galenus.de-victu-attenuante 3
Αὖθις οὖν ἐπὶ τὰ λεπτύνοντα τοὺς ἐν τῷ σώματι χυμοὺς ἐδέσματα μέτειμι , τὴν ἀρχὴν ἀκριβέστερον ποιησάμενος ἀφ’ ὧν ἀπέλιπον , ἐπειδὴ διορισμοῦ δεῖταί τινος ἀκριβεστέρου . τὰ τοίνυν ἁπαλὰ καὶ νέα πάντα διὰ τὸ πλῆθος ἔτι τῆς ὑγρότητος ἣν ἔτ’ αὐξανόμενα κέκτηται , μέτρια ταῖς δυνάμεσίν ἐστιν , ὡς καὶ μικρῷ πρόσθεν εἴρηται , καὶ διὰ τὴν αἰτίαν τήνδε πολλὰ τῶν φαρμακωδῶν , ἔστ’ ἂν ἔτι φύηται καὶ αὔξηται , παραπλησίως τοῖς ἐδέσμασιν ἐσθίεται , καθάπερ οἵ ﻿ τε τοῦ σιλφίου καὶ οἱ τοῦ νάπυος καυλοὶ καὶ προσέτι τούτοις πυρέθρου τε καὶ σκολύμου καὶ ἠρυγγίου καὶ ἄλλων μυρίων , ἃ δὴ καλεῖν ἔθος ἡμῖν ἐστιν ἄγρια λάχανα τῷ μικρὸν ὕστερον αὐτῶν ἕκαστον ἀκανθῶδές τε γίνεσθαι καὶ μηδὲ τοῖς βοσκήμασιν ἐδώδιμον ὑπάρχειν . εἰδέναι δὲ δεῖ πάντα τὰ τοιαῦτα τελειωθέντα μὲν ἱκανῶς τμητικά , φυόμενα δὲ καὶ αὐξανόμενα μετρίως λεπτύνειν · οὕτω γέ τοι καὶ ἡ ἀκαλήφη πρὶν ξηρανθῆναι παραπλησίως γε μαλάχαις καὶ τοῖς τεύτλοις ἐδώδιμος ὑπάρχει , μάραθρον δὲ καὶ πήγανον καὶ κορίανον καὶ ἄνηθον ἐκ τῆς αὐτῆς ἐστι τούτοις ἰδέας πρὸς τῷ καὶ θερμαίνειν ἐπιφανῶς . ἕτερον δέ τι γένος ἐστὶ λαχάνων ἀγρίων ἧττον τῶν εἰρημένων τμητικόν , ὡς δοκεῖν ἐκ τῆς μέσης τε καὶ οὐδετέρας εἶναι φύσεως ὡς μήτε τέμνειν σαφῶς μήτε παχύνειν · καλεῖται δὲ τὰ τοιαῦτα λάχανα κοινῇ μὲν ἅπαντα σέρις , ἰδίᾳ δὲ κατ’ εἶδος ἕκαστον αὐτῶν ἴδιον ὄνομα κέκτηται παρὰ τοῖς ἀγροίκοις οἷον αἵ τε θριδακῖναι καὶ αἱ χονδρίλαι καὶ τὰ παρὰ τοῖς Σύροις γιγγίδια καὶ ἄλλα μυρία τοιαῦτα καθ’ ἕκαστον ἔθνος · Ἀθηναῖοι μέντοι κοινῇ πάντα σέρεις ὀνομάζουσιν · οἱ γὰρ παλαιοὶ τοῖς εἴδεσιν αὐτῶν ἅπασιν οὐκ ἔθεντο προσηγορίαν οὐδεμίαν . ἐπεὶ τοίνυν οὐδὲν εἶδος αὐτῶν ἐστιν ἅπασι γνώριμον , ὅτι μηδὲ φύεται πανταχόθι πάντα , καθόλου χρὴ τῆς δυνάμεως αὐτῶν ἐκμαθόντα γνωρίσματα μήτ’ ὀνομάτων δεῖσθαι κατ’ εἴδη μήτε τῆς κατὰ μέρος αὐτῶν ἐξηγήσεως . εἰ μὲν δὴ κατὰ τὴν γεῦσιν ἢ τὴν ὀσμὴν ἢ καὶ ἀμφοτέρας τὰς αἰσθήσεις δριμύ 〈 τι 〉 καὶ δάκνον καὶ θερμὸν φαίνοιτο , τμητικὴν καὶ λεπτύνουσαν ἔλπιζε τὴν δύναμιν ὑπάρχειν αὐτῷ · κατὰ ταὐτὰ δὲ κἂν εὐωδίαν τινὰ κατὰ τὴν ὀσμὴν ἔχον ἀρώματος ἐμποιῇ τῇ γεύσει φαντασίαν , ἀνάγκη καὶ τοῦτο θερμὸν μὲν εἶναι τὴν δύναμιν , ἀλλ’ ἧττον τῶν δακνόντων τε καὶ διαβιβρωσκόντων καὶ θερμαινόντων ἐπιφανῶς ἔχει δέ τι τμητικὸν καὶ ὅσα νιτρῶδες ἢ ἁλμυρῶδες ἐν τῇ γεύσει προσφέρει , πρὸς τῷ καὶ τὴν γαστέρα τὰ πλεῖστα τῶν τοιούτων ὑπάγειν · οὐχ ἧττον δὲ τούτων τὰ πικρὰ λεπτυνούσης ἐστὶ δυνάμεως , ὅθεν καὶ τὰ πλεῖστα τῶν τοιούτων ἕψοντες ἐσθίουσιν . οὐ μικρὸν δὲ δήπου διαφέρει καὶ τὸ δι’ ὀξυμέλιτος ἢ ὄξους ἢ ἁλῶν ἢ ἐλαίου προσενέγκασθαί τι τῶν τοιούτων · ἐπιτείνεται μὲν γὰρ ἡ δύναμις αὐτῶν ὄξει τε καὶ ὀξυμέλιτι , καθαιρεῖται δ’ ἐλαίῳ · πρὸς γὰρ τῷ μηδὲν ὑπάρχειν ἐλαίῳ παχέων χυμῶν λεπτυντικὸν ἔτι καὶ τὴν ἰσχὺν ὅσα τοῦτο δρᾶν πέφυκε καθαιρεῖ . ταῦτ’ ἄρα καὶ ὅσα τῶν ἐδεσμάτων ὑδατώδη τε καὶ ἀμβλέα γευομένοις ἐστίν — ὑπάρχει δὲ τοῦτο διὰ περιττὴν ὑγρότητα τοῖς πλείστοις τῶν λαχανωδῶν καὶ μάλιστα τοῖς κηπευομένοις — ἅπαντα ταῦτα δι’ ὄξους ἐσθίουσιν , ὅσα μὲν ἥδιον ὠμὰ προσφέρεσθαι , γάρου μιγνύντες , ὅσα δ’ ἑφθὰ , τοὔλαιον ἐπιχέοντες · ἔνια δὲ καὶ δι’ ὑποτριμμάτων ἐσθίουσιν ὄξος μὲν ἐχόντων ἁπάντων , ἀλλ’ ἤτοι μετὰ μέλιτος ἢ νάπους , ἄνηθον ἢ λιβυστικὸν ἢ κύμινον ἢ σέλινον ἢ τὸ τοῦ κάρου σπέρμα μιγνύντες ἤ τι τοιοῦτον ἕτερον . αὐτὴ γὰρ ἡ φύσις ἡγεῖται καὶ διδάσκει τὸ ποιητέον οὐ μόνον τούς τι σοφώτερον ἐπισταμένους ἀλλὰ καὶ τοὺς ἰδιώτας · καὶ ἔγωγε πολλάκις συνεχῶς χρῆσθαι τοῖς τοιούτοις ὑποτρίμμασιν ἐκέλευον 〈 ἂν 〉 οἷς μέλει λεπτυνούσης διαίτης , εἰ μὴ τῆς σαρκὸς τῶν φοινίκων ἐμίγνυον αὐτοῖς ἔνιοι τῶν ὀψοποιῶν πάμπολυ . γινώσκειν οὖν χρὴ καὶ περὶ τῶν ὑποτριμμάτων ἐν βραχεῖ · τὰ μὲν δὴ 〈 διὰ 〉 τῶν δριμέων τε καὶ θερμῶν πλείστων ἐμβεβλημένων , οἷάπερ ἐστὶ τά τε νῦν εἰρημένα καὶ ὅσα διὰ κρομμύων τε καὶ σκορόδων ἢ κοριάνου σκευάζουσι , ταῦτα μὲν οὖν ἅπαντα τῆς λεπτυνούσης ἐστὶ δυνάμεως , ὅσα δ’ ἧττον τούτων μὲν μετέχει πλειόνων δὲ τῶν παχυνόντων , ἐπίμικτα ταῖς δυνάμεσιν ὑπάρχει .
