galenus.de-venae-sectione-adversus-erasistratum 5
Ἐκεῖνο δὲ πῶς εἴρηται ; ἐκ Στυμαργέω οἰκέτιδος οὐδὲ αἷμα ἐγένετο , ὡς ἔτεκε θυγατέρα , ἀπέστραπτο τὸ στόμα πρὸς ἰσχίον καὶ σκέλος , ὀδύνη παρὰ σφυρὸν τμηθεῖσα ἐράϊσε , καίτοι τρόμοι τὸ σῶμα περικατεῖχον . ἀλλ’ ἐπὶ τὴν πρόφασιν χρὴ ἐλθεῖν καὶ τῆς προφάσιος τὴν τροφήν . Ἱπποκράτης μὲν οὖν σοι τὴν πρόφασιν τοῦ νοσήματος ἐξετάζειν κελεύει καὶ τῆς προφάσεως τὴν γένεσιν . ὅπερ εἴποις οὐκ ἂν οἶμαί γε πλήθους αἵματος ἐνοχλοῦντος ἄλλο τι πρὸς τῆς φλεβοτομίας εἰρήσεσθαι . ἐπὶ γοῦν τῆς προειρημένης γυναικὸς , καίτοι τρομώδους οὔσης , οὐκ ἐμέλησε τέμνειν τὴν φλέβα , ﻿ μηδενὸς ἂν ἄλλου τολμήσαντος αἵματος ἀφελεῖν ἐν τρόμοις , ὥσπερ οὐδὲ ἐν ὑδέροις οὐδ’ ἄλλῳ ψυχρῷ πάθει οὐδενί . δέον γὰρ ἐν τοῖς τοιούτοις ψυγῆναι μὲν ἔτι καὶ μᾶλλον τὸ σῶμα τῇ τοῦ θερμοῦ χυμοῦ κενώσει , καὶ πρότερον ἤδη τῷ πάθει κατεψυγμένον σβεσθῆναι τὸ ἔμφυτον θερμόν . ἀλλ’ Ἱπποκράτης σκεψάμενος , ὡς αὐτὸς λέγει , τὴν πρὸ τοῦ πάθους ὅτι τὸ πλῆθος ἦν τοῦ αἵματος . οὐ γὰρ ἐκαθάρθη τὸ γύναιον τὴν λοχείαν καλουμένην κάθαρσιν . ἡ τροφὴ τῆς προφάσεως , τοῦτ’ ἔστι ἡ γένεσις καὶ ἡ πρώτη αἰτία τοῦ μὴ καθαρθῆναι καλῶς ἡ διαστροφὴ τῆς μήτρας · ἀπέστραπτο γὰρ πρὸς τὸ ἰσχίον . ἐνδειξαμένης οὖν αὐτῷ τῆς μὲν ἐπισχέσεως τὴν κένωσιν , τῆς δὲ ἐπὶ μήτραν ῥοπῆς τὸν τόπον δι’ οὗ χρὴ κενῶσαι , τὴν παρὰ σφυρὸν ἔταμε φλέβα . τοιοῦτος ἐν ἅπασιν ὁ Ἱπποκράτης . ἀλλ’ ἵνα μὴ λυπῶ τοὺς Ἐρασιστρατείους ἐπιπλέον αὐτὸν ἐπαινῶν , καὶ γάρ μοι δοκοῦσιν αὐτοί τε οὗτοι καὶ πρὸ αὐτῶν ὁ Ἐρασίστρατος ἐριστικῶς ἔχειν πρὸς τὸν ἄνδρα , καταλείψωμεν ἤδη τὰ Ἱπποκράτους . ἐν ἑτέρῳ γάρ μοι καιρῷ πᾶσαν αὐτοῦ τὴν περὶ τὰς κενώσεις τέχνην ἔξεστι δηλῶσαι . μεταβήσωμεν δὲ ἐπὶ τοὺς ἄλλους ἄνδρας ἑκατέρας αἱρέσεως , ἐμπειρικῆς τε καὶ λογικῆς . οὐδὲ γὰρ τούτων