galenus.in-arteriis-natura-sanguis-contineatur 6
Νυνὶ δὲ τοῖς περὶ τὸν Ἐρασίστρατον ἐνδείξασθαι τὸ σφάλμα πειράσομαι . οὐ γὰρ ἐξ οἰκείων ἀποδείξεων αἵματος κενὰς τὰς ἀρτηρίας ἀπεφήναντο , ἀλλ’ ἐξ ὧν ἠπόρησαν ἐν ἑτέροις , ἀπιστήσαντες τῷ ἐναργῶς , παραπλήσιόν τι παθόντες τοῖς τὴν κίνησιν ἀνελοῦσιν , ὅτι τὸν κατ’ αὐτῶν λόγον ἠπόρησαν διαλύσασθαι . βέλτιον δ’ οἶμαι τὴν μὲν κίνησιν ὡς ἐναργὲς πρᾶγμα τιθέναι , τὸν δὲ κατ’ αὐτοὺς λόγον ἐπὶ σχολῆς πειρᾶσθαι διαλύεσθαι · ὡσαύτως δὲ καὶ τὰς ἀρτηρίας , ὅτι μὲν αἷμα περιέχουσιν , ἐκ τοῦ , κᾂν λεπτοτάτῃ τρωθεῖεν βελόνῃ , παραχρῆμα φαίνεσθαι προχεόμενον αὐτὸ συγχωρεῖν , διὰ τί δὲ μηδὲν ἡ φύσις εἰκῆ ποιοῦσα διττὸν τῶν ἀγγείων γένος ἐδημιούργησεν μιᾶς ὕλης περιεκτικὸν , ἰδίᾳ ζητεῖν · οὕτω δὴ καὶ τὸ , πῶς εἰς ἅπαν τὸ σῶμα κομισθήσεται τὸ διὰ τῆς εἰσπνοῆς ἑλκόμενον πνεῦμα , τῶν ἀρτηριῶν αἷμα περιεχουσῶν , ἢ μὴ κομιζομένων , πῶς αἱ κατὰ προαίρεσιν κινήσεις ἔσονται , ἢ πῶς ἡ κατ’ αὐτὰς τὰς ἀρτηρίας κίνησις ἀπαραπόδιστος μένει , μὴ δυναμένη συνοικεῖν ἀμάχως πνεύματι ὑγρῷ . τὰ γὰρ τοιαῦτα προβλήματα μέν ἐστιν ἴδιά τε καὶ καθ’ ἑαυτὰ προβάλλεσθαί τε καὶ ζητεῖσθαι δίκαια , καὶ τάχ’ ἂν τῶν καὶ ἄπειρα νομισθέντι , οὐ μὴν ἱκανά γε τὸ ἐναργὲς ἀνατρέπειν . αὐτίκα γέ τοι τὸ πρῶτον αὐτῶν εἰρημένον ὁμοιότατόν ἐστιν , ὡς εἰ καὶ τοῖς μηρυκάζουσι ζώοις θεασάμενος πλέονας κοιλίας , τὴν μὲν τῆς τροφῆς ὑποδεκτικὴν εἶναι λέγοι , τὴν δὲ τοῦ πόματος , τὴν δὲ τοῦ πνεύματος , οὐ γὰρ τὴν μηδὲν εἰκῆ ποιοῦσαν φύσιν ὑποδοχῆς ἕνεκα μιᾶς ὕλης πολλὰς ἐργάσασθαι τὰς γαστέρας . ὡς γὰρ κᾀνταῦθα χρεία τίς ἐστιν ﻿ ἑτέρα , δι’ ἣν αἱ πολλαὶ γεγόνασι , καίτοι γε τὴν αὐτὴν ὕλην ὑποδεχόμεναι , οὕτως ἔχει καὶ περὶ τῶν ἀρτηριῶν καὶ τῶν φλεβῶν . αἷμα γὰρ ἀμφότεραι περιέχουσιν , ὡς ὁ πρόσθεν λόγος ἀπέδειξε . διάφοροι δὲ τῇ κατασκευῇ γεγόνασι χρείας τινὸς ἕνεκεν , ἣν ἐν ἑτέροις ὑπομνήμασιν διέξιμεν . αἱ κατὰ προαίρεσιν ἔσονται κινήσεις , ἢ πῶς αἱ τῶν ἀρτηριῶν τεταγμέναι φυλαχθήσονται , καὶ πῶς ἀμαχεὶ δύναται συνεῖναι τὸ αἷμα τῷ πνεύματι . ὥσπερ γὰρ ὁμολογούμενον λαμβάνοντες , τὸ δεῖν ἀπὸ τῆς καρδίας αὐταῖς ἐπιπέμπεσθαι τὸ πνεῦμα , τὰ λοιπὰ συμπεραίνουσιν , οὐκ εἰδότες , ὡς καὶ τοῦτ’ αὐτὸ μοχθηρόν ἐστιν , καὶ ῥᾳδίως ὅπη παρακρούεται φωραθῆναι δύναται . γυμνοῦντες οὖν ἡμεῖς ἑκάστοτε μεγάλας ἀρτηρίας , ἃς ἐνδέχεται , μάλιστα δ’ ἐνδέχεται τὰς κατὰ κῶλα , τοὺς Ἐρασιστρατείους ἐρωτῶμεν , εἰ κᾂν νῦν γοῦν , ὁπότε γεγύμνωνται , δοκοῦσιν ἐν αὐταῖς ἔχειν αἷμα . οἱ δ’ ἐξ ἀνάγκης ὁμολογοῦσιν , ἅμα μὲν ὅτι καὶ αὐτὸς Ἐρασίστρατος αὐτὰς ἐν τῷ διαιρεῖσθαι τὸ δέρμα παρέμπτωσιν αἵματος ἐκ τῆς ἀρτηρίας γίγνεσθαί φησιν , ἅμα δ’ ὅτι καὶ τὸ φαινόμενον οὕτως ἔχει . βρόχῳ γὰρ ἡμεῖς ἑκατέρωθεν τὰς γεγυμνωμένας ἀρτηρίας διαλαμβάνοντες , εἶτ’ ἐκτέμνοντες τοὐν μέσῳ , δείκνυμεν αἵματος μεστάς . ἀλλὰ πῶς , φασὶν , εἰς ὅλον τὸ σῶμα κομισθήσεται τὸ διὰ τῆς ἀναπνοῆς ἑλκόμενον πνεῦμα τῶν ἀρτηριῶν αἷμα περιεχουσῶν ; τίς δ’ ἀνάγκη τοῦτο γίγνεσθαι ; δύναται γὰρ ἅπαν ἀντεκπνεῖσθαι , καθάπερ τοῖς πλείστοις τε καὶ ἀκριβεστάτοις ἔδοξεν ἰατροῖς τε ἅμα καὶ φιλοσόφοις , οἳ μὴ τῆς οὐσίας , ἀλλὰ τῆς ποιότητος αὐτοῦ δεῖσθαί φασι τὴν καρδίαν ἐμψύχεσθαι ποθοῦσαν , καὶ ταύτην εἶναι χρείαν τῆς ἀναπνοῆς . λαμβάνουσιν οὖν οἱ περὶ τὸν Ἐρασίστρατον κᾀνταῦθα τὸ ζητούμενον αὐτὸ , πρὶν ἀποδεῖξαι , δέον αὐτὸ τοῦτο πάλιν ἰδίᾳ ζητεῖν , ὥσπερ ἡμεῖς πεποιήκαμεν , καὶ πάντες ὅσοι τάξει περὶ τῶν πραγμάτων σκοπούμενοι , καὶ πάντες ὁμοῦ ζητοῦντές τε καὶ πράττοντες . ἀποδέδεικται δ’ ἡμῖν ἐν τῷ περὶ χρείας ἀναπνοῆς , ὡς ἤτοι παντελῶς ὀλίγον , ἢ οὐδὲν ὅλως τῆς τοῦ πνεύματος οὐσίας εἰς τὴν καρδίαν μεταλαμβάνεται . τὰ δ’ αὐτὰ διαμαρτάνουσιν κᾀν τῷ προβάλλειν , ὅπως αἱ κατὰ προαίρεσιν γεγυμνωμέναι περιέχουσιν αἷμα . δείκνυμι ἐφεξῆς κινουμένας αὐτὰς ἀπαραποδίστως οὐ πρὸς τὴν ἁφὴν μόνον , ἀλλὰ καὶ πρὸς τὴν ὄψιν . εἶτα ἐπερωτῶμεν λόγον , οὗ τὰ λήμματα καὶ πρὸς αὐτῶν ἐκείνων ὡμολόγηται . φασὶ γὰρ ἀληθὲς ὑπάρχειν τουτὶ τὸ συνημμένον . εἰ δὲ καὶ αἷμα περιέχουσιν αἱ ἀρτηρίαι , καὶ παρὰ καρδίας πληροῦνται πνεύματος , διαφθαρήσεται τῶν ἐν αὐτοῖς κινήσεων ἡ τάξις . αὐτὸ μὲν γὰρ καθ’ ἑαυτὸ τὸ τοιοῦτο συνημμένον , εἰ αἷμα περιέχουσιν αἱ ἀρτηρίαι , διαφθαρήσεται τῶν ἐν αὐταῖς κινήσεων ἡ τάξις , οὔτ’ ἐκεῖνοι τολμῶσιν ἀληθὲς εἶναι λέγειν , οὔτ’ ἄλλος τις νοῦν ἔχων , δυναμένων γε δὴ τῶν ἀρτηριῶν οὐ διὰ τὸ πληροῦσθαι παρὰ τῆς καρδίας διαστέλλεσθαι , ἀλλ’ , ὅτι διαστέλλονται , διὰ τοῦτο πληροῦσθαι . χρὴ τοίνυν προομολογεῖσθαι τὸ παρὰ τῆς καρδίας αὐτὰς πληροῦσθαι πνεύματος , εἰ μέλλει τὸ συνημμένον ἀληθὲς ἔσεσθαι . ἀμφοτέρων γὰρ τεθέντων , τοῦ τε περιέχειν αἷμα , καὶ τοῦ παρὰ τῆς καρδίας πληρουμένας διαστέλλεσθαι , τῷ διαφθείρεσθαι τῶν κατὰ φύσιν ἐν αὐταῖς κινήσεων τὴν τάξιν , ἐξ ἀνάγκης ἕπεται , θατέρῳ μόνῳ κατ’ οὐδεμίαν ἀνάγκην ἑπομένην . ἐρωτάσθω τοίνυν ὁ λόγος ἐπὶ τῶν γεγυμνωμένων ἀρτηριῶν ᾧδέ πως . εἰ αἱ ἀρτηρίαι καὶ αἷμα περιέχουσι , καὶ παρὰ καρδίας πληρούμεναι διαστέλλονται , διαφθαρήσεται τῶν ἐν αὐταῖς κινήσεων ἡ τάξις · ἀλλὰ μὴν οὐ διαφθείρεται · φαίνεται γὰρ καὶ τοῦτο · οὐκ ἄρα καὶ αἷμα περιέχουσι , καὶ παρὰ καρδίας πληρούμεναι διαστέλλονται . οἱ δέ γε περὶ τὸν Ἐρασίστρατον , καὶ τὰ δύο λήμματα , καὶ τὸ συνημμένον καὶ τὸ ἀντικείμενον τοῦ λήμματος ἐν αὐτῷ προσιέμενοι , οὐκ οἶδ’ ὅπως οὐκέτι προσίενται τὸ συμπέρασμα , τυχὸν ἴσως ἀγνοοῦντες , ἅπερ οὐδὲ τοὺς ἐπιτυχόντας λέληθεν , ὡς ἐκ συνημμένου καὶ τοῦ ἀντικειμένου οὕτως εἰς ὃ λήγει τὸ ἀντικείμενον τοῦ ἡγουμένου περαίνεται . ἡγουμένου δὴ κατὰ τὸν λόγον ὄντος , οὐ μόνον τοῦ περιέχειν αἷμα τὰς ἀρτηρίας , ἀλλ’ , ὡς ἐδείχθη μικρῷ πρόσθεν , καὶ τοῦ παρὰ καρδίας πληρουμένας διαστέλλεσθαι , τὸ συμπέρασμα γενήσεται τῆς τούτου συμπλοκῆς ἀποφαντικόν . ὅπερ γὰρ ἐν συνημμένῳ τῷ ὅλῳ ἀξιώματι , τὸ μὲν ἡγούμενον ᾖ , τὸ συμπεπλεγμένον , τὸ δὲ λῆγον , τὸ ἁπλοῦν , εἶτα προσληφθέντος τοῦ λήγοντος , τὸ ἀντικείμενον ἐξ ἀνάγκης περαίνεται τοῦ συμπεπλεγμένου .
Lemmas: νυνί δέ ὁ περί ὁ Ἐρασίστρατος ἐνδείκνυμι ὁ σφάλμα πειράω . οὐ γάρ ἐκ οἰκεῖος ἀπόδειξις αἷμα κενός ὁ ἀρτηρία ἀποφαίνω , ἀλλά ἐκ ὅς ἀπορέω ἐν ἕτερος , ἀπιστέω ὁ ἐναργής , παραπλήσιος τις πάσχω ὁ ὁ κίνησις ἀναιρέω , ὅτι ὁ κατά αὐτός λόγος ἀπορέω διαλύω . ἀγαθός δέ οἴομαι ὁ μέν κίνησις ὡς ἐναργής πρᾶγμα τίθημι , ὁ δέ κατά αὐτός λόγος ἐπί σχολή πειράω διαλύω · ὡσαύτως δέ καί ὁ ἀρτηρία , ὅτι μέν αἷμα περιέχω , ἐκ ὁ , ἔͅν λεπτός τιτρώσκω βελόνη , παραχρῆμα φαίνω προχέω αὐτός συγχωρέω , διά τίς δέ μηδείς ὁ φύσις εἰκῇ ποιέω δισσός ὁ ἀγγεῖον γένος δημιουργέω εἷς ὕλη περιεκτικός , ἴδιος ζητέω · οὕτως δή καί ὁ , πῶς εἰς ἅπας ὁ σῶμα κομίζω ὁ διά ὁ εἰσπνοή ἕλκω πνεῦμα , ὁ ἀρτηρία αἷμα περιέχω , ἤ μή κομίζω , πῶς ὁ κατά προαίρεσις κίνησις εἰμί , ἤ πῶς ὁ κατά αὐτός ὁ ἀρτηρία κίνησις ἀπαραπόδιστος μένω , μή δύναμαι συνοικέω ἄμαχος πνεῦμα ὑγρός . ὁ γάρ τοιοῦτος πρόβλημα μέν εἰμί ἴδιος τε καί κατά ἑαυτοῦ προβάλλω τε καί ζητέω δίκαιος , καί τάχα ἄν ὁ καί ἄπειρος νομίζω , οὐ μήν ἱκανός γε ὁ ἐναργής ἀνατρέπω . αὐτίκα γε τοι ὁ πρῶτος αὐτός λέγω ὅμοιος εἰμί , ὡς εἰ καί ὁ μηρυκάζω ζῷον θεάομαι πολύς κοιλία , ὁ μέν ὁ τροφή ὑποδεκτικός εἰμί λέγω , ὁ δέ ὁ πόμα , ὁ δέ ὁ πνεῦμα , οὐ γάρ ὁ μηδείς εἰκῇ ποιέω φύσις ὑποδοχή ἕνεκα εἷς ὕλη πολύς ἐργάζομαι ὁ γαστήρ . ὡς γάρ ᾀνταῦθη χρεία τις εἰμί ﻿ ἕτερος , διά ὅς ὁ πολύς