Lemmas: αὖθις οὖν ἐπί ὁ λεπτύνω ὁ ἐν ὁ σῶμα χυμός ἔδεσμα μετέρχομαι , ὁ ἀρχή ἀκριβής ποιέω ἀπό ὅς ἀπολείπω , ἐπειδή διορισμός δέω τις ἀκριβής . ὁ τοίνυν ἁπαλός καί νέος πᾶς διά ὁ πλῆθος ἔτι ὁ ὑγρότης ὅς ἔτι αὐξάνω κτάομαι , μέτριος ὁ δύναμις εἰμί , ὡς καί μικρός πρόσθεν λέγω , καί διά ὁ αἰτία ὅδε πολύς ὁ φαρμακώδης , ἔστε ἄν ἔτι φύω καί αὐξάνω , παραπλήσιος ὁ ἔδεσμα ἐσθίω , καθά ὁ ﻿ τε ὁ σίλφιον καί ὁ ὁ νᾶπυ καυλός καί προσέτι οὗτος πύρεθρον τε καί σκόλυμος καί ἠρύγγιον καί ἄλλος μυρίος , ὅς δή καλέω ἔθος ἐγώ εἰμί ἄγριος λάχανον ὁ μικρός ὕστερον αὐτός ἕκαστος ἀκανθώδης τε γίγνομαι καί μηδέ ὁ βόσκημα ἐδώδιμος ὑπάρχω . οἶδα δέ δέω πᾶς ὁ τοιοῦτος τελειόω μέν ἱκανός τμητικός , φύω δέ καί αὐξάνω μέτριος λεπτύνω · οὕτως γε τοι καί ὁ ἀκαλήφη πρίν ξηραίνω παραπλήσιος γε μαλάχη καί ὁ τεῦτλον ἐδώδιμος ὑπάρχω , μάραθρον δέ καί πήγανον καί κορίανον καί ἄνηθον ἐκ ὁ αὐτός εἰμί οὗτος ἰδέα πρός ὁ καί θερμαίνω ἐπιφανής . ἕτερος δέ τις γένος εἰμί λάχανον ἄγριος ἥσσων ὁ λέγω τμητικός , ὡς δοκέω ἐκ ὁ μέσος τε καί οὐδέτερος εἰμί φύσις ὡς μήτε τέμνω σαφής μήτε παχύνω · καλέω δέ ὁ τοιοῦτος λάχανον κοινῇ μέν ἅπας σέρις , ἴδιος δέ κατά εἶδος ἕκαστος αὐτός ἴδιος ὄνομα κτάομαι παρά ὁ ἄγροικος οἷος ὁ τε θριδακίνη καί ὁ χονδρίλη καί ὁ παρά ὁ Σύρος γιγγίδιον καί ἄλλος μυρίος τοιοῦτος κατά ἕκαστος ἔθνος · Ἀθηναῖος μέντοι κοινῇ πᾶς σέρις ὀνομάζω · ὁ γάρ παλαιός ὁ εἶδος αὐτός ἅπας οὐ τίθημι προσηγορία οὐδείς . ἐπεί τοίνυν οὐδείς εἶδος αὐτός εἰμί ἅπας γνώριμος , ὅτι μηδέ φύω πανταχόθι πᾶς , καθόλου χρή ὁ δύναμις αὐτός ἐκμανθάνω γνώρισμα μήτε ὄνομα δέω κατά εἶδος μήτε ὁ κατά μέρος αὐτός