οὐδένα εὑρίσκω τῆς φλεβοτομίας ἀποστάντα . δογματικὸν μὲν γὰρ οἶδα καὶ Διοκλέα καὶ Πλειστόνικον καὶ Διευχῆ καὶ Μνησίθεον , Πραξαγόραν τε καὶ Φιλότιμον καὶ Ἡρόφιλον καὶ Ἀσκληπιάδην φλεβοτομοῦντας . καίτοι φιλόνεικος οὕτως ἦν Ἀσκληπιάδης ὥστε ὀλίγου δεῖν ἅπαντα κινῆσαι τὰ πρόσθεν δόγματα καὶ μήτ’ ἄλλου τινὸς τῶν πρὸ αὐτοῦ φείσασθαι μήθ’ Ἱπποκράτους , ὥστε καὶ θανάτου μελέτην τὴν τῶν παλαιῶν ἰατρικὴν οὐκ ὤκνησεν εἰπεῖν . ἀλλ’ οὐδ’ οὗτος ἐπὶ τοσοῦτον ἀναίσχυντος ὥστε τολμῆσαι παντάπασιν ἐξελάσαι φλεβοτομίαν τῶν ἰατρικῶν βοηθημάτων · ἀλλ’ οὐδέ τις οὔτε τῶν νεωτέρων οὔτε τῶν παλαιῶν , οὐ Μαντίας , οὐκ Ἀθήναιος , οὐκ Ἀγαθῖνος , οὐκ Ἀρχιγένης , οὐχ ὁ τῶν ἐμπειρικῶν χορός . καὶ τούτων μὲν οὐδὲν τῷ λόγῳ προσεχόντων ἑπομένων καὶ ἀεὶ τῇ πείρᾳ καταγνοὺς , ἀλλ’ οὐκ ἂν ἔχοις εἰπεῖν οὐδένα . τί ποτ’ οὖν οἱ διαφωνοῦντες ἐν ἅπασι σχεδὸν τοῖς ἄλλοις ἐν τούτῳ συμπεφωνήκασιν ; ἐμοὶ μὲν γὰρ οὐδὲν εἶναι δοκεῖ πιστότερον ἀνυπόπτου συμφωνίας . παραλείπωμεν δ’ , εἰ βούλει , τούτους , ἵνα μηδὲ τῷ πλήθει τῶν μαρτύρων δυσωπητὰ τὰ τῆς φύσεως , ἣν ἐπαινεῖς ἔργα ποιήσωμεν . οὐχ αὕτη γυναῖκας μὲν ἁπάσας ἐφ’ ἑκάστῳ μηνὶ κενοῖ τὸ περιττὸν ἀποχέουσα τοῦ αἵματος ; ἔδει γὰρ , οἶμαι , οἴκοι τὸ θῆλυ γένος οὔτ’ ἐν ἰσχυροῖς πόνοις διαιτώμενον οὔθ’ ὁμιλοῦν ἡλίῳ καθαρῷ , καὶ δι’ ἄμφω ταῦτα πλῆθος ὑποτρέφον ἴαμα φυσικὸν ἔχειν τοῦ πλήθους τὴν κένωσιν . ἓν μὲν τούτοις ἦν τῆς φύσεως ἔργον · ἕτερον δὲ ἡ μετὰ τόκον κάθαρσις , καίτοι καὶ ἡ κύησις αὐτὴ κένωσις ἦν . ἐκ τοῦ τῆς μήτρας αἵματος τὸ κυούμενον τρέφεται . καὶ ἡ μετὰ τὴν κύησιν δὲ τοῦ γάλακτος ἐν μαστοῖς γένεσις οὐ σμικρὰ κένωσις οὐδ’ αὐτὴ τῷ πλήθει . μία γὰρ ἀμφοτέρων ἡ οὐσία καταμηνίου τε καὶ γάλακτος καὶ κοιναὶ , καθάπερ ἄν τις εἴποι , πηγαὶ τῶν ὀχετῶν ἑκατέρων αἱ φλέβες εἰσί . διὰ τοῦθ’ ὅσαις δι’ ἡλικίαν ἤδη τὸ καταμήνιον μηκέτ’ ἔρχεται , ταύταις οὐδ’ ἐν μαστοῖς ἀθροίζεται γάλα . καὶ ὅσαι καθαίρεσθαι μὲν ὥρας ἔχουσι , ἀλλὰ θηλάζουσιν , οὐ καθαίρονται . καὶ ἢν θηλαζούσῃ γυναικὶ δι’ ὑστερῶν ὁρμήσῃ τὸ αἷμα , σβέννυται τὸ γάλα . καὶ τῶν ζώων ὅσα μὴ κυΐσκεται , τούτοις οὐδὲ γάλα ἐστὶν , καὶ ὅσοις γάλα ἐστὶ , ταῦτα κυΐσκεσθαι φύσιν ἔχει . εἰ δὲ καὶ μάθοις ἡλίκων ἐκ ταύτης τῆς κενώσεως ἀπολαύει τὸ θῆλυ γένος ἀγαθῶν καὶ ὅσα βλάπτεται μὴ κενούμενον , οὐκ οἶδα πῶς ὑπομενεῖς ἔτι μὴ παντὶ τρόπῳ σπεύδων κενῶσαι πλεονάζον αἷμα . γυνὴ οὐ ποδαγριᾷ , εἰ μὴ τὰ καταμηνία αὐτῆς ἐκλείπῃ , φησὶν Ἱπποκράτης . καίτοι τί δέομαι τῶν Ἱπποκράτους φωνῶν πρὸς ἄνθρωπον ἐχθρὸν Ἱπποκράτει ; νομίζω τοίνυν αὐτὴν λέγειν σοι τὴν ἀλήθειαν δι’ ἐμοῦ κήρυκος , οὔτε ποδάγραις οὔτε ἀρθρίτισιν οὔτε πλευρίτισιν οὔτε περιπνευμονίαις ἁλίσκεται γυνὴ καλῶς καθαιρομένη . ἀλλ’ οὐδὲ ἐπίληπτος οὐδὲ ἀπόπληκτος οὐδὲ ἄπνους οὐδὲ ἄφωνος οὐδενὶ ἐν καιρῷ ποτε γίνεται καθαιρομένη καλῶς . ἑάλω δέ ποτε φρενίτισιν ἢ ληθάργοις ἢ σπασμοῖς ἢ τρόμοις ἢ τετάνοις ἐπιμηνίων ἰόντων . εἶδες δέ ποτε μελαγχολῶσαν ἢ μαινομένην ἢ πτύουσαν ἐκ θώρακος ἢ ἐμοῦσαν ἐκ γαστρὸς αἷμα , ἢ κεφαλαίᾳ κάμνουσαν , ἢ συνάγχῃ πνιγομένην , ἤ τι τῶν μεγάλων καὶ ἰσχυρῶν παθημάτων ὑπομένουσαν , εἰ καλῶς ἐκκρίνεται τὰ καταμηνία · ἰσχομένων δ’ αὖ πάλιν ἕτοιμον ἐν παντὶ κακῷ γενέσθαι . καὶ αἱ κενώσεις ἰάματα . καταλιπὼν δὲ ἤδη τὰς γυναῖκας ἐπὶ τοὺς ἄνδρας ἐλθὲ , καὶ μάθε , πόσοι μὲν αἱμοῤῥοΐδι τὸ περιττὸν εἰθισμένοι κενοῦσθαι , πάντες ἀπαθεῖς νοσημάτων διατελοῦσι , πόσοι δ’ ἐπισχεθείσης τῆς κενώσεως ἐν χαλεπωτάτοις ἐγένοντο . πότερον οὐδὲ τούτων ἀποκενώσεις τοῦ αἵματος , οὐδ’ ἂν συναγχικοὶ γενόμενοι τύχωσιν , οὐδ’ ἂν περιπνευμονικοί . ἀλλ’ ὑπὸ τοῦ μὴ ἀναθέσθαι τὰ κακῶς ἐγνωσμένα περιόψει τοσούτους ἀπολλυμένους ; σὺ μὲν ἴσως τοῦτο δράσεις , ἐγὼ δ’ οὐ ταῦτα μόνον , ἀλλὰ καὶ σπασμὸν καὶ ὕδερον αἵματος κενώσει πολλάκις ἰασάμην . οὕτως γὰρ ἥτε μακρὰ πεῖρα διδάσκει με , ὅ τε λόγος οὕτως ἐπὶ τὴν πρόφασιν κελεύει ἔρχεσθαι καὶ τῆς προφάσεως τὴν ῥοπήν . ὅτι δὲ καὶ ἡ πεῖρα , τὰ τῶν ἐμπειρικῶν ἀναγνοὺς εἴσῃ γράμματα .
Lemmas: ἐκεῖνος δέ πῶς λέγω ; ἐκ Στυμαργῆς οἴκετις οὐδέ αἷμα γίγνομαι , ὡς τίκτω θυγάτηρ , ἀποστρέφω ὁ στόμα πρός ἰσχίον καί σκέλος , ὀδύνη παρά σφυρόν τέμνω ῥαίζω , καίτοι τρόμος ὁ σῶμα περικατέχω . ἀλλά ἐπί ὁ πρόφασις χρή ἔρχομαι καί ὁ πρόφασις ὁ τροφή . Ἱπποκράτης μέν οὖν σύ ὁ πρόφασις ὁ νόσημα ἐξετάζω κελεύω καί ὁ πρόφασις ὁ γένεσις . ὅς λέγω οὐ ἄν οἴομαι γε πλῆθος αἷμα ἐνοχλέω ἄλλος τις πρός ὁ φλεβοτομία λέγω . ἐπί γοῦν ὁ προλέγω γυνή , καίτοι τρομώδης εἰμί , οὐ μέλω τέμνω ὁ φλέψ , ﻿ μηδείς ἄν ἄλλος τολμάω αἷμα ἀφαιρέω ἐν τρόμος , ὥσπερ οὐδέ ἐν ὕδερος οὐδέ ἄλλος ψυχρός πάθος οὐδείς . δέω γάρ ἐν ὁ τοιοῦτος ψύχω μέν ἔτι καί μάλα ὁ σῶμα ὁ ὁ θερμός χυμός κένωσις , καί πρότερος ἤδη ὁ πάθος καταψύχω σβέννυμι ὁ ἔμφυτος θερμός . ἀλλά Ἱπποκράτης σκοπέω , ὡς αὐτός λέγω , ὁ πρό ὁ πάθος ὅτι ὁ πλῆθος εἰμί ὁ αἷμα . οὐ γάρ καθαίρω ὁ γύναιον ὁ λοχεία καλέω κάθαρσις . ὁ τροφή ὁ πρόφασις , οὗτος εἰμί ὁ γένεσις καί ὁ πρῶτος αἰτία ὁ μή καθαίρω καλός ὁ διαστροφή ὁ μήτρα · ἀποστρέφω γάρ πρός ὁ ἰσχίον . ἐνδείκνυμι οὖν αὐτός ὁ μέν ἐπίσχεσις ὁ κένωσις , ὁ δέ ἐπί μήτρα ῥοπή ὁ τόπος διά ὅς χρή κενόω , ὁ παρά σφυρόν τέμνω φλέψ . τοιοῦτος ἐν ἅπας ὁ Ἱπποκράτης . ἀλλά ἵνα μή λυπέω ὁ Ἐρασιστράτειος ἐπιπολύ αὐτός ἐπαινέω , καί γάρ ἐγώ δοκέω αὐτός τε οὗτος καί πρό αὐτός ὁ Ἐρασίστρατος ἐριστικός ἔχω πρός ὁ ἀνήρ , καταλείβω ἤδη ὁ Ἱπποκράτης . ἐν ἕτερος γάρ ἐγώ καιρός πᾶς αὐτός ὁ περί ὁ κένωσις τέχνη ἔξεστι δηλόω . μεταβαίνω δέ ἐπί ὁ ἄλλος