galenus.de-venae-sectione-adversus-erasistratum 6
Μὴ τοίνυν ἔτι φιλονεικεῖν Ἱπποκράτει μόνῳ δόκει κενοῦν αἷμα παραινοῦντι , κᾂν εἰς τρόμον , κᾂν εἰς ὕδερον , ﻿ κᾂν εἰς ἄλλο τι ψυχρὸν πάθος ἢ ἀνὴρ δι’ ἐπίσχεσιν αἱμοῤῥοΐδος ἢ γυνὴ δι’ ἐμμηνίων ἐμπέσοι , ἀλλὰ καὶ τοῖς ἀπὸ τῆς ἐμπειρίας ἅπασιν ἰατροῖς καὶ τῷ βίῳ τῶν ἀνθρώπων · ἀνατρέπειν γοῦν μοι δοκεῖς τὸν κοινὸν ἁπάντων λογισμόν . οὐκ ἂν φαίης κατὰ φύσιν εἶναι παντὶ τῷ λογίσασθαι κενοῦν αἵματος διὰ πλῆθος . τίς οὐκ οἶδεν ὅτι τἀναντία τῶν ἐναντίων ἰάματα ; μὴ γὰρ Ἱπποκράτους ἡ γνώμη μόνου , κοινὴ πάντων ἀνθρώπων ἐστίν . ἀλλά μοι δοκεῖς ὑπὸ τῆς πρὸς Ἱπποκράτη φιλονεικίας καὶ τῶν ἄλλων ἀνοητότερος εἶναι . ταῦτα γοῦν ὁσημέραι τῆς φύσεως ποδηγούσης αὐτὰ καὶ τὴν ἔνδειαν προσφοραῖς ἰᾶται καὶ τὰς πλησμονὰς κενώσεσι καὶ τὸ κρύος θάλψεσι καὶ τὰς θάλψεις ἐμψύξεσι . τί γάρ ἐστι τροφὴν προσενέγκασθαι ἄλλο γε ἢ τὸ πλῆθος ἐκπορίσασθαι ; τί δ’ ἀποκρῖναι κόπρον ἢ ἔντερον πεπληρωμένον ἐκκενῶσαι ; τί δ’ οὐρῆσαι ἢ κύστεως πλησμονὴν ἰάσασθαι ; ταῦτα μὲν ζῶα καὶ κρύει πονούμενα φωλεοὺς ἑαυτοῖς καί τινας ἀλεεινὰς εἰς τὴν γῆν καταδύσεις ἐκπορίζεται · καὶ τῷ θάλπει κάμνοντα θέρους ὥρᾳ νήχεται μὲν ἐν ὕδατι ψυχρῷ , διατρίβει δ’ ἐν τόποις συσκίοις τε καὶ προσηνέμοις . ἔγωγε κύνα πολλάκις εἶδον ἔμετον ἐπιτηδεύοντα καὶ τὴν Αἰγυπτίαν ὄρνιθα κλυστῆρα μιμησαμένην , ἀνθρώποις δὲ αὐτά τε ταῦτα , ὡς ἂν λόγῳ χρωμένοις , εὐμηχανώτερα ἅπαντα . κάλεσον οὖν ἰδιώτην ἰατρικῆς ἐπὶ ἄῤῥωστον εὐέκτην , νέον , πολύαιμον ὑπὸ συνάγχης ἢ περιπνευμονίας πνιγόμενον , εἶτ’ ἐροῦ τὸν ἄνθρωπον εἴ τι πρὸς τὸ πάθος ἐπινοεῖ , τίς οὕτως ἀνόητος ὡς μὴ κένωσιν αἵματος εἰπεῖν ; ἀλλ’ Ἐρασίστρατος ὑπὸ τῆς πρὸς Ἱπποκράτη φιλονεικίας οὐδὲ τὰς κοινὰς ἁπάντων ἀνθρώπων ἐννοίας φαίνεται διασώζων , ἀλλ’ ἔτι καὶ τῶν γεράνων ἀνοητότερος εὑρίσκεται . μακρῷ τοιγαροῦν καὶ ταύτας , ὡς ἀετοὺς μέχρι περάτων γῆς πετομένους ἐστὶν ἰδεῖν , ὑποφευγούσας ἐν μέρει κρύος τε καὶ θάλπος , ἰωμένας τε διὰ παντὸς τοῖς ἐναντίοις τὰ ἐναντία . τοῦτο μὲν οὖν , ὅπερ ἔφην , οὔπω τῆς Ἱπποκράτους ἄξιον τέχνης , ὡς χρὴ κενοῦν αἵματος οἷς διὰ πλῆθος αἵματος ὁ κίνδυνος . ὅτῳ δὲ χρὴ τρόπῳ τὴν κένωσιν ποιεῖσθαι καὶ ἐν ὅτῳ καιρῷ καὶ μέχρι τοσοῦτον , μᾶλλον ἐβουλόμην ἄν μοι διαλέγεσθαι . τὸ γὰρ ἐπίστασθαι πηνίκα μὲν χρὴ τέμνειν τὴν ἐν τῷ μετώπῳ φλέβα , πηνίκα δὲ τὰς παρὰ τοὺς κανθοὺς τῶν ὀφθαλμῶν ἢ τὰς ὑπὸ τῇ γλώττῃ ἢ τὴν ὠμιαίαν ὀνομαζομένην , ἢ τὴν διὰ μασχάλων , ἢ τὰς κατ’ ἰγνύας ἢ παρὰ σφυρὸν , ὑπὲρ ὧν ἁπασῶν ἐδίδαξεν Ἱπποκράτης , τοῦτον ἐγὼ νομίζω τὸν λογισμὸν ἰατρῶν εἶναι . τὸ δ’ ὅτι χρὴ τὰ ἐναντία τοῖς ἐναντίοις ἰᾶσθαι καὶ ὡς τῷ πλήθει ἡ κένωσις ἐναντίον , τοσούτῳ δέω θαυμάζειν ὥστε καὶ τοῖς ἀλόγοις ζώοις μετεῖναι φημὶ τῆς ἐννοίας . εἰ δὲ βούλει μικρὸν ἀνοίξας τὰ ὦτα , μᾶλλον δὲ τὴν ψυχὴν , ἀληθῆ λόγον καταδέξασθαι τῆς πρὸς Ἱπποκράτη δυσμενείας · ἐπιλαθόμενος , εἴποιμ’ ἄν σοί τι τῆς ἐκείνου τέχνης ἄξιον . ἄχρι μὲν γὰρ τοῦδε καὶ Διοκλῆς ἠπίστατο καὶ Πλειστόνικος , Ἡρόφιλός τε καὶ Πραξαγόρας καὶ Φιλότιμος ἄλλοι τε πολλοὶ τῶν ἰατρῶν · οὐκ αὐτοὶ μὲν ἐξεῦρον , ἑπόμενοι δὲ Ἱπποκράτει , πηνίκα χρὴ τέμνειν ἑκάστην ὧν εἶπον φλέβα . ὅτι δ’ ἀπὸ χολῆς μελαίνης εἰς ὅμοιον αἱμοῤῥοϊδι , τοῦτο οὐκ ἔτι πάντες γιγνώσκουσι , καίτοι σαφῶς Ἱπποκράτους διδάξαντος , ἀλλ’ ὅσοι γνησίως ὡμίλησαν αὐτοῦ τοῖς γράμμασιν , οὗτοι μόνοι πῶς μὲν αἱμοῤῥοῒς γίγνεται μεμαθήκασι παρ’ αὐτοῦ , πῶς δὲ καὶ δυσεντερία , πῶς δὲ καὶ κιρσὸς , ὅτι τε οὐ διὰ παντὸς ἕκαστον τούτων συνιστάμενον κωλυτέον , ἀλλ’ ὅτι ὅτε συνεργητέον , ἢ τῆς φύσεως ἡσυχαζούσης , αὐτῇ τὸ πᾶν διατρεπτέον , ὅτε οὕτω συμφέρει τοσοῦτον ἀποδέουσιν οἱ ταῦτα μαθόντες τὴν δυσεντερίαν καὶ κιρσὸν καὶ αἱμοῤῥοΐδα πρὸ τοῦ καιροῦ σπεύδειν ἰᾶσθαι , ὥστε αὐτοὶ μηχανῶνται μηδ’ ὅλως ὄντα ποιῆσαι . καὶ ἔγωγε πολλοὺς οἶδα καὶ μελαγχολήσαντας καὶ ἄλλως ἐκμανέντας ἐπὶ τοιαύταις κενώσεσιν ἰατρῶν ἀμαθείᾳ κωλυθείσαις . οἱ δέ τινες αὐτῶν πλευρίτισι καὶ νεφρίτισιν ἑάλωσαν , ἄλλοι δὲ αἵματος ἤμεσαν ἐκ γαστρὸς , ἢ ἐκ θώρακος ἀνέβηξαν , ἢ παραπληγίαις ἢ ὑδέροις ἀπώλοντο . ταῦτ’ ἐγὼ χρῆναι γινώσκειν φημὶ τὸν ἰατρόν . αὕτη μεγάλη περὶ τὰς κενώσεις τέχνη .