γίγνομαι , καίτοι γε ὁ αὐτός ὕλη ὑποδέχομαι , οὕτως ἔχω καί περί ὁ ἀρτηρία καί ὁ φλέψ . αἷμα γάρ ἀμφότερος περιέχω , ὡς ὁ πρόσθεν λόγος ἀποδείκνυμι . διάφορος δέ ὁ κατασκευή γίγνομαι χρεία τις ἕνεκα , ὅς ἐν ἕτερος ὑπόμνημα διεξέρχομαι . ὁ κατά προαίρεσις εἰμί κίνησις , ἤ πῶς ὁ ὁ ἀρτηρία τάσσω φυλάσσω , καί πῶς ἀμαχεί δύναμαι σύνειμι ὁ αἷμα ὁ πνεῦμα . ὥσπερ γάρ ὁμολογέω λαμβάνω , ὁ δέω ἀπό ὁ καρδία αὐτός ἐπιπέμπω ὁ πνεῦμα , ὁ λοιπός συμπεραίνω , οὐ οἶδα , ὡς καί οὗτος αὐτός μοχθηρός εἰμί , καί ῥᾴδιος ὅπῃ παρακρούω φωράω δύναμαι . γυμνόω οὖν ἐγώ ἑκάστοτε μέγας ἀρτηρία , ὅς ἐνδέχομαι , μάλα δέ ἐνδέχομαι ὁ κατά κῶλον , ὁ Ἐρασιστράτειος ἐρωτάω , εἰ ἔͅν νῦν γοῦν , ὁπότε γυμνόω , δοκέω ἐν αὐτός ἔχω αἷμα . ὁ δέ ἐκ ἀνάγκη ὁμολογέω , ἅμα μέν ὅτι καί αὐτός Ἐρασίστρατος αὐτός ἐν ὁ διαιρέω ὁ δέρμα παρέμπτωσις αἷμα ἐκ ὁ ἀρτηρία γίγνομαι φημί , ἅμα δέ ὅτι καί ὁ φαίνω οὕτως ἔχω . βρόχος γάρ ἐγώ ἑκατέρωθεν ὁ γυμνόω ἀρτηρία διαλαμβάνω , εἶτα ἐκτέμνω ἐν μέσος , δείκνυμι αἷμα μεστός . ἀλλά πῶς , φημί , εἰς ὅλος ὁ σῶμα κομίζω ὁ διά ὁ ἀναπνοή ἕλκω πνεῦμα ὁ ἀρτηρία αἷμα περιέχω ; τίς δέ ἀνάγκη οὗτος γίγνομαι ; δύναμαι γάρ ἅπας ἀντεκπνέω , καθά ὁ πολύς τε καί ἀκριβής δοκέω ἰατρός τε ἅμα καί φιλόσοφος , ὅς μή ὁ οὐσία , ἀλλά ὁ ποιότης αὐτός δέω φημί ὁ καρδία ἐμψύχω ποθέω , καί οὗτος εἰμί χρεία ὁ ἀναπνοή . λαμβάνω οὖν ὁ περί ὁ Ἐρασίστρατος ᾀνταῦθη ὁ ζητέω αὐτός , πρίν ἀποδείκνυμι , δέω αὐτός οὗτος πάλιν ἴδιος ζητέω , ὥσπερ ἐγώ ποιέω , καί πᾶς ὅσος τάξις περί ὁ πρᾶγμα σκοπέω , καί πᾶς ὁμοῦ ζητέω τε καί πράσσω . ἀποδείκνυμι δέ ἐγώ ἐν ὁ περί χρεία ἀναπνοή , ὡς ἤτοι παντελής ὀλίγος , ἤ οὐδείς ὅλος ὁ ὁ πνεῦμα οὐσία εἰς ὁ καρδία μεταλαμβάνω . ὁ δέ αὐτός διαμαρτάνω εἰͅν ὁ προβάλλω , ὅπως ὁ κατά προαίρεσις γυμνόω περιέχω αἷμα . δείκνυμι ἐφεξῆς κινέω αὐτός