ἀνήρ ἑκάτερος αἵρεσις , ἐμπειρικός τε καί λογικός . οὐδέ γάρ οὗτος οὐδείς εὑρίσκω ὁ φλεβοτομία ἀφίστημι . δογματικός μέν γάρ οἶδα καί Διοκλῆς καί Πλειστόνικος καί Διευχεύς καί Μνησίθεος , Πραξαγόρας τε καί Φιλότιμος καί Ἡρόφιλος καί Ἀσκληπιάδης φλεβοτομέω . καίτοι φιλόνικος οὕτως εἰμί Ἀσκληπιάδης ὥστε ὀλίγος δέω ἅπας κινέω ὁ πρόσθεν δόγμα καί μήτε ἄλλος τις ὁ πρό αὐτός φείδομαι μήτε Ἱπποκράτης , ὥστε καί θάνατος μέλω ὁ ὁ παλαιός ἰατρικός οὐ ὀκνέω λέγω . ἀλλά οὐδέ οὗτος ἐπί τοσοῦτος ἀναίσχυντος ὥστε τολμάω παντάπασι ἐξελαύνω φλεβοτομία ὁ ἰατρικός βοήθημα · ἀλλά οὐδέ τις οὔτε ὁ νέος οὔτε ὁ παλαιός , οὐ Μαντίας , οὐ Ἀθήναιος , οὐ Ἀγαθῖνος , οὐ Ἀρχιγένης , οὐ ὁ ὁ ἐμπειρικός χορός . καί οὗτος μέν οὐδείς ὁ λόγος προσέχω ἕπομαι καί ἀεί ὁ πεῖρα καταγιγνώσκω , ἀλλά οὐ ἄν ἔχω λέγω οὐδείς . τίς ποτέ οὖν ὁ διαφωνέω ἐν ἅπας σχεδόν ὁ ἄλλος ἐν οὗτος συμφωνέω ; ἐγώ μέν γάρ οὐδείς εἰμί δοκέω πιστός ἀνύποπτος συμφωνία . παραλείπω δέ , εἰ βούλομαι , οὗτος , ἵνα μηδέ ὁ πλῆθος ὁ μάρτυς δυσωπητός ὁ ὁ φύσις , ὅς ἐπαινέω ἔργον ποιέω . οὐ οὗτος γυνή μέν ἅπας ἐπί ἕκαστος μείς κενόω ὁ περισσός ἀποχέω ὁ αἷμα ; δέω γάρ , οἴομαι , οἴκοι ὁ θῆλυς γένος οὔτε ἐν ἰσχυρός πόνος διαιτάω οὔτε ὁμιλέω ἥλιος καθαρός , καί διά ἄμφω οὗτος πλῆθος ὑποτρέφω ἴαμα φυσικός ἔχω ὁ πλῆθος ὁ κένωσις . εἷς μέν οὗτος εἰμί ὁ φύσις ἔργον · ἕτερος δέ ὁ μετά τόκος κάθαρσις , καίτοι καί ὁ κύησις αὐτός κένωσις εἰμί . ἐκ ὁ ὁ μήτρα αἷμα ὁ κυέω τρέφω . καί ὁ μετά ὁ κύησις δέ ὁ γάλα ἐν μαστός γένεσις οὐ μικρός κένωσις οὐδέ αὐτός ὁ πλῆθος . εἷς γάρ ἀμφότερος ὁ οὐσία καταμήνιος τε καί γάλα καί κοινός , καθά ἄν τις λέγω , πηγή ὁ ὀχετός ἑκάτερος ὁ φλέψ εἰμί . διά οὗτος ὅσος διά ἡλικία ἤδη ὁ καταμήνιος μηκέτι ἔρχομαι , οὗτος οὐδέ ἐν μαστός ἀθροίζω γάλα . καί ὅσος καθαίρω μέν ὥρα