galenus.in-arteriis-natura-sanguis-contineatur 2
Ἀρκτέον δ’ ἀπὸ τῶν ἐξ ἑαυτοῦ φέρεσθαι λεγόντων . ἢ γὰρ τοῦτο πάντη δήπου λεπτομερέστερον , οἷον τὸ αἰθερῶδες , ἢ ἄλλως πως θερμότερον εἶναι φήσουσιν αὐτὸ τοῦ περιέχοντος ἡμᾶς ἀέρος . οὐδὲ γὰρ τρίτον ἕξουσιν εἰπεῖν πνεύματος σύμπτωμα , δι’ ὃ φέρεσθαι δύναιτο ἄν . λεπτομερέστερον μὲν οὖν οὐκ ἂν εἴη τὸ κατὰ τὰς ἀρτηρίας πνεῦμα τοῦ περιέχοντος ἡμᾶς ἀέρος , ὡς ἡ γένεσις αὐτοῦ διδάσκει . γίγνεται γὰρ κατὰ τὸν Ἐρασίστρατον ἐκ τοῦ περιέχοντος ἡμᾶς ἀέρος εἴσω τοῦ σώματος εἰς μὲν τὰς κατὰ πνεύμονα πρώτας ἀρτηρίας ἐλθόντος , ἔπειτα δὲ εἰς τὴν καρδίαν καὶ τὰ ἄλλας . εἰς ὅσον οὖν ὑγροτέροις ὁμιλεῖ σώμασιν , εἰς τοσοῦτο εἰκὸς αὐτὸ παχυμερέστερόν τε καὶ ἁπαλωδέστερον γίνεσθαι . θερμότερον δὲ γίνεται , ἀλλ’ ὡς ἀτμὸς ἄνω φερόμενον οὔτε ἀφανῆ τὴν κένωσιν , οὔτε οὕτως ὠκεῖαν ἕξει . Πραξαγόρας μὲν οὖν καὶ παχυμερέστερον αὐτὸ καὶ ἱκανῶς ἀτμῶδες εἶναί φησιν , Ἐρασίστρατος δὲ , ὅπη μὲν ἔχει πάχους , οὐ διώρισεν , ἐξ ὧν δ’ ὑπὲρ αὐτοῦ λέγει τεκμήραιτ’ ἄν τις , οὐδαμῶς αὐτὸ προσήκειν εἶναι λεπτόν . τάς τε γὰρ ἀρτηρίας ὑπ’ αὐτοῦ πληρουμένας διαστέλλεσθαί φησι , καὶ τὰς τῶν μυῶν κοιλίας ὡσαύτως , οὐδετέρου δὴ τούτων γίγνεσθαί ποτ’ ἂν δυνηθέντος , εἰ λεπτομερὲς ἀκριβῶς ὑπῆρχεν · οὐ γὰρ δὴ ἴσχεσθαί γε τὸ τοιοῦτο μᾶλλον ἐν τοῖς σώμασιν , ἀλλ’ ἐκπέμπεσθαι πρέπει . τί ποτ’ οὖν ἐκφυσώμενον οὐ φαίνεται παραπλησίως τῷ κατὰ τὰς ἐκ τοῦ θώρακός τε καὶ τοῦ περιτοναίου καὶ τῆς φάρυγγος τρώσεις ; γελοῖον δ’ ἴσως ποιοῦμεν ἐξ ἑτέρων αὐτὸ συλλογιζόμενοι , παρὸν αὐτοὺς ὑπομνῆσαι τῶν ἀρτηριῶν , ἐξ ὧν ὅταν ἀθρόον ἐξακοντίζηται τὸ αἷμα , σαφῶς ἐκφυσώμενον φαίνεται . ὡς γὰρ θερμότερον , οὕτω καὶ ἀτμωδέστερον τὸ κατὰ τὰς ἀρτηρίας αἷμα . οὐ μὴν αὐτός γε καθ’ ἑαυτὸν ἀτμὸς , ἢ ἀὴρ , ἢ αἰθὴρ , ἢ ὅλως πνεῦμα περιεχόμενον ἐν αὐτῷ φαίνεται . καὶ γὰρ , ﻿ εἰ τῇ λεπτοτάτῃ βελόνῃ διατρήσαιο ἀρτηρίαν , εὐθὺς ἐξακοντίζεται τὸ αἷμα . ἐχρῆν δ’ , οἶμαι , καὶ εἰ μὴ διὰ τοῦ μεγάλου τραύματος , ἀλλὰ γοῦν τοῦ μετρίου , μὴ ταχέως , μηδ’ ἀναισθήτως , ἀλλ’ ἐν χρόνῳ πλείονι κενοῦσθαι τὸ πνεῦμα . πρὶν γὰρ ἐκεῖνο κενωθῇ , πάντως οὐκ ἐκπίπτει διὰ τοῦ τραύματος τὸ αἷμα , λέγοντός γε αὐτοῦ τοῦ Ἐρασιστράτου , τὰς ποῤῥωτάτω κειμένας ἀρτηρίας πρώτας ἀπολαύειν τῆς μεταχύσεως . εἰ δὲ καὶ μὴ πρὸς ἐκείνου γεγραμμένον ἦν , ἐξ ἀνάγκης ἠκολούθησε ταῖς ὑποθέσεσιν . εἰ γὰρ συνεχὲς αὐτῷ πάντως ἐστὶ τὸ κατὰ τὰς ἀρτηρίας πνεῦμα , καὶ οὕτως εὐκίνητόν τε καὶ λεπτὸν , ὡς ἐν ἀκαρεῖ χρόνῳ κενοῦσθαι ῥᾳδίως , οὐ τὸ μὲν ἐν ταῖς διαιρουμέναις ἀρτηρίαις κενωθήσεται μόνον , τὸ δ’ ἐν ταῖς ἄλλαις ἁπάσαις μενεῖ . πρόδηλον γὰρ , ὡς τῷ προτέρῳ τῷ κατὰ τὴν τετμημένην τὸ λοιπὸν ἅπαν ἑτοίμως ἀκολουθήσει , καὶ πρώτη ταῖς ὑστάταις ἐπίδηλος ἡ κένωσις γενήσεται , μηκέτ’ ἐχούσαις ἑτέρας , ὅθεν μεταληφθήσεται . ἐν αὐτῇ οὖν πρώτως κίνδυνος τοῦ κενὸν γενέσθαι τόπον , εἰ μὴ τῇς οὐσίας πληρώσειε τὴν χώραν τοῦ μεταλαμβανομένου πνεύματος . καὶ διὰ τοῦτο ἐξ ἀνάγκης ἕπεται τὸ διὰ τῶν συναναστομώσεων , ὡς αὐτός φησιν , αἷμα τῇ πρὸς τὸ κενούμενον ἀκολουθίᾳ , καὶ τοῦτο , ὥσπερ προδεδεμένον τῷ κατὰ τὰ πέρατα τῶν ὑστάτων ἀρτηριῶν πνεύματι , πρῶτον μὲν ἅπαντος τοῦ ἄλλου αἵματος , ὕστατον δὲ παντὸς τοῦ κατὰ τὰς ἀρτηρίας πνεύματος κενωθήσεται . δύο οὖν ἄτοπα μέγιστα συμβήσεται κατὰ τὸν λόγον , πρότερον μὲν τὸ διὰ τοῦ κατὰ τὴν βελόνην τρήματος ἅπαν ἐκκενοῦσθαι τὸ κατὰ τὰς ἀρτηρίας πνεῦμα ταχέως οὕτως , ὥστε λαθεῖν , δεύτερον δὲ τὸ ζῇν ἔτι τὸ ζῶον , ἅπαντος τοῦ ζωτικοῦ πνεύματος ἐκκενουμένου . ἀλλὰ τοιαῦτα καὶ μετ’ ὀλίγον ἐξέσται διελθεῖν .
Lemmas: ἄρχω δέ ἀπό ὁ ἐκ ἑαυτοῦ φέρω λέγω . ἤ γάρ οὗτος πάντῃ δήπου λεπτομερής , οἷος ὁ αἰθερώδης , ἤ ἄλλος πως θερμός εἰμί φημί αὐτός ὁ περιέχω ἐγώ ἀήρ . οὐδέ γάρ τρίτος ἔχω λέγω πνεῦμα σύμπτωμα , διά ὅς φέρω δύναμαι ἄν . λεπτομερής μέν οὖν οὐ ἄν εἰμί ὁ κατά ὁ ἀρτηρία πνεῦμα ὁ περιέχω ἐγώ ἀήρ , ὡς ὁ γένεσις αὐτός διδάσκω . γίγνομαι γάρ κατά ὁ Ἐρασίστρατος ἐκ ὁ περιέχω ἐγώ ἀήρ εἴσω ὁ σῶμα εἰς μέν ὁ κατά πνεύμων πρῶτος ἀρτηρία ἔρχομαι , ἔπειτα δέ εἰς ὁ καρδία καί ὁ ἄλλος . εἰς ὅσος οὖν ὑγρός ὁμιλέω σῶμα , εἰς τοσοῦτος ἔοικα αὐτός παχυμερής τε καί ἁπαλώδης γίγνομαι . θερμός δέ γίγνομαι , ἀλλά ὡς ἀτμός ἄνω φέρω οὔτε ἀφανής ὁ κένωσις , οὔτε οὕτως ὠκύς ἔχω . Πραξαγόρας μέν οὖν καί παχυμερής αὐτός καί ἱκανός ἀτμώδης εἰμί φημί , Ἐρασίστρατος δέ , ὅπῃ μέν ἔχω πάχος , οὐ διορίζω , ἐκ ὅς δέ ὑπέρ αὐτός