ἐξήγησις . εἰ μέν δή κατά ὁ γεῦσις ἤ ὁ ὀσμή ἤ καί ἀμφότερος ὁ αἴσθησις δριμύς 〈 τις 〉 καί δάκνω καί θερμός φαίνω , τμητικός καί λεπτύνω ἐλπίζω ὁ δύναμις ὑπάρχω αὐτός · κατά αὐτός δέ ἐάν εὐωδία τις κατά ὁ ὀσμή ἔχω ἄρωμα ἐμποιέω ὁ γεῦσις φαντασία , ἀνάγκη καί οὗτος θερμός μέν εἰμί ὁ δύναμις , ἀλλά ἥσσων ὁ δάκνω τε καί διαβιβρώσκω καί θερμαίνω ἐπιφανής ἔχω δέ τις τμητικός καί ὅσος νιτρώδης ἤ ἁλμυρώδης ἐν ὁ γεῦσις προσφέρω , πρός ὁ καί ὁ γαστήρ ὁ πολύς ὁ τοιοῦτος ὑπάγω · οὐ ἥσσων δέ οὗτος ὁ πικρός λεπτύνω εἰμί δύναμις , ὅθεν καί ὁ πολύς ὁ τοιοῦτος ἕψω ἐσθίω . οὐ μικρός δέ δήπου διαφέρω καί ὁ διά ὀξύμελι ἤ ὄξος ἤ ἅλς ἤ ἔλαιον προσφέρω τις ὁ τοιοῦτος · ἐπιτείνω μέν γάρ ὁ δύναμις αὐτός ὄξος τε καί ὀξύμελι , καθαιρέω δέ ἔλαιον · πρός γάρ ὁ μηδείς ὑπάρχω ἔλαιον παχύς χυμός λεπτυντικός ἔτι καί ὁ ἰσχύς ὅσος οὗτος δράω φύω καθαιρέω . οὗτος ἄρα καί ὅσος ὁ ἔδεσμα ὑδατώδης τε καί ἀμβλύς γεύω εἰμί — ὑπάρχω δέ οὗτος διά περισσός ὑγρότης ὁ πολύς ὁ λαχανώδης καί μάλα ὁ κηπεύω — ἅπας οὗτος διά ὄξος ἐσθίω , ὅσος μέν ἡδύς ὠμός προσφέρω , γάρον μείγνυμι , ὅσος δέ ἑφθός , ἔλαιον ἐπιχέω · ἔνιοι δέ καί διά ὑπότριμμα ἐσθίω ὄξος μέν ἔχω ἅπας , ἀλλά ἤτοι μετά μέλι ἤ νάπος , ἄνηθον ἤ λιβυστικόν ἤ κύμινον ἤ σέλινον ἤ ὁ ὁ κάρον σπέρμα μείγνυμι ἤ τις τοιοῦτος ἕτερος . αὐτός γάρ ὁ φύσις ἡγέομαι καί διδάσκω ὁ ποιέω οὐ μόνος ὁ τις σοφός ἐπίσταμαι ἀλλά καί ὁ ἰδιώτης · καί ἐγώ πολλάκις συνεχής χράω ὁ τοιοῦτος ὑπότριμμα κελεύω 〈 ἄν 〉 ὅς μέλω λεπτύνω δίαιτα , εἰ μή ὁ σάρξ ὁ φοῖνιξ μείγνυμι αὐτός ἔνιοι ὁ ὀψοποιός πάμπολυς . γιγνώσκω οὖν χρή καί περί ὁ ὑπότριμμα ἐν βραχύς · ὁ μέν δή 〈 διά 〉 ὁ δριμύς τε καί θερμός πολύς ἐμβάλλω , οἷος εἰμί ὁ τε νῦν λέγω καί ὅσος διά κρόμμυον τε καί σκόροδον ἤ κοριάνον σκευάζω , οὗτος μέν οὖν ἅπας ὁ λεπτύνω εἰμί δύναμις , ὅσος δέ ἥσσων οὗτος μέν μετέχω πολύς δέ ὁ παχύνω , ἐφέμικτος ὁ δύναμις ὑπάρχω .