ἔχω , ἀλλά θηλάζω , οὐ καθαίρω . καί ἐάν θηλάζω γυνή διά ὑστέρα ὁρμάω ὁ αἷμα , σβέννυμι ὁ γάλα . καί ὁ ζῷον ὅσος μή κυίσκομαι , οὗτος οὐδέ γάλα εἰμί , καί ὅσος γάλα εἰμί , οὗτος κυίσκομαι φύσις ἔχω . εἰ δέ καί μανθάνω ἡλίκος ἐκ οὗτος ὁ κένωσις ἀπολαύω ὁ θῆλυς γένος ἀγαθός καί ὅσος βλάπτω μή κενόω , οὐ οἶδα πῶς ὑπομένω ἔτι μή πᾶς τρόπος σπεύδω κενόω πλεονάζω αἷμα . γυνή οὐ ποδαγριάω , εἰ μή ὁ καταμηνιάω αὐτός ἐκλείπω , φημί Ἱπποκράτης . καίτοι τίς δέω ὁ Ἱπποκράτης φωνή πρός ἄνθρωπος ἐχθρός Ἱπποκράτης ; νομίζω τοίνυν αὐτός λέγω σύ ὁ ἀλήθεια διά ἐγώ κῆρυξ , οὔτε ποδάγρα οὔτε ἀρθρῖτις οὔτε πλευρῖτις οὔτε περιπνευμονία ἁλίσκομαι γυνή καλός καθαίρω . ἀλλά οὐδέ ἐπίληπτος οὐδέ ἀπόπληκτος οὐδέ ἄπνοος οὐδέ ἄφωνος οὐδείς ἐν καιρός ποτέ γίγνομαι καθαίρω καλός . ἁλίσκομαι δέ ποτέ φρένιτις ἤ λήθαργος ἤ σπασμός ἤ τρόμος ἤ τέτανος ἐπιμήνιος ἔρχομαι . ὁράω δέ ποτέ μελαγχολάω ἤ μαίνομαι ἤ πτύω ἐκ θώραξ ἤ ἐμέω ἐκ γαστήρ αἷμα , ἤ κεφάλαιος κάμνω , ἤ συνάγχη πνίγω , ἤ τις ὁ μέγας καί ἰσχυρός πάθημα ὑπομένω , εἰ καλός ἐκκρίνω ὁ καταμηνιάω · ἴσχω δέ αὖ πάλιν ἑτοῖμος ἐν πᾶς κακός γίγνομαι . καί ὁ κένωσις ἴαμα . καταλείπω δέ ἤδη ὁ γυνή ἐπί ὁ ἀνήρ ἔρχομαι , καί μανθάνω , πόσος μέν αἱμορροΐς ὁ περισσός ἐθίζω κενόω , πᾶς ἀπαθής νόσημα διατελέω , πόσος δέ ἐπέχω ὁ κένωσις ἐν χαλεπός γίγνομαι . πότερος οὐδέ οὗτος ἀποκενόω ὁ αἷμα , οὐδέ ἐάν συναγχικός γίγνομαι τυγχάνω , οὐδέ ἄν περιπνευμονικός . ἀλλά ὑπό ὁ μή ἀνατίθημι ὁ κακός γιγνώσκω περιοράω τοσοῦτος ἀπόλλυμι ; σύ μέν ἴσως οὗτος δράω , ἐγώ δέ οὐ οὗτος μόνος , ἀλλά καί σπασμός καί ὕδερος αἷμα κένωσις πολλάκις ἰάομαι . οὕτως γάρ ὅστε μακρός πεῖρα διδάσκω ἐγώ , ὁ τε λόγος οὕτως ἐπί ὁ πρόφασις κελεύω ἔρχομαι καί ὁ πρόφασις ὁ ῥοπή . ὅτι δέ καί ὁ πεῖρα , ὁ ὁ ἐμπειρικός ἀναγιγνώσκω οἶδα γράμμα .