ἀπαραπόδιστος οὐ πρός ὁ ἁφή μόνος , ἀλλά καί πρός ὁ ὄψις . εἶτα ἐπερωτάω λόγος , ὅς ὁ λῆμμα καί πρός αὐτός ἐκεῖνος ὁμολογέω . φημί γάρ ἀληθής ὑπάρχω οὗτος ὁ συνάπτω . εἰ δέ καί αἷμα περιέχω ὁ ἀρτηρία , καί παρά καρδία πληρόω πνεῦμα , διαφθείρω ὁ ἐν αὐτός κίνησις ὁ τάξις . αὐτός μέν γάρ κατά ἑαυτοῦ ὁ τοιοῦτος συνάπτω , εἰ αἷμα περιέχω ὁ ἀρτηρία , διαφθείρω ὁ ἐν αὐτός κίνησις ὁ τάξις , οὔτε ἐκεῖνος τολμάω ἀληθής εἰμί λέγω , οὔτε ἄλλος τις νόος ἔχω , δύναμαι γε δή ὁ ἀρτηρία οὐ διά ὁ πληρόω παρά ὁ καρδία διαστέλλω , ἀλλά , ὅτι διαστέλλω , διά οὗτος πληρόω . χρή τοίνυν προομολογέω ὁ παρά ὁ καρδία αὐτός πληρόω πνεῦμα , εἰ μέλλω ὁ συνάπτω ἀληθής εἰμί . ἀμφότερος γάρ τίθημι , ὁ τε περιέχω αἷμα , καί ὁ παρά ὁ καρδία πληρόω διαστέλλω , ὁ διαφθείρω ὁ κατά φύσις ἐν αὐτός κίνησις ὁ τάξις , ἐκ ἀνάγκη ἕπομαι , ἕτερος μόνος κατά οὐδείς ἀνάγκη ἕπομαι . ἐρωτάω τοίνυν ὁ λόγος ἐπί ὁ γυμνόω ἀρτηρία ὧδε πως . εἰ ὁ ἀρτηρία καί αἷμα περιέχω , καί παρά καρδία πληρόω διαστέλλω , διαφθείρω ὁ ἐν αὐτός κίνησις ὁ τάξις · ἀλλά μήν οὐ διαφθείρω · φαίνω γάρ καί οὗτος · οὐ ἄρα καί αἷμα περιέχω , καί παρά καρδία πληρόω διαστέλλω . ὁ δέ γε περί ὁ Ἐρασίστρατος , καί ὁ δύο λῆμμα , καί ὁ συνάπτω καί ὁ ἀντίκειμαι ὁ λῆμμα ἐν αὐτός προσίημι , οὐ οἶδα ὅπως οὐκέτι προσίημι ὁ συμπέρασμα , τυγχάνω ἴσως ἀγνοέω , ὅς οὐδέ ὁ ἐπιτυγχάνω λανθάνω , ὡς ἐκ συνάπτω καί ὁ ἀντίκειμαι οὕτως εἰς ὅς λήγω ὁ ἀντίκειμαι ὁ ἡγέομαι περαίνω . ἡγέομαι δή κατά ὁ λόγος εἰμί , οὐ μόνος ὁ περιέχω αἷμα ὁ ἀρτηρία , ἀλλά , ὡς δείκνυμι μικρός πρόσθεν , καί ὁ παρά καρδία πληρόω διαστέλλω , ὁ συμπέρασμα γίγνομαι ὁ οὗτος συμπλοκή ἀποφαντικός . ὅς γάρ ἐν συνάπτω ὁ ὅλος ἀξίωμα , ὁ μέν ἡγέομαι εἰμί , ὁ συμπλέκω , ὁ δέ λήγω , ὁ ἁπλόος , εἶτα προσλαμβάνω ὁ λήγω , ὁ ἀντίκειμαι ἐκ ἀνάγκη περαίνω ὁ συμπλέκω .