Lemmas: μή τοίνυν ἔτι φιλονεικέω Ἱπποκράτης μόνος δοκέω κενόω αἷμα παρανέω , εἰμ̓́ͅν εἰς τρόμος , ἔͅν εἰς ὕδερος , ﻿ ἔͅν εἰς ἄλλος τις ψυχρός πάθος ἤ ἀνήρ διά ἐπίσχεσις αἱμορροΐς ἤ γυνή διά ἐμμήνιος ἐμπίπτω , ἀλλά καί ὁ ἀπό ὁ ἐμπειρία ἅπας ἰατρός καί ὁ βίος ὁ ἄνθρωπος · ἀνατρέπω γοῦν ἐγώ δοκέω ὁ κοινός ἅπας λογισμός . οὐ ἄν φημί κατά φύσις εἰμί πᾶς ὁ λογίζομαι κενόω αἷμα διά πλῆθος . τίς οὐ οἶδα ὅτι ἐναντίος ὁ ἐναντίος ἴαμα ; μή γάρ Ἱπποκράτης ὁ γνώμη μόνος , κοινός πᾶς ἄνθρωπος εἰμί . ἀλλά ἐγώ δοκέω ὑπό ὁ πρός Ἱπποκράτης φιλονικία καί ὁ ἄλλος ἀνόητος εἰμί . οὗτος γοῦν ὁσημέραι ὁ φύσις ποδηγέω αὐτός καί ὁ ἔνδεια προσφορά ἰάομαι καί ὁ πλησμονή κένωσις καί ὁ κρύος θάλψις καί ὁ θάλψις ἔμψυξις . τίς γάρ εἰμί τροφή προσφέρω ἄλλος γε ἤ ὁ πλῆθος ἐκπορίζω ; τίς δέ ἀποκρίνω κόπρος ἤ ἔντερον πληρόω ἐκκενόω ; τίς δέ οὐρέω ἤ κύστις πλησμονή ἰάομαι ; οὗτος μέν ζῷον καί κρύος πονέω φωλεός ἑαυτοῦ καί τις ἀλεεινός εἰς ὁ γῆ κατάδυσις ἐκπορίζω · καί ὁ θάλπω κάμνω θέρος ὥρα νήχω μέν ἐν ὕδωρ ψυχρός , διατρίβω δέ ἐν τόπος σύσκιος τε καί προσήνεμος . ἐγώ κύων πολλάκις ὁράω ἔμετος ἐπιτηδεύω καί ὁ Αἰγύπτιος ὄρνις κλυστήρ μιμέομαι , ἄνθρωπος δέ αὐτός τε οὗτος , ὡς ἄν λόγος χράω , εὐμήχανος ἅπας . καλέω οὖν ἰδιώτης ἰατρικός ἐπί ἄρρωστος εὐέκτης , νέος , πολύαιμος ὑπό συνάγχη ἤ περιπνευμονία πνίγω , εἶτα ἔρομαι ὁ ἄνθρωπος εἰ τις πρός ὁ πάθος ἐπινοέω , τίς οὕτως ἀνόητος ὡς μή κένωσις αἷμα λέγω ; ἀλλά Ἐρασίστρατος ὑπό ὁ πρός Ἱπποκράτης φιλονικία οὐδέ ὁ κοινός ἅπας ἄνθρωπος ἔννοια φαίνω διασῴζω , ἀλλά ἔτι καί ὁ γέρανος ἀνόητος εὑρίσκω . μακρός τοιγαροῦν καί οὗτος , ὡς ἀετός μέχρι πέρας γῆ πέτομαι εἰμί ὁράω , ὑποφεύγω ἐν μέρος κρύος τε καί θάλπος , ἰάομαι τε