λέγω τεκμαίρομαι ἄν τις , οὐδαμῶς αὐτός προσήκω εἰμί λεπτός . ὁ τε γάρ ἀρτηρία ὑπό αὐτός πληρόω διαστέλλω φημί , καί ὁ ὁ μῦς κοιλία ὡσαύτως , οὐδέτερος δή οὗτος γίγνομαι ποτέ ἄν δύναμαι , εἰ λεπτομερής ἀκριβής ὑπάρχω · οὐ γάρ δή ἴσχω γε ὁ τοιοῦτος μάλα ἐν ὁ σῶμα , ἀλλά ἐκπέμπω πρέπω . τίς ποτέ οὖν ἐκφυσάω οὐ φαίνω παραπλήσιος ὁ κατά ὁ ἐκ ὁ θώραξ τε καί ὁ περιτόναιον καί ὁ φάρυγξ τρῶσις ; γέλοιος δέ ἴσως ποιέω ἐκ ἕτερος αὐτός συλλογίζομαι , πάρειμι αὐτός ὑπομιμνῄσκω ὁ ἀρτηρία , ἐκ ὅς ὅταν ἀθρόος ἐξακοντίζω ὁ αἷμα , σαφής ἐκφυσάω φαίνω . ὡς γάρ θερμός , οὕτως καί ἀτμώδης ὁ κατά ὁ ἀρτηρία αἷμα . οὐ μήν αὐτός γε κατά ἑαυτοῦ ἀτμός , ἤ ἀήρ , ἤ αἰθήρ , ἤ ὅλος πνεῦμα περιέχω ἐν αὐτός φαίνω . καί γάρ , ﻿ εἰ ὁ λεπτός βελόνη διατρέω ἀρτηρία , εὐθύς ἐξακοντίζω ὁ αἷμα . χρή δέ , οἴομαι , καί εἰ μή διά ὁ μέγας τραῦμα , ἀλλά γοῦν ὁ μέτριος , μή ταχύς , μηδέ ἀναίσθητος , ἀλλά ἐν χρόνος πολύς κενόω ὁ πνεῦμα . πρίν γάρ ἐκεῖνος κενόω , πάντως οὐ ἐκπίπτω διά ὁ τραῦμα ὁ αἷμα , λέγω γε αὐτός ὁ Ἐρασίστρατος , ὁ πόρρω κεῖμαι ἀρτηρία πρῶτος ἀπολαύω ὁ μετάχυσις . εἰ δέ καί μή πρός ἐκεῖνος γράφω εἰμί , ἐκ ἀνάγκη ἀκολουθέω ὁ ὑπόθεσις . εἰ γάρ συνεχής αὐτός πάντως εἰμί ὁ κατά ὁ ἀρτηρία πνεῦμα , καί οὕτως εὐκίνητος τε καί λεπτός , ὡς ἐν ἀκαρής χρόνος κενόω ῥᾴδιος , οὐ ὁ μέν ἐν ὁ διαιρέω ἀρτηρία κενόω μόνος , ὁ δέ ἐν ὁ ἄλλος ἅπας μένω . πρόδηλος γάρ , ὡς ὁ πρότερος ὁ κατά ὁ τέμνω ὁ λοιπός ἅπας ἑτοῖμος ἀκολουθέω , καί πρῶτος ὁ ὕστατος ἐπίδηλος ὁ κένωσις γίγνομαι , μηκέτι ἔχω ἕτερος , ὅθεν μεταλαμβάνω . ἐν αὐτός οὖν πρῶτος κίνδυνος ὁ κενός γίγνομαι τόπος , εἰ μή ὁ οὐσία πληρόω ὁ χώρα ὁ μεταλαμβάνω πνεῦμα . καί διά οὗτος ἐκ ἀνάγκη ἕπομαι ὁ διά ὁ συναναστόμωσις , ὡς αὐτός φημί , αἷμα ὁ πρός ὁ κενόω ἀκολουθία , καί οὗτος , ὥσπερ προδέω ὁ κατά ὁ πέρας ὁ ὕστερος ἀρτηρία πνεῦμα , πρῶτος μέν ἅπας ὁ ἄλλος αἷμα , ὕστερος δέ πᾶς ὁ κατά ὁ ἀρτηρία πνεῦμα κενόω . δύο οὖν ἄτοπος μέγας συμβαίνω κατά ὁ λόγος , πρότερος μέν ὁ διά ὁ κατά ὁ βελόνη τρῆμα ἅπας ἐκκενόω ὁ κατά ὁ ἀρτηρία πνεῦμα ταχύς οὕτως , ὥστε λανθάνω , δεύτερος δέ ὁ ζάω ἔτι ὁ ζῷον , ἅπας ὁ ζωτικός πνεῦμα ἐκκενόω . ἀλλά τοιοῦτος καί μετά ὀλίγος ἔξεστι διέρχομαι .