶν κατειληφὸς τὴν κεφαλὴν καὶ δι’ ἔμφραξίν τινα τοπικὴν ἢ πνεύματος φυσώδους ἐν αὐτῷ τῷ μορίῳ τὴν γένεσιν ἔχοντος , ὧν οὐδεμία τοιοῦτον οὖρον ἐπιφέρει ἐξ ἀνάγκης .
Lemmas: ὁπόσος δέ ἐν πυρετός ὁ οὖρον ἀναταράσσω οἷος ὑποζύγιον , οὗτος κεφαλαλγία ἤ πάρειμι ἤ πάρειμι . οὗτος ἔνιοι ὁ ἀφορισμός ὁ πρό αὐτός συνάπτω ὡς μέρος ἐκεῖνος γράφω οὕτως · ὅς δέ ἀναταράσσω ὁ οὖρον , οὗτος κεφαλαλγία . καί βούλομαι τις μέν ὁ ἀναταράσσω ὁ ἐναντίος δηλόω ὁ προλέγω ὁ λεπτός , τις δέ παχύς καί θρομβώδης , τις δέ αὐτός ὁ ἀναταράσσω ἐξηγέομαι . ψεῦδος γε μήν εἰμί ὁ ὁ λεπτός ὁ ὅρος εἰμί κεφαλαλγικός . φαίνω γάρ ὁ κεφαλαλγία ποτέ μέν προηγέομαι , ποτέ δέ σύνειμι ὁ ἀναταράσσω οὖρον . ὁποῖος δέ εἰμί οὗτος σαφής δηλόω λέγω , οἷος ὑποζύγιον καί γίγνομαι τοιοῦτος παχύς τε καί πυκνός ὕλη ὑπό θερμός κατεργάζομαι . οὗτος γάρ μάλα καί πρός ὁ ἔξω θερμασία φαίνω πνευματόω , καθά ἄσφαλτος καί πίσσα καί ῥητίνη . τις μέν οὖν ὁ τοιοῦτος ὅρος ἐπί πολύς ἀναταράσσω μένω , τις δέ ὑπόστασις ἴσχω παχύς διά ταχύς καί δηλόω βραδύς λύω ὁ νόσημα . ὁ δέ ἕτερος ὁ μή καθίστημι σύν μέν ἰσχυρός ὁ δύναμις μηκύνω ὁ νόσημα δηλόω , σύν ἀσθενής δέ θνῄσκω ὁ κάμνω . οὗτος μέν οὖν κατά ὁ πάρεργον λέγω ἐγώ , διότι χρήσιμος εἰμί · ὅς δέ εἰς αὐτός ὁ ἀφορισμός ἔτι χρή λέγω εἰμί τοιοῦτος . ὁ ἀναταράσσω οὖρον ἐκ ἀνάγκη ὁ κεφαλαλγία , καθώς προλέγω ὁ Ἱπποκράτης , ἤ σύνειμι ἤ εἰμί , ἐπειδή ὁ φυσώδης πνεῦμα μετά ὁ θερμασία ἐπί ὁ κεφαλή ἑτοῖμος ἀναφέρω , οὐ μήν εἰ τις κεφαλαλγέω ἤ κεφαλαλγέω , οὗτος πάντως τοιοῦτος ὁ οὖρον εἰμί . γίγνομαι γάρ ὁ κεφαλαλγία καί διά θερμότης μόνος , ἐνίοτε δέ καί διά ὁ ξανθός χολή , ἤτοι γε ἐν ὁ κεφαλή περιέχω ἤ ἐν ὁ γαστήρ καί διά πλῆθος ὑγρός καταλαμβάνω ὁ κεφαλή καί διά ἔμφραξις τις τοπικός ἤ πνεῦμα φυσώδης ἐν αὐτός ὁ μόριον ὁ γένεσις ἔχω , ὅς οὐδείς τοιοῦτος οὖρος ἐπιφέρω ἐκ ἀνάγκη .