διά πᾶς ὁ ἐναντίος ὁ ἐναντίος . οὗτος μέν οὖν , ὅς φημί , οὔπω ὁ Ἱπποκράτης ἄξιος τέχνη , ὡς χρή κενόω αἷμα ὅς διά πλῆθος αἷμα ὁ κίνδυνος . ὅστις δέ χρή τρόπος ὁ κένωσις ποιέω καί ἐν ὅστις καιρός καί μέχρι τοσοῦτος , μάλα βούλομαι ἄν ἐγώ διαλέγω . ὁ γάρ ἐπίσταμαι πηνίκα μέν χρή τέμνω ὁ ἐν ὁ μέτωπον φλέψ , πηνίκα δέ ὁ παρά ὁ κανθός ὁ ὀφθαλμός ἤ ὁ ὑπό ὁ γλῶσσα ἤ ὁ ὠμιαῖος ὀνομάζω , ἤ ὁ διά μασχάλη , ἤ ὁ κατά ἰγνύα ἤ παρά σφυρόν , ὑπέρ ὅς ἅπας διδάσκω Ἱπποκράτης , οὗτος ἐγώ νομίζω ὁ λογισμός ἰατρός εἰμί . ὁ δέ ὅτι χρή ὁ ἐναντίος ὁ ἐναντίος ἰάομαι καί ὡς ὁ πλῆθος ὁ κένωσις ἐναντίος , τοσοῦτος δέω θαυμάζω ὥστε καί ὁ ἄλογος ζῷον μέτειμι φημί ὁ ἔννοια . εἰ δέ βούλομαι μικρός ἀνοίγνυμι ὁ οὖς , μάλα δέ ὁ ψυχή , ἀληθής λόγος καταδέχομαι ὁ πρός Ἱπποκράτης δυσμένεια · ἐπιλανθάνω , λέγω ἄν σύ τις ὁ ἐκεῖνος τέχνη ἄξιος . ἄχρι μέν γάρ ὅδε καί Διοκλῆς ἐπίσταμαι καί Πλειστόνικος , Ἡρόφιλος τε καί Πραξαγόρας καί Φιλότιμος ἄλλος τε πολύς ὁ ἰατρός · οὐ αὐτός μέν ἐξευρίσκω , ἕπομαι δέ Ἱπποκράτης , πηνίκα χρή τέμνω ἕκαστος ὅς λέγω φλέψ . ὅτι δέ ἀπό χολή μέλας εἰς ὅμοιος αἱμορροιδι , οὗτος οὐ ἔτι πᾶς γιγνώσκω , καίτοι σαφής Ἱπποκράτης διδάσκω , ἀλλά ὅσος γνήσιος ὁμιλέω αὐτός ὁ γράμμα , οὗτος μόνος πῶς μέν αἱμορροίς γίγνομαι μανθάνω παρά αὐτός , πῶς δέ καί δυσεντερία , πῶς δέ καί κιρσός , ὅτι τε οὐ διά πᾶς ἕκαστος οὗτος συνίστημι κωλυτέον , ἀλλά ὅτι ὅτε συνεργητέον , ἤ ὁ φύσις ἡσυχάζω , αὐτός ὁ πᾶς διατρέπω , ὅτε οὕτως συμφέρω τοσοῦτος ἀποδέω ὁ οὗτος μανθάνω ὁ δυσεντερία καί κιρσός καί αἱμορροίς πρό ὁ καιρός σπεύδω ἰάομαι , ὥστε αὐτός μηχανάομαι μηδέ ὅλος εἰμί ποιέω . καί ἐγώ πολύς οἶδα καί μελαγχολάω καί ἄλλος ἐκμαίνω ἐπί τοιοῦτος κένωσις ἰατρός ἀμάθεια κωλύω . ὁ δέ τις αὐτός πλευρῖτις καί νεφρῖτις ἁλίσκομαι , ἄλλος δέ αἷμα ἐμέω ἐκ γαστήρ , ἤ ἐκ θώραξ ἀναβήσσω , ἤ παραπληγίη ἤ ὕδερος ἀπόλλυμι . οὗτος ἐγώ χρή γιγνώσκω φημί ὁ ἰατρός . οὗτος μέγας περί ὁ κένωσις τέχνη .